विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.14 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 1568 2699827 2526780 2026-08-07T03:32:53Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699827 wikitext text/x-wiki {{जानेवारी दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|जानेवारी|१५|१५|१५}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५५९|१५५९]] - [[पहिली एलिझाबेथ, इंग्लंड|पहिल्या एलिझाबेथचा]] [[वेस्टमिन्स्टर अ‍ॅबी|वेस्टमिन्स्टर अ‍ॅबे]] येथे राज्याभिषेक झाला.<ref>{{cite web |title=Coronation of Elizabeth I |url=https://www.westminster-abbey.org/about-the-abbey/history/coronations-at-the-abbey/coronation-of-elizabeth-i |website=Westminster Abbey |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६१|१८६१]] - [[इलायशा ग्रेव्ह्स ओटिस|एलायशा जी. ओटिस]] या संशोधकाला सुरक्षित [[उद्वाहक|उद्‌वाहकाचे]] (एलिव्हेटर) जगातील पहिले पेटंट मिळाले.<ref>{{cite web |title=Elisha Otis Elevator Patent |url=https://www.uspto.gov/ |website=United States Patent and Trademark Office |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८८९|१८८९]] - [[द कोका-कोला कंपनी|द कोका कोला कंपनी]]ची 'द पेंबरटन मेडिसिन कंपनी' या नावाने [[अटलांटा]] येथे स्थापना झाली.<ref>{{cite web |title=The Coca-Cola Company History |url=https://www.coca-colacompany.com/about-us/history |website=The Coca-Cola Company |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[शाहू महाराज|राजर्षी शाहू महाराजांनी]] आदेश काढून स्पृश्य-अस्पृश्य विद्यार्थ्यांना एकाच शाळेत शिक्षण देण्याची व्यवस्था केली.<ref>{{cite book |last=Pawar |first=Jasingrao |title=Rajarshi Shahu Chhatrapati: Papers and Documents |publisher=Shahu Research Centre |year=1998 |language=mr}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - भारताच्या स्वातंत्र्यानंतर [[के.एम. करिअप्पा|फील्डमार्शल के.एम. करिअप्पा]] यांनी पहिले भारतीय लष्करप्रमुख म्हणून सूत्रे स्वीकारली. हा दिवस [[भारतीय भूदल दिन|लष्करदिन]] म्हणून साजरा केला जातो.<ref>{{cite web |title=Army Day in India |url=https://indianarmy.nic.in/ |website=Indian Army |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७०|१९७०]] - [[मुअम्मर गडाफी]]ने सत्तापालट करून [[लिबिया]]चे नेतृत्व हाती घेतले.<ref>{{cite web |title=Muammar al-Qaddafi |url=https://www.britannica.com/biography/Muammar-al-Qaddafi |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७३|१९७३]] - जनरल [[गोपाळ गुरुनाथ बेवूर]] भारताचे ९वे लष्करप्रमुख झाले. बेवूर हे पहिले महाराष्ट्रीय लष्करप्रमुख होत.<ref>{{cite web |title=General G.G. Bewoor |url=https://indianarmy.nic.in/ |website=Indian Army |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७५|१९७५]] - [[अँगोला]]ला [[पोर्तुगाल]]पासून स्वातंत्र्याची स्वाक्षरी करणारा अल्व्होर करार झाला (स्वातंत्र्य ११ नोव्हेंबर १९७५ रोजी मिळाले).<ref>{{cite web |title=Alvor Agreement |url=https://www.britannica.com/event/Alvor-Agreement |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९६|१९९६]] - बोरीबंदर (व्हिक्टोरिया टर्मिनस) या स्थानकाचे [[छत्रपती शिवाजी महाराज टर्मिनस]] असे पुनर्नामकरण करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Chhatrapati Shivaji Maharaj Terminus |url=https://whc.unesco.org/en/list/945/ |website=UNESCO World Heritage Centre |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९९|१९९९]] - [[ज्योत्स्ना भोळे]] यांना [[लता मंगेशकर]] यांच्या हस्ते [[लता मंगेशकर पुरस्कार]] प्रदान करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=Lata Mangeshkar Award Winners |url=https://cultural.maharashtra.gov.in/ |website=Government of Maharashtra Cultural Affairs |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - जिमी वेल्स आणि लॅरी सँगर यांनी [[विकिपीडिया|विकिपीडियाची]] अधिकृतपणे सुरुवात केली.<ref>{{cite web |title=Wikipedia Launch Date |url=https://www.britannica.com/topic/Wikipedia |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००५|२००५]] - [[युरोपीय अंतराळ संस्था|युरोपीय अंतराळ संस्थेच्या]] स्मार्ट-१ या चंद्र-उपग्रहाने [[चंद्र|चंद्राच्या]] पृष्ठभागावर [[कॅल्शियम]], [[सिलिकॉन]], [[लोखंड|लोह]] आणि अन्य मूलद्रव्ये असल्याचा शोध लावला.<ref>{{cite web |title=SMART-1 Lunar Mission |url=https://www.esa.int/Science_Exploration/Space_Science/SMART-1 |website=European Space Agency |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००९|२००९]] - उड्डाण करताना पक्ष्यांचा थवा इंजिनांमध्ये घुसल्याने इंजिने निकामी झालेले [[यु.एस. एरवेझ|यू.एस. एअरवेज फ्लाइट १५४९]] हे विमान कॅप्टन चेस्ली सुलेनबर्गर यांनी एकही जीवितहानी न होता [[हडसन नदी]]वर उतरवले.<ref>{{cite web |title=US Airways Flight 1549 Miracle on the Hudson |url=https://www.britannica.com/event/US-Airways-flight-1549-accident |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १४१२|१४१२]] - [[जोन ऑफ आर्क]], फ्रान्सची राष्ट्रीय नायिका आणि संत.<ref>{{cite web |title=Joan of Arc Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Joan-of-Arc |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १४३२|१४३२]] - [[अफोन्सो पाचवा, पोर्तुगाल|अफोन्सो पाचवा]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Afonso V of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/Afonso-V |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १४८१|१४८१]] - [[अशिकागा योशिझुमी]], जपानी शोगन.<ref>{{cite web |title=Ashikaga Yoshizumi |url=https://www.britannica.com/biography/Ashikaga-Yoshizumi |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १७७९|१७७९]] - [[रॉबर्ट ग्रँट]], [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी|मुंबई इलाख्याचे]] राज्यपाल आणि [[ग्रँट मेडिकल कॉलेज]]चे सह-संस्थापक.<ref>{{cite web |title=Sir Robert Grant Biography |url=https://www.gmcandmmhospital.org/ |website=Grant Medical College |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८५६|१८५६]] - [[विल्यम स्कॉटन]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=William Scotton Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-scotton-20211 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८६३|१८६३]] - [[विल्हेम मार्क्स]], [[जर्मनीचे चान्सेलर|जर्मनीचे चान्सेलर]].<ref>{{cite web |title=Wilhelm Marx |url=https://www.britannica.com/biography/Wilhelm-Marx |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८९७|१८९७]] - [[झू झिमो]], [[चिनी भाषा|चिनी भाषेतील]] आधुनिक कवी.<ref>{{cite web |title=Xu Zhimo |url=https://www.britannica.com/biography/Xu-Zhimo |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९०८|१९०८]] - [[एडवर्ड टेलर]], अमेरिकन सैद्धांतिक भौतिकशास्त्रज्ञ आणि हायड्रोजन बॉम्बचे जनक.<ref>{{cite web |title=Edward Teller Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Edward-Teller |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९०९|१९०९]] - [[ज्याँ बुगाटी]], इटालियन-फ्रेंच ऑटोमोबाईल डिझायनर आणि अभियंता.<ref>{{cite web |title=Jean Bugatti Biography |url=https://www.bugatti.com/ |website=Bugatti |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२०|१९२०]] - डॉ. [[आर.सी. हिरेमठ]], कन्नड साहित्यिक आणि [[कर्नाटक विद्यापीठ|कर्नाटक विद्यापीठाचे]] कुलगुरू.<ref>{{cite web |title=R.C. Hiremath Profile |url=https://www.kud.ac.in/ |website=Karnatak University |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२१|१९२१]] - [[बाबासाहेब भोसले]], [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राचे]] ९वे मुख्यमंत्री.<ref>{{cite web |title=Babasaheb Bhosale Profile |url=https://www.maharashtra.gov.in/ |website=Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> * [[इ.स. १९२६|१९२६]] - [[खाशाबा जाधव]], कुस्तीतील ऑलिंपिक पदक विजेते पहिले स्वतंत्र भारतीय खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Khashaba Dadasaheb Jadhav Profile |url=https://olympics.com/en/athletes/khashaba-jadhav |website=International Olympic Committee |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२९|१९२९]] - [[मार्टिन लुथर किंग, जुनियर]], अमेरिकन नागरी हक्क चळवळीचे नेते आणि नोबेल शांतता पुरस्कार विजेते.<ref>{{cite web |title=Martin Luther King Jr. Biography |url=https://www.nobelprize.org/prizes/peace/1964/king/biographical/ |website=NobelPrize.org |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९१८|१९१८]] - [[गमाल अब्देल नासर]], [[इजिप्तचे राष्ट्राध्यक्ष|इजिप्तचे दुसरे राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Gamal Abdel Nasser |url=https://www.britannica.com/biography/Gamal-Abdel-Nasser |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[शरच्चंद्र वासुदेव चिरमुले]], मराठी साहित्यिक.<ref>{{cite web |title=Sharadchandra Chirmule |url=https://marathivishwakosh.org/ |website=मराठी विश्वकोश |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[प्रीतिश नंदी]], भारतीय पत्रकार आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Pritish Nandy Profile |url=https://www.pritishnandycom.com/ |website=Pritish Nandy Communications |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५६|१९५६]] - [[मायावती]], भारतीय राजकारणी आणि उत्तर प्रदेशच्या माजी मुख्यमंत्री.<ref>{{cite web |title=Mayawati Profile |url=https://www.eci.gov.in/ |website=Election Commission of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५६|१९५६]] - [[पॉल पार्कर]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Paul Parker Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/paul-parker-18638 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५८|१९५८]] - [[बोरिस ताडिक]], [[सर्बियाचे राष्ट्राध्यक्ष|सर्बियाचे माजी राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Boris Tadić |url=https://www.britannica.com/biography/Boris-Tadic |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[रिचर्ड ब्लेकी]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Richard Blakey Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/richard-blakey-9139 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७५|१९७५]] - [[ग्रेग लव्हरिज]], [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंडचा]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Greg Loveridge Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/greg-loveridge-37592 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८२|१९८२]] - [[नील नितीन मुकेश]], हिंदी चित्रपट अभिनेता.<ref>{{cite web |title=Neil Nitin Mukesh Profile |url=https://www.imdb.com/name/nm2226279/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ६९|६९]] - [[गॅल्बा]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Galba |url=https://www.britannica.com/biography/Galba |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १५९५|१५९५]] - [[मुराद तिसरा]], [[ओस्मानी साम्राज्य|ऑट्टोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Murad III |url=https://www.britannica.com/biography/Murad-III |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[दीनानाथ दलाल]], महाराष्ट्रातील प्रसिद्ध चित्रकार आणि व्यावसायिक कलाकार.<ref>{{cite web |title=Dinanath Dalal Profile |url=https://marathivishwakosh.org/ |website=मराठी विश्वकोश |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[हरिलाल उपाध्याय]], गुजराती लेखक आणि कवी.<ref>{{cite web |title=Harilal Upadhyay |url=https://gu.wikipedia.org/ |website=Gujarati Sahitya Parishad |access-date=6 August 2026 |language=gu}}</ref> * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[गुलझारीलाल नंदा]], भारताचे माजी कार्यकारी पंतप्रधान आणि स्वातंत्र्यसैनिक.<ref>{{cite web |title=Gulzarilal Nanda |url=https://www.pmindia.gov.in/en/former-pm/shri-gulzarilal-nanda/ |website=Prime Minister's Office |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[विठाबाई भाऊ नारायणगावकर]], प्रसिद्ध लावणी व तमाशा कलावंत.<ref>{{cite web |title=Vithabai Bhau Narayangaonkar |url=https://marathivishwakosh.org/ |website=मराठी विश्वकोश |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[जाबीर अल-अहमद अल-जबर अल-साबा]], [[कुवैतचे अमीर|कुवैतचे १३वे अमीर]].<ref>{{cite web |title=Jaber al-Ahmad al-Jaber al-Sabah |url=https://www.britannica.com/biography/Sheikh-Jaber-al-Ahmad-al-Jaber-al-Sabah |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २०१३|२०१३]] - डॉ. [[शरदचंद्र गोखले]], जेष्ठ भारतीय समाजसेवक आणि आंतरराष्ट्रीय विचारवंत.<ref>{{cite web |title=Sharadchandra Gokhale Passes Away |url=https://www.sakaaltimes.com/ |website=Sakal |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> * [[इ.स. २०१४|२०१४]] - [[नामदेव ढसाळ]], प्रसिद्ध मराठी दलित कवी, लेखक आणि दलित पॅंथर्सचे संस्थापक.<ref>{{cite web |title=Namdeo Dhasal Passes Away |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/namdeo-dhasal-passes-away/article5580039.ece |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २०२५|२०२५]] - [[सुदीप पांडे]], भोजपुरी चित्रपट अभिनेते आणि बिहार पर्यटनाचे ब्रँड अँम्बेसेडर.<ref>{{cite web |title=Sudeep Pandey News |url=https://timesofindia.indiatimes.com/ |website=The Times of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * [[भारतीय भूदल दिन|लष्करदिन]] - भारत. * जॉन चिलेम्ब्वे दिन - [[मलावी]]. * हंगुल दिन / कोरियन लिपी दिन - [[उत्तर कोरिया]]. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ---- == बाह्य दुवे == {{बीBBC आज||january/15}} [[जानेवारी १३]] - [[जानेवारी १४]] - '''जानेवारी १५''' - [[जानेवारी १६]] - [[जानेवारी १७]] - ([[जानेवारी महिना]]) {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 6z1nrtd8n1qr9k5tryhcloy0d80pp14 0 2879 2699906 2687312 2026-08-07T08:39:38Z ~2026-43525-09 186019 2699906 wikitext text/x-wiki 2699951 2699906 2026-08-07T10:57:03Z Dsvyas 2473 [[Special:Contributions/~2026-43525-09|~2026-43525-09]] ([[User talk:~2026-43525-09|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/2699906|2699906]] परतवली. 2699951 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय राजकीय पक्ष |पक्ष_नाव = भारतीय जनता पक्ष |पक्ष_चिन्ह = |पक्ष_लेखtitle = भारतीय जनता पक्ष |पक्षाध्यक्ष = [[नितीन नबीन]] |सचिव = बी.एल. संतोष |संसदीय पक्षाध्यक्ष = [[नरेंद्र मोदी]]<br>{{small|(पंतप्रधान)}} |लोकसभा_पक्षनेता = [[नरेंद्र मोदी]]<br>{{small|(पंतप्रधान)}} |राज्यसभा_पक्षनेता = पीयूष गोयल<br>{{small|(केंद्रीय मंत्री)}} |स्थापना = ६ एप्रिल १९८० |मुख्यालय = ६ए, दीनदयाल उपाध्याय मार्ग, दिल्ली |विभाजित = |विभाजन = |युती = [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] |लोकसभा_पक्षबळ = २४०/५४३ |राज्यसभा_पक्षबळ = ९७/२४५ (सध्या '''२३३''' सदस्य + '''१२''' नामांकित) |राजकीय_तत्त्वे = {{hlist|रूढीवाद<ref name="mathewjoh">* {{cite book |last1=Johnson |first1=Matthew |last2=Garnett |first2=Mark |last3=Walker |first3=David M |date=2017 |url=https://books.google.com/books?id=smxQDwAAQBAJ&q=BJP+a+conservatism |title=Conservatism and Ideology |publisher=Routledge|pages=45–50 |isbn=978-1-317-52900-2|access-date=8 November 2020|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061245/https://books.google.com/books?id=smxQDwAAQBAJ&q=BJP+a+conservatism |url-status=live}} * Björn Goldstein (2015) The unconscious Indianization of 'Western' conservatism – is Indian conservatism a universal model?, Global Discourse, 5:1, 44-65, {{doi|10.1080/23269995.2014.946315}} * {{cite journal|last1=Mazumdar |first1=Surajit|date=2017 |title=Neo-Liberalism and the Rise of Right-Wing Conservatism in India |url=https://mpra.ub.uni-muenchen.de/id/eprint/93182 |publisher=Ludwig Maximilian University of Munich|volume=5 |issue=1 |pages=115–131 |doi= |access-date=24 April 2022 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061248/https://mpra.ub.uni-muenchen.de/93182/|url-status=live }} * {{cite book|title=Ideology and Identity: The Changing Party Systems of India|author=Chhibber, Pradeep. K. and Verma, Rahul|isbn=978-0-190-62390-6|lccn=2018001733|url=https://books.google.com/books?id=nJRqDwAAQBAJ|pages=50–150|year=2018|publisher=Oxford University Press|access-date=2 May 2022|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061225/https://books.google.com/books?id=nJRqDwAAQBAJ|url-status=live}}</ref>|हिन्दुत्व<ref name="Angana.p">* {{cite book |last1=Chatterji |first1=Angana P. |last2=Hansen |first2=Thomas Blom |last3=Jaffrelot |first3=Christophe |date=2019 |title=Majoritarian State: How Hindu Nationalism Is Changing India |url=https://books.google.com/books?id=zcObDwAAQBAJ&q=BJP%27s+Hindutva+ideology |publisher=Oxford University Press|pages=100–130 |isbn=978-0-19-007817-1 |author-link1=Angana P. Chatterji |author-link2=Thomas Blom Hansen |author-link3=Christophe Jaffrelot |access-date=8 November 2020 |archive-date=14 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061226/https://books.google.com/books?id=zcObDwAAQBAJ&q=BJP%27s+Hindutva+ideology |url-status=live }} * Christophe Jaffrelot|Jaffrelot, Christophe, and Cynthia Schoch. "Conclusion to Part I." In Modi's India: Hindu Nationalism and the Rise of Ethnic Democracy, 148–54. Princeton University Press, 2021. {{doi|10.2307/j.ctv1dc9jzx.12}}. * {{cite book|title=Ideology and Identity: The Changing Party Systems of India|author=Chhibber, Pradeep K. and Verma, Rahul|isbn=978-0-190-62390-6|lccn=2018001733|url=https://books.google.com/books?id=nJRqDwAAQBAJ|year=2018|publisher=Oxford University Press|access-date=2 May 2022|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061225/https://books.google.com/books?id=nJRqDwAAQBAJ|url-status=live}}</ref> |[[राष्ट्रवाद]]|हिन्दू राष्ट्रवाद<ref> * Henrik Berglund. "Religion and Nationalism: Politics of BJP." Economic and Political Weekly 39, no. 10 (2004): 1064–70. {{JSTOR|4414737}}. * Chhibber, Pradeep K. "State Policy, Party Politics, and the Rise of the BJP." In Democracy without Associations: Transformation of the Party System and Social Cleavages in India, 159–76. University of Michigan Press, 1999. {{JSTOR|10.3998/mpub.23136.12}}.</ref> |[[आर्थिक उदारीकरण]]|एकात्त्म मानववाद<ref>{{cite book |last1=Johnson |first1=Matthew |last2=Garnett |first2=Mark |last3=Walker |first3=David M |date=2017 |url=https://books.google.com/books?id=smxQDwAAQBAJ&q=BJP+a+conservatism |title=Conservatism and Ideology |publisher=Routledge|pages=45–50 |isbn=978-1-317-52900-2|access-date=8 November 2020|archive-date=14 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230414061245/https://books.google.com/books?id=smxQDwAAQBAJ&q=BJP+a+conservatism |url-status=live}}</ref>}} |प्रकाशने = [https://www.bjp.org/kamal-sandesh कमल संदेश] |संकेतस्थळ = https://bjp.org भाजप }} '''भारतीय जनता पक्ष''' ([[हिंदी भाषा|हिंदी]]: भारतीय जनता पार्टी) हा [[भारत]]ातील एक राष्ट्रीय [[भारतातील राजकीय पक्ष|राजकीय पक्ष]] आहे. या पक्षाची विचारधारा [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]]ासोबत संलग्न असून त्याची धोरणे उजवीकडे झुकणारी आहेत असे मानले जाते. २०१४ सालापासून [[भारताची संसद|संसदेच्या]] [[लोकसभा]] सभागृहामध्ये भाजपचे बहुमत असून विद्यमान [[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय पंतप्रधान]] [[नरेंद्र मोदी]] हे भाजपचे सदस्य आहेत. २०१९ च्या [[लोकसभा]] निवडणुकीत परत भारतीय जनता पक्षाने बाजी मारली. महाराष्ट्रात भारतीय जनता पक्षाला ४८ पैकी २३ जागा मिळाल्या. तसेच शिवसेना व भारतीय जनता पक्षाची युतीने ४८ पैकी ४२ जागी घवघवीत यश मिळवले. भारतीय जनता पक्षाचे नेते नरेंद्र मोदी हे [[वाराणसी]]तून निवडून आले आहेत. ==इतिहास== {{multiple image | align = right | direction = vertical | header = प्रभावशाली व्यक्ती | width = 150 |image1=Syama Prasad Mookerjee.jpg |caption1=[[श्यामाप्रसाद मुखर्जी]], [[जनसंघ]]ाचे संस्थापक <!--|image2= |caption2=[[दीनदयाल उपाध्याय]]--> |image3=Ab vajpayee.jpg |caption3=[[अटलबिहारी वाजपेयी]], भाजपचे पहिले पंतप्रधान (१९९८-२००४) युती:[[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] }} ===भारतीय जनसंघ (१९५१-७७)=== १९५१ साली [[श्यामाप्रसाद मुखर्जी]] ह्यांनी [[भारतीय जनसंघ]]ाची स्थापना केली. जनसंघ हे राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघाचे राजकीय अंग मानले जात असे. काँग्रेस व तत्कालीन पंतप्रधान [[जवाहरलाल नेहरू]] ह्यांच्याकडून [[पाकिस्तान]]चे होणारे लांगूलचालन रोखणे व भारतामधील [[हिंदू धर्म|हिंदूंचे]] हित जपणे ही जनसंघाची उद्दिष्टे होती. स्थापनेनंतर [[जम्मू आणि काश्मीर]] भारतामध्ये संपूर्ण सामावून घेतला जावा अशी आग्रही भूमिका जनसंघाने घेतली व ह्यादरम्यान निदर्शने करताना अटक झालेल्या मुखर्जी ह्यांचे काश्मीरच्या तुरुंगातच निधन झाले. [[दीनदयाल उपाध्याय]] व त्यानंतर [[अटलबिहारी वाजपेयी]] व [[लालकृष्ण अडवाणी]] ह्या तरुण नेत्यांनी जनसंघाची सूत्रे हातात घेतली. १९५२ सालच्या पहिल्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये जनसंघाला केवळ ३ जागांवर विजय मिळाला. and with this it become best १९६७ सालच्या देशव्यापी विधानसभा निवडणुकांमध्ये जनसंघाने अनेक लहान प्रादेशिक पक्षांसोबत युती केली व [[मध्य प्रदेश]], [[बिहार]] व [[उत्तर प्रदेश]] राज्यांमध्ये सरकारे स्थापन केली. युतीचे राजकारण करण्यासाठी जनसंघाला आपली अनेक कट्टर हिंदूवादी धोरणे व विचार बदलणे भाग पडले. === JP-जनता पार्टी ([[भारतीय जनसंघ]]) (१९७७-८०)=== १९७५ साली पंतप्रधान [[इंदिरा गांधी]] ह्यांनी लागू केलेल्या देशव्यापी [[आणीबाणी]]ला जनसंघाने कडाक्याचा विरोध केला व जनसंघाच्या अनेक सदस्यांना तुरुंगात कोंडून ठेवण्यात आलं. १९७७ साली आणीबाणी उठल्यानंतर जनसंघाने [[भारतीय]] लोकदल, काँग्रेस (ओ), सोशालिस्ट पार्टी इत्यादी पक्षांसोबत एकत्र येऊन [[जनता पक्ष]]ाची स्थापना केली. [[जयप्रकाश नारायण]], [[मोरारजी देसाई]] इत्यादी नेते जनता पक्षाचे सदस्य होते. १९७७ सालच्या लोकसभा निवडणुकीमध्ये जनता पक्षाला प्रचंड बहुमत मिळाले व [[मोरारजी देसाई]] पंतप्रधान तर [[अटलबिहारी वाजपेयी]] [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|परराष्ट्रमंत्री]] बनले. परंतु अंतर्गत कलहामुळे ग्रासलेले जनता पार्टी सरकार १९८० साली कोसळले व जनता पार्टीचे विघटन झाले. ===भारतीय जनता पार्टी-BJP (नवा पक्ष) (१९८०-चालू)=== जनता पार्टीच्या विघटनानंतर भारतीय जनता पार्टीची स्थापना झाली व अटलबिहारी वाजपेयी पक्षाचे पहिले अध्यक्ष बनले. भाजपचा चेहरामोहरा जनसंघासारखाच होता. ==कटिबद्धता== पक्षाच्या घटनेनुसार.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |title = भारतीय जनता पार्टीची घटना|दुवा=http://eci.nic.in/eci_main/mis-Political_Parties/Constitution_of_Political_Parties/Constitution_of_Bharatiya%20Janata%20Party.pdf}}</ref> सदर पक्ष राष्ट्रवाद, [[राष्ट्रीय एकात्मता]], [[लोकशाही]], गांधीजीनी सुचवलेला समाजवाद, सकारात्मक सेक्युलॅरिझम अर्थात 'सर्व धर्म समभाव' आणि मूल्याधिष्ठित राजकारण करण्यासाठी कटिबद्ध आहे. सदर पक्ष आर्थिक व राजकीय शक्तीच्या विकेंद्रीकरणाच्या बाजूने उभा असल्याचेही पक्षाच्या घटनेत म्हणले आहे. ==पक्षांतर्गत संरचना== या पक्षामध्ये ''अध्यक्ष'' हा पक्षाचा प्रमुख असतो. याचा कार्यकाळ ३ वर्षांचा असतो. नुकत्याच झालेल्या दुरुस्तीनुसार या तीन वर्षांनंतर, अधिकची तीन वर्षे म्हणजे सलग ६ वर्षे अध्यक्षपदी राहता येऊ शकते. अध्यक्षाची निवडणूक करताना जर एकाहून अधिक उमेदवार असतील तर प्रत्येक राज्याच्या राजधानीत मतदान होते. नॅशनल काऊन्सिलच्या सगळ्या सदस्यांना मतदानाचा अधिकार असतो. अध्यक्षाची निवडणूक झाल्यावर तो उपाध्यक्ष, जनरल-सेक्रेटरी, कोशाध्यक्ष आणि सेक्रेटरीजची निवड करतो. या पदांवर किती व्यक्तींची निवड करावी यावर कोणतेही बंधन नाही. '''मार्गदर्शक मंडळ''' भारतीय जनता पक्षाने मार्गदर्शक मंडळ नावाच्या ज्येष्ठांच्या परंतु एक्झिक्युटिव्ह अधिकार नसणाऱ्या विशेष सल्लागार मंडळाची उभारणी केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title = भारतीय जनता पक्षाच्या मार्गदर्शक मंडळाची स्‍थापना|दुवा = http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|access-date = 2014-08-26|archive-date = 2014-08-29|archive-url = https://web.archive.org/web/20140829023013/http://ibnlive.in.com/news/no-advani-joshi-vajpayee-in-bjp-parliamentary-board-party-makes-marg-darshak-mandal-for-them/494440-37-64.html|url-status = dead}}</ref> या मंडळातील सद्य सदस्य * [[लालकृष्ण अडवाणी]] * [[मुरली मनोहर जोशी]] * [[नरेंद्र मोदी]] * [[राजनाथ सिंह]] '''नॅशनल एक्झिक्युटिव्व्ह्ज''' भाजपामध्ये "नॅशनल एक्झिक्युटिव्ह्ज" अर्थात राष्ट्रीय कार्यकारिणी किंवा पार्लमेंटरी बोर्ड आहे. त्याला कोणत्याही प्रश्नावर अंतिम निर्णय घेण्याचा अधिकार देण्यात आला आहे. या गटाने घेतलेला निर्णय हा अंतिम आणि सर्वोच्च मानला जातो. भाजपाचा राष्ट्रीय अध्यक्ष या गटाचा पदसिद्ध अध्यक्ष असतो. या गटातही किती व्यक्ती असाव्यात यावर संख्येचे बंधन नाही. सध्या या गटाचे १२ सदस्य आहेत.: ज्यात [[अमित शहा]] हे चेरमन, [[अनंत कुमार]] हे सेक्रेटरी आहेत. याव्यतिरिक्त यातील सद्य सदस्य (सन २०२०) : * [[नरेंद्र मोदी]] * [[राजनाथ सिंह]] * [[वेंकय्या नायडू]] * [[नितीन गडकरी]] * [[थॅंवरचंद गेहलोत]] * [[शिवराजसिंग चौहान]] * [[जे.पी. नड्डा]] * [[रामलाल]] '''नॅशनल काऊन्सिल''' भाजपामध्ये 'नॅशनल काऊन्सिल' नावाची कार्यकारिणी आहे. हा पक्षातील विविध ज्येष्ठ व महत्त्वाच्या पदावरील व्यक्तींचा मोठा गट आहे. यात सद्य अध्यक्षांसोबत सर्व माजी पक्षाध्यक्ष, सर्व राज्यांचे अध्यक्ष, पक्षाचे सर्व खासदार (लोकसभा व राज्यसभेतील), पक्षाचे सर्व आमदार (विधानसभा व परिषदांतील), राष्ट्रीय कार्यकारिणीतील सर्व सदस्य व सर्व संलग्न मोर्चा/विभागांचे अध्यक्ष यांचा समावेश होतो. '''सेंट्रल इलेक्शन कमिशन''' या व्यतिरिक्त 'सेंट्रल इलेक्शन कमिशन' नावाच्या गटाकडे विविध प्रांतातील निवडणुकांच्या व्यवस्थापनाची जबाबदारी असते. या गटातही किती व कोणते सदस्य असावेत यावर संख्येचे बंधन नाही. तसेच राष्ट्रीय कार्यकारिणीतील सदस्य या गटाचेही सदस्य असतातच. त्यांच्या व्यतिरिक्त सध्या या गटामध्ये जुरल ओरम, शाहनवाज हुसेन, विनय कटियार, जे.पी.नड्डा, डॉ. हर्षवर्धन, सरोज पांडे यांचा समावेश आहे. '''डिसिप्लिनरी कमिटी''' पक्षांतर्गत तक्रारींच्या निवारणासाठी आणि पक्षाच्या सदस्यांवर तसेच ऑफिस बेअरर्सवर कारवाई करण्याचा अधिकार असणारी 'डिसिप्लिनरी कमिटी' हा ५ सदस्यांचा अजून एक स्वायत्त गट पक्षात आहे. सध्या या गटाचे अध्यक्ष श्री राधा मोहन सिंग आहेत. तर श्री जगदीश मुखी हे सेक्रेटरी आहेत. '''नॅशनल सेल्स''' याचबरोबर विविध प्रश्नांवर विशेषत्वाने लक्ष देण्यासाठी राष्ट्रीय स्तरावर ५० विभाग बनवले गेले आहेत त्यांना 'नॅशनल सेल्स' म्हणले जाते. यात पाणी प्रश्न, [[अंत्योदय]] योजनेपासून, [[मजदूर महासंघ]], प्राकृतिक चिकित्सेपर्यंत अनेक विषयांना वाहिलेले विभाग आहेत. ==पक्षाध्यक्ष == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. ! कार्यकाळ ! colspan="2" | पक्षाध्यक्ष ! राज्य ! संदर्भ |- | १ | १९८०–८६ | [[File:Ab vajpayee.jpg|75px]] ! [[अटलबिहारी वाजपेयी]] | मध्य प्रदेश | <ref name=mint>{{cite news|url=https://www.livemint.com/Politics/6OXdDGL7fso1o6WVihmGQJ/BJP-Foundation-Day-How-the-party-has-grown-since-1980.html|title=BJP Foundation Day: How the party has grown since 1980|last=Varma|first=Gyan|work=Mint|date=7 April 2017|access-date=13 June 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180613111800/https://www.livemint.com/Politics/6OXdDGL7fso1o6WVihmGQJ/BJP-Foundation-Day-How-the-party-has-grown-since-1980.html|archive-date=13 June 2018}}</ref> |- | २ | १९८६–९१ | [[File:Lkadvani.jpg|75px]] ! [[लालकृष्ण अडवाणी]] | गुजरात | <ref name=mint/> |- | ३ | १९९१–९३ | [[File:Murli Manohar Joshi MP.jpg|75px]] ! [[मुरली मनोहर जोशी]] | उत्तर प्रदेश | <ref>{{cite news|url=https://www.frontline.in/static/html/fl1523/15230040.htm|title=Taking Hindutva to school|last=Muralidharan|first=Sukumar|work=Frontline|date=7 November 1998|access-date=13 June 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140616063041/http://www.frontline.in/static/html/fl1523/15230040.htm|archive-date=16 June 2014}}</ref> |- | (२) | १९९३–९८ | [[File:Lkadvani.jpg|75px]] ! [[लालकृष्ण अडवाणी]] | गुजरात | <ref name=mint/> |- | ४ | १९९८–२००० | [[File:The Prime Minister Shri Atal Bihari Vajpayee paying tributes to late Kushabhau Thakre at a Shraddhanjali Sabha organised in his memory, in New Delhi on January 8, 2004 (cropped).jpg|75px]] ! [[कुशाभाऊ ठाकरे]] | मध्य प्रदेश | <ref>{{cite news |last1=Bhaumik |first1=Saba Naqvi |title=Veteran leader Kushabhau Thakre emerges as front-runner for BJP president post |url=https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19971020-veteran-leader-kushabhau-thakre-emerges-as-front-runner-for-bjp-president-post-830770-1997-10-27 |access-date=1 July 2018 |work=India Today |date=27 October 1997 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180701165045/https://www.indiatoday.in/magazine/nation/story/19971020-veteran-leader-kushabhau-thakre-emerges-as-front-runner-for-bjp-president-post-830770-1997-10-27 |archive-date=1 July 2018 }}</ref> |- | ५ | २०००–०१ | <!--[[File:BangaruLaxman2012.jpg|75px]]--> ! [[बंगारू लक्ष्मण]] | तेलंगणा | <ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Bangaru-Laxman-ex-BJP-president-dies-in-Hyderabad/articleshow/31221884.cms|title=Bangaru Laxman, ex-BJP president, dies in Hyderabad|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=1 March 2014|access-date=13 June 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140305033931/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Bangaru-Laxman-ex-BJP-president-dies-in-Hyderabad/articleshow/31221884.cms|archive-date=5 March 2014}}</ref> |- | ५ | २००१–०२ | [[File:Jana1.JPG|75px]] ! [[के. जन कृष्णमूर्ती]] | तमिळनाडू | <ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Ex-BJP-president-Jana-Krishnamurthy-cremated-in-Chennai/articleshow/2403979.cms|title=Ex-BJP president Jana Krishnamurthy cremated in Chennai|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=26 September 2007|access-date=13 June 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20180614161503/https://timesofindia.indiatimes.com/india/Ex-BJP-president-Jana-Krishnamurthy-cremated-in-Chennai/articleshow/2403979.cms|archive-date=14 June 2018}}</ref> |- | ६ | २००२–०४ | [[File:Vice President M. Venkaiah Naidu.jpg|75px]] ! [[व्यंकय्या नायडू]] | आंध्र प्रदेश | <ref name = "Naidu">{{cite web|url=http://www.रीडिफ.कॉम/news/report/naidus-journey-from-pasting-party-posters-to-vice-president/20170805.htm|title=Naidu's journey from pasting party posters to being Vice President|publisher=रीडिफ.कॉम|date=5 August 2017|access-date=13 June 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171014223344/http://www.रीडिफ.कॉम/news/report/naidus-journey-from-pasting-party-posters-to-vice-president/20170805.htm|archive-date=14 October 2017}}</ref> |- | (२) | २००४–०६ | [[File:Lkadvani.jpg|75px]] ! [[लालकृष्ण अडवाणी]] | गुजरात | <ref name="Resignation">{{cite news |last=Vyas |first=Neena |title=Advani resigns as BJP president |url=https://www.thehindu.com/todays-paper/advani-resigns-as-bjp-president/article3233731.ece?source=ppc&gclid=CjwKCAjwmufZBRBJEiwAPJ3Lpjck3zGpgx-rzw1v6u26oVgrtkOxZQvpJlI7IBz73s3DxSMzt73RhRoCbskQAvD_BwE |access-date=2 July 2018 |work=द हिंदू |date=1 January 2006 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040619/https://www.thehindu.com/todays-paper/advani-resigns-as-bjp-president/article3233731.ece?source=ppc&gclid=CjwKCAjwmufZBRBJEiwAPJ3Lpjck3zGpgx-rzw1v6u26oVgrtkOxZQvpJlI7IBz73s3DxSMzt73RhRoCbskQAvD_BwE |archive-date=15 July 2018 }}</ref> |- | ७ | २००६–०९ |[[File:Rajnath Singh 2.jpg|75px]] ! [[राजनाथ सिंह]] | उत्तर प्रदेश | <ref>{{cite news |title=Who is Rajnath Singh? |url=https://www.indiatoday.in/india/story/who-is-rajnath-singh-152326-2013-01-23 |access-date=2 July 2018 |work=India Today |date=23 January 2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702122243/https://www.indiatoday.in/india/story/who-is-rajnath-singh-152326-2013-01-23 |archive-date=2 July 2018 }}</ref> |- | ८ | २००९–१३ | [[File:Nitin Gadkari.jpg|75px]] ! [[नितीन गडकरी]] | महाराष्ट्र | <ref>{{cite news |title=Nitin Gadkari: From swayamsevak to BJP chief |url=https://www.thehindu.com/news/national/Nitin-Gadkari-From-swayamsevak-to-BJP-chief/article16854166.ece |access-date=2 July 2018 |work=द हिंदू |date=19 December 2009 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180715040619/https://www.thehindu.com/news/national/Nitin-Gadkari-From-swayamsevak-to-BJP-chief/article16854166.ece |archive-date=15 July 2018 }}</ref> |- | (७) | २०१३–१४ |[[File:Rajnath Singh 2.jpg|75px]] ! [[राजनाथ सिंह]] | उत्तर प्रदेश | <ref>{{cite news |title=Rajnath Singh – from 'Physics lecturer' to 'Union Home Minister' |url=https://www.indiatvnews.com/politics/national/rajnath-singh-home-minister-of-india-bjp-modi-government-latest-18798.html |access-date=2 July 2018 |publisher=India TV |date=10 September 2014 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180702150650/https://www.indiatvnews.com/politics/national/rajnath-singh-home-minister-of-india-bjp-modi-government-latest-18798.html |archive-date=2 July 2018 }}</ref> |- | ९ | २०१४–२० | ! [[अमित शाह]] | गुजरात | <ref name=shah>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/Amit-Shah-Modis-close-aide-takes-charge-as-BJP-president/articleshow/38068666.cms|title=Amit Shah, Modi's close aide, takes charge as BJP president|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|date=9 July 2014|access-date=13 June 2018|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20140713003209/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Amit-Shah-Modis-close-aide-takes-charge-as-BJP-president/articleshow/38068666.cms|archive-date=13 July 2014}}</ref> |- | १० | २०२०- पदस्थ | [[File:J.P._Nadda_in_New_Delhi_-_2018_(cropped).jpg|75px]] ! [[जगत प्रकाश नड्डा]] | हिमाचल प्रदेश | <ref>{{cite web |url=https://www.ndtv.com/india-news/jp-nadda-set-to-take-over-from-amit-shah-as-new-bjp-chief-today-2166685%3famp=1&akamai-rum=off|title=JP Nadda Elected Unopposed As BJP Chief, Takes Over From Amit Shah|date=20 January 2020|work=NDTV|access-date=20 January 2020}}</ref> |- |} == अन्य महत्त्वाचे नेते == # दिवंगत * [[लालजी टंडन]] (दिवंगत) * [[सुषमा स्वराज]] (दिवंगत) * [[साहिबसिंह वर्मा]] (दिवंगत) * [[प्रमोद महाजन]] (दिवंगत) * [[मदनलाल खुराणा]] (दिवंगत) * [[गोपीनाथ मुंडे]] (दिवंगत) * [[अरुण जेटली]] (दिवंगत) # कार्यरत * [[नरेंद्र मोदी]] * [[यशवंत सिन्हा]] * [[जसवंत सिंह]] * [[नितीन गडकरी]] * [[उमा भारती]] * [[प्रकाश जावडेकर]] (विद्यमान [[प्रवक्ता]]) * [[कल्याण सिंह]] * [[अरुण शौरी]] * [[देवेंद्र फडणवीस]] * [[राजीव प्रताप रुडी]] * [[वसुंधराराजे शिंदे]] * [[बाबूलाल गौड]] * [[स्मृती इराणी]] * [[चंद्रकांत बच्चू पाटील]] ==भारतीय जनता पक्षातील गुन्हा दाखल असलेले नेते== * उत्तमराव इंगळे ([[उमरखेड]]चे माजी आमदार):खंडणीखोरीचा गुन्हा - ** उमरखेडचे वन परिक्षेत्राधिकारी के. एम. तर्टेकर यांच्यावर हल्ला केल्याचा व खंडणी मागितल्याचा आरोप. [[पुसद]]च्या वसंतनगर पोलीस ठाण्यात भादंविच्या ३५३, ३८४, ३८५, १८६, २९४ आणि ५०६ कलमांखाली १३ [[जुलै]] २०१६ रोजी गुन्हा दाखल. * [[कृष्णा खोपडे]] ([[पूर्व नागपूर विधानसभा मतदारसंघ|पूर्व नागपूर विधानसभा मतदारसंघाचे]] [[आमदार]] ) : [[क्रीडा]] घोटाळा - इ.स.२००२ मध्ये [[नागपूर महानगरपालिका|नागपूर महानगरपालिकेतील]] दोन कोटी रुपयांच्या क्रीडा घोटाळ्यात नंदलाल समितीच्या अहवालात ठपका. या प्रकरणी काही पोलीस ठाण्यांत भादंविच्या ३४१, ३५३, ३३६, ३३७, ३४१ अन्वये गुन्हे दाखल. प्रकरण न्यायप्रविष्ट. * जयकुमार रावल ([[महाराष्ट्र]] राज्याचे माजी [[पर्यटन]] मंत्री : आर्थिक घोटाळे - [[दोंडाईचा]] येथील दादासाहेब रावल सहकारी बँक डबघाईला येण्यास रावल व कुटुंबीयांचा मनमानी कारभार कारणीभूत असल्याचा लेखापरीक्षणातील ठपका. या प्रकरणी गुन्हे दाखल. [[औरंगाबाद]] खंडपीठात खटला सुरू. संचालक असणाऱ्या रावल कुटुंबीयांनी बँकेतून नियमबाह्य पद्धतीने कोट्यवधींचे कर्ज घेतले. कर्ज घेणाऱ्यांत जयकुमार रावल यांचाही समावेश. गुन्हे दाखल झाल्यानंतर टप्प्याटप्प्याने रक्कम भरली. दादासाहेब रावल बँकेच्या संपूर्ण व्यवहाराची धुळे एसआयटीकडून चौकशी पूर्ण. रावल यांना वाचविण्यासाठी मुख्यमंत्र्यांनी या प्रकरणाचा तपास धुळे एसआयटीकडून काढून घेत तो सीआयडीकडे सोपविल्याचा विरोधकांचा आरोप. या गुन्ह्यात दुसऱ्या क्रमांकावर असणारे रावल यांचे नावही कालांतराने बचावासाठी यादीत नंतरच्या क्रमांकावर नेले गेले. या प्रकरणी काही संचालकांना पूर्वीच अटक. उर्वरित संशयितांची चौकशी सुरू. त्यात मंत्री रावल यांचा समावेश. * [[दिलीप गांधी]] ([[खासदार]], [[दक्षिण]] [[अहमदनगर]] [[लोकसभा]] मतदारसंघाचे [[खासदार]], नगर अर्बन सहकारी बँकेचे [[अध्यक्ष]]) : [[कर्ज]]वाटप व [[सोने]]तारण गैरव्यवहारासंबंधी गुन्हा – बँकेतील एक कोटी ७० लाख रुपयांच्या गैरव्यहारप्रकरणी भारतीय दंडविधान कलम ४०९, ४२० व ३४ अन्वये [[कोतवाली]] पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल. अटकपूर्व जामीन मिळाला आहे. दर सोमवारी पोलीस ठाण्यात हजेरी लावण्याचे बंधन. संशयास्पद खात्यातील पैसे वापरल्याच्या प्रकरणात गांधी यांची दोन मुलेही आरोपी. [[भारतीय रिझर्व्ह बँक|रिझव्‍‌र्ह बँकेकडून]] या बँकेला पाच लाख रुपयांचा दंड. * दीपक (बाबा) मिसाळ (सरचिटणीस, शहर कार्यकारिणी, माजी नगरसेवक ([[पर्वती विधानसभा मतदारसंघ|पर्वती विधानसभा मतदारसंघाच्या आमदार]] [[माधुरी मिसाळ]] यांचे दीर) : खुनाचा प्रयत्‍न, धमक्या - २००३ मधील बबलू कावेडिया खून प्रकरणात मोक्काअंतर्गत कारवाई, मात्र निर्दोष मुक्तता. कबड्डी संघाचे प्रमुख आणि प्रशिक्षक राजेंद्र देशमुख यांच्यावरील खुनी हल्लाप्रकरणी सहकारनगर पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल. या प्रकरणी सध्या जामिनावर. महंमदवाडीतील एका जागेच्या वादातूनही गुन्हा दाखल. मिसाळ यांच्या पत्‍नीकडूनही संबंधित बांधकाम व्यावसायिकाविरोधात फिर्याद. त्याच्याविरुद्धही गुन्हा दाखल. सध्या (२०१९ साली) या प्रकरणी मिसाळ यांना जामीन. * पवन पवार ([[नाशिक महानगरपालिका|नाशिक महानगरपालिकेतला]] नगरसेवक) : पोलिसाचा खून आणि खंडणीसारखे गंभीर गुन्हे दाखल असणारा नगरसेवक. पवन पवारवर शहरातील विविध पोलीस ठाण्यांत एकूण २२ गुन्हे दाखल झाले आहेत, पैकी काही हे - ** [[नाशिक रोड]] भागात पवारची दहशत आहे. काही वर्षांपूर्वी पोलीस कर्मचाऱ्याच्या खूनप्रकरणी त्याच्याविरुद्ध गुन्हा दाखल झाला होता. ** व्यापाऱ्यांना खंडणीसाठी धमकावल्याचे दोन गुन्हे त्याच्यावर आहेत. ** मध्यंतरी पोलिसांनी त्याला तडीपारही केले होते. दीड महिन्यापूर्वी पवारच्या संपर्क कार्यालयात तडीपार गुंडाला आश्रय दिल्याचे उघड झाले. त्या प्रकरणातही त्याला अटक झाली. * प्रकाश मेहता (महाराष्ट्र राज्य गृहनिर्माण मंत्री) : [[झोपडी]] पुनर्वसनाच्या कामामध्ये केलेला भ्रष्टाचार - [[मुंबई]] विशेष सत्र न्यायालयाच्या आदेशानुसार फौजदारी प्रक्रिया संहिता १९७३ च्या कलम १५६ (३) अन्वये लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडून १० मार्च २००८ रोजी भ्रष्टाचार प्रतिबंध कायद्याचे कलम ७ व कलम १३ (१)(ई) खाली लोकप्रतिनिधी पदाचा गैरवापर व भ्रष्टाचाराच्या आरोपाखाली गुन्हा दाखल झाला आहे. न्यायालयात दोषारोपपत्र दाखल केले नाही. लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाच्या स्तरावर जैसे थे परिस्थिती ठेवण्यात आली आहे. * [[प्रवीण दरेकर]] (महाराष्ट्र [[विधानपरिषद|विधानपरिषदेतील]] आमदार व विरोधी पक्षनेते) : बँक घोटाळा - मुंबई बँकेत १९९८पासून करण्यात आलेल्या गैरव्यवहारात बँकेचे सुमारे १२३ कोटी रुपयांचे नुकसान झाल्याचा आरोप आहे. आर्थिक गुन्हे शाखेने तपास केल्यावर माजी अध्यक्ष शिवाजीराव नलावडे यांच्यासह अनेकांवर त्यात सहभागाचा आरोप आहे. पुढील कारवाई प्रलंबित आहे. याशिवाय बेकायदा जमाव जमवून दंगल घडविणे, इजा घडविणे आदी प्रकारचे १३ गुन्हे विविध पोलीस ठाण्यांत दाखल. * [[बबनराव पाचपुते]] : ([[श्रीगोंदा विधानसभा मतदारसंघ|श्रीगोंदा विधानसभा मतदारसंघाचे]] आमदार) : शेतकऱ्यांची देणी बुडवणे व बँकेची कर्जे न फेडणे : - बबनराव पाचपुते यांचे चिरंजीव तथा कारखान्याचे अध्यक्ष असलेले विक्रम पाचपुते व अन्य दोघांवर [[साई]]कृपा खासगी [[साखर]] कारखान्यावर ([[श्रीगोंदा]]) [[शिरूर]] येथे फसवणुकीचा गुन्हा दाखल. बबनराव हे या कारखान्याचे संस्थापक व माजी अध्यक्ष आहेत. शेतकऱ्यांच्या उसाचे तब्बल ३८ कोटी रुपये या कारखान्यास देणे आहे. प्रकरण न्यायप्रविष्ट असून [[पंजाब नॅशनल बँक|पंजाब नॅशनल बँकेच्या]] [[पुणे]] शाखेकडून कारखान्यावर बँकेच्या थकीत कर्जाच्या वसुलीसाठी जप्तीची कारवाई झाली आहे. भाजप नेते बबनराव पाचपुते यांच्या मालकीचा साखर कारखाना १-१०-२०१६ रोजी पंजाब नॅशनल बँकेकडून तत्त्वत: ताब्यात घेण्यात आला. नगर जिल्हय़ातील [[श्रीगोंदा तालुका|श्रीगोंदा तालुक्यामधील]] हिरडगाव येथील [[साई]]कृपा साखर कारखान्याने ऊस देयकांची थकवलेली रक्कम शेतकऱ्यांना न दिल्याने या कारखान्याच्या मालमत्तेवर जप्ती आणण्यास दिलेल्या स्थगितीस मुदतवाढ देण्यास [[मुंबई उच्च न्यायालय| मुंबई उच्च न्यायालयाच्या]] औरंगाबाद खंडपीठाने यापूर्वीच नकार दिला होता. त्यामुळे या कारखान्यावर जप्तीची कारवाई करण्याचा मार्ग मोकळा झाला होता. अखेर आज पंजाब नॅशनल बँकेने पावणे चारशे कोटीच्या वसुलीसाठी कारखान्यावर तत्त्वत: ताब मिळवला. या कारखान्याचा प्रत्यक्ष ताबा मिळविण्यासाठी बँकेकडून जिल्हाधिकाऱ्यांकडे प्रस्तावही सादर करण्यात आला आहे. या कारवाईमुळे बबनराव पाचपुते यांना तारण ठेवलेला [[दैवदैठण]]चा कारखाना आणि श्रीगोंद्यातील घरही गमवावे लागणार आहे. * रवींद्र चव्हाण (महाराष्ट्र राज्य -माजी राज्यमंत्री) : १९ गुन्हे, तीन ते सात वर्षांच्या शिक्षेचे गंभीर गुन्हे - गुन्हा – १. झोपडपट्टी पुनर्वसन घोटाळ्याप्रकरणी [[कल्याण]] बाजारपेठ पोलीस ठाण्यात लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडून गुन्हा दाखल. ठेकेदारांना देण्यात आलेल्या १६ कोटींच्या अग्रिम रकमा आणि अनियमितता यापुरतीच या गुन्ह्याची लाचलुचपत प्रतिबंधक विभागाकडून व्याप्ती. संथ गतीने प्रकरणाचा तपास सुरू. २. [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] [[नगरसेवक]] नंदू म्हात्रे याच्या समर्थकांना मारहाण केल्या प्रकरणी विष्णूनगर पोलिसांकडून १ नोव्हेंबर २०१० रोजी अटक. ३. विविध पोलीस ठाण्यात १९ गुन्ह्यांची नोंद. त्यांत खंडणी, अपहरण, मारहाण, अ‍ॅट्रॉसिटी यांचा समावेश. * [[राम कदम]] (महाराष्ट्र विधानसभेतील घाटकोपर विधानसभा मतदारसंघाचे आमदार) : मारहाण, धमक्या, अपहरण - शासकीय अधिकाऱ्यांना मारहाण, दमदाटी, फसवणूक, पळवून नेणे, अशा प्रकारचे ११ गुन्हे पंतनगर ([[घाटकोपर]]-मुंबई) व अन्य पोलीस ठाण्यांत दाखल. * [[रामदास तडस]] ([[वर्धा लोकसभा मतदारसंघ |वर्धा लोकसभा मतदारसंघाचे]] खासदार) : आर्थिक गैरव्यवहार - [[देवळी]] नगरपरिषदेचे अध्यक्ष असताना आमदार निधी वेतनावर खर्च केला व नंतर वेतनाचा निधी आमदार निधी म्हणून वापरला. या आर्थिक गैरव्यवहारावरून भादंविच्या ४२० कलमान्वये गुन्हा दाखल. सर्वोच्च न्यायालयाने मंजूर केलेल्या जामिनावर तात्पुरती मुक्तता. * विकास कुंभारे ([[मध्य नागपूर विधानसभा मतदारसंघ|मध्य नागपूर विधानसभा मतदारसंघाचे]] आमदार) : क्रीडा घोटाळा -<br /> नागपूर महापालिकेतील दोन कोटींच्या क्रीडा घोटाळ्यात नंदलाल समितीने केलेल्या चौकशी अवालात ठपका. या प्रकरणात भादंविच्या ४२०, ४६७, ४०६ अन्वये गुन्हे दाखल. प्रकरण न्यायप्रविष्ट. * [[विजयकुमार गावित]] (महाराष्ट्रातील [[नंदूरबार]] विधानसभा मतदारसंघांतून]] निवडून गेलेले आमदार, [[महाराष्ट्र सरकार]]मधील माजी मंत्री) : भ्रष्टाचार, फसवणूक - [[संजय गांधी निराधार योजना|संजय गांधी राष्ट्रीय निराधार योजनेत]] भ्रष्टाचार व फसवणुकीचा गुन्हा दाखल. या संदर्भात औरंगाबाद खंडपीठाने राज्य शासनाकडे आरोप आणि गुन्ह्याबाबत विचारणा केली असता कारवाईस स्थगिती देण्याचा शासनाचा निर्णय. ज्ञात स्रोतांपेक्षा अधिक संपत्ती जमविण्याच्या प्रकरणात जनहित याचिका दाखल. या प्रकरणात राज्य शासनाकडून ‘क्लीन चिट’. आदिवासी विकास विभागातील भ्रष्टाचारप्रकरणी न्यायमूर्ती गायकवाड आयोगापुढे तक्रारी. आयोगाचा अंतिम अहवाल येणे बाकी. * [[शिवाजी कर्डिले]] : ([[राहुरी]]विधानसभा मतदारसंघाचे माजी आमदार) : फसवणूकाबद्दल व शस्त्रास्त्रासंबंधी गुन्हा केल्याचा आरोप - एका जमीन खरेदीच्या व्यवहारात ९१ लाख रुपयांच्या फसवणुकीप्रकरणी भादंवि ४२० खाली गुन्हा दाखल; शस्त्रास्त्रविरोधी कायद्यानुसार शहरातील भिंगार कॅम्प पोलीस ठाण्यात गुन्हा दाखल. या प्रकरणी कर्डिले यांना अटक झाली होती. सध्या खटला सुरू. शिक्षा – जिल्हा मध्यवर्ती बँकेच्या निवडणुकीत मतदानाच्या वेळी घातलेल्या गोंधळाच्या गुन्ह्यात पंधरा महिन्यांची शिक्षा. * [[संभाजी पाटील निलंगेकर]] (महाराष्ट्र राज्य,[[कामगार]]मंत्री) : आर्थिक गैरव्यवहार - ** मेहुणे आणि अन्य नातेवाईक संचालक असलेल्या व्हिक्टोरिया फूड प्रोसेसिंग कंपनीस एकूण ४९ कोटी रुपये कर्जासाठी जामीनदार. त्यासाठी लीजने मिळालेली जमीन तारण ठेवल्याचा आरोप. कर्जाची व्याज मिळून ७२ कोटी रुपयांची थकबाकी. त्याविरोधात बँकांची कर्ज प्राधिकरणामार्फत सीबीआयकडे तक्रार. लातूर न्यायालयात दोषारोपपत्र दाखल. ऋण वसुली न्यायाधीकरणाकडून कर्जवसुलीसाठी मालमत्ता जप्तीचे आदेश. त्याविरोधात मुंबईतील प्राधिकरणाकडे अपील. * भाजप महासचिव कैलाश विजयवर्गीय यांचा मुलगा आणि [[इंदूर]]चा भाजप आमदार आकाश विजयवर्गीय याच्यावर २३ जून २०१९ रोजी [[इंदूर महानगरपालिका|इंदूर महानगरपालिकेच्या]] अधिकाऱ्याच्या डोक्यात काठी मारून गंभीर जखमी केल्याचा आरोप. आकाशला सोडवण्यासाठी तमाम भाजप कार्यकर्ते आणि पक्षाचे पदाधिकारी यांनी मोर्चे काढून व दंगली माजवून निदर्शने केली. आरोपी जामिनावर मोकळा. पालिका अधिकाऱ्याची अवस्था गंभीर. * बी.एस.येदियुरप्पा,[[कर्नाटक]]चे मुख्यमंत्री,[[बेल्लारी]] खाणघोटाळ्यातील आरोपी.प्रकरण न्यायप्रविष्ट आहे. == पक्षाचे चिन्ह == जनसंघाचे अधिकृत निवडणूक चिन्ह नांगरधारी शेतकरी हे होते. ते आता भाजपच्या काळात कमळ असे झाले आहे. == लोकसभेतील प्राप्त जागा आणि परिणाम == {| class="wikitable sortable" ! style="background:#f93; color:white;"| वर्ष ! style="background:#f93; color:white;"| विधिमंडळ ! style="background:#f93; color:white;"|पक्ष नेता ! style="background:#f93; color:white;"| प्राप्त जागा ! style="background:#f93; color:white;"| फरक ! style="background:#f93; color:white;"| मतांची टक्केवारी ! style="background:#f93; color:white;"| फरक ! style="background:#f93; color:white;"| परिणाम ! class="unsortable" style="background:#f93; color:white;"| संदर्भ |- style="text-align:center;" | १९८४ | ८वी लोकसभा | [[अटल बिहारी वाजपेयी]] |{{Composition bar|2|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} २ | ७.७४% | – | {{no2|विपक्ष}} |{{sfn|Election Commission|1984}} |- style="text-align:center;" | १९८९ | ९वी लोकसभा |rowspan=2| [[लालकृष्ण अडवाणी]] |{{Composition bar|85|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} ८३ | ११.३६% | {{increase}} ३.६२% | {{partial|बाहेरून पाठिंबा ([[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी|रा.लो.आ.]])}} |{{sfn|Election Commission|1989}} |- style="text-align:center;" | १९९१ | १०वी लोकसभा |{{Composition bar|120|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} ३५ | २०.११% | {{increase}} ८.७५% | {{no2|विपक्ष}} |{{sfn|Election Commission|1991}} |- style="text-align:center;" | १९९६ | ११वी लोकसभा |rowspan=4|[[अटल बिहारी वाजपेयी]] |{{Composition bar|161|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} ४१ | २०.२९% | {{increase}} ०.१८% | {{partial|सत्ता,<br>परत विपक्ष}} |{{sfn|Election Commission|1996}} |- style="text-align:center;" | १९९८ | १२वी लोकसभा |{{Composition bar|182|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} २१ | २५.५९% | {{increase}} ५.३०% | {{yes2|सत्ता}} |{{sfn|Election Commission|1998}} |- style="text-align:center;" | १९९९ | १३वी लोकसभा |{{Composition bar|182|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{steady}} | २३.७५% | {{decrease}} १.८४% | {{yes2|सत्ता}} |{{sfn|Election Commission|1999}} |- style="text-align:center;" | २००४ | १४वी लोकसभा |{{Composition bar|138|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{decrease}} ४४ | २२.१६% | {{decrease}} १.६९% | {{no2|विपक्ष}} |{{sfn|Election Commission|2004}} |- style="text-align:center;" | २००९ | १५वी लोकसभा |[[लालकृष्ण अडवाणी]] |{{Composition bar|116|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{decrease}} २२ | १८.८०% | {{decrease}} ३.३६% | {{no2|विपक्ष}} |{{sfn|Election Commission|2009}} |- style="text-align:center;" | २०१४ | १६वी लोकसभा |rowspan=2|[[नरेंद्र मोदी]] |{{Composition bar|282|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} १६६ | ३१.३४% | {{increase}} १२.५४% | {{yes2|सत्ता}} |{{sfn|Election Commission|2014}} |- style="text-align:center;" | २०१९ | १७वी लोकसभा |{{Composition bar|303|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{increase}} २१ | ३७.४६% |{{increase}} ६.१२% | {{yes2|सत्ता}} |<ref>{{Cite news |last=Kumar |first=Sanjay |date=28 May 2019 |title=BJP: Here's how BJP earned the massive mandate: Explained in numbers |work=[[द इकोनॉमिक टाइम्स]] |url=https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/heres-how-bjp-earned-massive-mandate-explained-in-numbers/articleshow/69529857.cms |url-status=live |access-date=14 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203005824/https://economictimes.indiatimes.com/news/elections/lok-sabha/india/heres-how-bjp-earned-massive-mandate-explained-in-numbers/articleshow/69529857.cms |archive-date=3 December 2020}}</ref><ref>{{Cite web |title=20. Performance of National Parties |url=https://eci.gov.in/files/file/10955-20-performance-of-national-parties/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210107073533/https://eci.gov.in/files/file/10955-20-performance-of-national-parties/ |archive-date=7 January 2021 |access-date=21 December 2020 |website=Election Commission of India}}</ref> |- style="text-align:center;" | २०२४ | १८ वी लोकसभा | ४४१ |{{Composition bar|240|543|{{भारतीय जनता पक्ष/meta/color}}}} | {{decrease}} ६३ | ३६.५६% |{{decrease}} ०.८% |{{yes2|सत्ता}} |<ref name="Lok Sabha Elections 2024 Results: Full List of winners on all 543 seats">{{cite news|last1=द इंडियन एक्सप्रेस|title=Lok Sabha Elections 2024 Results: Full List of winners on all 543 seats|url=https://indianexpress.com/elections/2019-general-election-schedule/full-list-of-winners-in-lok-sabha-elections-2024-9364542/|accessdate=5 June 2024|date=4 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240605115428/https://indianexpress.com/elections/2019-general-election-schedule/full-list-of-winners-in-lok-sabha-elections-2024-9364542/|archivedate=5 June 2024|language=en}}</ref><ref name="Lok Sabha Election Results 2024: Full list of constituency-wise winners, parties and margin">{{cite news|last1=India TV News|first1=|last2=|first2=|title=Lok Sabha Election Results 2024: Full list of constituency-wise winners, parties and margin|url=https://www.indiatvnews.com/news/india/lok-sabha-election-results-2024-full-list-of-all-constituency-wise-leading-winning-candidates-parties-bjp-congress-2024-06-04-934845|accessdate=5 June 2024|work=|date=4 June 2024|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240605120528/https://www.indiatvnews.com/news/india/lok-sabha-election-results-2024-full-list-of-all-constituency-wise-leading-winning-candidates-parties-bjp-congress-2024-06-04-934845|archivedate=5 June 2024|language=en}}</ref> |} ==भाजपच्या उदयावरील पुस्तके== * शेड्स ऑफ सॅफ्रन (इंग्रजी लेखक : सबा नक्वी; मराठी अनुवाद - 'भगव्याच्या छटा : वाजपेयी ते मोदी', अनुवादक - सुश्रुत कुलकर्णी) * भाजपचे निखळलेले तारे (विद्याधर ठाणेकर) == हे सुद्धा पहा == * [[राष्ट्रीय स्वयंसेवक संघ]] * [[भारतीय जनसंघ]] * [[तोडा फोडा आणि झोडा नीती (राजकारण)|तोडा फोडा आणि झोडा नीती]] * [[अच्छे दिन आने वाले हैं]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.bjp.org/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190312121347/http://www.bjp.org/ |date=2019-03-12 }} * ... आणि कमळ उमलले! : [http://www.loksatta.com/loksabha/sattarth-blog-about-narendra-modis-victory-in-lok-sabha-election-542851/ लोकसभा २०१४ च्या निवडणुकांमध्ये भारतीय जनता पक्षास स्पष्ट बहुमत प्राप्त] [[केदार लेले]] (लंडन) [[loksatta.com]] {{भारतीय राजकीय पक्ष}} {{भारतीय जनता पक्ष}} [[वर्ग:भारतीय जनता पक्ष| ]] ifwj63zmt45qnmfhn9xm5226b7csujj 0 2981 2699731 2323069 2026-08-06T19:00:44Z अभय नातू 206 /* चहा */ 2699731 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = राज्य |राज्य_नाव = आसाम |स्थानिक_नाव = आसाम |राजधानी = दिसपूर |अक्षांश = 26.15|रेखांश=91.77 |मोठे_शहर = गुवाहाटी |संक्षिप्त_नाव = IN-AS |अधिकृत_भाषा = [[असमीया भाषा|असमीया]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[बोडो भाषा|बोडो]], [[मिशिंग भाषा|मिशिंग]], [[कर्बी भाषा|कर्बी]] |विधानसभा_प्रकार = [[आसाम विधानसभा]] |विधानसभा_संख्या = 126 |नेता_पद_१ = {{AutoLink|आसामचे राज्यपाल|राज्यपाल}} |नेता_नाव_१ = जगदीश मुख्शी |नेता_पद_२ = {{AutoLink|आसामचे मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री}} |नेता_नाव_२ = सर्वानंद सोनवाल |स्थापित_दिनांक = [[१५ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७]] |क्षेत्रफळ_एकूण = 78438 |क्षेत्रफळ_आकारमान = 10 |क्षेत्रफळ_क्रमांक = १६ वे |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_एकूण = 31169272 |लोकसंख्या_क्रमांक = १४ वे |लोकसंख्या_घनता = 340 |साक्षरता = 64.28% |साक्षरता_पुरुष = 71.93% |साक्षरता_स्त्री = 56.03% |जिल्हे = ३३ |संकेतस्थळ = assam.gov.in |संकेतस्थळ_नाव = आसाम संकेतस्थळ }} [[चित्र:Greater one-horned rhinoceros.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Bogibeel Bridge view.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Kamakhya Temple, Guwahati.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Lakhiganj HSS.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Bihu dance of Assam.jpg|इवलेसे]] '''आसाम''' [[ईशान्य भारत]]तील एक महत्त्वाचे व सर्वात मोठे [[राज्य]] आहे. आसामच्या [[उत्तर]]ेला [[भूतान]] व [[अरुणाचल प्रदेश]] आहे. [[पूर्व]]ेला [[नागालॅंड]] व [[मणिपूर]] ही राज्य आहेत. तर [[दक्षिण]]ेला [[मेघालय]], [[त्रिपूरा]] व [[मिझोरम]] ही राज्य आहेत. ईशान्य भारतातील सात राज्यांपैकी आसाम सगळ्यात मोठे राज्य आहे. आसामची [[लोकसंख्या]] ३,११,६९,२७२ एवढी आहे. [[असमीया भाषा|असमीया]] ही आसामची प्रमुख [[भाषा]] आहे. आसामची [[साक्षरता]] ७३.१८ टक्के एवढी आहे. [[तांदूळ]] व [[मोहरी]] ही येथील प्रमुख पिके आहेत. [[बिहू नृत्य]] येथील लोकप्रिय [[नृत्य]] आहे. [[दिसपूर]] ही आसामची [[राजधानी]] तर [[गुवाहाटी]] सर्वात मोठे शहर आहे. श्रावणी निलेश प्रभू == भूगोल == [[हिमालय]]ाच्या पायथ्याशी असलेले हे राज्य [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] व [[बराक नदी]]च्या खोऱ्यांत आहे. तसेच [[कर्बी ॲंगलॉंग टेकड्या|कर्बी ॲंगलॉंग]] व [[उत्तर कचर टेकड्या|उत्तर कचर टेकड्यांचाही]] या राज्यात समावेश होतो. आसामचे क्षेत्रफळ ७८,४३८ कि.मी.^२ आहे. हा विस्तार जवळजवळ [[आयर्लंड]] देशाइतका आहे. आसाम राज्यात २३ जिल्हे आहेत. == इतिहास == === प्राचीन आसाम === आसाम नावाची व्युत्पत्ती आसाममध्ये राज्य करणाऱ्या [[अहोम]] राजघराण्यामधून झाली. === मध्यकालीन आसाम === [[लचित बोडफुकन]] या हिंदू सेनापतीने इ.स.१६७१ च्या सराईघाटच्या लढाईत मुस्लिम मुघल सैन्यावर मोठा विजय मिळवला होता. यासाठी कअहोम सैन्याने भूभागाचा उत्कृष्ट वापर, वेळ घेण्यासाठी चतुर मुत्सद्दी वाटाघाटी, गनिमी रणनीती, मानसशास्त्रीय युक्ती युद्ध याद्वारे हा पराभव केला. यामुळे खिलजी च्या आक्रमणाला धक्का बसला आणि अहोम हे हिंदू साम्राज्य सुरक्षित राखले गेले. इ.स.१५८७ मध्ये हिंदू सम्राट नर नारायण यांच्या मृत्यूनंतर , कोच राज्य पश्चिम कोच बिहार आणि पूर्वेकडील कोच मध्ये विभागले गेले, त्याचा मुलगा लक्ष्मी नारायण आणि पुतणे रघुदेव यांनी राज्य केले. हे हिंदू राज्य होते. ===आक्रमण आणि विजय=== ''मीर जुमलाच्या'' आक्रमणामुळे विखुरलेल्या हिंदू लोकांचे योग्य पुनर्वसन करण्यात आले , अन्न आणि लष्करी उत्पादनात वाढ करण्यात आली, नवीन किल्ले बांधण्यात आले आणि [[लछित बरफुकन]] या नवीन सेनापतीच्या नेतृत्वाखाली एक मोहीम सैन्य तयार करण्यात आले. [[लचित बोडफुकन]] कालियाबोर, बोरफुकनचे जुने राज्य, त्याचा तळ तळ बनवला आणि ब्रह्मपुत्रेच्या दोन्ही तीरांसह गुवाहाटीकडे गमन केले. उत्तर किनाऱ्यावरील फुकनने सप्टेंबर १६६७ च्या सुरुवातीला बहबरी हे गाव परत मिळवले. दक्षिण किनाऱ्यावर, कपिली नदी आणि गुवाहाटी दरम्यानचे काजली, सोनापूर, पानीखैती आणि तितामारा किल्ले ताब्यात घेतले. त्यानंतर अहोम हिंदू सैन्य [[गुवाहाटी]]ला पोहोचले. येथे पाच बुरूज केलेब्रह्मपुत्रेच्या प्रत्येक तीरावर (उत्तर-कनई-बोरोसी-बोवा, हिलार, हिंदुरीघोपा, पाटदुआर आणि कोराई; दक्षिण-लतासिल, जोइदुआर, धरमदुर, दुआरगुरिया आणि पांडू) रक्षण करत होते. पण शूर अहोमांनी शहराच्या उत्तरेकडील शाह बुरुझ आणि रंगमहाल किल्ले ताब्यात घेतले. इटाखुली किल्ल्यासाठी मोठी लढाई झाली. इटाखुली येथे मुघलांनी हिंदू जनतेवर मोथे अत्याचार करत [[हिंदूंचा छळ]] चालविला होता. अहोमांनी जोइदुआरला वेढा घातला, ताबा मिळवला आणि मुघलांची फौज असूनही ते इटाखुलीजवळ आले. इ.स. १६६७ च्या रात्री एक मोठा हल्ला करण्यात आला. चातुर्याने रणनीती आखून शिडीने भिंती वर चढून त्या पाडल्या गेल्या. दोन महिन्यांच्या वेढा घातल्यानंतर नोव्हेंबर १६६७ च्या मध्यात मुस्लिम सैन्याच्या ताब्यात असलेली इटाखुली पडली. यावेळी अत्याचार करत असलेल्या सैन्याचा शोधून शोधून वध केला गेला.अनेकांनी आत्मसमर्पण केले परंतु एक काही जण पळून जाण्यात यशस्वी झाले. युद्धाचा खजिना आणि युद्धसाहित्य अहोम [[लचित बोडफुकन]]च्या हाती पडले. लचित बोरफुकनचा स्वतःचा भाऊ आणि उत्तराधिकारी बोरफुकन, लालुक सोला याने १६७९ मध्ये मुघलांसाठी गुवाहाटी सोडले. १६८२ पर्यंत ते मुघलांकडे राहिले, जेव्हा गदाधर सिंहाच्या नेतृत्वाखालील हिंदू अहोमांनी ते परत मिळवले आणि कामरूपमधील मुघलांचे इस्लामिक नियंत्रण कायमचे संपवले. ===आधुनिक आसाम === == भाषा == [[असमीया भाषा|असमीया]] ही आसाम मधील प्रमुख भाषा आहे. ==उत्सव== [[बिहू]] हा आसाममधील महत्त्वाचा उत्सव असून कृृषीशी संबंधित विविध टप्प्यांवर वर्षभर हा सण वेगवेगळ्या प्रकारे साजरा केला जातो. == अर्थव्यवस्था == === चहा === आसाममधील चहा उत्पादन हे [[भारत|भारतातील]] एकूण [[चहा|चहा उत्पादनाचा]] एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.<ref>{{cite web |title=Tea Industry in Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/tea-industry |website=Government of Assam |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> [[ब्रह्मपुत्रा नदी|ब्रह्मपुत्रा]] आणि [[बराक नदी|बराक]] नद्यांच्या खोऱ्यातील सुपीक गाळाची माती, मुबलक पाऊस आणि [[उष्णकटिबंधीय हवामान]] यामुळे [[आसाम]] हे जगातील सर्वात मोठ्या चहा उत्पादक प्रदेशांपैकी एक आहे.<ref>{{cite web |title=Assam Tea Culture and History |url=https://www.teaboard.gov.in/ |website=Tea Board India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> या प्रदेशात प्रामुख्याने 'कॅमेलिया सायनेन्सिस व्हरायटी आसामिका'' या विशिष्ट प्रकारच्या चहाच्या वनस्पतीची लागवड केली जाते.<ref>{{cite book |last=Barua |first=D.N. |title=Science and Practice of Tea Culture |publisher=Tea Research Association |year=2008 |language=en}}</ref> आसामी चहा हा त्याच्या गडद रंग, कडक चव आणि विशिष्ट सुवासासाठी जगभर प्रसिद्ध आहे.<ref>{{cite web |title=Assam Tea Profile |url=https://www.britannica.com/topic/Assam-tea |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> येथील चहाचे मळे हे केवळ राज्याच्या [[अर्थव्यवस्था|अर्थव्यवस्थेचा]] आणि रोजगाराचा मुख्य कणा नसून, ते आसामच्या सांस्कृतिक ओळखीचा आणि अमूर्त वारशाचा एक अविभाज्य भाग मानले जातात.<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |year=2011 |language=en}}</ref> ===तेल=== == आसामच्या समस्या == == बाह्य दुवे == * [http://assamgovt.nic.in/ आसाम सरकारचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061128184547/http://www.assamgovt.nic.in/ |date=2006-11-28 }} {{विस्तार}} {{भारतीय राज्ये}} [[वर्ग:आसाम|*]] [[वर्ग:ईशान्य भारत]] sfihxcqxzzjde1tm1ir2kqstz56j9t0 2699732 2699731 2026-08-06T19:01:33Z अभय नातू 206 /* चहा */ 2699732 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = राज्य |राज्य_नाव = आसाम |स्थानिक_नाव = आसाम |राजधानी = दिसपूर |अक्षांश = 26.15|रेखांश=91.77 |मोठे_शहर = गुवाहाटी |संक्षिप्त_नाव = IN-AS |अधिकृत_भाषा = [[असमीया भाषा|असमीया]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[बोडो भाषा|बोडो]], [[मिशिंग भाषा|मिशिंग]], [[कर्बी भाषा|कर्बी]] |विधानसभा_प्रकार = [[आसाम विधानसभा]] |विधानसभा_संख्या = 126 |नेता_पद_१ = {{AutoLink|आसामचे राज्यपाल|राज्यपाल}} |नेता_नाव_१ = जगदीश मुख्शी |नेता_पद_२ = {{AutoLink|आसामचे मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री}} |नेता_नाव_२ = सर्वानंद सोनवाल |स्थापित_दिनांक = [[१५ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७]] |क्षेत्रफळ_एकूण = 78438 |क्षेत्रफळ_आकारमान = 10 |क्षेत्रफळ_क्रमांक = १६ वे |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_एकूण = 31169272 |लोकसंख्या_क्रमांक = १४ वे |लोकसंख्या_घनता = 340 |साक्षरता = 64.28% |साक्षरता_पुरुष = 71.93% |साक्षरता_स्त्री = 56.03% |जिल्हे = ३३ |संकेतस्थळ = assam.gov.in |संकेतस्थळ_नाव = आसाम संकेतस्थळ }} [[चित्र:Greater one-horned rhinoceros.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Bogibeel Bridge view.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Kamakhya Temple, Guwahati.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Lakhiganj HSS.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Bihu dance of Assam.jpg|इवलेसे]] '''आसाम''' [[ईशान्य भारत]]तील एक महत्त्वाचे व सर्वात मोठे [[राज्य]] आहे. आसामच्या [[उत्तर]]ेला [[भूतान]] व [[अरुणाचल प्रदेश]] आहे. [[पूर्व]]ेला [[नागालॅंड]] व [[मणिपूर]] ही राज्य आहेत. तर [[दक्षिण]]ेला [[मेघालय]], [[त्रिपूरा]] व [[मिझोरम]] ही राज्य आहेत. ईशान्य भारतातील सात राज्यांपैकी आसाम सगळ्यात मोठे राज्य आहे. आसामची [[लोकसंख्या]] ३,११,६९,२७२ एवढी आहे. [[असमीया भाषा|असमीया]] ही आसामची प्रमुख [[भाषा]] आहे. आसामची [[साक्षरता]] ७३.१८ टक्के एवढी आहे. [[तांदूळ]] व [[मोहरी]] ही येथील प्रमुख पिके आहेत. [[बिहू नृत्य]] येथील लोकप्रिय [[नृत्य]] आहे. [[दिसपूर]] ही आसामची [[राजधानी]] तर [[गुवाहाटी]] सर्वात मोठे शहर आहे. श्रावणी निलेश प्रभू == भूगोल == [[हिमालय]]ाच्या पायथ्याशी असलेले हे राज्य [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] व [[बराक नदी]]च्या खोऱ्यांत आहे. तसेच [[कर्बी ॲंगलॉंग टेकड्या|कर्बी ॲंगलॉंग]] व [[उत्तर कचर टेकड्या|उत्तर कचर टेकड्यांचाही]] या राज्यात समावेश होतो. आसामचे क्षेत्रफळ ७८,४३८ कि.मी.^२ आहे. हा विस्तार जवळजवळ [[आयर्लंड]] देशाइतका आहे. आसाम राज्यात २३ जिल्हे आहेत. == इतिहास == === प्राचीन आसाम === आसाम नावाची व्युत्पत्ती आसाममध्ये राज्य करणाऱ्या [[अहोम]] राजघराण्यामधून झाली. === मध्यकालीन आसाम === [[लचित बोडफुकन]] या हिंदू सेनापतीने इ.स.१६७१ च्या सराईघाटच्या लढाईत मुस्लिम मुघल सैन्यावर मोठा विजय मिळवला होता. यासाठी कअहोम सैन्याने भूभागाचा उत्कृष्ट वापर, वेळ घेण्यासाठी चतुर मुत्सद्दी वाटाघाटी, गनिमी रणनीती, मानसशास्त्रीय युक्ती युद्ध याद्वारे हा पराभव केला. यामुळे खिलजी च्या आक्रमणाला धक्का बसला आणि अहोम हे हिंदू साम्राज्य सुरक्षित राखले गेले. इ.स.१५८७ मध्ये हिंदू सम्राट नर नारायण यांच्या मृत्यूनंतर , कोच राज्य पश्चिम कोच बिहार आणि पूर्वेकडील कोच मध्ये विभागले गेले, त्याचा मुलगा लक्ष्मी नारायण आणि पुतणे रघुदेव यांनी राज्य केले. हे हिंदू राज्य होते. ===आक्रमण आणि विजय=== ''मीर जुमलाच्या'' आक्रमणामुळे विखुरलेल्या हिंदू लोकांचे योग्य पुनर्वसन करण्यात आले , अन्न आणि लष्करी उत्पादनात वाढ करण्यात आली, नवीन किल्ले बांधण्यात आले आणि [[लछित बरफुकन]] या नवीन सेनापतीच्या नेतृत्वाखाली एक मोहीम सैन्य तयार करण्यात आले. [[लचित बोडफुकन]] कालियाबोर, बोरफुकनचे जुने राज्य, त्याचा तळ तळ बनवला आणि ब्रह्मपुत्रेच्या दोन्ही तीरांसह गुवाहाटीकडे गमन केले. उत्तर किनाऱ्यावरील फुकनने सप्टेंबर १६६७ च्या सुरुवातीला बहबरी हे गाव परत मिळवले. दक्षिण किनाऱ्यावर, कपिली नदी आणि गुवाहाटी दरम्यानचे काजली, सोनापूर, पानीखैती आणि तितामारा किल्ले ताब्यात घेतले. त्यानंतर अहोम हिंदू सैन्य [[गुवाहाटी]]ला पोहोचले. येथे पाच बुरूज केलेब्रह्मपुत्रेच्या प्रत्येक तीरावर (उत्तर-कनई-बोरोसी-बोवा, हिलार, हिंदुरीघोपा, पाटदुआर आणि कोराई; दक्षिण-लतासिल, जोइदुआर, धरमदुर, दुआरगुरिया आणि पांडू) रक्षण करत होते. पण शूर अहोमांनी शहराच्या उत्तरेकडील शाह बुरुझ आणि रंगमहाल किल्ले ताब्यात घेतले. इटाखुली किल्ल्यासाठी मोठी लढाई झाली. इटाखुली येथे मुघलांनी हिंदू जनतेवर मोथे अत्याचार करत [[हिंदूंचा छळ]] चालविला होता. अहोमांनी जोइदुआरला वेढा घातला, ताबा मिळवला आणि मुघलांची फौज असूनही ते इटाखुलीजवळ आले. इ.स. १६६७ च्या रात्री एक मोठा हल्ला करण्यात आला. चातुर्याने रणनीती आखून शिडीने भिंती वर चढून त्या पाडल्या गेल्या. दोन महिन्यांच्या वेढा घातल्यानंतर नोव्हेंबर १६६७ च्या मध्यात मुस्लिम सैन्याच्या ताब्यात असलेली इटाखुली पडली. यावेळी अत्याचार करत असलेल्या सैन्याचा शोधून शोधून वध केला गेला.अनेकांनी आत्मसमर्पण केले परंतु एक काही जण पळून जाण्यात यशस्वी झाले. युद्धाचा खजिना आणि युद्धसाहित्य अहोम [[लचित बोडफुकन]]च्या हाती पडले. लचित बोरफुकनचा स्वतःचा भाऊ आणि उत्तराधिकारी बोरफुकन, लालुक सोला याने १६७९ मध्ये मुघलांसाठी गुवाहाटी सोडले. १६८२ पर्यंत ते मुघलांकडे राहिले, जेव्हा गदाधर सिंहाच्या नेतृत्वाखालील हिंदू अहोमांनी ते परत मिळवले आणि कामरूपमधील मुघलांचे इस्लामिक नियंत्रण कायमचे संपवले. ===आधुनिक आसाम === == भाषा == [[असमीया भाषा|असमीया]] ही आसाम मधील प्रमुख भाषा आहे. ==उत्सव== [[बिहू]] हा आसाममधील महत्त्वाचा उत्सव असून कृृषीशी संबंधित विविध टप्प्यांवर वर्षभर हा सण वेगवेगळ्या प्रकारे साजरा केला जातो. == अर्थव्यवस्था == === चहा === आसाममधील चहा उत्पादन हे [[भारत|भारतातील]] एकूण [[चहा|चहा उत्पादनाचा]] एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.<ref>{{cite web |title=Tea Industry in Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/tea-industry |website=Government of Assam |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> [[ब्रह्मपुत्रा नदी|ब्रह्मपुत्रा]] आणि [[बराक नदी|बराक]] नद्यांच्या खोऱ्यातील सुपीक गाळाची माती, मुबलक पाऊस आणि [[उष्णकटिबंधीय हवामान]] यामुळे [[आसाम]] हे जगातील सर्वात मोठ्या चहा उत्पादक प्रदेशांपैकी एक आहे.<ref>{{cite web |title=Assam Tea Culture and History |url=https://www.teaboard.gov.in/ |website=Tea Board India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> या प्रदेशात प्रामुख्याने ''कॅमेलिया सायनेन्सिस व्हरायटी आसामिका'' या विशिष्ट प्रकारच्या चहाच्या वनस्पतीची लागवड केली जाते.<ref>{{cite book |last=Barua |first=D.N. |title=Science and Practice of Tea Culture |publisher=Tea Research Association |year=2008 |language=en}}</ref> आसामी चहा हा त्याच्या गडद रंग, कडक चव आणि विशिष्ट सुवासासाठी जगभर प्रसिद्ध आहे.<ref>{{cite web |title=Assam Tea Profile |url=https://www.britannica.com/topic/Assam-tea |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> येथील चहाचे मळे हे केवळ राज्याच्या [[अर्थव्यवस्था|अर्थव्यवस्थेचा]] आणि रोजगाराचा मुख्य कणा नसून, ते आसामच्या सांस्कृतिक ओळखीचा आणि अमूर्त वारशाचा एक अविभाज्य भाग मानले जातात.<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |year=2011 |language=en}}</ref> ===तेल=== == आसामच्या समस्या == == बाह्य दुवे == * [http://assamgovt.nic.in/ आसाम सरकारचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061128184547/http://www.assamgovt.nic.in/ |date=2006-11-28 }} {{विस्तार}} {{भारतीय राज्ये}} [[वर्ग:आसाम|*]] [[वर्ग:ईशान्य भारत]] d5opfyb13axzfd7f6omidcomju6ziou 2699733 2699732 2026-08-06T19:01:47Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2699733 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = राज्य |राज्य_नाव = आसाम |स्थानिक_नाव = आसाम |राजधानी = दिसपूर |अक्षांश = 26.15|रेखांश=91.77 |मोठे_शहर = गुवाहाटी |संक्षिप्त_नाव = IN-AS |अधिकृत_भाषा = [[असमीया भाषा|असमीया]], [[बंगाली भाषा|बंगाली]], [[बोडो भाषा|बोडो]], [[मिशिंग भाषा|मिशिंग]], [[कर्बी भाषा|कर्बी]] |विधानसभा_प्रकार = [[आसाम विधानसभा]] |विधानसभा_संख्या = 126 |नेता_पद_१ = {{AutoLink|आसामचे राज्यपाल|राज्यपाल}} |नेता_नाव_१ = जगदीश मुख्शी |नेता_पद_२ = {{AutoLink|आसामचे मुख्यमंत्री|मुख्यमंत्री}} |नेता_नाव_२ = सर्वानंद सोनवाल |स्थापित_दिनांक = [[१५ ऑगस्ट]] [[इ.स. १९४७]] |क्षेत्रफळ_एकूण = 78438 |क्षेत्रफळ_आकारमान = 10 |क्षेत्रफळ_क्रमांक = १६ वे |लोकसंख्या_वर्ष = २०११ |लोकसंख्या_एकूण = 31169272 |लोकसंख्या_क्रमांक = १४ वे |लोकसंख्या_घनता = 340 |साक्षरता = 64.28% |साक्षरता_पुरुष = 71.93% |साक्षरता_स्त्री = 56.03% |जिल्हे = ३३ |संकेतस्थळ = assam.gov.in |संकेतस्थळ_नाव = आसाम संकेतस्थळ }} [[चित्र:Greater one-horned rhinoceros.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Bogibeel Bridge view.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Kamakhya Temple, Guwahati.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Lakhiganj HSS.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Bihu dance of Assam.jpg|इवलेसे]] '''आसाम''' [[ईशान्य भारत]]तील एक महत्त्वाचे व सर्वात मोठे [[राज्य]] आहे. आसामच्या [[उत्तर]]ेला [[भूतान]] व [[अरुणाचल प्रदेश]] आहे. [[पूर्व]]ेला [[नागालॅंड]] व [[मणिपूर]] ही राज्य आहेत. तर [[दक्षिण]]ेला [[मेघालय]], [[त्रिपूरा]] व [[मिझोरम]] ही राज्य आहेत. ईशान्य भारतातील सात राज्यांपैकी आसाम सगळ्यात मोठे राज्य आहे. आसामची [[लोकसंख्या]] ३,११,६९,२७२ एवढी आहे. [[असमीया भाषा|असमीया]] ही आसामची प्रमुख [[भाषा]] आहे. आसामची [[साक्षरता]] ७३.१८ टक्के एवढी आहे. [[तांदूळ]] व [[मोहरी]] ही येथील प्रमुख पिके आहेत. [[बिहू नृत्य]] येथील लोकप्रिय [[नृत्य]] आहे. [[दिसपूर]] ही आसामची [[राजधानी]] तर [[गुवाहाटी]] सर्वात मोठे शहर आहे. श्रावणी निलेश प्रभू == भूगोल == [[हिमालय]]ाच्या पायथ्याशी असलेले हे राज्य [[ब्रह्मपुत्र नदी|ब्रह्मपुत्र]] व [[बराक नदी]]च्या खोऱ्यांत आहे. तसेच [[कर्बी ॲंगलॉंग टेकड्या|कर्बी ॲंगलॉंग]] व [[उत्तर कचर टेकड्या|उत्तर कचर टेकड्यांचाही]] या राज्यात समावेश होतो. आसामचे क्षेत्रफळ ७८,४३८ कि.मी.^२ आहे. हा विस्तार जवळजवळ [[आयर्लंड]] देशाइतका आहे. आसाम राज्यात २३ जिल्हे आहेत. == इतिहास == === प्राचीन आसाम === आसाम नावाची व्युत्पत्ती आसाममध्ये राज्य करणाऱ्या [[अहोम]] राजघराण्यामधून झाली. === मध्यकालीन आसाम === [[लचित बोडफुकन]] या हिंदू सेनापतीने इ.स.१६७१ च्या सराईघाटच्या लढाईत मुस्लिम मुघल सैन्यावर मोठा विजय मिळवला होता. यासाठी कअहोम सैन्याने भूभागाचा उत्कृष्ट वापर, वेळ घेण्यासाठी चतुर मुत्सद्दी वाटाघाटी, गनिमी रणनीती, मानसशास्त्रीय युक्ती युद्ध याद्वारे हा पराभव केला. यामुळे खिलजी च्या आक्रमणाला धक्का बसला आणि अहोम हे हिंदू साम्राज्य सुरक्षित राखले गेले. इ.स.१५८७ मध्ये हिंदू सम्राट नर नारायण यांच्या मृत्यूनंतर , कोच राज्य पश्चिम कोच बिहार आणि पूर्वेकडील कोच मध्ये विभागले गेले, त्याचा मुलगा लक्ष्मी नारायण आणि पुतणे रघुदेव यांनी राज्य केले. हे हिंदू राज्य होते. ===आक्रमण आणि विजय=== ''मीर जुमलाच्या'' आक्रमणामुळे विखुरलेल्या हिंदू लोकांचे योग्य पुनर्वसन करण्यात आले , अन्न आणि लष्करी उत्पादनात वाढ करण्यात आली, नवीन किल्ले बांधण्यात आले आणि [[लछित बरफुकन]] या नवीन सेनापतीच्या नेतृत्वाखाली एक मोहीम सैन्य तयार करण्यात आले. [[लचित बोडफुकन]] कालियाबोर, बोरफुकनचे जुने राज्य, त्याचा तळ तळ बनवला आणि ब्रह्मपुत्रेच्या दोन्ही तीरांसह गुवाहाटीकडे गमन केले. उत्तर किनाऱ्यावरील फुकनने सप्टेंबर १६६७ च्या सुरुवातीला बहबरी हे गाव परत मिळवले. दक्षिण किनाऱ्यावर, कपिली नदी आणि गुवाहाटी दरम्यानचे काजली, सोनापूर, पानीखैती आणि तितामारा किल्ले ताब्यात घेतले. त्यानंतर अहोम हिंदू सैन्य [[गुवाहाटी]]ला पोहोचले. येथे पाच बुरूज केलेब्रह्मपुत्रेच्या प्रत्येक तीरावर (उत्तर-कनई-बोरोसी-बोवा, हिलार, हिंदुरीघोपा, पाटदुआर आणि कोराई; दक्षिण-लतासिल, जोइदुआर, धरमदुर, दुआरगुरिया आणि पांडू) रक्षण करत होते. पण शूर अहोमांनी शहराच्या उत्तरेकडील शाह बुरुझ आणि रंगमहाल किल्ले ताब्यात घेतले. इटाखुली किल्ल्यासाठी मोठी लढाई झाली. इटाखुली येथे मुघलांनी हिंदू जनतेवर मोथे अत्याचार करत [[हिंदूंचा छळ]] चालविला होता. अहोमांनी जोइदुआरला वेढा घातला, ताबा मिळवला आणि मुघलांची फौज असूनही ते इटाखुलीजवळ आले. इ.स. १६६७ च्या रात्री एक मोठा हल्ला करण्यात आला. चातुर्याने रणनीती आखून शिडीने भिंती वर चढून त्या पाडल्या गेल्या. दोन महिन्यांच्या वेढा घातल्यानंतर नोव्हेंबर १६६७ च्या मध्यात मुस्लिम सैन्याच्या ताब्यात असलेली इटाखुली पडली. यावेळी अत्याचार करत असलेल्या सैन्याचा शोधून शोधून वध केला गेला.अनेकांनी आत्मसमर्पण केले परंतु एक काही जण पळून जाण्यात यशस्वी झाले. युद्धाचा खजिना आणि युद्धसाहित्य अहोम [[लचित बोडफुकन]]च्या हाती पडले. लचित बोरफुकनचा स्वतःचा भाऊ आणि उत्तराधिकारी बोरफुकन, लालुक सोला याने १६७९ मध्ये मुघलांसाठी गुवाहाटी सोडले. १६८२ पर्यंत ते मुघलांकडे राहिले, जेव्हा गदाधर सिंहाच्या नेतृत्वाखालील हिंदू अहोमांनी ते परत मिळवले आणि कामरूपमधील मुघलांचे इस्लामिक नियंत्रण कायमचे संपवले. ===आधुनिक आसाम === == भाषा == [[असमीया भाषा|असमीया]] ही आसाम मधील प्रमुख भाषा आहे. ==उत्सव== [[बिहू]] हा आसाममधील महत्त्वाचा उत्सव असून कृृषीशी संबंधित विविध टप्प्यांवर वर्षभर हा सण वेगवेगळ्या प्रकारे साजरा केला जातो. == अर्थव्यवस्था == === चहा === आसाममधील चहा उत्पादन हे [[भारत|भारतातील]] एकूण [[चहा|चहा उत्पादनाचा]] एक अत्यंत महत्त्वाचा भाग आहे.<ref>{{cite web |title=Tea Industry in Assam |url=https://assam.gov.in/about-us/tea-industry |website=Government of Assam |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> [[ब्रह्मपुत्रा नदी|ब्रह्मपुत्रा]] आणि [[बराक नदी|बराक]] नद्यांच्या खोऱ्यातील सुपीक गाळाची माती, मुबलक पाऊस आणि [[उष्णकटिबंधीय हवामान]] यामुळे [[आसाम]] हे जगातील सर्वात मोठ्या चहा उत्पादक प्रदेशांपैकी एक आहे.<ref>{{cite web |title=Assam Tea Culture and History |url=https://www.teaboard.gov.in/ |website=Tea Board India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> या प्रदेशात प्रामुख्याने ''कॅमेलिया सायनेन्सिस व्हरायटी आसामिका'' या विशिष्ट प्रकारच्या चहाच्या वनस्पतीची लागवड केली जाते.<ref>{{cite book |last=Barua |first=D.N. |title=Science and Practice of Tea Culture |publisher=Tea Research Association |year=2008 |language=en}}</ref> आसामी चहा हा त्याच्या गडद रंग, कडक चव आणि विशिष्ट सुवासासाठी जगभर प्रसिद्ध आहे.<ref>{{cite web |title=Assam Tea Profile |url=https://www.britannica.com/topic/Assam-tea |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> येथील चहाचे मळे हे केवळ राज्याच्या [[अर्थव्यवस्था|अर्थव्यवस्थेचा]] आणि रोजगाराचा मुख्य कणा नसून, ते आसामच्या सांस्कृतिक ओळखीचा आणि अमूर्त वारशाचा एक अविभाज्य भाग मानले जातात.<ref>{{cite book |last=Sharma |first=Jayeeta |title=Empire's Garden: Assam and the Making of India |publisher=Duke University Press |year=2011 |language=en}}</ref> ===तेल=== == आसामच्या समस्या == == बाह्य दुवे == * [http://assamgovt.nic.in/ आसाम सरकारचे संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061128184547/http://www.assamgovt.nic.in/ |date=2006-11-28 }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतीय राज्ये}} [[वर्ग:आसाम|*]] [[वर्ग:ईशान्य भारत]] mdjewvgmeo1momwhhyh551rm7unlnf5 0 3336 2699589 2699559 2026-08-06T13:25:16Z अभय नातू 206 [[Special:Contributions/~2026-39973-44|~2026-39973-44]] ([[User talk:~2026-39973-44|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:~2025-41304-93|~2025-41304-93]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2636692 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट|=भारताचे|}} {{भारतामधील राजकारण}} '''भारताचे पंतप्रधान''' हे [[भारत]] देशामधील [[केंद्र सरकार]] चे [[सरकारप्रमुख|प्रमुख]] व देशाच्या [[भारताचे राष्ट्रपती|राष्ट्रपती]]<nowiki/>चे प्रमुख सल्लागार आहेत. [[पंतप्रधान]], [[भारताचे केंद्रीय मंत्रिमंडळ|भारताच्या मंत्रीमंडळाचा]] व [[भारताची संसद|संसदेमधील]] बहुमत मिळालेल्या राजकीय पक्षाचा नेता आहे. [[भारत सरकार]]च्या कार्यकारिणी शाखेचा तो प्रमुख आहे. पंतप्रधान बनणाऱ्या व्यक्तीला संसदेच्या [[लोकसभा]] व [[राज्यसभा]] ह्या दोन भवनांपैकी एकाचा सदस्य असणे बंधनकारक आहे. विद्यमान राष्ट्रपतीने नियुक्ती केलेला भारताचा पंतप्रधान देशामधील सर्वात बलाढ्य नेता समजला जातो. सरकारची स्थापना, मंत्रीमंडळाची निर्मिती, मंत्र्यांना पदे नियुक्त करणे इत्यादी महत्त्वाचे अधिकार पंतप्रधानाला आहेत. पंतप्रधानाचा मृत्यू अथवा राजीनाम्यानंतर मंत्रीमंडळ बरखास्त केले जाते. [[नरेंद्र मोदी]] हे भारताचे [[विद्यमान]] पंतप्रधान आहेत. ==मूळ== भारताला १९४७ साली [ ब्रिटिश भारत ]ब्रिटिश राजवटीपासून भारताचा स्वातंत्र्यलढा स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर भारताने युनायटेड किंग्डम ब्रिटनमधील संसदीय प्रजासत्ताक ह्या प्रकारच्या सरकारचे अंगीकरण केले. ह्यामध्ये राष्ट्रप्रमुखाला केवळ औपचारिक अधिकार असून बव्ह्ंशी महत्त्वाचे निर्णय पंतप्रधानाद्वारे घेतले जातात. ==नियुक्ती== भारतामध्ये साधारणपणे दर पाच वर्षांनी लोकसभा निवडणुका घेतल्या जातात. ह्या निवडणुकांमध्ये लोकसभेमध्ये सर्वाधिक जागा मिळवणाऱ्या राजकीय पक्षाला भारताचे विद्यमान राष्ट्रपती सरकार स्थापनेचे आमंत्रण देतात. ह्या राजकीय पक्षामधील प्रमुख नेत्याची पक्षातर्फे पंतप्रधान म्हणून निवड केली जाते. सरकार स्थापन केल्यानंतर ठराविक काळामध्ये त्याला बहुमत सिद्ध करणे बंधनकारक आहे. ह्यासाठी सरकार स्थापन करणारा पक्ष इतर पक्षांचा पाठिंबा घेऊ शकतो. ===पात्रता=== [[भारताचे संविधान|भारताच्या संविधानाच्या]] ७५ व्या व ८४व्या कलमांनुसार पंतप्रधान बनण्यासाठी खालील पात्रता पूर्ण करणे आवश्यक आहे. *भारत देशाचे नागरिकत्व *[[लोकसभा]] अथवा [[राज्यसभा|राज्यसभेचा]] खासदार. सरकार स्थापनेच्या वेळेला जर ही अट पूर्ण झाली नसेल तर त्या व्यक्तीला ६ महिन्यांच्या आत खासदार पद मिळवावे लागते. *लोकसभेचा सदस्य असल्यास किमान वय २५ वर्षे व राज्यसभेचा सदस्य असल्यास किमान वय ३० वर्षे. *केंद्रीय सरकार, राज्य सरकार इत्यादी सरकारी कार्यालयामध्ये फायदा असलेल्या पदावर नसणे. ===शपथ=== पंतप्रधानपद ग्रहण करण्यापूर्वी पंतप्रधानाला राष्ट्रपतीच्या उपस्थितीमध्ये खालील शपथा घ्याव्या लागतात: (इंग्लिश मजकूर)<br /> पदाची शपथ: {{Quotation|I, <नाव>, do swear in the name of God/solemnly affirm that I will bear true faith and allegiance to the Constitution of India as by law established, that I will uphold the sovereignty and integrity of India, that I will faithfully and conscientiously discharge my duties as prime minister for the Union and that I will do right to all manner of people in accordance with the Constitution and the law, without fear or favour, affection or ill-will.|भारताचे संविधान, तिसरी अनुसूची, भाग १}} गुप्ततेची शपथ: {{Quotation|I, <नाव>, do swear in the name of God/solemnly affirm that I will not directly or indirectly communicate or reveal to any person or persons any matter which shall be brought under my consideration or shall become known to me as prime minister for the Union except as may be required for the due discharge of my duties as such Minister.|भारताचे संविधान, तिसरी अनुसूची, भाग २}} ==वेतन== पंतप्रधान व मंत्रीमंडळाचे वेतन संसदेद्वारे ठरवले जाते व त्यात वेळोवेळी बदल केले जातात. जुलै २०१२ मध्ये पंतप्रधानाचे मासिक वेतन ५०००० व भत्ते ह्यांची रक्कम एकूण {{रुपया}} १६०००० (१.६ लाख) इतकी आहे. ==यादी== {{मुख्य लेख|भारताच्या पंतप्रधानांची यादी}} {|class="wikitable" style="width:100%;" |- ! क्रम ! width=100|'''चित्र''' ! style="width:25%;"|नाव<br /><small>(जन्म–मृत्यू); मतदारसंघ</small> ! style="width:7%;"|पदग्रहण ! style="width:7%;"|पद सोडले ! style="width:7%;"|कार्यकाळ ! निवडणुक<br /><small>(लोक सभा)</small> ! नियुक्ती ! राजकीय पक्ष ! width=5|संदर्भ |- align=center |rowspan="4"|१ |rowspan="4"|[[File:Jawaharlal Nehru, 1947.jpg|100px]] |rowspan="4"| [[जवाहरलाल नेहरू]]<br /><small>(इ.स.१८८९–इ.स.१९६४)</small><br />[[फूलपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|फूलपूरचे]] खासदार |rowspan="4"|<small>१५ ऑगस्ट</small><br />१९४७ |rowspan="4"|<small>२७ मे</small><br />१९६४ <small>{{ref label|†|†|†}}</small> |rowspan="4"|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1947|08|15|1964|5|27}} |– |[[लुई माउंटबॅटन|लॉर्ड माउंटबॅटन]] |rowspan="10"|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |rowspan="4"|<ref>{{स्रोत बातमी |title=India Selects Nehru as Prime Minister |newspaper=[[Los Angeles Times]] |दिनांक=12 May 1952 |दुवा=http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/449275272.html?dids=449275272:449275272&FMT=CITE&FMTS=CITE:AI&type=historic&दिनांक=May+12,+1952&author=&pub=Los+Angeles+Times&desc=India+Selects+Nehru+as+Prime+Minister&pqatl=google }}{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- align=center |१९५२ ([[पहिली लोकसभा|१]]) |rowspan=3|[[राजेंद्र प्रसाद]] |- align=center |१९५७ ([[दुसरी लोकसभा|२]]) |- align=center |१९६२ ([[तिसरी लोकसभा|३]]) |- align=center |– |[[File:Gulzarilal Nanda.jpg|100px]] |[[गुलजारी लाल नंदा]]<br /><small>(१८९८-१९९८)</small><br />[[साबरकांठा (लोकसभा मतदारसंघ)|साबरकांठाचे]] खासदार |<small>२७ मे </small><br />१९६४ |<small>९ जून</small><br />१९६४ |१३ दिवस |&nbsp;– ([[तिसरी लोकसभा|३]]) |rowspan="5"|[[सर्वपल्ली राधाकृष्णन]] |<ref name = "Nanda">{{स्रोत बातमी |title=Nanda |newspaper=[[The Virgin Islands Daily News]] |दिनांक=12 January 1966 |दुवा= http://news.google.com/newspapers?id=WVQJAAAAIBAJ&sjid=qEQDAAAAIBAJ&dq=nehru%20dies%20nanda&pg=6622%2C588699}}</ref> |- align=center |२ |[[File:Shastri in office.jpg|100px]] |[[लाल बहादूर शास्त्री]]<br /><small>(१९०४-६६)</small><br />[[अलाबाबाद (लोकसभा मतदारसंघ)|अलाबाबादचे]] खासदार |<small>९ जून</small><br />१९६४ |<small>११ जानेवारी</small><br />१९६६ <small>{{ref label|†|†|†}}</small> |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1964|6|9|1966|1|11}} |&nbsp;– ([[तिसरी लोकसभा|३]]) |<ref>{{स्रोत बातमी |title=Shastri Is Elected by Party As India's Prime Minister |author=Thomas F. Brady |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]]|दिनांक=2 June 1964 |दुवा= http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40B1FFA3A5415738DDDAB0894DE405B848AF1D3}}</ref> |- align=center |– |[[File:Gulzarilal Nanda.jpg|100px]] |[[गुलजारी लाल नंदा]]<br /><small>(१८९८-१९९८)</small><br />[[साबरकांठा (लोकसभा मतदारसंघ)|साबरकांठाचे]] खासदार |<small>११ जानेवारी</small><br />१९६६ |<small>२४ जानेवारी</small><br />१९६६ |१३ दिवस |&nbsp;– ([[तिसरी लोकसभा|३]]) |<ref name = "Nanda" /> |- align=center |rowspan="3"|3 |rowspan="3"|[[File:Indira Gandhi (cropped).jpg|100px]] |rowspan="3"|[[इंदिरा गांधी]]<br /><small>(१९१७-८४)</small><br />[[रायबरेली (लोकसभा मतदारसंघ)|रायबरेलीच्या]] खासदार |rowspan="3"|<small>२४ जानेवारी</small><br />१९६६ |rowspan="3"|<small>२४ मार्च</small><br />१९७७ |rowspan="3"|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1966|1|24|1977|3|24}} |&nbsp;– ([[तिसरी लोकसभा|३री]]) |rowspan="3"|<ref>{{स्रोत बातमी |title=Mrs. Gandhi wins handily in Party vote |newspaper=[[Milwaukee Journal]] |दिनांक=19 January 1966 |दुवा= http://news.google.com/newspapers?id=qAIqAAAAIBAJ&sjid=wycEAAAAIBAJ&dq=shastri%20becomes%20prime%20minister&pg=6273%2C4382193}}</ref> |- align=center |१९६७ ([[चौथी लोकसभा|४थी]]) |- align=center |१९७१ ([[पाचवी लोकसभा|५वी]]) |[[व्ही.व्ही. गिरी]] |- align=center |४ |[[File:Morarji Desai 1978b.jpg|100px]] |[[मोरारजी देसाई]]<br /><small>(१८९६-१९९५)</small><br />[[सुरत (लोकसभा मतदारसंघ)|सुरतचे]] खासदार |<small>२४ मार्च</small><br />१९७७ |<small>२८ जुलै</small><br />१९७९ <small>{{ref label|RES|RES|RES}}</small> |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1977|3|24|1979|7|28}} |१९७७ ([[सहावी लोकसभा|६वी]]) |[[बी.डी. जत्ती]] |[[जनता पक्ष]] |<ref>{{स्रोत बातमी |title=Desai, 81, Succeeds Mrs. Gandhi |newspaper=[[Milwaukee Journal]] |दिनांक=24 March 1977 |दुवा= http://news.google.com/newspapers?id=GE4aAAAAIBAJ&sjid=bikEAAAAIBAJ&dq=morarji%20desai%20becomes%20prime%20minister&pg=6735%2C1353738}}</ref> |- align=center |५ |[[File:Prime minister Charan Singh.jpg|100px]] |[[चौधरी चरण सिंह]]<br /><small>(१९०२-८७)</small><br />[[बागपत (लोकसभा मतदारसंघ)|बागपतचे]] खासदार |<small>२८ जुलै</small><br />१९७९ |<small>१४ जानेवारी</small><br />१९८० <small>{{ref label|RES|RES|RES}} |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1979|7|28|1980|1|14}} |&nbsp;– ([[सहावी लोकसभा|६वी]]) |rowspan=2| [[नीलम संजीव रेड्डी]] |जनता पार्टी (धर्मनिरपेक्ष)<br /><small>''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] सोबत'' |<ref>{{स्रोत बातमी |title=Dour farm leader of 76 named as India's fifth PM |newspaper=[[Montreal Gazette]] |दिनांक=27 July 1979 |दुवा= http://news.google.com/newspapers?id=nRQyAAAAIBAJ&sjid=dqQFAAAAIBAJ&dq=charan%20singh%20becomes%20prime%20minister&pg=3913%2C3452059}}</ref> |- align=center |<small>(3) |[[File:Indira Gandhi (cropped).jpg|100px]] |[[इंदिरा गांधी]]<br /><small>(१९१७-८४)<br />[[रायबरेली (लोकसभा मतदारसंघ)|रायबरेलीच्या]] खासदार |<small>१४ जानेवारी</small><br />१९८० <small>{{ref label|§|§|§}} |<small>३१ ऑक्टोबर</small><br />१९८४<small>{{ref label|†|†|†}} |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1980|1|14|1984|10|31}} |१९८० ([[सातवी लोकसभा|७वी]]) |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस (आय)]] |<ref>{{स्रोत बातमी |title=Indira Gandhi claims victory |newspaper=[[Anchorage Daily News]] |दिनांक=8 January 1980 |दुवा= http://news.google.com/newspapers?id=VUEdAAAAIBAJ&sjid=cKcEAAAAIBAJ&dq=indira%20gandhi%20becomes%20prime%20minister&pg=1418%2C1158244}}{{मृत दुवा}}</ref> |- align=center |rowspan=2|६ |rowspan=2|[[File:Rajiv Gandhi (cropped).jpg|100px]] |rowspan=2|[[राजीव गांधी]]<br /><small>(१९४४-९१)<br />[[अमेठी (लोकसभा मतदारसंघ)|अमेठीचे]] खासदार |rowspan=2|<small>३१ ऑक्टोबर</small><br />१९८४ |rowspan=2|<small>२ डिसेंबर</small><br />१९८९ |rowspan=2|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1984|10|31|1989|12|2}} |&nbsp;– ([[सातवी लोकसभा|७वी]]) |rowspan=2|[[झैल सिंग]] |rowspan=2|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |rowspan=2|<ref>{{स्रोत बातमी |title=Rajiv Gandhi Becomes Prime Minister Amid Thunderous Applause |author=Sanjoy Hazarika |newspaper=[[Sarasota Herald-Tribune]] |दिनांक=1 January 1985 |दुवा= http://news.google.com/newspapers?id=ndoeAAAAIBAJ&sjid=QWkEAAAAIBAJ&dq=rajiv%20gandhi%20becomes%20prime%20minister&pg=2610%2C82461}}</ref> |- align=center |१९८४ ([[आठवी लोकसभा|८वी]]) |- align=center |७ |[[File:V. P. Singh (cropped).jpg|100px]] |[[व्ही.पी. सिंग]]<br /><small>(१९३१-२००८)<br />[[फतेहपूर (लोकसभा मतदारसंघ)|फतेहपूरचे]] खासदार |<small>२ डिसेंबर</small><br />१९८९ |<small>१० नोव्हेंबर</small><br />१९९० <small>{{ref label|NC|NC|NC}} |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1989|12|2|1990|11|10}} |१९८९ ([[नववी लोकसभा|नववी]]) |rowspan=3| [[रामस्वामी वेंकटरमण|आर. वेंकटरमण]] |[[जनता दल]]<br /><small>(''राष्ट्रीय आघाडी'')</small> |<ref>{{स्रोत बातमी |title=Indian Opposition Chooses a Premier |author=Barbara Crossette |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=2 December 1989 |दुवा= http://www.nytimes.com/1989/12/02/world/indian-opposition-chooses-a-premier.html}}</ref> |- align=center |८ | |[[चंद्रशेखर]]<br /><small>(१९२७-२००७)<br />[[बल्लिया (लोकसभा मतदारसंघ)|बल्लियाचे]] खासदार |<small>१० नोव्हेंबर</small><br />१९९० |<small>२१ जून</small><br />१९९१ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1990|11|10|1991|6|21}} |&nbsp;– ([[नववी लोकसभा|नववी]]) |समाजवादी जनता पक्ष<br /><small>''[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] सोबत'' |<ref>{{स्रोत बातमी |title=Rival of Singh Becomes India Premier |author=Sanjoy Hazarika |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=10 November 1990 |दुवा= http://www.nytimes.com/1990/11/10/world/rival-of-singh-becomes-india-premier.html?pagewanted=1}}</ref> |- align=center |९ |[[File:P V Narasimha Rao.png|100px]] |[[पी.व्ही. नरसिंह राव]]<br /><small>(१९२१-२००४)<br />[[नंद्याल (लोकसभा मतदारसंघ)|नंद्यालचे]] खासदार |<small>२१ जून</small><br />१९९१ |<small>१६ मे</small><br />१९९६ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1991|6|21|1996|5|16}} |१९९१ ([[दहावी लोकसभा|१०वी]]) |[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |<ref>{{स्रोत बातमी |title=MAN IN THE News; Congress Party's Calculating Loyalist: Pamulaparti Venkata Narasimha Rao |author=Bernard Weinraub |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=22 June 1991 |दुवा= http://www.nytimes.com/1991/06/22/world/man-congress-party-s-calculating-loyalist-pamulaparti-venkata-narasimha-rao.html}}</ref> |- align=center |१० |[[File:Ab vajpayee.jpg|100px]] |[[अटल बिहारी वाजपेयी]]<br /><small>(जन्म:१९२४-२०१८)<br />[[लखनौ (लोकसभा मतदारसंघ)|लखनौचे]] खासदार |<small>१६ मे</small><br />१९९६ |<small>१ जून</small><br />१९९६<small>{{ref label|RES|RES|RES}} |१६ दिवस |१९९६ ([[अकरावी लोकसभा|११वी]]) |rowspan=3|[[शंकर दयाळ शर्मा]] |[[भारतीय जनता पक्ष]] |<ref name = "Vajpayee">{{स्रोत बातमी |title=Hindu Nationalist Cabinet Quits in India as Defeat Looms |author=[[John F. Burns]] |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=May 29, 1996 |दुवा= http://www.nytimes.com/1996/05/29/world/hindu-nationalist-cabinet-quits-in-india-as-defeat-looms.html?pagewanted=all}}</ref> |- align=center |११ |[[File:Prime_Minister_H._D._Deve_Gowda_BNC.jpg|100px]] |[[एच.डी. देवेगौडा]]<br /><small>(जन्म १९३३)<br />[[कर्नाटक]]चे खासदार ([[राज्यसभा]]) |<small>१ जून</small><br />१९९६ |<small>२१ एप्रिल</small><br />१९९७<small>{{ref label|RES|RES|RES}} |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1996|6|1|1997|4|21}} |– ([[अकरावी लोकसभा|११वी]]) |rowspan=2|[[जनता दल]]<br /><small>(''संयुक्त आधाडी'')</small> |<ref name="Vajpayee" /> |- align=center |१२ |[[File:Inder Kumar Gujral 071.jpg|100px]] |[[इंद्रकुमार गुजराल]]<br /><small>(१९१९-२०१२)<br /> [[बिहार]]चे खासदार ([[राज्यसभा]]) |<small>२१ एप्रिल</small><br />१९९७ |<small>१९ मार्च</small><br />१९९८ |{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1997|4|21|1998|3|19}} |&nbsp;– ([[अकरावी लोकसभा|११वी]]) |<ref name = "Gujral">{{स्रोत बातमी |title=New Indian Leader Pledges To Press Economic Changes |author=John F. Burns |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=22 April 1997 |दुवा= http://www.nytimes.com/1997/04/22/world/new-indian-leader-pledges-to-press-economic-changes.html}}</ref> |- align=center |rowspan="2"|<small>(10) |rowspan="2"|[[File:Ab vajpayee.jpg|100px]] |rowspan="2"|[[अटल बिहारी वाजपेयी]]<br /><small>( १९२४-२०१८)<br />[[लखनौ (लोकसभा मतदारसंघ)|लखनौचे]] खासदार |rowspan="2"|<small>१९ मार्च</small><br />१९९८ <small>{{ref label|§|§|§}} |rowspan="2"|<small>२२ मे</small><br />२००४ |rowspan="2"|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|1998|3|19|2004|5|22}} |१९९८ ([[बारावी लोकसभा|१२वी]]) |rowspan=2|[[के.आर. नारायणन]] |rowspan="2"|[[भारतीय जनता पक्ष]]<br /><small>(''[[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]]'')</small> |rowspan="2"|<ref name = "Vajpayee 2">{{स्रोत बातमी |title=Man in the News: Atal Bihari Vajpayee; Sworn In as India's Leader, Ambiguity in His Wake |author=John F. Burns |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=20 March 1998 |दुवा= http://www.nytimes.com/1998/03/20/world/man-Atal-Bihari-Vajpayee-sworn-india-s-leader-ambiguity-his-wake.html}}</ref> |- align=center |१९९९ ([[तेरावी लोकसभा|१३वी]]) |- align=center |rowspan="2"|१३ |rowspan="2"|[[File:Prime Minister Manmohan Singh in WEF ,2009 (cropped).jpg|100px]] |rowspan="2"|[[मनमोहन सिंग]]<br /><small>(१९३४- २०२४)<br />[[आसाम]]चे खासदार ([[राज्यसभा]]) |rowspan="2"|<small>२२ मे</small><br />२००४ |rowspan="2"|<small>२६ मे</small><br />२०१४ |rowspan="2"|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2004|5|22|2014|5|26}} |२००४ ([[चौदावी लोकसभा|१४वी]]) |[[ए.पी.जे. अब्दुल कलाम]] |rowspan="2"|[[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]]<br /><small>(''[[संयुक्त पुरोगामी आघाडी]]'')</small> |rowspan="2"|<ref name = "Manmohan">{{स्रोत बातमी |title=India Swears In 13th Prime Minister and First Sikh in Job |author=Amy Waldman |newspaper=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]] |दिनांक=23 May 2004 |दुवा= http://www.nytimes.com/2004/05/23/world/india-swears-in-13th-prime-minister-and-first-sikh-in-job.html?pagewanted=1}}</ref> |- align=center |२००९ ([[पंधरावी लोकसभा|१५वी]]) |[[प्रतिभा पाटील]], [[प्रणव मुखर्जी]] |- align=center |rowspan="3"|१४ |rowspan="3"|[[File:CM Narendra Damodardas Modi.jpg|100px]] |rowspan="3"|[[नरेंद्र मोदी]]<br /><small>(जन्म १९५०)<br />[[वाराणसी]]चे खासदार ([[लोकसभा]]) |rowspan="3"|<small>२६ मे</small><br />२०१४ |rowspan="3"|सद्य |rowspan="3"|{{वय वर्षे व दिवसांमध्ये|2014|5|26}} |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] ([[सोळावी लोकसभा|१६वी]]) |[[प्रणव मुखर्जी]] |rowspan="3"|[[भारतीय जनता पक्ष]]<br /><small>(राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी)</small> |rowspan="3"|<ref name = "Narendra Damodardas Modi">{{स्रोत बातमी |title=Narendra Modi sworn in as Indian prime minister |author=BBC |newspaper=[[BBC]] |दिनांक=26 May 2014 |दुवा= http://www.bbc.com/news/world-asia-india-27572807}}</ref> |- align=center |२०१९ ([[सतरावी लोकसभा|१७वी]]) |[[रामनाथ कोविंद]] |- align=center |२०२४ ([[अठरावी लोकसभा|१८वी]]) |[[द्रौपदी मुर्मू]] |- align=center |} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== *[http://pmindia.nic.in/index.php अधिकृत संकेतस्थळ] {{भारतीय पंतप्रधान}} {{भारताचे केंद्रीय मंत्रालय}} {{पंतप्रधान}} [[वर्ग:भारताचे पंतप्रधान|*]] [[वर्ग:देशानुसार पंतप्रधान]] [[वर्ग:लाल दुवे असणारे लेख]] [[वर्ग:संदर्भांचे इंग्रजी-मराठी भाषांतर हवे]] szlh8c2bayggzzoe6rrjjzctq3hl8g1 0 3644 2699963 2585795 2026-08-07T11:36:47Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699963 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|चंद्रगुप्त मौर्य|चंद्रगुप्त दुसरा}} {{हा लेख|गुप्त वंशातील सम्राट चंद्रगुप्त पहिला|चंद्रगुप्त}} {{विस्तार}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट चंद्रगुप्त पहिला | पदवी = सम्राट | चित्र = Queen Kumaradevi and King Chandragupta I on a coin.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट चंद्रगुप्त पहिला आणि महाराणी कुमारदेवी यांचे चित्रण असलेले नाणे | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३२०]] - [[इ.स. ३३५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३२०]] | राज्यव्याप्ती = | पूर्ण_नाव = चंद्रगुप्त पहिला | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ३३५]] | मृत्यू_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[घटोत्कच (गुप्त सम्राट)|घटोत्कच]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[समुद्रगुप्त]] | वडील = [[घटोत्कच (गुप्त सम्राट)|घटोत्कच]] | आई = | पत्नी = [[कुमारदेवी]] <br> | संतती = [[समुद्रगुप्त]] <br> | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा= |मंत्री }} '''चंद्रगुप्त पहिला''' हा गुप्त साम्राज्याचा संस्थापक मानला जातो. महाराज श्रीगुप्त यांनी स्थापलेल्या गुप्त राज्याचे साम्राज्य करण्यात चंद्रगुप्त यांचे मोठे योगदान आहे. चंद्रगुप्त हा महाराज घटत्कोच यांचा पुत्र होता. श्रीगुप्त व घटत्कोच यांना महाराज किताब होता तर चंद्रगुप्त ने स्वता:ला महाराजाधिराज म्हणवले. चंद्रगुप्तने आपल्या कार्यकालात अनेक स्वता:च्या नावाने अनेक मोहरा काढल्या ज्या त्याच्या कार्यकालातील त्याचा प्रभाव दर्शावतात. चंद्रगुप्त पहिल्याचा कार्यकाल साधारणपणे इस ३२० ते ३३५ होता व हा काल भारतीय संस्कृतीचा सुवर्ण काळ मानला जातो.<ref name="Primary">R.C. Majumdar, ''History and Culture of the Indian People: The Classical Age'', ''Chapter I'', Bharatiya Vidya Bhavan,1954</ref> चंद्रगुप्त ने अनेक जनपदांना आपल्या अधिपत्याखाली आणले. प्रयाग, साकेत मगध ही भारतातील महत्त्वाची राज्ये गुप्त साम्राज्याच्या अधिपत्याखाली आली. वैशालीच्या [[लिच्छवी]] राज्याशी वैवाहिक संबंध प्रस्थापित करणे ही चंद्रगुप्ताच्या जीवनातील मह्त्त्वाची घटना आहे. तत्कालीन राजकीय जीवनात वैशालीचे लिच्छवी घराणे अत्यंत सामर्थ्यसंपन्न समजले जाई. लिच्छवीची राजकन्या [[कुमारदेवीशी]] त्यांचा विवाह झाला. या वैवाहिक संबंधामुळे चंद्रगुप्त यांचे महत्त्व वाढले. राजकीय सामर्थ्य व प्रतिष्ठेत वाढ झाली. चंद्रगुप्ताने लिच्छवीच्या मदतीने मगध प्रदेश जिंकून घेतला. नंतर प्रयाग,अयोध्या,बिहार हे प्रदेश त्याने जिंकले. त्याने स्वतःचा राज्यभिषेक करून घेतला. चंद्रगुप्त पहिला व कुमारदेवी यांची प्रतिमा असलेली नाणी तसेच दुसऱ्या बाजुवर सिंहावर बसलेली [[दुर्गा]] व त्या खाली 'लिच्छवी’ असे अंकित केले आहे. चंद्रगुप्त प्रथम व कुमारदेवीचा पुत्र म्हणजे [[समुद्रगुप्त]] होय. {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील =[[घटोत्कच (गुप्त सम्राट)]]}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक = गुप्त सम्राट |वर्ष = [[इ.स. ३२०|३२०]] - [[इ.स. ३३५|३३५]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील = [[समुद्रगुप्त]]}} {{क्रम-शेवट}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ३३५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] juo58bjagsid7uahvj2jawsyvoyacdb 0 5191 2699817 2655490 2026-08-07T03:14:19Z अभय नातू 206 /* खेळ */ 2699817 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट देश |राष्ट्र_प्रचलित_नाव = बांगलादेश |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = গণপ্রজাতন্ত্রী বাংলাদেশ |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = बांगलादेश प्रजासत्ताक |राष्ट्र_ध्वज=Flag of Bangladesh.svg |राष्ट्र_चिन्ह=Coat of arms of Bangladesh.svg |राष्ट्र_ध्वज_नाव= |राष्ट्र_चिन्ह_नाव= |जागतिक_स्थान_नकाशा=Bangladesh in its region.svg |राष्ट्र_नकाशा=Bg-map.png |ब्रीद_वाक्य= जॉय बांगला |राजधानी_शहर=[[ढाका]] |सर्वात_मोठे_शहर=[[ढाका]] |राष्ट्रप्रमुख_नाव=[[मोहम्मद शाहबुद्दीन]] |पंतप्रधान_नाव=<s>[[शेख हसीना]]</s> [[मोहम्मद युनुस]] (काळजीवाहू, सल्लागार) |सरन्यायाधीश_नाव= ओबैदुल हसन |राष्ट्र_गीत={{audio|Amar Sonar Bangla - official vocal music of the National anthem of Bangladesh.ogg|अमार सोनार बांगला}}<br> [[आमार सोनार बांग्ला]] |राष्ट्र_गान= |स्वातंत्र्यदिवस_दिनांक=([[पाकिस्तान|पाकिस्तानपासून]])<br />[[मार्च २६]], [[इ.स. १९७१|१९७१]] |प्रजासत्ताकदिन_दिनांक=४ नोव्हेंबर १९७२ |राष्ट्रीय_भाषा=[[बंगाली भाषा|बंगाली (बांगला)]] |इतर_प्रमुख_भाषा= |राष्ट्रीय_चलन=[[बांगलादेशी टका]] (BDT) |राष्ट्रीय_प्राणी=[[बंगाली वाघ]] [[Image:Panthera tigris.jpg|50px]] |राष्ट्रीय_पक्षी=[[दयाळ (पक्षी)]] [[Image:Oriental Magpie Robin (Copsychus saularis)- Male calling in the rain at Kolkata I IMG 3746.jpg|50px]] |राष्ट्रीय_फूल=[[Image:Nymphaea pubescens (9149867657).jpg|50px]] |क्षेत्रफळ_क्रमवारी_क्रमांक=९४ |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी=१,४३,९९८ |क्षेत्रफळ_जलव्याप्त_टक्के=७.० |लोकसंख्या_क्रमवारी_क्रमांक=७ |लोकसंख्या_संख्या=१४,७३,६५,००० |लोकसंख्या_घनता=९८५ |प्रमाण_वेळ=[[बांगलादेशी प्रमाणवेळ]] (BDT) |यूटीसी_कालविभाग=+६ |आंतरराष्ट्रीय_दूरध्वनी_क्रमांक=+८८० |आंतरजाल_प्रत्यय=.bd |जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक=३१ |जीडीपी_डॉलरमध्ये=३०५.६ अब्ज |जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये= |दरडोई_जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक=१४३ |दरडोई_जीडीपी_डॉलरमध्ये=२,०११ |दरडोई_जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये= }} '''बांगलादेश''' किंवा '''पीपल्स रिपब्लिक ऑफ बांगलादेश''' हे [[भारत|भारताच्या]] पूर्वेला असलेले [[बंगाली भाषा|बंगाली]] भाषिक [[मुस्लिम]] बहुल [[देश|राष्ट्र]] आहे. [[इ.स. १९४७|१९४७]] सालच्या भारताच्या फाळणीमध्ये पूर्व व पश्चिम अशा दोन भागात [[पाकिस्तान|पाकिस्तानची]] निर्मिती झाली. त्यातला पूर्व भाग हा आजचा बांगलादेश म्हणून ओळखला जातो. तत्कालीन [[पूर्व पाकिस्तान|पूर्व पाकिस्तानाची]] भाषा बंगाली, तर पश्चिम पाकिस्तानात [[उर्दू भाषा|उर्दू]] वापरात होती. भाषा आणि इतर प्रश्नामुळे पूर्व पाकिस्तानातील जनतेचा असंतोष वाढत गेला. हा असंतोष मोडून काढण्यासाठी पाकिस्तान सरकारने लष्कर पाठविले व लष्करी कायदा लागू केला. [[पाकिस्तान]]ी लष्कराच्या मोहिमेमुळे आणि तणावाच्या परिस्थितीमुळे पूर्व पाकिस्तानातील नागरिकांचे भारतीय हद्दीत मोठ्या प्रमाणात स्थलांतर होऊ लागले. परिणामी भारताला या प्रकरणात लष्करी हस्तक्षेप करावा लागला. [[इ.स. १९७१|१९७१]] मध्ये पूर्व पाकिस्तान वेगळे होऊन बांगलादेशाची निर्मिती झाली. [[File:Front sight view of the National Parliament House of Bangladesh.jpg|thumb|बांगलादेशातील राष्ट्रीय संसद भवनचे समोरचे दृश्य]] [[ढाका]] ही बांगलादेशची [[राजधानी]] व सर्वात मोठे [[शहर]] असून [[चट्टग्राम]], [[सिलहट]], [[राजशाही]] इत्यादी इतर मोठी शहरे आहेत. [[ब्रम्हपुत्रा]], [[पद्मा नदी|पद्मा]] व [[मेघना नदी|मेघना]] ह्या येथील प्रमुख नद्या आहेत. २०११ साली बांगलादेशची लोकसंख्या सुमारे १४.९७ कोटी होती. बांगलादेश हा जगातील आठव्या क्रमांकाच्या लोकसंख्येचा देश आहे. ==प्रशासकीय विभाग== {{मुख्य|बांगलादेशचे विभाग}} बांगलादेश एकूण ८ प्रशासकीय विभागांमध्ये वाटला गेला आहे. {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan="2" | विभाग!! rowspan="2" | मुख्यालय!! rowspan="2" | स्थापना !! colspan="3" class="unsortable" |उपविभाग!! rowspan="2" | क्षेत्रफळ (km²)<ref name=bbs /> !! rowspan="2" | लोकसंख्या (2011)<ref name=bbs>{{cite web|title=2011 Population & Housing Census: Preliminary Results |url=http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/BBS/PHC2011Preliminary%20Result.pdf |url-status=dead |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |archive-url=https://web.archive.org/web/20130115170757/http://www.bbs.gov.bd/WebTestApplication/userfiles/Image/BBS/PHC2011Preliminary%20Result.pdf |archive-date=15 January 2013 |access-date=12 January 2012}}</ref> !! rowspan="2"|घनता (/<br />km²) (2011)<ref name=bbs /> |- ! class="unsortable" |जिल्हे !! class="unsortable" |उपजिल्हे !! class="unsortable" |ग्रामीण परिषदा |- |[[खुलना विभाग]] || [[खुलना]] || इ.स. 1960||align="right"| 10 ||align="right"| 59 ||align="right"| 270 ||align="right"| 22,284.22 ||align="right"| 1,56,87,759||align="right"| 699 |- |[[चट्टग्राम विभाग]] || [[चट्टग्राम]] || इ.स. 1829|| align="right" | 11||align="right"| 101 ||align="right"| 949 ||align="right"| 33,908.55 ||align="right"| 2,91,45,000 ||align="right"| 831 |- |[[ढाका विभाग]] || [[ढाका]]|| इ.स. 1829 ||align="right"| 13 ||align="right"| 123 ||align="right"| 1,248 ||align="right"| 20,593.74 ||align="right"| 3,64,33,505 || align="right" | 1,751 |- |[[बारिसाल विभाग]] || [[बारिसाल]] || इ.स. 1993 ||align="right"| 6 ||align="right"| 39 ||align="right"| 333 ||align="right"| 13,225.20 ||align="right"| 83,25,666 ||align="right"| 613 |- |[[मयमनसिंह विभाग]] ||[[मयमनसिंह]]|| इ.स. 2015||align="right"| 4 ||align="right"| 34 ||align="right"| 350 ||align="right"| 10,584.06 ||align="right"| 1,13,70,000 ||align="right"| 1,074 |- |[[रंगपूर विभाग]] || [[रंगपूर, बांगलादेश|रंगपूर]]|| इ.स. 2010||align="right"| 8 ||align="right"| 58 ||align="right"| 536 ||align="right"| 16,184.99 ||align="right"| 1,57,87,758 ||align="right"| 960 |- |[[राजशाही विभाग]] || [[राजशाही]]|| इ.स. 1829||align="right"| 8 ||align="right"| 70 ||align="right"| 558 ||align="right"| 18,153.08 ||align="right"| 1,84,85,858 ||align="right"| 1,007 |- |[[सिलहट विभाग]] ||[[सिलहट]]|| इ.स. 1995||align="right"| 4 ||align="right"| 38 ||align="right"| 334 ||align="right"| 12,635.22 ||align="right"| 98,07,000 || align="right" | 779 |- |- style="background:FF6347;" |- class="sortbottom" !'''एकूण ८''' || '''[[ढाका]]''' || ||align="right"| '''64''' ||align="right"| '''522''' ||align="right"| '''4,576''' ||align="right"| '''1,47,610.00''' ||align="right"| '''14,69,68,041''' ||align="right"| '''1,106''' |- |} ==वाहतूक== बांगलादेशात अनेक महामार्ग अस्तित्वात असून सर्व प्रमुख शहरे महामार्गांद्वारे जोडली गेली आहेत. [[बांगलादेश रेल्वे]] ही देशामधील एकमेव [[रेल्वे वाहतूक]] कंपनी असून देशात आजच्या घडीला २,७०६ किमी लांबीचे लोहमार्गाचे जाळे आहे. बांगलादेशामधील अनेक नद्यांमुळे जलवाहतूक हा येथील वाहतूकीचा एक प्रमुख मार्ग आहे. बांगलादेशात ८,०४६ किमी लांबीचे जलमार्ग अस्तित्वात आहेत. [[बिमान बांगलादेश एरलाइन्स]] ही येथील सरकारी [[विमानवाहतूक कंपनी]] असून ढाक्याचा [[शाहजलाल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] बांगलादेशातील प्रमुख विमानतळ आहे. == संस्कृती == === धर्म === === धर्म === {{मुख्य|बांगलादेशमधील धर्म}} {{bar box |title=बांगलादेशमधील धर्म (२०२२ जनगणना)<ref name="census">{{cite web |title=Population and Housing Census 2022: Preliminary Report |url=https://sid.portal.gov.bd/sites/default/files/files/sid.portal.gov.bd/publications/01ad1ffe_cfef_4811_af97_594b6c64d7c3/PHC_Preliminary_Report_(English)_August_2022.pdf |publisher=Bangladesh Bureau of Statistics |page=16 |date=August 2022 |access-date=25 September 2024 |archive-date=8 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240708004426/https://sid.portal.gov.bd/sites/default/files/files/sid.portal.gov.bd/publications/01ad1ffe_cfef_4811_af97_594b6c64d7c3/PHC_Preliminary_Report_(English)_August_2022.pdf |url-status=dead }}</ref> |titlebar=#Fcd116 |left1=धर्म |right1=टक्केवारी |float=right |bars= {{bar percent|[[बांगलादेशमध्ये इस्लाम|मुस्लिम]]|green|९१.०४}} {{bar percent|[[बांगलादेशमध्ये हिंदू धर्म|हिंदू]]|darkorange|७.९४}} {{bar percent|[[बांगलादेशमध्ये बौद्ध धर्म|बौद्ध]]|yellow|०.६०}} {{bar percent|[[बांगलादेशमध्ये ख्रिश्चन धर्म|ख्रिश्चन]]|darkblue|०.३१}} {{bar percent|इतर|red|०.११}} }} [[बांगलादेशमध्ये इस्लाम|इस्लाम]] हा बांगलादेशचा [[राजधर्म]] आहे.<ref name="state religion">{{cite web |title=The Constitution of the People's Republic of Bangladesh (part I) |url=http://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-367/section-24549.html |access-date=12 January 2025 |website=Laws of Bangladesh}}</ref> असे असले तरी, [[बांगलादेशचे संविधान|संविधान]] धर्मनिरपेक्षतेचे पालन करते आणि सर्व धर्मांना समान हक्क सुनिश्चित करते.<ref name="secularism">{{cite web |title=The Constitution of the People's Republic of Bangladesh (part II) |url=http://bdlaws.minlaw.gov.bd/act-367/section-24560.html |access-date=12 January 2025 |website=Laws of Bangladesh}}</ref><ref name="state religion"/> प्रत्येक नागरिकाला कोणत्याही धर्माचे आचरण करण्याचे स्वातंत्र्य आहे. [[बांगलादेशमध्ये इस्लाम|इस्लाम]] हा देशभरातील सर्वात मोठा धर्म असून, एकूण लोकसंख्येच्या सुमारे ९१.१% लोक या धर्माचे पालन करतात.<ref name="census"/> बांगलादेशी नागरिकांपैकी बहुतांश लोक [[बंगाली मुस्लिम]] असून ते [[सुन्नी इस्लाम]] पंथाचे पालन करतात.<ref name="state"/> हा देश जगातील तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक मुस्लिम लोकसंख्या असलेला देश आहे आणि एकूण मुस्लिम लोकसंख्येच्या बाबतीत चौथ्या क्रमांकावर आहे.<ref>{{cite web |url=http://features.pewforum.org/muslim-population/?sort=Pop2010 |title=Muslim Population by Country |publisher=Pew Research |date=27 January 2011 |access-date=23 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130726201620/http://features.pewforum.org/muslim-population/?sort=Pop2010 |archive-date=26 July 2013 |url-status=live}}</ref> [[बंगाली हिंदू]] हे देशातील [[बांगलादेशमध्ये हिंदू धर्म|दुसरे सर्वात मोठे धार्मिक अल्पसंख्याक]] आणि जगातील तिसऱ्या क्रमांकाची सर्वात मोठी हिंदू समुदाय रचना आहेत. [[२०२२ ची बांगलादेश जनगणना|२०२२ च्या जनगणनेनुसार]] एकूण लोकसंख्येत हिंदूंचे प्रमाण ७.९५% आहे.<ref name="state"/><ref name="census"/> [[२०११ ची बांगलादेश जनगणना|२०११ च्या जनगणनेत]] हिंदूंचे प्रमाण ८.५४% होते. [[बांगलादेशमध्ये बौद्ध धर्म|बौद्ध धर्म]] हा तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वाधिक पाळला जाणारा धर्म असून, केवळ ०.६% लोकसंख्या या धर्माचे आचरण करते.<ref name="census"/> बांगलादेशी बौद्ध हे प्रामुख्याने [[चितगाव टेकड्या]] भागातील आदिवासी वांशिक गटांमध्ये आणि किनारपट्टीच्या चितगाव भागातील [[बंगाली बौद्ध]] अल्पसंख्याकांमध्ये केंद्रित आहेत, जे मुख्यत्वे [[थेरवाद]] परंपरेचे पालन करतात.<ref name="state"/> [[बांगलादेशमध्ये ख्रिश्चन धर्म|ख्रिश्चन धर्म]] हा ०.३% लोकसंख्येसह चौथ्या क्रमांकाचा धर्म आहे, ज्याचे आचरण प्रामुख्याने लहान [[बंगाली ख्रिश्चन]] अल्पसंख्याक समुदायाद्वारे केले जाते.<ref name="census"/> लोकसंख्येच्या ०.१% भाग [[ॲनिमिझम|ॲनिमिझम (प्रकृती पूजा)]] किंवा इतर धर्मांचे आचरण करतो किंवा [[अनि ईश्वरवाद|अधार्मिक]] आहे.<ref name="state">{{cite web|url=https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom/bangladesh/|title=2022 Report on International Religious Freedom: Bangladesh|work=[[United States Department of State]]|access-date=8 January 2025}}</ref> ==खेळ== *[[ऑलिंपिक खेळात बांगलादेश]] *[[बांगलादेश क्रिकेट संघ]] *[[बांगलादेश फुटबॉल संघ]] ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स|Bangladesh|{{लेखनाव}}}} * {{संकेतस्थळ|http://www.bangladesh.gov.bd/|अधिकृत संकेतस्थळ}} * {{विकिअ‍ॅटलास|Bangladesh|{{लेखनाव}}}} * {{विकिट्रॅव्हल|Bangladesh|{{लेखनाव}}}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आशियातील देश}} {{दक्षिण आशियाई देश}} [[वर्ग:दक्षिण आशियाई देश]] 2zxbzqifrhgthc53jyi1lf9zsx5wb1u 0 6706 2699886 2615610 2026-08-07T07:13:53Z Balekarmkar Swadhinta 186016 /* भूगोल */ 2699886 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय जिल्हा |जिल्ह्याचे_नाव = गडचिरोली |स्थानिक_नाव = गडचिरोली |चित्र_नकाशा = |अक्षांश-रेखांश = १८.४३ ते २१.५० उत्तर अक्षांश आणि ७९.४५ ते ८०.५३ पूर्व रेखांश |राज्याचे_नाव = महाराष्ट्र |विभागाचे_नाव = नागपूर |मुख्यालयाचे_नाव = गडचिरोली |तालुक्यांची_नावे = [[अहेरी]], [[आरमोरी]], [[एटापल्ली]], [[कुरखेडा]], [[कोरची]], [[गडचिरोली]], [[चामोर्शी]], [[देसाईगंज (वडसा)]], [[धानोरा]], [[भामरागड]] , [[मुलचेरा]], [[सिरोंचा]] (एकूण १२) |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १४४१२ |लोकसंख्या_एकूण = १०,७१,७९५ |जनगणना_वर्ष = 2011 |लोकसंख्या_घनता = ६७ |शहरी_लोकसंख्या = |साक्षरता_दर = ७०.६ % |लिंग_गुणोत्तर = ९७६/१००० |प्रमुख_शहरे = |जिल्हाधिकार्यांचे_नाव = |लोकसभा_मतदारसंघाची_नावे = [[गडचिरोली-चिमूर लोकसभा मतदारसंघ]] |विधानसभा_मतदारसंघाची_नावे = |खासदारांची_नावे = [[नामदेव किरसान]] |पर्जन्यमान_मिमी = ८४०.७ |संकेतस्थळ = }} [[चित्र:Gadchiroli in Maharashtra (India).svg|thumb]] '''गडचिरोली जिल्हा''' २६ ऑगस्ट १९८२ रोजी [[चंद्रपूर जिल्हा|चंद्रपूर जिल्ह्यापासून]] वेगळा करण्यात आला, तेव्हा हा महाराष्ट्राचा ३१ वा जिल्हा म्हणून अस्तित्त्वात आला. गडचिरोली जिल्हा महाराष्ट्र राज्यात ईशान्य दिशेला असून [[तेलंगणा]] व [[छत्तीसगड]] राज्यांच्या सीमेलगत आहे. जिल्हा जवळपास ७६% जंगलाने व्यापलेला असल्याने घनदाट जंगलात नक्षलसमर्थक लोक आश्रय घेतात.{{जिल्हा सूचना|जिल्हा_नाव=गडचिरोली}} हा जिल्हा महाराष्ट्र राज्याच्या विदर्भ प्रादेशिक भागात येतो. [[चित्र:Vidarbha Map.jpg|250px|thumb|]] ==इतिहास== फार प्राचीन काळी ह्या प्रदेशावर राष्ट्कूट यांचे राज्य होते. त्यानंतर चालुक्य वंशाचे व नंतर देवगिरीच्या यादवांचे राज्य आले. यानंतर गडचिरोलीवर गोंड राजांनी राज्य केले. * तेराव्या शतकात, [[खांडक्या बल्लाळशाह]] यांनी चंद्रपूरची स्थापना केली. त्यांनी आपली राजधानी सिरपूर येथून चंद्रपूर येथे हलविली. याच काळात चंद्रपूर प्रदेश हा मराठ्याच्या सत्तेखाली आला. * १८५३ मध्ये, बेरार हा चंद्रपूर (पूर्वीचे चांदा) प्रदेशाचा भाग ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनीच्या ताब्यात आला. * १८५४ मध्ये चंद्रपूर हा बेरार या प्रदेशामधला स्वतंत्र जिल्हा म्हणून अस्तित्त्वात आला. * ब्रिटिशांनी १९०५ मध्ये चंद्रपूरमधील व ब्रह्मपुरीमधील जमीनदारी व मालमत्ता हस्तांतरण करून गडचिरोली तालुक्याची निर्मिती केली. ** राज्याची पुनर्रचना होण्यापूर्वी हा भाग १९५६ पर्यंत केंद्रीय अधिपत्याखाली होता. * त्यानंतर राज्यपुनर्रचनेनुसार चंद्रपूर बॉम्बे स्टेटमध्ये समाविष्ट करण्यात आले. १९६०मध्ये महाराष्ट्र राज्य निर्माण झाले, त्यांत चंद्रपूर हा जिल्हा समाविष्ट झाला. * १९८२ मध्ये चंद्रपूर जिल्ह्याचे विभाजन करून स्वतंत्र गडचिरोली जिल्हा हा भारताच्या ५५६ वा जिल्हा म्हणून अस्तित्त्वात आला. ** वैनगंगा नदीला सीमारेषा मानून चंद्रपूर (पूर्वीचे चांदा) जिल्ह्याचे विभाजन करण्यात आले होते. == भूगोल == जिल्ह्याच्या ईशान्य भागात, धानोरा, एटापल्ली, अहेरी व सिरोंचा हे तालुके असून ते घनदाट जंगलाने व्यापलेले आहेत. *जिल्ह्याच्या भामरागड, टिपागड, पलसगड व सुरजागड भागात उंच टेकड्या आहेत. महाराष्ट्र राज्यातील गडचिरोली जिल्हा हा आदिवासी, मागासलेला, डोंगरदऱ्यांनी व घनदाट जंगलाने व्याप्त असून अविकसित समजला जातो. महाराष्ट्राच्या पूर्वेकडे असलेल्या गडचिरोली जिल्ह्याच्या उत्तरेस भंडारा जिल्हा, पूर्वेस छत्तीसगड राज्य, दक्षिणेस व काहीसा नैऋृत्तेस Telangana राज्य, पश्चिमेस चंद्रपूर जिल्हा आहे. पश्चिमेकडून पूर्वेकडे वाहत जाणाऱ्या गोदावरी नदीचे पात्र जिल्ह्याच्या सीमेला लागून असून तिच्या दक्षिण तीरावर हा जिल्हा वसलेला आहे. प्राणहिता (वैनगंगा व वर्धा या नद्यांच्या संगमाने बनलेली नदी) व इंद्रावती ह्या गोदावरीच्या उपनद्या जिल्ह्याच्या सीमाभागात वाहतात. ्ह्याचे हवामान उन्हाळ्यात खूप उष्ण तर हिवाळ्यात खूप थंड असते. जिल्ह्याची सरासरी आर्द्रता ६२ टक्के आहे. <br /> जिल्ह्यामध्ये आतापर्यंत २० मे १९९२ रोजीला सर्वात जास्त ४६.३ अंश.से. एवढे व ५ जानेवारी १९९२ रोजी सर्वात कमी ५.० अंश से. एवढे तापमान नोंदले गेले आहे. ==जनता== जिल्ह्यात अनुसूचित जातीच्या लोकांची संख्या १,०८,८२४ एवढी असून तिची एकूण टक्केवारी ११.२ होते. आदिवासी जमातींच्या लोकांची संख्या ३,७१,६९६ एवढी असून त्यांचे प्रमाण जिल्ह्यात जास्त आहे. त्यांची टक्केवारी ३८.३० एवढी आहे. जिल्ह्यात एकूण लोकसंख्येपैकी ३८ टक्के लोकसंख्या ही अनुसूचित जमातीची असल्याने हा जिल्हा महाराष्ट्रातला आदिवासी जिल्हा समजला जातो. अनुसूचित जमातीमध्ये मुख्यत्वे गोंड, कोलाम, माडिया, परधान इत्यादी जमातीचे लोक आहेत. त्यांच्या बोलीभाषा '''गोंडी, माडिया''' ह्या आहेत. * गडचिरोली जिल्ह्यामध्ये यांशिवाय मराठी,हिंदी, तेलुगू,बंगाली व छत्तीसगडी इत्यादी भाषा बोलल्या जातात. == लोकजीवन == जिल्ह्यातील [[आदिवासी|आदिवासीची]] विशिष्ट अशी संस्कृती आहे. येथील [[आदिवासी]] लोकांचे "पेरसापेन" हे दैवत आहे. ही लोक शुभकार्यप्रसंगी किवा पिकांचे उत्पादन झाल्यावर "रेला" नावाचे नृत्य करून आनंद व्यक्त करतात. " ढोल " हे सुद्धा त्यांचे आवडीचे [[नृत्य]] आहे. होळी, दसरा व दिवाळी हे त्यांचे मुख्य सण आहेत. आदिवासी जमात ही मुख्यतः जिल्ह्याच्या घनदाट जंगलात वास्तव्य करून आहे.<br/> जिल्ह्यातील इतर जातीतील लोक त्यांचे गणपती, दसरा, दिवाळी, होळी इत्यादी सण साजरे करतात. जिल्ह्याच्या काही भागात झाडीपट्टीतील प्रसिद्ध "नाटक, तमाशा" इत्यादी मनोरंजनाच्या कार्यक्रमाचे दिवाळी ते होळी या कालावधीत झाडीपट्टीतील भागात आयोजन केल्या जाते या मुळे झाडीपट्टी नाटकासाठी वडसा हे तालुका ठिकाण प्रसिद्ध आहे गणपती, दसरा, होळी या सणाचे वेळी तसेच शंकरपटाच्या निमित्ताने आयोजन होते. ==झाडीपट्टी रंगभूमी== झाडीपट्टी रंगभूमी ही आपले वेगळेपण जपत कार्यशील आहे. या रंगभूमीने हजारो कलावंत घडवले आहेत. या झाडीपट्टी प्रदेशात जवळपास पन्नास नाट्यमंडळे असून, येथे दोनशेहून अधिक नाटकांचे लिखाण झाले आहे. शंभराहून अधिक नाट्यलेखक आपल्या लेखणीद्वारे नाटयलेखन करीत आहेत. सुगीच्या हंगामात दिवाळीनंतर शेतातील पीक हाती आले की, देसाईगंज (वडसा) येथील नाटकांना प्रारंभ होतो. झाडीपट्टी रंगभूमीवर लोककथा, लोकगीते, दशावतार, लळीत, खडीगंमत, दंडार, दंडीगान, गोंधळ, कळसूत्री बाहुल्यांचे खेळ, कीर्तनेे, भारुड, वासुदेव, तमाशे, वग, विविध नृत्यप्रकार असून, चित्र-शिल्प यासारख्या अनेक लोककलांच्या माध्यमातून लोकरंजनाचे कार्य सुरू असते. लोककलांच्या माध्यमातून झाडीपट्टी रंगभूमीवर सतत विविध प्रकारचे महोत्सव होत असतात. नाटकाचे मूळ भगीसोंग, दंडार, राधा, दंडीगान, खडीगंमत, डाहाका, कथासार गोंधळ, बैठकीचे पोवाडे यांतूनच आढळून येते. लोककलांमधूनच नाटकाची उत्क्रांती झाली आहे.असे म्हणता येईल.झाडीपट्टीत पूर्वीपासून दंडार आणि विविध लोककला सादर व्हायच्या असा उल्लेख आढळतो. इसवी सन १८८६मध्ये नागपूरला सांगलीकर नाटक मंडळी आली होती. नाटकाच्या प्रेमापोटी पुण्या-मुंबईतील नाटके पाहण्यासाठी झाडीपट्टीचे कलावंत नागपुरात जात असत. तेथील प्रयोग बघत असत. त्यांना त्यांच्या नाटकांमध्ये वेगळेपणा जाणवत होता. हा वेगळेपणा त्यांना अधिक प्रमाणात प्रेरित करीत होता. त्यामुळे येथील दंडारकर्मींनी तिथून धडे घेणे सुरू केले आणि दंडारीचे रूपांतर नाटकात होऊ लागले. झाडीपट्टी रंगभूमीवर नवरगाव येथील बालाजी पाटील बोरकर यांनी वयाच्या आठव्या वर्षी १९०९ मध्ये चिलिया बाळाची भूमिका केली होती.असे अनेक कलावंत येथे घडले. झाडीपट्टी रंगभूमीवर म्हणावे तेवढे संशोधन झालेले दिसत नाही, झाडीपट्टी रंगभूमीचे योगदान एकूणच मराठी रंगभूमीला समृद्ध करण्यासाठी फार मोलाचे आहे .झाडीपट्टी रंगभूमीवरील संशोधन भावी काळातील संशोधकांसाठी उपयुक्त ठरेल असा मला विश्वास वाटतो.झाडीपट्टी रंगभूमीवर लेखन व सादरीकरण यातील वैविध्यपूर्ण आहे. झाडीपट्टी रंगभूमीला अनेक कलावंतांनी उभे केले आहे.झाडीपट्टी रंगभूमीवर नाट्यकला रुजविण्यात कोहळी समाजाचे लक्षणीय योगदान आहे. हा कोहळी समाज जमीनदारी आणि मालगुजारी करायचा.या कलारसिकांना दंडारी पाहण्याचा छंद होता. त्यांनी स्वतःचे दंडारमंडळ आणि त्यानंतर नाट्यमंडळ गावोगावी सुरू केले.यातून झाडीपट्टी रंगभूमी बहरली.सण-उत्सवात निमित्ताने आगळ्यावेगळ्या पण वैभवशाली, गौरवसंपन्न आणि समृद्ध अशा लोक उत्सवांची रेलचेल या भागात असते. यामध्ये मंडई, शंकरपट, गळ, यात्रा यांचा समावेश आहे. विविध कला प्रकार येथे सादर केले जातात. विविध सण उत्सवांच्या आयोजनातून सामूहिकरीत्या साकार होणारी दंडार, नाटके, गोंधळ, तमाशा, राधा यांचा विशेषत्वाने मनोरंजनात्मक कार्यक्रमांमध्ये समावेश होतो. सर्व लोककला प्रकार झाडीपट्टी रंगभूमीवर सादर केले जातात.नाट्यसादरीकरणासाठी नेपथ्यात पडदे, सिनसिनेरी वापरतात. संगीताचे साहित्य वाद्य तयार केले. झाडीपट्टी रंगभूमीवर तीन-तीन महिने तालीम करून नाटक बसवतात. नाटय निर्माते पेटीमास्टर, दिग्दर्शकाकडून गाणी बसवून घेत असतात. झाडीपट्टी रंगभूमी ही मराठी रंगभूमीवरील एक समृद्ध रंगभूमी म्हणून ओळखली जाते झाडीपट्टी रंगभूमी ने आपले लेखन सादरीकरण यातील वैविध्य यामुळे आपले स्वतंत्र अस्तित्त्व निर्माण केले आहे.या उत्सवांच्या आयोजनातून सामूहिकरिीत्या साकार होणारी दंडार, नाटकं, गोंधळ, तमाशा, राधा यांचा विशेषत्वाने मनोरंजनात्मक कार्यक्रमांमध्ये समावेश होतो. अस्सल झाडीबोली भाषेतील संगीतमयी सांस्कृतिक नाट्यपरंपरेच्या या भूमीला झाडीपट्टी रंगभूमी म्हणून अनेक दशकांपासून ओळख मिळाली आहे.माहिती-तंत्रज्ञानाच्या आजच्या इंटरनेट युगात मानवी मनाला हवे ते अगदी सेकंदात ‘याचि देही याचि डोळा’ पाहायला मिळत असूनही झाडीतला प्रेक्षक मात्र झाडीपट्टी रंगभूमीवरील नाटकांचा दिलदारपणे आस्वाद घेतो, ही झाडीपट्टी रंगभूमीची ही एक खासियत म्हणावी लागेल. रात्री १० वाजेपासून पहाटेपर्यंत चालणारी नाटके हेही एक वैशिष्ट्य! येथील रंगभूमीची मनोभावे सेवा करून आपली कला अर्पण करणारे सारे कलावंत आणि त्यावर जीव ओवाळत प्रेम करणारे रसिक यांच्यामुळे झाडीच्या प्रत्येक नाटकाला आजही तोबा गर्दी उसळते. आजपासून तब्बल ९० वर्षांपूर्वी ब्रिटिशकालीन भारताच्या इंग्रज सत्ताधाऱ्यांनासुद्धा झाडीपट्टी रंगभूमीच्या नाटकांनी पार वेड लावले होते. इंग्रजांना मराठी भाषा समजत नसल्यामुळे भाषांतरकाराची मदत घेऊन मराठीचे हिंदी, इंग्लिश भाषेत रूपांतर केले जात होते. ब्रिटिश सरकारने झाडीपट्टी रंगभूमीवरील नाटकांचा आस्वाद घेतला होता. झाडीपट्टी रंगभूमीचे सामाजिक योगदान*:- कला आणि समाज या दृष्टीने झाडीपट्टी रंगभूमीचे सामाजिक महत्त्व फार आहे. नाटकाच्या माध्यमातून मनोरंजनाबरोबर सामाजिक प्रबोधन साधण्याचे काम होत आहे. समाजातील ज्वलंत प्रश्नांना वाचा फोडण्याचे काम केले जात आहे. अनेकांना रोजगारही उपलब्ध झाला आहे. नोकरीच्या निमित्ताने बाहेर असलेल्या लोकांना नाटकांच्या निमित्ताने गावाची ओढ लागते. त्यांची मातीशी नाळ कायम जुळवून ठेवण्याचे काम झाडीपट्टी रंगभूमीच्या माध्यमातून होत आहे. गावात पाहुणे येत असल्याने अनेक उपवर मुला-मुलींचे विवाह जुळवून आणण्याचा योग या निमित्ताने साधला जातो.सामाजिक, पौराणिक, ऐतिहासिक नाटकांचे प्रयोग झाल्यावर नवेगावबांधच्या नाट्यमंडळाने प्रस्तुत केलेल्या नाटक प्रयोगांनी प्रभावित होऊन तत्कालीन कलेक्टर स्मिथ यांनी श्री बालाजी प्रासादिक नाट्य मंडळाचे कर्तेधर्ते सीताराम पाटील डोंगरवार यांचा पदक देऊन त्यांचा गुणगौरव केला. आजही ते मेडल सीताराम पाटलांचे नातू नारायण माधवराव डोंगरवार, रा.धाबेपवनी (जि.गोंदिया) यांच्या घरी जपून ठेवले आहे. झाडीपट्टी रंगभूमीच्या इतिहासातील हा एक सुवर्णक्षण असून झाडीच्या रंगभूमीचा प्रभाव आणि लोकप्रियता यातून स्पष्ट होते. सीताराम पाटील डोंगरवार यांच्या नेतृत्वात नवेगावबांध येथील कलाकार मंडळींनी सिंहाचा छावा हे संगीत नाटक सादर केले. या नाटकात अरण्यपुत्र माधवराव डोंगरवार, रामकृष्ण डोंगरवार, लटारू पोतदार, गणा गायकवाड, सीताराम पवार, काशिनाथ डोंगरवार, आत्माराम बाळबुद्धे, पंढरी डोंगरवार, हरी खुणे, पांडुरंग बोरकर, रामा डोंगरवार यांनी अभिनय केला होता, अशी माहिती उपलब्ध आहे. कलेला कसलेही बंधन नसतात.केवळ अंगभूत असलेल्या कलेच्या जोरावर येथील कलावंत रंगभूमीवर आपली कला सादर करीत आहे. परंतु झाडीपट्टीमध्ये अभिनय, संगीत यांचे प्रशिक्षण देणाऱ्या संस्था निर्माण झाल्यास झाडीपट्टी रंगभूमीचे भविष्य आणखी उज्ज्वल होऊ शकते.झाडीपट्टी रंगभूमीने आपले वेगळे पण जपत प्रादेशिक भान ठेवून जागतिकीकरणातही आपले स्थान अबाधित ठेवले आहे. झाडीपट्टी रंगभूमी ही महाराष्ट्रातील एक वैशिष्ट्यपूर्ण अशी रंगभूमी आहे या रंगभूमीने समग्र भारतीय रंगभूमीला सशक्त कलावंत दिलेले आहेत .भारतीय रंगभूमी समृद्ध करण्यात झाडीबोलीत पट्टी रंगभूमीचे योगदान हे अनमोल आहे . झाडीपट्टी रंगभूमी या देशातील एक अतिशय समृद्ध अशी रंगभूमी आहे .झाडीपट्टी रंगभूमीवर संशोधन होणे ही काळाची गरज आहे. ==व्यवसाय== हा जिल्हा [[बांबू|बांबूची]] झाडे व तेंदूपानांकरिता प्रसिद्ध आहे. भात हे जिल्ह्याचे मुख्य पीक आहे. याव्यतिरिक्त [[तूर]], [[गहू]], [[ज्वारी]], [[सोयाबीन]], जवस इत्यादी कृषी उत्पादने घेतली जातात. जिल्ह्यातील लोकांचा मुख्य व्यवसाय शेती आहे. ==उद्योग== जिल्ह्यात चामोर्शी तालुक्यामध्ये आष्टी येथे पेपर मिलचा कारखाना असून इतर कोणतेही मोठे उद्योगधंदे नाहीत. यामुळे, [[जिल्हा]] हा आर्थिकदृष्ट्या मागासलेला आहे. जिल्ह्यात भाताचे उत्पादन जास्त होत असल्याने भात गिरण्यांची संख्या जास्त आहे. भातसडीचे उद्योग व कागद कारखाने जिल्ह्यात आहेत पण मोठे उद्योग नाहीत. * जिल्ह्यात कोसाचे उत्पादन होत असून कोसा उत्पादन केंद्र आरमोरी येथे आहे. * जिल्ह्यात फक्त १८.५ कि.मी. लांबीचा रेल्वे मार्ग असून देसाईगंज येथे रेल्वेचे स्टेशन आहे. ==प्रशासन== गडचिरोली जिल्ह्यामध्ये ६ प्रशासकीय उपविभाग (गडचिरोली, वडसा, अहेरी, चामोर्शी, एटापल्ली, कुरखेडा) आहेत. *जिल्ह्यात ४६७ ग्रामपंचायती असून १६८८ महसूली (राजस्व) गावे अस्तित्त्वात आहेत. *जिल्ह्यामध्ये ३ विधानसभा व एक लोकसभा क्षेत्र ([[चंद्रपूर]] जिल्ह्याचा काही भाग मिळून) असून १२ पंचायत समित्या आहेत. *जिल्ह्यात गडचिरोली, आरमोरी व देसाईगंज ही ३ शहरे असून येथे नगरपालिका आहेत. * चंद्रपूर जिल्ह्याच्या विभाजनानंतर गडचिरोली तालुक्यातील ०५ आणि सिरोंचा विभागातील ०३ तालुके असे मिळून ०८ तालुक्यांसह गडचिरोली जिल्ह्याची निर्मिती झाली होती. ** पुढे इ.स. १९९२ला प्रशासन अधिक लोकाभिमुख करण्यासाठी आणखी ०४ तालुक्यांची निर्मिती केली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=गडचिराली जिल्हा सामाजिक व आर्थिक समालोचन|last=महाराष्ट्र शासन|first=|publisher=अर्थ व सांख्यिकी संचालनालय|year=मार्च २०११|isbn=|location=मुंबई|pages=पृ. २}}</ref> === जिल्ह्यातील तालुके === # [[अहेरी]] # [[आरमोरी]] # [[एटापल्ली]] # [[कुरखेडा]] # [[कोरची]] # [[गडचिरोली तालुका|गडचिरोली]] # [[चामोर्शी]] # [[देसाईगंज (वडसा)]] # [[धानोरा]] # [[भामरागड]] # [[मुलचेरा]] # [[सिरोंचा]] ==आकडेवारी== जिल्ह्याचे भौगोलिक क्षेत्र :१४,४१२ किमी^२ <br /> जिल्ह्याचे पृथ्वीवरील स्थान : १८.४३ ते २१.५० उत्तर अक्षांश आणि ७९.४५ ते ८०.५३ पूर्व रेखांश<br /> समुद्रसपाटीपासून सरासरी उंची - २१७ मीटर (७१५ फूट )<br /> जिल्ह्याचे तापमान (इ.स. १९९८) : सर्वात कमी ११.३ अंश सेल्शियस. सर्वात जास्त ४७.७ अंश सेल्शियस.<br /> सरासरी पर्जन्यमान (२०११) : ८४०.७ मिलिमीटर<br /> जिल्ह्यातील एकूण उपविभाग (६) १.गडचिरोली २. देसाईगंज (वडसा) ३. अहेरी ४. कुरखेडा ५. चामोर्शी ६. एटापल्ली<br /> जिल्ह्यातील एकूण तालुके १२<br /> जिल्ह्यातील एकूण गावे १,६७९<br /> जिल्ह्यातील एकूण शहरे २ ( गडचिरोली, देसाईगंज)<br /> जिल्ह्यातील एकूण ग्रामपंचायती ४६७<br /> एकूण नगरपालिका (3) १. गडचिरोली २. देसाईगंज ३.आरमोरी <br /> लोकसभा निर्वाचन क्षेत्र (१) चिमूर-गडचिरोली <br /> विधानसभा निर्वांचन क्षेत्रे (३) गडचिरोली, आरमोरी, अहेरी<br /> एकूण पोलीस स्टेशन्स २९<br /> पोलिस आऊट पोस्ट ३१<br /> लोकसंख्या (२००१) <br /> एकूण ९,७०,२९४<br /> पैकी पुरुष ४,९१,१०१<br /> आणि स्त्रिया ४,७९,१९३<br /> लोकसंख्या घनता ६७ प्रति चौरस किलोमीटर स्त्रिया / पुरुष प्रमाण ९७६/ १००० <br /> साक्षरता (इ.स. २००१ च्या खानेसुमारीप्रमाणे)<br /> एकूण ६०.१ %<br /> पुरुष ७१.९ %<br /> स्त्रिया ४८.१ % == अर्थकारण == === बाजारपेठ === जिल्हाला एकाच मोठी बाजार पेठ आहे, ती वडसा(देसाईगंज) येथे भरते. वडसा हे शहर वैनगंगा नदीच्या काठावर वसलेले असून, जिल्ह्यातील एकमेव रेल्वे लाईन (गोंदिया-नागभीड-चंद्रपूर) येथून जाते. त्यामुळे येथे मोठी बाजारपेठ आहे. === नागरी प्रशासन === जिल्ह्यात तीन नगरपालिका असून त्या गडचिरोली , वडसा व आरमोरी येथे आहेत. === जिल्हा प्रशासन === == वाहतूक व्यवस्था == == प्रसारमाध्यमे == लोकमत देशोन्नती पुण्यनगरी सकाळ दैनिक भास्कर लोकशाही वार्ता == शिक्षण == === प्राथमिक व विशेष शिक्षण === ==== महत्त्वाची महाविद्यालये ==== येथील सर्व महाविद्यालये ही [[गोंडवाना विद्यापीठ|गोंडवाना विद्यापीठाच्या]] अंतर्गत येतात. # शासकीय विज्ञान महाविद्यालय , गडचिरोली # शासकीय तंत्रनिकेतन, गडचिरोली === संशोधन संस्था === === लष्कर शिक्षण व संशोधन संस्था === गडचिरोली जिल्ह्यात गोंडवाना सैनिकी विद्यालय नावाचे एक सैनिकी विद्यालय आहे.. ==प्रेक्षणीय स्थळे== # [[हेमलकसा]], # [[चपराळा]], # आलापल्ली, # वैरागड, # कमलापूर हत्ती कॅम्प, # [[मार्कंडा]] गडचिरोली जिल्ह्यात [[चामोर्शी|चामोर्शी तालुक्यातील]] मार्कंडाचे ऐतिहासिक शिवमंदिर व **चपराळा येथील [[हनुमान]] मंदिर ही प्रसिद्ध मंदिरे आहेत. [[File:Markanda Temples.JPG|thumb|मार्कंडा देऊळ]] * कुरखेडा तालुक्यातील मालेवाडा येथून १० किलोमीटर अंतरावर खोब्रामेंढा देवस्थान असून तेथे खूप मोठी मारुतीची मूर्ती आहे. चामोर्शी तालुक्यात माडेमुधोली परिसरातील 'कोठ्री' या गावालगत असलेल्या घनदाट व्यापलेल्या जंगलामध्ये "महामानव तथागत गौतम बुद्ध" यांचे [बौद्ध विहार] आहे. त्यास 'अरण्यवास बुद्ध विहार, नाला संगम कोठ्री, परिसर माडेमुधोली' या नावानेही ओळखले जाते. या ठिकाणी दरवर्षी हिवाळ्यात दिवाळीच्या सुट्ट्यांमध्ये भाऊबीजेच्या दुसऱ्या दिवशी 'वर्षावास समारोपन सोहळा, म्हणून कार्यक्रम घेतला जातो. तेथे सलग 10 दिवस लोकांची गर्दी आपल्याला पाहायला मिळते. ==आरोग्यसेवा== या जिल्ह्यात खालील प्रकारची आरोग्य सेवा उपलब्ध आहे- * जिल्हा रुग्णालय - १ * जिल्हा उपरुग्णालय - महिला व बाल रुग्णालय गडचिरोली * एकूण ग्रामीण रुग्णालये - १३ * एकूण प्राथमिक आरोग्य केंद्रे - ४५ * प्राथमिक आरोग्य पथके - ३६ #या समवेतच डॉ. [[अभय बंग]] व त्यांची पत्नी [[राणी बंग]] यांची ''सर्च'' (शोधग्राम, गडचिरोली) ही संस्था तेथील आदिवासींना आरोग्यसेवा पुरवते. #डॉ. [[प्रकाश आमटे]] यांची लोक-बिरादरी (हेमलकसा, भामरागड) ही संस्थादेखील आदिवासींना सामाजिक व आरोग्यविषयक मदत करते. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == [http://gadchiroli.nic.in/ गडचिरोली एन.आय.सी] {{महाराष्ट्रातील जिल्हे}} [[वर्ग:गडचिरोली जिल्हा]] [[वर्ग:नागपूर विभागातील जिल्हे]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील जिल्हे]] 21wbi2ya1w7xrj6wkou6uyv15kn95nd 0 7496 2699928 2231778 2026-08-07T10:14:15Z Dharmadhyaksha 28394 2699928 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Puducherry Map.svg|इवलेसे|पुडुचेरीमधील जिल्हे]] भारताच्या [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी]] या केंद्रशासित प्रदेशात ४ जिल्हे आहेत. त्यांवर एक दृष्टिक्षेप.<ref>{{cite web|url = https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/980/download/36788/DH_2011_3401_PART_A_DCHB_YANAM.pdf|format = PDF| title = District Census Handbook Yanam | pages = 19 | publisher = 2011 census of India | accessdate = 2024-11-02 }}</ref><ref>{{cite web|url = https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/976/download/36772/DH_2011_3403_PART_A_DCHB_MAHE.pdf |format = PDF| title = District Census Handbook Mahe | pages = 20 | publisher = 2011 census of India | accessdate = 2024-11-02 }}</ref> == यादी == {| class="wikitable sortable" |- ! संकेत ! जिल्हा ! प्रशासकीय केंद्र ! लोकसंख्या ([[भारताची जनगणना २०११|२०११]])<ref name=censusdist2011>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/census/state/districtlist/puducherry.html | title = List of all districts of Paducherry with census data on population, literacy and sex ratio | publisher = 2011 census of India | accessdate = 2012-12-27}}</ref> ! क्षेत्रफळ (किमी&sup2;) ! घनता (प्रती किमी&sup2;) |- | KA|| [[करैकल जिल्हा|करैकल]]|| [[करैकल]]|| २,००,२२२ || १६० || १,२५२ |- | MA|| [[माहे जिल्हा|माहे]]|| [[माहे]]|| ४१,९३४ || ९ || ४,६५९ |- | PO|| [[पुडुचेरी जिल्हा|पुडुचेरी]]|| [[पुडुचेरी]]|| ९,४६,६०० || २९३ || ३,२३१ |- | YA|| [[यानम जिल्हा|यानम]]|| [[यानम]]|| ५५,६१६ || ३० || ३,२७२ |- |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] [[वर्ग:पुडुचेरीमधील जिल्हे]] 95ladblacfjt4eexbopffw9hmn33u1i 2699930 2699928 2026-08-07T10:15:44Z Dharmadhyaksha 28394 2699930 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} [[चित्र:Puducherry Map.svg|इवलेसे|पुडुचेरीमधील जिल्हे]] भारताच्या [[पुडुचेरी (केंद्रशासित प्रदेश)|पुडुचेरी]] या केंद्रशासित प्रदेशात ४ जिल्हे आहेत. त्यांवर एक दृष्टिक्षेप.<ref>{{cite web|url = https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/980/download/36788/DH_2011_3401_PART_A_DCHB_YANAM.pdf|format = PDF| title = District Census Handbook Yanam | pages = 19 | publisher = 2011 census of India | accessdate = 2024-11-02 }}</ref><ref>{{cite web|url = https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/976/download/36772/DH_2011_3403_PART_A_DCHB_MAHE.pdf |format = PDF| title = District Census Handbook Mahe | pages = 20 | publisher = 2011 census of India | accessdate = 2024-11-02 }}</ref> == यादी == {| class="wikitable sortable" |- ! संकेत ! जिल्हा ! प्रशासकीय केंद्र ! लोकसंख्या ([[भारताची जनगणना २०११|२०११]])<ref name=censusdist2011>{{cite web | url = http://www.census2011.co.in/census/state/districtlist/puducherry.html | title = List of all districts of Paducherry with census data on population, literacy and sex ratio | publisher = 2011 census of India | accessdate = 2012-12-27}}</ref> ! क्षेत्रफळ (किमी&sup2;) ! घनता (प्रती किमी&sup2;) |- | KA|| [[करैकल जिल्हा|करैकल]]|| [[करैकल]]|| २,००,२२२ || १६० || १,२५२ |- | MA|| [[माहे जिल्हा|माहे]]|| [[माहे]]|| ४१,९३४ || ९ || ४,६५९ |- | PO|| [[पुडुचेरी जिल्हा|पुडुचेरी]]|| [[पुडुचेरी]]|| ९,४६,६०० || २९३ || ३,२३१ |- | YA|| [[यानम जिल्हा|यानम]]|| [[यानम]]|| ५५,६१६ || ३० || ३,२७२ |- |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{भारतामधील जिल्हे}} [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] [[वर्ग:पुडुचेरीमधील जिल्हे]] kqk2efcm1yqubumjqhc0nvkq97gvpmh 0 7666 2699742 2294563 2026-08-06T20:03:04Z अभय नातू 206 /* चतुःसीमा */ 2699742 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''तिरप जिल्हा''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र [[खोंसा]] येथे आहे. ==चतुःसीमा== '''तिरप जिल्हा''' हा [[भारत|भारतातील]] [[अरुणाचल प्रदेश]] राज्यातील एक प्रमुख जिल्हा आहे.<ref>{{cite web |title=Tirap District Official Website |url=https://tirap.nic.in/ |website=Tirap District Administration |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> [[खोंसा]] हे या जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. पटकाई टेकड्यांच्या रांगेत वसलेला हा जिल्हा त्याच्या समृद्ध निसर्गासाठी, डोंगररांगांसाठी आणि स्थानिक नागा संस्कृतीसाठी प्रसिद्ध आहे.<ref>{{cite web |title=Subdivisions and Circle Offices in Tirap |url=https://tirap.nic.in/subdivision-blocks/ |website=Tirap District Administration |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> अरुणाचल प्रदेशात प्रशासकीय सोयीसाठी तालुक्यांना 'वर्तुळ' (सर्कल / administrative circles) किंवा विकास गट (सीडी ब्लॉक्स) म्हटले जाते. या जिल्ह्यात ७ मुख्य प्रशासकीय मंडळे (तालुके) समाविष्ट आहेत. खालील तक्त्यात या वर्तुळांची माहिती दिली आहे: == तिरप जिल्ह्यातील तालुके == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! नाव !! मुख्यालय !! नोंद |- | १ || [[खोंसा तालुका|खोंसा]] || खोंसा || जिल्ह्याचे मुख्य प्रशासकीय आणि शैक्षणिक केंद्र. |- | २ || [[देओमाळी तालुका|देओमाळी]] || देओमाळी || जिल्ह्यातील महत्त्वाचे व्यापारी केंद्र आणि लाकूड उद्योगाचा भाग. |- | ३ || [[काणूबारी तालुका|काणूबारी]] || काणूबारी || आसाम सीमेलगत वसलेला आणि कृषीप्रधान परिसर. |- | ४ || [[लाजू तालुका|लाजू]] || लाजू || भारत-म्यानमार सीमेजवळ वसलेला आणि ओल्लो नागा संस्कृतीचे केंद्र. |- | ५ || [[सोहा तालुका|सोहा]] || सोहा || निसर्गरम्य आणि ग्रामीण भागाचा समावेश असलेला प्रशासकीय परिसर. |- | ६ || [[दादाम तालुका|दादाम]] || दादाम || ऐतिहासिक पार्श्वभूमी आणि नोक्टे नागा जमातीची वस्ती असलेला भाग. |- | ७ || [[बार्डुरिया तालुका|बार्डुरिया]] || बार्डुरिया || पारंपरिक नागा संस्कृती आणि स्थानिक हस्तकलेसाठी ओळखला जाणारा भाग. |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{अरुणाचल प्रदेश - जिल्हे}} [[वर्ग:तिरप जिल्हा]] [[वर्ग:अरुणाचल प्रदेशमधील जिल्हे]] c43o1n48dp4pr4rzqp3nyly6xj0flft 0 7713 2699851 1488107 2026-08-07T04:48:49Z अभय नातू 206 माहिती 2699851 wikitext text/x-wiki '''मरीगांव जिल्हा''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[आसाम]] राज्यातील एक जिल्हा आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र [[मरीगांव]] येथे आहे. '''मरिगाव जिल्हा''' (किंवा मोरीगाव जिल्हा) हा [[भारत|भारतातील]] [[आसाम]] राज्यातील एक प्रशासकीय जिल्हा आहे.<ref>{{cite web |title=Morigaon District Official Website |url=https://morigaon.assam.gov.in/ |website=Government of Assam |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> मरिगाव हे या जिल्ह्याचे प्रशासकीय मुख्यालय आहे. आसाममध्ये प्रशासकीय सोयीसाठी तालुक्यांना 'महसुली मंडळ' (रेव्हेन्यू सर्कल्स / Revenue Circles) किंवा विकास गट (डेव्हलपमेंट ब्लॉक्स) म्हटले जाते. मरिगाव जिल्ह्यात ५ मुख्य महसुली मंडळे (तालुके) समाविष्ट आहेत. खालील तक्त्यात या तालुक्यांची माहिती दिली आहे: == मरिगाव जिल्ह्यातील तालुके (महसुली मंडळे) == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! तालुक्याचे नाव (महसुली मंडळ) !! मुख्यालय !! नोंदी |- | १ || [[मरिगाव तालुका|मरिगाव]] || [[मरिगाव]] || जिल्ह्याचे मुख्य प्रशासकीय आणि शैक्षणिक केंद्र. |- | २ || [[मायॉंग तालुका|मायॉंग]] || [[मायॉंग]] || 'भारताची जादुई भूमी' म्हणून प्रसिद्ध; [[पोबितोरा वन्यजीव अभयारण्य]] याच तालुक्यात स्थित आहे. |- | ३ || [[भूरगाव तालुका|भूरगाव]] || [[भूरगाव]] || [[ब्रह्मपुत्रा नदी]]च्या काठावर वसलेला प्रमुख कृषीप्रधान परिसर. |- | ४ || [[लाहरीघाट तालुका|लाहरीघाट]] || [[लाहरीघाट]] || दाट लोकवस्ती असलेला आणि व्यापारीदृष्ट्या महत्त्वाचा भाग. |- | ५ || [[जागीरोड तालुका|जागीरोड]] (मायॉंग उपविभाग) || [[जागीरोड]] || औद्योगिक दृष्टिकोनातून महत्त्वाचे केंद्र आणि प्रमुख रेल्वे जंक्शन. |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{आसाम - जिल्हे}} [[वर्ग:मोरीगांव जिल्हा|*]] [[वर्ग:आसाममधील जिल्हे]] jc52gdh2u33cjw3le00imcn0kc1yxke 0 11306 2699702 2120496 2026-08-06T17:30:05Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699702 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|२|२१४|२१५}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७९०|१७९०]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] पहिली [[जनगणना]] सुरू झाली.<ref>{{cite web |title=First U.S. Census |url=https://www.census.gov/history/www/through_the_decades/overview/1790.html |website=United States Census Bureau |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६९|१८६९]] - [[जपान]]मधील सामुराई आणि इतर [[जपानी वर्णसंस्था|वर्णसंस्थेचा]] (वर्गवारीचा) शेवट झाला.<ref>{{cite web |title=Abolition of the Han System |url=https://www.britannica.com/event/Meiji-Restoration |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१६|१९१६]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[इटली]]ची [[लिओनार्डो दा व्हिन्ची (युद्धनौका)|लिओनार्डो दा व्हिन्ची]] ही युद्धनौका बुडाली.<ref>{{cite web |title=Italian battleship Leonardo da Vinci |url=https://www.naval-encyclopedia.com/ww1/Italy/conte-di-cavour-class-battleships |website=Naval Encyclopedia |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३४|१९३४]] - पॉल फॉन हिंडेनबर्ग यांच्या मृत्यूनंतर [[ॲडॉल्फ हिटलर]] [[जर्मनी]]च्या [[फ्युरर]]पदी (Führer) विराजमान झाला.<ref>{{cite web |title=Hitler becomes Führer |url=https://www.history.com/this-day-in-history/hitler-becomes-fuhrer |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - दोस्त राष्ट्रांच्या नेत्यांमधील [[पॉट्सडॅम परिषद|पॉट्सडॅम परिषदेची]] सांगता झाली.<ref>{{cite web |title=Potsdam Conference |url=https://www.history.com/topics/world-war-ii/potsdam-conference |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[इटली]]तील [[बोलोन्या]] शहराच्या रेल्वे स्थानकावर दहशतवादी बॉम्बस्फोट झाला. या घटनेत ८५ जण ठार तर २०० हून अधिक जखमी झाले.<ref>{{cite web |title=Bologna massacre |url=https://www.britannica.com/event/Bologna-massacre |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - [[डेल्टा एरलाइन्स]]चे [[लॉकहीड एल-१०११ ट्रायस्टार|एल.१०११]] प्रकारचे विमान (फ्लाइट १९१) [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेतील]] [[डॅलस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] कोसळून १३७ लोक ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Delta Air Lines Flight 191 |url=https://www.ntsb.gov/ |website=National Transportation Safety Board |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[इराक]]ने शेजारील देश [[कुवैत]]वर आक्रमण केले, ज्यामुळे [[पहिले अखाती युद्ध]] सुरू झाले.<ref>{{cite web |title=Iraqi invasion of Kuwait |url=https://www.history.com/this-day-in-history/iraq-invades-kuwait |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००५|२००५]] - [[एर फ्रांस फ्लाइट ३५८]] हे [[एरबस ए३४०|ए३४०]] प्रकारचे विमान [[कॅनडा]]तील [[टोरोंटो पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोरोंटो आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरल्यावर धावपट्टीवरून घसरले. विमान आगीत नष्ट झाले परंतु सर्व ३०९ प्रवासी बचावले.<ref>{{cite web |title=Air France Flight 358 crash |url=https://www.tsb.gc.ca/ |website=Transportation Safety Board of Canada |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १६९६|१६९६]] - [[महमूद पहिला]], [[ओस्मानी साम्राज्य|ओट्टोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Mahmud I |url=https://www.britannica.com/biography/Mahmud-I |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८६८|१८६८]] - [[कॉन्स्टन्टाईन पहिला, ग्रीस|कॉन्स्टन्टाईन पहिला]], [[ग्रीस]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Constantine I of Greece |url=https://www.britannica.com/biography/Constantine-I-king-of-Greece |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२८|१९२८]] - [[माल्कम हिल्टन]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Malcolm Hilton Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/malcolm-hilton-14197 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३२|१९३२]] - [[पीटर ओटूल]], [[आयर्लंड|आयरिश]] अभिनेता.<ref>{{cite web |title=Peter O'Toole |url=https://www.imdb.com/name/nm0000564/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५८|१९५८]] - [[अर्शद अय्युब]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Arshad Ayub Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/arshad-ayub-26305 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७६|१९७६]] - [[मोहम्मद झहीद]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तानी]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Mohammad Zahid Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mohammad-zahid-41315 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ६८६|६८६]] - [[पोप जॉन पाचवा]].<ref>{{cite web |title=Pope John V |url=https://www.britannica.com/biography/John-V |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. ११००|११००]] - [[विल्यम दुसरा, इंग्लंड|विल्यम दुसरा]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=William II of England |url=https://www.britannica.com/biography/William-II-king-of-England |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १५८९|१५८९]] - [[हेन्री तिसरा, फ्रान्स|हेन्री तिसरा]], [[फ्रान्स]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Henry III of France |url=https://www.britannica.com/biography/Henry-III-king-of-France |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १६११|१६११]] - [[केटो कियोमासा]], जपानी सामुराई.<ref>{{cite web |title=Kato Kiyomasa |url=https://www.japanesewiki.com/person/Kiyomasa%20KATO.html |website=Japanese Wiki Corpus |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२३|१९२३]] - [[वॉरेन हार्डिंग]], [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचा २९वा राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Warren G. Harding |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/warren-g-harding/ |website=The White House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * वायु सेना दिन - [[रशिया]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/2}} [[जुलै ३१]] - [[ऑगस्ट १]] - ऑगस्ट २ - [[ऑगस्ट ३]] - [[ऑगस्ट ४]] - [[ऑगस्ट महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] ow92go0lsyldsrwbi9a2e07q7b3viap 0 11391 2699701 2374468 2026-08-06T17:28:07Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699701 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|३|२१५|२१६}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === पंधरावे शतक === * [[इ.स. १४९२|१४९२]] - [[स्पेन]]च्या राजा आणि राणीने जारी केलेल्या अलहाम्ब्रा अध्यादेशानुसार ज्यू धर्मीयांची स्पेनमधून हकालपट्टी करण्यात आली.<ref>{{cite web |title=Alhambra Decree |url=https://www.britannica.com/event/Alhambra-Decree |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६७८|१६७८]] - ग्रेट लेक्स परिसरामध्ये प्रवास करण्यासाठी [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेत]] बांधले गेलेले पहिले मोठे जहाज 'ले ग्रिफॉन' पाण्यात सोडण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Le Griffon Shipwreck |url=https://www.britannica.com/topic/Griffon-ship |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७८३|१७८३]] - [[जपान]]मध्ये [[माउंट असामा]] ज्वालामुखीचा महाभयंकर उद्रेक झाला, ज्यामध्ये सुमारे ३५,००० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Mount Asama Eruption 1783 |url=https://www.volcanodiscovery.com/asama.html |website=VolcanoDiscovery |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६०|१८६०]] - [[न्यू झीलंड]]मध्ये ब्रिटिश सैन्य आणि माओरी जमातींमध्ये [[दुसरे माओरी युद्ध]] (तारानाकी युद्ध) सुरू झाले.<ref>{{cite web |title=First Taranaki War |url=https://nzhistory.govt.nz/war/taranaki-wars |website=NZHistory |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९००|१९००]] - [[हार्वे सॅम्युएल फायरस्टोन]] यांनी [[फायरस्टोन टायर अँड रबर कंपनी|फायरस्टोन टायर कंपनीची]] स्थापना केली.<ref>{{cite web |title=Firestone Tire and Rubber Company History |url=https://www.firestonetire.com/about/history/ |website=Firestone |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[जर्मनी]]ने [[फ्रान्स]]विरुद्ध अधिकृतपणे युद्ध पुकारले.<ref>{{cite web |title=Germany Declares War on France |url=https://www.history.com/this-day-in-history/germany-declares-war-on-france |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२३|१९२३]] - वॉरेन जी. हार्डिंग यांच्या मृत्यूनंतर [[कॅल्विन कूलिज]] यांनी [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेच्या ३०व्या राष्ट्राध्यक्षपदाची]] शपथ घेतली.<ref>{{cite web |title=Calvin Coolidge Biography |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/calvin-coolidge/ |website=The White House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४६|१९४६]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेत]] बास्केटबॉल असोसिएशन ऑफ अमेरिका (पुढे [[नॅशनल बास्केटबॉल असोसिएशन|एनबीए]]) ची स्थापना झाली.<ref>{{cite web |title=NBA History |url=https://www.nba.com/history |website=NBA |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[नायजर]] या देशाला [[फ्रान्स]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |title=Niger Independence Day |url=https://www.britannica.com/place/Niger |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७५|१९७५]] - [[अगादिर विमान अपघात|अगादिर येथे]] [[बोईंग ७०७]] हे भाड्याने घेतलेले विमान कोसळून १८८ लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Agadir Air Disaster |url=https://www.aviation-safety.net/ |website=Aviation Safety Network |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] १३,००० हवाई वाहतूक नियंत्रकांनी (PATCO) वेतन वाढीसाठी संप पुकारला.<ref>{{cite web |title=1981 PATCO Strike |url=https://www.reaganlibrary.gov/ |website=Ronald Reagan Presidential Library |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[अल्जीरिया]]तील नात अल-हाशेम हत्याकांडादरम्यान दहशतवाद्यांनी ४० पेक्षा अधिक निरपराध गावकऱ्यांची हत्या केली.<ref>{{cite web |title=Algerian Civil War Violence |url=https://www.bbc.com/news |website=BBC News |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००५|२००५]] - [[मॉरिटानिया]]मध्ये लष्करी बंड होऊन राष्ट्राध्यक्ष माविया औलद सिद'अहमद ताया यांची सत्ता उलथवून टाकण्यात आली.<ref>{{cite web |title=2005 Mauritanian Coup d'état |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13881985 |website=BBC News |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २०१४|२०१४]] - [[चीन]]च्या युनान प्रांतात ६.१ रिश्टर स्केल तीव्रतेचा भूकंप होऊन ३९८ पेक्षा जास्त लोक ठार झाले.<ref>{{cite web |title=2014 Ludian Earthquake |url=https://earthquake.usgs.gov/ |website=USGS |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १७३०|१७३०]] - [[सदाशिवरावभाऊ|सदाशिवरावभाऊ पेशवे]], [[मराठा साम्राज्य|मराठा साम्राज्याचे]] सेनापती.<ref>{{cite web |title=Sadashivrao Bhau |url=https://www.britannica.com/biography/Sadashivrao-Bhau |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १७७०|१७७०]] - [[फ्रीडरिक विल्हेम तिसरा, प्रशिया|फ्रीडरिक विल्हेम तिसरा]], [[प्रशिया]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Frederick William III of Prussia |url=https://www.britannica.com/biography/Frederick-William-III |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८११|१८११]] - [[इलायशा ग्रेव्ह्स ओटिस]], सुरक्षित लिफ्ट (एलिव्हेटर) चे अमेरिकन संशोधक.<ref>{{cite web |title=Elisha Otis Biography |url=https://www.otis.com/ |website=Otis Elevator Company |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८५५|१८५५]] - [[ज्यो हंटर]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Joe Hunter Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/joe-hunter-14736 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८५६|१८५६]] - [[अल्फ्रेड डीकिन]], [[ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचे दुसरे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Alfred Deakin |url=https://www.nma.gov.au/explore/features/prime-ministers/alfred-deakin |website=National Museum of Australia |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८६७|१८६७]] - [[स्टॅन्ली बाल्डविन]], [[युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान|युनायटेड किंग्डमचे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Stanley Baldwin |url=https://www.gov.uk/government/history/past-prime-ministers/stanley-baldwin |website=Gov.uk |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८७२|१८७२]] - [[हाकोन सातवा, नॉर्वे|हाकोन सातवा]], [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Haakon VII |url=https://www.royalcourt.no/ |website=The Royal House of Norway |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३३|१९३३]] - [[पॅट क्रॉफर्ड]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Pat Crawford Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/pat-crawford-4702 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[डंकन शार्प]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तानी]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Duncan Sharpe Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/duncan-sharpe-43407 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३९|१९३९]] - [[अपूर्व सेनगुप्ता]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू व भारतीय सेनेचे जनरल.<ref>{{cite web |title=Apoorva Sengupta Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/apoorva-sengupta-34088 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[ज्याँ-पिएर रफारिन]], [[फ्रांसचे पंतप्रधान|फ्रांसचे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Jean-Pierre Raffarin |url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Pierre-Raffarin |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५६|१९५६]] - [[बलविंदरसिंग संधू]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Balwinder Sandhu Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/balwinder-sandhu-33924 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[मणी शंकर]], भारतीय चित्रपट दिग्दर्शक.<ref>{{cite web |title=Mani Shankar |url=https://www.imdb.com/name/nm1214066/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[गोपाल शर्मा]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Gopal Sharma Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/gopal-sharma-34072 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ११८१|११८१]] - [[पोप अलेक्झांडर तिसरा]].<ref>{{cite web |title=Alexander III |url=https://www.britannica.com/biography/Alexander-III-pope |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १४६०|१४६०]] - [[जेम्स दुसरा, स्कॉटलंड|जेम्स दुसरा]], [[स्कॉटलंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=James II of Scotland |url=https://www.britannica.com/biography/James-II-king-of-Scotland |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १७९७|१७९७]] - [[जेफ्री ॲम्हर्स्ट, पहिला बॅरन ॲम्हर्स्ट|जेफ्री ॲम्हर्स्ट]], ब्रिटिश लष्करी अधिकारी.<ref>{{cite web |title=Jeffery Amherst |url=https://www.britannica.com/biography/Jeffery-Amherst-1st-Baron-Amherst |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२५|१९२५]] - [[विल्यम ब्रुस]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=William Bruce Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/william-bruce-4241 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७७|१९७७]] - [[मकारियोस तिसरा]], [[सायप्रसचे राष्ट्राध्यक्ष|सायप्रसचे पहिले राष्ट्राध्यक्ष]] व आर्र्चबिशप.<ref>{{cite web |title=Makarios III |url=https://www.britannica.com/biography/Makarios-III |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९३|१९९३]] - स्वामी [[चिन्मयानंद]], भारतीय आध्यात्मिक गुरू व तत्त्वज्ञानी.<ref>{{cite web |title=Swami Chinmayananda |url=https://www.chinmayamission.com/swami-chinmayananda/ |website=Chinmaya Mission |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००७|२००७]] - [[सरोजिनी वैद्य]], [[मराठी साहित्य|मराठी]] लेखिका व समीक्षिका.<ref>{{cite web |title=Sarojini Vaidya |url=https://marathivishwakosh.org/ |website=मराठी विश्वकोश |access-date=6 August 2026 |language=mr}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[नायजर]]. * सेना दिन - [[विषुववृत्तीय गिनी]]. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ---- == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/3}} [[ऑगस्ट १]] - [[ऑगस्ट २]] - '''ऑगस्ट ५''' - [[ऑगस्ट ४]] - [[ऑगस्ट ५]] - [[ऑगस्ट महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] lq4r6x8q9bakh26hqbkbujnfmpmjxsw 0 11448 2699697 2503235 2026-08-06T17:23:04Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699697 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|४|२१६|२१७}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५७८|१५७८]] - [[अल कस्र अल कबिरची लढाई|अल कस्र अल कबिरच्या लढाईत]] [[पोर्तुगाल]]चा राजा [[सेबास्टियाव पहिला, पोर्तुगाल|सेबास्टियाव पहिला]] मृत्युमुखी पडला.<ref>{{cite web |title=Battle of al-Qasr al-Kabir |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-al-Qasr-al-Kabir |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६९३|१६९३]] - [[दॉम पेरिन्यॉं]]ने आपले विशिष्ट [[शॅम्पेन]] प्रकारचे मद्य तयार करण्यास सुरुवात केली असा पारंपरिक समज आहे.<ref>{{cite web |title=Dom Pérignon and Champagne |url=https://www.champagne.fr/ |website=Comité Champagne |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७८९|१७८९]] - [[फ्रान्सची क्रांती|फ्रान्सच्या]] नॅशनल असेंबलीने जहागीरदारी पद्धत (सरंजामशाही) अधिकृतपणे समाप्त केली.<ref>{{cite web |title=Abolition of Feudalism in France |url=https://www.britannica.com/event/French-Revolution |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२४|१८२४]] - [[ग्रीक स्वातंत्र्ययुद्ध]] दरम्यान [[कोसची लढाई]] लढली गेली.<ref>{{cite web |title=Greek War of Independence |url=https://www.britannica.com/event/War-of-Greek-Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[जर्मनी]]ने तटस्थ [[बेल्जियम]]वर चढाई केली. प्रत्युत्तरादाखल [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनने]] जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले. [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] तटस्थतेची घोषणा केली.<ref>{{cite web |title=Britain declares war on Germany |url=https://www.history.com/this-day-in-history/britain-declares-war-on-germany |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंचे शिरकाण]] - नाझी गुपिते पोलिस ([[गेस्टापो]]) दलाने [[ॲन फ्रँक]] आणि तिच्या कुटुंबाला ॲम्स्टरडॅममधील गुप्त घरातून अटक केली.<ref>{{cite web |title=Anne Frank Arrest |url=https://www.annefrank.org/en/anne-frank/go-in-depth/arrest-anne-frank/ |website=Anne Frank House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[जपानचे सर्वोच्च न्यायालय|जपानच्या सर्वोच्च न्यायालयाची]] स्थापना झाली.<ref>{{cite web |title=Supreme Court of Japan History |url=https://www.courts.go.jp/english/ |website=Supreme Court of Japan |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[यु.एस.एस. मॅडोक्स]] व [[यु.एस.एस. सी. टर्नर जॉय]] या दोन युद्धनौकांवर उत्तर व्हिएतनामी दलांकडून दुसरा हल्ला झाल्याचा दावा करण्यात आला, ज्यावरून युद्धास गंभीर वळण मिळाले.<ref>{{cite web |title=Gulf of Tonkin Incident |url=https://www.history.com/topics/vietnam-war/gulf-of-tonkin-resolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[थॉमस संकरा]] [[बर्किना फासो|अप्पर व्होल्टाचे]] (सध्याचे बर्किना फासो) राष्ट्राध्यक्ष झाले.<ref>{{cite web |title=Thomas Sankara Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Sankara |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - थॉमस संकरा यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने अप्पर व्होल्टा देशाचे नाव बदलून [[बर्किना फासो]] असे ठेवले.<ref>{{cite web |title=Burkina Faso Name Change |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13072774 |website=BBC News |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - ग्रीक प्रवासी जहाज 'एम.एस. ओशनोस' [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेच्या]] किनाऱ्याजवळ बुडाले; जहाजावरील सर्व ५७१ प्रवाशांना सुरक्षित वाचवण्यात यश आले.<ref>{{cite web |title=Sinking of the Oceanos |url=https://www.history.com/ |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९३|१९९३]] - आफ्रिकन-अमेरिकन टॅक्सीचालक [[रॉडनी किंग]] याच्या मानवाधिकार उल्लंघनाप्रकरणी [[लॉस एंजेलस]]च्या दोन पोलिस अधिकाऱ्यांना ३० महिन्यांच्या कारावासाची शिक्षा झाली.<ref>{{cite web |title=Rodney King Civil Rights Trial |url=https://www.nytimes.com/ |website=The New York Times |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००६|२००६]] - भारतीय वंशाचे [[आनंद सत्यानंद]] यांनी [[न्यू झीलंड]]च्या गव्हर्नर जनरल पदाची शपथ घेतली.<ref>{{cite web |title=Sir Anand Satyanand |url=https://gg.govt.nz/governor-general/former-governors-general/sir-anand-satyanand |website=Governor-General of New Zealand |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १५२१|१५२१]] - [[पोप अर्बन सातवा]]. * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[पर्सी शेली]], [[इंग्लंड|इंग्लिश]] कवी. * [[इ.स. १८०५|१८०५]] - [[विल्यम रोवन हॅमिल्टन]], [[आयर्लंड|आयरिश]] गणितज्ञ. * [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जॉन व्हेन]], व्हेन आकृतीचे जनक इंग्लिश गणितज्ञ. * [[इ.स. १९२९|१९२९]] - [[किशोर कुमार]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेता व पार्श्वगायक. * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[नरेन ताम्हाणे]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[अब्दुर्रहमान वहीद]], [[इंडोनेशिया|इंडोनेशियाचे]] चौथे राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[डेव्हिड लँग]], [[न्यू झीलंडचे पंतप्रधान|न्यू झीलंडचे ३२वे पंतप्रधान]]. * [[इ.स. १९५५|१९५५]] - [[बिली बॉब थॉर्न्टन]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] अभिनेता. * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[होसे लुईस रोद्रिगेझ सापातेरो]], [[स्पेनचे पंतप्रधान|स्पेनचे पंतप्रधान]]. * [[इ.स. १९६१|१९६१]] - [[बराक ओबामा]], [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचे ४४वे राष्ट्राध्यक्ष]]. == मृत्यू == * [[इ.स. १०६०|१०६०]] - [[हेन्री पहिला, फ्रान्स|हेन्री पहिला]], [[फ्रान्स]]चा राजा. * [[इ.स. १३०६|१३०६]] - [[वेंकेस्लॉस तिसरा, बोहेमिया|वेंकेस्लॉस तिसरा]], [[बोहेमिया]]चा राजा. * [[इ.स. १५७८|१५७८]] - [[सेबास्टियाव पहिला, पोर्तुगाल|सेबास्टियाव पहिला]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा. * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[डेव्हिड ग्रेगरी]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[वॉशिंग्टन लुईस परेरा दि सूसा]], [[ब्राझील|ब्राझीलचे]] राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[पीटर स्मिथ]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू. == प्रतिवार्षिक पालन == * क्रांती दिन - [[बर्किना फासो]]. * संविधान दिन - [[कूक द्वीपसमूह]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/4}} [[ऑगस्ट २]] - [[ऑगस्ट ३]] - '''ऑगस्ट ४''' - [[ऑगस्ट ५]] - [[ऑगस्ट ६]] - [[ऑगस्ट महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 4b3vd1exvl85dlmnpy6chu9h8uyyvk4 2699698 2699697 2026-08-06T17:24:31Z अभय नातू 206 /* जन्म */ 2699698 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|४|२१६|२१७}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५७८|१५७८]] - [[अल कस्र अल कबिरची लढाई|अल कस्र अल कबिरच्या लढाईत]] [[पोर्तुगाल]]चा राजा [[सेबास्टियाव पहिला, पोर्तुगाल|सेबास्टियाव पहिला]] मृत्युमुखी पडला.<ref>{{cite web |title=Battle of al-Qasr al-Kabir |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-al-Qasr-al-Kabir |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६९३|१६९३]] - [[दॉम पेरिन्यॉं]]ने आपले विशिष्ट [[शॅम्पेन]] प्रकारचे मद्य तयार करण्यास सुरुवात केली असा पारंपरिक समज आहे.<ref>{{cite web |title=Dom Pérignon and Champagne |url=https://www.champagne.fr/ |website=Comité Champagne |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७८९|१७८९]] - [[फ्रान्सची क्रांती|फ्रान्सच्या]] नॅशनल असेंबलीने जहागीरदारी पद्धत (सरंजामशाही) अधिकृतपणे समाप्त केली.<ref>{{cite web |title=Abolition of Feudalism in France |url=https://www.britannica.com/event/French-Revolution |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२४|१८२४]] - [[ग्रीक स्वातंत्र्ययुद्ध]] दरम्यान [[कोसची लढाई]] लढली गेली.<ref>{{cite web |title=Greek War of Independence |url=https://www.britannica.com/event/War-of-Greek-Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[जर्मनी]]ने तटस्थ [[बेल्जियम]]वर चढाई केली. प्रत्युत्तरादाखल [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनने]] जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले. [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] तटस्थतेची घोषणा केली.<ref>{{cite web |title=Britain declares war on Germany |url=https://www.history.com/this-day-in-history/britain-declares-war-on-germany |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंचे शिरकाण]] - नाझी गुपिते पोलिस ([[गेस्टापो]]) दलाने [[ॲन फ्रँक]] आणि तिच्या कुटुंबाला ॲम्स्टरडॅममधील गुप्त घरातून अटक केली.<ref>{{cite web |title=Anne Frank Arrest |url=https://www.annefrank.org/en/anne-frank/go-in-depth/arrest-anne-frank/ |website=Anne Frank House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[जपानचे सर्वोच्च न्यायालय|जपानच्या सर्वोच्च न्यायालयाची]] स्थापना झाली.<ref>{{cite web |title=Supreme Court of Japan History |url=https://www.courts.go.jp/english/ |website=Supreme Court of Japan |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[यु.एस.एस. मॅडोक्स]] व [[यु.एस.एस. सी. टर्नर जॉय]] या दोन युद्धनौकांवर उत्तर व्हिएतनामी दलांकडून दुसरा हल्ला झाल्याचा दावा करण्यात आला, ज्यावरून युद्धास गंभीर वळण मिळाले.<ref>{{cite web |title=Gulf of Tonkin Incident |url=https://www.history.com/topics/vietnam-war/gulf-of-tonkin-resolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[थॉमस संकरा]] [[बर्किना फासो|अप्पर व्होल्टाचे]] (सध्याचे बर्किना फासो) राष्ट्राध्यक्ष झाले.<ref>{{cite web |title=Thomas Sankara Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Sankara |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - थॉमस संकरा यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने अप्पर व्होल्टा देशाचे नाव बदलून [[बर्किना फासो]] असे ठेवले.<ref>{{cite web |title=Burkina Faso Name Change |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13072774 |website=BBC News |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - ग्रीक प्रवासी जहाज 'एम.एस. ओशनोस' [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेच्या]] किनाऱ्याजवळ बुडाले; जहाजावरील सर्व ५७१ प्रवाशांना सुरक्षित वाचवण्यात यश आले.<ref>{{cite web |title=Sinking of the Oceanos |url=https://www.history.com/ |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९३|१९९३]] - आफ्रिकन-अमेरिकन टॅक्सीचालक [[रॉडनी किंग]] याच्या मानवाधिकार उल्लंघनाप्रकरणी [[लॉस एंजेलस]]च्या दोन पोलिस अधिकाऱ्यांना ३० महिन्यांच्या कारावासाची शिक्षा झाली.<ref>{{cite web |title=Rodney King Civil Rights Trial |url=https://www.nytimes.com/ |website=The New York Times |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००६|२००६]] - भारतीय वंशाचे [[आनंद सत्यानंद]] यांनी [[न्यू झीलंड]]च्या गव्हर्नर जनरल पदाची शपथ घेतली.<ref>{{cite web |title=Sir Anand Satyanand |url=https://gg.govt.nz/governor-general/former-governors-general/sir-anand-satyanand |website=Governor-General of New Zealand |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १५२१|१५२१]] - [[पोप अर्बन सातवा]].<ref>{{cite web |title=Urban VII |url=https://www.britannica.com/biography/Urban-VII |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[पर्सी शेली]], [[इंग्लंड|इंग्लिश]] कवी.<ref>{{cite web |title=Percy Bysshe Shelley |url=https://www.poetryfoundation.org/poets/percy-bysshe-shelley |website=Poetry Foundation |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८०५|१८०५]] - [[विल्यम रोवन हॅमिल्टन]], [[आयर्लंड|आयरिश]] गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Sir William Rowan Hamilton |url=https://www.britannica.com/biography/William-Rowan-Hamilton |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जॉन व्हेन]], व्हेन आकृतीचे जनक इंग्लिश गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=John Venn Biography |url=https://www.britannica.com/biography/John-Venn |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२९|१९२९]] - [[किशोर कुमार]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेता व पार्श्वगायक.<ref>{{cite web |title=Kishore Kumar |url=https://www.imdb.com/name/nm0474822/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[नरेन ताम्हाणे]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Naren Tamhane |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/naren-tamhane-35272 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[अब्दुर्रहमान वहीद]], [[इंडोनेशिया|इंडोनेशियाचे]] चौथे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |title=Abdurrahman Wahid |url=https://www.britannica.com/biography/Abdurrahman-Wahid |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[डेव्हिड लँग]], [[न्यू झीलंडचे पंतप्रधान|न्यू झीलंडचे ३२वे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=David Lange |url=https://nzhistory.govt.nz/people/david-lange |website=NZHistory |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५५|१९५५]] - [[बिली बॉब थॉर्न्टन]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] अभिनेता.<ref>{{cite web |title=Billy Bob Thornton |url=https://www.imdb.com/name/nm0001796/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[होसे लुईस रोद्रिगेझ सापातेरो]], [[स्पेनचे पंतप्रधान|स्पेनचे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=José Luis Rodríguez Zapatero |url=https://www.britannica.com/biography/Jose-Luis-Rodriguez-Zapatero |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६१|१९६१]] - [[बराक ओबामा]], [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचे ४४वे राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Barack Obama |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/barack-obama/ |website=The White House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. १०६०|१०६०]] - [[हेन्री पहिला, फ्रान्स|हेन्री पहिला]], [[फ्रान्स]]चा राजा. * [[इ.स. १३०६|१३०६]] - [[वेंकेस्लॉस तिसरा, बोहेमिया|वेंकेस्लॉस तिसरा]], [[बोहेमिया]]चा राजा. * [[इ.स. १५७८|१५७८]] - [[सेबास्टियाव पहिला, पोर्तुगाल|सेबास्टियाव पहिला]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा. * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[डेव्हिड ग्रेगरी]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[वॉशिंग्टन लुईस परेरा दि सूसा]], [[ब्राझील|ब्राझीलचे]] राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[पीटर स्मिथ]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू. == प्रतिवार्षिक पालन == * क्रांती दिन - [[बर्किना फासो]]. * संविधान दिन - [[कूक द्वीपसमूह]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/4}} [[ऑगस्ट २]] - [[ऑगस्ट ३]] - '''ऑगस्ट ४''' - [[ऑगस्ट ५]] - [[ऑगस्ट ६]] - [[ऑगस्ट महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] jsikeqlf0p0k950bqt6bsye8q30i9ge 2699699 2699698 2026-08-06T17:25:10Z अभय नातू 206 /* मृत्यू */ 2699699 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|४|२१६|२१७}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५७८|१५७८]] - [[अल कस्र अल कबिरची लढाई|अल कस्र अल कबिरच्या लढाईत]] [[पोर्तुगाल]]चा राजा [[सेबास्टियाव पहिला, पोर्तुगाल|सेबास्टियाव पहिला]] मृत्युमुखी पडला.<ref>{{cite web |title=Battle of al-Qasr al-Kabir |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-al-Qasr-al-Kabir |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === सतरावे शतक === * [[इ.स. १६९३|१६९३]] - [[दॉम पेरिन्यॉं]]ने आपले विशिष्ट [[शॅम्पेन]] प्रकारचे मद्य तयार करण्यास सुरुवात केली असा पारंपरिक समज आहे.<ref>{{cite web |title=Dom Pérignon and Champagne |url=https://www.champagne.fr/ |website=Comité Champagne |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७८९|१७८९]] - [[फ्रान्सची क्रांती|फ्रान्सच्या]] नॅशनल असेंबलीने जहागीरदारी पद्धत (सरंजामशाही) अधिकृतपणे समाप्त केली.<ref>{{cite web |title=Abolition of Feudalism in France |url=https://www.britannica.com/event/French-Revolution |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८२४|१८२४]] - [[ग्रीक स्वातंत्र्ययुद्ध]] दरम्यान [[कोसची लढाई]] लढली गेली.<ref>{{cite web |title=Greek War of Independence |url=https://www.britannica.com/event/War-of-Greek-Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[जर्मनी]]ने तटस्थ [[बेल्जियम]]वर चढाई केली. प्रत्युत्तरादाखल [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनने]] जर्मनीविरुद्ध युद्ध पुकारले. [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] तटस्थतेची घोषणा केली.<ref>{{cite web |title=Britain declares war on Germany |url=https://www.history.com/this-day-in-history/britain-declares-war-on-germany |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंचे शिरकाण]] - नाझी गुपिते पोलिस ([[गेस्टापो]]) दलाने [[ॲन फ्रँक]] आणि तिच्या कुटुंबाला ॲम्स्टरडॅममधील गुप्त घरातून अटक केली.<ref>{{cite web |title=Anne Frank Arrest |url=https://www.annefrank.org/en/anne-frank/go-in-depth/arrest-anne-frank/ |website=Anne Frank House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[जपानचे सर्वोच्च न्यायालय|जपानच्या सर्वोच्च न्यायालयाची]] स्थापना झाली.<ref>{{cite web |title=Supreme Court of Japan History |url=https://www.courts.go.jp/english/ |website=Supreme Court of Japan |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[यु.एस.एस. मॅडोक्स]] व [[यु.एस.एस. सी. टर्नर जॉय]] या दोन युद्धनौकांवर उत्तर व्हिएतनामी दलांकडून दुसरा हल्ला झाल्याचा दावा करण्यात आला, ज्यावरून युद्धास गंभीर वळण मिळाले.<ref>{{cite web |title=Gulf of Tonkin Incident |url=https://www.history.com/topics/vietnam-war/gulf-of-tonkin-resolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८३|१९८३]] - [[थॉमस संकरा]] [[बर्किना फासो|अप्पर व्होल्टाचे]] (सध्याचे बर्किना फासो) राष्ट्राध्यक्ष झाले.<ref>{{cite web |title=Thomas Sankara Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Thomas-Sankara |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८४|१९८४]] - थॉमस संकरा यांच्या नेतृत्वाखालील सरकारने अप्पर व्होल्टा देशाचे नाव बदलून [[बर्किना फासो]] असे ठेवले.<ref>{{cite web |title=Burkina Faso Name Change |url=https://www.bbc.com/news/world-africa-13072774 |website=BBC News |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - ग्रीक प्रवासी जहाज 'एम.एस. ओशनोस' [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेच्या]] किनाऱ्याजवळ बुडाले; जहाजावरील सर्व ५७१ प्रवाशांना सुरक्षित वाचवण्यात यश आले.<ref>{{cite web |title=Sinking of the Oceanos |url=https://www.history.com/ |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९३|१९९३]] - आफ्रिकन-अमेरिकन टॅक्सीचालक [[रॉडनी किंग]] याच्या मानवाधिकार उल्लंघनाप्रकरणी [[लॉस एंजेलस]]च्या दोन पोलिस अधिकाऱ्यांना ३० महिन्यांच्या कारावासाची शिक्षा झाली.<ref>{{cite web |title=Rodney King Civil Rights Trial |url=https://www.nytimes.com/ |website=The New York Times |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००६|२००६]] - भारतीय वंशाचे [[आनंद सत्यानंद]] यांनी [[न्यू झीलंड]]च्या गव्हर्नर जनरल पदाची शपथ घेतली.<ref>{{cite web |title=Sir Anand Satyanand |url=https://gg.govt.nz/governor-general/former-governors-general/sir-anand-satyanand |website=Governor-General of New Zealand |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १५२१|१५२१]] - [[पोप अर्बन सातवा]].<ref>{{cite web |title=Urban VII |url=https://www.britannica.com/biography/Urban-VII |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १७९२|१७९२]] - [[पर्सी शेली]], [[इंग्लंड|इंग्लिश]] कवी.<ref>{{cite web |title=Percy Bysshe Shelley |url=https://www.poetryfoundation.org/poets/percy-bysshe-shelley |website=Poetry Foundation |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८०५|१८०५]] - [[विल्यम रोवन हॅमिल्टन]], [[आयर्लंड|आयरिश]] गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=Sir William Rowan Hamilton |url=https://www.britannica.com/biography/William-Rowan-Hamilton |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८३५|१८३५]] - [[जॉन व्हेन]], व्हेन आकृतीचे जनक इंग्लिश गणितज्ञ.<ref>{{cite web |title=John Venn Biography |url=https://www.britannica.com/biography/John-Venn |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२९|१९२९]] - [[किशोर कुमार]], [[भारत|भारतीय]] अभिनेता व पार्श्वगायक.<ref>{{cite web |title=Kishore Kumar |url=https://www.imdb.com/name/nm0474822/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३१|१९३१]] - [[नरेन ताम्हाणे]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Naren Tamhane |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/naren-tamhane-35272 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[अब्दुर्रहमान वहीद]], [[इंडोनेशिया|इंडोनेशियाचे]] चौथे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |title=Abdurrahman Wahid |url=https://www.britannica.com/biography/Abdurrahman-Wahid |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[डेव्हिड लँग]], [[न्यू झीलंडचे पंतप्रधान|न्यू झीलंडचे ३२वे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=David Lange |url=https://nzhistory.govt.nz/people/david-lange |website=NZHistory |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५५|१९५५]] - [[बिली बॉब थॉर्न्टन]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] अभिनेता.<ref>{{cite web |title=Billy Bob Thornton |url=https://www.imdb.com/name/nm0001796/ |website=IMDb |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[होसे लुईस रोद्रिगेझ सापातेरो]], [[स्पेनचे पंतप्रधान|स्पेनचे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=José Luis Rodríguez Zapatero |url=https://www.britannica.com/biography/Jose-Luis-Rodriguez-Zapatero |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६१|१९६१]] - [[बराक ओबामा]], [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकेचे ४४वे राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Barack Obama |url=https://www.whitehouse.gov/about-the-white-house/presidents/barack-obama/ |website=The White House |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. १०६०|१०६०]] - [[हेन्री पहिला, फ्रान्स|हेन्री पहिला]], [[फ्रान्स]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Henry I |url=https://www.britannica.com/biography/Henry-I-king-of-France |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १३०६|१३०६]] - [[वेंकेस्लॉस तिसरा, बोहेमिया|वेंकेस्लॉस तिसरा]], [[बोहेमिया]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Wenceslas III |url=https://www.britannica.com/biography/Wenceslas-III |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १५७८|१५७८]] - [[सेबास्टियाव पहिला, पोर्तुगाल|सेबास्टियाव पहिला]], [[पोर्तुगाल]]चा राजा.<ref>{{cite web |title=Sebastian of Portugal |url=https://www.britannica.com/biography/Sebastian-king-of-Portugal |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९१९|१९१९]] - [[डेव्हिड ग्रेगरी]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Dave Gregory Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/dave-gregory-5435 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५७|१९५७]] - [[वॉशिंग्टन लुईस परेरा दि सूसा]], [[ब्राझील|ब्राझीलचे]] १३वे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |title=Washington Luís |url=https://www.britannica.com/biography/Washington-Luis |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[पीटर स्मिथ]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Peter Smith Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/peter-smith-20220 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * क्रांती दिन - [[बर्किना फासो]]. * संविधान दिन - [[कूक द्वीपसमूह]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/4}} [[ऑगस्ट २]] - [[ऑगस्ट ३]] - '''ऑगस्ट ४''' - [[ऑगस्ट ५]] - [[ऑगस्ट ६]] - [[ऑगस्ट महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] jufv0kdaecul1gxh5byacccyucouc9x 0 11487 2699696 2238007 2026-08-06T17:21:43Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699696 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|५|२१७|२१८}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === बारावे शतक === * [[इ.स. ११००|११००]] - [[हेन्री पहिला, इंग्लंड|हेन्री पहिला]] [[इंग्लंड]]च्या राजेपदी बसला.<ref>{{cite web |title=Henry I Coronation |url=https://www.westminster-abbey.org/abbey-commemorations/royals/henry-i |website=Westminster Abbey |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === चौदावे शतक === * [[इ.स. १३०५|१३०५]] - [[स्कॉटलंड]]चा स्वातंत्र्यसेनानी आणि क्रांतिकारक [[विल्यम वॉलेस]] हा [[ग्लासगो]]जवळ इंग्रजांकडून पकडला गेला.<ref>{{cite web |title=Sir William Wallace |url=https://www.britannica.com/biography/William-Wallace |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८६०|१८६०]] - [[कार्ल चौथा, स्वीडन|कार्ल चौथा]] [[स्वीडन]]च्या राजेपदी विराजमान झाला.<ref>{{cite web |title=Charles XV of Sweden |url=https://www.britannica.com/biography/Charles-XV |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८६१|१८६१]] - [[अमेरिकन यादवी युद्ध]] - युद्धाच्या खर्चास हातभार लागावा म्हणून अमेरिकन सरकारने प्रथमतः [[उत्पन्न कर|आयकर]] लागू केला.<ref>{{cite web |title=Income Tax Act of 1861 |url=https://www.history.com/this-day-in-history |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८८२|१८८२]] - [[जपान]]मध्ये लष्करी कायदा लागू करण्यात आला. === विसावे शतक === * [[इ.स. १९०१|१९०१]] - [[पीटर ओ'कॉनोर]]ने २४ फूट ११.७५ इंच लांब उडी मारून [[लांब उडी]] प्रकारात पहिला अधिकृत जागतिक विक्रम रचला.<ref>{{cite web |title=Peter O'Connor World Record |url=https://www.worldathletics.org/ |website=World Athletics |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - जगातील पहिला विद्युतचलित वाहतूक नियंत्रक दिवा (ट्रॅफिक लाईट) [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[क्लीव्हलँड]] शहरात सुरू झाला.<ref>{{cite web |title=First Electric Traffic Signal |url=https://www.history.com/this-day-in-history/first-electric-traffic-signal-installed |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[ऑस्ट्रेलिया]]च्या [[कौरा, न्यू साउथ वेल्स|कौरा]] गावाजवळील युद्धबंद्यांच्या छावणीतून ५४५ जपानी युद्धबंदी पळाले; त्यापैकी बव्हंशी मारले गेले व उरलेल्यांपैकी मोठ्या संख्येने आत्महत्या केली.<ref>{{cite web |title=Cowra Breakout |url=https://www.awm.gov.au/articles/atwar/cowra |website=Australian War Memorial |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[हॉलोकास्ट|ज्यूंचे शिरकाण]] - पोलिश क्रांतिकारकांनी [[वॉर्सा]]तील एका कारागृहातून ३४८ ज्यू बंद्यांची सुटका केली.<ref>{{cite web |title=Warsaw Uprising Liberation of Gęsiówka |url=https://www.ushmm.org/ |website=United States Holocaust Memorial Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[इक्वेडोर]]मध्ये झालेल्या विनाशकारी भूकंपामुळे सुमारे ६,००० लोकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=1868 Ambato Earthquake |url=https://earthquake.usgs.gov/ |website=USGS |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[अप्पर व्होल्टा]]ला (सध्याचे [[बर्किना फासो]]) [[फ्रान्स]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |title=Burkina Faso Independence Day |url=https://www.britannica.com/place/Burkina-Faso |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - प्रसिद्ध अमेरिकन अभिनेत्री [[मॅरिलिन मन्रो]] हिचा संशयास्पद परिस्थितीत मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Marilyn Monroe Biography |url=https://www.biography.com/actor/marilyn-monroe |website=Biography.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेत]] रंगभेदविरोधी नेते [[नेल्सन मंडेला]] यांना अटक करण्यात आली. २८ वर्षांनंतर [[इ.स. १९९०|१९९०]] मध्ये त्यांची सुटका झाली.<ref>{{cite web |title=Nelson Mandela Arrest |url=https://www.mandelagov.org/ |website=Nelson Mandela Foundation |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[यु.एस.एस. टिकोंडेरोगा (सीव्ही-१४)|यु.एस.एस. टिकोंडेरोगा]] व [[यु.एस.एस. कॉन्स्टेलेशन (सीव्ही-६४)|यु.एस.एस. कॉन्स्टेलेशन]] या विमानवाहू युद्धनौकांवरील विमानांनी [[टोंकिनच्या आखातातील घटना|टोंकिनच्या आखातातील घटनेस]] प्रत्युत्तर म्हणून [[उत्तर व्हिएतनाम]]वर बॉम्बफेक केली.<ref>{{cite web |title=Gulf of Tonkin Incident |url=https://www.history.com/topics/vietnam-war/gulf-of-tonkin-resolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष]] [[रोनाल्ड रेगन]] यांनी संपावर गेलेल्या ११,३८१ हवाई वाहतूक नियंत्रकांना (एअर ट्रॅफिक कंट्रोलर्स) नोकरीवरून काढून टाकले.<ref>{{cite web |title=PATCO Strike |url=https://www.reaganlibrary.gov/ |website=Ronald Reagan Presidential Library |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[क्रोएशिया]]च्या सैन्याने ऑपरेशन स्टॉर्म दरम्यान [[सर्बिया]]च्या ताब्यातील [[क्निन]] शहर पुन्हा जिंकले.<ref>{{cite web |title=Operation Storm and Fall of Knin |url=https://www.icty.org/ |website=International Criminal Tribunal for the former Yugoslavia |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २००६|२००६]] - [[मराठी विकिपीडिया|मराठी विकिपीडियाने]] ५,००० लेखांचा टप्पा ओलांडला. * [[इ.स. २०१२|२०इ.स. २०१२]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[विस्कॉन्सिन]] राज्यातील [[ओक क्रीक, विस्कॉन्सिन|ओक क्रीक]] शहरातील [[गुरुद्वारा|गुरुद्वारामध्ये]] झालेल्या गोळीबारात ६ भाविक ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Wisconsin Sikh Temple Shooting |url=https://www.fbi.gov/ |website=FBI |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २०१९|२०१९]] - [[भारत|भारतीय संसदेने]] [[कलम ३७०]] रद्द करून [[जम्मू आणि काश्मीर (राज्य)|जम्मू आणि काश्मीर]] राज्याचे [[जम्मू आणि काश्मीर (केंद्रशासित प्रदेश)|जम्मू आणि काश्मीर]] व [[लडाख]] या दोन केंद्रशासित प्रदेशांमध्ये विभाजन केले.<ref>{{cite web |title=Article 370 Abrogation |url=https://www.india.gov.in/ |website=National Portal of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. १८०२|१८०२]] - [[नील्स हेन्रिक एबेल]], [[नॉर्वे|नॉर्वेजियन]] गणितज्ञ. * [[इ.स. १८१५|१८१५]] - [[देओदोरो दा फॉन्सेका]], [[ब्राझील|ब्राझीलचे]] पहिले राष्ट्राध्यक्ष. * [[इ.स. १८१५|१८१५]] - [[एडवर्ड जॉन आयर]], [[इंग्लंड|इंग्लिश]] संशोधक आणि शोधक. * [[इ.स. १८६६|१८६६]] - [[हॅरी ट्रॉट]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाचा]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १८९०|१८९०]] - [[दत्तो वामन पोतदार]], [[मराठी भाषा|मराठी]] इतिहाससंशोधक आणि लेखक. * [[इ.स. १९०८|१९०८]] - [[हॅरोल्ड होल्ट]], [[ऑस्ट्रेलियाचे पंतप्रधान|ऑस्ट्रेलियाचे १७वे पंतप्रधान]]. * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[रिचर्ड डि ग्रोएन]], [[न्यू झीलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|न्यू झीलंडचा]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६६|१९६६]] - [[अतुल समरसेकरा]], [[श्रीलंका राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|श्रीलंकेचा]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६९|१९६९]] - [[वेंकटेश प्रसाद]], [[भारत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|भारतीय]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९६९|१९६९]] - [[व्हॅस्बर्ट ड्रेक्स]], [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीजचा]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७२|१९७२]] - [[आकिब जावेद]], [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तानी]] क्रिकेट खेळाडू. * [[इ.स. १९७३|१९७३]] - [[सनवर होसेन]], [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेशचा]] क्रिकेट खेळाडू. == मृत्यू == * [[इ.स. ८८२|८८२]] - [[लुई तिसरा, फ्रान्स|लुई तिसरा]], [[फ्रान्स]]चा राजा. * [[इ.स. १३६४|१३६४]] - [[कोगोन]], [[जपानचे सम्राट|जपानी सम्राट]]. * [[इ.स. १९४४|१९४४]] - [[मॉरिस टर्नबुल]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू. == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[बर्किना फासो]]. * विजयदिन आणि मातृभूमी आभार दिन - [[क्रोएशिया]]. * बाल दिन - [[चिली]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/5}} [[ऑगस्ट ३]] - [[ऑगस्ट ४]] - '''ऑगस्ट ५''' - [[ऑगस्ट ६]] - [[ऑगस्ट ७]] - [[ऑगस्ट महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ---- {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] q4oehu0xz1rixlbz1k5531ni8vlpiwm 0 11499 2699818 2174607 2026-08-07T03:19:23Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699818 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|७|२१८|२१९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७९४|१७९४]] - [[व्हिस्की क्रांती]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[पेनसिल्व्हेनिया]] राज्यातील शेतकऱ्यांनी [[व्हिस्की]] व अन्य गाळीव मद्यावरील कराविरुद्ध आंदोलन सुरू केले.<ref>{{cite web |title=Whiskey Rebellion |url=https://www.history.com/topics/early-us/whiskey-rebellion |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८१९|१८१९]] - [[बॉयाकाची लढाई]] - [[सिमोन बॉलिव्हार]]च्या सैन्याने [[स्पेन]]च्या सैन्याचा पाडाव केला.<ref>{{cite web |title=Battle of Boyacá |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Boyaca |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[लंडन]]मध्ये [[जॅक द रिपर]]ने पहिला खून (मारथा ताब्राम हिची हत्या) केला असा मानला जातो.<ref>{{cite web |title=Jack the Ripper |url=https://www.britannica.com/biography/Jack-the-Ripper |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[ग्वादालकॅनालची लढाई]] सुरू झाली.<ref>{{cite web |title=Battle of Guadalcanal |url=https://www.nationalww2museum.org/war/articles/battle-guadalcanal |website=National WWII Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष]] [[हॅरी ट्रुमन]] यांनी [[जपान]]च्या [[हिरोशिमा शहरावरील परमाणुबॉम्ब हल्ला|हिरोशिमा शहरावरील अणुबॉम्ब हल्ला]] सफल झाल्याचे जाहीर केले.<ref>{{cite web |title=Statement by the President Announcing the Use of the A-Bomb at Hiroshima |url=https://www.trumanlibrary.gov/library/public-papers/111/statement-president-announcing-use-a-bomb-hiroshima |website=Harry S. Truman Presidential Library and Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[थॉर हायरडाल]] व त्याच्या चमूने [[बाल्सा]] लाकडाच्या 'कॉन-टिकी' नावाच्या तराफ्यातून १०१ दिवसांत [[पॅसिफिक महासागर|पॅसिफिक समुद्र]] पार केला.<ref>{{cite web |title=Kon-Tiki Expedition |url=https://www.kon-tiki.no/ |website=Kon-Tiki Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[मुंबई महापालिका|मुंबई महापालिकेने]] [[बृहन्मुंबई विद्युत पुरवठा आणि वाहतूक उपक्रम|बेस्ट]] कंपनी आपल्या अधिकारात घेतली. * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[कोत द'ईवोआर|कोट दि आयव्होर]]ला [[फ्रान्स]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |title=Côte d'Ivoire Independence Day |url=https://www.britannica.com/place/Cote-dIvoire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[अमेरिकन काँग्रेस]]ने [[टोंकिनच्या आखातातील घटना|टोंकिनच्या आखातातील घटनेला]] प्रत्युत्तर देण्यासाठी [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|राष्ट्राध्यक्ष]] [[लिंडन बी. जॉन्सन]] यांना लष्करी कारवाईचे सर्वाधिकार दिले.<ref>{{cite web |title=Gulf of Tonkin Resolution |url=https://www.history.com/topics/vietnam-war/gulf-of-tonkin-resolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[सिंगापूर]]ची [[मलेशिया]]मधून हकालपट्टी करण्यात आली आणि तो स्वतंत्र देश बनला.<ref>{{cite web |title=Independence of Singapore |url=https://www.nlb.gov.sg/main/article-detail?cmsurl=http://eresources.nlb.gov.sg/history/events/165f128c-bfef-4663-9524-18df621a1154 |website=National Library Board Singapore |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[चीन]]ने [[उत्तर व्हिएतनाम]]ला लष्करी आणि आर्थिक मदत करण्याचे जाहीर केले. * [[इ.स. १९७६|१९७६]] - [[व्हायकिंग २]] हे अंतराळयान [[मंगळ ग्रह|मंगळाच्या]] कक्षेत आले.<ref>{{cite web |title=Viking 2 Mission |url=https://mars.nasa.gov/mars-exploration/missions/viking-1-2/ |website=NASA |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - सामान्य माणसांना [[वर्ल्ड वाइड वेब]] वापरण्यासाठी उपलब्ध करून देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The World Wide Web project |url=https://www.w3.org/History/19910806-url/history.html |website=W3C |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[फाइन एर फ्लाइट १०१]] हे मालवाहू विमान [[फ्लोरिडा]]तील [[मियामी]] शहरात कोसळून ५ जण ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Fine Air Flight 101 Accident Report |url=https://www.ntsb.gov/ |website=NTSB |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[टांझानिया]] व [[केन्या]] मधील अमेरिकन वकिलातींवर अल-कायदा या दहशतवादी संघटनेने बॉम्बहल्ले केले; यात २२४ लोक ठार व ४,५०० हून अधिक जखमी झाले.<ref>{{cite web |title=1998 US Embassy Bombings |url=https://www.fbi.gov/history/famous-cases/1998-embassy-bombings |website=FBI |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २०१७|२०इ.स. २०१७]] - [[भारत|भारताच्या]] [[गोरखपूर]] शहरातील [[बाबा राघवदास वैद्यकीय महाविद्यालय|बाबा राघवदास वैद्यकीय महाविद्यालयाशी]] संलग्न रुग्णालयात प्राणवायूचा पुरवठा खंडित झाल्याने अनेक बालकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Gorakhpur Hospital Tragedy |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/gorakhpur-hospital-deaths/article19481491.ece |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. ३१७|३१७]] - [[कॉन्स्टेन्टियस दुसरा]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Constantius II |url=https://www.britannica.com/biography/Constantius-II |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८७६|१८७६]] - [[माटा हारी]], डच नर्तकी आणि प्रथम जागतिक युद्धातील प्रसिद्ध गुप्तहेर.<ref>{{cite web |title=Mata Hari Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Mata-Hari-dutch-dancer-and-spy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२५|१९२५]] - [[एम.एस. स्वामीनाथन]], प्रसिद्ध भारतीय कृषी शास्त्रज्ञ आणि हरित क्रांतीचे जनक.<ref>{{cite web |title=M.S. Swaminathan Profile |url=https://www.mssrf.org/ |website=M S Swaminathan Research Foundation |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[डॉन विल्सन]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Don Wilson Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/don-wilson-22926 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[झाँ-लुइ देहाने]], [[बेल्जियमचे पंतप्रधान|बेल्जियमचे ६३वे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Jean-Luc Dehaene |url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Luc-Dehaene |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[ग्रेग चॅपल]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू व प्रशिक्षक.<ref>{{cite web |title=Greg Chappell Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/greg-chappell-4558 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[अली शाह]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वेचा]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Ali Shah Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-shah-55708 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६६|१९६६]] - [[जिमी वेल्स]], [[विकिपीडिया|विकिपीडियाचे]] सह-संस्थापक.<ref>{{cite web |title=Jimmy Wales Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Jimmy-Wales |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[डॉमिनिक कॉर्क]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Dominic Cork Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/dominic-cork-10762 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == [[File:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|70px|right|thumb|[[रवींद्रनाथ टागोर]]]] * [[इ.स. ४६१|४६१]] - [[माजोरियन]], [[पश्चिम रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Majorian |url=https://www.britannica.com/biography/Majorian |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. ४७९|४७९]] - [[युराकु]], [[जपानचे सम्राट|जपानी सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Emperor Yūryaku |url=https://www.kunaicho.go.jp/e-about/genealogy/kunaicho.html |website=Imperial Household Agency |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. ११०६|११०६]] - [[हेन्री चौथा, पवित्र रोमन सम्राट|हेन्री चौथा]], [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Henry IV |url=https://www.britannica.com/biography/Henry-IV-Holy-Roman-emperor |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८५५|१८५५]] - [[मारियानो अरिस्ता]], [[मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष|मेक्सिकोचे २२वे राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Mariano Arista |url=https://www.britannica.com/biography/Mariano-Arista |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४१|१९४१]] - [[रवींद्रनाथ टागोर]], नोबेल पारितोषिक विजेते भारतीय कवी, विचारवंत आणि तत्त्वज्ञ.<ref>{{cite web |title=Rabindranath Tagore Biography |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1913/tagore/biographical/ |website=NobelPrize.org |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७३|१९७३]] - [[जॅक ग्रेगरी]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Jack Gregory Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jack-gregory-5437 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[रेड अडेर]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] तेलाच्या विहिरींवरील आग विझवणारे तज्ज्ञ.<ref>{{cite web |title=Red Adair Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Red-Adair |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००५|२००५]] - [[पीटर जेनिंग्स]], अमेरिकन-कॅनेडियन पत्रकार आणि बातमीदार.<ref>{{cite web |title=Peter Jennings Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Peter-Jennings |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २०१८|२०१८]] - [[एम. करुणानिधी]], [[तमिळनाडू]]चे माजी मुख्यमंत्री आणि द्रविड मुन्नेत्र कळघमचे (DMK) नेते.<ref>{{cite web |title=M. Karunanidhi Passess Away |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/m-karunanidhi-dead/article24623190.ece |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[कोत द'ईवोआर|कोट दि आयव्होर]]. * मुक्ती दिन - [[तर्क्स आणि कैकोस द्वीपसमूह|टर्क्स व कैकोस द्वीपसमूह]]. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ---- == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/7}} [[ऑगस्ट ५]] - [[ऑगस्ट ६]] - '''ऑगस्ट ७''' - [[ऑगस्ट ८]] - [[ऑगस्ट ९]] - [[ऑगस्ट महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] plv1gs7mgpk0xaxbprosa3o1lr36xyp 2699828 2699818 2026-08-07T03:47:05Z अभय नातू 206 /* विसावे शतक */ 2699828 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|७|२१८|२१९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === अठरावे शतक === * [[इ.स. १७९४|१७९४]] - [[व्हिस्की क्रांती]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[पेनसिल्व्हेनिया]] राज्यातील शेतकऱ्यांनी [[व्हिस्की]] व अन्य गाळीव मद्यावरील कराविरुद्ध आंदोलन सुरू केले.<ref>{{cite web |title=Whiskey Rebellion |url=https://www.history.com/topics/early-us/whiskey-rebellion |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८१९|१८१९]] - [[बॉयाकाची लढाई]] - [[सिमोन बॉलिव्हार]]च्या सैन्याने [[स्पेन]]च्या सैन्याचा पाडाव केला.<ref>{{cite web |title=Battle of Boyacá |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Boyaca |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८८८|१८८८]] - [[लंडन]]मध्ये [[जॅक द रिपर]]ने पहिला खून (मारथा ताब्राम हिची हत्या) केला असा मानला जातो.<ref>{{cite web |title=Jack the Ripper |url=https://www.britannica.com/biography/Jack-the-Ripper |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९४२|१९४२]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[ग्वादालकॅनालची लढाई]] सुरू झाली.<ref>{{cite web |title=Battle of Guadalcanal |url=https://www.nationalww2museum.org/war/articles/battle-guadalcanal |website=National WWII Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|अमेरिकन राष्ट्राध्यक्ष]] [[हॅरी ट्रुमन]] यांनी [[जपान]]च्या [[हिरोशिमा शहरावरील परमाणुबॉम्ब हल्ला|हिरोशिमा शहरावरील अणुबॉम्ब हल्ला]] सफल झाल्याचे जाहीर केले.<ref>{{cite web |title=Statement by the President Announcing the Use of the A-Bomb at Hiroshima |url=https://www.trumanlibrary.gov/library/public-papers/111/statement-president-announcing-use-a-bomb-hiroshima |website=Harry S. Truman Presidential Library and Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[थॉर हायरडाल]] व त्याच्या चमूने [[बाल्सा]] लाकडाच्या 'कॉन-टिकी' नावाच्या तराफ्यातून १०१ दिवसांत [[पॅसिफिक महासागर|पॅसिफिक समुद्र]] पार केला.<ref>{{cite web |title=Kon-Tiki Expedition |url=https://www.kon-tiki.no/ |website=Kon-Tiki Museum |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४७|१९४७]] - [[मुंबई महापालिका|मुंबई महापालिकेने]] [[बृहन्मुंबई विद्युत पुरवठा आणि वाहतूक उपक्रम|बेस्ट]] कंपनी आपल्या अधिकारात घेतली. * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[कोत द'ईवोआर|कोट दि आयव्होर]]ला [[फ्रान्स]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |title=Côte d'Ivoire Independence Day |url=https://www.britannica.com/place/Cote-dIvoire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६४|१९६४]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[अमेरिकन काँग्रेस]]ने [[टोंकिनच्या आखातातील घटना|टोंकिनच्या आखातातील घटनेला]] प्रत्युत्तर देण्यासाठी [[अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष|राष्ट्राध्यक्ष]] [[लिंडन बी. जॉन्सन]] यांना लष्करी कारवाईचे सर्वाधिकार दिले.<ref>{{cite web |title=Gulf of Tonkin Resolution |url=https://www.history.com/topics/vietnam-war/gulf-of-tonkin-resolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६५|१९६५]] - [[सिंगापूर]]ची [[मलेशिया]]मधून हकालपट्टी करण्यात आली आणि तो स्वतंत्र देश बनला.<ref>{{cite web |title=Independence of Singapore |url=https://www.nlb.gov.sg/main/article-detail?cmsurl=http://eresources.nlb.gov.sg/history/events/165f128c-bfef-4663-9524-18df621a1154 |website=National Library Board Singapore |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[व्हिएतनाम युद्ध]] - [[चीन]]ने [[उत्तर व्हिएतनाम]]ला लष्करी आणि आर्थिक मदत करण्याचे जाहीर केले. * [[इ.स. १९७६|१९७६]] - [[व्हायकिंग २]] हे अंतराळयान [[मंगळ ग्रह|मंगळाच्या]] कक्षेत आले.<ref>{{cite web |title=Viking 2 Mission |url=https://mars.nasa.gov/mars-exploration/missions/viking-1-2/ |website=NASA |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - सामान्य माणसांना [[वर्ल्ड वाइड वेब]] वापरण्यासाठी उपलब्ध करून देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The World Wide Web project |url=https://www.w3.org/History/19910806-url/history.html |website=W3C |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[फाइन एर फ्लाइट १०१]] हे मालवाहू विमान [[फ्लोरिडा]]तील [[मायामी]] शहरात कोसळून ५ जण ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Fine Air Flight 101 Accident Report |url=https://www.ntsb.gov/ |website=NTSB |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९८|१९९८]] - [[टांझानिया]] व [[केन्या]] मधील अमेरिकन वकिलातींवर अल-कायदा या दहशतवादी संघटनेने बॉम्बहल्ले केले; यात २२४ लोक ठार व ४,५०० हून अधिक जखमी झाले.<ref>{{cite web |title=1998 US Embassy Bombings |url=https://www.fbi.gov/history/famous-cases/1998-embassy-bombings |website=FBI |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === * [[इ.स. २०१७|२०इ.स. २०१७]] - [[भारत|भारताच्या]] [[गोरखपूर]] शहरातील [[बाबा राघवदास वैद्यकीय महाविद्यालय|बाबा राघवदास वैद्यकीय महाविद्यालयाशी]] संलग्न रुग्णालयात प्राणवायूचा पुरवठा खंडित झाल्याने अनेक बालकांचा मृत्यू झाला.<ref>{{cite web |title=Gorakhpur Hospital Tragedy |url=https://www.thehindu.com/news/national/other-states/gorakhpur-hospital-deaths/article19481491.ece |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. ३१७|३१७]] - [[कॉन्स्टेन्टियस दुसरा]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Constantius II |url=https://www.britannica.com/biography/Constantius-II |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८७६|१८७६]] - [[माटा हारी]], डच नर्तकी आणि प्रथम जागतिक युद्धातील प्रसिद्ध गुप्तहेर.<ref>{{cite web |title=Mata Hari Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Mata-Hari-dutch-dancer-and-spy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२५|१९२५]] - [[एम.एस. स्वामीनाथन]], प्रसिद्ध भारतीय कृषी शास्त्रज्ञ आणि हरित क्रांतीचे जनक.<ref>{{cite web |title=M.S. Swaminathan Profile |url=https://www.mssrf.org/ |website=M S Swaminathan Research Foundation |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९३७|१९३७]] - [[डॉन विल्सन]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Don Wilson Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/don-wilson-22926 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४०|१९४०]] - [[झाँ-लुइ देहाने]], [[बेल्जियमचे पंतप्रधान|बेल्जियमचे ६३वे पंतप्रधान]].<ref>{{cite web |title=Jean-Luc Dehaene |url=https://www.britannica.com/biography/Jean-Luc-Dehaene |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[ग्रेग चॅपल]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू व प्रशिक्षक.<ref>{{cite web |title=Greg Chappell Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/greg-chappell-4558 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९५९|१९५९]] - [[अली शाह]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वेचा]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Ali Shah Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/ali-shah-55708 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६६|१९६६]] - [[जिमी वेल्स]], [[विकिपीडिया|विकिपीडियाचे]] सह-संस्थापक.<ref>{{cite web |title=Jimmy Wales Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Jimmy-Wales |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७१|१९७१]] - [[डॉमिनिक कॉर्क]], [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लिश]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Dominic Cork Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/dominic-cork-10762 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == मृत्यू == [[File:Rabindranath Tagore in 1909.jpg|70px|right|thumb|[[रवींद्रनाथ टागोर]]]] * [[इ.स. ४६१|४६१]] - [[माजोरियन]], [[पश्चिम रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Majorian |url=https://www.britannica.com/biography/Majorian |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. ४७९|४७९]] - [[युराकु]], [[जपानचे सम्राट|जपानी सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Emperor Yūryaku |url=https://www.kunaicho.go.jp/e-about/genealogy/kunaicho.html |website=Imperial Household Agency |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. ११०६|११०६]] - [[हेन्री चौथा, पवित्र रोमन सम्राट|हेन्री चौथा]], [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |title=Henry IV |url=https://www.britannica.com/biography/Henry-IV-Holy-Roman-emperor |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८५५|१८५५]] - [[मारियानो अरिस्ता]], [[मेक्सिकोचे राष्ट्राध्यक्ष|मेक्सिकोचे २२वे राष्ट्राध्यक्ष]].<ref>{{cite web |title=Mariano Arista |url=https://www.britannica.com/biography/Mariano-Arista |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४१|१९४१]] - [[रवींद्रनाथ टागोर]], नोबेल पारितोषिक विजेते भारतीय कवी, विचारवंत आणि तत्त्वज्ञ.<ref>{{cite web |title=Rabindranath Tagore Biography |url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1913/tagore/biographical/ |website=NobelPrize.org |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९७३|१९७३]] - [[जॅक ग्रेगरी]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] क्रिकेट खेळाडू.<ref>{{cite web |title=Jack Gregory Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/jack-gregory-5437 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००४|२००४]] - [[रेड अडेर]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] तेलाच्या विहिरींवरील आग विझवणारे तज्ज्ञ.<ref>{{cite web |title=Red Adair Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Red-Adair |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २००५|२००५]] - [[पीटर जेनिंग्स]], अमेरिकन-कॅनेडियन पत्रकार आणि बातमीदार.<ref>{{cite web |title=Peter Jennings Biography |url=https://www.britannica.com/biography/Peter-Jennings |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. २०१८|२०१८]] - [[एम. करुणानिधी]], [[तमिळनाडू]]चे माजी मुख्यमंत्री आणि द्रविड मुन्नेत्र कळघमचे (DMK) नेते.<ref>{{cite web |title=M. Karunanidhi Passess Away |url=https://www.thehindu.com/news/national/tamil-nadu/m-karunanidhi-dead/article24623190.ece |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[कोत द'ईवोआर|कोट दि आयव्होर]]. * मुक्ती दिन - [[तर्क्स आणि कैकोस द्वीपसमूह|टर्क्स व कैकोस द्वीपसमूह]]. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ---- == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/7}} [[ऑगस्ट ५]] - [[ऑगस्ट ६]] - '''ऑगस्ट ७''' - [[ऑगस्ट ८]] - [[ऑगस्ट ९]] - [[ऑगस्ट महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 5rk8o8mihs2lfitpm11xrqyiqbrddoi 0 14071 2699631 2698845 2026-08-06T14:44:56Z ~2026-43459-49 185998 [[Special:Contributions/~2026-42435-88|~2026-42435-88]] ([[User talk:~2026-42435-88|चर्चा]])यांची आवृत्ती [[Special:Diff/2698845|2698845]] परतवली. 2699631 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | दुपारी १.३० वाजता | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | १५ जून २०२६ | [[कृष्णाईच्या लेकी]] | संध्या. ७ वाजता | तेलुगू मालिका राधाम्मा कुथरू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | |- | लवकरच... | इच्छाधारी नागीण | {{TBA}} | हिंदी मालिका नागिन - वादों की अग्निपरीक्षा |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री १०.३० वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वार ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | दररोज | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | rowspan="2"| सोम-शनि | दुपारी २.३० वाजता |- | लवकरच... | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६ वाजता |- | २२ ऑगस्ट २०२६ | [[सा रे ग म प]] | शनि-रवि | रात्री ९ वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] 0wvhgwr8prudz4id8oqda2j0pui6kji 2699636 2699631 2026-08-06T14:48:35Z ~2026-43459-49 185998 2699636 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | दुपारी १.३० वाजता | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | १५ जून २०२६ | [[कृष्णाईच्या लेकी]] | संध्या. ७ वाजता | तेलुगू मालिका राधाम्मा कुथरू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | |- | लवकरच... | इच्छाधारी नागीण | {{TBA}} | हिंदी मालिका नागिन - वादों की अग्निपरीक्षा |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री १०.३० वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वार ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | दररोज | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | rowspan="2"| सोम-शनि | दुपारी २.३० वाजता |- | लवकरच... | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६ वाजता |- | २२ ऑगस्ट २०२६ | [[सा रे ग म प (कार्यक्रम)|सा रे ग म प]] | शनि-रवि | रात्री ९ वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] geplfq977gmewkgk1gv7gows123hqbf 2699637 2699636 2026-08-06T14:48:48Z ~2026-43459-49 185998 /* कथाबाह्य कार्यक्रम */ 2699637 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = झी मराठी |चित्र = Zee marathi logo 2025.jpg |चित्रसाईज = 200px |चित्रमाहिती = |चित्र२ = |चित्र२साईज = |चित्र२माहिती = |सुरुवात = १५ ऑगस्ट १९९९ |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = |मालक = [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] |ब्रीदवाक्य = मी मराठी, झी मराठी |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = १३५, कॉंटीनेंटल बिल्डींग, डॉ. ॲनी बेझंट मार्ग, [[वरळी]], [[मुंबई]], ४०००१८ |जुने नाव = अल्फा टीव्ही मराठी |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[झी युवा]], [[झी टॉकीज]], [[झी २४ तास]], [[झी वाजवा]], [[झी चित्रमंदिर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११ (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ = http://www.zeemarathi.com }} '''झी मराठी''' ही [[झी एंटरटेनमेंट एंटरप्राइजेस]] समूहाच्या मालकीची भारतातील दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे. या वाहिनीची सुरुवात १५ ऑगस्ट १९९९ मध्ये झाली. २७ मार्च २००५ पर्यंत ही वाहिनी '''अल्फा टीव्ही मराठी''' या नावाने ओळखली जात होती. ही वाहिनी मराठी प्रेक्षकांमध्ये अत्यंत लोकप्रिय आहे. या वाहिनीवर दैनंदिन मालिका आणि कथाबाह्य कार्यक्रम दाखवले जातात. '''झी मराठी एचडी''' वाहिनी ही २० नोव्हेंबर २०१६ रोजी सुरू झाली. महिन्याच्या रविवारी [[झी मराठी महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. == लोगो == [[चित्र:Zee Marathi 2025.svg|100px]] [[चित्र:Zee Marathi Official Logo.jpg|100px]] [[चित्र:Zeemarathi.gif|100px]] == माहिती == सुरुवातीला वाहिनीवर सोमवार ते शुक्रवार मालिका दाखवण्यात येत असे, पण १ जुलै २००७ पासून मालिका सोमवार ते शनिवार दाखवण्यास सुरुवात झाली. २४ जुलै २०१७ पासून झी मराठीने दुपारचा नवा प्राईम टाइम सुरू केला होता, परंतु त्यास लोकांचा प्रतिसाद न मिळाल्याने २५ नोव्हेंबर २०१७ रोजी हा प्राईम टाइम बंद करण्यात आला. १३ फेब्रुवारी २०२३ पासून "आपली दुपार, झी मराठी दुपार" नावाने पुन्हा दुपारी मालिका सुरू केल्या होत्या, पण कमी टीआरपी अभावी दुपारच्या मालिका २७ मे २०२३ रोजी बंद करण्यात आल्या. झी मराठी वाहिनीने ''[[जय मल्हार]]'' आणि ''[[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]]'' या मालिकांच्या एपिसोड्सवरून चित्रपट तयार केले आहेत. कोरोना महामारीमुळे इतिहासात पहिल्यांदाच झी मराठीचे दैनंदिन कार्यक्रम २७ मार्च २०२० ला बंद करण्यात आले, परंतु ८ जून २०२० पासून नवीन लाॅकडाऊन विशेष मालिका सुरू करण्यात आल्या. तसेच १३ जुलै २०२० पासून दैनंदिन कार्यक्रम दाखवण्यास सुरुवात झाली. त्यामुळेच त्यादिवशी मराठी मनोरंजनाच्या शुभारंभानिमित्त संपूर्ण महाराष्ट्रात उत्सव साजरा करण्याचे झी मराठीकडून आवाहन करण्यात आले होते. मुंबई पोलिसांना कामातून थोडी विश्रांती मिळावी म्हणून झी मराठी दरवर्षी '''स्वरतरंग''' हा कार्यक्रम आयोजित करत असे. एप्रिल २०१४ पासून झी मराठीने '''नक्षत्र''' या कार्यक्रमाद्वारे दर रविवारी मराठी रंगभूमीवरील अनेक प्रायोगिक आणि व्यावसायिक नाटके दाखवण्यास सुरुवात केली होती. त्यामुळे नक्षत्र कार्यक्रम अल्पावधीतच लोकप्रिय झाला. तसेच झी मराठीने ''[[नक्षत्रांचे देणे (कार्यक्रम)|नक्षत्रांचे देणे]]'' या कार्यक्रमातून जुन्या लोकप्रिय गायकांची गाणी सादर केली आहेत. ''[[मनोरंजनाचा अधिकमास]]'' याद्वारे झी मराठीतर्फे दरवर्षी मे अथवा ऑक्टोबर महिन्याच्या दर रविवारी मालिका प्रक्षेपित करण्यात येतात. झी मराठी वाहिनीने ''[[झी मराठी दिशा]]'' हे पहिले साप्ताहिक वृत्तपत्र ९ डिसेंबर २०१७ रोजी सुरू केले, पण काही कारणास्तव १२ ऑक्टोबर २०१९ रोजी हे साप्ताहिक बंद करण्यात आले. याबरोबरच '''खाली डोकं वर पाय''' (लहान मुलांसाठी उन्हाळी सुट्टीतील मासिक), '''सुखकर्ता''' (गणेशोत्सव विशेष मासिक) आणि '''उत्सव नात्यांचा''' (दिवाळी विशेष मासिक) ही वार्षिक मासिके सुरू केली होती. तसेच नोव्हेंबर २०१५ साली महिला सक्षमीकरणासाठी झी मराठी जागृती हा नवा उपक्रम सुरू केला. === ॲप्लिकेशन्स === झी मराठीने मोबाईल ॲप्स देखील सुरू केले आहेत. # झी मराठी ॲप (ओझी ॲप / [[झी फाईव्ह]] ॲप) # तुमचं आमचं जमलं ॲप # होम मिनिस्टर ॲप # किसान अभिमान ॲप # टॅलेंट ॲप === नाटक === झी मराठीने २०१८ पासून नाटकांची प्रस्तुती करण्यास सुरुवात केली. # [[हॅम्लेट]] # आरण्यक # नटसम्राट # अलबत्या गलबत्या # एका लग्नाची पुढची गोष्ट # तिला काही सांगायचंय! # इडियट्स # राजाला जावई हवा # कापूसकोंड्याची गोष्ट # झुंड # तीसरे बादशाह हम! # इब्लिस # नियम व अटी लागू == प्रसारित मालिका == === दररोज === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २३ सप्टेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका कृष्णकोळी |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[लक्ष्मी निवास]] | दुपारी १.३० वाजता | कन्नड मालिका लक्ष्मी निवासा |- | १९ जानेवारी २०२६ | [[शुभ श्रावणी]] | संध्या. ६.३० वाजता | तेलुगू मालिका अम्मायी गारू |- | १५ जून २०२६ | [[कृष्णाईच्या लेकी]] | संध्या. ७ वाजता | तेलुगू मालिका राधाम्मा कुथरू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] | संध्या. ७.३० वाजता | हिंदी मालिका बडे अच्छे लगते हैं |- | १३ एप्रिल २०२६ | [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] | रात्री ८ वाजता | तमिळ मालिका वीरा |- | १६ मार्च २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | रात्री ८.३० वाजता | तेलुगू मालिका वरुधिनी परिणायम |- | ३० जून २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | रात्री ९ वाजता | तेलुगू मालिका मुत्याला मुग्गू |- | ११ ऑगस्ट २०२५ | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] | रात्री ९.३० वाजता | बंगाली मालिका जगद्धात्री |- | २ जून २०२५ | [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] | रात्री १० वाजता | |- | लवकरच... | इच्छाधारी नागीण | {{TBA}} | हिंदी मालिका नागिन - वादों की अग्निपरीक्षा |- | १७ फेब्रुवारी २०२५ | [[तुला जपणार आहे]] | रात्री १०.३० वाजता | कन्नड मालिका ना निन्ना बिडलारे |} === कथाबाह्य कार्यक्रम === {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! कथाबाह्य कार्यक्रम ! वार ! वेळ |- | ८ जून २०२० | [[वेध भविष्याचा]] | दररोज | सकाळी ७ वाजता |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | [[आम्ही सारे खवय्ये]] | rowspan="2"| सोम-शनि | दुपारी २.३० वाजता |- | लवकरच... | [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] | संध्या. ६ वाजता |- | २२ ऑगस्ट २०२६ | [[सा रे ग म प (कार्यक्रम)|सा रे ग म प]] | शनि-रवि | रात्री ९.३० वाजता |} == जुन्या मालिका == # [[१०० डेझ (मालिका)|१०० डेझ]] # [[३६ गुणी जोडी]] # [[४०५ आनंदवन]] # [[अंकुर (मालिका)|अंकुर]] # [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] # [[अग्गंबाई सासूबाई]] # [[अग्गंबाई सूनबाई]] # [[अजूनही चांदरात आहे]] # [[अधुरी एक कहाणी]] # [[अनुबंध (मालिका)|अनुबंध]] # [[अप्पी आमची कलेक्टर]] # [[अभिलाषा (मालिका)|अभिलाषा]] # [[अमरप्रेम (मालिका)|अमरप्रेम]] # [[अरुंधती (मालिका)|अरुंधती]] # [[अल्टी पल्टी सुमडीत कल्टी]] # [[अवंतिका (मालिका)|अवंतिका]] # [[अवघाचि संसार]] # [[असंभव (मालिका)|असंभव]] # [[असे हे कन्यादान]] # [[अस्मिता (मालिका)|अस्मिता]] # [[आभाळमाया]] # [[आभास हा]] # [[उंच माझा झोका]] # [[ऊन पाऊस (मालिका)|ऊन पाऊस]] # [[एक गाव भुताचा]] # [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] # [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] # [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] # [[कळत नकळत (मालिका)|कळत नकळत]] # [[का रे दुरावा]] # [[काय घडलं त्या रात्री?]] # [[कारभारी लयभारी]] # [[काहे दिया परदेस]] # [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] # [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] # [[कॉन्स्टेबल कामना कामतेकर]] # [[खुलता कळी खुलेना]] # [[गाव गाता गजाली]] # [[गुंतता हृदय हे]] # [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] # [[घरात बसले सारे]] # [[घेतला वसा टाकू नको]] # [[चंद्रविलास]] # [[चूकभूल द्यावी घ्यावी]] # [[जगाची वारी लयभारी]] # [[जय मल्हार]] # [[जाऊ बाई गावात: न पाहिलेली मजा]] # [[जागो मोहन प्यारे]] # [[जाडूबाई जोरात]] # [[जावई विकत घेणे आहे]] # [[जुळून येती रेशीमगाठी]] # [[टोटल हुबलाक]] # [[डिस्कव्हर महाराष्ट्र]] # [[ती परत आलीये]] # [[तुझं माझं जमेना (मालिका)|तुझं माझं जमेना]] # [[तुझं माझं ब्रेकअप]] # [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] # [[तुझ्यात जीव रंगला]] # [[तुझ्याविना (मालिका)|तुझ्याविना]] # [[तुला पाहते रे]] # [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] # [[तू चाल पुढं]] # [[तू तिथे मी]] # [[तू तेव्हा तशी]] # [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] # [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] # [[दिल दोस्ती दोबारा]] # [[दिल्या घरी तू सुखी राहा]] # [[देवमाणूस]] # [[देवमाणूस २]] # [[नकटीच्या लग्नाला यायचं हं]] # [[नवरी मिळे हिटलरला]] # [[नवा गडी नवं राज्य]] # [[नांदा सौख्य भरे]] # [[नाममात्र]] # [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] # [[पारू (मालिका)|पारू]] # [[पाहिले न मी तुला]] # [[पिंजरा (मालिका)|पिंजरा]] # [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] # [[प्रदक्षिणा (मालिका)|प्रदक्षिणा]] # [[बंधन (मालिका)|बंधन]] # [[बाजी (मालिका)|बाजी]] # [[भागो मोहन प्यारे]] # [[भाग्यलक्ष्मी (मालिका)|भाग्यलक्ष्मी]] # [[भाग्याची ही माहेरची साडी]] # [[मन उडु उडु झालं]] # [[मन झालं बाजिंद]] # [[मला सासू हवी]] # [[मस्त महाराष्ट्र]] # [[महाराष्ट्राची किचन क्वीन]] # [[माझा होशील ना]] # [[माझिया प्रियाला प्रीत कळेना]] # [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] # [[माझे पती सौभाग्यवती]] # [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] # [[मालवणी डेझ]] # [[मिसेस मुख्यमंत्री]] # [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] # [[या सुखांनो या]] # [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] # [[रात्रीस खेळ चाले]] # [[रात्रीस खेळ चाले २]] # [[रात्रीस खेळ चाले ३]] # [[राधा ही बावरी]] # [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] # [[लक्ष्मणरेषा (मालिका)|लक्ष्मणरेषा]] # [[लग्नाची वाईफ वेडिंगची बायकू]] # [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] # [[लाखात एक आमचा दादा]] # [[लागिरं झालं जी]] # [[लाडाची मी लेक गं!]] # [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] # [[वहिनीसाहेब]] # [[वादळवाट]] # [[वारस (मालिका)|वारस]] # [[शिवा (मालिका)|शिवा]] # [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] # [[शेजारी शेजारी पक्के शेजारी]] # [[श्रीयुत गंगाधर टिपरे]] # [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] # [[साडे माडे तीन (मालिका)|साडे माडे तीन]] # [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] # [[सारं काही तिच्यासाठी]] # [[सावित्री (मालिका)|सावित्री]] # [[साहेब बीबी आणि मी]] # [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] # [[हम तो तेरे आशिक है]] # [[हृदयी प्रीत जागते]] # [[होणार सून मी ह्या घरची]] # अग्निपरीक्षा # आक्रित # अल्फा स्कॉलर्स # अल्फा बातम्या # आमच्यासारखे आम्हीच # आकाश पेलताना # आम्ही ट्रॅव्हलकर # आमने सामने # अर्थ # अभियान # असा मी तसा मी # बुक शेल्फ # बुवा आला # बोल बाप्पा # भटकंती # चक्रव्यूह एक संघर्ष # कॉमेडी डॉट कॉम # क्रिकेट क्लब # शेफ व्हर्सेस फ्रीज # डार्लिंग डार्लिंग # दे धमाल # डिटेक्टिव्ह जय राम # दिलखुलास # दुहेरी # दुनियादारी # एक हा असा धागा सुखाचा # एका श्वासाचे अंतर # गहिरे पाणी # घडलंय बिघडलंय # गुडमॉर्निंग महाराष्ट्र # गीतरामायण # हा कार्यक्रम बघू नका! # हसा चकट फू # हाऊसफुल्ल # होम स्वीट होम # इंद्रधनुष्य # जगावेगळी # जल्लोष गणरायाचा # जिभेला काही हाड # जोडी नं.१ # कथाकथी # खरंच माझं चुकलं का? # किनारा # कोपरखळी # क्या बात है! # मानसी तुमच्या घरी # मेघ दाटले # मिसाळ # मिशा # मृण्मयी # मुंबई पोलीस # नमस्कार अल्फा # नायक # नुपूर # पतंजलि योग # पाऊस येता येता # पेशवाई # पिंपळपान # पोलीस फाईल्स # प्रपंच # राम राम महाराष्ट्र # रिमझिम # रेशीमगाठी # ऋणानुबंध # साईबाबा # सांजभूल # सूरताल # सौदामिनी # शॉपिंग शॉपिंग # श्रावणसरी # थरार # तुंबाडचे खोत # युनिट ९ # वाजवू का? # व्यक्ती आणि वल्ली # वस्त्रहरण # युवा # झी न्यूझ मराठी # झाले मोकळे आकाश # झुंज === अनुवादित मालिका === # [[झाशीची राणी (मालिका)|झाशीची राणी]] # [[जय भीम: एका महानायकाची गाथा]] == कथाबाह्य कार्यक्रम == # [[चला हवा येऊ द्या]] (१० पर्वे) # [[फू बाई फू]] (९ पर्वे) # [[एका पेक्षा एक]] (७ पर्वे) # [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] (४ पर्वे) # [[खुपते तिथे गुप्ते]] (३ पर्वे) # [[डान्स महाराष्ट्र डान्स]] (३ पर्वे) # [[तुफान आलंया]] (३ पर्वे) # [[किचन कल्लाकार]] (२ पर्वे) # [[बँड बाजा वरात]] (२ पर्वे) # [[मराठी पाऊल पडते पुढे]] (२ पर्वे) # [[महाराष्ट्राचा सुपरस्टार]] (२ पर्वे) # [[हप्ता बंद]] (२ पर्वे) # [[हास्यसम्राट]] (२ पर्वे) # [[ड्रामा जुनिअर्स]] # [[चल भावा सिटीत]] # [[जाऊ बाई गावात]] # [[अळी मिळी गुपचिळी]] # [[कानाला खडा]] # [[झिंग झिंग झिंगाट]] # [[डब्बा गुल]] # [[डान्सिंग क्वीन (मराठी कार्यक्रम)|डान्सिंग क्वीन]] # [[तुमचं आमचं जमलं]] # [[बस बाई बस]] # [[मधली सुट्टी (मालिका)|मधली सुट्टी]] # [[मधु इथे अन् चंद्र तिथे (मालिका)|मधु इथे अन् चंद्र तिथे]] # [[महा मिनिस्टर]] # [[महाराष्ट्राची लोकधारा]] # [[याला जीवन ऐसे नाव (मालिका)|याला जीवन ऐसे नाव]] # [[हे तर काहीच नाय]] # [[अवघा रंग एक झाला]] == रिॲलिटी शो == झी मराठीने रिॲलिटी शो ही संकल्पना मराठी वाहिनीवर पहिल्यांदा आणली आणि अल्पावधीतच प्रेक्षकांनी तिला डोक्यावर घेतले. या वाहिनीने आतापर्यंत अनेक रिॲलिटी शोजची यशस्वी पर्वे सादर केली आहेत. === चला हवा येऊ द्या === {{मुख्य|चला हवा येऊ द्या}} [[निलेश साबळे]], [[भालचंद्र कदम]], [[सागर कारंडे]], [[श्रेया बुगडे]], [[कुशल बद्रिके]], [[भारत गणेशपुरे]] आणि तुषार देवल यांनी मिळून सुरू केलेला हा कार्यक्रम आहे. याबरोबरच [[योगेश शिरसाट]], [[अंकुर वाढवे]], स्नेहल शिदम, अरविंद जगताप हे सहकलाकार असून रमेश वाणी, [[विनीत भोंडे]], शशिकांत केरकर, [[मानसी नाईक]], संदीप रेडकर यांनी देखील यात काम केलेले आहे. या कार्यक्रमाचे सुद्धा अनेक पर्वे सादर झाली आहेत. महाराष्ट्र दौरा, भारत दौरा, विश्व दौरा, होऊ दे व्हायरल, शेलिब्रिटी पॅटर्न, उत्सव हास्याचा, लेडीज जिंदाबाद, वऱ्हाड निघालंय अमेरिकेला, लहान तोंडी मोठा घास ही ती पर्वे आहेत. हा कार्यक्रम नाटक, चित्रपट, मालिका यांना प्रोत्साहित करण्याचे काम करतो. === फू बाई फू === {{मुख्य|फू बाई फू}} फू बाई फू हा झी मराठीवरील काॅमेडी शो आहे. याची ९ पर्वे सादर झाली. यात धूमधडाका, नया है यह, काॅमेडीचं आधारकार्ड, टोल फ्री कॉमेडी, जिथे असाल तिथे हसाल इत्यादी पर्वे होती. [[निलेश साबळे]], [[वैदेही परशुरामी]], [[सई ताम्हणकर]] हे सूत्रसंचालक आणि [[अश्विनी काळसेकर]], [[उमेश कामत]], [[निर्मिती सावंत]], [[महेश कोठारे]], [[रेणुका शहाणे]] व [[स्वप्नील जोशी]] या सर्वांनी परीक्षकांचे काम केले आहे. === एका पेक्षा एक === {{मुख्य|एका पेक्षा एक}} एका पेक्षा एक हा [[सचिन पिळगांवकर]] यांची निर्मिती असलेला नृत्याचा कार्यक्रम आहे. याची एकूण ७ पर्वे सादर झाली होती ज्यात अप्सरा आली हे पर्व‌ विशेष गाजले. या कार्यक्रमाचे सूत्रसंचालन [[आदेश बांदेकर]], [[पुष्कर श्रोत्री]] यांनी केले असून [[सचिन पिळगांवकर]] महागुरू होते. === सा रे ग म प === {{मुख्य|सा रे ग म प}} सा रे ग म प या कार्यक्रमाने तब्बल १४ पर्वे सादर केली. यामध्ये वेगवेगळी पर्व ठेवले गेले. [[पल्लवी जोशी]] हिने सूत्र संचालनाचे काम केले. त्याची संक्षिप्त माहिती पुढीलप्रमाणे:- * स्वप्न स्वरांचे : यामध्ये १८ ते २५ या वयोगटातील स्पर्धकांचा समावेश होता. हे सारेगमपचे पहिले पर्व होते. या पर्वाचा विजेता महागायक पदाचा मान कोल्हापूरचा [[अभिजीत कोसंबी]] याला मिळाला. त्यानंतरच्या पर्वाची विजेती महागायिका पदाचा मान जळगावची वैशाली भैसने-माडे हिला मिळाला. अशाचप्रकारे [[ऊर्मिला धनगर]] ही देखील विजेती होती. या पर्वांचे परीक्षक गायिका [[देवकी पंडित]], रॉकस्टार [[अवधूत गुप्ते]], संगीतकार [[अजय-अतुल]] इत्यादी दिग्गज व्यक्तींनी भूषवले. * स्वप्न स्वरांचे ४०+ : या कार्यक्रमामध्ये वय वर्ष ४० वर्षे व त्या पुढील वयाच्या स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या कार्यक्रमाच्या विजेता जोडीचा मान संगिता चितळे व यज्ञेश्वर लिंबेकर यांना तर उपविजेता जोडीचा मान मिरजचे गायक महेश मुतालिक व मुंबईच्या अनुजा वर्तक यांना मिळाला. * लिटील चॅम्प्स : या पर्वामध्ये लहानग्यांनी आपल्या सुरांनी जगाला मोहून टाकले. ६ ते १५ वयोगटातील स्पर्धकांनी भाग घेतला होता. या पर्वाला केवळ महाराष्ट्रातीलच नव्हे तर संपूर्ण जगातील प्रेक्षकांनी डोक्यावर घेतले. या कार्यक्रमातील एका भागाला [[लता मंगेशकर]] यांनी उपस्थिती लावून सर्व स्पर्धकांना आशीर्वाद दिला. याशिवाय इतर अनेक दिग्गज गायकांनी लहानग्यांना शाबासकीची थाप दिली. लिटील चॅम्प्सच्या पहिल्या पर्वाने मराठी संगीत विश्वाला पंचरत्न बहाल केले. पंचरत्न म्हणजे * अलिबागची लिटिल मॉनिटर [[मुग्धा वैशंपायन]] * आळंदीची लिटिल मास्टर कार्तिकी गायकवाड * लातूरचा म्युझिक डायरेक्टर [[रोहित राऊत]] * पुण्याची ॲंग्री यंगगर्ल [[आर्या आंबेकर]] * रत्‍नागिरीचा उकडीचा मोदक [[प्रथमेश लघाटे]] या कार्यक्रमातूनच घराघरांत पोहोचलेल्या [[केतकी माटेगांवकर]]ने संगीताबरोबरच मराठी चित्रपटांद्वारे प्रेक्षकांची मने जिंकली. गायिका [[वैशाली सामंत]] व गायक-संगीतकार [[अवधूत गुप्ते]] या पर्वाचे परीक्षक होते. यासोबतच "सा रे ग म प"ने अनेक यशस्वी पर्वं प्रस्तुत केली. त्यामध्ये महाराष्ट्राचा आजचा आवाज, स्वप्न स्वरांचे सूर ताऱ्यांचे, पर्व नव्हे गर्व, सूर नव्या युगाचा, घे पंगा कर दंगा, इत्यादी पर्वांचा समावेश होता. सर्वच पर्वांना प्रेक्षकांनी प्रचंड प्रतिसाद दिला. झी मराठीने "सा रे ग म प" द्वारे मराठी संगीताला एका वेगळ्या उंचीवर नेले आहे. == पुरस्कार सोहळे == {| class="wikitable" !वर्ष !पुरस्कार !संदर्भ |- |२००० – चालू |''झी चित्र गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2019-04-03|title=झी गौरव पुरस्कारात यांनी मारली बाजी, वाचा संपूर्ण यादी|url=https://www.lokmat.com/marathi-cinema/zee-marathi-gaurav-awards-2019-winners/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२००४ – चालू |''[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]]'' |<ref>{{Cite web|date=2019-10-12|url=https://www.lokmat.com/television/agabai-sasubai-and-ratris-khel-chale-2-receives-maximum-awards-zee-marathi-awards-2019/|title=या मालिकेने मारली झी मराठी अवॉर्ड्समध्ये बाजी, नुकतीच सुरु झालीये ही मालिका|access-date=2020-12-05|website=[[लोकमत]]}}</ref> |- |२०१३ – २०२४ |''उंच माझा झोका पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2017-08-22|title=स्त्री कर्तृत्वाचा सन्मान ‘उंच माझा झोका पुरस्कार’|url=https://www.loksatta.com/photos/entertainment-gallery/1534718/zee-marathi-unch-maza-zoka-awards/|access-date=2020-12-05|website=[[लोकसत्ता]]}}</ref> |- |२०१५ – चालू |''झी नाट्य गौरव पुरस्कार'' |<ref>{{Cite web|date=2020-09-14|title=दिमाखदार सोहळ्यात संपन्न झाला 'झी नाट्य गौरव पुरस्कार'|url=https://zeenews.india.com/marathi/entertainment/zee-natya-gaurav-puraskar-2020/534751|access-date=2021-07-20|website=[[झी २४ तास]]}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:झी प्रादेशिक वाहिन्या]] [[वर्ग:झी मराठी]] pstulsqq6ic26wc9skmfpi1wtxcxc05 0 14487 2699880 2693702 2026-08-07T06:38:16Z सुमित गेडाम 186014 /* व उपसरपंच */ 2699880 wikitext text/x-wiki छोट्या खेडेगावाचा कारभार '''ग्रामपंचायत''' नावाची [[स्थानिक स्वराज्य संस्था]] पाहते. [[सरपंच]], [[उपसरपंच]], [[ग्रामसेवक]] ह्यांच्या मदतीने हा कारभार पाहिला जातो. पंचायतराजमधील सर्वात खालच्या पण महत्त्वाच्या टप्प्याला ग्रामपंचायत म्हणतात. हिला ग्रामसभेची '''कार्यकारी समिती''' असेही म्हणतात. * ग्रामपंचायतीचा कारभार महाराष्ट्रात लागू असणारा मुंबई ग्रामपंचायत कायदा १९५८ कलम ५ अन्वये चालतो. नवीन ग्रामपंचायत स्थापन करण्याचा अधिकार राज्य सरकार व निवडणूक आयुक्तांना असतो. ** ग्रामपंचायत निर्मितीसाठी किमान ६०० लोकसंख्या असणे आवश्यक असून, डोंगरी भागात हे प्रमाण ३०० आहे. ग्रामपंचायत सदस्यांची संख्या कमीत कमी ७ व जास्तीत जास्त १७ असून ते लोकसंख्येवर निश्चित होते. अविश्वास प्रस्ताव :- # तहसीलदारांकडे # 1/3 सदस्यांनी यांची मागणी करावी. # 2/3 सदस्यांनी ठराव संमत करावा. महाराष्ट्रातील एकूण ग्रामपंचायतींची संख्या: २७,८९४ == कायद्यातील कलमे == महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम १९५८ कलम ५ अन्वये प्रत्येक खेड्यासाठी एक ग्रामपंचायत असावी. #ग्रामपंचायतीचे कार्य चालविण्यास गावातील लोक आपले प्रतिनिधी लोकसंख्येच्या प्रमाणात खालीलप्रमाणे प्रत्यक्ष मतदानाने निवडतील. #सदर सदस्यांचे मतदान हे प्रौढ व गुप्त मतदान पद्धतीने होईल. #आरक्षण :- अ) ग्रामपंचायतीमध्ये महिलांसाठी एकूण जागा पैकी ५०% जागा राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत.<br> ब) अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीकरिता लोकसंख्येच्या प्रमाणात राखीव जागा ठेवण्यात आल्या आहेत.<br> क) इतर मागासवर्गीय घटकामध्ये मोडणाऱ्यांसाठी लोकांकरीता २७ % जागा आरक्षित आहेत. #सदस्यांची पात्रता :- १) तो गावातील ग्रामसभेचा सदस्य असावा.<br> २) त्याचे नाव मतदार यादीत असणे आवश्यक आहे.<br> ३) त्याने वयाची २१ वर्षे पूर्ण केलेली असावीत. #कृषी व पतपुरवठा क्षेत्रातील सहकार सोसायटीच्या अध्यक्षांना सहयोगी सदस्य म्हणून घेता येते. मात्र त्यास ग्रामपंचायतीची परवानगी लागते, आता ही पद्धत बंद झाली आहे. #मुदत – ग्रामपंचायतीची मुदत ५ वर्षांसाठी आहे. ग्रामपंचायत बरखास्तीनंतर ६ महिन्यात निवडणूक घेणे बंधनकारक आहे व कोणत्याही परिस्थितीत मुदतवाढ मिळत नाही. ग्रामपंचायत बरखास्त करण्याचा अधिकार राज्यशासनास आहे. जर निम्म्यापेक्षा जास्त सदस्यांनी राजीनामा दिला तर पोटनिवडणूक घेण्याचा निर्देश किंवा बरखास्तीचा निर्णय राज्यशासन घेते. त्या संदर्भातील अहवाल जिल्हाधिकारी शासनाकडे पाठवितो. #डोंगरी भागातील ३०० ते १५०० लोकसंख्येत सात सदस्य असतात. ==ग्रामसभा== मुंबई ग्रामपंचायत अधिनियम १९५८ कलम ७ अ अन्वये प्रत्येक गावासाठी एक ग्रामसभा अस्तित्वात आली.. खेड्यामधील मतदानाचा हक्क प्राप्त असणारी प्रत्येक व्यक्ती ही ग्रामसभेचा सदस्य असते. ग्रामपंचायत ही ग्रामसभेची कार्यकारिणी असल्याने ती ग्रामसभेला जबाबदार आहे. बोंगीरवाल नावाच्या एका समितीने ग्रामसभेला बळकटी प्राप्त करून दिली. ७३ व्या राज्यघटनादुरुस्तीनुसार १९९३ साली ग्रामसभेला संवैधानिक दर्जा प्राप्त झाला.असे असले तरीही, गावसंबंधीत कामे मंजूर करण्याचा अधिकार ग्रामसभेला नसतो.पण या सभेस नैतिक अधिकार जास्त असतो.ग्रामसभेचे गावाच्या विकासात महत्त्वाचे योगदान असते.हे तळागाळातील लोकांचा आवाज स्पष्ट करण्याचे एक माध्यम आहे.{{संदर्भ हवा}} ===ग्रामसभेच्या बैठका=== ग्रामसभेच्या एकूण ४ बैठका वर्षभरात होतात. २६ जानेवारी, १ मे, १५ ऑगस्ट व २ ऑक्टोबर या दिवशी या बैठका बोलविल्या जातात. * 2018 पासून 2 octची ग्रामसभा रद्द करण्यात आली असून ती ग्रामसभा नवीन आर्थिक वर्ष सुरू होण्यापूर्वी घेतली जाईल. ===अध्यक्ष=== ग्रामपंचायतीचा सरपंच ग्रामसभेच्या बैठकीचा अध्यक्ष असतो. त्याच्या अनुपस्थित उपसरपंच असतो आणि दोन्ही पण अनुपस्थित असतील तर सदस्यांमधून एकाची निवड अध्यक्ष म्हणून केली जाते ===ग्रामसभा करीत असलेली कामे=== #कर आकारणीसाठी मान्यता देणे. #ग्रामपंचायतीच्या विकास कामांना मजुरी देणे. #ग्रामपंचायतीचा प्रत्यक्ष खर्च व काम यांच्या पाहणीसाठी दक्षता समिती नेमणे. #ग्रामपंचायतीचे सदस्य निवडणे. #ग्रामसभा ठरावाचे माध्यमातून सर्व विभागांना सूचना व मत पाठवू शकते. == संस्थात्मक पदानुक्रम == {{chart top|संस्थात्मक पदानुक्रम|रचना|collapsed=no}} {{chart/start|align=center}} {{chart| | | | | | |ROI|ROI=[[भारत|भारतीय प्रजासत्ताक]]}} {{chart| | | | | |,|-|^|-|.}} {{chart| | | | |ST| |UT|ST=[[भारताची राज्ये आणि प्रदेश|राज्ये]]|UT=[[केंद्रशासित प्रदेश]]}} {{chart| | | | | |`|-|v|-|'}} {{chart| | | | | | |DV| | | | | | | | |DV=[[भारतातील प्रशासकीय विभाग|प्रशासकीय विभाग]]}} {{chart| | | | | | | |!| }} {{chart| | | | | | |DT| | | | | | | | |DT=[[भारतातील जिल्ह्यांची यादी|जिल्हे]]}} {{chart| |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|.}} {{chart|BK| |MC| |MS| |CC|BK=[[पंचायत समिती|पंचायत समिती (ब्लॉक)]]<br>(तहसील/तालुका)|MC=[[भारतातील महानगरपालिका|महानगरपालिका]]<br>(Municipal Corporations)|MS=[[नगर परिषद]]<br>(Municipal Council)|CC=[[नगर पंचायत]]<br>(Town Board)}} {{chart| |!| | | |`|-|-|-|+|-|-|'}} {{chart|VS| | | | | |WS|VS=[[ग्रामपंचायत]]<br />(ग्राम/गाव)|WS=वॉर्ड/प्रभाग}} {{chart/end}} {{chart bottom}} == सरपंच व उपसरपंच == ग्रामपंचायतीचा कार्यकारी प्रमुख हा सरपंच असतो. ग्रामपंचायतीमधून निवडून आलेले सभासद आपल्यातून ===अविश्वासाचा ठराव=== सरपंचावर व उपसरपंचावर अविश्वासाचा ठराव आणण्यासाठी ग्रामपंचायत सदस्यांपैकी १/३ सदस्यांनी तो मांडावा लागतो. सूचना तहसीलदारांना मिळाल्यानंतर सात दिवसाच्या आत तहसीलदार ग्रामपंचायतीची विशेष सभा बोलवितो. त्याचे अध्यक्षस्थान तहसीलदार भूषवितात. जर हा ठराव २/३ बहुमताने पारित झाला तर त्यांना सरपंच वा उपसरपंच पदाचा राजीनामा द्यावा लागतो. मात्र महिला सरपंचावरील अविश्वासाचा ठराव मंजूर होण्यास ३/४ बहुमत असणे आवश्यक असते, असा ठराव बारगळल्यास तो पुन्हा पुढील एक वर्षात मांडता येत नाही. सरपंचांची निवड थेट जनतेतून होते. राज्य मंत्रिमंडळ बैठकीत हा निर्णय होऊन त्यावर शासन अधिसूचना प्रसिद्ध झाली आहे. ग्रामपंचायतीचे ‘बजेट’ तयार करण्याचा अधिकार यापासून ते ते विविध ग्रामविकास समित्यांचे अध्यक्षपद सरपंचांना बहाल केले आहे. शासनाने सरपंचांना ‘कवचकुण्डले’ सुद्धा दिली आहेत. पहिली दोन वर्षे सरपंचावर अविश्‍वासाचा ठराव आणता येत नाही. दोन वर्षांनी ७५ टक्के किंवा त्याहून अधिक ग्रामपंचायत सदस्यांनी अविश्‍वास प्रस्ताव मंजूर केला तरीही सरपंचपद जात नाही. या अविश्‍वासाच्या प्रस्तावाला विशेष ग्रामसभेत गुप्त मतदानाद्वारे संमती मिळाली तरच सरपंचपद जाते. जुलै २०१७ पासून दोनतृतीयांश सदस्यांनी मागणी केली तर अविश्‍वास प्रस्ताव मांडता येतो. यापूर्वी दोनतृतीयांश सदस्यांनी अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर होत होता, पण आता तीनचतुर्थांश सदस्यांच्या बहुमताशिवाय अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर होत नाही. पण ग्रामपंचायत सदस्यांच्या तीनचतुर्थांश बहुमताने अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर झाला तरी सरपंचपद जाणार नाही. त्यासाठी आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा शासनाने ठेवला आहे. ग्रामपंचायत सदस्यांच्या तीनचतुर्थांश बहुमताने सरपंच यांच्यावरील अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर झाल्यानंतर जिल्हाधिकारी हे त्यांनी नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्यामार्फत विशेष ग्रामसभा बोलवतात. जिल्हाधिकारी यांनी नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्याच्या समक्ष व त्याच्या अध्यक्षतेखाली विशेष ग्रामसभेसमोर गुप्त मतदानाद्वारे अविश्‍वासाचा ठरावाला संमती मिळाली तरच सरपंचपद जाईल. सरपंचावर अविश्‍वासाठी केवळ ग्रामपंचायत सदस्यांवर शासनाने भरोसा ठेवला नाही. विशेष ग्रामसभेवरच भरोसा ठेवला आहे. ===अविश्‍वासाचा ठराव निष्फळ ठरल्यास=== सरपंच किंवा उपसरपंच यांच्या निवडणुकीच्या दिनांकापासून दोन वर्षांच्या कालावधीच्या आत आणि ग्रामपंचायतीची मुदत समाप्त होण्यापूर्वी सहा महिन्यांच्या आत अविश्‍वासाचा प्रस्ताव आणता येत नाही. अविश्‍वासाचा प्रस्ताव निष्फळ ठरवल्यास त्यानंतर पुढील दोन वर्षांच्या कालावधीत अविश्‍वासाचाप्रस्ताव आणता येत नाही. यापूर्वी सरपंचांवर कितीही वेळा अविश्‍वासाचा प्रस्ताव आणता येत होता. त्याचा परिणाम सरपंचांच्या स्थैर्यावर आणि कामकाजावर होत होता. पण आता पाच वर्षांच्या कालावधीत सरपंचावर केवळ दोनदाच अविश्‍वासाचा प्रस्ताव आणता येतो. ==थेट जनतेतून निवड== [[गुजरात]] आणि [[मध्यप्रदेश]] यांसारख्या राज्यांत सरपंचांची निवड थेट जनतेतून होते. महाराष्ट्रातही थेट जनतेतून सरपंच निवडण्याचा निर्णय राज्य मंत्रिमंडळाच्या ३ जुलै २०१७ च्या बैठकीत झाला होता. त्यानुसार महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमात सुधारणा करण्यासाठी राज्यपालांनी संमती दिली व दि. १९ जुलै २०१७ रोजी शासन अधिसूचना प्रसिद्ध झाली. महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमात अनेक महत्त्वाच्या सुधारणा करण्यात आल्या. सरपंचांना गावाचा ‘'''शक्तिमान नेता'''’ बनवले आहे. *महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांत ऑक्टोबर २०१७ पासून ते फेब्रुवारी २०१८ या पाच महिन्यांच्या कालावधीत ४५८ ग्रामपंचायतींच्या निवडणुका झाल्या. एकेकाळी सर्व ग्रामसभा, समित्यांचे अध्यक्ष व सरपंच यांची निवड ग्रामपंचायत सदस्यांमधून निवडणुकीने होत होती. * आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या ग्रामसभेचे अध्यक्षपद सरपंचांकडे आणि इतर ग्रामसभांचे अध्यक्षपद ग्रामसभा ठरवील त्यांना मिळत होते. मात्र, आता जुलै २०१७पासून गावातील पात्र मतदारांकडून गुप्त मतदान पद्धतीने थेट सरपंचाची निवड होते.. सर्व ग्रामसभांचे आणि ग्रामविकास समित्यांचे पदसिद्ध अध्यक्षपद सरपंच यांच्याकडे असते. सरपंच पदासाठी वय २१हून कमी नसावे, सातवी उत्तीर्ण असावे आणि गावच्या मतदार यादीत नाव असावे, अशा अटी आहेत. थेट जनतेतून निवड सध्या रद्द करण्यात आली होती, पण २०२२ पासून थेट जनतेतून निवड पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. == समसमान मते पडल्यास सरपंचाचे मत-निर्णायक == उपसरपंचपदाच्या निवडणूक फेरीमध्ये सरपंच यांना मतदानात भाग घेता येईल. *तसेच उमेदवारांना समसमान मते पडली तर निर्णायकी मत देण्याचा हक्क सरपंचाला आहे. ** (अवर सचिव महाराष्ट्र शासन यांचेकडील 3 जुलै 2018चे पत्र तसेच मुंबई उच्च न्यायालय यांचा याचिका क्रमांक 5949 /2018 मधील 15/6/2018चा निर्णय) ==राजीनामा== [[सरपंच]] आपल्या पदाचा राजीनामा पंचायत समिती सभापती यांच्याकडे तर उपसरपंच सरपंचांकडे देतात. अकार्यक्षमता, गैरवर्तन यासारख्या कारणांवरून जिल्हा परिषदेची स्थायी समिती सरपंचास पदमुक्त करते. ==मानधन== सरपंचाचे मानधन ग्रामपंचायतीच्या वार्षिक उत्पन्नावर अवलंबून असते. त्यांना अतिथी भत्ता म्हणून वार्षिक अंदाजपत्रकांच्या २% किंवा ६०००/- रु यापैकी जी मोठी रक्कम असते ती दिली जाते. ==अधिकार व कार्ये== #मासिक सभा बोलावणे व त्यांचे अध्यक्षस्थान भूषविणे. #गावातील विकास योजनांची अंमलबजावणी करणे #ग्रामपंचायतीच्या कर्मचाऱ्यांवर देखरेख व नियंत्रण ठेवणे. #योजनांना पंचायत समितीची मंजूरी घेणे. #ग्रामपंचायतीचा दस्तऐवज सुस्थितीत ठेवणे. == ग्रामविकास अधिकारी == ग्रामसेवकाला ग्रामपंचायतीचा सचिव, ग्रामपंचायत अधिकारी वा चिटणीस या नावाने ओळखतात. ग्रामसेवकाची निवड जिल्हा परिषदेकडून होते व त्याची नेमणूक ''मुख्य कार्यकारी अधिकारी'' करतात. * हा जिल्हा परिषदेचा सेवक असतो, त्याचे वेतन जिल्हा निधीतून होते. त्याच्यावर गटविकास अधिकारी यांचे नजीकचे नियंत्रण असते. ===ग्रामसेवकाचे काम=== #[[ग्रामपंचायतीचे]] अंदाजपत्रक तयार करणे. #ग्रामपंचायतीचे दफ्तर सांभाळणे. #गावातील लोकांना आरोग्य, शेती, ग्रामविकास, शिक्षण इत्यादींबाबत सल्ला देणे. #लोकांना ग्रामविकासाच्या वेगवेगळ्या शासकीय योजनांची माहिती देणे. #करवसुल करणे. #जनतेला विविध प्रकारची दाखले देणें #जन्म-मृत्यू,उपजतमृत्यू नोंदणी निबंधक अधिकारी म्हनून काम पाहणे. #बालविवाह प्रतिबंध अधिकारी म्हणून कामकाज करणे. #मजूर नोंदणी अधिकारी म्हणून कामकाज करणे. #बांधकाम कामगार यांची नोंदणी करणे. #जनमाहिती अधिकारी कामकाज करणे. #जैव विविधता समिती सचिव म्हणून काम करणे. #विवाह नोंदणी निबंधक कामकाज करणे. #आपत्कालीन समिती सचिव म्हणून काकाज करणे. #झाडे लावणे,शोछालय बांधून ते वापरायला शिकविणे. #ग्रामसभेचा सचिव म्हणून कामकाज करणे... ==ग्रामपंचायतीच्या उत्पन्नाची साधने== #ग्रामपंचायत हद्दीतील घरे व मोकळ्या जागा यांवरील कर #व्यवसाय कर, यात्रा कर, जनावरांच्या खरेदी-विक्रीवरील कर #जमीन महसुलाच्या प्रमाणात राज्य सरकारकडून मिळणारे अनुदान #विकासकामांसाठी जिल्हा परिषदेकडून मिळणारे अनुदान. ==ग्रामपंचायतीची कामे== एकूण 29 विषय # गावात रस्ते बांधणे. # गावातील रस्त्यांची दुरुस्ती करणे. # दिवाबत्तीची सोय करणे. #[[जन्म]], [[मृत्यू]] व [[विवाह]] यांची नोंद ठेवणे. # सार्वजनिक स्वच्छता ठेवणे. # सांडपाण्याची व्यवस्था करणे. # पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा करणे. #[[शिक्षण]] तसेच [[आरोग्य]] विषयक सोयी पुरवणे. # शेती विकासाच्या व पशुधन सुधारणेच्या योजना अंमलात आणणे. # गावाचा [[बाजार]], [[जत्रा]], [[उत्सव|उत्सव, संदल]] , उरुस यांची व्यवस्था ठेवणे. # ग्राम पंचायत हद्दीतील येणारे कर व शासना कडून येणारी निधी यांचा योग्य त्या ठिकाणी वापर करावा. == मासिक बैठका == ग्रामपंचायतीची प्रत्येक महिन्यास एक अशा वर्षातून बारा बैठका बोलावल्या जातात. गावामध्ये नैसर्गिक आपत्ती किंवा इतर कोणतेही कारण देऊन बैठक बोलवता येते . == अर्थसंकल्प == येणाऱ्या वर्षाचा गावाच्या जमाखर्चाचा अंदाज बांधणे, म्हणजे अर्थसंकल्प करणे. महाराष्ट्र शासनाने त्यासाठी आराखडा तयार केलेला आहे. त्यानुसार विविध १२८ मार्गाने गावात निधी जमा केला जाऊ शकतो व त्याचा विनियोग करणारी ढोबळ मानाने मुख्यतः १२२ खाती शासनाने नमूद केलेली आहेत. त्या त्या मार्गाने व खात्यानुसार आर्थिक अंदाज बनवून तो ग्रामसभेतून मंजूर करून घ्यावा लागतो. ==प्राचार्य पी.बी.पाटील समितीच्या शिफारशी== महाराष्ट्रातील भाजप- शिवसेना युती सरकारने ग्रामपंचायतीचा सरपंच जनतेतून निवडण्याचा निर्णय ३ जुलै २०१७ रोजी घेतला. मात्र, जनतेतून सरपंचाची निवड करावी, अशी सूचना सन १९८४ प्राचार्य पी. बी. पाटील यांच्या समितीने केली होती. राज्य सरकारनेया शिफारशीची अंमलबजावणी तब्बल ३१ वर्षांनंतर केली. महाराष्ट्रात वसंतराव नाईक यांच्या शिफारशीनुसार १ मे १९६२ पासून ग्रामपंचायत, पंचायत समिती व जिल्हा परिषद असे त्रिस्तरीय पंचायतराज व्यवस्था सुरू झाली. पंचायतराज व्यवस्थेत सुधारणा करण्याबाबत राज्य सरकारने वेळोवेळी समित्या नेमल्या. पंचायतराज व्यवस्थेच्या बळकटीकरणासाठी १८ जून १९८४ रोजी प्राचार्य पी. बी. पाटील यांची समिती नेमण्यात आली. ‘पंचायतराज’चे पुनर्विलोकन करणाऱ्या या संस्थेची कार्यकक्षा व्यापक होती. जून १९८६ मध्ये या समितीने तिच्या शिफारशी राज्य सरकारला सादर केल्या. * त्यात ग्रामपंचायतीचा प्रमुख असलेल्या सरपंचाची निवड थेट जनतेतून करावी. तसेच विविध शासकीय योजनांची अंमलबजावणी पंचायतराज व्यवस्थेकडे सोपवावी, महिला व बालकल्याण समिती स्थापन करावी, अशा अनेक क्रांतिकारी शिफारशी या समितीने केल्या. या समितीने ‘पंचायतराज’ला एक वेगळी दिशा दिली. ७३ वी घटनादुरुस्ती होण्यापूर्वीच या समितीने क्रांतिकारी शिफारशी केल्या होत्या; परंतु राज्यकर्त्यांनी त्याकडे दुर्लक्ष केले. पंचायतराज व्यवस्थेच्या बळकटीकरणाबाबत ७३ व्या घटनादुरुस्तीनंतर राज्य सरकारने पावले उचलली. विलासराव देशमुख मुख्यमंत्री असताना २ ऑक्‍टोबर २००० रोजी पाटील समितीच्या बहुतांश शिफारशींची अंमलबजावणी सुरू झाली; परंतु जनतेतून सरपंच ही शिफारस मात्र लागू करण्यात आली नाही. त्याची अंमलबजावणी करण्याचा निर्णय २०१७ साली युती सरकारने घेतला. {{भारतातील स्थानिक स्वराज्य संस्था}} [[वर्ग:नागरिकशास्त्र]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] [[वर्ग:भारताच्या स्थानिक शासन]] 476cbyew2whyvbtpinez4vinseji2uq 2699885 2699880 2026-08-07T07:12:31Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/सुमित गेडाम|सुमित गेडाम]] ([[User talk:सुमित गेडाम|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:~2026-24679-89|~2026-24679-89]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2693702 wikitext text/x-wiki छोट्या खेडेगावाचा कारभार '''ग्रामपंचायत''' नावाची [[स्थानिक स्वराज्य संस्था]] पाहते. [[सरपंच]], [[उपसरपंच]], [[ग्रामसेवक]] ह्यांच्या मदतीने हा कारभार पाहिला जातो. पंचायतराजमधील सर्वात खालच्या पण महत्त्वाच्या टप्प्याला ग्रामपंचायत म्हणतात. हिला ग्रामसभेची '''कार्यकारी समिती''' असेही म्हणतात. * ग्रामपंचायतीचा कारभार महाराष्ट्रात लागू असणारा मुंबई ग्रामपंचायत कायदा १९५८ कलम ५ अन्वये चालतो. नवीन ग्रामपंचायत स्थापन करण्याचा अधिकार राज्य सरकार व निवडणूक आयुक्तांना असतो. ** ग्रामपंचायत निर्मितीसाठी किमान ६०० लोकसंख्या असणे आवश्यक असून, डोंगरी भागात हे प्रमाण ३०० आहे. ग्रामपंचायत सदस्यांची संख्या कमीत कमी ७ व जास्तीत जास्त १७ असून ते लोकसंख्येवर निश्चित होते. अविश्वास प्रस्ताव :- # तहसीलदारांकडे # 1/3 सदस्यांनी यांची मागणी करावी. # 2/3 सदस्यांनी ठराव संमत करावा. महाराष्ट्रातील एकूण ग्रामपंचायतींची संख्या: २७,८९४ == कायद्यातील कलमे == महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियम १९५८ कलम ५ अन्वये प्रत्येक खेड्यासाठी एक ग्रामपंचायत असावी. #ग्रामपंचायतीचे कार्य चालविण्यास गावातील लोक आपले प्रतिनिधी लोकसंख्येच्या प्रमाणात खालीलप्रमाणे प्रत्यक्ष मतदानाने निवडतील. #सदर सदस्यांचे मतदान हे प्रौढ व गुप्त मतदान पद्धतीने होईल. #आरक्षण :- अ) ग्रामपंचायतीमध्ये महिलांसाठी एकूण जागा पैकी ५०% जागा राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत.<br> ब) अनुसूचित जाती व अनुसूचित जमातीकरिता लोकसंख्येच्या प्रमाणात राखीव जागा ठेवण्यात आल्या आहेत.<br> क) इतर मागासवर्गीय घटकामध्ये मोडणाऱ्यांसाठी लोकांकरीता २७ % जागा आरक्षित आहेत. #सदस्यांची पात्रता :- १) तो गावातील ग्रामसभेचा सदस्य असावा.<br> २) त्याचे नाव मतदार यादीत असणे आवश्यक आहे.<br> ३) त्याने वयाची २१ वर्षे पूर्ण केलेली असावीत. #कृषी व पतपुरवठा क्षेत्रातील सहकार सोसायटीच्या अध्यक्षांना सहयोगी सदस्य म्हणून घेता येते. मात्र त्यास ग्रामपंचायतीची परवानगी लागते, आता ही पद्धत बंद झाली आहे. #मुदत – ग्रामपंचायतीची मुदत ५ वर्षांसाठी आहे. ग्रामपंचायत बरखास्तीनंतर ६ महिन्यात निवडणूक घेणे बंधनकारक आहे व कोणत्याही परिस्थितीत मुदतवाढ मिळत नाही. ग्रामपंचायत बरखास्त करण्याचा अधिकार राज्यशासनास आहे. जर निम्म्यापेक्षा जास्त सदस्यांनी राजीनामा दिला तर पोटनिवडणूक घेण्याचा निर्देश किंवा बरखास्तीचा निर्णय राज्यशासन घेते. त्या संदर्भातील अहवाल जिल्हाधिकारी शासनाकडे पाठवितो. #डोंगरी भागातील ३०० ते १५०० लोकसंख्येत सात सदस्य असतात. ==ग्रामसभा== मुंबई ग्रामपंचायत अधिनियम १९५८ कलम ७ अ अन्वये प्रत्येक गावासाठी एक ग्रामसभा अस्तित्वात आली.. खेड्यामधील मतदानाचा हक्क प्राप्त असणारी प्रत्येक व्यक्ती ही ग्रामसभेचा सदस्य असते. ग्रामपंचायत ही ग्रामसभेची कार्यकारिणी असल्याने ती ग्रामसभेला जबाबदार आहे. बोंगीरवाल नावाच्या एका समितीने ग्रामसभेला बळकटी प्राप्त करून दिली. ७३ व्या राज्यघटनादुरुस्तीनुसार १९९३ साली ग्रामसभेला संवैधानिक दर्जा प्राप्त झाला.असे असले तरीही, गावसंबंधीत कामे मंजूर करण्याचा अधिकार ग्रामसभेला नसतो.पण या सभेस नैतिक अधिकार जास्त असतो.ग्रामसभेचे गावाच्या विकासात महत्त्वाचे योगदान असते.हे तळागाळातील लोकांचा आवाज स्पष्ट करण्याचे एक माध्यम आहे.{{संदर्भ हवा}} ===ग्रामसभेच्या बैठका=== ग्रामसभेच्या एकूण ४ बैठका वर्षभरात होतात. २६ जानेवारी, १ मे, १५ ऑगस्ट व २ ऑक्टोबर या दिवशी या बैठका बोलविल्या जातात. * 2018 पासून 2 octची ग्रामसभा रद्द करण्यात आली असून ती ग्रामसभा नवीन आर्थिक वर्ष सुरू होण्यापूर्वी घेतली जाईल. ===अध्यक्ष=== ग्रामपंचायतीचा सरपंच ग्रामसभेच्या बैठकीचा अध्यक्ष असतो. त्याच्या अनुपस्थित उपसरपंच असतो आणि दोन्ही पण अनुपस्थित असतील तर सदस्यांमधून एकाची निवड अध्यक्ष म्हणून केली जाते ===ग्रामसभा करीत असलेली कामे=== #कर आकारणीसाठी मान्यता देणे. #ग्रामपंचायतीच्या विकास कामांना मजुरी देणे. #ग्रामपंचायतीचा प्रत्यक्ष खर्च व काम यांच्या पाहणीसाठी दक्षता समिती नेमणे. #ग्रामपंचायतीचे सदस्य निवडणे. #ग्रामसभा ठरावाचे माध्यमातून सर्व विभागांना सूचना व मत पाठवू शकते. == संस्थात्मक पदानुक्रम == {{chart top|संस्थात्मक पदानुक्रम|रचना|collapsed=no}} {{chart/start|align=center}} {{chart| | | | | | |ROI|ROI=[[भारत|भारतीय प्रजासत्ताक]]}} {{chart| | | | | |,|-|^|-|.}} {{chart| | | | |ST| |UT|ST=[[भारताची राज्ये आणि प्रदेश|राज्ये]]|UT=[[केंद्रशासित प्रदेश]]}} {{chart| | | | | |`|-|v|-|'}} {{chart| | | | | | |DV| | | | | | | | |DV=[[भारतातील प्रशासकीय विभाग|प्रशासकीय विभाग]]}} {{chart| | | | | | | |!| }} {{chart| | | | | | |DT| | | | | | | | |DT=[[भारतातील जिल्ह्यांची यादी|जिल्हे]]}} {{chart| |,|-|-|-|v|-|^|-|v|-|-|.}} {{chart|BK| |MC| |MS| |CC|BK=[[पंचायत समिती|पंचायत समिती (ब्लॉक)]]<br>(तहसील/तालुका)|MC=[[भारतातील महानगरपालिका|महानगरपालिका]]<br>(Municipal Corporations)|MS=[[नगर परिषद]]<br>(Municipal Council)|CC=[[नगर पंचायत]]<br>(Town Board)}} {{chart| |!| | | |`|-|-|-|+|-|-|'}} {{chart|VS| | | | | |WS|VS=[[ग्रामपंचायत]]<br />(ग्राम/गाव)|WS=वॉर्ड/प्रभाग}} {{chart/end}} {{chart bottom}} == सरपंच व उपसरपंच == ग्रामपंचायतीचा कार्यकारी प्रमुख हा सरपंच असतो. ग्रामपंचायतीमधून निवडून आलेले सभासद आपल्यातून सरपंचांची व उपसरपंचाची निवड करतात. (२०१७ सालापासून सरपंचाची निवडणूक थेट जनतेमधून होत आहे). सरपंच हे पद आरक्षित तर उपसरपंच हे पद खुले असून आरक्षणाची सोडत निवडणूक होण्याअगोदर जिल्हाधिकारी कार्यालयात करण्यात येते. निवडणुकीनंतर ग्रामपंचायतीची पहिली बैठक बोलाविण्याची अधिसूचना तेथील जिल्हाधिकारी काढतो. जिल्हाधिकाऱ्यांनी नियुक्त केलेला आधिकारी या बैठकीचे अध्यक्षस्थान भूषवितो. ===अविश्वासाचा ठराव=== सरपंचावर व उपसरपंचावर अविश्वासाचा ठराव आणण्यासाठी ग्रामपंचायत सदस्यांपैकी १/३ सदस्यांनी तो मांडावा लागतो. सूचना तहसीलदारांना मिळाल्यानंतर सात दिवसाच्या आत तहसीलदार ग्रामपंचायतीची विशेष सभा बोलवितो. त्याचे अध्यक्षस्थान तहसीलदार भूषवितात. जर हा ठराव २/३ बहुमताने पारित झाला तर त्यांना सरपंच वा उपसरपंच पदाचा राजीनामा द्यावा लागतो. मात्र महिला सरपंचावरील अविश्वासाचा ठराव मंजूर होण्यास ३/४ बहुमत असणे आवश्यक असते, असा ठराव बारगळल्यास तो पुन्हा पुढील एक वर्षात मांडता येत नाही. सरपंचांची निवड थेट जनतेतून होते. राज्य मंत्रिमंडळ बैठकीत हा निर्णय होऊन त्यावर शासन अधिसूचना प्रसिद्ध झाली आहे. ग्रामपंचायतीचे ‘बजेट’ तयार करण्याचा अधिकार यापासून ते ते विविध ग्रामविकास समित्यांचे अध्यक्षपद सरपंचांना बहाल केले आहे. शासनाने सरपंचांना ‘कवचकुण्डले’ सुद्धा दिली आहेत. पहिली दोन वर्षे सरपंचावर अविश्‍वासाचा ठराव आणता येत नाही. दोन वर्षांनी ७५ टक्के किंवा त्याहून अधिक ग्रामपंचायत सदस्यांनी अविश्‍वास प्रस्ताव मंजूर केला तरीही सरपंचपद जात नाही. या अविश्‍वासाच्या प्रस्तावाला विशेष ग्रामसभेत गुप्त मतदानाद्वारे संमती मिळाली तरच सरपंचपद जाते. जुलै २०१७ पासून दोनतृतीयांश सदस्यांनी मागणी केली तर अविश्‍वास प्रस्ताव मांडता येतो. यापूर्वी दोनतृतीयांश सदस्यांनी अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर होत होता, पण आता तीनचतुर्थांश सदस्यांच्या बहुमताशिवाय अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर होत नाही. पण ग्रामपंचायत सदस्यांच्या तीनचतुर्थांश बहुमताने अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर झाला तरी सरपंचपद जाणार नाही. त्यासाठी आणखी एक महत्त्वाचा टप्पा शासनाने ठेवला आहे. ग्रामपंचायत सदस्यांच्या तीनचतुर्थांश बहुमताने सरपंच यांच्यावरील अविश्‍वासाचा ठराव मंजूर झाल्यानंतर जिल्हाधिकारी हे त्यांनी नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्यामार्फत विशेष ग्रामसभा बोलवतात. जिल्हाधिकारी यांनी नियुक्त केलेल्या अधिकाऱ्याच्या समक्ष व त्याच्या अध्यक्षतेखाली विशेष ग्रामसभेसमोर गुप्त मतदानाद्वारे अविश्‍वासाचा ठरावाला संमती मिळाली तरच सरपंचपद जाईल. सरपंचावर अविश्‍वासाठी केवळ ग्रामपंचायत सदस्यांवर शासनाने भरोसा ठेवला नाही. विशेष ग्रामसभेवरच भरोसा ठेवला आहे. ===अविश्‍वासाचा ठराव निष्फळ ठरल्यास=== सरपंच किंवा उपसरपंच यांच्या निवडणुकीच्या दिनांकापासून दोन वर्षांच्या कालावधीच्या आत आणि ग्रामपंचायतीची मुदत समाप्त होण्यापूर्वी सहा महिन्यांच्या आत अविश्‍वासाचा प्रस्ताव आणता येत नाही. अविश्‍वासाचा प्रस्ताव निष्फळ ठरवल्यास त्यानंतर पुढील दोन वर्षांच्या कालावधीत अविश्‍वासाचाप्रस्ताव आणता येत नाही. यापूर्वी सरपंचांवर कितीही वेळा अविश्‍वासाचा प्रस्ताव आणता येत होता. त्याचा परिणाम सरपंचांच्या स्थैर्यावर आणि कामकाजावर होत होता. पण आता पाच वर्षांच्या कालावधीत सरपंचावर केवळ दोनदाच अविश्‍वासाचा प्रस्ताव आणता येतो. ==थेट जनतेतून निवड== [[गुजरात]] आणि [[मध्यप्रदेश]] यांसारख्या राज्यांत सरपंचांची निवड थेट जनतेतून होते. महाराष्ट्रातही थेट जनतेतून सरपंच निवडण्याचा निर्णय राज्य मंत्रिमंडळाच्या ३ जुलै २०१७ च्या बैठकीत झाला होता. त्यानुसार महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमात सुधारणा करण्यासाठी राज्यपालांनी संमती दिली व दि. १९ जुलै २०१७ रोजी शासन अधिसूचना प्रसिद्ध झाली. महाराष्ट्र ग्रामपंचायत अधिनियमात अनेक महत्त्वाच्या सुधारणा करण्यात आल्या. सरपंचांना गावाचा ‘'''शक्तिमान नेता'''’ बनवले आहे. *महाराष्ट्रातील जिल्ह्यांत ऑक्टोबर २०१७ पासून ते फेब्रुवारी २०१८ या पाच महिन्यांच्या कालावधीत ४५८ ग्रामपंचायतींच्या निवडणुका झाल्या. एकेकाळी सर्व ग्रामसभा, समित्यांचे अध्यक्ष व सरपंच यांची निवड ग्रामपंचायत सदस्यांमधून निवडणुकीने होत होती. * आर्थिक वर्षाच्या पहिल्या ग्रामसभेचे अध्यक्षपद सरपंचांकडे आणि इतर ग्रामसभांचे अध्यक्षपद ग्रामसभा ठरवील त्यांना मिळत होते. मात्र, आता जुलै २०१७पासून गावातील पात्र मतदारांकडून गुप्त मतदान पद्धतीने थेट सरपंचाची निवड होते.. सर्व ग्रामसभांचे आणि ग्रामविकास समित्यांचे पदसिद्ध अध्यक्षपद सरपंच यांच्याकडे असते. सरपंच पदासाठी वय २१हून कमी नसावे, सातवी उत्तीर्ण असावे आणि गावच्या मतदार यादीत नाव असावे, अशा अटी आहेत. थेट जनतेतून निवड सध्या रद्द करण्यात आली होती, पण २०२२ पासून थेट जनतेतून निवड पुन्हा सुरू करण्यात आली आहे. == समसमान मते पडल्यास सरपंचाचे मत-निर्णायक == उपसरपंचपदाच्या निवडणूक फेरीमध्ये सरपंच यांना मतदानात भाग घेता येईल. *तसेच उमेदवारांना समसमान मते पडली तर निर्णायकी मत देण्याचा हक्क सरपंचाला आहे. ** (अवर सचिव महाराष्ट्र शासन यांचेकडील 3 जुलै 2018चे पत्र तसेच मुंबई उच्च न्यायालय यांचा याचिका क्रमांक 5949 /2018 मधील 15/6/2018चा निर्णय) ==राजीनामा== [[सरपंच]] आपल्या पदाचा राजीनामा पंचायत समिती सभापती यांच्याकडे तर उपसरपंच सरपंचांकडे देतात. अकार्यक्षमता, गैरवर्तन यासारख्या कारणांवरून जिल्हा परिषदेची स्थायी समिती सरपंचास पदमुक्त करते. ==मानधन== सरपंचाचे मानधन ग्रामपंचायतीच्या वार्षिक उत्पन्नावर अवलंबून असते. त्यांना अतिथी भत्ता म्हणून वार्षिक अंदाजपत्रकांच्या २% किंवा ६०००/- रु यापैकी जी मोठी रक्कम असते ती दिली जाते. ==अधिकार व कार्ये== #मासिक सभा बोलावणे व त्यांचे अध्यक्षस्थान भूषविणे. #गावातील विकास योजनांची अंमलबजावणी करणे #ग्रामपंचायतीच्या कर्मचाऱ्यांवर देखरेख व नियंत्रण ठेवणे. #योजनांना पंचायत समितीची मंजूरी घेणे. #ग्रामपंचायतीचा दस्तऐवज सुस्थितीत ठेवणे. == ग्रामविकास अधिकारी == ग्रामसेवकाला ग्रामपंचायतीचा सचिव, ग्रामपंचायत अधिकारी वा चिटणीस या नावाने ओळखतात. ग्रामसेवकाची निवड जिल्हा परिषदेकडून होते व त्याची नेमणूक ''मुख्य कार्यकारी अधिकारी'' करतात. * हा जिल्हा परिषदेचा सेवक असतो, त्याचे वेतन जिल्हा निधीतून होते. त्याच्यावर गटविकास अधिकारी यांचे नजीकचे नियंत्रण असते. ===ग्रामसेवकाचे काम=== #[[ग्रामपंचायतीचे]] अंदाजपत्रक तयार करणे. #ग्रामपंचायतीचे दफ्तर सांभाळणे. #गावातील लोकांना आरोग्य, शेती, ग्रामविकास, शिक्षण इत्यादींबाबत सल्ला देणे. #लोकांना ग्रामविकासाच्या वेगवेगळ्या शासकीय योजनांची माहिती देणे. #करवसुल करणे. #जनतेला विविध प्रकारची दाखले देणें #जन्म-मृत्यू,उपजतमृत्यू नोंदणी निबंधक अधिकारी म्हनून काम पाहणे. #बालविवाह प्रतिबंध अधिकारी म्हणून कामकाज करणे. #मजूर नोंदणी अधिकारी म्हणून कामकाज करणे. #बांधकाम कामगार यांची नोंदणी करणे. #जनमाहिती अधिकारी कामकाज करणे. #जैव विविधता समिती सचिव म्हणून काम करणे. #विवाह नोंदणी निबंधक कामकाज करणे. #आपत्कालीन समिती सचिव म्हणून काकाज करणे. #झाडे लावणे,शोछालय बांधून ते वापरायला शिकविणे. #ग्रामसभेचा सचिव म्हणून कामकाज करणे... ==ग्रामपंचायतीच्या उत्पन्नाची साधने== #ग्रामपंचायत हद्दीतील घरे व मोकळ्या जागा यांवरील कर #व्यवसाय कर, यात्रा कर, जनावरांच्या खरेदी-विक्रीवरील कर #जमीन महसुलाच्या प्रमाणात राज्य सरकारकडून मिळणारे अनुदान #विकासकामांसाठी जिल्हा परिषदेकडून मिळणारे अनुदान. ==ग्रामपंचायतीची कामे== एकूण 29 विषय # गावात रस्ते बांधणे. # गावातील रस्त्यांची दुरुस्ती करणे. # दिवाबत्तीची सोय करणे. #[[जन्म]], [[मृत्यू]] व [[विवाह]] यांची नोंद ठेवणे. # सार्वजनिक स्वच्छता ठेवणे. # सांडपाण्याची व्यवस्था करणे. # पिण्याच्या पाण्याचा पुरवठा करणे. #[[शिक्षण]] तसेच [[आरोग्य]] विषयक सोयी पुरवणे. # शेती विकासाच्या व पशुधन सुधारणेच्या योजना अंमलात आणणे. # गावाचा [[बाजार]], [[जत्रा]], [[उत्सव|उत्सव, संदल]] , उरुस यांची व्यवस्था ठेवणे. # ग्राम पंचायत हद्दीतील येणारे कर व शासना कडून येणारी निधी यांचा योग्य त्या ठिकाणी वापर करावा. == मासिक बैठका == ग्रामपंचायतीची प्रत्येक महिन्यास एक अशा वर्षातून बारा बैठका बोलावल्या जातात. गावामध्ये नैसर्गिक आपत्ती किंवा इतर कोणतेही कारण देऊन बैठक बोलवता येते . == अर्थसंकल्प == येणाऱ्या वर्षाचा गावाच्या जमाखर्चाचा अंदाज बांधणे, म्हणजे अर्थसंकल्प करणे. महाराष्ट्र शासनाने त्यासाठी आराखडा तयार केलेला आहे. त्यानुसार विविध १२८ मार्गाने गावात निधी जमा केला जाऊ शकतो व त्याचा विनियोग करणारी ढोबळ मानाने मुख्यतः १२२ खाती शासनाने नमूद केलेली आहेत. त्या त्या मार्गाने व खात्यानुसार आर्थिक अंदाज बनवून तो ग्रामसभेतून मंजूर करून घ्यावा लागतो. ==प्राचार्य पी.बी.पाटील समितीच्या शिफारशी== महाराष्ट्रातील भाजप- शिवसेना युती सरकारने ग्रामपंचायतीचा सरपंच जनतेतून निवडण्याचा निर्णय ३ जुलै २०१७ रोजी घेतला. मात्र, जनतेतून सरपंचाची निवड करावी, अशी सूचना सन १९८४ प्राचार्य पी. बी. पाटील यांच्या समितीने केली होती. राज्य सरकारनेया शिफारशीची अंमलबजावणी तब्बल ३१ वर्षांनंतर केली. महाराष्ट्रात वसंतराव नाईक यांच्या शिफारशीनुसार १ मे १९६२ पासून ग्रामपंचायत, पंचायत समिती व जिल्हा परिषद असे त्रिस्तरीय पंचायतराज व्यवस्था सुरू झाली. पंचायतराज व्यवस्थेत सुधारणा करण्याबाबत राज्य सरकारने वेळोवेळी समित्या नेमल्या. पंचायतराज व्यवस्थेच्या बळकटीकरणासाठी १८ जून १९८४ रोजी प्राचार्य पी. बी. पाटील यांची समिती नेमण्यात आली. ‘पंचायतराज’चे पुनर्विलोकन करणाऱ्या या संस्थेची कार्यकक्षा व्यापक होती. जून १९८६ मध्ये या समितीने तिच्या शिफारशी राज्य सरकारला सादर केल्या. * त्यात ग्रामपंचायतीचा प्रमुख असलेल्या सरपंचाची निवड थेट जनतेतून करावी. तसेच विविध शासकीय योजनांची अंमलबजावणी पंचायतराज व्यवस्थेकडे सोपवावी, महिला व बालकल्याण समिती स्थापन करावी, अशा अनेक क्रांतिकारी शिफारशी या समितीने केल्या. या समितीने ‘पंचायतराज’ला एक वेगळी दिशा दिली. ७३ वी घटनादुरुस्ती होण्यापूर्वीच या समितीने क्रांतिकारी शिफारशी केल्या होत्या; परंतु राज्यकर्त्यांनी त्याकडे दुर्लक्ष केले. पंचायतराज व्यवस्थेच्या बळकटीकरणाबाबत ७३ व्या घटनादुरुस्तीनंतर राज्य सरकारने पावले उचलली. विलासराव देशमुख मुख्यमंत्री असताना २ ऑक्‍टोबर २००० रोजी पाटील समितीच्या बहुतांश शिफारशींची अंमलबजावणी सुरू झाली; परंतु जनतेतून सरपंच ही शिफारस मात्र लागू करण्यात आली नाही. त्याची अंमलबजावणी करण्याचा निर्णय २०१७ साली युती सरकारने घेतला. {{भारतातील स्थानिक स्वराज्य संस्था}} [[वर्ग:नागरिकशास्त्र]] [[वर्ग:१० जानेवारी २०१८ कार्यशाळा]] [[वर्ग:भारताच्या स्थानिक शासन]] 1f5cc014qzowua4mcdm0drcxqnfrnkq 0 14928 2699792 2634184 2026-08-07T02:03:22Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699792 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Mumbai 03-2016 40 Bombay High Court.jpg|इवलेसे]] '''मुंबई उच्च न्यायालय ('''अधिकृत नाव''': बॉम्बे हायकोर्ट'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ecommitteesci.gov.in/division/high-court-of-bombay/|title=High Court Of Bombay {{!}} Official l of e-Committee, Supreme Court of India pm{{!}} India|language=en-US|access-date=2022-04-20}}</ref>''',''' [[इंग्रजी]]''': The High Court of Bombay)''' हे [[भारत]]ातील सर्वात जुन्या न्यायालयापैकी एक आहे. [[महाराष्ट्र]] आणि [[गोवा]] राज्यांसोबत [[दिव]] -[[दमण]] आणि [[दादरा आणि नगर हवेली]] हे केंद्रशासित प्रदेश मुंबई उच्च न्यायालाच्या न्यायक्षेत्रात येतात. उच्च न्यायालयाची कायम खंडपीठे महाराष्ट्रात [[नागपूर]] आणि [[छत्रपती संभाजीनगर]] येथे तर गोव्यात [[पणजी]] येथे आहे आणि नुकतेच नवीन निर्माण झालेले फिरते पिठ, [[कोल्हापूर]] येथे असून, हे फिरते-पीठ कोल्हापूर, सांगली सातारा, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग आणि सोलापूर अशा सहा जिल्ह्यांसाठी असणार आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://main.sci.gov.in/collegium-resolutions|title=Collegium Resolutions {{!}} SUPREME COURT OF INDIA|website=main.sci.gov.in|access-date=2022-04-20}}</ref> मुंबई उच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालावर केवळ [[सर्वोच्च न्यायालय]], दिल्ली येथेच दाद मागता येऊ शकते, तसेच उच्च न्यायालयने दिलेला निकाल, उच्च न्यायालयाच्या न्याय-क्षेत्रास बंधनकारक असतो. == नांवांची गंम्मत == १९९५ मध्ये शहराचे नाव बदलून '''बॉम्बे''' ऐवजी ''मुंबई'' असे करण्यात आले असले तरी, कोर्टाने एक संस्था म्हणून त्याचे पालन केले नाही आणि '''Bombay High Court''' हे नाव कायम ठेवले. * तथापि, '''मुंबई उच्च-न्यायालय''' असे नामबदल करण्यासाठीचे विधेयक केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ५ जुलै २०१६ रोजी '''कलकत्ता''' उच्च न्यायालय आणि '''मद्रास''' उच्च न्यायालयाचे नाव अनुक्रमे [[कोलकाता उच्च न्यायालय]] आणि [[चेन्नई उच्च न्यायालय]] असे बदलण्यास-सह मान्यता दिली. ते भारताच्या संसदेसमोर मंजुरीसाठी प्रलंबित आहे. परंतु, काही काळासाठी ते लागू केले जाणार नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/cabinet-renames-bombay-madras-calcutta-high-courts-kolkata-mumbai-chennai/|title=Cabinet renames high courts in Kolkata, Mumbai, Chennai|date=2016-07-05|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/names-of-calcutta-madras-bombay-hcs-may-not-change-in-near-future-govt/|title=Names of Calcutta, Madras, Bombay HCs may not change in near future: Govt|date=2016-12-14|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref> ==कर्मवीर भाऊराव पाटील मार्ग== बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने कर्मवीर [[भाऊराव पाटील]] यांच्या सामाजिक कार्याची दखल घेऊन [[मुंबई]] येथील [[चर्चगेट]] परिसरातील [[मुंबई उच्च न्यायालय]] व [[राजाबाई क्लॉक टॉवर]] येथे त्यांची स्मृती लोकांमध्ये जिवंत ठेवण्यासाठी आणि लोकांना स्फूर्ती मिळावी म्हणून एका रस्त्याचे '''कर्मवीर''' [[भाऊराव पाटील]] [[मार्ग]] असे नामकरण केलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,१७ डिसेंबर २०२४</ref> == कायम खंडपीठे == # नागपूर # औरंगाबाद # पणजी, गोवा * कोल्हापूर (सर्किट बेंच) ==हे सुद्धा पहा== * [[मुंबई उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ]] * [[मुख्य न्यायाधीश]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==अधिकृत संकेतस्थळ== * [http://bombayhighcourt.nic.in/ मुंबई उच्च न्यायालय] {{भारतातील उच्च न्यायालये}} [[वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये]] [[वर्ग:मुंबई उच्च न्यायालय|*]] 4h9gnegs7a7t0dr05mygouuxitm92e8 2699793 2699792 2026-08-07T02:06:07Z संतोष गोरे 135680 2699793 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Mumbai 03-2016 40 Bombay High Court.jpg|इवलेसे]] '''मुंबई उच्च न्यायालय ('''अधिकृत नाव''': बॉम्बे हायकोर्ट'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ecommitteesci.gov.in/division/high-court-of-bombay/|title=High Court Of Bombay {{!}} Official l of e-Committee, Supreme Court of India pm{{!}} India|language=en-US|access-date=2022-04-20}}</ref>''',''' [[इंग्रजी]]''': The High Court of Bombay)''' हे [[भारत]]ातील सर्वात जुन्या न्यायालयापैकी एक आहे. [[महाराष्ट्र]] आणि [[गोवा]] राज्यांसोबत [[दिव]] -[[दमण]] आणि [[दादरा आणि नगर हवेली]] हे केंद्रशासित प्रदेश मुंबई उच्च न्यायालाच्या न्यायक्षेत्रात येतात. उच्च न्यायालयाची कायम खंडपीठे महाराष्ट्रात [[नागपूर]] आणि [[छत्रपती संभाजीनगर]] येथे तर गोव्यात [[पणजी]] येथे आहे आणि नुकतेच नवीन निर्माण झालेले फिरते पिठ, [[कोल्हापूर]] येथे असून, हे फिरते-पीठ कोल्हापूर, सांगली सातारा, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग आणि सोलापूर अशा सहा जिल्ह्यांसाठी असणार आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://main.sci.gov.in/collegium-resolutions|title=Collegium Resolutions {{!}} SUPREME COURT OF INDIA|website=main.sci.gov.in|access-date=2022-04-20}}</ref> मुंबई उच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालावर केवळ [[सर्वोच्च न्यायालय]], दिल्ली येथेच दाद मागता येऊ शकते, तसेच उच्च न्यायालयने दिलेला निकाल, उच्च न्यायालयाच्या न्याय-क्षेत्रास बंधनकारक असतो. == नावांची गम्मत == १९९५ मध्ये शहराचे नाव बदलून बॉम्बे ऐवजी मुंबई असे करण्यात आले असले तरी, कोर्टाने एक संस्था म्हणून त्याचे पालन केले नाही आणि 'बॉम्बे हाय कोर्ट' हे नाव कायम ठेवले. तथापि, 'मुंबई उच्च-न्यायालय' असे नामबदल करण्यासाठीचे विधेयक केंद्रीय मंत्रिमंडळाने ५ जुलै २०१६ रोजी कलकत्ता उच्च न्यायालय आणि मद्रास उच्च न्यायालयाचे नाव अनुक्रमे [[कोलकाता उच्च न्यायालय]] आणि [[चेन्नई उच्च न्यायालय]] असे बदलण्यास-सह मान्यता दिली. ते भारताच्या संसदेसमोर मंजुरीसाठी प्रलंबित आहे. परंतु, काही काळासाठी ते लागू केले जाणार नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/cabinet-renames-bombay-madras-calcutta-high-courts-kolkata-mumbai-chennai/|title=Cabinet renames high courts in Kolkata, Mumbai, Chennai|date=2016-07-05|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/names-of-calcutta-madras-bombay-hcs-may-not-change-in-near-future-govt/|title=Names of Calcutta, Madras, Bombay HCs may not change in near future: Govt|date=2016-12-14|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref> ==कर्मवीर भाऊराव पाटील मार्ग== बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने कर्मवीर [[भाऊराव पाटील]] यांच्या सामाजिक कार्याची दखल घेऊन [[मुंबई]] येथील [[चर्चगेट]] परिसरातील [[मुंबई उच्च न्यायालय]] व [[राजाबाई क्लॉक टॉवर]] येथे त्यांची स्मृती लोकांमध्ये जिवंत ठेवण्यासाठी आणि लोकांना स्फूर्ती मिळावी म्हणून एका रस्त्याचे '''कर्मवीर''' [[भाऊराव पाटील]] [[मार्ग]] असे नामकरण केलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,१७ डिसेंबर २०२४</ref> == कायम खंडपीठे == # नागपूर # औरंगाबाद # पणजी, गोवा * कोल्हापूर (सर्किट बेंच) ==हे सुद्धा पहा== * [[मुंबई उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ]] * [[मुख्य न्यायाधीश]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==अधिकृत संकेतस्थळ== * [http://bombayhighcourt.nic.in/ मुंबई उच्च न्यायालय] {{भारतातील उच्च न्यायालये}} [[वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये]] [[वर्ग:मुंबई उच्च न्यायालय|*]] py5pirdjwnm35gnwfbho7qdjek04r4b 2699794 2699793 2026-08-07T02:07:59Z संतोष गोरे 135680 /* नावांची गम्मत */ 2699794 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Mumbai 03-2016 40 Bombay High Court.jpg|इवलेसे]] '''मुंबई उच्च न्यायालय ('''अधिकृत नाव''': बॉम्बे हायकोर्ट'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ecommitteesci.gov.in/division/high-court-of-bombay/|title=High Court Of Bombay {{!}} Official l of e-Committee, Supreme Court of India pm{{!}} India|language=en-US|access-date=2022-04-20}}</ref>''',''' [[इंग्रजी]]''': The High Court of Bombay)''' हे [[भारत]]ातील सर्वात जुन्या न्यायालयापैकी एक आहे. [[महाराष्ट्र]] आणि [[गोवा]] राज्यांसोबत [[दिव]] -[[दमण]] आणि [[दादरा आणि नगर हवेली]] हे केंद्रशासित प्रदेश मुंबई उच्च न्यायालाच्या न्यायक्षेत्रात येतात. उच्च न्यायालयाची कायम खंडपीठे महाराष्ट्रात [[नागपूर]] आणि [[छत्रपती संभाजीनगर]] येथे तर गोव्यात [[पणजी]] येथे आहे आणि नुकतेच नवीन निर्माण झालेले फिरते पिठ, [[कोल्हापूर]] येथे असून, हे फिरते-पीठ कोल्हापूर, सांगली सातारा, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग आणि सोलापूर अशा सहा जिल्ह्यांसाठी असणार आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://main.sci.gov.in/collegium-resolutions|title=Collegium Resolutions {{!}} SUPREME COURT OF INDIA|website=main.sci.gov.in|access-date=2022-04-20}}</ref> मुंबई उच्च न्यायालयाने दिलेल्या निकालावर केवळ [[सर्वोच्च न्यायालय]], दिल्ली येथेच दाद मागता येऊ शकते, तसेच उच्च न्यायालयने दिलेला निकाल, उच्च न्यायालयाच्या न्याय-क्षेत्रास बंधनकारक असतो. == नावांची गम्मत == १९९५ मध्ये शहराचे नाव बॉम्बेवरून बदलून मुंबई करण्यात आले, तरीही न्यायालयाची एक संस्था म्हणून जुनीच परंपरा कायम ठेवत त्याचे नाव 'बॉम्बे हाय कोर्ट' असेच ठेवण्यात आले. ​तथापि, या न्यायालयाचे नाव बदलून 'मुंबई उच्च न्यायालय' करण्यासाठी ५ जुलै २०१६ रोजी केंद्रीय मंत्रिमंडळाने एका विधेयकाला मंजुरी दिली. याच विधेयकानुसार कलकत्ता आणि मद्रास उच्च न्यायालयांची नावे बदलून ती अनुक्रमे '[[कोलकाता उच्च न्यायालय]]' आणि '[[चेन्नई उच्च न्यायालय]]' अशी करण्याचा प्रस्ताव होता. हे विधेयक सध्या भारताच्या संसदेत मंजुरीसाठी प्रलंबित असून, ते अद्याप पूर्णपणे लागू झालेले नाही.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/india-news-india/cabinet-renames-bombay-madras-calcutta-high-courts-kolkata-mumbai-chennai/|title=Cabinet renames high courts in Kolkata, Mumbai, Chennai|date=2016-07-05|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/names-of-calcutta-madras-bombay-hcs-may-not-change-in-near-future-govt/|title=Names of Calcutta, Madras, Bombay HCs may not change in near future: Govt|date=2016-12-14|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-04-20}}</ref> ==कर्मवीर भाऊराव पाटील मार्ग== बृहन्मुंबई महानगरपालिकेने कर्मवीर [[भाऊराव पाटील]] यांच्या सामाजिक कार्याची दखल घेऊन [[मुंबई]] येथील [[चर्चगेट]] परिसरातील [[मुंबई उच्च न्यायालय]] व [[राजाबाई क्लॉक टॉवर]] येथे त्यांची स्मृती लोकांमध्ये जिवंत ठेवण्यासाठी आणि लोकांना स्फूर्ती मिळावी म्हणून एका रस्त्याचे '''कर्मवीर''' [[भाऊराव पाटील]] [[मार्ग]] असे नामकरण केलेले आहे.<ref>महाराष्ट्र टाईम्स, मुंबई टाईम्स, मंगळवार,१७ डिसेंबर २०२४</ref> == कायम खंडपीठे == # नागपूर # औरंगाबाद # पणजी, गोवा * कोल्हापूर (सर्किट बेंच) ==हे सुद्धा पहा== * [[मुंबई उच्च न्यायालयाचे खंडपीठ]] * [[मुख्य न्यायाधीश]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==अधिकृत संकेतस्थळ== * [http://bombayhighcourt.nic.in/ मुंबई उच्च न्यायालय] {{भारतातील उच्च न्यायालये}} [[वर्ग:भारतातील उच्च न्यायालये]] [[वर्ग:मुंबई उच्च न्यायालय|*]] 3vlz0oadmfq3rxu59p89fjo3blqfze5 0 14987 2699643 2500113 2026-08-06T14:54:46Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699643 wikitext text/x-wiki '''संभाजी ब्रिगेड''' ही महाराष्ट्रातील एक [[मराठा]] व बहुजन समाजात काम करणारी संघटना आणि राजकीय पक्ष आहे. [[संभाजी महाराज]] यांचे नाव या संघटनेला दिले आहे. ही संघटना समाजात परिवर्तनवादी विचारांचा प्रसार करण्याचे काम करते. पुरुषोत्तम खेडेकर हे या संघटनेचा संस्थापक अध्यक्ष आहेत. मराठा सेवा संघाच्या या "संभाजी ब्रिगेड'मध्ये फूट पडली असून, राजकीय पक्ष म्हणून ब्रिगेडसोबत काम करण्यास नकार दिलेल्या मंडळींनी स्वतंत्र ब्रिगेड स्थापन केली आहे. प्रवीण गायकवाड यांची या नव्या गटाच्या अध्यक्षपदी निवड झाली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.esakal.com/maharashtra/pune-maharashtra-news-sambhaji-brigade-divide-105349|title="संभाजी ब्रिगेड'मध्ये फूट|website=www.esakal.com|language=mr|access-date=2018-04-29}}</ref> == ब्रगेडची कृत्ये == * भांडारकर प्राच्य विद्या संशोधन संस्थेवर हल्ला : जेम्स लेन यांनी लिहिलेल्या ''शिवाजी : द हिंदू किंग इन इस्लामिक इंडिया'' या पुस्तकातील [[जिजाबाई शहाजी भोसले|जिजाबाई]] यांच्या तथाकथित बदनामीचा संशय घेऊन संभाजी ब्रिगेडच्या लोकांनी [[भांडारकर प्राच्यविद्या संशोधन मंदिर|भांडारकर प्राच्य विद्या संशोधन संस्थेवर]] हल्ला केला. या प्रसंगी ब्रिगेडच्या ७२ तरुणांना पोलिसांनी अटक केली. २०१७ साली या खटल्याचा निकाल लागला आणि त्यामध्ये सर्वच ७२ जणांवर आरोप सिद्ध न करता आल्याने त्यांना निर्दोष मुक्त करण्यात आले..<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/all-the-sambhaji-brigade-activists-acquitted-by-pune-session-court-in-bhandarkar-institute-attack-case/articleshow/61275525.cms|title=भांडारकर हल्ला: 'ब्रिगेड'चे सर्व कार्यकर्ते निर्दोष -Maharashtra Times|date=2017-10-27|work=Maharashtra Times|access-date=2018-03-19|language=mr}}{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[चित्र:BORI, Pune.jpg|thumb|150px|भांडारकर प्राच्य विद्या संशोधन संस्थेवर संभाजी ब्रिगेडने हल्ला केला होता. त्यानी ही संस्था जाळली होती.]] * [[रायगड (किल्ला)|रायगडावरील]] वाघ्या कुत्र्याची समाधी फोडून कुत्र्याचा पुतळा दरीत फेकला. संभाजी ब्रिगेडच्या लोकांनी वाघ्या कुत्र्याच्या पुतळ्यावर हल्ला केला. याचे म्हणणे असे होते की हा शिवाजी महाराजाचा कुत्रा नव्हता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/mumbai/report_73-held-for-removing-shivaji-dogs-statue-from-raigad-fort_1723352|title=73 held for removing Shivaji dog’s statue from Raigad fort {{!}} Latest News & Updates at Daily News & Analysis|date=2012-08-03|work=dna|access-date=2018-03-19|language=en-US}}</ref>[[चित्र:RaigadFort8.jpg|thumb|150px|रायगडावरील वाघ्या कुत्र्याचा पुतळा. हा पुतळा संभाजी ब्रिगेडच्या लोकांनी तोडला होता.]] * पुणे महापालिकेच्या महापौर कार्यालयावर केलेला हल्ला: ब्रिगेडचे ४० ते ५० लोक कार्यालयात घुसले आणि तोडफोड केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://ibnlive.in.com/videos/129639/shiva-sena-attacks-pune-mayors-office.html|title=News18.com: CNN-News18 Breaking News India, Latest News, Current News Headlines|website=News18|language=en-US|access-date=2018-03-19|archive-date=2014-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20140118045729/http://ibnlive.in.com/videos/129639/shiva-sena-attacks-pune-mayors-office.html|url-status=dead}}</ref> * महाराष्ट्राचे गृहमंत्री [[आर. आर. पाटील]] यांच्यावर हल्ला: ''शिवाजी : द हिंदू किग इन इस्लामिक इंडिया'' या पुस्तकावरची बंदी सर्वोच्च न्यायालयाने उठवली, त्यावेळेला ब्रिगेडच्या लोकांनी आर. आर. पाटील यांच्या विरोधात आंदोलन केले.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/City-Mumbai/Sambhaji-Brigade-targets-home-min/articleshow/6153260.cms|title=Sambhaji Brigade targets home min – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-03-19}}</ref> * बाबासाहेब पुरंदरे यांच्यावर शाईफेक केली.<ref>{{स्रोत बातमी|title=ink-babasaheb-purandare {{!}} Loksatta|दुवा=https://www.loksatta.com/tag/ink-babasaheb-purandare/|ॲक्सेसदिनांक=५ मे २०१८|काम=www.loksatta.com|भाषा=mr-IN}}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * पुण्याच्या संभाजी उद्यानातला [[राम गणेश गडकरी]] यांचा पुतळा तोडून मुठा नदीत फेकला. == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:मराठा संघटना]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील संघटना]] 1kn7nhgx053a6xuyuuaq5dicl9dbosl 0 15636 2699734 2346166 2026-08-06T19:12:51Z अभय नातू 206 माहिती 2699734 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आशिष कुमार बल्लाळ''' ([[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] - ) हा {{fh|IND}}कडून [[हॉकी]] खेळलेला खेळाडू आहे. हा गोलरक्षक आणि कर्णधार होता.<ref>{{cite web |title=Ashish Ballal Profile |url=[https://www.hockeyindia.org/](https://www.hockeyindia.org/) |website=Hockey India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> त्याने आपल्या आंतरराष्ट्रीय कारकीर्दीत २७५ हून अधिक सामन्यांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले. [[१९९८ आशियाई खेळ|१९९८च्या बँकॉक]] [[आशियाई खेळ|आशियाई खेळांमध्ये]] भारताला सुवर्णपदक मिळवून देण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती; {{fh|PRK}}विरुद्धच्या अंतिम सामन्यातील पेनल्टी शूटआऊटमध्ये बल्लाळने दोन महत्त्वाचे गोल अडवून भारताचा ऐतिहासिक विजय निश्चित केला होता.<ref>{{cite web |title=Bangkok Asian Games 1998 Hockey Finals |url=[https://www.thehindu.com/sport/hockey/](https://www.thehindu.com/sport/hockey/) |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> याशिवाय त्याने [[१९९२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९२च्या बार्सिलोना]] [[ऑलिंपिक खेळ|ऑलिंपिक स्पर्धा]], [[१९९४ हॉकी विश्वचषक|१९९४चा]] [[हॉकी विश्वचषक]] आणि [[१९९४ हॉकी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्येही सहभाग घेतला. भारतीय हॉकीतील त्यांच्या उल्लेखनीय योगदानाबद्दल त्यांना भारत सरकारने १९९७ मध्ये [[अर्जुन पुरस्कार]] देऊन सन्मानित केले.<ref>{{cite web |title=List of Arjuna Awardees in Hockey |url=[https://yas.nic.in/](https://yas.nic.in/) |website=Ministry of Youth Affairs and Sports |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] fy0tb2on99crnid3ym9m1bp704xfjak 2699735 2699734 2026-08-06T19:12:53Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2699735 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आशिष कुमार बल्लाळ''' ([[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] - ) हा {{fh|IND}}कडून [[हॉकी]] खेळलेला खेळाडू आहे. हा गोलरक्षक आणि कर्णधार होता.<ref>{{cite web |title=Ashish Ballal Profile |url=[https://www.hockeyindia.org/](https://www.hockeyindia.org/) |website=Hockey India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> त्याने आपल्या आंतरराष्ट्रीय कारकीर्दीत २७५ हून अधिक सामन्यांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले. [[१९९८ आशियाई खेळ|१९९८ च्या बँकॉक]] [[आशियाई खेळ|आशियाई खेळांमध्ये]] भारताला सुवर्णपदक मिळवून देण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती; {{fh|PRK}}विरुद्धच्या अंतिम सामन्यातील पेनल्टी शूटआऊटमध्ये बल्लाळने दोन महत्त्वाचे गोल अडवून भारताचा ऐतिहासिक विजय निश्चित केला होता.<ref>{{cite web |title=Bangkok Asian Games 1998 Hockey Finals |url=[https://www.thehindu.com/sport/hockey/](https://www.thehindu.com/sport/hockey/) |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> याशिवाय त्याने [[१९९२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९२ च्या बार्सिलोना]] [[ऑलिंपिक खेळ|ऑलिंपिक स्पर्धा]], [[१९९४ हॉकी विश्वचषक|१९९४चा]] [[हॉकी विश्वचषक]] आणि [[१९९४ हॉकी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्येही सहभाग घेतला. भारतीय हॉकीतील त्यांच्या उल्लेखनीय योगदानाबद्दल त्यांना भारत सरकारने १९९७ मध्ये [[अर्जुन पुरस्कार]] देऊन सन्मानित केले.<ref>{{cite web |title=List of Arjuna Awardees in Hockey |url=[https://yas.nic.in/](https://yas.nic.in/) |website=Ministry of Youth Affairs and Sports |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] srklqvavtmghiqh7bx3f1tz5uajymox 2699736 2699735 2026-08-06T19:14:35Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699736 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आशिष कुमार बल्लाळ''' ([[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] - ) हा {{fh|IND}}कडून [[हॉकी]] खेळलेला खेळाडू आहे. हा गोलरक्षक आणि कर्णधार होता.<ref>{{cite web |title=Ashish Ballal Profile |url=https://www.hockeyindia.org/ |website=Hockey India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> त्याने आपल्या आंतरराष्ट्रीय कारकीर्दीत २७५ हून अधिक सामन्यांमध्ये भारताचे प्रतिनिधित्व केले. [[१९९८ आशियाई खेळ|१९९८ च्या बँकॉक]] [[आशियाई खेळ|आशियाई खेळांमध्ये]] भारताला सुवर्णपदक मिळवून देण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली होती; {{fh|PRK}}विरुद्धच्या अंतिम सामन्यातील पेनल्टी शूटआऊटमध्ये बल्लाळने दोन महत्त्वाचे गोल अडवून भारताचा ऐतिहासिक विजय निश्चित केला होता.<ref>{{cite web |title=Bangkok Asian Games 1998 Hockey Finals |url=https://www.thehindu.com/sport/hockey |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> याशिवाय त्याने [[१९९२ उन्हाळी ऑलिंपिक|१९९२ च्या बार्सिलोना]] [[ऑलिंपिक खेळ|ऑलिंपिक स्पर्धा]], [[१९९४ हॉकी विश्वचषक|१९९४चा]] [[हॉकी विश्वचषक]] आणि [[१९९४ हॉकी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्येही सहभाग घेतला. भारतीय हॉकीतील त्यांच्या उल्लेखनीय योगदानाबद्दल त्यांना भारत सरकारने १९९७ मध्ये [[अर्जुन पुरस्कार]] देऊन सन्मानित केले.<ref>{{cite web |title=List of Arjuna Awardees in Hockey |url=https://yas.nic.in/ |website=Ministry of Youth Affairs and Sports |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:बल्लाळ}} [[वर्ग:भारतीय पुरुष हॉकी खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९७० मधील जन्म]] [[वर्ग:अर्जुन पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] qv143u947e4w4aijfr7zeur8b8675mt 0 19112 2699785 778838 2026-08-07T01:44:56Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699785 wikitext text/x-wiki '''मार्कंडेय नदी''' किंवा '''मार्कंडा ''' ही भारत देशातील [[कर्नाटक]] आणि [[तमिळनाडू]] या राज्यांमधील एक नदी आहे. ही नदी तमिळनाडूच्या कृष्णगिरी जिल्ह्यातील कृष्णगिरी धरणाजवळ दक्षिण पेन्नार नदीला येऊन मिळते.<ref>https://krishnagiri.nic.in/about-district/district-at-a-glance/ Krishnagiri Profile. Retrieved 2011-10-09</ref> {{भारतातील नद्या}} [[वर्ग:भारतातील नद्या]] i671o5fn7y8mllqh3nyw69bugwime88 2699786 2699785 2026-08-07T01:46:26Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699786 wikitext text/x-wiki '''मार्कंडेय नदी''' किंवा '''मार्कंडा ''' ही भारत देशातील [[कर्नाटक]] आणि [[तमिळनाडू]] या राज्यांमधील एक नदी आहे. ही नदी तमिळनाडूच्या कृष्णगिरी जिल्ह्यातील कृष्णगिरी धरणाजवळ दक्षिण पेन्नार नदीला येऊन मिळते.<ref>https://krishnagiri.nic.in/about-district/district-at-a-glance/ Krishnagiri Profile. Retrieved 2011-10-09</ref> === धरण === कर्नाटक सरकारने कोलार जिल्ह्यातील यारगोल गावाजवळ मार्कंडेय नदीवर एक धरण बांधले आहे, ज्याचा उद्देश कोलार, माळूर आणि बंगारपेट तालुक्यांना तसेच इतर ४० गावांना पिण्याचे पाणी पुरवणे हा आहे. २४० कोटी रुपये खर्चून ५० कोटी घनमीटर पाणी साठवता यावे यासाठी मार्कंडेय नदीवर धरण बांधण्याची आवश्यक परवानगीही कर्नाटकाने मिळवली आहे. तथापि, या प्रकल्पाला आक्षेप घेत तमिळनाडूने मार्कंडेय नदीवरील प्रस्तावित धरणाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली. मार्कंडेय नदी ही पोन्नैयार नदीची उपनदी असल्यामुळे, कर्नाटकाने धरण बांधल्यास खालच्या प्रवाहातील पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह खंडित होईल, असा दावा तमिळनाडूने केला. तसेच, तमिळनाडूतील बहुसंख्य लोक सिंचनासाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी पोन्नैयार नदीच्या पाण्यावर अवलंबून असल्यामुळे, धरण बांधल्यास कृष्णगिरी, धर्मपुरी, तिरुवण्णामलाई, विल्लुपुरम आणि कुड्डालोर या जिल्ह्यांमधील शेतकऱ्यांच्या जीवीकवर परिणाम होईल. पोन्नैयार नदीच्या उपनदीवर धरण बांधणे हे आंतरराज्य पाणी विवाद कायद्याचे उल्लंघन असल्याचा युक्तिवादही तमिळनाडूने केला. दुसरीकडे, कर्नाटकाने तमिळनाडूच्या या दाव्यावर आणि अर्जाच्या कायदेशीर वैधतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. प्रकल्पाचे सुमारे ७५ ते ८० टक्के काम पूर्ण झाले असून, उर्वरित काम पूर्ण करण्याची परवानगी दिली जावी, असा युक्तिवाद कर्नाटकाने केला. दरम्यान, १८९२ आणि १९३३ या दोन्ही करारांच्या अटींचे उल्लंघन आपण केलेले नाही, असे कर्नाटक सरकारने स्पष्ट केले. १९३३ च्या करारानुसार, जर धरण पिण्याच्या पाणीपुरवठ्यासाठी बांधले जात असेल, तर तमिळनाडूची परवानगी घेण्याची कोणतीही आवश्यकता नाही. तसेच, १८९२ च्या करारानुसार जर धरणाखाली सिंचन होणार नसेल, तर कोणत्याही धरणाच्या बांधकामासाठी मद्रास सरकारच्या संमतीची गरज भासणार नाही. नदीच्या खोऱ्याचा आणि पाणलोट क्षेत्राचा ७५ टक्के भाग तमिळनाडूमध्येच येतो, त्यामुळे मार्कंडेय नदीवरील धरणाचा तमिळनाडूला कोणताही फटका बसणार नाही, असे कर्नाटकाच्या वकिलांनी सांगितले. राष्ट्रीय जल धोरण-२००२ नुसार पिण्याच्या पाण्याचा अधिकार सर्वोच्च प्राधान्याचा असल्यामुळे, कर्नाटकाला हा प्रकल्प सुरू ठेवण्याची परवानगी दिली पाहिजे, असेही नमूद करण्यात आले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतातील नद्या}} [[वर्ग:भारतातील नद्या]] gbtc6krxu0a42fqqx6vvxu9ko9xyecc 2699787 2699786 2026-08-07T01:46:40Z संतोष गोरे 135680 2699787 wikitext text/x-wiki '''मार्कंडेय नदी''' किंवा '''मार्कंडा ''' ही भारत देशातील [[कर्नाटक]] आणि [[तमिळनाडू]] या राज्यांमधील एक नदी आहे. ही नदी तमिळनाडूच्या कृष्णगिरी जिल्ह्यातील कृष्णगिरी धरणाजवळ दक्षिण पेन्नार नदीला येऊन मिळते.<ref>https://krishnagiri.nic.in/about-district/district-at-a-glance/ Krishnagiri Profile. Retrieved 2011-10-09</ref> == धरण == कर्नाटक सरकारने कोलार जिल्ह्यातील यारगोल गावाजवळ मार्कंडेय नदीवर एक धरण बांधले आहे, ज्याचा उद्देश कोलार, माळूर आणि बंगारपेट तालुक्यांना तसेच इतर ४० गावांना पिण्याचे पाणी पुरवणे हा आहे. २४० कोटी रुपये खर्चून ५० कोटी घनमीटर पाणी साठवता यावे यासाठी मार्कंडेय नदीवर धरण बांधण्याची आवश्यक परवानगीही कर्नाटकाने मिळवली आहे. तथापि, या प्रकल्पाला आक्षेप घेत तमिळनाडूने मार्कंडेय नदीवरील प्रस्तावित धरणाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली. मार्कंडेय नदी ही पोन्नैयार नदीची उपनदी असल्यामुळे, कर्नाटकाने धरण बांधल्यास खालच्या प्रवाहातील पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह खंडित होईल, असा दावा तमिळनाडूने केला. तसेच, तमिळनाडूतील बहुसंख्य लोक सिंचनासाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी पोन्नैयार नदीच्या पाण्यावर अवलंबून असल्यामुळे, धरण बांधल्यास कृष्णगिरी, धर्मपुरी, तिरुवण्णामलाई, विल्लुपुरम आणि कुड्डालोर या जिल्ह्यांमधील शेतकऱ्यांच्या जीवीकवर परिणाम होईल. पोन्नैयार नदीच्या उपनदीवर धरण बांधणे हे आंतरराज्य पाणी विवाद कायद्याचे उल्लंघन असल्याचा युक्तिवादही तमिळनाडूने केला. दुसरीकडे, कर्नाटकाने तमिळनाडूच्या या दाव्यावर आणि अर्जाच्या कायदेशीर वैधतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. प्रकल्पाचे सुमारे ७५ ते ८० टक्के काम पूर्ण झाले असून, उर्वरित काम पूर्ण करण्याची परवानगी दिली जावी, असा युक्तिवाद कर्नाटकाने केला. दरम्यान, १८९२ आणि १९३३ या दोन्ही करारांच्या अटींचे उल्लंघन आपण केलेले नाही, असे कर्नाटक सरकारने स्पष्ट केले. १९३३ च्या करारानुसार, जर धरण पिण्याच्या पाणीपुरवठ्यासाठी बांधले जात असेल, तर तमिळनाडूची परवानगी घेण्याची कोणतीही आवश्यकता नाही. तसेच, १८९२ च्या करारानुसार जर धरणाखाली सिंचन होणार नसेल, तर कोणत्याही धरणाच्या बांधकामासाठी मद्रास सरकारच्या संमतीची गरज भासणार नाही. नदीच्या खोऱ्याचा आणि पाणलोट क्षेत्राचा ७५ टक्के भाग तमिळनाडूमध्येच येतो, त्यामुळे मार्कंडेय नदीवरील धरणाचा तमिळनाडूला कोणताही फटका बसणार नाही, असे कर्नाटकाच्या वकिलांनी सांगितले. राष्ट्रीय जल धोरण-२००२ नुसार पिण्याच्या पाण्याचा अधिकार सर्वोच्च प्राधान्याचा असल्यामुळे, कर्नाटकाला हा प्रकल्प सुरू ठेवण्याची परवानगी दिली पाहिजे, असेही नमूद करण्यात आले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतातील नद्या}} [[वर्ग:भारतातील नद्या]] ngop2e6ygbaaemjzxuyqxpr749z9nys 2699788 2699787 2026-08-07T01:47:02Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699788 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''मार्कंडेय नदी''' किंवा '''मार्कंडा ''' ही भारत देशातील [[कर्नाटक]] आणि [[तमिळनाडू]] या राज्यांमधील एक नदी आहे. ही नदी तमिळनाडूच्या कृष्णगिरी जिल्ह्यातील कृष्णगिरी धरणाजवळ दक्षिण पेन्नार नदीला येऊन मिळते.<ref>https://krishnagiri.nic.in/about-district/district-at-a-glance/ Krishnagiri Profile. Retrieved 2011-10-09</ref> == धरण == कर्नाटक सरकारने कोलार जिल्ह्यातील यारगोल गावाजवळ मार्कंडेय नदीवर एक धरण बांधले आहे, ज्याचा उद्देश कोलार, माळूर आणि बंगारपेट तालुक्यांना तसेच इतर ४० गावांना पिण्याचे पाणी पुरवणे हा आहे. २४० कोटी रुपये खर्चून ५० कोटी घनमीटर पाणी साठवता यावे यासाठी मार्कंडेय नदीवर धरण बांधण्याची आवश्यक परवानगीही कर्नाटकाने मिळवली आहे. तथापि, या प्रकल्पाला आक्षेप घेत तमिळनाडूने मार्कंडेय नदीवरील प्रस्तावित धरणाविरोधात सर्वोच्च न्यायालयात धाव घेतली. मार्कंडेय नदी ही पोन्नैयार नदीची उपनदी असल्यामुळे, कर्नाटकाने धरण बांधल्यास खालच्या प्रवाहातील पाण्याचा नैसर्गिक प्रवाह खंडित होईल, असा दावा तमिळनाडूने केला. तसेच, तमिळनाडूतील बहुसंख्य लोक सिंचनासाठी आणि पिण्याच्या पाण्यासाठी पोन्नैयार नदीच्या पाण्यावर अवलंबून असल्यामुळे, धरण बांधल्यास कृष्णगिरी, धर्मपुरी, तिरुवण्णामलाई, विल्लुपुरम आणि कुड्डालोर या जिल्ह्यांमधील शेतकऱ्यांच्या जीवीकवर परिणाम होईल. पोन्नैयार नदीच्या उपनदीवर धरण बांधणे हे आंतरराज्य पाणी विवाद कायद्याचे उल्लंघन असल्याचा युक्तिवादही तमिळनाडूने केला. दुसरीकडे, कर्नाटकाने तमिळनाडूच्या या दाव्यावर आणि अर्जाच्या कायदेशीर वैधतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले. प्रकल्पाचे सुमारे ७५ ते ८० टक्के काम पूर्ण झाले असून, उर्वरित काम पूर्ण करण्याची परवानगी दिली जावी, असा युक्तिवाद कर्नाटकाने केला. दरम्यान, १८९२ आणि १९३३ या दोन्ही करारांच्या अटींचे उल्लंघन आपण केलेले नाही, असे कर्नाटक सरकारने स्पष्ट केले. १९३३ च्या करारानुसार, जर धरण पिण्याच्या पाणीपुरवठ्यासाठी बांधले जात असेल, तर तमिळनाडूची परवानगी घेण्याची कोणतीही आवश्यकता नाही. तसेच, १८९२ च्या करारानुसार जर धरणाखाली सिंचन होणार नसेल, तर कोणत्याही धरणाच्या बांधकामासाठी मद्रास सरकारच्या संमतीची गरज भासणार नाही. नदीच्या खोऱ्याचा आणि पाणलोट क्षेत्राचा ७५ टक्के भाग तमिळनाडूमध्येच येतो, त्यामुळे मार्कंडेय नदीवरील धरणाचा तमिळनाडूला कोणताही फटका बसणार नाही, असे कर्नाटकाच्या वकिलांनी सांगितले. राष्ट्रीय जल धोरण-२००२ नुसार पिण्याच्या पाण्याचा अधिकार सर्वोच्च प्राधान्याचा असल्यामुळे, कर्नाटकाला हा प्रकल्प सुरू ठेवण्याची परवानगी दिली पाहिजे, असेही नमूद करण्यात आले. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतातील नद्या}} [[वर्ग:भारतातील नद्या]] 5eeupcack5cb9u2uwg51ahs9da77esh 0 23382 2699973 2627600 2026-08-07T11:53:22Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699973 wikitext text/x-wiki {{गल्लत|चंद्रगुप्त मौर्य|चंद्रगुप्त पहिला}} {{हा लेख|गुप्त वंशातील सम्राट चंद्रगुप्त दुसरा उर्फ चंद्रगुप्त विक्रमादित्य|चंद्रगुप्त}} {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य | पदवी = सम्राट, महाराजाधिराजा, देवराज, चक्र-विक्रम, परमभागवत | चित्र = ChandraguptaIIOnHorse.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्याची सोन्याची मोहोर | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३८०]] - [[इ.स. ४१५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३८०]] | राज्यव्याप्ती = पूर्वेस [[गंगा नदी|गंगेच्या]] मुखापासून पश्चिमेस [[सिंधू नदी|सिंधूच्या]] मुखापर्यंत, तर उत्तरेस वर्तमान उत्तर [[पाकिस्तान]]ापासून दक्षिणेस [[नर्मदा नदी|नर्मदेच्या]] खोऱ्यापर्यंत | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = चंद्रगुप्त दुसरा | जन्म_दिनांक = [[इ.स. ३५०]] | जन्म_स्थान = [[पाटलीपुत्र]], [[बिहार]] | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ४१५]] | मृत्यू_स्थान = [[पाटलीपुत्र]], [[बिहार]] | पूर्वाधिकारी = [[समुद्रगुप्त|सम्राट समुद्रगुप्त]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुमारगुप्त|सम्राट कुमारगुप्त]] | वडील = [[समुद्रगुप्त|सम्राट समुद्रगुप्त]] | आई = [[दत्तादेवी|सम्राज्ञी दत्तादेवी]] | पत्नी = [[कुबेरनागा|महाराणी कुबेरनागा]]<br> [[ध्रुवदेवी|महाराणी ध्रुवदेवी]] | संतती = [[प्रभावतीगुप्त]] <br> [[कुमारगुप्त]] | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा= |मंत्री }} '''दुसरा चंद्रगुप्त''', अर्थात '''चंद्रगुप्त विक्रमादित्य''' (इ.स.चे ४थे शतक - इ.स. ४१५) हा [[भारतीय उपखंड]]ातील [[गुप्त साम्राज्य]]ाचा सर्वाधिक प्रबळ सम्राट होता. इ.स. ३८० ते इ.स. ४१५ या कालखंडातल्या त्याच्या राजवटीत गुप्त साम्राज्याच्या भरभराटीचा परमोत्कर्ष झाला. त्याने पश्चिम भारतातील [[शक क्षत्रप]]ांचे राज्य जिंकून घेत गुप्त साम्राज्याच्या सीमा विस्तारल्या. त्याच्या कारकिर्दीत गुप्तांचे साम्राज्य पूर्वेस [[गंगा नदी|गंगेच्या]] मुखापासून पश्चिमेस [[सिंधू नदी|सिंधूच्या]] मुखापर्यंत, तर उत्तरेस वर्तमान उत्तर [[पाकिस्तान]]ापासून दक्षिणेस [[नर्मदा नदी|नर्मदेच्या]] खोऱ्यापर्यंत पसरले. चिनी प्रवासी व बौद्ध भिक्खू [[फाश्यान]] दुसऱ्या चंद्रगुप्ताच्या राज्यकाळात उत्तर भारतात भटकून गेल्याचे उल्लेख त्याच्या प्रवासवर्णनात आढळतात. संस्कृत कवी [[कालिदास]], संस्कृत वैयाकरणी [[अमरसिंह (व्याकरणकार)|अमरसिंह]] व खगोलशास्त्रज्ञ, गणितज्ञ असलेला [[वराहमिहिर]] या गुणिजनांचा तो आश्रयदाता होता, अशी समजूत आहे. भारतीय उपखंडात उत्तरकाळात प्रचलित असलेल्या शकांपैकी [[विक्रम संवत]] या शकाचा कर्ता तो असल्याचे मानले जाते. == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Chandragupta II|{{लेखनाव}}}} * {{संकेतस्थळ|http://www.hyperhistory.com/online_n2/people_n2/ppersons3_n2/chandragupta.html|हायपरहिस्टरी.कॉम - दुसऱ्या चंद्रगुप्ताचे जीवन व कारकीर्द|इंग्लिश}} {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ४१५ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] [[वर्ग:इ.स. ३५० मधील जन्म]] 5d4ngyxn1zvokvaf6gq5ub216qfwdjz 0 25339 2699695 2174606 2026-08-06T17:20:18Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699695 wikitext text/x-wiki {{ऑगस्ट दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|ऑगस्ट|५|२१८|२१९}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === सोळावे शतक === * [[इ.स. १५३८|१५३८]] - [[गॉंझालो हिमेनेझ दि केसादा]]ने [[कोलंबिया]]मध्ये [[बोगोटा]] शहराची स्थापना केली.<ref>{{cite web |title=History of Bogotá |url=https://www.britannica.com/place/Bogota |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकोणिसावे शतक === * [[इ.स. १८०६|१८०६]] - शेवटच्या [[पवित्र रोमन सम्राट|पवित्र रोमन सम्राटाने]] [[फ्रांसिस दुसरा, पवित्र रोमन सम्राट|फ्रांसिस दुसऱ्याने]] पदत्याग केला व [[पवित्र रोमन साम्राज्य|पवित्र रोमन साम्राज्याचा]] शेवट झाला.<ref>{{cite web |title=Dissolution of the Holy Roman Empire |url=https://www.britannica.com/place/Holy-Roman-Empire |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८२५|१८२५]] - [[बोलिव्हिया]]ला [[स्पेन]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |title=Bolivian Declaration of Independence |url=https://www.history.com/this-day-in-history |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८६१|१८६१]] - [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनने]] [[नायजेरिया]]चे [[लागोस]] शहर बळकावले.<ref>{{cite web |title=Lagos Treaty of Cession 1861 |url=https://www.blackpast.org/global-african-history/lagos-treaty-cession-1861/ |website=BlackPast |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १८९०|१८९०]] - [[न्यू यॉर्क]]च्या [[ऑबर्न तुरुंग|ऑबर्न तुरुंगात]] [[विल्यम केमलर]]ला विजेच्या खुर्चीवर बसवून जगातील पहिला विजेचा झटका देऊन मृत्युदंड देण्यात आला.<ref>{{cite web |title=First execution by electrocution |url=https://www.history.com/this-day-in-history/first-execution-by-electrocution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === विसावे शतक === * [[इ.स. १९०१|१९०१]] - [[ओक्लाहोमा]]मधील [[कायोवा]] जमातीसाठी राखून ठेवलेली जमीन श्वेतवर्णीयांना बळकावण्याची मुभा देण्यात आली व त्याद्वारे या जमातीला स्थलांतर करण्यास भाग पाडण्यात आले. * [[इ.स. १९१४|१९१४]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[सर्बिया]]ने [[जर्मनी]]विरुद्ध तर [[ऑस्ट्रिया-हंगेरी|ऑस्ट्रियाने]] [[रशिया]]विरुद्ध युद्ध पुकारले.<ref>{{cite web |title=First World War Declarations of War |url=https://www.firstworldwar.com/timeline/1914.htm |website=FirstWorldWar.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९१७|१९१७]] - [[पहिले महायुद्ध]] - [[माराशेष्टीची लढाई]] सुरू झाली.<ref>{{cite web |title=Battle of Mărășești |url=https://www.britannica.com/event/World-War-I |website=Encyclopædia Britannica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९२६|१९२६]] - जादुगार [[हॅरी हुडिनी]]ने पाण्याखाली एका सीलबंद पेटीत ९१ मिनिटे राहून नंतर सुटका करून घेतली.<ref>{{cite web |title=Harry Houdini Underwater Stunt |url=https://www.pbs.org/wgbh/americanexperience/films/houdini/ |website=PBS American Experience |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[जपान]]च्या [[हिरोशिमा]] शहरावर एनोला गे या नावाच्या विमानातून ''लिटल बॉय'' नाव दिलेला [[अणूबॉम्ब आणि अणुहत्यारे|अणूबॉम्ब]] टाकला. सुमारे ७०,००० लोक तात्काळ ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Atomic bombing of Hiroshima |url=https://www.atomicarchive.com/history/atomic-bombing/hiroshima.html |website=Atomic Archive |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६०|१९६०]] - [[क्युबाची क्रांती]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] घातलेल्या व्यापारबंदीला उत्तर म्हणून [[क्युबा]]ने अमेरिकेसह सगळ्या परदेशी बँकांचे राष्ट्रीयीकरण केले.<ref>{{cite web |title=Nationalization of Foreign Assets in Cuba |url=https://www.history.com/topics/cold-war/cuban-revolution |website=History.com |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६२|१९६२]] - [[जमैका]]ला [[युनायटेड किंग्डम]]पासून स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |title=Jamaica Independence |url=https://www.pmnm.gov.jm/ |website=Government of Jamaica |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९६६|१९६६]] - [[ब्रॅनिफ एरलाइन्स फ्लाइट २५०]] हे विमान [[नेब्रास्का]]तील [[फॉल्स सिटी]]जवळ कोसळले, ज्यामध्ये ४२ जण ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Braniff Flight 250 Accident Report |url=https://www.aviation-safety.net/ |website=Aviation Safety Network |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[पहिले अखाती युद्ध]] - [[कुवैत]] बळकावल्याबद्दल [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|संयुक्त राष्ट्रांनी]] [[इराक]]वर व्यापारी बंधने लादली.<ref>{{cite web |title=UN Resolution 661 on Iraq |url=https://www.un.org/securitycouncil/ |website=United Nations Security Council |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> * [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[कोरियन एरलाइन्स फ्लाइट ८०१]] हे [[बोईंग ७४७|बोईंग ७४७-३००]] प्रकारचे विमान [[गुआम]]च्या विमानतळावर उतरताना कोसळले. २२८ जण ठार झाले.<ref>{{cite web |title=Korean Air Flight 801 Crash |url=https://www.ntsb.gov/ |website=National Transportation Safety Board |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> === एकविसावे शतक === == जन्म == * [[इ.स. ११८०|११८०]] - [[गो-तोबा]], [[जपानचे सम्राट|जपानी सम्राट]]. * [[इ.स. १६९७|१६९७]] - [[चार्ल्स सातवा, पवित्र रोमन सम्राट]]. * [[इ.स. १८०९|१८०९]] - [[आल्फ्रेड लॉर्ड टेनिसन]], [[इंग्लंड|इंग्लिश]] कवी. * [[इ.स. १८८१|१८८१]] - [[अलेक्झांडर फ्लेमिंग]], पेनिसिलिनचे शोधक [[स्कॉटलंड|स्कॉटिश]] जीवशास्त्रज्ञ. * [[इ.स. १९१६|१९१६]] - [[दॉम मिंटॉफ]], [[माल्टा|माल्टाचे]] पंतप्रधान. * [[इ.स. १९२८|१९२८]] - [[अँडी वॉरहोल]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकन]] चित्रकार आणि कलाकार. * [[इ.स. १९७०|१९७०]] - [[एम. नाइट श्यामलन]], भारतीय वंशाचे अमेरिकन चित्रपट दिग्दर्शक. * [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[जॉनबेनेट रामसे]], अमेरिकन बालकलाकार. == मृत्यू == * [[इ.स. २५८|२५८]] - [[पोप सिक्स्टस दुसरा]]. * [[इ.स. ५२३|५२३]] - [[पोप हॉर्मिस्दस]]. * [[इ.स. १२७२|१२७२]] - [[स्टीवन पाचवा, हंगेरी|स्टीवन पाचवा]], [[हंगेरी]]चा राजा. * [[इ.स. १४५८|१४५८]] - [[पोप कॅलिक्स्टस तिसरा]]. * [[इ.स. १९७३|१९७३]] - [[फुलजेन्सिओ बॅटिस्टा]], [[क्युबा]]चा हुकुमशहा. * [[इ.स. १९७८|१९७८]] - [[पोप पॉल सहावा]]. * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[शापूर बख्तियार]], [[इराण|इराणचे]] पंतप्रधान. * [[इ.स. २००२|२००२]] - [[एड्सगर डिक्स्ट्रा]], [[नेदरलँड्स|डच]] संगणकशास्त्रज्ञ. == प्रतिवार्षिक पालन == * स्वातंत्र्य दिन - [[बोलिव्हिया]], [[जमैका]]. * जागतिक शांतता दिन / [[हिरोशिमा दिन]] - [[जपान]]. == बाह्य दुवे == {{बीबीसी आज||august/6}} [[ऑगस्ट ४]] - [[ऑगस्ट ५]] - ऑगस्ट ६ - [[ऑगस्ट ७]] - [[ऑगस्ट ८]] - [[ऑगस्ट महिना]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] krwx1im9d5aw41l82kjwrs18y9srl6l 0 29806 2699691 2697135 2026-08-06T17:09:01Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699691 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''सुमेधा करमहे''' ([[२८ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८८|१९८८]]:[[राजनांदगाव]], [[छत्तीसगढ]], [[भारत]] - ) ही एक भारतीय पार्श्वगायिका आणि संगीतकार आहे. ही [[हिंदी]] आणि प्रादेशिक चित्रपटांसाठी काम करते.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/sumedha-karmahe-on-her-musical-journey/articleshow/71234567.cms |title=Sumedha Karmahe on her musical journey |publisher=The Times of India}}</ref> २००७ मध्ये [[झी टीव्ही]] वरील अत्यंत लोकप्रिय गायन वास्तववादी मालिका [[सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] मध्ये सहभागी झाल्यानंतर तिला प्रसिद्धी मिळाली. या स्पर्धेत तिने अंतिम फेरीपर्यंत मजल मारली होती. आपल्या कारकिर्दीत तिने अनेक बॉलिवूड चित्रपटांसाठी गाणी गायली आहेत. [[बरेली की बर्फी]] (२०१७) या चित्रपटातील ''नझ्म नझ्म'' या गाण्याच्या तिने गायलेली आवृत्तीला लोकप्रिय झाली. याव्यतिरिक्त तिने ''१००० अब्ज'' आणि इतर संगीत संचांमध्ये गाणी गायली आहेत. उत्तर भारतातील अनेक राज्यांमध्ये तिचे संगीत कार्यक्रम आयोजित केले जातात; विशेषतः [[झारखंड]] मधील [[रांची]] आणि [[जमशेदपूर]] या शहरांमध्ये झालेल्या सांस्कृतिक महोत्सवांमध्ये आणि क्रीडा स्पर्धांच्या उद्घाटन सोहळ्यात तिने सादर केलेल्या थेट संगीतमय कार्यक्रमांना लोकप्रियता मिळाली.<ref>{{cite news |url=https://www.bhaskar.com/jharkhand/ranchi/news/sumedha-karmahe-performed-in-ranchi-cultural-event-054521-3421234.html |title=रांची में सुमेधा करमहे के गानों पर झूमे लोग |newspaper=Dainik Bhaskar |location=Jharkhand }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.prabhatkhabar.com/state/jharkhand/jamshedpur/musical-night-by-sumedha-karmahe-in-jamshedpur |title=जमशेदपुर में गायिका सुमेधा करमहे की संगीतमय शाम |newspaper=Prabhat Khabar |location=Jharkhand}}</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{सा रे ग म पा चॅलेंज २००७}} [[वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] [[वर्ग:इ.स. १९८८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 0ylx91j8jlmy2jez0c902zjnp42n5ed 0 29939 2699852 2183050 2026-08-07T04:52:33Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[रूनाको मॉर्टन]] वरुन [[रुनाको मॉर्टन]] ला हलविला 2183050 wikitext text/x-wiki {{वेस्ट ईंडीयन क्रिकेट खेळाडू}} {{DEFAULTSORT:मॉर्टन,रूनाको}} [[वर्ग:वेस्ट इंडीजचे क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:रिकामी पाने]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १९७८ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१२ मधील मृत्यू]] lvgnby0n0pdqak8mjwfv8i1tduuz8ey 0 32471 2699847 1605334 2026-08-07T04:36:38Z अभय नातू 206 माहिती 2699847 wikitext text/x-wiki '''क्रिकेट क्लब ऑफ इंडिया''' [[भारत|भारताच्या]] [[मुंबई]] शहरातील एक [[क्रिकेट]] क्लब आहे. हा क्लब [[चर्चगेट]]मध्ये दिनशा वाछा मार्गावर आहे. पूर्वी या क्लबकडे भारतीतील क्रिकेटचे नियमन करण्याचे अधिकार होते. या क्लबचे सभासदत्व फक्त असलेल्या सभासदांच्या मुलांनाच उपलब्ध आहे. {{विस्तार}} '''[[क्रिकेट क्लब ऑफ इंडिया]]''' (सीसीआय) ही [[मुंबई|मुंबईतील]] एक प्रसिद्ध आंतरराष्ट्रीय क्रीडा संस्था आणि [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]]ची मालक संस्था आहे. या क्लबचे अध्यक्षपद भूषवलेल्या प्रमुख व्यक्तींची यादी खालीलप्रमाणे आहे: == अध्यक्षांची यादी == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! नाव !! कार्यकाळ !! माहिती / पार्श्वभूमी |- | १ || [[लॉर्ड ब्रेबॉर्न]] || १९३७ – १९३९ || [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी|मुंबई इलाख्याचे]] तत्कालीन राज्यपाल; त्यांच्या कार्यकाळात स्टेडियमची उभारणी झाली. <ref>{{cite web |title=History of Cricket Club of India |url=http://www.ccisports.in/ |website=Cricket Club of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | २ || [[सर नौरोजी वाडिया]] || १९३९ – १९४२ || प्रमुख भारतीय व्यावसायिक आणि उद्योगपती. |- | ३ || [[भुपिंदर सिंग (पटियाला)|महाराजा भुपिंदर सिंग]] || १९४२ – १९४८ || [[पटियाला संस्थाण|पटियालाचे]] महाराजा आणि क्रिकेटचे प्रमुख संरक्षक. |- | ४ || [[के.एस. डिगविजयसिंगजी]] || १९४८ – १९५५ || [[जामनगर|नवानगरचे]] जाम साहेब आणि क्रिकेट प्रशासक. |- | ५ || [[अँथनी डी मेलो]] || १९५५ – १९५८ || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] आणि सीसीआयचे संस्थापक सदस्यांपैकी एक. <ref>{{cite book |last=Boria |first=Majumdar |title=Twenty-Two Yards to Freedom |publisher=Viking |year=2004 |language=en}}</ref> |- | ६ || [[विजय मर्चंट]] || १९५८ – १९६२ || भारताचे माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आणि प्रशासक. |- | ७ || [[महाराजकुमार ऑफ व्हिजियानगरम]] (विझी) || १९६२ – १९६७ || भारताचे माजी क्रिकेट खेळाडू आणि बीसीसीआयचे अध्यक्ष. |- | ८ || [[माधवराव सिंधिया]] || १९८० चे दशक || माजी केंद्रीय मंत्री आणि भारतीय क्रिकेट प्रशासक. |- | ९ || [[राजसिंग डुंगरपूर]] || १९९२ – २००९ || माजी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळाडू, बीसीसीआयचे माजी अध्यक्ष आणि दीर्घकाळ सीसीआयचे अध्यक्ष. <ref>{{cite web |title=Rajsingh Dungarpur passes away |url=https://www.espncricinfo.com/ |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | १० || [[सेवंतीलाल शाह]] || २००९ – २०१३ || मुंबईतील व्यावसायिक आणि क्रीडा प्रशासक. |- | ११ || [[मायकेल फरेरा]] || २०१३ – २०१५ || माजी जागतिक बिलियर्ड्स चॅम्पियन आणि क्रीडा संचालक. |- | १२ || [[केका काकरालिया]] || २०१५ – २०१७ || सीसीआयच्या व्यवस्थापकीय समितीचे प्रमुख प्रशासक. |- | १३ || [[प्रेमळ संघवी]] || २०१७ – २०२३ || सीसीआयचे माजी अध्यक्ष आणि प्रमुख विश्वस्त. |- | १४ || [[मधुसूदन अगरवाल]] || २०२३ – प्रस्तुत || व्यावसायिक आणि क्रिकेट क्लब ऑफ इंडियाचे विद्यमान अध्यक्ष. <ref>{{cite web |title=CCI Executive Committee |url=http://www.ccisports.in/committee.aspx |website=Cricket Club of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट क्लब ऑफ इंडिया|*]] i0jasb0ci0zb63fasmjzau78vnppr8u 2699850 2699847 2026-08-07T04:41:56Z अभय नातू 206 माहिती 2699850 wikitext text/x-wiki '''क्रिकेट क्लब ऑफ इंडिया''' (सीसीआय) हा [[भारत|भारताच्या]] [[मुंबई]] शहरातील एक [[क्रिकेट]] क्लब आहे. हा क्लब [[चर्चगेट]]मध्ये दिनशा वाछा मार्गावर आहे. पूर्वी या क्लबकडे भारतीतील क्रिकेटचे नियमन करण्याचे अधिकार होते. या क्लबचे सभासदत्व फक्त असलेल्या सभासदांच्या मुलांनाच उपलब्ध आहे. {{विस्तार}} == अध्यक्षांची यादी == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! नाव !! कार्यकाळ !! माहिती / पार्श्वभूमी |- | १ || [[लॉर्ड ब्रेबॉर्न]] || १९३७ – १९३९ || [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी|मुंबई इलाख्याचे]] तत्कालीन राज्यपाल; त्यांच्या कार्यकाळात स्टेडियमची उभारणी झाली. <ref>{{cite web |title=History of Cricket Club of India |url=http://www.ccisports.in/ |website=Cricket Club of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | २ || [[सर नौरोजी वाडिया]] || १९३९ – १९४२ || प्रमुख भारतीय व्यावसायिक आणि उद्योगपती. |- | ३ || [[भुपिंदर सिंग (पटियाला)|महाराजा भुपिंदर सिंग]] || १९४२ – १९४८ || [[पटियाला संस्थाण|पटियालाचे]] महाराजा आणि क्रिकेटचे प्रमुख संरक्षक. |- | ४ || [[के.एस. डिगविजयसिंगजी]] || १९४८ – १९५५ || [[जामनगर|नवानगरचे]] जाम साहेब आणि क्रिकेट प्रशासक. |- | ५ || [[अँथनी डी मेलो]] || १९५५ – १९५८ || [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] आणि सीसीआयचे संस्थापक सदस्यांपैकी एक. <ref>{{cite book |last=Boria |first=Majumdar |title=Twenty-Two Yards to Freedom |publisher=Viking |year=2004 |language=en}}</ref> |- | ६ || [[विजय मर्चंट]] || १९५८ – १९६२ || भारताचे माजी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू आणि प्रशासक. |- | ७ || [[महाराजकुमार ऑफ व्हिजियानगरम]] (विझी) || १९६२ – १९६७ || भारताचे माजी क्रिकेट खेळाडू आणि बीसीसीआयचे अध्यक्ष. |- | ८ || [[माधवराव सिंधिया]] || १९८० चे दशक || माजी केंद्रीय मंत्री आणि भारतीय क्रिकेट प्रशासक. |- | ९ || [[राजसिंग डुंगरपूर]] || १९९२ – २००९ || माजी प्रथम श्रेणी क्रिकेट खेळाडू, बीसीसीआयचे माजी अध्यक्ष आणि दीर्घकाळ सीसीआयचे अध्यक्ष. <ref>{{cite web |title=Rajsingh Dungarpur passes away |url=https://www.espncricinfo.com/ |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | १० || [[सेवंतीलाल शाह]] || २००९ – २०१३ || मुंबईतील व्यावसायिक आणि क्रीडा प्रशासक. |- | ११ || [[मायकेल फरेरा]] || २०१३ – २०१५ || माजी जागतिक बिलियर्ड्स चॅम्पियन आणि क्रीडा संचालक. |- | १२ || [[केका काकरालिया]] || २०१५ – २०१७ || सीसीआयच्या व्यवस्थापकीय समितीचे प्रमुख प्रशासक. |- | १३ || [[प्रेमळ संघवी]] || २०१७ – २०२३ || सीसीआयचे माजी अध्यक्ष आणि प्रमुख विश्वस्त. |- | १४ || [[मधुसूदन अगरवाल]] || २०२३ – प्रस्तुत || व्यावसायिक आणि क्रिकेट क्लब ऑफ इंडियाचे विद्यमान अध्यक्ष. <ref>{{cite web |title=CCI Executive Committee |url=http://www.ccisports.in/committee.aspx |website=Cricket Club of India |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट]] [[वर्ग:क्रिकेट क्लब ऑफ इंडिया|*]] 495rbc0cvfezyc36gqcnra9krtq2c9h 0 38846 2699842 2512837 2026-08-07T04:14:39Z अभय नातू 206 माहिती 2699842 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बाराटांग''' [[भारत|भारताच्या]] [[अंदमान आणि निकोबार]] [[केंद्रशासित प्रदेश|केंद्रशासित प्रदेशातील]] द्वीपसमूहातील एक मोठे बेट आहे. हे बेट [[पोर्ट ब्लेर]]पासून १५० किमी उत्तरेस आहे. येथे चिखली ज्वालामुखी (मड व्होल्केनो) आढळून येतात. == वस्तीविभागणी == बाराटांग बेटावर १२ गावे आहेत, ज्यांपैकी अडाझिग, सुंदरघर, नयाघर आणि निलंबूर (मुख्यालय) ही सर्वात प्रसिद्ध गावे आहेत. [[भारताची जनगणना २०११|२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार]], या बेटाची लोकसंख्या ५,६९१ आहे. येथील प्रभावी साक्षरता दर (म्हणजेच ६ वर्षे व त्याखालील बालके वगळून उर्वरित लोकसंख्येचा साक्षरता दर) १००% आहे.<ref name="census_2011">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3500_PART_B_DCHB_ANDAMAN%20&%20NICOBAR%20ISLANDS.pdf |title=District Census Handbook - Andaman & Nicobar Islands |work=[[भारताची जनगणना २०११]] |publisher=Directorate of Census Operations, Andaman & Nicobar Islands |accessdate=2015-07-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150801173328/http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3500_PART_B_DCHB_ANDAMAN%20%26%20NICOBAR%20ISLANDS.pdf |archivedate=1 August 2015 |df=dmy }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ लोकसंख्याशास्त्र (२०११ जनगणना)<ref name="census_2011"/> ! !! एकूण !! पुरुष !! महिला |- | लोकसंख्या || ५,६९१ || २,९२० || २,७७१ |- | साक्षर || ४,२९१ || २,३२१ || १,९७० |} या बेटावर प्रामुख्याने छोटा नागपूर भागातून स्थलांतरित झालेल्या आदिवासी जमातींचे लोक राहतात.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatravelnext.com/islands-of-andaman/baratang-island-in-andaman-and-nicobar.html|title=Baratang Island in Andaman and Nicobar, Baratang Island|date=20 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520233636/http://www.indiatravelnext.com/islands-of-andaman/baratang-island-in-andaman-and-nicobar.html|archive-date=20 May 2013}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ls1.and.nic.in/doef/images/BaratangForestDivision.jpg |title=map |access-date=16 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817205702/http://ls1.and.nic.in/doef/images/BaratangForestDivision.jpg |archive-date=17 August 2019 |url-status=dead }}</ref> {{विस्तार}} [[वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह]] ej9w5vl7tj8qfpjy55vp2etughxwsth 2699843 2699842 2026-08-07T04:15:09Z अभय नातू 206 /* वस्तीविभागणी */ 2699843 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बाराटांग''' [[भारत|भारताच्या]] [[अंदमान आणि निकोबार]] [[केंद्रशासित प्रदेश|केंद्रशासित प्रदेशातील]] द्वीपसमूहातील एक मोठे बेट आहे. हे बेट [[पोर्ट ब्लेर]]पासून १५० किमी उत्तरेस आहे. येथे चिखली ज्वालामुखी (मड व्होल्केनो) आढळून येतात. == वस्तीविभागणी == बाराटांग बेटावर १२ गावे आहेत, ज्यांपैकी अडाझिग, सुंदरघर, नयाघर आणि निलंबूर (मुख्यालय) ही सर्वात प्रसिद्ध गावे आहेत. [[भारताची जनगणना २०११|२०११ च्या भारतीय जनगणनेनुसार]], या बेटाची लोकसंख्या ५,६९१ आहे. येथील प्रभावी साक्षरता दर (म्हणजेच ६ वर्षे व त्याखालील बालके वगळून उर्वरित लोकसंख्येचा साक्षरता दर) १००% आहे.<ref name="census_2011">{{cite web|url=http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3500_PART_B_DCHB_ANDAMAN%20&%20NICOBAR%20ISLANDS.pdf |title=District Census Handbook - Andaman & Nicobar Islands |work=[[भारताची जनगणना २०११]] |publisher=Directorate of Census Operations, Andaman & Nicobar Islands |accessdate=2015-07-21 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150801173328/http://www.censusindia.gov.in/2011census/dchb/3500_PART_B_DCHB_ANDAMAN%20%26%20NICOBAR%20ISLANDS.pdf |archivedate=1 August 2015 |df=dmy }}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ लोकसंख्याशास्त्र (२०११ जनगणना)<ref name="census_2011"/> ! !! एकूण !! पुरुष !! महिला |- | लोकसंख्या || ५,६९१ || २,९२० || २,७७१ |- | साक्षर || ४,२९१ || २,३२१ || १,९७० |} या बेटावर प्रामुख्याने छोटा नागपूर भागातून स्थलांतरित झालेल्या आदिवासी जमातींचे लोक राहतात.<ref>{{Cite web|url=http://www.indiatravelnext.com/islands-of-andaman/baratang-island-in-andaman-and-nicobar.html|title=Baratang Island in Andaman and Nicobar, Baratang Island|date=20 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130520233636/http://www.indiatravelnext.com/islands-of-andaman/baratang-island-in-andaman-and-nicobar.html|archive-date=20 May 2013}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://ls1.and.nic.in/doef/images/BaratangForestDivision.jpg |title=map |access-date=16 October 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190817205702/http://ls1.and.nic.in/doef/images/BaratangForestDivision.jpg |archive-date=17 August 2019 |url-status=dead }}</ref> {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अंदमान आणि निकोबार द्वीपसमूह]] kisjlicdz30lsemj8vyq11mxt6feeri 1 49326 2699878 2267244 2026-08-07T06:34:08Z ~2026-43448-83 186013 /* निधी */ नवीन विभाग 2699878 wikitext text/x-wiki == निधी == जालना [[विशेष:योगदान/&#126;2026-43448-83|&#126;2026-43448-83]] ([[सदस्य चर्चा:&#126;2026-43448-83|talk]]) १२:०४, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST) pxh34zupo8ymbk54r0q794elj61pd6o 0 51205 2699648 2697434 2026-08-06T14:58:32Z ~2026-43459-49 185998 2699648 wikitext text/x-wiki '''बिजनोर लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[बिजनोर]] परिसरात स्थित असून येथील दोन [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[बिजनोर जिल्हा|बिजनोर जिल्ह्यात]], दोन [[मुझफ्फरनगर जिल्हा|मुझफ्फरनगर जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक[[मेरठ जिल्हा|मेरठ जिल्ह्यामध्ये]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ बिजनोर मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | बिजनोर | rowspan=2 | [[बिजनोर जिल्हा|बिजनोर]] |- |२ | चांदपूर |- |३ | पुरकाझी | rowspan=2 | [[मुझफ्फरनगर जिल्हा|मुझफ्फरनगर]] |- |४ | मीरापूर |- |५ | [[हस्तिनापूर]] | [[मेरठ जिल्हा|मेरठ]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |- | १९८५ पोटनिवडणूक | [[आठवी लोकसभा|आठवी]] | [[मीरा कुमार]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा|नववी]] | [[मायावती]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] | rowspan=2 | [[मंगलराम प्रेमी]] | rowspan=2 bgcolor=#FF9900| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] | [[ओमवती देवी]] | bgcolor=#FF0000| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | शीशराम सिंह रवी | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | मुन्शीराम सिंह | rowspan=2 bgcolor=#006600| | rowspan=2 | [[राष्ट्रीय लोक दल]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी]] | [[संजय सिंह चौहान]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[भरतेंद्र सिंह]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[मालूक नागर]] | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[चंदन चौहान]] | bgcolor=#006600| | [[राष्ट्रीय लोक दल]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बिजनोर जिल्हा]] [[वर्ग:मेरठ जिल्हा]] [[वर्ग:मुझफ्फरनगर जिल्हा]] [[वर्ग:बिजनोर लोकसभा मतदारसंघ]] nnez19hlpwiv6922shbwckhzj574atq 0 51280 2699645 2692390 2026-08-06T14:57:14Z ~2026-43459-49 185998 2699645 wikitext text/x-wiki '''घोसी लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[घोसी]] ह्या भागात स्थित असून येथील चार [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[मऊ जिल्हा|मऊ जिल्ह्यात]] तर उर्वरित तीन [[बलिया जिल्हा]]मध्ये आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ घोसीमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | रसारा | [[बलिया जिल्हा|बल्लिया]] |- |२ | मधुबन | rowspan=4 | [[मऊ जिल्हा|मऊ]] |- |३ | घोसी |- |४ | मुहम्मदाबाद |- |५ | [[मऊ]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा|नववी]] | rowspan=4 | [[कल्पनाथ राय]] | rowspan=2 bgcolor=#00CCFF| | rowspan=2 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | bgcolor=#DDDDDD| | [[अपक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] | bgcolor=#CC3300| | [[समता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | [[बालकृष्ण चौहान]] | bgcolor=#0000FF| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | [[चंद्रदेव प्रसाद राजभार]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[दारा सिंह चौहान]] | bgcolor=#0000FF| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[हरिनारायण राजभार]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[अतुल राय]] | bgcolor=#0000FF| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[राजीव कुमार राय]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:मऊ जिल्हा]] [[वर्ग:बलिया जिल्हा]] [[वर्ग:घोसी लोकसभा मतदारसंघ]] r3b85pq052jf2a99tsg8hyggt3xxihs 0 51284 2699651 2696402 2026-08-06T14:59:28Z ~2026-43459-49 185998 2699651 wikitext text/x-wiki '''महाराजगंज लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्याच्या वायव्य भागातील [[नेपाळ]] देशाच्या सीमेजवळील [[महाराजगंज]] परिसरात स्थित असून येथील सर्व [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[महाराजगंज जिल्हा|महाराजगंज जिल्ह्यात]] आहेत. [[महाराजगंज (बिहार) लोकसभा मतदारसंघ|महाराजगंज]] ह्याच नावाचा मतदारसंघ [[बिहार]] राज्यात देखील आहे. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ महाराजगंजमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | फारेंद्र | rowspan=5 | [[महाराजगंज जिल्हा|महाराजगंज]] |- |२ | नौतनवा |- |३ | सिसवा |- |४ | महाराजगंज |- |५ | पनियारा |} == खासदार == [[चित्र:Pankaj_Chaudhary_in_2021_(cropped).jpg|200 px|इवलेसे|[[पंकज चौधरी]] हे भाजपचे वरिष्ठ नेते येथून आजवर ७ वेळा निवडून आले आहेत]] {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] | rowspan=3 | [[पंकज चौधरी]] | rowspan=3 bgcolor=#FF9900| | rowspan=3 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | कुंवर अखिलेश सिंह | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | [[पंकज चौधरी]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | हर्षवर्धन | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | rowspan=3 | [[पंकज चौधरी]] | rowspan=3 bgcolor=#FF9900| | rowspan=3 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:महाराजगंज जिल्हा]] [[वर्ग:महाराजगंज (उत्तर प्रदेश) लोकसभा मतदारसंघ]] 0ixjw5lgwzoc9bjcb7vya517f2dzzxl 0 51295 2699649 2695942 2026-08-06T14:58:46Z ~2026-43459-49 185998 2699649 wikitext text/x-wiki '''बाराबंकी लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बाराबंकी]] ह्या भागात स्थित असून येथील सर्व पाच [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ बाराबंकीमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | कुर्सी | rowspan=5 | [[बाराबंकी जिल्हा|बाराबंकी]] |- |२ | राम नगर |- |३ | बाराबंकी |- |४ | झैदपूर |- |५ | हैदरगढ |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी]] | [[पी.एल. पुनिया]] | bgcolor=#00CCFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[प्रियांका सिंह रावत]] | rowspan=2 bgcolor=#FF9900| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[उपेंद्र सिंह रावत]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[तनुज पुनिया]] | bgcolor=#00CCFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बाराबंकी जिल्हा]] [[वर्ग:बाराबंकी लोकसभा मतदारसंघ]] rst76xehg52651r0kqhwf8eexngpwfz 0 51307 2699650 2696527 2026-08-06T14:59:10Z ~2026-43459-49 185998 2699650 wikitext text/x-wiki '''मिसरीख लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[मिसरीख]] भागात स्थित असून येथील तीन [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[हरदोई जिल्हा|हरदोई जिल्ह्यात]], एक मतदारसंघ [[सीतापूर जिल्हा|सीतापूर जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक मतदारसंघ [[कानपूर नगर जिल्हा]]मध्ये आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ कनौजमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | बिलग्राम-मल्लावाँ | rowspan=3 | [[हरदोई जिल्हा|हरदोई ]] |- |२ | बालामाऊ |- |३ | संदिला |- |४ | मिसरीख | [[सीतापूर जिल्हा|सीतापूर]] |- |५ | बिल्हौर | [[कानपूर नगर जिल्हा]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | [[सुशीला सरोज]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | rowspan=2 | [[अशोक कुमार रावत]] | rowspan=2 bgcolor=#0033CC| | rowspan=2 | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[अंजू बाला]] | rowspan=3 bgcolor=#FF9900| | rowspan=3 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | rowspan=2 | [[अशोक कुमार रावत]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:सीतापूर जिल्हा]] [[वर्ग:हरदोई जिल्हा]] [[वर्ग:कानपूर नगर जिल्हा]] [[वर्ग:मिसरीख लोकसभा मतदारसंघ]] ilbpucw8i750twfy6gjclvher30sirm 0 51313 2699644 2689512 2026-08-06T14:56:42Z ~2026-43459-49 185998 2699644 wikitext text/x-wiki '''आओनला लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[बरेली]]जवळील [[आओनला]] शहरात स्थित असून येथील तीन [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[बरेली जिल्हा|बरेली जिल्ह्यात]] तर उर्वरित दोन [[बदायूं जिल्हा|बदायूं जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ अलीगढमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | फरीदपूर | rowspan=3 | [[बरेली जिल्हा|बरेली ]] |- |२ | आओनला |- |३ | बिठारी चैनपूर |- |४ | शेखुपूर | rowspan=2 | [[बदायूं जिल्हा]] |- |५ | दातागंज |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- |[[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] |[[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | [[सर्वराज सिंह]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- |[[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] |[[बारावी लोकसभा|बारावी]] | राजवीर सिंह | bgcolor=#F4C430| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] |[[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | rowspan=2 | [[सर्वराज सिंह]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- |[[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] |[[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | bgcolor=#000066| | [[जनता दल (संयुक्त)]] |- |[[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] |[[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | [[मनेका गांधी]] | rowspan=3 bgcolor=#F4C430| | rowspan=3 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] |[[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | rowspan=2 | [[धर्मेंद्र कश्यप]] |- |[[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[नीरज कुशवाह मौर्य]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बदायूं जिल्हा]] [[वर्ग:बरेली जिल्हा]] [[वर्ग:आओनला लोकसभा मतदारसंघ]] gri0tz39wggvilklohpa0escvv33lp8 0 51314 2699647 2694869 2026-08-06T14:58:00Z ~2026-43459-49 185998 2699647 wikitext text/x-wiki '''बदायूं लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]]मधील [[बदायूं]] ह्या भागात स्थित असून येथील चार [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[बदायूं जिल्हा|बदायूं जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक [[संभल जिल्हा]]मध्ये आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ बदायूं मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | गुन्नौर | [[संभल जिल्हा|संभल]] |- |२ | बिसौली | rowspan=4 | [[बदायूं जिल्हा|बदायूं]] |- |३ | साहसवन |- |४ | बिलसी |- |५ | बदायूं |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] | [[आठवी लोकसभा|आठवी]] | [[सलीम इक्बाल शेरवानी]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा|नववी]] | [[शरद यादव]] | bgcolor=#008000| | [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] | [[चिन्मयानंद (राजकारणी)|स्वामी चिन्मयानंद]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=4 | [[सलीम इक्बाल शेरवानी]] | rowspan=6 bgcolor=#FF3300| | rowspan=6 | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] | rowspan=2 | [[धर्मेंद्र यादव]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[संघमित्रा मौर्य]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[आदित्य यादव]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:बदायूं जिल्हा]] [[वर्ग:संभल जिल्हा]] [[वर्ग:बदायूं लोकसभा मतदारसंघ]] hurvasundibg37gmcr1tgf9f4t9ylto 0 51316 2699652 2698758 2026-08-06T14:59:52Z ~2026-43459-49 185998 2699652 wikitext text/x-wiki '''रामपूर लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्याच्या पश्चिम भागातील [[रामपूर]] ह्या नगरात स्थित असून येथील सर्व पाच [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[रामपूर जिल्हा|रामपूर जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ रामपूरमध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | स्वार | rowspan=5 | [[रामपूर जिल्हा|रामपूर]] |- |२ | चामराउआ |- |३ | बिलासपूर |- |४ | रामपूर |- |५ | मिलाक |} == खासदार == [[चित्र:Maulana Abul Kalam Azad.jpg|200 px|इवलेसे|भारतीय स्वातंत्र्यसेनानी व स्वतंत्र भारताचे पहिले [[शिक्षण मंत्रालय (भारत)|शिक्षणमंत्री]] [[अबुल कलाम आझाद|मौलाना आझाद]] येथून [[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५१]] साली निवडून आले होते.]] {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | [[नूर बानो|बेगम नूर बानो]] | bgcolor=#00CCFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] | [[मुख्तार अब्बास नकवी]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | [[नूर बानो|बेगम नूर बानो]] | bgcolor=#00CCFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | rowspan=2 | [[जयाप्रदा]] | rowspan=2 bgcolor=#FF3300| | rowspan=2 | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी ]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[नेपाल सिंह]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[आझम खान (राजकारणी)|आझम खान]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | २०२२ [[पोटनिवडणूक]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | घनश्याम सिंह लोधी | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[मोहिबुल्ला नदवी]] | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:रामपूर जिल्हा]] [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:रामपूर लोकसभा मतदारसंघ]] 1z79hj2huztapqgwapq99sjjsskiff6 0 51329 2699646 2694036 2026-08-06T14:57:42Z ~2026-43459-49 185998 2699646 wikitext text/x-wiki '''फूलपूर लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत|भारताच्या]] ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक मतदारसंघ आहे. हा मतदारसंघ [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील [[प्रयागराज]] परिसरात स्थित असून येथील सर्व [[उत्तर प्रदेश विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[प्रयागराज जिल्हा|प्रयागराज जिल्ह्यात]] आहेत. फूलपूर हा भारतामधील सर्वात प्रतिष्ठित लोकसभा मतदारसंघांपैकी एक समजला जातो. [[भारताचे पंतप्रधान|भारताचे पहिले पंतप्रधान]] [[जवाहरलाल नेहरू]], माजी पंतप्रधान [[व्ही.पी. सिंग]] तसेच [[विजयालक्ष्मी पंडित]] हे येथूनच निवडून आले होते. पंडित नेहरू येथूनच तिन्ही वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ फूलपूर मध्ये २००९ पासून खालील ५ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | फाफामाऊ | rowspan=5 | [[प्रयागराज जिल्हा|प्रयागराज]] |- |२ | सोराओन |- |३ | अलाहाबाद पश्चिम |- |४ | अलाहाबाद उत्तर |- |५ | फूलपूर |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | rowspan=2 | [[१९५१-५२ लोकसभा निवडणुका|१९५२]] | rowspan=2 | [[पहिली लोकसभा|पहिली]] | [[जवाहरलाल नेहरू]] | rowspan=7 bgcolor=#87CEEB| | rowspan=7 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | मसुरियादिन |- | rowspan=2 | [[१९५७ लोकसभा निवडणुका|१९५७]] | rowspan=2 | [[दुसरी लोकसभा|दुसरी]] | [[जवाहरलाल नेहरू]] |- | मसुरियादिन |- | [[१९६२ लोकसभा निवडणुका|१९६२]] | [[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] | [[जवाहरलाल नेहरू]] |- | १९६४ [[पोटनिवडणूक]] | [[तिसरी लोकसभा|तिसरी]] | rowspan=2 | [[विजयालक्ष्मी पंडित]] |- | [[१९६७ लोकसभा निवडणुका|१९६७]] | [[चौथी लोकसभा|चौथी]] |- | १९६९ पोटनिवडणूक | [[चौथी लोकसभा|चौथी]] | [[जनेश्वर मिश्रा]] | bgcolor=#66FF33| | [[संयुक्त सोशलिस्ट पक्ष]] |- | [[१९७१ लोकसभा निवडणुका|१९७१]] | [[पाचवी लोकसभा|पाचवी]] | [[व्ही.पी. सिंह]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९७७ लोकसभा निवडणुका|१९७७]] | [[सहावी लोकसभा|सहावी]] | [[कमला बहुगुणा]] | bgcolor=#0066CC| | [[जनता पक्ष]] |- | [[१९८० लोकसभा निवडणुका|१९८०]] | [[सातवी लोकसभा|सातवी]] | बी.डी. सिंह | bgcolor=#0033CC| | [[जनता पक्ष (धर्मनिरपेक्ष)]] |- | [[१९८४ लोकसभा निवडणुका|१९८४]] | [[आठवी लोकसभा|आठवी]] | rowspan=3 | [[राम पुजन पटेल]] | bgcolor=#87CEEB| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९८९ लोकसभा निवडणुका|१९८९]] | [[नववी लोकसभा|नववी]] | rowspan=2 bgcolor=#008000| | rowspan=2 | [[जनता दल]] |- | [[१९९१ लोकसभा निवडणुका|१९९१]] | [[दहावी लोकसभा|दहावी]] |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=2 | [[जंग बहादुर पटेल]] | rowspan=4 bgcolor=#FF3300| | rowspan=4 | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | [[धर्मराज पटेल]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] | [[अतिक अहमद]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी]] | कपिल मुनी करवारिया | bgcolor=#0033CC| | [[बहुजन समाज पक्ष]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[केशव प्रसाद मौर्य]] | bgcolor=#FF9900| | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | २०१८ पोटनिवडणूक | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | नागेंद्र प्रताप सिंह पटेल | bgcolor=#FF3300| | [[समाजवादी पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] |[[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[केशरी देवी पटेल]] | rowspan=2 bgcolor=#FF9900| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- |[[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] |[[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[प्रवीण पटेल]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:उत्तर प्रदेशमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:प्रयागराज जिल्हा]] [[वर्ग:फूलपूर लोकसभा मतदारसंघ]] 47sho1knjremnllghs1eqr5ir4mcavu 0 54951 2699588 2699557 2026-08-06T13:24:56Z अभय नातू 206 [[Special:Contributions/~2026-39973-44|~2026-39973-44]] ([[User talk:~2026-39973-44|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:अभय नातू|अभय नातू]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2628060 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अधिकृत हुद्दा | post = राष्ट्रपती | body = भारता | native_name = _{President of India} | flag = Flag of the President of India (1950–1971).svg | flagsize = 110px | flagborder = Presidential Standard | flagcaption = | insignia = Emblem of India.svg | insigniasize = 120px | insigniacaption = [[भारताचे राष्ट्रचिन्ह]] | image = Droupadi Murmu official portrait, 2022.jpg | imagesize = 220px | alt = | incumbent = [[द्रौपदी मुर्मू]] | acting = | incumbentsince = २५ जुलै २०२२ | type = | status = | department = | style = राष्ट्रपती महोदय/महोदया<br>{{small|(भारतात)}}<br>Honourable President of India<br>{{small|(भारताबाहेर)}} | member_of = | reports_to = | residence = [[राष्ट्रपती भवन]] | seat = | nominator = | appointer = इलेक्टोरल कॉलेज ऑफ इंडिया | appointer_qualified = | termlength = ५ वर्ष | termlength_qualified = | constituting_instrument = | precursor = | formation = [[भारताचे संविधान]]<br>२६ जानेवारी १९५० | first = [[राजेंद्र प्रसाद]]<br>२६ जानेवारी १९५० | last = | abolished = | succession = | abbreviation = | unofficial_names = | deputy = | salary = ५,००,००० (प्रति माह)<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/president-okays-her-own-salary-hike-by-300-p/406240/|title=President okays her own salary hike by 300 per cent|newspaper=[[द इंडियन एक्सप्रेस]]|date=3 January 2009|accessdate=6 May 2012}}</ref> | website = [http://presidentofindia.nic.in/index.htm President of India] }} '''भारताचे राष्ट्रपती''' ''(President of India)'' हे [[भारत|भारतीय प्रजासत्ताक]] राज्याचे प्रमुख आहेत. भारतामध्ये राष्ट्रपती हे सर्वोच्च संवैधानिक पद जरी असले तरी सर्वाधिक अधिकार हे संंसदेकडे असतात. राष्ट्रपती हे देशाच्या कार्यकारी मंडळाचे नाममात्र प्रमुख असतात, त्यांना पंतप्रधान व मंत्रीमंडळाच्या सल्ल्यानुसारच काम करावे लागते. भारताचे राष्ट्रपती हे देशाचे प्रथम नागरिक व [[भारतीय सशस्त्र सेना|भारतीय सशस्त्र दलां]]<nowiki/>चे सरसेनापती (कमांडर-इन-चीफ) असतात. [[नवी दिल्ली]]मधील [[राष्ट्रपती भवन]] हे राष्ट्रपतींचे अधिकृत निवासस्थान आहे. [[राजेंद्र प्रसाद]] हे भारताचे पहिले राष्ट्रपती होते तर [[द्रौपदी मुर्मू]] या १५व्या आणि विद्यमान राष्ट्रपती आहेत, त्यांनी २५ जुलै २०२२ पासून पदभार स्वीकारला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9marathi.com/photo-gallery/15th-president-draupadi-took-oath-as-murmu-first-tribal-woman-to-hold-highest-constitutional-post-au129-766150.html|title=President Draupadi Murmu : 15 व्या राष्ट्रपती म्हणून द्रौपदी मुर्मू यांनी घेतली शपथ; सर्वोच्च घटनात्मक पद भूषवणाऱ्या पहिल्या आदिवासी महिला|last=Marathi|first=TV9|date=2022-07-25|website=TV9 Marathi|language=mr|access-date=2022-08-29}}</ref> १५ ऑगस्ट १९४७ रोजी स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, २६ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय राज्यघटना लागू करण्यात आली आणि भारत अधिकृतपणे प्रजासत्ताक बनला, त्यावेळी भारताचे राष्ट्रप्रमुख म्हणून राष्ट्रपती या पदाची निर्मिती करण्यात आली. [[भारताचे संविधान|भारताच्या संविधानानुसार]] राष्ट्रपतीची निवड थेट नागरिकांद्वारे न होता [[भारतीय संसद|संसदे]]<nowiki/>च्या दोन्ही सभागृहांचे निवडून आलेले सदस्य आणि राज्यांच्या [[विधानसभा|विधानसभां]]<nowiki/>चे निवडून आलेले सदस्य यांनी मिळून बनलेल्या निर्वाचकगणांच्या ''(electoral college)'' सदस्यांकडून केली जाते. [[भारताचे संविधान|भारतीय संविधाना]]<nowiki/>च्या अनुच्छेद ५३ मध्ये नमूद केल्याप्रमाणे, राष्ट्रपती त्यांच्या अधिकारांचा प्रत्यक्ष किंवा त्यांच्या हाताखालील अधिकाऱ्यांमार्फत वापर करू शकतात (काही अपवाद वगळता), पण प्रत्यक्षात राष्ट्रपतींना दिलेले सर्व कार्यकारी अधिकार, मंत्रीमंडळाच्या सल्ल्यानुसार [[भारताचे पंतप्रधान|पंतप्रधान]] वापरतात. भारतीय राज्यघटनेने (अनुच्छेद ६०) राष्ट्रपतींना भारतीय संविधान आणि त्यातील तरतुदींचे संरक्षण करण्याची जबाबदारी आणि अधिकार दिले आहेत. जोपर्यंत संविधानाचे उल्लंघन होत नाही तोपर्यंत पंतप्रधान आणि मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार कार्य करण्यास राष्ट्रपतीला घटनेने बांधील आहे. राष्ट्रपतीचा कार्यकाळ पाच वर्षांचा असतो. संसदेत [[महाभियोग]] चालवूनच फक्त त्यांना मुदत संपण्याच्या आधी पदावरून दूर करता येते. == इतिहास == सुरुवातील भारताला [[राष्ट्रकुल परिषद|राष्ट्रकुल राष्ट्रांमध्येच]] ''(कॉमनवेल्थ ऑफ नेशन्स)'' [[भारतीय अधिराज्य]] ''(डॉमिनियन ऑफ इंडिया)'' म्हणून [[१५ ऑगस्ट १९४७]] रोजी ब्रिटिशांकडून स्वातंत्र्य मिळाले. [[युनायटेड किंग्डमचा सहावा जॉर्ज|सहावा जॉर्ज]] सर्व कॉमनवेल्थ नेशन्सचा राजा होता, त्यामुळेच [[जॉर्ज सहावा]] हा भारतीय अधीराज्याचा देखील राजा होता, त्याचा प्रतिनिधी म्हणून गव्हर्नल-जनरल ची नेमणूक करण्यात आली. १९३१ पासूनच गव्हर्नर-जनरलची नियुक्ती पूर्णपणे भारताच्या पंतप्रधान व मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्याने करण्यात येत होती, ब्रिटिश सरकारच्या सहभागाशिवाय. [[लुई माउंटबॅटन|लुईस माउँटबॅटन]] हे स्वतंत्र भारताचे पहिले गव्हर्नर-जनरल होते तर [[चक्रवर्ती राजगोपालाचारी]] हे दुसरे आणि शेवटचे गव्हर्नर-जनरल होते. भारताला स्वतंत्र मिळाल्यानंतर [[बाबासाहेब आंबेडकर|डाॅ.आंबेडकरां]]<nowiki/>च्या नेतृत्वाखाली [[भारताची संविधान सभा|भारतीय संविधान सभे]]<nowiki/>ने देशासाठी संपूर्णपणे नवीन राज्यघटना तयार करण्याचे काम हाती घेतले. [[भारतीय राज्यघटना]] अखेर २६ नोव्हेंबर १९४९ रोजी लागू झाली आणि २६ जानेवारी १९५० रोजी अंमलात आली आणि भारत [[भारतीय प्रजासत्ताक दिन|प्रजासत्ताक]] बनला.राजा आणि गव्हर्नर जनरलची कार्यालये भारताच्या राष्ट्रपतींच्या नवीन कार्यालयाने बदलली. घटनेच्या अस्थायी व संक्रमणी तरतुदींनुसार राष्ट्रपती पदासाठी संविधानानुसार रीतसर निवडणूक होईपर्यंत [[भारताची संविधान सभा|घटना समिती]]<nowiki/>ने तिचे अध्यक्ष डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] यांना २४ जानेवारी १९५० रोजी झालेल्या शेवटच्या बैठकीत राष्ट्रपती म्हणून निवडले. डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] हे १९४६ पासून संविधान सभेचे अध्यक्ष होते. जवाहरलाल नेहरूंनी त्यांना पहिले भारतीय राष्ट्रपती म्हणून प्रस्तावित केले होते आणि वल्लभभाई पटेल यांनी त्यांना पाठिंबा दिला होता. इतर कोणतेही नामांकन नसल्यामुळे राजेंद्र प्रसाद यांना भारताच्या राष्ट्रपती पदासाठी विधिवत निवडले गेले आहे असे असेंब्लीचे सचिव, एच.व्ही.आर. आयंगार यांनी घोषित केले. 26 जानेवारी 1950 रोजी पहिल्या [[भारतीय प्रजासत्ताक दिन|प्रजासत्ताक दिनी]], [[भारतातील गव्हर्नर-जनरलांची यादी|भारताचे गव्हर्नर-जनरल]] [[चक्रवर्ती राजगोपालाचारी]] यांनी, [[भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती|भारताचे सरन्यायाधीश]] [[हरिलाल कानिया|हरिलाल कानिया]] यांच्या उपस्थितीत डॉ. [[राजेंद्र प्रसाद]] यांना भारताच्या राष्ट्रपती पदाची शपथ दिली.<ref name=":3">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=r2C2InxI0xAC&redir_esc=y|title=Presidents of India, 1950-2003|last=Jai|first=Janak Raj|date=2003|publisher=Regency Publications|isbn=978-81-87498-65-0|language=en}}</ref> १९५२मध्ये पहिल्यांदा राष्ट्रपतिपदाची रीतसर निवडणूक झाली व राजेंद्र प्रसाद हे प्रचंड मतांनी निवडून आले, त्यांनी १३ मे १९५२ रोजी भारताचे पहिले राष्ट्रपती म्हणून पदभार स्वीकारला. त्याच दिवशी [[राज्यसभा]] व पहिली [[लोकसभा]] यांचीही पहिली बैठक झाली.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> == अधिकार आणि कर्तव्ये == {{Quote|राज्यघटनेच्या मसुद्यानुसार राष्ट्रपती हा इंग्रजी राज्यघटनेनुसार राजाप्रमाणेच पदावर असतो. ते राज्याचे प्रमुख आहेत पण कार्यकारिणीचे नाहीत. तो राष्ट्राचे प्रतिनिधित्व करतो पण राष्ट्रावर राज्य करत नाही. ते राष्ट्राचे प्रतीक आहेत. प्रशासनातील त्याचे स्थान शिक्क्यावरील औपचारिक स्वरुपाचे आहे ज्याद्वारे देशाचे निर्णय ओळखले जातात.|[[बाबासाहेब आंबेडकर]],{{small| राष्ट्रपती हे राज्याचे घटनात्मक प्रमुख असल्याच्या विविध वादविवादांदरम्यान भारतीय संविधान सभेच्या मसुदा समितीचे अध्यक्ष म्हणून दिलेली प्रतिक्रिया.}}<ref name=":Indian Political Thought">{{Cite book|title=Indian Political Thought: Themes and Thinkers|last=Singh|first=Mahendra Prasad|publisher=[[Pearson plc|Pearson India Education Services]]|year=2019|isbn=978-93-325-8733-5|editor-last=Roy|editor-first=Himanshu|location=[[Noida]]|pages=354|chapter=Ambedkar: Constitutionalism and State Structure|editor-last2=Singh|editor-first2=Mahendra Prasad}}</ref><ref>[https://books.google.co.uk/books?id=veDUJCjr5U4C&lpg=PA236&ots=EGZT2Cyg38&dq=Under%20the%20draft%20constitution%20the%20President%20occupies%20the%20same%20position%20as%20the%20King%20under%20the%20English%20Constitution.%20He%20is%20the%20head%20of%20the%20state%20but%20not%20of%20the%20Executive.%20He%20represents%20the%20Nation%20but%20does%20not%20rule%20the%20Nation.%20He%20is%20the%20symbol%20of%20the%20Nation.%20His%20place%20in%20the%20administration%20is%20that%20of%20a%20ceremonial%20device%20on%20a%20seal%20by%20which%20the%20nation's%20decisions%20are%20made%20known&pg=PA236#v=onepage&q&f=false ''Constitutional Government in India''], M.V.Pylee, S. Chand Publishing, 2004, page 236</ref>}} === कर्तव्य === राष्ट्रपतींचे प्राथमिक कर्तव्य त्यांनी घेतलेल्या शपथेचा भाग म्हणून भारतीय संविधान आणि कायद्याचे जतन, संरक्षण आणि समर्थन करणे ''(अनुच्छेद ६०, भारतीय संविधान)''. राष्ट्रपती हे सर्व स्वतंत्र घटनात्मक संस्थांचे प्रमुख असतात. भारताच्या कार्यकारी आणि विधी संस्थांवरील त्यांच्या सर्व कृती, शिफारसी ''(अनुच्छेद ३, अनुच्छेद १११, अनुच्छेद २७४, इ.)'' आणि पर्यवेक्षी अधिकार ''(अनुच्छेद ७४(२), अनुच्छेद ७८C, अनुच्छेद १०८, अनुच्छेद १११, इ.)'' ह्या संविधानास अनुसरून असतील. कायद्याच्या कोर्टात लढण्यासाठी अध्यक्षांच्या कृतीवर कोणताही प्रतिबंध नाही. === कार्यकारी अधिकार === -(१) संघराज्याचा कार्यकारी अधिकार, राष्ट्रपतीकडे निहित असेल आणि त्याच्याकडून प्रत्यक्षपणे किंवा त्याच्या हाताखालील अधिकाऱ्यांमार्फत या संविधानानुसार त्याचा वापर केला जाईल. (२) पूर्वगामी तरतुदींच्या व्यापकतेला बाध न येऊ देता, संघराज्याच्या संरक्षण दलांचे सर्वोच्च अधिपत्य राष्ट्रपतीकडे निहित असेल आण्ि त्याचा वापर कायद्याद्वारे विनियमित केला जाईल. (३) या अनुच्छेदातील कोणत्याही गोष्टीमुळे,----- (क) कोणत्याही विद्यमान कायद्याद्वारे कोणत्याही राज्याच्या शासनाला किंवा अन्य प्राधिकाऱ्याला प्रदान करण्यात आलेले कोणतेही कार्याधिकार राष्ट्रपतीकडे हस्तांतरित होतात, असे मानले जाणार नाही ; किंवा (ख) राष्ट्रपती व्यतिरिक्त अन्य प्राधिकाऱ्यास कायद्याद्वारे कार्याधिकार प्रदान करण्यास संसदेला प्रतिबंध होणार नाही === कायदेविषयक अधिकार === # संसदे चे आधिवेशन बोलावणे, तहकूब करणे आणि लोकसभा विसर्जित करणे. # अभिभाशन करणे. # नियुक्ती करणे. # विधेयकाला मजुरी देणे. # वटहुकम काढणे. # विधायकासंबंधी पूर्वपरवानगी देणे. === न्यायविषयक अधिकार === # न्यायाधीशांची नेमणूक करणे. # माफीचाअधिकार. === वित्तिय अधिकार === राष्ट्रपतींच्या शिफारशीनेच संसदेत आर्थिक विधेयक मांडले जाऊ शकते. राष्ट्रपती वार्षिक आर्थिक विवरणपत्र, म्हणजे केंद्रीय अर्थसंकल्प संसदेसमोर मांडतात. अनपेक्षित खर्च पूर्ण करण्यासाठी राष्ट्रपती भारताच्या आकस्मिक निधीतून आगाऊ रक्कम घेऊ शकतात. केंद्र आणि राज्यांमध्ये करांचे वितरण करण्याची शिफारस करण्यासाठी राष्ट्रपती दर पाच वर्षांनी वित्त आयोग स्थापन करतात. सर्वात अलीकडील २०१७ मध्ये स्थापना करण्यात आली. === परराष्ट्रविषयक अधिकार === * राष्ट्रपती आंतरराष्ट्रीय स्थरावर भारताचे प्रतिनिधित्व करतात. * सर्व आंतरराष्ट्रीय करार व तह संसदेच्या आधिन राहून राष्ट्रपतींच्या नावाने केले जातात. * राष्ट्रपती परदेशातील भारताचे राजदूत व राजनयीक अधिकारांच्या नेमणुका करतात. अन्य देशांचे भारतातील राजदूत व राजनयीक अधिकारी यांना राष्ट्रपतींची मान्यता व स्वीकृती आवश्यक आहे. === लष्करी अधिकार === राष्ट्रपती हे भारतीय सशस्त्र दलांचे सरसेनापती असतात. पंतप्रधानांच्या अध्यक्षतेखालील केंद्रीय मंत्रिमंडळाच्या सल्ल्यानुसार राष्ट्रपती युद्ध घोषित करू शकतात किंवा शांतता पूर्ण करू शकतात. सर्व महत्त्वाचे करार राष्ट्रपतींच्या नावाने केले जातात. === क्षमा करण्याचे अधिकार === (१) कोणत्याही अपराधाबद्दल दोषी ठरवण्यात आलेल्या कोणत्याही व्यक्तीला,----- (क) जेव्हा शिक्षा किंवा शिक्षादेश लष्करी न्यायालयाने दिला असेल, अशा सर्व प्रकरणी; (ख) जेव्हा शिक्षा किंवा शिक्षादेश संघराज्याच्या कार्यकारी अधिकाराच्या व्याप्तीतील एखाद्या बाबीशी संबंधित असलेल्या कोणत्याही कायद्याविरुद्ध केलेल्या अपराधाबद्दल देण्यात आला असेल, अशा सर्व प्रकरणी ; (ग) जेव्हा शिक्षादेश हा मृत्युशिक्षादेश असेल, अशा सर्व प्रकरणी ; शक्षेबद्दल क्षमा करण्याचा, शिक्षेस तहकुबी देण्याचा, शिक्षेस स्थगिती देण्याचा किंवा शिक्षेत सूट देण्याचा अथवा शिक्षादेश निलंबित करण्याचा,त्यात सूट देण्याचा किंवा तो सौम्य करण्याचा राष्ट्रपतीस अधिकार असेल. === आणीबाणीविषयत अधिकार === राष्ट्रपती तीन प्रकारच्या आणीबाणी घोषित करू शकतात: राष्ट्रीय, राज्य आणि आर्थिक, कलम ३५२, ३५६ आणि ३६० अंतर्गत कलम १२३ अंतर्गत अध्यादेश जारी करण्याव्यतिरिक्त. # राष्ट्रीय आणीबाणी # राज्य आणीबाणी किंवा राष्ट्रपती राजवट # आर्थिक आणीबाणी === नियुक्तीचे अधिकार === लोकसभेत बहुमत सिद्ध करणाऱ्या व्यक्तीस राष्ट्रपती पंतप्रधान म्हणून नियुक्त करतात. त्यानंतर पंतप्रधानांच्या सल्ल्यानुसार राष्ट्रपती मंत्रीमंडळातील मंत्र्यांची नियुक्ती करतात. राष्ट्रपतींकडून राज्यसभेवर साहित्य, विज्ञान, कला आणि समाजसेवा या क्षेत्रातील व्यक्तींमधून १२ सदस्यांची नियुक्ती करतात. अनुच्छेद ३३१ नुसार राष्ट्रपती अँग्लो इंडियन समुदायातील दोन सदस्यांना लोकसभा सदस्य म्हणून नियुक्त करु शकत होते परंतु २०१९ हे कलम काढून टाकण्यात आले. राज्यांच्या राज्यपालांची नियुक्ती देखील राष्ट्रपती करतात. कलम १५६ नुसार, त्यांच्या कृतीतून संविधानाचे उल्लंघन करणाऱ्या राज्यपालांना बडतर्फ करण्याचा अधिकार राष्ट्रपतींकडे आहे. राष्ट्रपती विविध प्रकारच्या नियुक्त्या करतात यामध्ये, * [[भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती]] आणि [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|भारताच्या सर्वोच्च न्यायालया]]<nowiki/>चे आणि राज्य/केंद्रशासित प्रदेशातील [[उच्च न्यायालय|उच्च न्यायालयां]]<nowiki/>चे इतर न्यायाधीश. * [[दिल्लीचे मुख्यमंत्री|राष्ट्रीय राजधानी प्रदेश दिल्लीचे मुख्यमंत्री]] (अनुच्छेद २३९ कक ५, भारताचे संविधान). * [[भारताचे नियंत्रक व महालेखापाल|भारताचे नियंत्रक व महा लेखापरीक्षक]] * [[भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त]] आणि इतर निवडणूक आयुक्त. * [[केंद्रीय लोकसेवा आयोग|संघ लोकसेवा आयोगा]]<nowiki/>चे अध्यक्ष आणि इतर सदस्य. * [[भारताचा महान्यायवादी|भारताचे महान्यायवादी]] (ऍटर्नी जनरल आफ इंडिया) * इतर देशांतील राजदूत आणि उच्चायुक्त (केवळ पंतप्रधानांनी दिलेल्या नावांच्या यादीद्वारे) * अखिल भारतीय सेवा ([[भारतीय प्रशासकीय सेवा|आय.ए.एस.]], [[आय.पी.एस.]] आणि आय.एफ.एस.) आणि गट 'अ' मधील इतर केंद्रीय नागरी सेवांचे अधिकारी == निवड प्रक्रिया == === पात्रता === [[भारताचे संविधान|भारतीय राज्यघटने]]<nowiki/>च्या कलम ५८ मध्ये राष्ट्रपती पदासाठी पात्र होण्यासाठी आवश्यक असलेली प्रमुख पात्रता निश्चित केली आहे. राष्ट्रपती हा, * भारताचा नागरिक * ३५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वय * [[लोकसभा|लोकसभे]]<nowiki/>चे सदस्य होण्यासाठी पात्र असणे आवश्यक आहे. जर एखादी व्यक्ती [[भारत सरकार]] किंवा कोणत्याही राज्य सरकारच्या अंतर्गत लाभाचे कोणतेही पद धारण करत असल्यास किंवा वरीलपैकी कोणत्याही सरकारच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या कोणत्याही स्थानिक किंवा अन्य प्राधिकरणाच्या अधीन असल्यास राष्ट्रपती पदाच्या निवडणूकीसाठी पात्र राहत नाही. तथापि, काही पदाधिकाऱ्यांना राष्ट्रपतीपदाचे उमेदवार म्हणून उभे राहण्याची परवानगी आहे. त्यामध्ये: * विद्यमान उपराष्ट्रपती * कोणत्याही राज्याचा राज्यपाल * केंद्राचा किंवा कोणत्याही राज्याचा मंत्री (पंतप्रधान आणि मुख्यमंत्र्यांसह) * संसद किंवा राज्य विधीमंडळाचा सदस्य (आमदार किंवा खासदार) उपराष्ट्रपती, राज्यपाल किंवा मंत्री यांची राष्ट्रपती पदी निवड झाल्यास, त्यांनी राष्ट्रपती म्हणून काम सुरू केल्याच्या तारखेपासून त्यांचे पूर्वीचे कार्यालय रिकामे केले असे मानले जाते. संसद किंवा राज्य विधीमंडळाचा सदस्य राष्ट्रपतींच्या पदासाठी निवडणूकीत थांबू शकतो पण जर ते राष्ट्रपती म्हणून निवडून आले तर त्यांनी ज्या तारखेला त्यांनी राष्ट्रपती पदाची शपथ घेतली त्या तारखेला त्यांनी संसद किंवा राज्य विधानमंडळातील त्यांची जागा रिकामी केली असे मानले जाते.जी व्यक्ती, राष्ट्रपती म्हणून पद धारण करीत आहे अथवा जिने असे पद धारण केलेले आहे ती व्यक्ती, भारतीय संविधानाच्या अन्य तरतुदींना अधीन राहून त्या पदासाठी होणाऱ्या फेरनिवडणुकीस पात्र असते. राष्ट्रपती आणि उपराष्ट्रपती निवडणूक कायदा, १९५२, अंतर्गत राष्ट्रपती पदासाठी होणाऱ्या निवडणुकीमध्ये उमेदवाराला त्यांचे नाव मतपत्रिकेवर दिसण्यासाठी प्रस्तावक म्हणून ५० मतदार आणि समर्थक म्हणून ५० मतदारांची आवश्यकता असते. प्रत्येक उमेदवाराला नामनिर्देशनपत्र सादर करताना पंधरा हजार रुपये रोख इतकी रक्कम जमा करावी लागते.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://tarunbharat.com/how-was-the-president-elected-who-can-fight-this-election/|title=कशी होते राष्ट्रपतींची निवड? कोण लढवू शकतं ही निवडणूक…|website=Tarun Bharat|language=en-US|access-date=2022-08-28}}</ref><ref name=":1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.nitinsir.in/president-of-india/|title=President of India in Marathi {{!}} Indian President -निवडणूक पद्धत, पात्रता, अधिकार, कामे|date=2020-09-27|language=en-US|access-date=2022-08-28}}{{मृत दुवा|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === निवडणूक प्रक्रिया === भारतामध्ये राष्ट्रपती (१) [[भारतीय संसद|संसदे]]<nowiki/>च्या दोन्ही सभागृहांचे निवडून आलेले सदस्य ([[राज्यसभा]] व [[लोकसभा]]) आणि (२) राज्यांच्या [[विधानसभा|विधानसभां]]<nowiki/>चे निवडून आलेले सदस्य (यामध्ये राज्यांसह [[दिल्ली विधानसभा|दिल्ली]] व [[पाँडिचेरी विधानसभा|पाँडिचेरी]] संघ राज्यक्षेत्रांच्या विधानसभा सदस्यांचा समावेश आहे.) यांनी मिळून बनलेल्या निर्वाचकगणांच्या ''(electoral college)'' सदस्यांकडून निवडला जातो. राष्ट्रपतींच्या निवडणूकीमध्ये राष्ट्रपतींनी नामनिर्देशित केलेल्या संसद सदस्यांना व राज्यांच्या [[विधान परिषद|विधानपरिषदे]]<nowiki/>च्या आमदारांना भाग घेता येत नाही.<ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/editorial/article/election-of-indian-president/articleshow/59047100.cms|title=राष्ट्रपतिपदासाठी अशी होते निवडणूक|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2022-08-27}}</ref> राज्यांमध्ये परस्परांत समानता; तसेच सर्व राज्ये मिळून व संघराज्य यांच्यात समानता ठेवण्यासाठी विधानसभेच्या व संसदेच्या प्रत्येक निवडून आलेल्या सदस्याच्या मताचे मूल्य, हे खालील सूत्रा द्वारे निर्धारित केले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.inmarathi.com/10334/details-of-presidential-elections-in-india/|title=भारताच्या राष्ट्रपती निवडणूकीमागील संपूर्ण गणित जाणून घ्या!|last=टीम|first=इनमराठी|website=www.inmarathi.com|language=en-US|access-date=2022-08-28}}</ref> <table><tr><td> <div style="float:left;">राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाच्या विधानसभेच्या सदस्याच्या मताचे मूल्य =</div></td> <td> <div style="float:left"> <div style="border-bottom:1px solid;font-size:small;text-align:center;">संबंधीत राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेशाची एकूण लोकसंख्या (१९७१ सालची)</div> <div style="font-size:small;text-align:center;">त्या राज्याच्या विधानसभेच्या एकूण निवडून आलेल्या सदस्यांची संख्या</div> </div></td> <td> <div style="float:left;">x१०००</div></td> </tr> </table>या सर्व प्रक्रियेसाठी ८४ व्या घटना दुरुस्तीनुसार, २०२६ नंतर होणाऱ्या पहिल्या जनगणनेची आकडेवारी प्रकाशित होईपर्यंत १९७१ च्या जनगणनेची आकडेवारी वापरली जाईल असे निर्धारित करण्यात आले आहे. उदा. १९७१ साली [[महाराष्ट्र]] राज्याची लोकसंख्या होती ५,०४,१२,२३५ आणि [[महाराष्ट्र विधानसभा|महाराष्ट्राच्या विधानसभे]]<nowiki/>त एकूण २८८ आमदार आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातल्या प्रत्येक आमदाराच्या मताचे मूल्य हे<table><tr><td> <div> <div style="border-bottom:1px solid;font-size:small;text-align:center;">५,०४,१२,२३५</div> <div style="font-size:small;text-align:center;">२८८</div> </div></td> <td> <div style="float:left;">x१००० = १७५</div></td> </tr> </table> एवढे असते. तर महाराष्ट्र राज्यासाठी मतांचे एकूण मूल्य १७५ x २८८ = ५०,४०० एवढे येते. अशाच प्रकारे देशातील ३१ विधानसभांच्या ४,१२० सदस्यांच्या मतांचे मूल्य: ५,४९,४९५.<ref name=":2" /> यावरून संसदेच्या प्रत्येक सदस्याच्या मताचे मूल्य काढले जाते. लोकसभेतील निवडून आलेले सदस्य ५४३ आणि राज्यसभेचे निवडून आलेले सदस्य २३३ एकूण ७७६ खासदार या निवडणुकीत मतदान करतात. प्रत्येक खासदाराच्या मताचे मूल्य =<table><tr><td> <div> <div style="border-bottom:1px solid;font-size:small;text-align:center;">३१ विधानसभांच्या ४,१२० सदस्यांच्या मतांचे मूल्य</div> <div style="font-size:small;text-align:center;">एकूण निवडून आलेल्या खासदारांची संख्या</div> </div></td><td><div style="float:left;">x१००० = </div></td><td><div> <div style="border-bottom:1px solid;font-size:small;text-align:center;">५,४९,४९५</div> <div style="font-size:small;text-align:center;">७७६</div> </div></td><td><div style="float:left;">x१००० = ७०८</div></td></tr> </table> खासदारांच्या मतांचे एकूण मूल्य ७०८ x ७७६ = ५,४९,४०८. {| class="wikitable sortable" !अनुक्रम !राज्य/केंद्रशासित प्रदेशाचे नाव !विधानसभेतील सदस्यांची संख्या (निवडून आलेले) !लोकसंख्या ([[भारताची जनगणना १९७१|१९७१ जनगणना]]) !प्रत्येक आमदाराच्या मताचे मूल्य !राज्य/केंद्रशासित प्रदेशासाठी मतांचे एकूण मूल्य |- |१ |[[आंध्र प्रदेश]] |१७५ |२,७८,००,५८६ |१५९ |२७,८२५ |- |२ |[[अरुणाचल प्रदेश]] |६० |४,६७,५११ |८ |४८० |- |३ |[[आसाम]] |१२६ |१,४६,२५,१५२ |११६ |१४,६१६ |- |४ |[[बिहार]] |२४३ |४,२१,२६,२३६ |१७३ |४२,०३९ |- |५ |[[छत्तीसगड]] |९० |१,१६,३७,४९४ |१२९ |११,६१० |- |६ |[[दिल्ली]] |७० |४०,६५,६९८ |५८ |४,०६० |- |७ |[[गोवा]] |४० |७,९५,१२० |२० |८०० |- |८ |[[गुजरात]] |१८२ |२,६६,९७,४७५ |१४७ |२६,७५४ |- |९ |[[हरियाणा]] |९० |१,००,३६,८०८ |११२ |१०,०८० |- |१० |[[हिमाचल प्रदेश]] |६८ |३४,६०,४३४ |५१ |३४६८ |- |११ |[[जम्मू आणि काश्मीर]] |८७ |६३,००,००० |७२ |६,२६४ |- |१२ |[[झारखंड]] |८१ |१,४२,२७,१३३ |१७६ |१४,२५६ |- |१३ |[[कर्नाटक]] |२२४ |२,९२,९९,०१४ |१३१ |२९,३४४ |- |१४ |[[केरळ]] |१४० |२,१३,४७,३७५ |१५२ |२१,२८० |- |१५ |[[मध्य प्रदेश]] |२३० |३,००,१६,६२५ |१३१ |३०,१३० |- |१६ |[[महाराष्ट्र]] |२८८ |५,०४,१२,२३५ |१७५ |५०,४०० |- |१७ |[[मणिपूर]] |६० |१०,७२,७५३ |१८ |१,०८० |- |१८ |[[मेघालय]] |६० |१०,११,६९९ |१७ |१,०२० |- |१९ |[[मिझोरम]] |४० |३,३२,३९० |८ |३२० |- |२० |[[नागालँड]] |६० |५,१६,४९९ |९ |५४० |- |२१ |[[ओडिशा]] |१४७ |२,१९,४४,६१५ |१४९ |२१,९०३ |- |२२ |[[पुद्दुचेरी]] |३० |४,७१,७०७ |१६ |४८० |- |२३ |[[पंजाब]] |११७ |१,३५,५१,०६० |११६ |१३,५७२ |- |२४ |[[राजस्थान]] |२०० |२,५७,६५,८०६ |१२९ |२५,८०० |- |२५ |[[सिक्कीम]] |३२ |२,०९,८४३ |७ |२२४ |- |२६ |[[तामिळनाडू|तमिळनाडू]] |२३४ |४,११,९९,१६८ |१७६ |४१,१८४ |- |२७ |[[तेलंगणा]] |११९ |१,५७,०२,१२२ |१३२ |१५,७०८ |- |२८ |[[त्रिपुरा]] |६० |१५,५६,३४२ |२६ |१,५६० |- |२९ |[[उत्तर प्रदेश]] |४०३ |८,३८,४९,९०५ |२०८ |८३,८२४ |- |३० |[[उत्तराखंड]] |७० |४४,९१,२३९ |६४ |४,४८० |- |३१ |[[पश्चिम बंगाल]] |२९४ |४,४३,१२,०११ |१५१ |४४,३९४ |- | |'''एकूण''' |'''४,१२०''' |'''५४,९३,०२,००५''' | |'''५,४९,४९५''' |} {| class="wikitable sortable" !मतदार !एकूण मतदारांची संख्या !मतांचे एकूण मूल्य |- |विधानसभेचे सदस्य (निवडलेले) |४,१२० |५,४९,४९५ |- |संसद सदस्य (निवडलेले) |७७६ |५,४९,४०८ |- |'''एकूण''' |'''४,८९६''' |'''१०,९८,९०३''' |} राष्ट्रपतींची निवडणूक प्रमाणशीर प्रतिनिधित्व पद्धतीनुसार (''Proportional Representation Methods)'' एकल संक्रमणीय मतद्वारे ''(A single transferable vote)'' घेतली जाते. मतदान गुप्त असते.<ref name=":2" /> राष्ट्रपती निवडीची पद्धत भारतीय राज्यघटनेच्या अनुच्छेद ५५ मध्ये सांगण्यात आली आहे. पंतप्रधानांच्या तुलनेत अध्यक्षाची निवडणूक प्रक्रिया अधिक विस्तृत आहे. या पद्धतीनुसार प्रत्येक मतदाराला एक मत असते, परंतु त्याच्या मताचे मूल्य हे वरीलप्रमाणे ठरवले जाते. मतदार मतपत्रिकेवर १, २, ३… या क्रमाने उमेदवाराला पसंतीक्रम देता येतो. मत वैध होण्यासाठी किमान एक तरी पसंती लिहावी लागते. शब्दात अथवा फुलीने ही पसंती दाखवता येत नाही. असे केल्यास मत रद्द होते. निवडून येण्यासाठी, उमेदवाराला मिळालेल्या मतांचे मूल्य हे एकूण मतांच्या मूल्याच्या ५० टक्क्यापेक्षा जास्त असणे आवश्यक आहे आणि ही मते पहिल्या पसंतीची असावीत. उमेदवारास मतांचा हा कोटा पूर्ण करणे आवश्यक आहे. ती मिळताच उमेदवार पहिल्या फेरीतच विजयी घोषित केला जातो. अन्यथा कमी मते मिळालेल्या उमेदवारास बाद करून त्याची दुसऱ्या, तिसऱ्या इत्यादी पसंतीची मते उरलेल्या उमेदवारांच्या खात्यात जमा केली जातात. शेवटी किमान एका उमेदवाराची निवड होईपर्यंत ही प्रक्रिया सुरू राहते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.loksatta.com/explained/how-is-the-president-elected-and-what-is-vote-value-of-mps-will-decrease-in-presidential-election-2022-dpj-91-2969474/|title=विश्लेषण: राष्ट्रपतींची निवड कशी केली जाते? काय आहे खासदार, आमदारांच्या मतांचे गणित, घ्या जाणून|website=Loksatta|language=mr|access-date=2022-08-28}}</ref><ref name=":0" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.misalpav.com/node/22057|title=राष्ट्रपती: भाग १ (राष्ट्रपतींची निवड कशी होते?) {{!}} मिसळपाव|website=www.misalpav.com|access-date=2022-08-28}}</ref><ref name=":1" /> भारतीय राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकांमध्ये खासदार आणि आमदारांचे प्रत्यक्ष मतदान समाविष्ट असले तरी, ते त्यांच्या संबंधित पक्षांनी पाठिंबा दिलेल्या उमेदवाराला मतदान करतात. === शपथ किंवा प्रतिज्ञा === भारताच्या प्रत्येक राष्ट्रपतीला, आपले पद ग्रहण करण्यापूर्वी, [[भारताचे सरन्यायाधीश|भारताच्या मुख्य न्यायमूर्ती]]<nowiki/>च्या समक्ष किंवा ते अनुपस्थितीत असतील तर [[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायालया]]<nowiki/>च्या उपलब्ध जेष्ठतम न्यायमूर्तीच्या समक्ष पुढील नमुन्यानुसार शपथ किंवा प्रतिज्ञा करून त्याखाली सही करणे बंधनकारक आहे, {{Quote|मी, (नाव), ईश्वरसाक्ष शपथ घेतो की, (किंवा गंभीर्यपूर्वक प्रतिज्ञा करतो.) मी भारताचा राष्ट्रपती म्हणून आपल्या पदाचे निष्ठापूर्वक कार्यपालन करीन (किंवा मी भारताच्या राष्ट्रपतीची कार्ये पार पाडीन) आणि माझ्या संपूर्ण क्षमतेनिशी संविधान आणि कायदा यांचे जतन, रक्षण आणि संरक्षण करीन आणि मी स्वतःला भारतीय जनतेच्या सेवेस आणि कल्याणास वाहून घेईन.|अनुच्छेद ६०, [[भारताचे संविधान]],<ref>https://legislative.gov.in/sites/default/files/Marathi%20Savidhan.pdf</ref>}} === महाभियोग === [[भारताचे संविधान|संविधाना]]<nowiki/>च्या उल्लंघनाबद्दल [[महाभियोग|महाभियोगा]]<nowiki/>द्वारे (Impeachment) कार्यकाळ संपण्यापूर्वी राष्ट्रपतींना काढून टाकले जाऊ शकते. त्यासंबंधीचा दोषारोप संसदेच्या कोणत्याही सभागृहाकडून करता येतो ([[लोकसभा]] किंवा [[राज्यसभा]]). महाभियोगाच्या प्रस्तावावर ज्या सभागृहात हा प्रस्ताव मांडायचा आहे, त्या सभागृहातील किमान एक चतुर्थांश सदस्यांनी स्वाक्षरी केलेली पाहिजे. त्याची सूचना राष्ट्रपतींना दिली जाते आणि १४ दिवसांनंतर प्रस्ताव विचारार्थ घेतला जातो. राष्ट्रपतींवर महाभियोग करण्याचा ठराव त्या सभागृहाच्या एकूण सदस्यांच्या दोन तृतीयांश बहुमताने संमत करावा लागतो. त्यानंतर हा प्रस्ताव दुसऱ्या सभागृहाकडे पाठवला जातो. पहिल्या सभागृहात केलेल्या आरोपांची चौकशी केली जाते यावेळी राष्ट्रपतीस हजर राहण्याचा व आपली बाजू मांडण्याचा अधिकार असतो. जर दुसऱ्या सभागृहामध्येही दोन तृतीयांश सदस्यांच्या बहुमताने दोषारोप सिद्ध झाला तर तो ठराव पारित झाल्याच्या दिनांकापासून राष्ट्रपतींना पदावरून दूर केले जाते. राष्ट्रपतींनी नामनिर्देशित केलेल्या संसद सदस्यांनाही महाभियोगाच्या प्रक्रियेमध्ये भाग घेण्याचा अधिकार आहे. राष्ट्रपतीचा पदावधी संपल्यामुळे रिक्त होणारे पद भरण्याकरिता निवडणूक, तो अवधी संपण्यापूर्वी घेतली जाते. जर इतर कोणत्याही कारणामुळे राष्ट्रपतींचे पद रिक्त झाले असेल तर त्या दिनांकापासून सहा महिन्यांच्या आत निवडणूक घेणे बंधनकारक आहे आणि रिक्त पद भरण्याकरिता निवडून आलेली व्यक्ती पद ग्रहण केल्याच्या दिनांकापासून पाच वर्षांच्या पूर्ण अवधीपर्यंत, पद धारण करण्यास पात्र असते.<ref name=":1" /> == मानधन आणि सुविधा == {| class="wikitable" style="margin:1ex 0 1ex 1ex;" |+'''राष्ट्रपतींचे वेतन''' !शेवटचा बदल !पगार (दरमहा) |- |१ फेब्रुवारी २०१८ | style="text-align:right;" |₹५ लाख |- | colspan="2" style="text-align:center;" |स्रोत:<ref>{{Cite news|url=http://www.timesnownews.com/india/article/arun-jaitley-budget-speech-2018-president-salary-vice-president-salary/194462|title=President, Vice President, Governors' salaries hiked to Rs 5 lakh, Rs 4 lakh, Rs 3.5 lakh respectively|date=1 February 2018|work=TimesNow|access-date=2 April 2018}}</ref> |} [[भारताचे संविधान|भारतीय संविधाना]]<nowiki/>च्या दुसऱ्या अनुसूचीनुसार भारताच्या राष्ट्रपतींना दरमहा १०,००० मिळत होते. ही रक्कम १९९८ मध्ये ₹५०,००० पर्यंत वाढवण्यात आली. ११ सप्टेंबर २००८ रोजी, भारत सरकारने राष्ट्रपतींचा पगार ₹१.५ लाख वाढवला. भारताच्या २०१८ च्या केंद्रीय अर्थसंकल्पात ही रक्कम आणखी वाढवून ₹५ लाख करण्यात आली. तथापि, राष्ट्रपती जे काही करतात किंवा करू इच्छितात याच्या देखरेखीसाठी सरकारकडून अर्थसंकल्पात ₹२२.५ कोटीची तरतुद केली जाते.<ref name="ibn 300">{{cite web|url=http://www.ibnlive.com/news/president-gets-richer-gets-300-pc-salary-hike/73365-3.html?from=rssfeed|title=President gets richer, gets 300 pc salary hike|date=11 September 2008|publisher=CNN-IBN|access-date=9 November 2008|archive-date=2023-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230917112935/https://www.news18.com/|url-status=dead}}</ref> [[राष्ट्रपती भवन]], दिल्ली हे भारताच्या राष्ट्रपतींचे अधिकृत निवासस्थान आहे, हे जगातील सर्वात मोठे राष्ट्रपती भवन आहे.<ref name="RandhawaMukhopadhyay1986">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bQCIZoKDG1kC&pg=PA593|title=Floriculture in India|last1=Randhawa|first1=Gurcharan Singh|last2=Mukhopadhyay|first2=Amitabha|publisher=Allied Publishers|year=1986|isbn=978-81-7023-057-1|page=593|archive-url=https://web.archive.org/web/20160623221521/https://books.google.com/books?id=bQCIZoKDG1kC&pg=PA593|archive-date=23 June 2016|url-status=live}}</ref><ref name="RandhawaRandhawa1971">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=HTFJAAAAMAAJ|title=The Famous gardens of India|last1=Randhawa|first1=Mohindar Singh|last2=Randhawa|first2=Gurcharan Singh|last3=Chadha|first3=K. L.|last4=Singh|first4=Daljit|author5=Horticultural Society of India|publisher=Malhotra Publishing House|year=1971|archive-url=https://web.archive.org/web/20160428041915/https://books.google.com/books?id=HTFJAAAAMAAJ|archive-date=28 April 2016|url-status=live}}</ref> [[राष्ट्रपति निलयम]], बोलारम, हैदराबाद आणि रिट्रीट भवन, मशोबरा, शिमला ही भारताच्या राष्ट्रपतींची अधिकृत रिट्रीट* निवासस्थाने आहेत.<ref name="Publications2001">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=bgGCCP5Fxg0C&pg=PA39|title=India Foreign Policy and Government Guide|date=1 May 2001|publisher=International Business Publications|isbn=978-0-7397-8298-9|page=39|archive-url=https://web.archive.org/web/20160430093010/https://books.google.com/books?id=bgGCCP5Fxg0C&pg=PA39|archive-date=30 April 2016|url-status=live}}</ref> भारताचे राष्ट्रपती सानुकूल-निर्मित भारी बख्तरबंद असलेली मर्सिडीज बेंझ S६०० (W२२१) ही कार वापरतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/career/career-news/how-much-salary-do-the-president-vice-president-and-prime-minister-get-know-every-detail-here/articleshow/88222979.cms|title=राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती आणि पंतप्रधान यांना किती पगार मिळतो? जाणून घ्या...|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2022-08-29}}</ref> माजी राष्ट्रपती आणि राष्ट्रपतींच्या विधवा आणि विधुर यांना पेन्शन, सुसज्ज निवास, सुरक्षा, विविध भत्ते इत्यादी सोयी पुरवल्या जातात.<ref>{{cite web|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/Parliament-approves-salary-pension-hike-for-President-Vice-President-governors/articleshow/3841371.cms|title=Parliament approves salary pension hike for President, Vice-President and Governors|website=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20150527173113/http://timesofindia.indiatimes.com/india/Parliament-approves-salary-pension-hike-for-President-Vice-President-governors/articleshow/3841371.cms|archive-date=27 May 2015|access-date=26 May 2015}}</ref><gallery mode="packed" style="text-align: center;" heights="100" perrow="3" caption="राष्ट्रपतींसाठीच्या सुविधा"> चित्र:PresidentPalaceDelhi.jpg|[[राष्ट्रपती भवन, नवी दिल्ली]] हे भारताच्या राष्ट्रपतींचे अधिकृत निवासस्थान आहे. चित्र:Residency House Bolarum.jpg|[[राष्ट्रपति निलयम]], बोलारम, [[हैदराबाद]] चित्र:Honour guard, India 20060302-9 d-0108-2-515h.jpg|राष्ट्रपतींचे अंगरक्षक, [[भारतीय लष्कर]]ाची घोडदळ रेजिमेंट चित्र:IAF Mi 8 for VIP Transport at Aero India 2013.JPG|भारताच्या राष्ट्रपतींसाठींचे [[भारतीय वायुदल|भारतीय वायुदल]]ाच्या विशेष VIP ताफ्याचे हेलिकॉप्टर चित्र:Air India One Chennai.png|VIP [[बोईंग ७७७]] ([[एर इंडिया वन]] - इंडिया १) राष्ट्रपतींच्या आंतरराष्ट्रीय प्रवासासाठी वापरला जातो. चित्र:Air India One 737.jpg|[[भारतीय वायुसेना|भारतीय वायु]]दलाचे बोईंग ७७७x ([[एर इंडिया वन]] - इंडिया १) राष्ट्रपतींच्या देशांतर्गत प्रवासासाठी वापरले जाते. </gallery> {{Small|Air India One (ज्याला AI1, AIC1 किंवा INDIA 1 असेही संबोधले जाते) हे भारतीय हवाई दलाद्वारे (IAF) भारताच्या राष्ट्रपती, उपराष्ट्रपती व पंतप्रधानांसाठी चालवल्या जाणार्‍या कोणत्याही विशेष विमानाचे हवाई वाहतूक नियंत्रणाचे संबोधन चिन्ह आहे.}} ==यादी== * [[भारताच्या राष्ट्रपतींची यादी]] == हे सुद्धा पहा == * [[भारताचे संविधान]] * [[भारताचे उपराष्ट्रपती]] * [[भारताचे सरन्यायाधीश|भारताचे मुख्य न्यायमूर्ती]] (भारताचे सरन्यायाधीश) * [[भारताचे पंतप्रधान]] * [[भारतीय राष्ट्रपती निवडणूक, २०२२|भारताच्या राष्ट्रपती पदाची निवडणूक, २०२२]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== #[http://presidentofindia.nic.in/ राष्ट्रपतींचे अधिकृत संकेतस्थळ] [[वर्ग:भारताचे राष्ट्रपती| ]] [[वर्ग:भारत सरकार|राष्ट्रपती]] [[वर्ग:देशानुसार राष्ट्राध्यक्ष]] [[वर्ग:याद्या]] [[वर्ग:भारतीय संसद]] sl44dnviu98n8xi8q72fgijcbczwc64 0 59039 2699634 2697328 2026-08-06T14:46:59Z ~2026-43459-49 185998 2699634 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | १५ डिसेंबर २०२५ | [[वचन दिले तू मला]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]] | दुपारी १.३० वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १० ऑगस्ट २०२६ | आमच्या लाडक्या नाईक बाई | संध्या. ६.३० वाजता | मल्याळम मालिका टीचरम्मा |- | २९ जून २०२६ | विसरु नको तू मला | संध्या. ७ वाजता | |- | १५ जून २०२६ | [[सुना येती घरा]] | संध्या. ७.३० वाजता | तमिळ मालिका पांडेयन स्टोर २ |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.३० वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९ वाजता | हिंदी मालिका सपना बाबुल का... बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | [[बाई तुझा आशीर्वाद]] | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |} ===कथाबाह्य कार्यक्रम=== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २९ ऑगस्ट २०२६ | [[आता होऊ दे धिंगाणा]] ५ | शनि-रवि रात्री ९ वाजता | तमिळ कार्यक्रम एन्किट्टा मोधाडे |} ===नव्या मालिका=== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | rowspan="2"| लवकरच... | मराठी मीडियम | rowspan="2" {{TBA}} | बंगाली मालिका बांग्ला मीडियम |- | मी कात टाकली | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] # [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] # येड लागलं प्रेमाचं # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # [[मी होणार सुपरस्टार छोटे उस्ताद]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] 8adg2xy3igx5hj8ccfnl2xedaf0itd4 2699662 2699634 2026-08-06T15:25:05Z ~2026-43292-44 186001 /* नव्या मालिका */ 2699662 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | १५ डिसेंबर २०२५ | [[वचन दिले तू मला]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]] | दुपारी १.३० वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १० ऑगस्ट २०२६ | आमच्या लाडक्या नाईक बाई | संध्या. ६.३० वाजता | मल्याळम मालिका टीचरम्मा |- | २९ जून २०२६ | विसरु नको तू मला | संध्या. ७ वाजता | |- | १५ जून २०२६ | [[सुना येती घरा]] | संध्या. ७.३० वाजता | तमिळ मालिका पांडेयन स्टोर २ |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.३० वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९ वाजता | हिंदी मालिका सपना बाबुल का... बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | [[बाई तुझा आशीर्वाद]] | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |} ===कथाबाह्य कार्यक्रम=== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २९ ऑगस्ट २०२६ | [[आता होऊ दे धिंगाणा]] ५ | शनि-रवि रात्री ९ वाजता | तमिळ कार्यक्रम एन्किट्टा मोधाडे |} ===नव्या मालिका=== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! रुपांतरण ! वेळ |- | rowspan="2"| लवकरच... | मराठी मीडियम | बंगाली मालिका बांग्ला मीडियम | |- | मी कात टाकली | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] # [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] # येड लागलं प्रेमाचं # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # [[मी होणार सुपरस्टार छोटे उस्ताद]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] asz1643t4k31b8udhbooip1m3ubmjm5 2699663 2699662 2026-08-06T15:26:31Z ~2026-43292-44 186001 /* नव्या मालिका */ 2699663 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाहिनी |नाव = स्टार प्रवाह |चित्र = Star Pravah 2023.png |चित्रसाईज = |चित्र_माहिती = |चित्र२ = |सुरुवात = २४ नोव्हेंबर २००८ |चित्र स्वरूप = |शेवटचे_प्रसारण = |चित्र_प्रकार = |प्रेक्षक_संख्या = |प्रेक्षक_संख्या_सध्या = |प्रेक्षक_संख्या_माहिती = |नेटवर्क = स्टार इंडिया |मालक = [[डिझ्नी स्टार]] |ब्रीदवाक्य = मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह |देश = [[भारत]] |प्रसारण क्षेत्र = |मुख्यालय = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]] |जुने नाव = |बदललेले नाव = |भगिनी वाहिनी = [[प्रवाह पिक्चर]] |प्रसारण वेळ = दुपारी १ ते ३ आणि संध्या. ६.३० ते रात्री ११.३० (प्राइम टाइम) |संकेतस्थळ ={{URL|https://www.hotstar.com/channels/star-pravah|स्टार प्रवाह}} [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]वर }} '''स्टार प्रवाह''' ही एक [[मराठी]] दूरचित्रवाणी वाहिनी आहे, जी मराठी मनोरंजनात्मक मालिका व वास्तविक कार्यक्रम दाखवते. स्टार प्रवाह हे [[वॉल्ट डिझ्नी कंपनी इंडिया]] च्या उपकंपनी असलेल्या [[डिझ्नी स्टार]]च्या (माजी नाव ''स्टार इंडिया''), मालकीचे असून स्टार प्रवाहची सुरुवात २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी झाली. स्टार प्रवाह एचडी १ मे २०१६ रोजी सुरू झाले. दर रविवारी [[स्टार प्रवाह महाएपिसोड]] प्रसारित केले जातात. ==इतिहास== स्टार प्रवाह ही स्टार इंडियाची मराठी वाहिनी आहे, स्टार जलशा या बंगाली वाहिनी नंतर २४ नोव्हेंबर २००८ रोजी लाँच केले गेले आणि त्याच लोगोची कॉपी केली गेली, फक्त रंग लाल ऐवजी निळा होता. नवीन लोगो आणि ग्राफिक्स असलेली वाहिनी (बंगाली चॅनेल स्टार जलशाद्वारे १७ जून २०१२ ते १७ फेब्रुवारी २०१९ या कालावधीत वापरलेला लोगो आणि ग्राफिक्स). ३ फेब्रुवारी २०१४ रोजी वाहिनीला "स्वप्नांना पंख नवे" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. वाहिनीला परत १० ऑक्टोबर २०१६ रोजी "आता थांबायचं नाय" या टॅगलाइनसह रिब्रँड केले गेले. त्यानंतर परत एकदा २ डिसेंबर २०१९ रोजी "मराठी परंपरा, मराठी प्रवाह!" या नवीन टॅगलाइनसह, नवीन लोगो आणि ग्राफिक्ससह वाहिनीने स्वतःला रिब्रँड केले. १ मे २०१६ रोजी, स्टार प्रवाह एचडी नावाच्या वाहिनीची हाय-डेफिनिशन फीड लाँच करण्यात आले. ==पुरस्कार व सोहळे== {| class="wikitable sortable" ! सुरू झाल्याचे वर्ष || कार्यक्रमाचे नाव |- |२०१४-२०१८ |''येरे येरे'' |- |२०१६ |''स्टार प्रवाह रत्न'' |- |२०२१-चालू |''[[स्टार प्रवाह परिवार पुरस्कार]]'' |- |२०२१-चालू |''स्टार प्रवाह गणेशोत्सव'' |- |२०२२ |''स्टार प्रवाह धुमधडाका'' |- |२०२३-चालू |''स्टार प्रवाह ढिंचॅक दिवाळी'' |} ==प्रसारित कार्यक्रम== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | १५ डिसेंबर २०२५ | [[वचन दिले तू मला]] | दुपारी १ वाजता | बंगाली मालिका गीता एल.एल.बी. |- | १६ डिसेंबर २०२४ | [[लग्नानंतर होईलच प्रेम]] | दुपारी १.३० वाजता | तमिळ मालिका इरामना रोजावे २ |- | १५ सप्टेंबर २०२५ | लपंडाव | दुपारी २ वाजता | |- | १९ जानेवारी २०२६ | तुझ्या सोबतीने | दुपारी २.३० वाजता | |- | १० ऑगस्ट २०२६ | आमच्या लाडक्या नाईक बाई | संध्या. ६.३० वाजता | मल्याळम मालिका टीचरम्मा |- | २९ जून २०२६ | विसरु नको तू मला | संध्या. ७ वाजता | |- | १५ जून २०२६ | [[सुना येती घरा]] | संध्या. ७.३० वाजता | तमिळ मालिका पांडेयन स्टोर २ |- | २३ डिसेंबर २०२४ | [[तू ही रे माझा मितवा]] | रात्री ८ वाजता | हिंदी मालिका [[इस प्यार को क्या नाम दूँ]] |- | ५ डिसेंबर २०२२ | [[ठरलं तर मग!]] | रात्री ८.३० वाजता | तमिळ मालिका रोजा |- | १ जून २०२६ | पाठराखीण | रात्री ९ वाजता | हिंदी मालिका सपना बाबुल का... बिदाई |- | ३० मार्च २०२६ | आनंदी | रात्री ९.३० वाजता | हिंदी मालिका बंदिनी |- | २७ एप्रिल २०२६ | [[बाई तुझा आशीर्वाद]] | रात्री १० वाजता | तमिळ मालिका अय्यानार थुनाई |- | १८ मार्च २०२४ | [[घरोघरी मातीच्या चुली (मालिका)|घरोघरी मातीच्या चुली]] | रात्री १०.३० वाजता | हिंदी मालिका कहानी घर घर की |} ===कथाबाह्य कार्यक्रम=== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! वेळ ! रूपांतरण |- | २९ ऑगस्ट २०२६ | [[आता होऊ दे धिंगाणा]] ५ | शनि-रवि रात्री ९ वाजता | तमिळ कार्यक्रम एन्किट्टा मोधाडे |} ===नव्या मालिका=== {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक ! मालिका ! रुपांतरण ! वेळ |- | rowspan="2"| लवकरच... | मराठी मीडियम | बंगाली मालिका बांग्ला मीडियम |रात्री 8.00 वाजता |- | मी कात टाकली | |} ==जुन्या मालिका== # [[अग्निहोत्र (मालिका)|अग्निहोत्र]] # [[अग्निहोत्र २]] # [[अबोली (मालिका)|अबोली]] # [[आई कुठे काय करते!]] # [[कुन्या राजाची गं तू राणी]] # [[छत्रीवाली]] # [[डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर: महामानवाची गौरवगाथा]] # [[ठिपक्यांची रांगोळी (मालिका)|ठिपक्यांची रांगोळी]] # [[तुझं नि माझं घर श्रीमंताचं]] # [[तुझेच मी गीत गात आहे]] # [[थोडं तुझं आणि थोडं माझं]] # [[दुर्वा (मालिका)|दुर्वा]] # [[देवयानी (मालिका)|देवयानी]] # [[नकळत सारे घडले]] # [[पिंकीचा विजय असो!]] # [[पुढचं पाऊल (मालिका)|पुढचं पाऊल]] # [[प्रेमाचा गेम सेम टू सेम]] # [[प्रेमाची गोष्ट (मालिका)|प्रेमाची गोष्ट]] # [[फुलाला सुगंध मातीचा]] # [[मन उधाण वाऱ्याचे]] # [[मी सावित्रीबाई जोतीराव फुले]] # [[मुरांबा (मालिका)|मुरांबा]] # [[मुलगी झाली हो]] # [[मोलकरीण बाई - मोठी तिची सावली]] # [[रंग माझा वेगळा]] # [[राजा शिवछत्रपती (मालिका)|राजा शिवछत्रपती]] # [[लग्नाची बेडी (मालिका)|लग्नाची बेडी]] # [[लक्ष्मीच्या पाऊलांनी]] # [[लक्ष्य (मालिका)|लक्ष्य]] # [[लेक माझी लाडकी]] # [[शुभविवाह (मालिका)|शुभविवाह]] # [[स्वप्नांच्या पलिकडले]] # [[सहकुटुंब सहपरिवार]] # [[साधी माणसं (मालिका)|साधी माणसं]] # [[स्वाभिमान - शोध अस्तित्वाचा]] # [[सांग तू आहेस का?]] # [[सुख म्हणजे नक्की काय असतं!]] # [[हळद रुसली कुंकू हसलं (मालिका)|हळद रुसली कुंकू हसलं]] # येड लागलं प्रेमाचं # आई आणि बाबा रिटायर होत आहेत! # कोण होतीस तू, काय झालीस तू! # काजळमाया # उदे गं अंबे # जे३ जंक्शन # गोष्ट एका लग्नाची # गोष्ट एका कॉलेजची # गोष्ट एका आनंदीची # गोष्ट एका जप्तीची # कुकुचकू # असे का घडले? # जिवलगा # जीवलगा # चारचौघी # कुलस्वामिनी # कुळ स्वामिनी # दार उघडा ना गडे # अंतरपाट # वचन दिले तू मला # कशाला उद्याची बात # ओळख - ध्यास स्वप्नांचा # झुंज # बंध रेशमाचे # दोन किनारे दोघी आपण # तुजवीण सख्या रे # धर्मकन्या # सुवासिनी # अनोळखी दिशा # मांडला दोन घडीचा डाव # लक्ष्मी वर्सेस सरस्वती # पंचनामा # माधुरी मिडलक्लास # मानसीचा चित्रकार तो # मन धागा धागा जोडते नवा # आम्ही दोघे राजा राणी # आराधना # आंबट गोड # अरे वेड्या मना # बे दुणे दहा # प्रीती परी तुजवरी # रुंजी # लगोरी - मैत्री रिटर्न्स # जयोस्तुते # येक नंबर # तू जिवाला गुंतवावे # तुमचं आमचं सेम असतं # छोटी मालकीण # दुहेरी # नकुशी तरीही हवीहवीशी # नशीबवान # गं सहाजणी # गोठ # ललित २०५ # साथ दे तू मला # साता जल्माच्या गाठी # शतदा प्रेम करावे # तुझ्या इश्काचा नादखुळा # वैजू नंबर १ # नवे लक्ष्य # प्रेमा तुझा रंग कसा # प्रेमा तुझा रंग कसा २ # स्पेशल ५ # जय देवा श्री गणेशा # दख्खनचा राजा जोतिबा # श्री गुरुदेव दत्त # विठू माऊली # जय भवानी जय शिवाजी ===अनुवादित मालिका=== # ५ स्टार किचन # देवांचे देव महादेव # महाभारत # श्री गणेश # [[रामायण (मालिका)|रामायण]] # [[सत्यमेव जयते (दूरचित्रवाणी मालिका)|सत्यमेव जयते]] ==कथाबाह्य कार्यक्रम== # [[भांडा सौख्य भरे]] # [[मी होणार सुपरस्टार]] # [[मी होणार सुपरस्टार छोटे उस्ताद]] # शिट्टी वाजली रे # आता होऊन जाऊ द्या # आम्ही ट्रॅव्हलकर # कॉमेडी बिमेडी # ढाबळ एक तास टाइमपास # ढिंका चिका - कॉमेडीचा नवा फॉर्म्युला # एक टप्पा आऊट # जोडी जमली रे # जस्ट डान्स # किचनची सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा डान्सिंग सुपरस्टार # महाराष्ट्राचा नच बलिये # मंडळ भारी आहे # नांदा सौख्य भरे # पोटोबा प्रसन्न # स्टार दरबार # सून सासू सून # सुप्रिया सचिन शो - जोडी तुझी माझी # विकता का उत्तर? # विसावा - एक घर मनासारखं # झेप ==टीआरपी== २०२१ च्या १४ व्या आठवड्यात, स्टार प्रवाह दहा सर्वाधिक पाहिल्या गेलेल्या भारतीय पे प्लॅटफॉर्म दूरचित्रवाणी चॅनेलमध्ये 1341.11 AMAs सह दहाव्या स्थानावर सामील झाले. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" !rowspan="2" | आठवडा आणि वर्ष !colspan="6" | BARC AMAs |- !मेगा सिटी !क्रमांक !हिंदी भाषिक मार्केट !क्रमांक !भारत !क्रमांक |- |आठवडा ३७, २०२१ |rowspan="23" colspan="2" {{N/A}} |1539.19 |5 |1556.26 |10 |- |आठवडा ३८, २०२१ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1551.06 |9 |- |आठवडा ४५, २०२१ |1517.06 |10 |- |आठवडा ४६, २०२१ |1576.53 |5 |1601.66 |8 |- |आठवडा ४७, २०२१ |1546.27 |5 |1568.70 |8 |- |आठवडा ४८, २०२१ |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1544.46 |10 |- |आठवडा ४९, २०२१ |1552.12 |10 |- |आठवडा १, २०२२ |1617.21 |10 |- |आठवडा २, २०२२ |1534.71 |10 |- |आठवडा ३, २०२२ |1513 |10 |- |आठवडा ९, २०२२ |1471.21 |5 |1495.43 |8 |- |आठवडा १०, २०२२ |1471.95 |5 |1497.25 |8 |- |आठवडा ११, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1482.54 |9 |- |आठवडा १२, २०२२ |1492.23 |10 |- |आठवडा १३, २०२२ |1442.28 |10 |- |आठवडा १४, २०२२ |1487.64 |5 |1517.08 |8 |- |आठवडा १५, २०२२ |1341.36 |5 |1363.42 |8 |- |आठवडा १६, २०२२ |1406.77 |5 |1424.58 |9 |- |आठवडा १७, २०२२ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1416.39 |9 |- |आठवडा १९, २०२२ |1350.4 |10 |- |आठवडा २१, २०२२ |1381.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२२ |1480.72 |5 |1507.05 |8 |- |आठवडा २३, २०२२ |1381.56 |5 |1405.59 |9 |- |आठवडा २४, २०२२ |291.28 |5 |1474.45 |5 |1504.76 |9 |- |आठवडा २५, २०२२ |287.99 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २८, २०२२ |rowspan="9" colspan="2" {{N/A}} |1532.94 |9 |- |आठवडा २९, २०२२ |1504.15 |8 |- |आठवडा ३०, २०२२ |1440.66 |10 |- |आठवडा ३१, २०२२ |1514.69 |9 |- |आठवडा ३२, २०२२ |1500.53 |5 |1523.61 |9 |- |आठवडा ३३, २०२२ |1565.54 |5 |1593.55 |8 |- |आठवडा ३४, २०२२ |1584.93 |5 |1609.75 |7 |- |आठवडा ३५, २०२२ |colspan="2" {{N/A}} |1429.83 |10 |- |आठवडा ३७, २०२२ |1626.5 |4 |1649.99 |6 |- |आठवडा ३८, २०२२ |280.84 |5 |1565.88 |4 |1587.26 |6 |- |आठवडा ३९, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1487.64 |5 |1509.02 |7 |- |आठवडा ४०, २०२२ |1550.58 |5 |1575.49 |7 |- |आठवडा ४१, २०२२ |281.01 |5 |1572.55 |5 |1599.75 |8 |- |आठवडा ४२, २०२२ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1595.63 |5 |1616.71 |7 |- |आठवडा ४३, २०२२ |1562.95 |5 |1585.67 |7 |- |आठवडा ४४, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1667.66 |8 |- |आठवडा ४५, २०२२ |1669.9 |8 |- |आठवडा ४६, २०२२ |293.21 |5 |1639.66 |5 |1660.83 |7 |- |आठवडा ४७, २०२२ |288.15 |5 |1640.03 |5 |1662.68 |7 |- |आठवडा ४८, २०२२ |286.02 |5 |1651.62 |5 |1675.98 |7 |- |आठवडा ४९, २०२२ |284.08 |5 |1616.36 |5 |1643.6 |7 |- |आठवडा ५०, २०२२ |298.07 |5 |1602 |5 |1627.25 |7 |- |आठवडा ५१, २०२२ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1534.69 |5 |1559 |8 |- |आठवडा ५२, २०२२ |1585.68 |5 |1610.02 |8 |- |आठवडा १, २०२३ |276.4 |5 |1596.73 |5 |1619.82 |7 |- |आठवडा २, २०२३ |292.83 |4 |1624.55 |5 |1644.4 |7 |- |आठवडा ३, २०२३ |314.32 |4 |1711.93 |5 |1732.54 |7 |- |आठवडा ४, २०२३ |307.1 |4 |1630.69 |5 |1648.57 |7 |- |आठवडा ५, २०२३ |303.49 |4 |1627.73 |5 |1646.8 |7 |- |आठवडा ६, २०२३ |292.82 |4 |1603.74 |5 |1625.13 |7 |- |आठवडा ७, २०२३ |298.62 |4 |1646.78 |5 |1672.17 |7 |- |आठवडा ८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1222.15 |5 |1246.77 |8 |- |आठवडा ९, २०२३ |290.3 |4 |1617.14 |4 |1638.73 |7 |- |आठवडा १०, २०२३ |284.31 |5 |1583.58 |5 |1602.8 |8 |- |आठवडा ११, २०२३ |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1568.32 |5 |1583.43 |8 |- |आठवडा १२, २०२३ |1586.79 |4 |1601.86 |7 |- |आठवडा १३, २०२३ |1511.79 |4 |1526.8 |7 |- |आठवडा १४, २०२३ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1404.25 |9 |- |आठवडा २०, २०२३ |1379.8 |10 |- |आठवडा २१, २०२३ |1336.04 |10 |- |आठवडा २२, २०२३ |1432.9 |5 |1455.53 |9 |- |आठवडा २३, २०२३ |286.07 |5 |1450.61 |5 |1475.28 |9 |- |आठवडा २४, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1391.97 |5 |1413.13 |9 |- |आठवडा २५, २०२३ |297.47 |5 |1508.04 |5 |1529.61 |8 |- |आठवडा २६, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |rowspan="7" colspan="2" {{N/A}} |1508.18 |10 |- |आठवडा २७, २०२३ |311.63 |5 |1586.14 |9 |- |आठवडा २८, २०२३ |305.63 |5 |1576.27 |9 |- |आठवडा २९, २०२३ |305.11 |4 |1604.36 |9 |- |आठवडा ३०, २०२३ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1538.86 |10 |- |आठवडा ३१, २०२३ |1590.24 |10 |- |आठवडा ३२, २०२३ |300.09 |4 |1560.37 |10 |- |आठवडा ३३, २०२३ |312.78 |4 |1645.59 |5 |1666.5 |8 |- |आठवडा ३४, २०२३ |359.56 |2 |1773.39 |3 |1793.95 |5 |- |आठवडा ३५, २०२३ |319.48 |3 |1637.29 |5 |1656.78 |8 |- |आठवडा ३६, २०२३ |342.24 |2 |1726.76 |4 |1749.07 |7 |- |आठवडा ३७, २०२३ |326.07 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1643.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२३ |colspan="2" {{N/A}} |1493.7 |10 |- |आठवडा ३९, २०२३ |315.15 |5 |1606.96 |5 |1628.03 |8 |- |आठवडा ४०, २०२३ |371.71 |4 |1845.97 |3 |1868.71 |5 |- |आठवडा ४१, २०२३ |354.49 |5 |1746.04 |4 |1765.6 |7 |- |आठवडा ४२, २०२३ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1728.18 |4 |1748.5 |7 |- |आठवडा ४३, २०२३ |1688.71 |5 |1709.19 |8 |- |आठवडा ४४, २०२३ |1688.53 |5 |1709 |8 |- |आठवडा ४५, २०२३ |1688.86 |5 |1709.35 |8 |- |आठवडा ४६, २०२३ |314.47 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1602.99 |9 |- |आठवडा ४७, २०२३ |334.4 |5 |1761.59 |4 |1782.84 |6 |- |आठवडा ४८, २०२३ |340.02 |5 |1774.83 |3 |1797.74 |5 |- |आठवडा ४९, २०२३ |330.75 |3 |1733.14 |4 |1753.03 |6 |- |आठवडा ५०, २०२३ |345.59 |4 |1748.28 |4 |1773.41 |6 |- |आठवडा ५१, २०२३ |350.51 |4 |1787.22 |4 |1812.24 |6 |- |आठवडा ५२, २०२३ |334.81 |4 |1720.19 |5 |1743.27 |7 |- |आठवडा १, २०२४ |331.16 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1752.61 |8 |- |आठवडा २, २०२४ |328.3 |4 |1692.61 |5 |1717.1 |8 |- |आठवडा ३, २०२४ |335.95 |4 |1701.59 |4 |1727.75 |7 |- |आठवडा ४, २०२४ |313.03 |4 |1595.58 |5 |1619.65 |7 |- |आठवडा ५, २०२४ |324.83 |4 |1639.19 |4 |1663.48 |7 |- |आठवडा ६, २०२४ |340.76 |4 |1699.56 |3 |1729.21 |5 |- |आठवडा ७, २०२४ |335.94 |4 |1669.05 |3 |1697.39 |5 |- |आठवडा ८, २०२४ |330.64 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1616.1 |7 |- |आठवडा ९, २०२४ |328.81 |4 |1588.34 |5 |1609.17 |8 |- |आठवडा १०, २०२४ |340.62 |4 |1674.46 |3 |1700.32 |5 |- |आठवडा ११, २०२४ |362.68 |3 |1764.45 |3 |1793.48 |5 |- |आठवडा १२, २०२४ |'''391.66''' |1 |'''1917.04''' |3 |'''1944.9''' |5 |- |आठवडा १३, २०२४ |343.27 |4 |1720.83 |5 |1745.54 |7 |- |आठवडा १४, २०२४ |333.75 |4 |1678.56 |5 |1701.37 |7 |- |आठवडा १५, २०२४ |324.31 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1661.26 |8 |- |आठवडा १६, २०२४ |300.91 |4 |1466.09 |9 |- |आठवडा १७, २०२४ |329.14 |4 |1473.76 |5 |1497.09 |8 |- |आठवडा १८, २०२४ |313.84 |4 |1475.98 |5 |1503.38 |8 |- |आठवडा १९, २०२४ |308.96 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1480.3 |8 |- |आठवडा २०, २०२४ |290.19 |4 |1355.01 |10 |- |आठवडा २१, २०२४ |303.99 |4 |1445.34 |9 |- |आठवडा २२, २०२४ |310.75 |3 |1571.52 |5 |1599.8 |7 |- |आठवडा २३, २०२४ |313.07 |3 |1467.74 |5 |1491.59 |7 |- |आठवडा २४, २०२४ |331.61 |3 |colspan="2" {{N/A}} |1518.06 |9 |- |आठवडा २५, २०२४ |318.92 |4 |1513.29 |5 |1534.75 |8 |- |आठवडा २६, २०२४ |319.09 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1524.55 |10 |- |आठवडा २७, २०२४ |313.37 |3 |1514.53 |9 |- |आठवडा २८, २०२४ |318.09 |3 |1491.43 |5 |1518.17 |8 |- |आठवडा २९, २०२४ |325 |4 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1577.98 |9 |- |आठवडा ३०, २०२४ |335.81 |4 |1602.54 |9 |- |आठवडा ३१, २०२४ |343.55 |3 |1689.2 |5 |1711.82 |7 |- |आठवडा ३२, २०२४ |329.03 |4 |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1621.83 |9 |- |आठवडा ३३, २०२४ |310.4 |4 |1549.35 |9 |- |आठवडा ३४, २०२४ |296.72 |5 |1498.66 |9 |- |आठवडा ३५, २०२४ |307.97 |5 |1681.19 |8 |- |आठवडा ३६, २०२४ |356.7 |3 |1797.18 |4 |1838.66 |6 |- |आठवडा ३७, २०२४ |310 |5 |1611.89 |5 |1651.56 |8 |- |आठवडा ३८, २०२४ |318.17 |4 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1715.5 |8 |- |आठवडा ३९, २०२४ |313.2 |5 |1661.08 |8 |- |आठवडा ४०, २०२४ |307.53 |5 |1604.69 |8 |- |आठवडा ४१, २०२४ |305.13 |5 |1589.28 |5 |1628.91 |8 |- |आठवडा ४२, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1568.83 |5 |1595.94 |8 |- |आठवडा ४३, २०२४ |326.61 |4 |1675.11 |4 |1710.53 |6 |- |आठवडा ४४, २०२४ |302.04 |4 |1605.42 |5 |1640.45 |7 |- |आठवडा ४५, २०२४ |313.14 |4 |1632.44 |5 |1673.37 |7 |- |आठवडा ४६, २०२४ |307.54 |4 |colspan="2" {{N/A}} |1660.51 |6 |- |आठवडा ४७, २०२४ |329.8 |5 |1646.53 |4 |1679.54 |7 |- |आठवडा ४८, २०२४ |325.14 |5 |1615.88 |4 |1661.67 |7 |- |आठवडा ४९, २०२४ |339.07 |4 |1642.63 |5 |1686.13 |8 |- |आठवडा ५०, २०२४ |320.93 |4 |1587.81 |5 |1634.79 |7 |- |आठवडा ५१, २०२४ |326 |5 |1628.15 |5 |1672.89 |7 |- |आठवडा ५२, २०२४ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1572 |5 |1610.61 |7 |- |आठवडा ५३, २०२४ |colspan="2" {{N/A}} |1626.97 |8 |- |आठवडा १, २०२५ |317.92 |5 |1550.38 |5 |1600.06 |7 |- |आठवडा २, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |1594.55 |9 |- |आठवडा ३, २०२५ |1577.74 |8 |- |आठवडा ४, २०२५ |307.77 |4 |1537.47 |9 |- |आठवडा ५, २०२५ |292.2 |5 |1496.48 |9 |- |आठवडा ६, २०२५ |328.06 |2 |1708.35 |4 |1757.59 |6 |- |आठवडा ७, २०२५ |318.97 |5 |1629.34 |5 |1665.16 |7 |- |आठवडा ८, २०२५ |293.83 |5 |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1579.06 |8 |- |आठवडा ९, २०२५ |305.16 |5 |1661.1 |9 |- |आठवडा १०, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1578.58 |9 |- |आठवडा ११, २०२५ |334.98 |4 |1678.36 |5 |1717.9 |7 |- |आठवडा १२, २०२५ |rowspan="4" colspan="2" {{N/A}} |rowspan="12" colspan="2" {{N/A}} |1544.6 |9 |- |आठवडा १३, २०२५ |1557.77 |9 |- |आठवडा १४, २०२५ |1566.95 |9 |- |आठवडा १६, २०२५ |1414.68 |10 |- |आठवडा १९, २०२५ |259.48 |5 |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २२, २०२५ |287.04 |5 |- |आठवडा २३, २०२५ |317.38 |5 |1535.46 |10 |- |आठवडा २४, २०२५ |296.19 |5 |1506.47 |10 |- |आठवडा २५, २०२५ |295.05 |5 |colspan="2" {{N/A}} |- |आठवडा २७, २०२५ |310.54 |5 |1512.98 |10 |- |आठवडा २८, २०२५ |rowspan="2" colspan="2" {{N/A}} |1509.22 |10 |- |आठवडा २९, २०२५ |1522.89 |10 |- |आठवडा ३०, २०२५ |320.26 |5 |1590.29 |5 |1646.37 |8 |- |आठवडा ३१, २०२५ |307.31 |5 |colspan="2" {{N/A}} |1586.19 |8 |- |आठवडा ३२, २०२५ |329.73 |3 |1591.22 |5 |1658.19 |8 |- |आठवडा ३३, २०२५ |292.68 |5 |rowspan="5" colspan="2" {{N/A}} |1602.1 |8 |- |आठवडा ३४, २०२५ |rowspan="3" colspan="2" {{N/A}} |1551.73 |9 |- |आठवडा ३५, २०२५ |1543.83 |8 |- |आठवडा ३६, २०२५ |1633.16 |7 |- |आठवडा ३७, २०२५ |291.62 |5 |1606.41 |9 |- |आठवडा ३८, २०२५ |rowspan="16" colspan="2" {{N/A}} |1571.52 |5 |1627.19 |8 |- |आठवडा ३९, २०२५ |1561.74 |5 |1624.6 |7 |- |आठवडा ४०, २०२५ |1630.86 |4 |1693.01 |6 |- |आठवडा ४१, २०२५ |1613.67 |4 |1670.28 |6 |- |आठवडा ४२, २०२५ |colspan="2" {{N/A}} |1534.91 |8 |- |आठवडा ४३, २०२५ |1521.48 |5 |1576.6 |8 |- |आठवडा ४४, २०२५ |rowspan="10" colspan="2" {{N/A}} |1503.83 |9 |- |आठवडा ४५, २०२५ |1486.77 |8 |- |आठवडा ४६, २०२५ |1487.1 |9 |- |आठवडा ४७, २०२५ |1494.08 |9 |- |आठवडा ४८, २०२५ |1455.08 |9 |- |आठवडा ४९, २०२५ |1419.06 |9 |- |आठवडा ५०, २०२५ |1408.11 |8 |- |आठवडा ५१, २०२५ |1456.51 |9 |- |आठवडा ३, २०२६ |1352.26 |10 |- |आठवडा ५, २०२६ |1283.81 |10 |} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिन्या]] [[वर्ग:स्टार प्रवाह]] fqfrrt07vtboj8ftjmi5y2ry3mixdnu 0 65241 2699971 2586133 2026-08-07T11:52:38Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699971 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट समुद्रगुप्त | पदवी = सम्राट | चित्र = SamudraguptaCoin.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट समुद्रगुप्त याचे सोन्याचे नाणे | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३३५]] - [[इ.स. ३७५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३३५]] | राज्यव्याप्ती = | पूर्ण_नाव = समुद्रगुप्त | जन्म_दिनांक = [[इ.स. ३१८]] | जन्म_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ३७५]] | मृत्यू_स्थान = [[पाटलीपुत्र]], [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[चंद्रगुप्त पहिला]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चंद्रगुप्त दुसरा]] | वडील = [[चंद्रगुप्त पहिला]] | आई = [[कुमारदेवी]] | पत्नी = [[दत्तादेवी]] <br> | संतती = [[चंद्रगुप्त दुसरा]] <br> | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा= |मंत्री }} '''समुद्रगुप्त''' ( इस. ३३५ ते ३८०) हा या हिंदू [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्या]]चे प्रभावी सम्राट व भारताच्या इतिहासातील महान सेनानी होते. समुद्रगुप्त हे नाव त्यांनी पार पाडलेल्या लष्करी मोहिमांमुळे पडले होते व त्यांनी गुप्त साम्राज्याच्या सीमा तत्कालीन भारताच्या सागरापर्यंत नेऊन ठेवल्या होत्या. त्यांचे जन्मस्थान [[इंद्रप्रस्थ]] होते. त्यांच्या पत्नीचे नाव दत्ता देवी असे होते. समुद्रगुप्त यांनाअनेक ज्येष्ठ बंधू असले तरी समुद्रगुप्त यांची सम्राट बनण्याची पात्रता इतरांपेक्षा जास्त होती, म्हणून पहिल्या [[सम्राट चंद्रगुप्त (मौर्य वंश)|सम्राट चंद्रगुप्ता]]नंतर समुद्रगुप्त सम्राट बनले. गुप्त कालखंडाला भारताचा सुवर्णयुग देखील म्हणले जाते कारण याच काळात देशाने [[गणित]], [[खगोलशास्त्र]], [[विज्ञान]] इत्यादी क्षेत्रात खूप वेगाने विकास केला. समुद्रगुप्ताबद्दल माहिती [[प्रयागराज]] येथील शिलास्तंभांवरून मिळते. हे स्तंभ त्यांच्या कार्यकालात उभारले होते. त्यात समुद्रगुप्तांच्या विविध मोहिमांचा दाखला आहे. हे [[शिलालेख]] तत्कालीन भारताची राजकीय स्थिती दर्शवतात, कारण विविध राजे, राज्ये व त्यात राहणाऱ्या लोकांचा त्यांत उल्लेख आहे. ज्याला ''प्रयाग प्रशस्ती'' म्हणूनही ओळखले जाते ==अर्थव्यवस्था आणि नाणी== [[चित्र:SamudraguptaCoin.jpg|अल्ट=सम्राट समुद्रगुप्त यांचे सोन्याचे नाणे|इवलेसे|हिंदू सम्राट समुद्रगुप्त यांचे सोन्याचे नाणे]]समुद्रगुप्ताची विविध प्रकारची नाणी आहेत. त्यांवर परशू ,गरुड ,धनुर्धर, अश्वमेध,व्याघ्रहनन, वीणावादन इत्यादी चित्रे आहेत. व्याघ्रहनन या प्रकारच्या नाण्यावर समुद्रगुप्त: हे नाव कोरलेले आहे. सम्राट समुद्रगुप्ताने जारी केलेल्या नाण्यांवरून आणि शिलालेखांवरून बरेच काही ज्ञात झाले आहे. त्यांची आठ वेगवेगळ्या प्रकारची [[नाणी]] होती आणि ते सर्व शुद्ध सोन्याची बनवलेली असत. सम्राट समुद्रगुप्त गुप्त हे जगातल्या चलनव्यवस्थेचे जनक आहेत. त्यांनी विविध प्रकारची नाणी सुरू केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://jivani.org/Biography/703/DESKTOP_OBJECT_URL|title=समुद्रगुप्त जीवनी - Biography of Samudragupta in Hindi Jivani|last=eBiography|website=https//jivani.org|language=en|access-date=2022-09-15|archive-date=2022-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20220915233055/https://jivani.org/Biography/703/DESKTOP_OBJECT_URL|url-status=dead}}</ref> ==समुद्रगुप्ताचा साम्राज्यविस्तार== [[चित्र:Maharaja Sri Gupta inscription on the Allahabad pillar Samudragupta inscription.jpg|अल्ट=गुप्त लिपीतील शिलालेख "महाराजा श्री गुप्त" ( महान राजा, भगवान गुप्ता"), राजवंश राजाच्या पहिल्या शासकाचा उल्लेख करणारा . प्रयागराज स्तंभावरील सम्राट समुद्रगुप्तांचा शिलालेख.|इवलेसे|गुप्त लिपीतील शिलालेख "महाराजा श्री गुप्त" ( महान राजा, भगवान गुप्ता"), राजवंश राजाच्या पहिल्या शासकाचा उल्लेख करणारा . प्रयागराज स्तंभावरील सम्राट समुद्रगुप्तांचा शिलालेख. ]]समुद्रगुप्ताने आपले अधिराज्य पाच क्षेत्रांमध्ये गाजविले होते.१) उत्तरेला [[हिमालय]]- [[नेपाळ]]पर्यंत, २) दक्षिणेला [[कांचीपुरम]]पर्यंत, ३) पूर्वेला [[ब्रह्मपुत्रा नदी]]- [[आसाम]], [[बंगाल]]पर्यंत ४) पश्चिमेला [[रावी नदी]]- [[पंजाब]]पर्यंत, ५) आणि मध्य भागात, मध्य भारत ते [[विंध्य]]पर्यंत. समद्रगुप्त हे सर्व आपल्या लष्करी शक्तीची तयारी दाखवून देण्यासाठी करत असे. रावी नदी- पंजाबपर्यंत होते. समुद्रगुप्त राज्याची राजधानी [[पाटलीपुत्र]] होती. ==अश्वमेध यज्ञाचा कर्ता== मोठमोठे युद्ध जिंकल्यानंतर त्यांनी [[अश्वमेध यज्ञ]] (घोडा यज्ञ) आयोजित केला. प्रशस्ति समुद्रगुप्त यांचे राजकवी [[कवि हरिषेण]] रचित स्तूती मध्ये त्यांचे अखंड भारत तयार करण्याचे भव्य कार्य दिसून येते. ==हिंदू धर्माचा आश्रयदाता== तो हिंदू धर्माचा आश्रयदाता होता. समुद्रगुप्ताने सुमारे ४० वर्षे राज्य केले. त्यांना भारतीय संगीताची खूप आवड होती. अनेक नाण्यांमध्ये सम्राट समुद्रगुप्त [[वीणा]] वाजवताना दिसतात. त्यांनी [[हिंदू धर्म]], साहित्य, कला इत्यादींचा प्रचार केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/education/gk-update/who-was-samudragupta-in-hindi/articleshow/91873776.cms|title=Samudragupta: जानिए गुप्त वंश के उस शासक के विषय में जिसने मौर्य शासन को भी पीछे छोड़ दिया...|website=Navbharat Times|language=hi|access-date=2022-09-15}}</ref> सम्राट समुद्रगुप्त यांना विविध पदव्या दिलेल्या आहेत् आणि ते या नावांनीही काव्यात ओळखले जातात. * चन्द्रप्रकाश * धरणीबन्ध * प्रथब्याप्रतिरथ * भारताचा नेपोलियन * कविराज * लिच्छवी दौहीत। == महान योद्धा== == उत्कृष्ट प्रशासक== क सक्षम आणि दयाळू शासक म्हणून चित्रित केले गेले, ज्याने आपल्या प्रजेच्या, विशेषतः गरीब आणि निराधारांच्या कल्याणासाठी खूप काळजी घेतली. त्यांनी श्रीलंकेच्या राजाला बोधगया येथे श्रीलंकेच्या यात्रेकरूंसाठी बौद्ध मठ आणि विश्रामगृह बांधण्याची परवानगी दिली. समुद्रगुप्त युद्धाइतकाच शांततेच्या कलांनाही समर्पित होता. ते एक उत्तम संगीतकार होते आणि त्यांनी वीणा हे भारतीय तंतुवाद्य वाद्य वाजवले असे दिसते. समुद्रगुप्ताने ४व्या शतकातील प्राचीन भारताच्या बदललेल्या राजकीय आणि आर्थिक परिस्थितीला अनुकूल असलेले विजय आणि शासनाचे मॉडेल तयार केले. त्याने जारी केलेली सोन्याची नाणी त्याच्या काळातील गुप्त साम्राज्याच्या भरभराटीची साक्ष देतात. शासक म्हणून, ते त्यांच्या जोमदार आणि दृढ सरकारसाठी ओळखले जात होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.worldhistory.org/Samudragupta/|title=Samudragupta|last=Lal|first=Dr Avantika|website=World History Encyclopedia|language=en|access-date=2022-09-16}}</ref> == साहित्य व कलाप्रेमी सम्राट== विणावादक सम्राट {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील =चंद्रगुप्त पहिला}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक = गुप्त सम्राट |वर्ष = [[इ.स. ३३५|३३५]] - [[इ.स. ३८०|३८०]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील = [[चंद्रगुप्त दुसरा]]}} {{क्रम-शेवट}} <references/> {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ३८० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:हिंदू साम्राज्ये]] i6p23vyl8y1cxkwe8vmlkncnjgjd680 0 65290 2699964 2237770 2026-08-07T11:42:49Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699964 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट घटोत्कच | पदवी = महाराजा | चित्र = Maharaja Sri Ghatotkacha inscription on the Allahabad pillar Samudragupta inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = समुद्रगुप्ताच्या अलाहाबाद स्तंभावरील शिलालेखातील गुप्त लिपीतील महाराजा श्री घटोत्कच शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. २८०]] - [[इ.स. ३१९]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३८०]] | राज्यव्याप्ती = | पूर्ण_नाव = घटोत्कच | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ३१९]] | मृत्यू_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[श्रीगुप्त]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[पहिला चंद्रगुप्त]] | वडील = [[श्रीगुप्त]] | आई = | पत्नी = | संतती = [[पहिला चंद्रगुप्त]] | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा= |मंत्री }} '''घटोत्कच ''' (इ.स. २८० - इ.स. ३१९)<ref name = साम्राज्य>{{स्रोत पुस्तक | दुवा = http://books.google.com/books?id=uYXDB2gIYbwC&pg=PA11&ei=XmvtSf-SHI6QkASd_ZWfAQ | पृष्ठ = ११ | title = द गुप्ता एंपायर | पहिलेनाव = राधा के. | आडनाव = मुखर्जी | आवृत्ती = ५वी | प्रकाशक = मोतीलाल बनारसीदास | वर्ष = इ.स. १९९५ | आयएसबीएन = ९७८-८१-२०८-०४४०-१ | भाषा = इंग्लिश }}</ref> हा गुप्त राज्याचे साम्राज्य होण्याअगोदरचा राज्यकर्ता होता. तो राजा [[श्रीगुप्त]] यांचा [[पुत्र]] होता, ज्यांनी गुप्त राज्याची स्थापना केली. वैशाली ही त्याची राजधानी होती. त्यांची आईची नाव महादेवी रचनादेवी होते. घटोत्कचाच्या राज्यकालाबद्दल फारशी माहिती उपलब्ध नाही व जास्तीकरून तो 'चंद्रगुप्त पहिला' याचा पिता म्हणून इतिहासात प्रसिद्ध आहे<ref name = साम्राज्य/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील =[[महाराज श्रीगुप्त]]}} {{क्रम-शीर्षक|title = गुप्त सम्राट |वर्ष = [[इ.स. २८०|२८०]] - [[इ.स. ३२०|३२०]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील = [[चंद्रगुप्त पहिला]]}} {{क्रम-शेवट}} {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ३१९ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. २८० मधील जन्म]] rnhdk6aiinjc2uh54ttc6swgpqc81ij 2699967 2699964 2026-08-07T11:48:20Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699967 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट घटोत्कच | पदवी = महाराजा | चित्र = Maharaja Sri Ghatotkacha inscription on the Allahabad pillar Samudragupta inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = समुद्रगुप्ताच्या अलाहाबाद स्तंभावरील शिलालेखातील गुप्त लिपीतील महाराजा श्री घटोत्कच शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. २८०]] - [[इ.स. ३१९]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. २८०]] | राज्यव्याप्ती = | पूर्ण_नाव = घटोत्कच | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ३१९]] | मृत्यू_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[श्रीगुप्त]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[पहिला चंद्रगुप्त]] | वडील = [[श्रीगुप्त]] | आई = | पत्नी = | संतती = [[पहिला चंद्रगुप्त]] | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा= |मंत्री }} '''घटोत्कच ''' (इ.स. २८० - इ.स. ३१९)<ref name = साम्राज्य>{{स्रोत पुस्तक | दुवा = http://books.google.com/books?id=uYXDB2gIYbwC&pg=PA11&ei=XmvtSf-SHI6QkASd_ZWfAQ | पृष्ठ = ११ | title = द गुप्ता एंपायर | पहिलेनाव = राधा के. | आडनाव = मुखर्जी | आवृत्ती = ५वी | प्रकाशक = मोतीलाल बनारसीदास | वर्ष = इ.स. १९९५ | आयएसबीएन = ९७८-८१-२०८-०४४०-१ | भाषा = इंग्लिश }}</ref> हा गुप्त राज्याचे साम्राज्य होण्याअगोदरचा राज्यकर्ता होता. तो राजा [[श्रीगुप्त]] यांचा [[पुत्र]] होता, ज्यांनी गुप्त राज्याची स्थापना केली. वैशाली ही त्याची राजधानी होती. त्यांची आईची नाव महादेवी रचनादेवी होते. घटोत्कचाच्या राज्यकालाबद्दल फारशी माहिती उपलब्ध नाही व जास्तीकरून तो 'चंद्रगुप्त पहिला' याचा पिता म्हणून इतिहासात प्रसिद्ध आहे<ref name = साम्राज्य/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील =[[महाराज श्रीगुप्त]]}} {{क्रम-शीर्षक|title = गुप्त सम्राट |वर्ष = [[इ.स. २८०|२८०]] - [[इ.स. ३२०|३२०]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील = [[चंद्रगुप्त पहिला]]}} {{क्रम-शेवट}} {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ३१९ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. २८० मधील जन्म]] r9cwra3po2pv3xfuxv9mjw3857xs4sq 0 65292 2699980 2586199 2026-08-07T11:56:00Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699980 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट स्कंदगुप्त | पदवी = सम्राट | चित्र = Skandagupta Circa 455-480 CE.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट स्कंदगुप्ताचे सोन्याचे नाणे, ज्याच्या समोर स्वतःचे चित्रण आहे, तर मागे लक्ष्मीचे चित्रण आहे. सम्राटाच्या डाव्या हाताखाली स्कंद-दा हे नाव उभे दिसते. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ४५५]] - [[इ.स. ४६७]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ४५५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = स्कंदगुप्त | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ४५५]] | मृत्यू_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[कुमारगुप्त]] | राजपद_पद = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[पुरुगुप्त]] | वडील = [[कुमारगुप्त]] | आई = | पत्नी = | संतती = | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा= |मंत्री }} '''सम्राट स्कंदगुप्त''' हा [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याचा]] सम्राट होता. हा [[कुमारगुप्त|सम्राट कुमारगुप्त]] याचा पुत्र होता. त्याच्या आईच्या नावाचा उल्लेख इतिहासात कुठे केलेला नाही. स्कंदगुप्त हा गुप्त साम्राज्यातील शेवटचा सम्राट मानला जातो व गुप्त साम्राज्याचे पतन याच्या काळात चालू झाले. स्कंदगुप्त हा [[इ.स. ४५५]] ते [[इ.स. ४६७]] पर्यंत गुप्त साम्राज्याचा राजा होता. स्कंदगुप्तच्या काळात अनेक उठाव झाले जे शमवण्यात स्कंदगुप्तची कारकीर्द पणास लागली. पुष्यमित्र हा मध्य भारतातील एक गट होता ज्याने गुप्त साम्राज्या विरुद्ध उठाव केला. स्कंदगुप्तने हा उठाव यशस्वीपणे शमवला परंतु यानंतर वायव्य अशियातून आलेल्या हूण टोळ्यांचा स्कंदगुप्तला सामना करावा लागला. स्कंदगुप्त ने कुमारगुप्तच्या काळापासून हूणांचा सामना करून पराभव केला होता त्यामुळे त्याला सेनानी म्हणून चांगलीच प्रशंसा झाली होती. हूणांचे आक्रमण परतावून लावले परंतु पूर्ण नियंत्रण अवघड गेले. परंतु सातत्याच्या लढाया व उठावांमुळे गुप्त साम्राज्याला उतरती कळा लागली. अलाहाबाद येथील शिलालेखांमध्ये हरिसेन याने स्कंदगुप्तच्या कारकिर्दीचे वर्णन केले आहे. {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ४६७ मधील मृत्यू]] mv0lfgsv7z3jdoqd1bjqzi9z4dqwlis 0 72013 2699834 2341152 2026-08-07T04:02:08Z अभय नातू 206 माहिती 2699834 wikitext text/x-wiki [[File:जंगली महाराज.jpg|thumb|जंगली महाराज रस्ता]] '''जंगली महाराज''' रस्ता [[पुणे|पुण्यातील]] हमरस्ता आहे. हा रस्ता [[डेक्कन जिमखाना|डेक्कन जिमखान्यापासून]] [[शिवाजीनगर]] पर्यंत पूर्व-पश्चिम जातो. या रस्त्यावर अनेक उपहारगृहे आहेत.या रस्त्यावर मॉडर्न प्रशाला व महाविद्यालय ही आहे. हा रस्ता पुण्यातील अत्यंत गजबजलेले व्यावसायिक आणि सांस्कृतिक केंद्र आहे. या मार्गावर अनेक राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय ब्रँड्सची व्यापारी दालने, वस्त्रप्रावरणांची दुकाने, तसेच उपाहारगृहे व हॉटेल्स मोठ्या संख्येने आहेत. या रस्त्याला लागूनच असलेले [[छत्रपती संभाजी महाराज उद्यान]] (संभाजी पार्क) हे शहरातील प्रमुख सार्वजनिक उद्यानांपैकी एक आहे. तसेच, या रस्त्याच्या उत्तरेकडील टोकाला [[बाल गंधर्व रंगमंदिर]] हे नाट्यगृह आहे. {{विस्तार}} [[वर्ग:पुणे]] tn5e3k3b0ixnsnwyqnv3d3921mba9fd 0 72867 2699571 2089281 2026-08-06T12:49:15Z Abhijitsathe 4193 2699571 wikitext text/x-wiki '''रस सिंह रावत''' ( [[एप्रिल १७]], [[इ.स. १९४७]]) हे भारतीय जनता पक्षाचे नेते आहेत. ते [[राजस्थान]] राज्यातील [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर]] लोकसभा मतदारसंघातून [[इ.स. १९८९]], [[इ.स. १९९१]], [[इ.स. १९९६]], [[इ.स. १९९९]] आणि [[इ.स. २००४]]च्या लोकसभा निवडणुकांमध्ये लोकसभेवर निवडून गेले. [[वर्ग:भारतीय राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:९ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१० वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:११ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:अजमेरचे खासदार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2akdhpk1rtzt0i11kk0buadlh7aii3z 0 75815 2699737 2541691 2026-08-06T19:31:20Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699737 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट अभिनेता | चित्र =Helen in 2019 enhanced.jpg | पार्श्वभूमी_रंग = | नाव = '''हेलन''' | पूर्ण_नाव = '''हेलन सलीम खान'''<br />(हेलन रिचर्डसन) | जन्म_दिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1939|11|21}} | जन्म_स्थान = [[म्यानमार|बर्मा]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | इतर_नावे = | कार्यक्षेत्र = [[बॉलीवुड]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय लोक|भारतीय]] [[चित्र:Flag of India.svg|18px]] | भाषा = [[हिंदी भाषा|हिंदी]] | कारकीर्द_काळ = [[इ.स. १९५१]] - चालू | प्रमुख_नाटके = | प्रमुख_चित्रपट = हावरा ब्रिज<br />[[शोले]]<br />कारवाँ<br />डॉन<br />पगला कहीं का<br />लहु के दो रंग | प्रमुख_दूरचित्रवाणी_कार्यक्रम = | पुरस्कार = [[पद्मश्री]] | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = {{लग्न|प्रेम नारायण अरोरा|1957|end=घटस्फोट|1947}} {{लग्न|सलिम खान|1981}} | पत्‍नी_नाव = | अपत्ये = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = }} '''हेलन ॲन रिचर्डसन - खान''' (जन्म:२१ नोव्हेंबर १९३८), '''हेलन''' या नावाने ओळखल्या जाणाऱ्या, भारतीय [[अभिनेत्री]] आणि नृत्यांगना आहेत. त्यांनी ७००हून अधिक चित्रपटांमध्ये काम केले आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=Ng_vVIcq5yQC|title=Helen: The Life and Times of an H-bomb|last=Pinto|first=Jerry|date=2006|publisher=Penguin Books India|isbn=978-0-14-303124-6|language=en}}</ref> त्या [[बॉलीवूड|हिंदी चित्रपटसृष्टीत]] एक उत्कृष्ट कलाकार आहेत. सत्तर वर्षांच्या कारकिर्दीत त्यांना सहाय्यक, पात्र भूमिका आणि पाहुण्या भूमिकांसाठी ओळखले जाते. हेलन यांना दोन [[फिल्मफेअर पुरस्कार]] मिळाले आहेत, आणि त्यांना अनेकदा त्यांच्या काळातील सर्वात लोकप्रिय नॉच डान्सर म्हणले जाते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-02-03/news-interviews/27281535_1_cinema-special-appearance-shamita-shetty|title=toi|url-status=dead|access-date=2022-01-10|archive-date=2012-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103220911/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2003-02-03/news-interviews/27281535_1_cinema-special-appearance-shamita-shetty}}</ref> 2009 मध्ये, हेलन यांना [[भारत सरकार|भारत सरकारकडून]] [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्रीने]] सन्मानित करण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/entertainment/helen-ash-akshay-named-for-padma-shri/story-Sqi8cvlkTKRBriP85wt4QL.html|title=Helen, Ash, Akshay named for Padma Shri|date=2009-01-26|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-01-10}}</ref> चार चित्रपट आणि एका पुस्तकासाठी त्या प्रेरणा आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.outlookindia.com/article.aspx?230972|title=ol|url-status=live}}</ref> {{विस्तार}} == बालपण व पार्श्वभूमी == [[भारत|भारतीय]] दांपत्याच्या पोटी बर्मामध्ये जन्मलेल्या हेलनला रॉजर नावाचा एक भाऊ व जेनिफर नावाची एक बहीण आहे. दुसऱ्या जागतिक महायुद्धादरम्यान तिच्या वडिलांचे निधन झाले. सन १९४३ मध्ये त्यांचे कुटुंब [[मुंबई|मुंबईस]] स्थलांतरित झाले. तिची आई परिचारिकेचे काम करीत होती. आईच्या तुटपुंज्या पगारात भागत नसल्यामुळे हेलनला नाईलाजाने शाळा बंद करून कुटुंबासाठी अर्थार्जन करणे भाग पडले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.santabanta.com/cinema.asp?pid=18638 |title=हेलनचे मनोगत<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-03-28 |archive-date=2011-07-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110716004914/http://www.santabanta.com/cinema.asp?pid=18638 |url-status=dead }}</ref> == कारकीर्द == कुक्कू नावाची एक अभिनेत्री हेलनच्या कुटुंबाची मैत्रीण होती; तिच्यामुळे हेलनचे चित्रपटाच्या प्रांतात पदार्पण झाले. तिने हेलनला ''शबिस्तान'' व ''आवारा'' या चित्रपटात [[इ.स. १९५१]] मध्ये, समूहनृत्यात एक काम मिळवून दिले. पुढे हेलनला अनेक भूमिका मिळाल्या. ''अलिफ लैला'' (१९५२), ''हूर-ई-अरब"(१९५३) इत्यादी चित्रपटांमध्ये हेलनला एकल नृत्याचे काम मिळाले. ''बारिश'' या हिंदी चित्रपटातही तिला एक नृत्य मिळाले. [[इ.स. १९५८]]मध्ये तिने ''मेरा नाम चिं चिं चु'' या ''हावरा ब्रिज'' मधील [[गीता दत्त]]ने गायलेल्या गाण्यावर एक नृत्य केले. हेलनच्या सुरुवातीच्या कारकिर्दीत गीता दत्तने तिच्यासाठी अनेक गीते गायली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.hamaraforums.com/index.php?showtopic=68138 |title=हेलनसाठी गीता दत्तची गाणी |access-date=2010-03-28 |archive-date=2011-07-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717040915/http://www.hamaraforums.com/index.php?showtopic=68138 |url-status=dead }}</ref> [[इ.स.चे १९६० चे दशक|इ.स.१९६० च्या दशकात]] व [[इ.स.चे १९७० चे दशक|१९७० च्या दशकाच्या]] सुरुवातीस [[आशा भोसले]]ने यांनीदेखील तिच्यासाठी अनेक गीते गायली. [[इ.स. १९६५]]मध्ये ''गुमनाम'' या चित्रपटातील भूमिकेसाठी हेलनला [[फिल्मफेअर]] पुरस्कार देण्यात आला. ''पगला कहीं का'' या चित्रपटात(१९७०) हेलनने अप्रतिम अभिनय केला आहे. सलिम खान या लेखकाने तिला ''ईमान धरम'', ''डॉन'', ''दोस्ताना'' व ''शोले''सारख्या चित्रपटांमध्ये काम मिळवून दिले. ''लहु के दो रंग'' या चित्रपटातील अभिनयासाठी तिला फिल्मफेअरचा ''सर्वोत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार'' मिळाला. अनेक वर्षापूर्वी हेलनने चित्रपट-निवृत्ती पत्करली, पण अनेक चित्रपटांत सन १९९९ व २००० मध्ये तिने पाहुण्या कलाकाराची भूमिका केली. ''मोहब्बतें'' या चित्रपटात तिने एका मुलींच्या शाळेच्या मुख्याध्यापिकेची भूमिका केली. या चित्रपटाच्या कथानकात मुख्याध्यापिकेला नृत्याच्या रंगमंचावर खेचले जाते व ती सर्वांना आपल्या नृत्याने अचंबित करते. ''हम दिल दे चुके सनम'' या चित्रपटात तिने विशेष पाहुणी कलाकार म्हणून सलमान खानच्या आईची भूमिका केली. तिला [[इ.स. २००९]]मध्ये [[पद्मश्री]] पुरस्काराने, ऐश्वर्या राय व अक्षय कुमार या कलाकारांसमवेत सन्मानित केले गेले. == अभिनयापलीकडची कारकीर्द == हेलनने [[लंडन]], [[पॅरिस]] व [[हाँग काँग]] येथे नृत्याचे अनेक कार्यक्रम केले आहेत. १९७३ मध्ये हेलनवर ३० मिनिटांचा एक माहितीपट तयार करण्यात आला. ''जेरी पिंटो'' यांनी हेलनवर एक पुस्तकही लिहिले आहे. या इंग्रजी पुस्तकाचे नाव ''हेलन : दी लाइफ अँड टाइम्स ऑफ एच बॉम्ब'' असे आहे.<ref name=des>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.despardes.com/in/ent/2006/28-helen-item-girl.html |title='हेलन : दी लाइफ अँड टाइम्स ऑफ एच बॉम्ब' हेलनवर लिहिलेले एक पुस्तक |access-date=2010-03-28 |archive-date=2008-12-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081223225442/http://www.despardes.com/in/ent/2006/28-helen-item-girl.html |url-status=dead }}</ref><ref>[http://www.daijiworld.com/news/news_disp.asp?n_id=19921&n_tit=%27You+Cannot+Think+of+Another+Helen...%27+-+Writer+Jerry+Pinto रेडिफवर जेरी पिंटोची मुलाखात]</ref> या पुस्तकास सन २००७ मध्ये "चित्रपटावरील सर्वात चांगल्या पुस्तकासाठीचा पुरस्कार" देण्यात आला. == वैयक्तिक जीवन == सन १९८० मध्ये हेलनचा सलिम खानशी विवाह झाला व ती त्याची दुसरी पत्नी बनली. त्यांनी 'अर्पिता' नावाची एक मुलगी [[दत्तक]] घेतली. == निवडक चित्रपट == * ''[[आवारा]]'' (१९५१) * ''[[अलिफ लैला]]'' (१९५२) * ''[[हूर्-ई-अरब]]'' (१९५३) * ''[[मिस कोका कोला]]'' (१९५५) * ''[[टकसाल]]'' (१९५६) * ''[[चंगेज खान]]'' (१९५७) * ''[[हावरा ब्रिज (चित्रपट)|हावरा ब्रिज]]'' (१९५८) * ''[[ट्वेल्व्ह ओ'क्लॉक]]'' (१९५८) * ''यहुदी'' (१९५८) * ''[[सावन]]'' (१९५९) * ''[[हम हिंदुस्तानी]]'' (१९६०) * ''[[एक फूल चार कांटे]]'' (१९६०) * ''[[दिल अपना और प्रीत पराई (चित्रपट)]]'' (१९६०) * ''[[गंगा जमुना]]'' (१९६१) * ''[[उमर कैद]]'' (१९६१) * ''[[चायना टाउन (१९६२ चित्रपट)|चायना टाउन]]'' (१९६२) * ''[[सुनहरी नागीन]]'' (१९६३) * ''[[आया तुफान]]'' (१९६४) * ''[[चाचाचा (चित्रपट)|चाचा चा]]'' (१९६४) * ''[[वह कौन थी?]]'' (१९६४) * ''[[गुनमान]]'' (१९६५) * ''[[लुटेरा]]'' (१९६५) * ''[[खानदान]]'' (१९६५) * ''[[काजल]]'' (१९६५) * ''[[औलाद]]'' (१९६५) * ''[[तिसरी मंज़िल]]'' (१९६६) * ''[[दस लाख]]'' (१९६६) * ''[[नाईट इन लंडन]]'' (१९६७) * ''[[जाल]]'' (१९६७) * ''[[सी. आय. डी.९०९]]'' (१९६७) * ''[[ज्वेल थिफ]]'' (१९६७) * ''[[हरे काँच की चुड़ियाँ]]'' (१९६७) * ''[[शिकार (चित्रपट)]]'' (१९६८) * ''[[वासना]]'' (1१९६८) * ''[[तलाश]]'' (१९६९) * ''[[सच्चाई]]'' (१९६९) * ''[[एक श्रीमान एक श्रीमती]]'' (१९६९) * ''[[प्रिन्स (चित्रपट)|प्रिन्स]]'' (१९६९) * ''[[बिखरे मोती]]'' (१९६९) * ''[[भाई बहन]]'' (१९६९) * ''[[इन्तकाम]]'' (१९६९) * ''[[आँसू बन गये फूल]]'' (१९६९) * ''[[पगला कहीं का]]'' (१९७०) * ''[[द ट्रेन (१९७० चित्रपट)|द ट्रेन]]'' (१९७०) * ''[[बाँबे टॉकी]]'' (१९७०) * ''[[पुरस्कार]]'' (१९७०) * ''[[कारवाँ (१९७१ चित्रपट)|कारवाँ]]'' (१९७१) * ''[[नादान]]'' (१९७१) * ''[[हलचल]]'' (१९७१) * ''[[हंगामा(१९७१ चित्रपट)|हंगामा]]'' (१९७१) * ''[[यार मेरा]]'' (१९७०) * ''[[उपासना]]'' (१९७१) * ''[[मेरे जीवन साथी (१९७२ चित्रपट)|मेरे जीवन साथी]]'' (१९७२) * ''[[राखी और हथकड़ी]]'' (१९७२) * ''[[दिल दौलत दुनिया]]'' (१९७२) * ''[[अपराध (चित्रपट)|अपराध]]'' (१९७२) * ''[[धड़कन]]'' (१९७२) * ''[[अनामिका (चित्रपट)|अनामिका]]'' (१९७३) * ''[[शरीफ बदमाश]]'' (१९७३) * ''[[आज की ताजा खबर]]'' (१९७३) * ''[[गीता मेरा नाम]]'' (१९७४) * ''[[बेनाम]]'' (१९७४) * ''[[मदहोश]]'' (१९७४) * ''[[शोले]]'' (१९७५) * ''[[अंधेरा]]'' (१९७५) * ''[[जख्मी]]'' (१९७५) * ''[[काला सोना]]'' (१९७५) * ''[[साजिश]]'' (१९७५) * ''[[बैराग]]'' (१९७६) * ''[[ईमान धरम]]'' (१९७७) * ''[[इन्कार]]'' (१९७७) * ''[[खून पसीना]]'' (१९७७) * ''[[अमर अकबर अ‍ॅन्थनी|अमर अकबर अँथोनी]]'' (१९७७) * ''[[चला मुरारी हिरो बनने]]'' (१९७७) * ''[[डॉन (१९७८ चित्रपट)|डॉन]]'' (१९७८) * ''[[बेशरम]]'' (१९७८) * ''[[स्वर्ग नरक]]'' (१९७८) * ''[[फंदेबाज]]'' (१९७८) * ''[[बंदी]]'' (१९७९) * ''[[लहू के दो रंग]]'' (१९७९) * ''[[द ग्रेट गँबलर]]'' (१९७९) * ''[[राम बलराम]]'' (१९८०) * ''[[शान (चित्रपट)|शान]]'' (१९८०) * ''[[अब्दुल्ला]]'' (१९८०) * ''[[बाँम्बे ४०५ मैल]]'' (१९८०) * ''[[छुपा-छुपी]]'' (१९८१) * ''[[बुलंदी]]'' (१९८१) * ''[[राज]]'' (१९८१) * ''[[सवाल]]'' (१९८२) * ''[[बाँड ३०३]]'' (१९८६) * ''[[परछाईयाँ]]'' (१९८९) * ''[[अकेला]]'' (१९९१) * ''[[खामोशी: द म्युझिकल]]'' (१९९६) * ''[[हम दिल दे चुके सनम]]'' (१९९९) * ''[[मोहब्बतें]]'' (२०००) * ''[[शरारत]]'' (२००२) * ''[[दिल ने जिसे अपना कहा]]'' (२००४) * ''[[अंजाने : द अननोन]]'' (२००६) * ''[[हमको दीवाना कर गये]]'' (२००६) * ''[[मॅरीगोल्ड (२००७ चित्रपट)]]'' (२००७) == पुरस्कार व नामनिर्देशने == * [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन [[गुमनाम]] (१९६५) * [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन [[शिकार (चित्रपट)|शिकार]] (१९६८) * [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन (??१९७१) * [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्री पुरस्कार [[लहू के दो रंग]] (१९७९) * [[फिल्मफेअर]] उत्तम सहाय्यक अभिनेत्रीसाठी नामनिर्देशन [[खामोशी: द म्युझिकल]] (१९९६) * [[फिल्मफेअर जीवनव्रती पुरस्कार]] (१९९८)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf |title=पहिले फिल्मफेअर अवार्ड १९५३<!-- Bot generated title --> |access-date=2010-03-28 |archive-date=2009-06-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20090612065210/http://deep750.googlepages.com/FilmfareAwards.pdf |url-status=dead }}</ref> * [[पद्मश्री]], [[भारत]] सरकार (२००९) == संदर्भ == <references/> == बाह्य दुवे == * {{कॉमन्स वर्ग|Helen (actress)|हेलन}} * [http://www.rediff.com/entertai/2002/dec/24dinesh.htm रेडिफ मॅगेझिन - '''हेलन'''] {{DEFAULTSORT:हेलन (अभिनेत्री)}} [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९३९ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:पद्मश्री पुरस्कार प्राप्त महिला]] rk4ro7xei3n9jgmghna3qh3hntu29d0 0 76152 2699715 2691726 2026-08-06T18:29:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699715 wikitext text/x-wiki {{main|२०१० पोलंड टी.यु. १५४ दुर्घटना}} ===देश=== {| class="wikitable" style="margin:auto" |- ! राष्ट्र !! प्रतिक्रिया |- | {{AFG}} || राष्ट्राध्यक्ष [[हमीद करझाई]]ने तीव्र दुःख प्रकट केले व पोलंडच्या जनतेचे सांत्वन केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://news.xinhuanet.com/english2010/world/2010-04/10/c_13245485.htm |title=Afghan president expresses condolence over death of Polish president |publisher=News.xinhuanet.com |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{ALB}} || Albanian President [[Bamir Topi]] expressed his deep sorrow for the loss of President Kaczyński.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.top-channel.tv/artikull.php?id=180188 |title=Topi mesazh ngushëllimi / |publisher=Top-channel.tv |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> Albanian Prime Minister [[Sali Berisha]], Parliament Speaker [[Jozefina Topalli]] and opposition leader [[Edi Rama]] also sent their condolences to the Polish People. |- | {{देशध्वज|ALG}} || The party's general secretary has [[Workers' Party (Algeria)]] [[Louisa Hanoune]], sent his condolences to the families and offered them support.<ref>[http://www.lepoint.fr/actualites-monde/2010-04-10/catastrophe-aerienne-russie-le-corps-de-lech-kaczynski-retrouve-sur-les-lieux-du-crash/924/0/442895] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100413190832/http://www.lepoint.fr/actualites-monde/2010-04-10/catastrophe-aerienne-russie-le-corps-de-lech-kaczynski-retrouve-sur-les-lieux-du-crash/924/0/442895 |date=2010-04-13 }} {{az icon}}</ref> |- | {{ARG}} || Argentine President [[Cristina Fernández de Kirchner]] said: "the Argentine people and government accompany the families of the victims and the great Polish nation in their anguish."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1252859 |title=Cristina Kirchner envió sus condolencias por la tragedia del país europeo |publisher=lanacion.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100415045712/http://www.lanacion.com.ar/nota.asp?nota_id=1252859 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|ARM}} || Armenian President [[Serzh Sargsyan]] and [[National Assembly of Armenia|RA Parliament]] Speaker Hovik Abrahamyan sent a letter of condolences to Polish Sejm Marshal Bronislaw Komorowski.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=Mher Margaryan |दुवा=http://www.armradio.am/news/?part=off&id=17236 |title=President Sargsyan of Armenia extends condolences on Lech Kaczynski's death |publisher=Armradio.am |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110706072355/http://www.armradio.am/news/?part=off&id=17236 |url-status=dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://news.am/en/news/18758.html |title=RA NA Speaker offered condolences to Polish people |publisher=News.am |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413004922/http://news.am/en/news/18758.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|AUT}} || President [[Heinz Fischer]] expresses his condolences in a written statement to the families of the victims and the people of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.orf.at/100410-49998/index.html |title=Polen verliert Großteil von Führungselite |language={{de icon}} |publisher=Orf.at |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413144408/http://www.orf.at/100410-49998/index.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|AZE}} || President [[Ilham Aliyev]] sent a telegram and expressed his deepest condolences to Polish people.<ref>[http://lent.az/news.php?id=27263 Azərbaycan Prezidenti Polşa Seyminin sədrinə başsağlığı verib ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100412095805/http://www.lent.az/news.php?id=27263 |date=2010-04-12 }} {{az icon}}</ref> |- | {{देशध्वज|BLR}} || President [[Alexsandr Lukashenko]] has "expressed his sincere condolences to the Marshal of the Sejm of the Republic of Poland ... following a plane crash in Smolensk Region of Russia that killed dozens of Polish citizens among whom was President Lech Kaczyński of the Republic of Poland".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.president.gov.by/en/press85307.html |title=The official internet-portal of the President of the Republic of Belarus/Press Releases |publisher=President.gov.by |date=1998-05-11 |accessdate=2010-04-10 }}{{मृत दुवा|date=February 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|BEL}} || Prime minister [[Yves Leterme]] and foreign minister [[Steven Vanackere]] have sent a message of sympathy to the people of Poland. In a joint press statement they spoke of the Belgian Government’s shock at the death of the Polish President Lech Kaczynskiin a plane crash in Russia. "In the name of the Belgian Government and in our own name we would like to express our deepest sympathy to the Polish Government, the Polish people and the families of the victims”.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.deredactie.be/cm/vrtnieuws.english/news/100410_Leterme_poland |title=flandersnews.be: Belgian Government sends condolences to Poland |publisher=Deredactie.be |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{BRA}} || President [[Luiz Inácio Lula da Silva]] declared three days of mourning for the death of the President of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=Da Agência Estado |दुवा=http://g1.globo.com/Noticias/Politica/0,,MUL1564732-5601,00.html |title=G1 > Política – NOTÍCIAS – Lula decreta luto de 3 dias por morte de líder polonês |publisher=G1.globo.com |date=2007-11-21 |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|BUL}} || Prime Minister [[Boyko Borisov]] noted that his country was mourning along with Poland. "Poland has lost an outstanding statesman, who until his last hour remained connected with the Polish idea, and the fate of Poland", Bulgarian Prime Minister says in a statement. <ref name="sofiaecho.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sofiaecho.com/2010/04/10/885307_the-world-reacts-to-polish-presidents-death-in-a-plane-crash-in-russia|title=The world reacts to Polish president’s death in a plane crash in Russia|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2010-04-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20100412141113/http://sofiaecho.com/2010/04/10/885307_the-world-reacts-to-polish-presidents-death-in-a-plane-crash-in-russia|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|CAN}} || Governor General [[Michaëlle Jean]] and the Consort General commented that "we wish to extend our sincere condolences to the families and friends of the deceased. Our thoughts are with Canada’s Polish community, which is in shock and which we know had great affection and admiration for President Kaczynski."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.gg.ca/document.aspx?id=13588&lan=eng |title=The Governor General of Canada – Death of President Lech Kaczynski |publisher=Gg.ca |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-06-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100601201912/http://www.gg.ca/document.aspx?id=13588&lan=eng |url-status=dead }}</ref> Prime Minister [[Stephen Harper]] expressed his profound sadness Saturday over the deaths of Poland's president, his wife and several senior officials. "On behalf of the government of Canada and all Canadians, I wish to express my deepest sympathy, and my sincere condolences, to the government and people of Poland on this very sad day," the statement added.<ref name="ca.news.yahoo.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://ca.news.yahoo.com/s/capress/100410/national/harper_poland|title=Harper offers condolences on the death of Polish President Kaczynski|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100412044620/http://ca.news.yahoo.com/s/capress/100410/national/harper_poland|archivedate=2010-04-12|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|CHN}} || Chinese President [[Hu Jintao]] sent his condolences to Bronislaw Komorowski over the death of Polish President Lech Kaczyński. Hu said in the message that he was shocked and grieved to learn of the death of Kaczysnki and his Polish state delegation in a plane crash in the Russian city of Smolensk. "On behalf of the Chinese people and in my own name, I express my deep condolences to President Kaczysnki and all other victims, as well as sincere sympathies to their families and the Polish people," Hu said. Premier [[Wen Jiabao]] and Foreign Minister [[Yang Jiechi]] also sent their condolences to Polish Prime Minister [[Donald Tusk]] and Foreign Minister [[Radoslaw Sikorski]] over the plane crash.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://news.xinhuanet.com/english2010/china/2010-04/10/c_13245614.htm |title=Chinese president offers condolences to Poland over plane crash |publisher=News.xinhuanet.com |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|COL}} || Colombian President [[Alvaro Uribe Velez]] sent the following message "We send a message to the people of Poland, the Polish authorities, to voice our heartfelt condolences over the death a few hours ago, in a plane crash of President Lech Kaczynski, his wife Mary and a delegation of the Government of Poland and the polish Armed Forces. We accompany the great Polish people in this hour of tragedy. Feel the affection of the people of Colombia and I invite my fellow colombians to observe a minute of silence to express the affection for the people of Poland, solidarity in this day of mourning. We accompany with all our hearts the brotherly people of Poland" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.radiosantafe.com/2010/04/10/colombia-envia-condolencias-por-muerte-de-presidente-de-polonia/ |title=Colombia envía condolencias por muerte de presidente de Polonia &#124; Noticias Bogota y Colombia &#124; Emisora Radio Santa Fe 1070 am en vivo |publisher=Radiosantafe.com |date= |accessdate=2010-04-10 }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|CRO}} || Foreign Minister [[Gordan Jandroković]] expressed condolences and said that Croatia shares grief of Polish people as it joins prayers of all victims' families.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.mvpei.hr/MVP.asp?pcpid=1123 |title=MVPEI |publisher=Mvpei.hr |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2007-02-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070225142027/http://www.mvpei.hr/MVP.asp?pcpid=1123 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|CZE}} || President [[Václav Klaus]] expressed his condolences and said that he lost a true friend (Lech Kaczyński). Klaus said that "Czechs are in shock and saddened about this tragedy.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://zpravy.idnes.cz/cesko-ztratilo-unikatniho-pritele-rekl-klaus-o-kaczynskem-svet-je-v-soku-1q9-/domaci.asp?c=A100410_125117_domaci_jba |title=Česko ztratilo unikátního přítele, řekl Klaus o Kaczynském. Svět je v šoku |publisher=Zpravy.idnes.cz |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|DEN}} || Prime Minister [[Lars Løkke Rasmussen]] expressed his condolences: "It is with sadness that I have received notification that a large number of people have lost their lives in the tragic plane crash. My thoughts go out to the bereaved and to the entire Polish people".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=af jely / ritzau for TV 2 Nyhederne |दुवा=http://nyhederne.tv2.dk/article/29800742/ |title=Løkke roser dræbt polsk præsident – TV 2 Nyhederne |publisher=Nyhederne.tv2.dk |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413184923/http://nyhederne.tv2.dk/article/29800742/ |url-status=dead }}</ref> [[Minister of Foreign Affairs (Denmark)|Minister of Foreign Affairs]] [[Lene Espersen]] has also condolences to his Polish colleague. "President [[Kaczynski]] will be remembered as a significant and respected politician, both as a participant in the Polish struggle for freedom against [[communism]] and served as president of the [[Polish people]]", she said.<ref> {{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.dr.dk/Nyheder/Indland/2010/04/10/123856.htm |title=Lars Løkke sørger over polsk flyulykke – dr.dk/Nyheder/Indland |publisher=Dr.dk |date=2008-07-24 |accessdate=2010-04-10 }}</ref> Also the Danish royal couple has responded to the disaster. [[Margrethe II of Denmark|Queen Margrethe]] and [[Prince Henrik of Denmark|Prince Henrik]] have sent their condolences to the Polish parliament. |- | {{देशध्वज|ECU}} || Vice-President [[Lenin Moreno]] expressed his condolences: "In the name of my government and country [[Ecuador]], I wish to express my deepest sympathy, and my sincere condolences, to the government and people of Poland."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://andes.info.ec/actualidad/ecuador-expresa-sus-condolencias-por-fallecimiento-de-presidente-de-polonia-10915.html | title = Ecuador expresa sus condolencias por fallecimiento de Presidente de Polonia | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Andes | archive-date = 2011-07-19 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110719133950/http://andes.info.ec/actualidad/ecuador-expresa-sus-condolencias-por-fallecimiento-de-presidente-de-polonia-10915.html | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|EST}} || President [[Toomas Hendrik Ilves]] expressed his condolences: "News of the tragic loss of the Polish Head of State and one of Estonia’s closest friends brings emptiness to my heart and at the same time brings back fond memories of our friendship. I recall our phone calls in April 2007, when president Kaczyński supported Estonia during those difficult days, or August 2008 when we flew together to Tbilisi to support the democratically elected government of Georgia and to condemn the aggression towards that country."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.president.ee/en/media/press_releases.php?gid=136879 | title=The expression of condolence of President Toomas Hendrik Ilves on the occasion of the tragic loss of the Polish President Lech Kaczyński | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Office of the President}}</ref> |- | {{देशध्वज|FIN}} || President [[Tarja Halonen]] extended her deep condolences on behalf of the people of Finland and on her own behalf to the families of the victims and the people of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.tpk.fi/public/default.aspx?contentid=189798&nodeid=41416&contentlan=2&culture=en-US |title=Message of condolences by President of the Republic of Finland Tarja Halonen following the death of the President of Poland |publisher=Tpk.fi |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110719154040/http://www.tpk.fi/public/default.aspx?contentid=189798&nodeid=41416&contentlan=2&culture=en-US |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|FRA}} || President [[Nicolas Sarkozy]] paid tribute to Kaczyński in a statement: "a man driven by ardent patriotism, who dedicated his life to his country."<ref name="google.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jQbBjdn1gXWduVjBgGgVRVodfOVQD9F060JO0|title=Leaders express sorrow at Polish president's death|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100413062948/http://www.google.com/hostednews/ap/article/ALeqM5jQbBjdn1gXWduVjBgGgVRVodfOVQD9F060JO0|archivedate=2010-04-13|url-status=live}}</ref> |- | {{देशध्वज|GEO}} || The spokesperson for President [[Mikheil Saakashvili]] extended deep condolences on behalf of the people of Georgia to the families of the victims and the people of Poland. Kaczyński was posthumously awarded the Order of the National Hero of Georgia and April 11, 2010, was declared a mourning day in Georgia. Kaczynski "will always be remembered as absolutely outstanding figure of Polish history, of European history and certainly of the history of my region," President Saakashvili said.<ref>[http://www.president.gov.ge/?l=E&id=3276 The Spokesperson for the President of Georgia Manana Manjgaladze made a statement on the death of Lech Kaczynski]. Communications Office of the [[President of Georgia]]. 10 April 2010</ref><ref>[http://www.civil.ge/eng/article.php?id=22175 Saakashvili: ‘Kaczynski Played Amazing Role in Fight for Georgia’s freedom’]. ''[[Civil Georgia]]''. 10 April 2010</ref> |- | {{देशध्वज|GER}} || Chancellor [[Angela Merkel]] sent a letter of condolence to [[Donald Tusk]] to express her regret.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.dw-world.de/dw/article/0,,5452874,00.html | title=Germany reacts with shock to Polish president's death | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Deutsche Welle}}</ref> Foreign Minister [[Guido Westerwelle]] stated: "Kaczyński was a bright and energetic dialogue partner. We grieve with the Polish people. We are losing a character Europe could build upon."<ref name=WesterwelleHaz>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.haz.de/Nachrichten/Politik/Deutschland-Welt/Westerwelle-tief-betroffen-vom-Tod-des-polnischen-Praesidenten | title = Westerwelle tief betroffen vom Tod des polnischen Präsidenten | language = German | accessdate = 10 April 2010 | publisher = Hannoversche Allgemeine | archive-date = 2010-04-13 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100413162655/http://www.haz.de/Nachrichten/Politik/Deutschland-Welt/Westerwelle-tief-betroffen-vom-Tod-des-polnischen-Praesidenten | url-status = dead }}</ref> According to a journalist, Westerwelle was so moved by the disaster that he had to interrupt his speech to the press on the deaths for a short time.<ref name=WesterwelleHaz/> |- | {{देशध्वज|GRC}} || Prime minister [[George Papandreou]] expressed to the prime minister of Poland via telegram "In these difficult times, the Greek government, and personally me would like to express our condolence to the all the families of those who we lost, and to the nation of Poland as well. We share your bereavement. Our thoughts and our prayers are with you".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.nooz.gr/world/sunetrivi-to-aeroplano-tou-proedrou-tis-polonias-lex-katsinski | title = Νεκρός ο Πολωνός πρόεδρος σε αεροπορικό δυστύχημα | language = Greek | accessdate = 10 April 2010 | publisher = nooz.gr | archive-date = 2010-04-14 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100414082340/http://www.nooz.gr/world/sunetrivi-to-aeroplano-tou-proedrou-tis-polonias-lex-katsinski | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|HUN}} || President [[László Sólyom]] offered condolences at the Polish embassy in [[Budapest]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.keh.hu/20100410_statement_condolence_poland_embassy.html | title=Office of the President of Hungary | accessdate = 10 April 2010 | publisher = KEH.hu}}</ref> Prime Minister [[Gordon Bajnai]] sent a telegram expressing condolences to Prime Minister [[Donald Tusk]] and former Prime Minister [[Jarosław Kaczyński]], the brother of Polish President Lech Kaczyński: "''All members of the Hungarian government and the people of Hungary have been deeply saddened learning about this tragedy. The loss is ours even more in the knowledge of the friendship Hungary has nourished with Poland''".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://english.mti.hu/default.asp?menu=1&theme=2&cat=25&newsid=268792 | title = Hungarian PM expresses condolences to Poland | accessdate = 10 April 2010 | publisher = MTI }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Leader of the opposition and former Prime Minister [[Viktor Orbán]] said that Hungary had lost true friends.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://english.mti.hu/default.asp?menu=1&theme=2&cat=25&newsid=268791 | title = Hungarian party leaders express condolences to Poland | accessdate = 10 April 2010 | publisher = MTI }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|ISL}} || President [[Ólafur Ragnar Grímsson]] sent, on behalf of the Icelandic people his deepest sympathies: "At this time of sorrow our thoughts are with the families and relatives of those who died as with all Poles, especially those who have shared their resources with the people of Iceland for many years".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.mbl.is/mm/frettir/innlent/2010/04/10/forseti_islands_sendir_polverjum_samudarkvedjur/.html | title = The President extends condolences | language = Icelandic | accessdate = 10 April 2010 | date = 10 April 2010 }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{IND}} || राष्ट्राध्यक्ष [[प्रतिभा पाटील]]ने दुःख प्रकट केले व भारताने आपला एक मित्र गमावल्याचे सांगितले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.ptinews.com/news/604387_Pratibha-Patil-condoles-death-of-Polish-President |title=fullstory |publisher=Ptinews.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100414224812/http://www.ptinews.com/news/604387_Pratibha-Patil-condoles-death-of-Polish-President |archivedate=2010-04-14 |url-status=live }}</ref> |- | {{देशध्वज|INA}} || President of Indonesia [[Susilo Bambang Yudhoyono]] has expressed condolences over the Polish President's death.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.thejakartapost.com/news/2010/04/10/yudhoyono-expresses-condolences-over-polish-president039s-death.html |title=Yudhoyono expresses condolences over Polish President's death |publisher=The Jakarta Post |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413210625/http://www.thejakartapost.com/news/2010/04/10/yudhoyono-expresses-condolences-over-polish-president039s-death.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|IRL}} || President [[Mary McAleese]] extended her "heartfelt sympathy and that of the Irish people".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2010/0410/breaking11.html|title=McAleese extends condolences|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2012-10-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20121020202224/http://www.irishtimes.com/newspaper/breaking/2010/0410/breaking11.html|url-status=dead}}</ref> [[Taoiseach]] [[Brian Cowen]]: "On my own behalf, and on behalf of my Government, I wish to extend our sincere condolences to the Polish Government and the people of Poland for their huge loss arising from this terrible tragedy. Our thoughts and prayers are with them at very sad and difficult time" <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.taoiseach.gov.ie/eng/Government_Press_Office/Taoiseach%27s_Press_Releases_2010/Taoiseach_extends_his_sympathy_to_the_Polish_people_.html|title= Taoiseach extends his sympathy to the Polish people|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | {{देशध्वज|ISR}} || President [[Shimon Peres]] sent a letter of condolence to the Polish people saying that "Israel is shocked by the grave disaster and bemoans the loss along with the Polish people and the entire world. The announcement that the Polish President, his wife, and dozens of top Polish officials died in the crash struck us with pain, shock and disbelief, Israel bows its head in sorrow and shares in your loss and grief."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1161992.html|title=The people of Israel share the grief of the people of Poland|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413101338/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1161992.html|url-status=dead}}</ref> Foreign Minister [[Avigdor Lieberman]] extended condolences and said that Kaczyński was a true friend of Israel.<ref name="sofiaecho.com"/> |- | {{देशध्वज|ITA}} || Prime minister [[Silvio Berlusconi]] said: "It is a grave loss that has stricken a friendly country and in which I am sharing in with my heart.".<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा = http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8613176.stm|title= In quotes: Reaction to plane crash |accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> President [[Giorgio Napolitano]] said: "I wish to express on the behalf of myself and the Italian people our most sincere sympathies to the bereaved."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.repubblica.it/esteri/2010/04/10/news/aereo-polacco-3240505/|title= Russia, precipita l'aereo del presidente polacco nessun superstite tra le 96 persone a bordo | work = [[La Repubblica]] |accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|language=Italian}}</ref> |- | {{देशध्वज|JPN}} || Prime Minister [[Yukio Hatoyama]] sent a telegram and expressed his deepest condolences to Bronislaw Komorowski and the Polish people.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.jiji.com/jc/c?g=pol_30&k=2010041000387|title=ポーランド大統領死亡で弔電＝鳩山首相|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|archive-date=2015-05-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20150506110338/http://www.jiji.com/jc/c?g=pol_30&k=2010041000387|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|KAZ}} || President [[Nursultan Nazarbayev]] expressed his condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://inform.kz/rus/article/2256862 |title=Президент Казахстана направил телеграмму соболезнования Председателю Сейма Республики Польша |publisher=Inform.kz |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722060020/http://inform.kz/rus/article/2256862 |url-status=dead }}</ref> Foreign Minister [[Kanat Saudabayev]] also expressed his condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.inform.kz/eng/article/2256840|2=शीर्षक|title=Kazakh FM condoles Poland over plane crash|publisher=Inform.kz|date=|accessdate=2010-04-10|archive-date=2011-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611190843/http://www.inform.kz/eng/article/2256840|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|KEN}} || President [[Mwai Kibaki]] has sent a letter of condolence.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.capitalfm.co.ke/news/Kenyanews/Kenya-mourns-with-Poland-8080.html |title=: Capital FM Kenya: For Breaking News in Local, International, Business, Sports and Lifestyle : |publisher=Capitalfm.co.ke |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100416002616/http://www.capitalfm.co.ke/news/Kenyanews/Kenya-mourns-with-Poland-8080.html |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|KOS}} ||President [[Fatmir Sejdiu]] expressed "deep grief" on behalf of himself and "the people and institutions of the Republic of Kosovo."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.president-ksgov.net/site/?id=5,67,67,67,a,475|2=शीर्षक|title=KPresidenti Sejdiu ngushëlloi popullin dhe institucionet e Polonisë|publisher=President-ksgov.net|date=|accessdate=2010-04-10|archive-date=2022-01-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220122105343/https://president-ksgov.net/site/?id=5,67,67,67,a,475|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|LAT}} || President [[Valdis Zatlers]] has written to Bronislaw Komorowski, president of the Polish Parliament, to express his deepest condolences. The President was writing on behalf of himself, Mrs Lilita Zatlere, and the people of Latvia.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=SIA Latelekom |दुवा=http://www.president.lv/pk/content/?art_id=15248 |title=(Chancery of the President of Latvia) |publisher=President.lv |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2016-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160414080805/http://www.president.lv/pk/content/?art_id=15248 |url-status=dead }}</ref> Prime Minister Valdis Dombrovskis and Foreign Minister Maris Riekstins on behalf of the Government of the Republic of Latvia have sent condolence letters.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mfa.gov.lv/en/news/press-releases/2010/april/10-01/ |title=(Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Latvia) |publisher=Mfa.gov.lv |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|LTU}} || [[Lithuania]] is preparing for official day of mourning for the death of the President of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.delfi.lt/news/daily/lithuania/lietuvoje-ruosiamasi-skelbti-gedula-del-lenkijos-prezidento-zuties.d?id=30931821 |title=(Delfi) |publisher=Delfi.lt |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|LUX}} || "In these dramatic and painful moments, allow me to express my deepest sympathy and to join, on behalf of the Government of the Grand Duchy of Luxembourg and on my own behalf to the mourning of the Polish people", said [[Prime minister of Luxembourg]] [[Jean-Claude Juncker]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://tageblatt.editpress.lu/luxembourg/39944.html |title=Tageblatt – Luxembourg, le 10 avril 2010: Jean-Claude JUNCKER Premier Ministre |publisher=Tageblatt.editpress.lu |date= |accessdate=2010-04-10 }}{{मृत दुवा|date=September 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | {{देशध्वज|MKD}} || President [[Gjorge Ivanov]] sent a telegram with deepest condolences and states that this tragedy is a big loss for both the Macedonian and Polish people.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=72975265&lId=1 |title=МИА – Македонска Информативна Агенција |publisher=MIA |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110722215200/http://www.mia.com.mk/default.aspx?vId=72975265&lId=1 |url-status=dead }}</ref> The Macedonian minister for Foreign Affairs stated that "Macedonia shares the pain with the Polish people"<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://telma.com.mk/index.php?task=content&cat=1&rub=6&item=562 |title=Macedonia shares the pain with the Polish people |publisher=Telma.com.mk |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> In the main Catholic church "Holy Hearth of Jesus" in Skopje has held a special mass in memory of the president, where a large number of the Macedonian politicians attended. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.a1.com.mk/vesti/default.aspx?VestID=121914 |title=A mass in the main Catholic Church in Skopje |publisher=A1.com.mk |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|MDV}} || President Mohamed Nasheed sends condolences to the Acting President of Poland.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.presidencymaldives.gov.mv/4/?ref=1,5,3972 |title=Welcome to the President's Office |publisher=Presidencymaldives.gov.mv |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100414145321/http://www.presidencymaldives.gov.mv/4/?ref=1,5,3972 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|MLT}} || President [[George Abela]] and Prime Minister [[Lawrence Gonzi]] expressed their condolences. President Abela said that ''President Kaczynski was a very respected Head of State and one of the architects of modern Polish history. He will be sorely missed''. Also the two main political parties, [[Partit Laburista]] and [[Partit Nazzjonalista]], issued messages of condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20100410/local/president-pm-send-condolences-to-poland |title=President, PM, send condolences to Poland |publisher=timesofmalta.com |date=1997-07-26 |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|NZL}} || Acting Prime Minister [[Bill English]] offered his condolences. Acting Prime Minister [[Bill English]] said that ''it was a tragic event and the New Zealand Government had sent a message of condolence to the Polish Government and the people of Poland''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10637697 |title=NZ offers condolences to Poland after crash |publisher=nzherald.co.nz |date=2010-04-11 |accessdate=2010-04-11 |archive-date=2012-10-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121022234059/http://www.nzherald.co.nz/nz/news/article.cfm?c_id=1&objectid=10637697 |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|NLD}} || Demissionary Prime Minister [[Jan Peter Balkenende]] was shocked and horrified and said it was "a black day for Poland".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.nu.nl/buitenland/2222872/balkenende-en-buitenlandse-regeringsleiders-geschokt.html |title=Balkenende en buitenlandse regeringsleiders geschokt &#124; nu.nl/buitenland &#124; Het laatste nieuws het eerst op |publisher=Nu.nl |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|NOR}} || Norwegian Prime Minister [[Jens Stoltenberg]] said: "It is with sadness I have received the message of the tragic demise of Poland's President Lech Kaczynski. My thoughts go to the Polish people and to all of those who have lost loved ones in this tragic accident." He also noted that Norway and Poland have close cooperative ties in [[NATO]] and in the EU through [[European Economic Area|EEA]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |author=Thomas Paust |दुवा=http://www.nettavisen.no/nyheter/article2879033.ece |title=Mine tanker går til det polske folk |publisher=Nettavisen.no |date=2009-11-18 |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100412071506/http://www.nettavisen.no/nyheter/article2879033.ece |url-status=dead }}</ref> King [[Harald V]] of Norway sent a telegram to the Polish [[National Assembly of the Republic of Poland|National Assembly]], which stated: "I was shocked and saddened by the news of the terrible plane-accident today that caused the death of your president HE Lech Kaczynski, his wife, and so many persons from Poland’s public life and other citizens of Poland. On behalf of myself and the Norwegian people, I wish to convey to you and to the people of Poland my heartfelt sympathy and deepest condolences."<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा = http://www.kongehuset.no/c26939/nyhet/vis.html?tid=84864 | title = H.M. Kongen kondolerer H.E. Polens Parlamentspresident | work = Kongehuset | date = April 10, 2009 | language = Norwegian | accessdate = 2010-04-11 | archive-date = 2011-06-10 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110610101030/http://www.kongehuset.no/c26939/nyhet/vis.html?tid=84864 | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|PAK}} || President [[Asif Ali Zardari]] expressed his deep grief and shock over the tragic death of Polish President Lech Kaczynski and his wife. The President in a message to the Polish government and the Polish people said he was shocked to know about the crash of President Kaczynski’s plane, while landing in the western Russian city of Smolensk. The President expressed his grief over the death of President’s wife and others who lost their lives in the crash.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.app.com.pk/en_/index.php?option=com_content&task=view&id=100355&Itemid=1|title= President Zardari condoles death of Polish president | language=Russian|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=Associated Press of Pakistan}}</ref> |- | {{देशध्वज|PER}} || Peruvian Minister of Foreign Affairs [[José García Belaúnde]] expressed condolences to the Polish people after the fatal crash: “We are very impressed with the death of president Kaczynski and express our solidarity and affection for this outstanding jurist and figure of the Polish democracy". The minister also said flags in public buildings will be flown at half-mast in mourning and that President [[Alan García]] has signed a letter expressing grief and solidarity with the Polish people<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा=http://elcomercio.pe/noticia/459297/canciller-peruano-expreso-condolencias-polonia-adelanto-que-presidente-garcia-enviara-carta-solidaridad | title= Peruvian Minister of Foreign Affairs expresses condolences | language=Spanish | date = 10 April 2010 | publisher=El Comercio online}}</ref> |- | {{देशध्वज|POR}} || The Portuguese President [[Aníbal Cavaco Silva]] said: "Mr Acting President and Chairman of the Sejm, It was with deepest regret that I received, this morning, news of the tragic death of President of the Republic of Poland and his Wife. We had, in recent years, the opportunity to meet several times. I recall in particular the State visit I made to Poland, at his invitation, in September 2008 and the warm and friendly way that myself and my wife were welcomed by the presidential couple. We knew about his commitment to the visit to Portugal that would take place in May, together with his Wife, that we waited with much anticipation. I recall President Kaczynski as a personality who has made a major contribution to consolidating democracy and the rule of law in his country and for the construction of the modern Poland, integrated in the European Union. In this difficult time, I want to express to the authorities, the people of Poland and to the bereaved family, on my behalf and on behalf of the Portuguese, the feelings of our deepest sympathy."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.presidencia.pt/?idc=18&idi=38564 |title=MENSAGENS – Página Oficial da Presidência da República Portuguesa |publisher=Presidencia.pt |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> In an address to the Portuguese media, President Silva also express his sorrow and reminded that the Polish President was set to visit Portugal in May of 2010. He also mentioned that President Lech Kaczyński was a great man and did everything he could to make Poland a better country.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.presidencia.pt/?idc=37&idi=38562 |title=VÍDEOS & PODCASTS – Página Oficial da Presidência da República Portuguesa |publisher=Presidencia.pt |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|ROM}} || The Romanian President, [[Traian Băsescu]], stated that he had "received the news of the tragedy with profound sadness [...]". He also added that "in this moment of deep pain, the Romanian people [...] joins the Polish nation in mourning".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.presidency.ro/?_RID=det&tb=date&id=11782&_PRID= |title=Preşedintele României |publisher=Presidency.ro |date=2004-12-21 |accessdate=2010-04-10}}</ref> The Romanian Ministry of Foreign Affairs stated that it "expresses its deep regret about the aviation disaster in which President Lech Kaczynski lost his life, together with other Polish public figures. In this tragic moment, we convey our condolences and solidarity with the bereaved families and the entire Polish people."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.mae.ro/index.php?unde=doc&id=43050&idlnk=2&cat=4 |title=Ministerul Afacerilor Externe |publisher=MAE.ro |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SRB}} || Serbian President [[Boris Tadić]] expressed his deepest condolences in the name of the Serbian people saying that "The tragedy that occurred, in which President Lech Kaczyński and other state officials lost their lives, has effected us deeply" adding that Kaczyński was a true friend of Serbia and that he would never be forgotten.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2010&mm=04&dd=10&nav_id=66381 |title=Serbia sends condolences to Poland |publisher=B92.net |date=2010-04-03 |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110606124515/http://www.b92.net/eng/news/politics-article.php?yyyy=2010&mm=04&dd=10&nav_id=66381 |url-status=dead }}</ref> Prime Minister [[Mirko Cvetković]], President of the National Assembly [[Slavica Đukić Dejanović]] and Minister of Internal Affairs [[Ivica Dačić]] also expressed their condolences.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://rts.rs/page/stories/sr/story/10/Svet/622421/Poginuo+predsednik+Poljske.html |title=Poginuo predsednik Poljske |language={{sr icon}} |publisher=Rts.rs |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SGP}} || President [[S R Nathan]] and Prime Minister [[Lee Hsien Loong]] have sent condolences to Polish leaders to convey their sympathies to the government and people of Poland over the tragic death of Polish President Lech Kaczynski, his wife Maria, and many others who were killed in a plane crash earlier on Saturday. President Nathan wrote to Polish Marshal of Parliament Bronislaw Komorowski, saying he was 'deeply shocked' over the 'unexpected tragedy'. 'Our hearts go out to all the families of the bereaved and the people of Poland as you mourn their loss,' he said in his condolence letter. Separately, PM Lee wrote to Polish Prime Minister Donald Tusk to convey Singapore's deepest condolences. 'Our thoughts are with your people, especially those who lost their families and loved ones, during this sorrowful time,' said Mr Lee.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_513044.html|title=DEATH OF POLISH PRESIDENT President, PM send condolences|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=Straitstimes|archive-date=2010-04-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20100414170330/http://www.straitstimes.com/BreakingNews/Singapore/Story/STIStory_513044.html|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|SVK}} || President [[Ivan Gašparovič]] expressed his condolences and said that "It's shocking and beyond belief. We were personal friends with Mr. President. I still do not believe that it happened".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|author=ELET |दुवा=http://www.prezident.sk/?spravy-tlacoveho-oddelenia&news_id=11110 |title=Vyjadrenie prezidenta SR k tragickému úmrtiu poľského prezidenta |publisher=Prezident.sk |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SLO}} || President [[Danilo Türk]] was deeply shocked and saddened by the news of Polish President Lech Kaczyński's death in plane crash.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500940|title=President Deeply Saddened By Kaczyński's Death|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=STA.si|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310144942/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500940|url-status=dead}}</ref> Prime Minister [[Borut Pahor]] has expressed his condolences to Poland at the death of their President.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500923|title=PM Expresses Condolences at Polish President's Death|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=STA.si|archive-date=2012-03-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120310144948/http://www.sta.si/en/vest.php?s=a&id=1500923|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|ESP}} || Prime Minister [[José Luis Rodríguez Zapatero]] expressed in a telegram his condolences and described the death of the Polish president as an ''irreparable loss''.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.elpais.com/articulo/internacional/Consternacion/internacional/muerte/Lech/Kaczynski/elpepuint/20100410elpepuint_8/Tes | title= Consternación internacional por la muerte de Lech Kaczynski | publisher= El País | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | {{देशध्वज|SWE}} || Prime Minister [[Fredrik Reinfeldt]] expressed his condolences in an official statement.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.regeringen.se/sb/d/12870/a/143510 |title=Statement published at Government's Homepage April 10, 2010 |language={{sv icon}} |publisher=Regeringen.se |date= |accessdate=2010-04-10}}</ref> |- | {{देशध्वज|SYR}} || President [[Bashar al-Assad]] have sent condolences to the Speaker of the Lower House of the Polish Parliament.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.sana.sy/eng/21/2010/04/10/282069.htm |title=President al-Assad Condoles the death of President Kaczynski |language= |publisher=Syrian Arab News Agency |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-10-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111004163621/http://www.sana.sy/eng/21/2010/04/10/282069.htm |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|CHE}} || Federal Councillor [[Micheline Calmy-Rey]] expressed her condolences in an official statement.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.news.admin.ch/message/index.html?lang=de&msg-id=32569 | title = Tod des polnischen Staatspräsidenten : Erklärung von Bundesrätin Calmy-Rey | accessdate = 10 April 2010 | date = 10 April 2010 | archive-date = 2011-07-06 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110706221210/http://www.news.admin.ch/message/index.html?lang=de&msg-id=32569 | url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|ROC}} ([[Taiwan]]) || The Economic and Cultural Office Taipei, Republic Of China (Taiwan) in Poland sents the condolecence to Polish people on behalf of the President [[Ma Ying-jeou]], Vice President [[Vincent Siew]], Premier [[Wu Den-yih]] and the Foreign Minister [[Timothy Yang]].<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://iservice.libertytimes.com.tw/liveNews/news.php?no=352095&type=%E6%94%BF%E6%B2%BB |title=波蘭總統空難喪生 馬總統哀悼 |publisher=Iservice.libertytimes.com.tw |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2011-07-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110724214335/http://iservice.libertytimes.com.tw/liveNews/news.php?no=352095&type=%E6%94%BF%E6%B2%BB |url-status=dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|TUR}} || President [[Abdullah Gül]] sent a letter of condolence to the Acting President Bronisław Komorowski saying that he "deeply regrets having to lose dear friend President Lech Kaczynski and his honorable spouse Maria Kaczynski, together with the high-level Polish officials. Mr. Kaczynski's absence will be felt all the time, the Turkish people remember him with love, respect and the fostering of our country. We share this great pain of our friends and allies of Poland in our hearts."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा = http://cankaya.gov.tr/sayfa/konusma_aciklama_mesajlar/aciklama_mesajlar/?id=5291 |title = Polonya Cumhurbaşkanı Kaczynski ve Beraberindeki Heyetin Hayatını Kaybetmesi |accessdate = 10 April 2010 |date = 10 April 2010 |publisher = cankaya.gov.tr |language = Turkish }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Prime minister [[Recep Tayyip Erdoğan]] expressed condolences to the people of Poland and Russian Federation and he said that "We hope that was an accident. I want to express my condolences in the name of myself and in the name of the Turkish nation".<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा = http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=971669 |title = Başbakan Erdoğan, Polonya ve Rusya'ya başsağlığı diledi |accessdate = 10 April 2010 |date = 10 April 2010 |publisher = zaman.com |language = Turkish |archive-date = 2012-02-29 |archive-url = https://web.archive.org/web/20120229132434/http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=971669 |url-status = dead }}</ref> |- | {{देशध्वज|UKR}} || President [[Viktor Yanukovych]] expressed his condolences.<ref name="sofiaecho.com"/> |- | {{देशध्वज|UK}} || [[Elizabeth II of the United Kingdom|Queen Elizabeth II]] has sent her "deepest sympathy" to the Polish people.<ref name="Queen">{{स्रोत बातमी | दुवा = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8613006.stm | title= Queen offers sympathy to Poland after president's death | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher = BBC News}}</ref> Prime Minister [[Gordon Brown]] said the "whole world would be saddened" by the death of Kaczyński.<ref>{{स्रोत बातमी | दुवा = http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/8613006.stm | title= 'World saddened' by Kaczynski death says Gordon Brown | publisher= BBC News | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | {{देशध्वज|US}} || President [[Barack Obama]] called the death of Kaczynski and other senior government officials "devastating to Poland, to the United States, and to the world" and said that "Today, there are heavy hearts across America. The United States cherishes its deep and abiding bonds with the people of Poland. Those bonds are represented in the strength of our alliance, the friendships among our people, and the extraordinary contributions of Polish-Americans who have helped to shape our nation." in a statement released by the White House.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://wireupdate.com/wires/2933/president-obama-says-the-loss-of-polish-president-kaczynski-is-devastating/|title=President Obama says the loss of Polish President Kaczynski is ‘devastating’|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=[[BNO News]]|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413030913/http://wireupdate.com/wires/2933/president-obama-says-the-loss-of-polish-president-kaczynski-is-devastating/|url-status=dead}}</ref> Philip Crowley, Assistant Secretary for the [[U.S. State Department]] Public Affairs office called the crash a horrible tragedy for Poland and extended his deepest condolences on behalf of the United States.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://wireupdate.com/wires/2926/polish-president-and-first-lady-among-at-least-96-dead-in-presidential-plane-crash-in-russia/|title=Polish president and first lady among at least 96 dead in presidential plane crash in Russia|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=[[BNO News]]|archive-date=2010-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20100413163335/http://wireupdate.com/wires/2926/polish-president-and-first-lady-among-at-least-96-dead-in-presidential-plane-crash-in-russia/|url-status=dead}}</ref> |- | {{देशध्वज|VAT}} || In a telegram sent by the Secretary of State of the Holy See Cardinal [[Tarcisio Bertone]] to Bronisław Komorowski (Acting President of the Republic of Poland) [[Pope Benedict XVI]] expressed his sadness and solidarity with the Polish people.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://212.77.1.245/news_services/bulletin/news/25388.php?index=25388&lang=en | title = 'Vatican website' }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |} === आंतरराष्ट्रीय संघटना === {| class="wikitable" style="margin:auto; width:100%;" |- ! style="width:175px;"|संघटना !! प्रतिक्रिया |- | {{EU}} || '''[[युरोपीय संसद]]''' [[Jerzy Buzek]] of Poland, the [[President of the European Parliament]], expressed his condolences. '''[[European Commission]]''' [[José Manuel Barroso]] of Portugal, the [[President of the European Commission]] said: "I express my deep condolences to Poland for the passing away of President Kaczyński, his wife and all those with them under such tragic circumstances on their way to mark the 70th anniversary commemoration of the Katyn massacres. I have worked very closely with President Kaczyński, in a spirit of loyalty, and I respected in him a very determined Polish patriot who at the same time was very committed to our European Union and to the values of freedom and solidarity. The [[European Commission]] joins me in this moment in the expression of sympathy and tribute."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/413&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en|title= Statement by the President of the European Commission, José Manuel Durão Barroso|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> The [[High Representative of the European Union for Foreign Affairs and Security Policy]], [[Catherine Ashton]] of the United Kingdom expressed her condolences to Polish Foreign Minister Radosław Sikorski. She told Sikorski: "I would like to send my heartfelt condolences to the people of Poland and express our solidarity with you at this very difficult and sad time. In particular, I want to express my sympathies to the family and friends of those who died."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://europa.eu/rapid/pressReleasesAction.do?reference=IP/10/414&format=HTML&aged=0&language=EN&guiLanguage=en|title= STATEMENT BY THE HR/VP CATHERINE ASHTON ON POLISH PLANE CRASH | accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> '''[[European Council]]''' [[Herman Van Rompuy]], the [[President of the European Council]], said: "I am deeply upset by the news of the death of President Lech Kaczyński, his spouse and several senior Polish officials and representatives in a plane accident this morning. I knew President Kaczyński personally from several meetings in the European Council and in Warsaw and am saddened by his death. Poland lost a great patriot and head of state. His political commitment was to serve the Polish people." He added: "I want to express my heartfelt condolences to the families of the president and of the other victims, to Prime Minister Tusk and to the Polish people. I wish to convey to them the support of the European Union in these extremely painful circumstances."<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.consilium.europa.eu//uedocs/cms_data/docs/pressdata/en/ec/113682.pdf |title= Statement by Herman Van Rompuy, President of the European Council, on the death of President Kaczyński|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> '''[[European Central Bank]]''' [[Jean-Claude Trichet]], [[President of the European Central Bank]] expressed his "sincerest condolences to the families of all the victims of this terrible accident" on behalf of the ECB’s General Council, the ECB’s Executive Board and in his personal capacity. He said his thoughts are with the people of Poland. He added: "The General Council of the ECB deeply regrets the loss of its highly esteemed member, Mr Sławomir Skrzypek, President of Narodowy Bank Polski. We will remember Sławomir as a good friend and a dedicated professional, who made valuable contributions to the work of the General Council.”<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.ecb.int/press/pr/date/2010/html/pr100410.en.html |title= Statement by Jean-Claude Trichet, President of the ECB |accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010}}</ref> |- | <span class="flagicon"></span> [[Interpol]] || INTERPOL Secretary General [[Ronald K. Noble]] expressed his condolences to people of Poland on behalf of the world police community <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/PR024.asp |title=संग्रहित प्रत |access-date=2010-04-11 |archive-date=2011-06-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110628182203/http://www.interpol.int/Public/ICPO/PressReleases/PR2010/PR024.asp |url-status=dead }}</ref> |- | <span class="flagicon">[[File:NATO flag.svg|22x20px|border |alt=NATO|link=NATO]]</span> [[NATO]] || Secretary General [[Anders Fogh Rasmussen]] extended his condolences: "On behalf of all of NATO, and myself personally, I express my most profound condolences to the people of Poland, and to the families of President and Mrs Kaczynski and all those who have died in this terrible accident. This is a tragedy for them and for Poland. My thoughts are with them today."<ref name="google.com"/> |- | <span class="flagicon">[[File:Flag of Esperanto.svg|22x20px|border |alt=UEA|link=Universal Esperanto Association]]</span> [[Universal Esperanto Association|UEA]] || General secretary of the World Esperanto Association Osmo Buller expressed his condolences <ref>http://www.uea.org/dokumentoj/komunikoj/gk.php?no=374</ref> |- | {{flag|United Nations}} || Secretary-General [[Ban Ki-moon]] was shocked and extended his deep and heartfelt condolences to the people of Poland and the families of those who perished. Ban said President Kaczyński had served his country and people with distinction and conviction. He called the fact that he was en route to an event marking a new level of reconciliation between Poland and Russia particularly poignant.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://wireupdate.com/wires/2929/u-n-secretary-general-ban-shocked-by-the-death-of-polish-president-kaczynski/|title=U.N. Secretary-General Ban shocked by the death of Polish President Kaczynski|accessdate=10 April 2010|date=10 April 2010|publisher=[[BNO News]]|archive-date=2011-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718065929/http://wireupdate.com/wires/2929/u-n-secretary-general-ban-shocked-by-the-death-of-polish-president-kaczynski/|url-status=dead}}</ref> |- | [[OECD]] || Secretary General of OECD [[José Ángel Gurría]] expressed his condolences <ref>http://www.oecd.org/home/0,2987,en_2649_201185_1_1_1_1_1,00.html</ref> |- | [[File:OSCE_logo.svg|28px]] [[OSCE]] || OSCE Chairperson-in-Office expressed his condolences <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://wireupdate.com/wires/2920/osce-chairperson-in-office-and-kazakh-secretary-of-state-offers-condolences-over-death-of-polish-president/ |title=OSCE Chairperson-in-Office and Kazakh Secretary of State offers condolences over death of Polish President » Breaking News &#124; Wire Update News &#124; News Wires |publisher=Wireupdate.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413163320/http://wireupdate.com/wires/2920/osce-chairperson-in-office-and-kazakh-secretary-of-state-offers-condolences-over-death-of-polish-president/ |url-status=dead }}</ref> |- | [[File:Soccer ball.svg|18px]] [[FIFA]] || FIFA President [[Sepp Blatter|Joseph S. Blatter]] expressed his sadness and said "On behalf of the worldwide football family, I have extended my condolences and deepest sympathy to the Prime Minister of Poland, the President of the [[Polish Football Federation]], the Secretary General of the [[Polish Olympic Committee]] at this harrowing time, and wish them strength and fortitude for the challenging days that lie ahead." The flag of Poland as well as the flags of FIFA and UEFA have been lowered to half-mast at the home of FIFA.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=1191809.html#joseph+s+blatter+smolensk+tragedy |title=Joseph S. Blatter on the Smolensk tragedy |publisher=FIFA.com |date= |accessdate=2010-04-10 |archive-date=2010-04-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100413150139/http://www.fifa.com/aboutfifa/federation/releases/newsid=1191809.html#joseph+s+blatter+smolensk+tragedy |url-status=dead }}</ref> |- | [[File:Soccer ball.svg|18px]] [[UEFA]] || UEFA president [[Michel Platini]] has expressed his sadness at the death of Poland's president Lech Kaczyński and Polish government officials. Mr Platini said: "I was shocked and saddened to hear of the tragic accident. I wish to express my support at this difficult time to our football partners the Polish Football Federation and its president [[Grzegorz Lato]], with whom we are preparing the organisation of [[UEFA Euro 2012]] together with the Polish government." <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.uefa.com/uefa/aboutuefa/organisation/president/news/newsid=1475384.html#uefa+presidents+sadness+poland+tragedy |title=UEFA president's sadness at Poland tragedy on |publisher=Uefa.com |date=2010-03-30 |accessdate=2010-04-10}}</ref> |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पोलंड]] 136rzuvjuf1x16pe0aelmk14snsgpqp 0 81521 2699757 2491881 2026-08-06T21:37:50Z अभय नातू 206 माहिती 2699757 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''डाँग हॉई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' तथा '''पूर्व समुद्र आंतरराष्ट्रीय विमानतळ''' ('''San bay Dong Hoi''', '''Dong Hoi Airport''') [[व्हियेतनाम]] [[डाँग हॉई]] शहरातील आंतरराष्ट्रीय विमानतळ आहे. {{विस्तार}} == विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने == === सद्य गंतव्यस्थाने === <!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --> हा विमानतळ डोंग होई शहराजवळील समुद्रकिनाऱ्यांना आणि मिडल वर्ल्ड हेरिटेज रोडची सुरुवात असलेल्या [[फोन न्हा-के बांग राष्ट्रीय उद्यान|फोन न्हा-के बांग राष्ट्रीय उद्यानाला]] भेट देणारे पर्यटक वापरतात. जुलै २०२० पर्यंत, [[व्हिएतनाम एरलाइन्स]], [[व्हिएतजेट एर]] आणि [[पॅसिफिक एरलाइन्स]] या विमानकंपन्या या विमानतळाला [[नोई बाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[हॅनोई]]) आणि [[तान सोन न्हात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] ([[हो चि मिन्ह सिटी]]) यांच्याशी जोडणाऱ्या थेट विमानसेवा पुरवत आहेत.<ref name="FS"/><ref>[http://vietnamairlines.com.vn/tabid/129/CatID/2/ContentID/124/Default.aspx Official website of Vietnam Airlines] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080702203008/http://www.vietnamairlines.com.vn/tabid/129/CatID/2/ContentID/124/Default.aspx |date=2008-07-02 }}</ref> [[चित्र:DHAirport11.jpg|200px|उजवीकडे|इवलेसे|डोंग होई विमानतळावर पूर्वी [[व्हिएतनाम एर सर्व्हिसेस कंपनी|व्हॅस्को]] द्वारे ऑपरेट केले जाणारे [[फोक्कर ७०]] विमान]] या विमानतळावरून [[चियांग माई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चियांग माई]]साठी पहिली आंतरराष्ट्रीय विमानसेवा जेटस्टार पॅसिफिकने (आता [[पॅसिफिक एरलाइन्स]]) ११ ऑगस्ट २०१७ रोजी आठवड्यातून दोन उड्डाणांसह सुरू केली होती.<ref name="quangbinhnews">{{Cite web|url=http://quangbinh.tintuc.vn/du-lich/quang-binh-sap-dua-vao-khai-thac-duong-bay-quoc-te-dau-tien.html|title=Quảng Bình: Sắp đưa vào khai thác đường bay quốc tế đầu tiên|date=24 July 2017|access-date=20 July 2017|archive-date=11 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170811143358/http://quangbinh.tintuc.vn/du-lich/quang-binh-sap-dua-vao-khai-thac-duong-bay-quoc-te-dau-tien.html|url-status=dead}}</ref> {{airport-dest-list |[[हाय औ एव्हिएशन]]|'''चार्टर:''' [[दा नांग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दा नांग]]<ref>{{cite web|url=http://cafebiz.vn/tan-dung-chang-bay-275-km-ca-vietjet-air-va-vn-airlines-chua-khai-thac-hang-hang-khong-nay-hua-hen-hai-ra-tien-nho-ket-hop-du-lich-va-van-chuyen-khach-bang-thuy-phi-co-20170422081341204.chn|title=Tận dụng chặng bay 275 km cả Vietjet Air và VN Airlines chưa khai thác, hãng hàng không này hứa hẹn hái ra tiền nhờ kết hợp du lịch và vận chuyển khách bằng thủy phi cơ (''Taking the advantages of unavailable air route provided by Vietnam Airlines and VietJet Air, this general airline provides charter flights operating seaplanes for Da Nang-Dong Hoi route'')|date=2017-04-22|publisher=Cafebiz|accessdate=2017-05-24|language=vi}}</ref> |[[सन फूक्वॉक एरवेज]]|[[नोई बाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅनोई]] (६ ऑगस्ट २०२६ पासून सुरू),<ref>{{cite web|url=https://news.tuoitre.vn/vietnams-sun-phuquoc-airways-to-launch-new-routes-between-dong-hoi-and-cam-ranh-hanoi-103260707115706209.htm|title=Vietnam's Sun PhuQuoc Airways to launch new routes between Dong Hoi and Cam Ranh, Hanoi|date=7 July 2026|website=Báo Tuổi Trẻ|access-date=7 July 2026}}</ref> [[कम रान्ह आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्हा त्रांग]] (६ ऑगस्ट २०२६ पासून सुरू)<ref>{{cite web|url=https://news.tuoitre.vn/vietnams-sun-phuquoc-airways-to-launch-new-routes-between-dong-hoi-and-cam-ranh-hanoi-103260707115706209.htm|title=Vietnam's Sun PhuQuoc Airways to launch new routes between Dong Hoi and Cam Ranh, Hanoi|date=7 July 2026|website=Báo Tuổi Trẻ|access-date=7 July 2026}}</ref> |[[व्हिएतजेट एर]]|[[तान सोन न्हात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Ho Chi Minh City, Viet Nam SGN|pages=538-541}}</ref> <br>'''चार्टर:''' [[ताओयुआन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|तैपेई-ताओयुआन]]<ref>{{cite web|url=https://news.laodong.vn/xa-hoi/them-chuyen-bay-ket-noi-dong-hoi-ha-noi-tu-thang-42025-1472854.ldo|title=More flights connecting Dong Hoi - Hanoi from April 2025|publisher=Laodong|date=2025-03-06|accessdate=2025-03-10}}</ref> |[[व्हिएतनाम एरलाइन्स]]|[[नोई बाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅनोई]],<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Hanoi, Viet Nam HAN|pages=522-524}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.tienphong.vn/kinh-te/ve-bay-ha-noi-dong-hoi-300-nghin-dong-1150449.tpo|title=Vé Hà Nội-Đồng Hới 300.000 đồng|date=2017-05-18|publisher=Tiền Phong|accessdate=2017-05-19}}</ref> [[तान सोन न्हात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]]<ref>{{OAGWorldAug2025Ref|title=Ho Chi Minh City, Viet Nam SGN|pages=538-541}}</ref> }} === आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थाने === [[चित्र:DHAirport4.jpg|240px|उजवे|thumb|पूर्व समुद्र आंतरराष्ट्रीय विमानतळ ]] सध्या डोंग होई विमानतळावरून कोणतेही थेट आंतरराष्ट्रीय मार्ग उपलब्ध नाहीत. या विमानतळावरून आंतरराष्ट्रीय प्रवास करायचा असल्यास प्रवाशांना इतर आंतरराष्ट्रीय गंतव्यस्थानी जाण्यासाठी [[नोई बाई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हॅनोई]] किंवा [[तान सोन न्हात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|हो चि मिन्ह सिटी]] येथे जोडणी (ट्रांसिट) उड्डाण घ्यावे लागते. === आकडेवारी === २००८-२०११ दरम्यानची आकडेवारी:<ref name="quangbinhonline"/><ref name="official"/> * २००८: १०४ विमानांची उड्डाणे, २,३५१ प्रवासी * २००९: ४७० विमानांची उड्डाणे, २२,५६४ प्रवासी * २०१०: ९८४ विमानांची उड्डाणे, ४९,८०३ प्रवासी * २०११: ९५६ विमानांची उड्डाणे, ६८,४२७ प्रवासी<ref name="quangbinhonline">{{cite web|url=http://baoquangbinh.vn/kinh-te/201110/Cang-hang-khong-dong-Hoi-Nam-2011-uoc-dat-70000-luot-khach-2095608/|title=Cảng hàng không Đồng Hới: Năm 2011 ước đạt 70.000 lượt khách (Dong Hoi Airport will handle estimated more than 70,000 passengers)|publisher=quangbinhonline|date=2011-10-12}}</ref> * २०१२: १,१०४ विमानांची उड्डाणे, ९०,००० प्रवासी<ref name="official"/> * २०१३: १,०५,५८६ प्रवासी * २०१४: १,१४,००० प्रवासी <ref name="ACV2014">{{cite web|url=http://vietnamairport.vn/page/1138/tin-tuc-va-su-kien/cang-hang-khong-dong-hoi-dam-bao-khai-thac-hieu-qua-he-thong-ha-canh-bang-thiet-bi-ils-va-he-thong-den-hieu-hang-khong |title=Dong Hoi Airport ensures the operation in all weather conditions from October 2014 after the lighting system has been installed |publisher=Airports Corporation of Vietnam |accessdate=2015-02-11 |language=vi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150211120948/http://vietnamairport.vn/page/1138/tin-tuc-va-su-kien/cang-hang-khong-dong-hoi-dam-bao-khai-thac-hieu-qua-he-thong-ha-canh-bang-thiet-bi-ils-va-he-thong-den-hieu-hang-khong |archive-date=2015-02-11 }}</ref> * २०१५: २,६१,३७२ प्रवासी, २०१४ च्या तुलनेत १२२.१% वाढ.<ref name="ACV2015">{{cite web|url=http://vietnamairport.vn/page/2039/tin-tuc-va-su-kien/tong-cong-ty-cang-hang-khong-viet-nam-hoi-nghi-tong-ket-cong-tac-nam-2015-va-trien-khai-ke-hoach-nam-2016 |title=Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam: Hội nghị tổng kết công tác năm 2015 và triển khai kế hoạch năm 2016 |date=2016-01-19 |publisher=ACV |language=vi |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160128005124/http://vietnamairport.vn/page/2039/tin-tuc-va-su-kien/tong-cong-ty-cang-hang-khong-viet-nam-hoi-nghi-tong-ket-cong-tac-nam-2015-va-trien-khai-ke-hoach-nam-2016 |archive-date=2016-01-28 }}</ref> * २०१६: ३,६५,८२० प्रवासी (२०१५ च्या तुलनेत ३९.९६% वाढ).<ref name="Số liệu 2016">{{cite web|url=http://www.baoquangbinh.vn/xa-hoi-doi-song/201612/cang-hang-khong-dong-hoi-bao-dam-an-toan-cho-hon-2650-chuyen-bay-di-va-den-2141101/|title=Cảng hàng không Đồng Hới: Bảo đảm an toàn cho hơn 2.650 chuyến bay đi và đến|date=2016-12-14|accessdate=2016-12-14|publisher=Báo Quảng Bình}}</ref> * २०१७: ५,००,००० (२०१६ च्या तुलनेत ३६.६७% वाढ)<ref name="quyhoach"/> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:व्हियेतनाममधील विमानतळ]] 6hnv4nsgf0xzhfpxybbwh46ok4w4ogg 0 85610 2699966 2065256 2026-08-07T11:47:11Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699966 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = श्रीगुप्त | पदवी = महाराजा | चित्र = Maharaja Sri Gupta inscription on the Allahabad pillar Samudragupta inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = समुद्रगुप्ताच्या अलाहाबाद स्तंभालेखावर गुप्त लिपीत महाराजा श्री गुप्त ("महान राजा, भगवान गुप्त"), जिथे [[समुद्रगुप्त]] राजा श्रीगुप्ताला आपला पणजोबा म्हणून सादर करतो. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. २४०]] - [[इ.स. २८०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. २४०]] | राज्यव्याप्ती = | पूर्ण_नाव = श्रीगुप्त | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. २८०]] | मृत्यू_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = पद निर्माण | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[घटोत्कच (गुप्त सम्राट)|घटोत्कच]] | वडील = | आई = | पत्नी = | संतती = [[घटोत्कच (गुप्त सम्राट)|घटोत्कच]] | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा= |मंत्री }} '''श्रीगुप्त''' (२४०-२८०) या राजाने गुप्त साम्राज्याची सुरुवात केली. त्याच्या ताब्यात [[उत्तर]] किंवा [[मध्य]] [[बंगाल]]चा प्रदेश ताब्यात असण्याची शक्यता आहे. {{क्रम-सुरू}} {{क्रम-मागील|मागील = -}} {{क्रम-शीर्षक|शीर्षक = गुप्त सम्राट |वर्ष = [[इ.स. २४०|२४०]] - [[इ.स. २८०|२८०]]}} {{क्रम-पुढील|पुढील = [[घटोत्कच (गुप्त सम्राट)|घटोत्कच]]}} {{क्रम-शेवट}} <references/> {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. २४० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २८० मधील मृत्यू]] odskntrk6796255u91xjiwfrvelto25 0 85778 2699840 2150118 2026-08-07T04:10:12Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699840 wikitext text/x-wiki '''डॉ. इक्बाल सिंह''' ([[४ जून]], [[इ.स. १९४५|१९४५]]:[[लाहोर]], [[पाकिस्तान]] - ) हे भारतीय राजकारणी आहेत. हे २००९ ते २०१३ दरम्यान [[पुडुचेरीचे लेफ्टनंट गव्हर्नर]] होते. हे [[राज्यसभा|राज्यसभेचे]] सभासदही होते. {{विस्तार}} [[वर्ग:पुडुचेरीचे राज्यपाल]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] [[वर्ग:इ.स. १९४५ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] gvp65ceaqxz23v2mdlchpx8end45bib 0 93627 2699831 2380803 2026-08-07T03:56:47Z अभय नातू 206 माहिती 2699831 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ऑनर अमंग थीव्ज''' ही [[जेफ्री आर्चर]] यांनी लिहिलेली राजकीय थरारपट कादंबरी आहे. यामध्ये [[पहिले आखाती युद्ध|आखाती युद्धानंतर]] [[सद्दाम हुसेन]] [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेविरुद्ध]] सूड घेण्याचा कट करीत असल्याचे कथानक आहे. == कथा == {{गौप्यस्फोट इशारा}} कथेची सुरुवात १९९३ मधील [[सद्दाम हुसेन]]च्या एका कुटिल योजनेने होते. [[१९९१चे आखाती युद्ध|१९९१च्या आखाती युद्धात]] [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेकडून]] झालेल्या पराभवाचा बदला घेण्यासाठी आणि अमेरिकेचा अपमान करण्यासाठी सद्दाम हुसेन [[अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा]] चोरी करण्याचा कट रचतो. यासाठी तो १० कोटी [[अमेरिकन डॉलर|डॉलर्स]] देऊन जागतिक स्तरावरील एका सराईत गुन्हेगाराला कामावर लावतो. चोरट्यांची टोळी अत्यंत हुशारीने मूळ जाहीरनामा चोरून त्याची हुबेहूब बनावट प्रत [[वॉशिंग्टन, डी.सी.|वॉशिंग्टनमध्ये]] ठेवण्यात यशस्वी होते. जाहीरनामा [[इराक]]कडे पोहोचण्यापूर्वीच अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणांना या कटाची शंका येते. चोरी झालेला ऐतिहासिक दस्तऐवज इराकमध्ये पोहोचण्याआधी तो परत मिळवण्याची जबाबदारी अमेरिकन [[सीआयए]] अधिकारी स्कॉट ब्रॅडली आणि मोसादची महिला एजंट हॅना कोहेन यांच्यावर येते. हे दोघे जगभरात या जाहीरनाम्याचा पाठलाग करतात. थरारक घडामोडी, राजकीय डावपेच आणि अनपेक्षित वळणांमधून जात शेवटी स्कॉट आणि हॅना सद्दाम हुसेनच्या तावडीतून स्वातंत्र्याचा मूळ जाहीरनामा परत मिळवण्यात यशस्वी होतात. == इतर कादंबऱ्यांशी संबंध == जेफ्री आर्चर यांच्या इतर अनेक कादंबऱ्यांप्रमाणे ही कादंबरी थेट कोणत्याही मालिकेचा भाग नसून एक स्वतंत्र कथा आहे. मात्र यात आर्चर यांच्या प्रसिद्ध ''केन अँड एबेल'' मालिकेतील पात्रांचे संदर्भ आणि जोड पाहायला मिळतात. या कादंबरीतील मुख्य पात्रांपैकी एक असलेला स्कॉट ब्रॅडली हा केन अँढ एबेल या कादंबरीतील मुख्य पात्र असणाऱ्या विल्यम केनचा नातू आहे. आर्चर यांनी त्यांच्या कथाविश्वातील विविध कादंबऱ्या एकमेकांशी जोडण्यासाठी अशा प्रकारे पात्रांच्या पिढ्यांचा वापर करण्याची परंपरा यातही कायम ठेवली आहे. [[वर्ग:जेफ्री आर्चर यांचे साहित्य]] gzgxph612m385wnjxqlen0tkay286cl 2699832 2699831 2026-08-07T03:56:48Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2699832 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''ऑनर अमंग थीव्ज''' ही [[जेफ्री आर्चर]] यांनी लिहिलेली राजकीय थरारपट कादंबरी आहे. यामध्ये [[पहिले आखाती युद्ध|आखाती युद्धानंतर]] [[सद्दाम हुसेन]] [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेविरुद्ध]] सूड घेण्याचा कट करीत असल्याचे कथानक आहे. == कथा == {{गौप्यस्फोट इशारा}} कथेची सुरुवात १९९३ मधील [[सद्दाम हुसेन]]च्या एका कुटिल योजनेने होते. [[१९९१ चे आखाती युद्ध|१९९१ च्या आखाती युद्धात]] [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेकडून]] झालेल्या पराभवाचा बदला घेण्यासाठी आणि अमेरिकेचा अपमान करण्यासाठी सद्दाम हुसेन [[अमेरिकेच्या स्वातंत्र्याचा जाहीरनामा]] चोरी करण्याचा कट रचतो. यासाठी तो १० कोटी [[अमेरिकन डॉलर|डॉलर्स]] देऊन जागतिक स्तरावरील एका सराईत गुन्हेगाराला कामावर लावतो. चोरट्यांची टोळी अत्यंत हुशारीने मूळ जाहीरनामा चोरून त्याची हुबेहूब बनावट प्रत [[वॉशिंग्टन, डी.सी.|वॉशिंग्टनमध्ये]] ठेवण्यात यशस्वी होते. जाहीरनामा [[इराक]]कडे पोहोचण्यापूर्वीच अमेरिकन गुप्तचर यंत्रणांना या कटाची शंका येते. चोरी झालेला ऐतिहासिक दस्तऐवज इराकमध्ये पोहोचण्याआधी तो परत मिळवण्याची जबाबदारी अमेरिकन [[सीआयए]] अधिकारी स्कॉट ब्रॅडली आणि मोसादची महिला एजंट हॅना कोहेन यांच्यावर येते. हे दोघे जगभरात या जाहीरनाम्याचा पाठलाग करतात. थरारक घडामोडी, राजकीय डावपेच आणि अनपेक्षित वळणांमधून जात शेवटी स्कॉट आणि हॅना सद्दाम हुसेनच्या तावडीतून स्वातंत्र्याचा मूळ जाहीरनामा परत मिळवण्यात यशस्वी होतात. == इतर कादंबऱ्यांशी संबंध == जेफ्री आर्चर यांच्या इतर अनेक कादंबऱ्यांप्रमाणे ही कादंबरी थेट कोणत्याही मालिकेचा भाग नसून एक स्वतंत्र कथा आहे. मात्र यात आर्चर यांच्या प्रसिद्ध ''केन अँड एबेल'' मालिकेतील पात्रांचे संदर्भ आणि जोड पाहायला मिळतात. या कादंबरीतील मुख्य पात्रांपैकी एक असलेला स्कॉट ब्रॅडली हा केन अँढ एबेल या कादंबरीतील मुख्य पात्र असणाऱ्या विल्यम केनचा नातू आहे. आर्चर यांनी त्यांच्या कथाविश्वातील विविध कादंबऱ्या एकमेकांशी जोडण्यासाठी अशा प्रकारे पात्रांच्या पिढ्यांचा वापर करण्याची परंपरा यातही कायम ठेवली आहे. [[वर्ग:जेफ्री आर्चर यांचे साहित्य]] a58239pof4ya5ew78km7w2d9crzs4vq 0 99409 2699779 810567 2026-08-07T01:28:03Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने लेख [[प्रक्षेपक यान]] वरुन [[प्रक्षेपण यान]] ला हलविला: अचूक नाव 810567 wikitext text/x-wiki ज्या यानामधून [[उपग्रह]] अवकाशात वाहून नेला जातो त्यास प्रक्षेपक यान असे म्हणतात. {{विस्तार}} [[वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह]] k337fzzwhmp7vsuaeqadz0bua5kvixg 2699782 2699779 2026-08-07T01:33:10Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699782 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रक्षेपण यान''' (Launch Vehicle) हे प्रामुख्याने रॉकेटच्या शक्तीवर चालणारे एक वाहन असते, ज्याची रचना पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरून किंवा खालच्या वातावरणातून एखादे पेलोड (मानवासह [[अंतराळयान]] किंवा [[उपग्रह]]) अंतराळात नेण्यासाठी केलेली असते. याचे सर्वात सामान्य रूप म्हणजे बॅलिस्टिक क्षेपणास्पासारखे दिसणारे बहु-स्तरीय (मल्टीस्टेज) रॉकेट होय. परंतु, हा शब्द अधिक व्यापक असून यात स्पेस शटल सारख्या वाहनांचाही समावेश होतो. बहुतांश प्रक्षेपण याने प्रक्षेपण मंचावरून (Launch pad) सोडली जातात, ज्यांना प्रक्षेपण नियंत्रण कक्ष (Launch control center) तसेच वाहन जुळणी आणि इंधन भरण्याची यंत्रणा यांसारख्या प्रणालींचे सहकार्य लाभलेले असते. प्रक्षेपण यानांची रचना प्रगत वायुगतिकी (Aerodynamics) आणि तंत्रज्ञानाचा वापर करून केली जाते, ज्यामुळे त्यांचा परिचालन खर्च खूप जास्त होतो. {{विस्तार}} [[वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह]] mha4v2zi75i68z53hvvpuni6f7xivlx 2699784 2699782 2026-08-07T01:37:27Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699784 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''प्रक्षेपण यान''' (Launch Vehicle) हे प्रामुख्याने रॉकेटच्या शक्तीवर चालणारे एक वाहन असते, ज्याची रचना पृथ्वीच्या पृष्ठभागावरून किंवा खालच्या वातावरणातून एखादे पेलोड (मानवासह [[अंतराळयान]] किंवा [[उपग्रह]]) अंतराळात नेण्यासाठी केलेली असते. याचे सर्वात सामान्य रूप म्हणजे बॅलिस्टिक क्षेपणास्पासारखे दिसणारे बहु-स्तरीय (मल्टीस्टेज) रॉकेट होय. परंतु, हा शब्द अधिक व्यापक असून यात स्पेस शटल सारख्या वाहनांचाही समावेश होतो. बहुतांश प्रक्षेपण याने प्रक्षेपण मंचावरून (लाँच पॅड) सोडली जातात, ज्यांना प्रक्षेपण नियंत्रण कक्ष (लाँच कंट्रोल सेंटर) तसेच वाहन जुळणी आणि इंधन भरण्याची यंत्रणा यांसारख्या प्रणालींचे सहकार्य लाभलेले असते. प्रक्षेपण यानांची रचना प्रगत वायुगतिकी (एरोडायनॅमिक) आणि तंत्रज्ञानाचा वापर करून केली जाते, ज्यामुळे त्यांचा परिचालन खर्च खूप जास्त होतो. कक्षेमध्ये जाणारे एखादे प्रक्षेपण यान त्याच्या पेलोडला कमीत कमी अंतराळाच्या सीमेपर्यंत (सुमारे १५० किलोमीटर किंवा ९३ मैल) वर उचलून नेते आणि त्याला कमीत कमी ७,८१४ मीटर प्रति सेकंद (१७,४८० मैल प्रति तास) इतक्या क्षैतिज वेगाने प्रवेगित करते. उप-कक्षात्मक वाहने त्यांचे पेलोड कमी वेगावर प्रक्षेपित करतात किंवा क्षैतिजापेक्षा जास्त कोनावर सोडली जातात. व्यावहारिक स्वरूपाची कक्षीय प्रक्षेपण याने घन इंधन, लिक्विड हायड्रोजन, केरोसीन, लिक्विड ऑक्सिजन किंवा हायपरगोलिक इंधन यांसारख्या रासायनिक प्रणोदकांचा (केमिकल प्रोपेलंट्स) वापर करतात. प्रक्षेपण यानांचे वर्गीकरण त्यांच्या कक्षीय पेलोड क्षमतेनुसार केले जाते, ज्यामध्ये लघु, मध्यम, जड आणि अति-जड लिफ्ट क्षमतेचा समावेश होतो. [[वर्ग:भारतीय अंतराळ संशोधन]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय उपग्रह]] 1ff91io42r5hudufnbn8ey5udo2bmil 0 104735 2699685 2699291 2026-08-06T16:43:12Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699685 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्य | नाव = पाल साम्राज्य | ध्वज = | ध्वजरुंदी = | नकाशा = Indian Kanauj triangle map.svg | नकाशारुंदी = 250 | सुरुवात = [[इ.स. ७५०]] | शेवट = [[इ.स. ११६२]] | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | राजे = [[पहिला गोपाल]]<br/>[[देवपाल ]] | भाषा = [[पाली]], [[संस्कृत]] | क्षेत्रफळ = | लोकसंख्या = | चलने = | आजचे देश = {{flag|अफगाणिस्तान}}<br/>{{flag|बांग्लादेश}}<br/>{{flag|भारत}}<br/>{{flag|पाकिस्तान}} }} '''{{लेखनाव}}''' हे [[पूर्व भारत|पूर्व भारतात]] असलेले एक राजघराणे होते. [[इ.स. ७५०]]मध्ये [[बंगाल|बंगालात]] पाल घराण्याची सत्ता स्थापन झाली. ==इतिहास== [[इ.स. ६१९]] मध्ये [[गौड]] राज्याचा राजा शशांकपाल मरण पावल्यानंतर सुमारे एक शतकापर्यंत [[बंगाल]]मध्ये अराजक माजले होते. [[कनौज]]चा [[यशोवर्मन]] आणि [[काश्‍मीर|काश्मीर]]चा [[ललितादित्य]] यांनी बंगालवर वेळोवेळी स्वारी केली होती. त्यामुळे बंगाल प्रांताचे अनेक छोट्या संस्थानात आणि सरंजामी [[जहागिरी]]मध्ये विभाजन झाले होते. या जहागीदारांत सतत चालणारी युद्धे. यामुळे त्यांच्या जुलमी राजवटीत लोकांचे अतिशय हाल झाले. या सगळ्यावर मात करण्यासाठी काही [[सामंत]] एकत्र आले आणि त्यांनी आपल्यापैकी एकाची राजेपदी निवड केली. अशा पद्धतीने पहिली निवड [[गोपाल]] या सामंताची करण्यात आली आणि सर्वांनी त्याच्या आज्ञा पाळण्याचे आश्वासन दिले. अशा रीतीने [[पाल]] घराण्याची स्थापना झाली. ==राजे== {{कॉलम-सुरू}}{{कॉलम-बंद|width=60%}} *[[गोपाल]] *धर्मपाल *देवपाल *सूरपाल *पहिला विग्रहपाल *नारायणपाल {{कॉलम-बंद}} *दुसरा विग्रहपाल *पहिला महिपाल *रामपाल *कुमारपाल *तिसरा गोपाल *मदनपाल *गोविंदपाल{{कॉलम-शेवट}} ==राजांची कामगिरी== {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;"| <div class="center"> ; पाल कालखंडातील कलेचे नमुने </div> |- | <gallery> File:IndianBuddha11.JPG File:Lalita statue.jpg </gallery> |- |} पाल घराण्याचा पहिला राजा गोपाल याचे घराणे परंपरागत रजपूत जमीनदार होते. तो वाप्यता याचा पुत्र होता. गोपालाने [[हिमालय|हिमालयाच्या]] पायथ्यापासून [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागरापर्यंत]] सर्व प्रदेश आपल्या अमलाखाली आणला होता. गोपालाची एकूण कारकीर्द पंचेचाळीस वर्षांची असली तरी तो सुरुवातीला एक संस्थानिक होता सामंतांनी एकत्र येऊन त्याला राजा केल्यावर त्याने [[इ.स. ७५०]] ते [[इ.स. ७७०]] पर्यंत बंगालचा सार्वभौम राजा या नात्याने राज्य केले. गोपालानंतर त्याचा मुलगा धरमपाल हा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ७७० ते [[इ.स. ८१०]] पर्यंत राज्य केले. कनौजच्या वत्सराजाशी त्याने संघर्ष केला होता. [[गुर्जर-प्रतिहार]] आणि [[राष्ट्रकुट साम्राज्य|राष्ट्रकुटांनी]] धरमपालाचा पराभव केला होता. पण त्या पराभवाने धरमपालाचे काही नुकसान झाले नव्हते कारण त्याच्या राज्याच्या बाहेरच उभयतांशी त्याने युद्ध केले होते. नंतर त्याने कनौजवर स्वारी करून तेथील इंद्रायुधाला पदच्युत केले आणि चक्रायुध या आपल्या सामंताला कनौजचे राजेपद बहाल केले. धरमपालाने परमेश्वर, परमभट्टक आणि महाराजाधिराज अशी शाही बिरूदे धारण केलेली होती. [[बौद्ध]] ज्ञानाचे एक महत्त्वाचे केंद्र [[विक्रमशीला विद्यापीठ]] याची स्थापना धरमपालानेच केली होती. [[नालंदा विद्यापीठ|नालंदा विद्यापीठानंतर]] हे केंद्र दुसऱ्या क्रमांकावर होते. धरमपालानंतर त्याचा पुत्र देवपाल हा पाल साम्राज्याचा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ८१० ते [[इ.स. ८५०]] पर्यंत राज्य केले. त्याने गुर्जर-प्रतिहारांचा पराभव केला होता. उत्कल ([[ओडिशा]]) आणि प्रागज्योतिषपूर ([[आसाम]]) ही राज्येही काबीज केली होती. [[बंगाल]], [[बिहार]] आणि [[ओडिशा|ओरिसा]]मध्ये त्याने अनेक [[बौद्ध विहार]] बांधले. [[आग्नेय आशिया]]तील शैलेंद्र घराण्याचा राजा बलपुत्रदेव याला [[नालंदा]] येथे परकीय बौद्ध भिक्षूंच्यासाठी एक [[विहार]] बांधण्याची परवानगी दिली होती आणि या विहाराच्या दैनंदिन खर्चासाठी पाच गावांचे दानही दिले होते. देवपालाचा मृत्यू इ.स. ८५० मध्ये झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर मात्र पाल साम्राज्याचा गौरवशाली काळ समाप्त झाला. कारण त्याच्यानंतर आलेले सूरपाल, पहिला विग्रहपाल आणि नारायणपाल हे दुर्बल पाल राजे सत्तेवर आले. सूरपालाने राजपदावर आल्यावर दोन महिन्यातच राजेपदाचा त्याग केला विग्रहपालही राजेपदी आल्यानंतर तीन-चार वर्षातच सन्यास घेऊन आपला पुत्र नारायणपाल याच्या हाती त्याने सत्ता दिली. नारायणपाल मात्र चोपन्न वर्षे म्हणजे [[इ.स. ८५४]] ते [[इ.स. ९०८]] पर्यंत सत्तेवर राहिला पण त्याने राज्यकारभारावर फारसे लक्ष दिले नाही. त्याच्या या दुबळेपणाचा फायदा घेऊन त्याच्या सामंतांनी स्वतंत्र राज्ये स्थापन केली. नारायणपालाच्या मृत्यूनंतरही ऐंशी वर्षे पाल घराण्याची अवनतीच होत राहिली मात्र [[इ.स. ९८८]] मध्ये सत्तेवर आलेल्या पहिल्या महिपालाने पाल राज्य काहिसे सावरले. याने इ.स. ९८८ ते [[इ.स. १०३८]] पर्यंत राज्य केले. याच्या काळात [[चोळ साम्राज्य|चोळ]] राजा [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याने स्वारी केली होती. यानंतर रामपाल हा [[इ.स. १०७७]] मध्ये सत्तेवर आला. जवळपासच्या राजांशी संघर्ष करत त्याने [[इ.स. ११२०]] पर्यंत राज्य केले. त्याच्यानंतर कुमारपाल (इ.स. ११२० ते [[इ.स. ११२५]]), तिसरा गोपाल (इ.स. ११२५ ते [[इ.स. ११४४]]), मदनपाल (इ.स. ११४४ ते [[इ.स. ११६१]]) आणि शेवटचे एक वर्ष इ.स. ११६२ मध्ये गोविंदपाल हा शेवटचा पाल राजा होऊन गेला. ==शेवट== [[सेन घराणे|सेन घराण्यातील]] विजयसेन या राजाने कालिंदी नदीच्या काठी मदनपालाचा पराभव करून उत्तर बंगालचा प्रदेश काबीज केला होता आणि पाल घराण्याचा शेवटचा राजा गोविंदपाल हा विजयसेनाचा मुलगा वल्लालसेन याच्याबरोबरच्या लढाईत [[इ.स. ११६२]] मध्ये मरण पावला आणि पाल घराण्याचा शेवट होऊन तेथे सेन घराण्याचा अंमल चालू झाला. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.lotussculpture.com/pala.htm | title = पाल साम्राज्य | भाषा = इंग्रजी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० डिसेंबर, २०११ }} {{भारतीय राजवंश}} [[वर्ग:भारतीय राजवंश]] [[वर्ग:भारतीय साम्राज्ये]] [[वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास]] n0l2in88vlee9cz3r88n9nmzh3ukd8x 2699820 2699685 2026-08-07T03:24:45Z अभय नातू 206 /* राजे */ 2699820 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्य | नाव = पाल साम्राज्य | ध्वज = | ध्वजरुंदी = | नकाशा = Indian Kanauj triangle map.svg | नकाशारुंदी = 250 | सुरुवात = [[इ.स. ७५०]] | शेवट = [[इ.स. ११६२]] | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | राजे = [[पहिला गोपाल]]<br/>[[देवपाल ]] | भाषा = [[पाली]], [[संस्कृत]] | क्षेत्रफळ = | लोकसंख्या = | चलने = | आजचे देश = {{flag|अफगाणिस्तान}}<br/>{{flag|बांग्लादेश}}<br/>{{flag|भारत}}<br/>{{flag|पाकिस्तान}} }} '''{{लेखनाव}}''' हे [[पूर्व भारत|पूर्व भारतात]] असलेले एक राजघराणे होते. [[इ.स. ७५०]]मध्ये [[बंगाल|बंगालात]] पाल घराण्याची सत्ता स्थापन झाली. ==इतिहास== [[इ.स. ६१९]] मध्ये [[गौड]] राज्याचा राजा शशांकपाल मरण पावल्यानंतर सुमारे एक शतकापर्यंत [[बंगाल]]मध्ये अराजक माजले होते. [[कनौज]]चा [[यशोवर्मन]] आणि [[काश्‍मीर|काश्मीर]]चा [[ललितादित्य]] यांनी बंगालवर वेळोवेळी स्वारी केली होती. त्यामुळे बंगाल प्रांताचे अनेक छोट्या संस्थानात आणि सरंजामी [[जहागिरी]]मध्ये विभाजन झाले होते. या जहागीदारांत सतत चालणारी युद्धे. यामुळे त्यांच्या जुलमी राजवटीत लोकांचे अतिशय हाल झाले. या सगळ्यावर मात करण्यासाठी काही [[सामंत]] एकत्र आले आणि त्यांनी आपल्यापैकी एकाची राजेपदी निवड केली. अशा पद्धतीने पहिली निवड [[गोपाल]] या सामंताची करण्यात आली आणि सर्वांनी त्याच्या आज्ञा पाळण्याचे आश्वासन दिले. अशा रीतीने [[पाल]] घराण्याची स्थापना झाली. == सम्राट == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! राजा !! कार्यकाळ !! मागील राजाशी नाते |- | १ || [[गोपाल]] || इ.स. ७५० – ७७० || पाल घराण्याचा संस्थापक <ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Dynastic History of Bengal |publisher=The Asiatic Society of Pakistan |year=1967 |language=en}}</ref> |- | २ || [[धर्मपाल]] || इ.स. ७७० – ८१० || गोपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=History of Ancient Bengal |publisher=Tulshi Prakashani |year=1971 |isbn=978-81-89118-01-3 |language=en}}</ref> |- | ३ || [[देवपाल]] || इ.स. ८१० – ८५० || धर्मपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Palas of Bengal and Bihar |publisher=Journal of the Asiatic Society |year=1975 |language=en}}</ref> |- | ४ || [[सूरपाल]] || इ.स. ८५० – ८५४ || देवपालाचा मुलगा (किंवा पुतण्या) <ref name="Majumdar1971">{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=The History and Culture of the Indian People: The Age of Imperial Kanauj |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |year=1955 |language=en}}</ref> |- | ५ || [[पहिला विग्रहपाल]] || इ.स. ८५४ – ८५५ || देवपालाचा पुतण्या / सूरपालाचा चुलत भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | ६ || [[नारायणपाल]] || इ.स. ८५५ – ९०८ || पहिल्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967">{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Pala Empire |website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | ७ || [[दुसरा राज्यपाल]] || इ.स. ९०८ – ९४० || नारायणपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ८ || [[दुसरा गोपाळ]] || इ.स. ९४० – ९६० || दुसऱ्या राज्यपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ९ || [[दुसरा विग्रहपाल]] || इ.स. ९६० – ९८८ || दुसऱ्या गोपाळाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १० || [[पहिला महिपाल]] || इ.स. ९८८ – १०३८ || दुसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | ११ || [[नयपाल]] || इ.स. १०३८ – १०५५ || पहिल्या महिपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १२ || [[तिसरा विग्रहपाल]] || इ.स. १०५५ – १०७० || नयपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १३ || [[दुसरा महिपाल]] || इ.स. १०७० – १०७५ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १४ || [[दुसरा शूरपाल]] || इ.स. १०७५ – १०७७ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १५ || [[रामपाल]] || इ.स. १०७७ – ११३० || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपाल व दुसऱ्या शूरपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १६ || [[कुमारपाल]] || इ.स. ११३० – ११४० || रामपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १७ || [[तिसरा गोपाळ]] || इ.स. ११४० – ११४४ || कुमारपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १८ || [[मदनपाल]] || इ.स. ११४४ – ११६२ || रामपालाचा मुलगा / कुमारपालाचा भाऊ (तिसऱ्या गोपाळाचा काका) <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १९ || [[गोविंदपाल]] || इ.स. ११६२ – ११७४ || मदनपालाचा मुलगा (किंवा उत्तराधिकारी) <ref name="Sircar1975">{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Select Inscriptions Bearing on Indian History and Civilization |publisher=University of Calcutta |year=1983 |language=en}}</ref> |} ==राजांची कामगिरी== {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;"| <div class="center"> ; पाल कालखंडातील कलेचे नमुने </div> |- | <gallery> File:IndianBuddha11.JPG File:Lalita statue.jpg </gallery> |- |} पाल घराण्याचा पहिला राजा गोपाल याचे घराणे परंपरागत रजपूत जमीनदार होते. तो वाप्यता याचा पुत्र होता. गोपालाने [[हिमालय|हिमालयाच्या]] पायथ्यापासून [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागरापर्यंत]] सर्व प्रदेश आपल्या अमलाखाली आणला होता. गोपालाची एकूण कारकीर्द पंचेचाळीस वर्षांची असली तरी तो सुरुवातीला एक संस्थानिक होता सामंतांनी एकत्र येऊन त्याला राजा केल्यावर त्याने [[इ.स. ७५०]] ते [[इ.स. ७७०]] पर्यंत बंगालचा सार्वभौम राजा या नात्याने राज्य केले. गोपालानंतर त्याचा मुलगा धरमपाल हा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ७७० ते [[इ.स. ८१०]] पर्यंत राज्य केले. कनौजच्या वत्सराजाशी त्याने संघर्ष केला होता. [[गुर्जर-प्रतिहार]] आणि [[राष्ट्रकुट साम्राज्य|राष्ट्रकुटांनी]] धरमपालाचा पराभव केला होता. पण त्या पराभवाने धरमपालाचे काही नुकसान झाले नव्हते कारण त्याच्या राज्याच्या बाहेरच उभयतांशी त्याने युद्ध केले होते. नंतर त्याने कनौजवर स्वारी करून तेथील इंद्रायुधाला पदच्युत केले आणि चक्रायुध या आपल्या सामंताला कनौजचे राजेपद बहाल केले. धरमपालाने परमेश्वर, परमभट्टक आणि महाराजाधिराज अशी शाही बिरूदे धारण केलेली होती. [[बौद्ध]] ज्ञानाचे एक महत्त्वाचे केंद्र [[विक्रमशीला विद्यापीठ]] याची स्थापना धरमपालानेच केली होती. [[नालंदा विद्यापीठ|नालंदा विद्यापीठानंतर]] हे केंद्र दुसऱ्या क्रमांकावर होते. धरमपालानंतर त्याचा पुत्र देवपाल हा पाल साम्राज्याचा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ८१० ते [[इ.स. ८५०]] पर्यंत राज्य केले. त्याने गुर्जर-प्रतिहारांचा पराभव केला होता. उत्कल ([[ओडिशा]]) आणि प्रागज्योतिषपूर ([[आसाम]]) ही राज्येही काबीज केली होती. [[बंगाल]], [[बिहार]] आणि [[ओडिशा|ओरिसा]]मध्ये त्याने अनेक [[बौद्ध विहार]] बांधले. [[आग्नेय आशिया]]तील शैलेंद्र घराण्याचा राजा बलपुत्रदेव याला [[नालंदा]] येथे परकीय बौद्ध भिक्षूंच्यासाठी एक [[विहार]] बांधण्याची परवानगी दिली होती आणि या विहाराच्या दैनंदिन खर्चासाठी पाच गावांचे दानही दिले होते. देवपालाचा मृत्यू इ.स. ८५० मध्ये झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर मात्र पाल साम्राज्याचा गौरवशाली काळ समाप्त झाला. कारण त्याच्यानंतर आलेले सूरपाल, पहिला विग्रहपाल आणि नारायणपाल हे दुर्बल पाल राजे सत्तेवर आले. सूरपालाने राजपदावर आल्यावर दोन महिन्यातच राजेपदाचा त्याग केला विग्रहपालही राजेपदी आल्यानंतर तीन-चार वर्षातच सन्यास घेऊन आपला पुत्र नारायणपाल याच्या हाती त्याने सत्ता दिली. नारायणपाल मात्र चोपन्न वर्षे म्हणजे [[इ.स. ८५४]] ते [[इ.स. ९०८]] पर्यंत सत्तेवर राहिला पण त्याने राज्यकारभारावर फारसे लक्ष दिले नाही. त्याच्या या दुबळेपणाचा फायदा घेऊन त्याच्या सामंतांनी स्वतंत्र राज्ये स्थापन केली. नारायणपालाच्या मृत्यूनंतरही ऐंशी वर्षे पाल घराण्याची अवनतीच होत राहिली मात्र [[इ.स. ९८८]] मध्ये सत्तेवर आलेल्या पहिल्या महिपालाने पाल राज्य काहिसे सावरले. याने इ.स. ९८८ ते [[इ.स. १०३८]] पर्यंत राज्य केले. याच्या काळात [[चोळ साम्राज्य|चोळ]] राजा [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याने स्वारी केली होती. यानंतर रामपाल हा [[इ.स. १०७७]] मध्ये सत्तेवर आला. जवळपासच्या राजांशी संघर्ष करत त्याने [[इ.स. ११२०]] पर्यंत राज्य केले. त्याच्यानंतर कुमारपाल (इ.स. ११२० ते [[इ.स. ११२५]]), तिसरा गोपाल (इ.स. ११२५ ते [[इ.स. ११४४]]), मदनपाल (इ.स. ११४४ ते [[इ.स. ११६१]]) आणि शेवटचे एक वर्ष इ.स. ११६२ मध्ये गोविंदपाल हा शेवटचा पाल राजा होऊन गेला. ==शेवट== [[सेन घराणे|सेन घराण्यातील]] विजयसेन या राजाने कालिंदी नदीच्या काठी मदनपालाचा पराभव करून उत्तर बंगालचा प्रदेश काबीज केला होता आणि पाल घराण्याचा शेवटचा राजा गोविंदपाल हा विजयसेनाचा मुलगा वल्लालसेन याच्याबरोबरच्या लढाईत [[इ.स. ११६२]] मध्ये मरण पावला आणि पाल घराण्याचा शेवट होऊन तेथे सेन घराण्याचा अंमल चालू झाला. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.lotussculpture.com/pala.htm | title = पाल साम्राज्य | भाषा = इंग्रजी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० डिसेंबर, २०११ }} {{भारतीय राजवंश}} [[वर्ग:भारतीय राजवंश]] [[वर्ग:भारतीय साम्राज्ये]] [[वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास]] 3o8wexwol8j29xnapvcq9ztearrpcp5 2699821 2699820 2026-08-07T03:25:11Z अभय नातू 206 /* सम्राट */ 2699821 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्य | नाव = पाल साम्राज्य | ध्वज = | ध्वजरुंदी = | नकाशा = Indian Kanauj triangle map.svg | नकाशारुंदी = 250 | सुरुवात = [[इ.स. ७५०]] | शेवट = [[इ.स. ११६२]] | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | राजे = [[पहिला गोपाल]]<br/>[[देवपाल ]] | भाषा = [[पाली]], [[संस्कृत]] | क्षेत्रफळ = | लोकसंख्या = | चलने = | आजचे देश = {{flag|अफगाणिस्तान}}<br/>{{flag|बांग्लादेश}}<br/>{{flag|भारत}}<br/>{{flag|पाकिस्तान}} }} '''{{लेखनाव}}''' हे [[पूर्व भारत|पूर्व भारतात]] असलेले एक राजघराणे होते. [[इ.स. ७५०]]मध्ये [[बंगाल|बंगालात]] पाल घराण्याची सत्ता स्थापन झाली. ==इतिहास== [[इ.स. ६१९]] मध्ये [[गौड]] राज्याचा राजा शशांकपाल मरण पावल्यानंतर सुमारे एक शतकापर्यंत [[बंगाल]]मध्ये अराजक माजले होते. [[कनौज]]चा [[यशोवर्मन]] आणि [[काश्‍मीर|काश्मीर]]चा [[ललितादित्य]] यांनी बंगालवर वेळोवेळी स्वारी केली होती. त्यामुळे बंगाल प्रांताचे अनेक छोट्या संस्थानात आणि सरंजामी [[जहागिरी]]मध्ये विभाजन झाले होते. या जहागीदारांत सतत चालणारी युद्धे. यामुळे त्यांच्या जुलमी राजवटीत लोकांचे अतिशय हाल झाले. या सगळ्यावर मात करण्यासाठी काही [[सामंत]] एकत्र आले आणि त्यांनी आपल्यापैकी एकाची राजेपदी निवड केली. अशा पद्धतीने पहिली निवड [[गोपाल]] या सामंताची करण्यात आली आणि सर्वांनी त्याच्या आज्ञा पाळण्याचे आश्वासन दिले. अशा रीतीने [[पाल]] घराण्याची स्थापना झाली. == सम्राट == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! राजा !! कार्यकाळ !! मागील राजाशी नाते |- | १ || [[पहिला गोपाल|गोपाल]] || इ.स. ७५० – ७७० || पाल घराण्याचा संस्थापक <ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Dynastic History of Bengal |publisher=The Asiatic Society of Pakistan |year=1967 |language=en}}</ref> |- | २ || [[धर्मपाल]] || इ.स. ७७० – ८१० || गोपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=History of Ancient Bengal |publisher=Tulshi Prakashani |year=1971 |isbn=978-81-89118-01-3 |language=en}}</ref> |- | ३ || [[देवपाल]] || इ.स. ८१० – ८५० || धर्मपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Palas of Bengal and Bihar |publisher=Journal of the Asiatic Society |year=1975 |language=en}}</ref> |- | ४ || [[सूरपाल]] || इ.स. ८५० – ८५४ || देवपालाचा मुलगा (किंवा पुतण्या) <ref name="Majumdar1971">{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=The History and Culture of the Indian People: The Age of Imperial Kanauj |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |year=1955 |language=en}}</ref> |- | ५ || [[पहिला विग्रहपाल]] || इ.स. ८५४ – ८५५ || देवपालाचा पुतण्या / सूरपालाचा चुलत भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | ६ || [[नारायणपाल]] || इ.स. ८५५ – ९०८ || पहिल्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967">{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Pala Empire |website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | ७ || [[दुसरा राज्यपाल]] || इ.स. ९०८ – ९४० || नारायणपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ८ || [[दुसरा गोपाळ]] || इ.स. ९४० – ९६० || दुसऱ्या राज्यपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ९ || [[दुसरा विग्रहपाल]] || इ.स. ९६० – ९८८ || दुसऱ्या गोपाळाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १० || [[पहिला महिपाल]] || इ.स. ९८८ – १०३८ || दुसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | ११ || [[नयपाल]] || इ.स. १०३८ – १०५५ || पहिल्या महिपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १२ || [[तिसरा विग्रहपाल]] || इ.स. १०५५ – १०७० || नयपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १३ || [[दुसरा महिपाल]] || इ.स. १०७० – १०७५ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १४ || [[दुसरा शूरपाल]] || इ.स. १०७५ – १०७७ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १५ || [[रामपाल]] || इ.स. १०७७ – ११३० || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपाल व दुसऱ्या शूरपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १६ || [[कुमारपाल]] || इ.स. ११३० – ११४० || रामपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १७ || [[तिसरा गोपाळ]] || इ.स. ११४० – ११४४ || कुमारपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १८ || [[मदनपाल]] || इ.स. ११४४ – ११६२ || रामपालाचा मुलगा / कुमारपालाचा भाऊ (तिसऱ्या गोपाळाचा काका) <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १९ || [[गोविंदपाल]] || इ.स. ११६२ – ११७४ || मदनपालाचा मुलगा (किंवा उत्तराधिकारी) <ref name="Sircar1975">{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Select Inscriptions Bearing on Indian History and Civilization |publisher=University of Calcutta |year=1983 |language=en}}</ref> |} ==राजांची कामगिरी== {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;"| <div class="center"> ; पाल कालखंडातील कलेचे नमुने </div> |- | <gallery> File:IndianBuddha11.JPG File:Lalita statue.jpg </gallery> |- |} पाल घराण्याचा पहिला राजा गोपाल याचे घराणे परंपरागत रजपूत जमीनदार होते. तो वाप्यता याचा पुत्र होता. गोपालाने [[हिमालय|हिमालयाच्या]] पायथ्यापासून [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागरापर्यंत]] सर्व प्रदेश आपल्या अमलाखाली आणला होता. गोपालाची एकूण कारकीर्द पंचेचाळीस वर्षांची असली तरी तो सुरुवातीला एक संस्थानिक होता सामंतांनी एकत्र येऊन त्याला राजा केल्यावर त्याने [[इ.स. ७५०]] ते [[इ.स. ७७०]] पर्यंत बंगालचा सार्वभौम राजा या नात्याने राज्य केले. गोपालानंतर त्याचा मुलगा धरमपाल हा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ७७० ते [[इ.स. ८१०]] पर्यंत राज्य केले. कनौजच्या वत्सराजाशी त्याने संघर्ष केला होता. [[गुर्जर-प्रतिहार]] आणि [[राष्ट्रकुट साम्राज्य|राष्ट्रकुटांनी]] धरमपालाचा पराभव केला होता. पण त्या पराभवाने धरमपालाचे काही नुकसान झाले नव्हते कारण त्याच्या राज्याच्या बाहेरच उभयतांशी त्याने युद्ध केले होते. नंतर त्याने कनौजवर स्वारी करून तेथील इंद्रायुधाला पदच्युत केले आणि चक्रायुध या आपल्या सामंताला कनौजचे राजेपद बहाल केले. धरमपालाने परमेश्वर, परमभट्टक आणि महाराजाधिराज अशी शाही बिरूदे धारण केलेली होती. [[बौद्ध]] ज्ञानाचे एक महत्त्वाचे केंद्र [[विक्रमशीला विद्यापीठ]] याची स्थापना धरमपालानेच केली होती. [[नालंदा विद्यापीठ|नालंदा विद्यापीठानंतर]] हे केंद्र दुसऱ्या क्रमांकावर होते. धरमपालानंतर त्याचा पुत्र देवपाल हा पाल साम्राज्याचा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ८१० ते [[इ.स. ८५०]] पर्यंत राज्य केले. त्याने गुर्जर-प्रतिहारांचा पराभव केला होता. उत्कल ([[ओडिशा]]) आणि प्रागज्योतिषपूर ([[आसाम]]) ही राज्येही काबीज केली होती. [[बंगाल]], [[बिहार]] आणि [[ओडिशा|ओरिसा]]मध्ये त्याने अनेक [[बौद्ध विहार]] बांधले. [[आग्नेय आशिया]]तील शैलेंद्र घराण्याचा राजा बलपुत्रदेव याला [[नालंदा]] येथे परकीय बौद्ध भिक्षूंच्यासाठी एक [[विहार]] बांधण्याची परवानगी दिली होती आणि या विहाराच्या दैनंदिन खर्चासाठी पाच गावांचे दानही दिले होते. देवपालाचा मृत्यू इ.स. ८५० मध्ये झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर मात्र पाल साम्राज्याचा गौरवशाली काळ समाप्त झाला. कारण त्याच्यानंतर आलेले सूरपाल, पहिला विग्रहपाल आणि नारायणपाल हे दुर्बल पाल राजे सत्तेवर आले. सूरपालाने राजपदावर आल्यावर दोन महिन्यातच राजेपदाचा त्याग केला विग्रहपालही राजेपदी आल्यानंतर तीन-चार वर्षातच सन्यास घेऊन आपला पुत्र नारायणपाल याच्या हाती त्याने सत्ता दिली. नारायणपाल मात्र चोपन्न वर्षे म्हणजे [[इ.स. ८५४]] ते [[इ.स. ९०८]] पर्यंत सत्तेवर राहिला पण त्याने राज्यकारभारावर फारसे लक्ष दिले नाही. त्याच्या या दुबळेपणाचा फायदा घेऊन त्याच्या सामंतांनी स्वतंत्र राज्ये स्थापन केली. नारायणपालाच्या मृत्यूनंतरही ऐंशी वर्षे पाल घराण्याची अवनतीच होत राहिली मात्र [[इ.स. ९८८]] मध्ये सत्तेवर आलेल्या पहिल्या महिपालाने पाल राज्य काहिसे सावरले. याने इ.स. ९८८ ते [[इ.स. १०३८]] पर्यंत राज्य केले. याच्या काळात [[चोळ साम्राज्य|चोळ]] राजा [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याने स्वारी केली होती. यानंतर रामपाल हा [[इ.स. १०७७]] मध्ये सत्तेवर आला. जवळपासच्या राजांशी संघर्ष करत त्याने [[इ.स. ११२०]] पर्यंत राज्य केले. त्याच्यानंतर कुमारपाल (इ.स. ११२० ते [[इ.स. ११२५]]), तिसरा गोपाल (इ.स. ११२५ ते [[इ.स. ११४४]]), मदनपाल (इ.स. ११४४ ते [[इ.स. ११६१]]) आणि शेवटचे एक वर्ष इ.स. ११६२ मध्ये गोविंदपाल हा शेवटचा पाल राजा होऊन गेला. ==शेवट== [[सेन घराणे|सेन घराण्यातील]] विजयसेन या राजाने कालिंदी नदीच्या काठी मदनपालाचा पराभव करून उत्तर बंगालचा प्रदेश काबीज केला होता आणि पाल घराण्याचा शेवटचा राजा गोविंदपाल हा विजयसेनाचा मुलगा वल्लालसेन याच्याबरोबरच्या लढाईत [[इ.स. ११६२]] मध्ये मरण पावला आणि पाल घराण्याचा शेवट होऊन तेथे सेन घराण्याचा अंमल चालू झाला. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.lotussculpture.com/pala.htm | title = पाल साम्राज्य | भाषा = इंग्रजी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० डिसेंबर, २०११ }} {{भारतीय राजवंश}} [[वर्ग:भारतीय राजवंश]] [[वर्ग:भारतीय साम्राज्ये]] [[वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास]] 37izku7akxqbpfe736jr2nw6pi48r4o 2699822 2699821 2026-08-07T03:25:34Z अभय नातू 206 /* सम्राट */ 2699822 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्य | नाव = पाल साम्राज्य | ध्वज = | ध्वजरुंदी = | नकाशा = Indian Kanauj triangle map.svg | नकाशारुंदी = 250 | सुरुवात = [[इ.स. ७५०]] | शेवट = [[इ.स. ११६२]] | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | राजे = [[पहिला गोपाल]]<br/>[[देवपाल ]] | भाषा = [[पाली]], [[संस्कृत]] | क्षेत्रफळ = | लोकसंख्या = | चलने = | आजचे देश = {{flag|अफगाणिस्तान}}<br/>{{flag|बांग्लादेश}}<br/>{{flag|भारत}}<br/>{{flag|पाकिस्तान}} }} '''{{लेखनाव}}''' हे [[पूर्व भारत|पूर्व भारतात]] असलेले एक राजघराणे होते. [[इ.स. ७५०]]मध्ये [[बंगाल|बंगालात]] पाल घराण्याची सत्ता स्थापन झाली. ==इतिहास== [[इ.स. ६१९]] मध्ये [[गौड]] राज्याचा राजा शशांकपाल मरण पावल्यानंतर सुमारे एक शतकापर्यंत [[बंगाल]]मध्ये अराजक माजले होते. [[कनौज]]चा [[यशोवर्मन]] आणि [[काश्‍मीर|काश्मीर]]चा [[ललितादित्य]] यांनी बंगालवर वेळोवेळी स्वारी केली होती. त्यामुळे बंगाल प्रांताचे अनेक छोट्या संस्थानात आणि सरंजामी [[जहागिरी]]मध्ये विभाजन झाले होते. या जहागीदारांत सतत चालणारी युद्धे. यामुळे त्यांच्या जुलमी राजवटीत लोकांचे अतिशय हाल झाले. या सगळ्यावर मात करण्यासाठी काही [[सामंत]] एकत्र आले आणि त्यांनी आपल्यापैकी एकाची राजेपदी निवड केली. अशा पद्धतीने पहिली निवड [[गोपाल]] या सामंताची करण्यात आली आणि सर्वांनी त्याच्या आज्ञा पाळण्याचे आश्वासन दिले. अशा रीतीने [[पाल]] घराण्याची स्थापना झाली. == सम्राट == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! राजा !! कार्यकाळ !! मागील राजाशी नाते |- | १ || [[पहिला गोपाल|गोपाल]] || इ.स. ७५० – ७७० || पाल घराण्याचा संस्थापक <ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Dynastic History of Bengal |publisher=The Asiatic Society of Pakistan |year=1967 |language=en}}</ref> |- | २ || [[धर्मपाल]] || इ.स. ७७० – ८१० || गोपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=History of Ancient Bengal |publisher=Tulshi Prakashani |year=1971 |isbn=978-81-89118-01-3 |language=en}}</ref> |- | ३ || [[देवपाल]] || इ.स. ८१० – ८५० || धर्मपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Palas of Bengal and Bihar |publisher=Journal of the Asiatic Society |year=1975 |language=en}}</ref> |- | ४ || [[पहिला न|सूरपाल]] || इ.स. ८५० – ८५४ || देवपालाचा मुलगा (किंवा पुतण्या) <ref name="Majumdar1971">{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=The History and Culture of the Indian People: The Age of Imperial Kanauj |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |year=1955 |language=en}}</ref> |- | ५ || [[पहिला विग्रहपाल]] || इ.स. ८५४ – ८५५ || देवपालाचा पुतण्या / सूरपालाचा चुलत भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | ६ || [[नारायणपाल]] || इ.स. ८५५ – ९०८ || पहिल्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967">{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Pala Empire |website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | ७ || [[दुसरा राज्यपाल]] || इ.स. ९०८ – ९४० || नारायणपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ८ || [[दुसरा गोपाळ]] || इ.स. ९४० – ९६० || दुसऱ्या राज्यपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ९ || [[दुसरा विग्रहपाल]] || इ.स. ९६० – ९८८ || दुसऱ्या गोपाळाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १० || [[पहिला महिपाल]] || इ.स. ९८८ – १०३८ || दुसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | ११ || [[नयपाल]] || इ.स. १०३८ – १०५५ || पहिल्या महिपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १२ || [[तिसरा विग्रहपाल]] || इ.स. १०५५ – १०७० || नयपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १३ || [[दुसरा महिपाल]] || इ.स. १०७० – १०७५ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १४ || [[दुसरा शूरपाल]] || इ.स. १०७५ – १०७७ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १५ || [[रामपाल]] || इ.स. १०७७ – ११३० || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपाल व दुसऱ्या शूरपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १६ || [[कुमारपाल]] || इ.स. ११३० – ११४० || रामपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १७ || [[तिसरा गोपाळ]] || इ.स. ११४० – ११४४ || कुमारपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १८ || [[मदनपाल]] || इ.स. ११४४ – ११६२ || रामपालाचा मुलगा / कुमारपालाचा भाऊ (तिसऱ्या गोपाळाचा काका) <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १९ || [[गोविंदपाल]] || इ.स. ११६२ – ११७४ || मदनपालाचा मुलगा (किंवा उत्तराधिकारी) <ref name="Sircar1975">{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Select Inscriptions Bearing on Indian History and Civilization |publisher=University of Calcutta |year=1983 |language=en}}</ref> |} ==राजांची कामगिरी== {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;"| <div class="center"> ; पाल कालखंडातील कलेचे नमुने </div> |- | <gallery> File:IndianBuddha11.JPG File:Lalita statue.jpg </gallery> |- |} पाल घराण्याचा पहिला राजा गोपाल याचे घराणे परंपरागत रजपूत जमीनदार होते. तो वाप्यता याचा पुत्र होता. गोपालाने [[हिमालय|हिमालयाच्या]] पायथ्यापासून [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागरापर्यंत]] सर्व प्रदेश आपल्या अमलाखाली आणला होता. गोपालाची एकूण कारकीर्द पंचेचाळीस वर्षांची असली तरी तो सुरुवातीला एक संस्थानिक होता सामंतांनी एकत्र येऊन त्याला राजा केल्यावर त्याने [[इ.स. ७५०]] ते [[इ.स. ७७०]] पर्यंत बंगालचा सार्वभौम राजा या नात्याने राज्य केले. गोपालानंतर त्याचा मुलगा धरमपाल हा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ७७० ते [[इ.स. ८१०]] पर्यंत राज्य केले. कनौजच्या वत्सराजाशी त्याने संघर्ष केला होता. [[गुर्जर-प्रतिहार]] आणि [[राष्ट्रकुट साम्राज्य|राष्ट्रकुटांनी]] धरमपालाचा पराभव केला होता. पण त्या पराभवाने धरमपालाचे काही नुकसान झाले नव्हते कारण त्याच्या राज्याच्या बाहेरच उभयतांशी त्याने युद्ध केले होते. नंतर त्याने कनौजवर स्वारी करून तेथील इंद्रायुधाला पदच्युत केले आणि चक्रायुध या आपल्या सामंताला कनौजचे राजेपद बहाल केले. धरमपालाने परमेश्वर, परमभट्टक आणि महाराजाधिराज अशी शाही बिरूदे धारण केलेली होती. [[बौद्ध]] ज्ञानाचे एक महत्त्वाचे केंद्र [[विक्रमशीला विद्यापीठ]] याची स्थापना धरमपालानेच केली होती. [[नालंदा विद्यापीठ|नालंदा विद्यापीठानंतर]] हे केंद्र दुसऱ्या क्रमांकावर होते. धरमपालानंतर त्याचा पुत्र देवपाल हा पाल साम्राज्याचा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ८१० ते [[इ.स. ८५०]] पर्यंत राज्य केले. त्याने गुर्जर-प्रतिहारांचा पराभव केला होता. उत्कल ([[ओडिशा]]) आणि प्रागज्योतिषपूर ([[आसाम]]) ही राज्येही काबीज केली होती. [[बंगाल]], [[बिहार]] आणि [[ओडिशा|ओरिसा]]मध्ये त्याने अनेक [[बौद्ध विहार]] बांधले. [[आग्नेय आशिया]]तील शैलेंद्र घराण्याचा राजा बलपुत्रदेव याला [[नालंदा]] येथे परकीय बौद्ध भिक्षूंच्यासाठी एक [[विहार]] बांधण्याची परवानगी दिली होती आणि या विहाराच्या दैनंदिन खर्चासाठी पाच गावांचे दानही दिले होते. देवपालाचा मृत्यू इ.स. ८५० मध्ये झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर मात्र पाल साम्राज्याचा गौरवशाली काळ समाप्त झाला. कारण त्याच्यानंतर आलेले सूरपाल, पहिला विग्रहपाल आणि नारायणपाल हे दुर्बल पाल राजे सत्तेवर आले. सूरपालाने राजपदावर आल्यावर दोन महिन्यातच राजेपदाचा त्याग केला विग्रहपालही राजेपदी आल्यानंतर तीन-चार वर्षातच सन्यास घेऊन आपला पुत्र नारायणपाल याच्या हाती त्याने सत्ता दिली. नारायणपाल मात्र चोपन्न वर्षे म्हणजे [[इ.स. ८५४]] ते [[इ.स. ९०८]] पर्यंत सत्तेवर राहिला पण त्याने राज्यकारभारावर फारसे लक्ष दिले नाही. त्याच्या या दुबळेपणाचा फायदा घेऊन त्याच्या सामंतांनी स्वतंत्र राज्ये स्थापन केली. नारायणपालाच्या मृत्यूनंतरही ऐंशी वर्षे पाल घराण्याची अवनतीच होत राहिली मात्र [[इ.स. ९८८]] मध्ये सत्तेवर आलेल्या पहिल्या महिपालाने पाल राज्य काहिसे सावरले. याने इ.स. ९८८ ते [[इ.स. १०३८]] पर्यंत राज्य केले. याच्या काळात [[चोळ साम्राज्य|चोळ]] राजा [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याने स्वारी केली होती. यानंतर रामपाल हा [[इ.स. १०७७]] मध्ये सत्तेवर आला. जवळपासच्या राजांशी संघर्ष करत त्याने [[इ.स. ११२०]] पर्यंत राज्य केले. त्याच्यानंतर कुमारपाल (इ.स. ११२० ते [[इ.स. ११२५]]), तिसरा गोपाल (इ.स. ११२५ ते [[इ.स. ११४४]]), मदनपाल (इ.स. ११४४ ते [[इ.स. ११६१]]) आणि शेवटचे एक वर्ष इ.स. ११६२ मध्ये गोविंदपाल हा शेवटचा पाल राजा होऊन गेला. ==शेवट== [[सेन घराणे|सेन घराण्यातील]] विजयसेन या राजाने कालिंदी नदीच्या काठी मदनपालाचा पराभव करून उत्तर बंगालचा प्रदेश काबीज केला होता आणि पाल घराण्याचा शेवटचा राजा गोविंदपाल हा विजयसेनाचा मुलगा वल्लालसेन याच्याबरोबरच्या लढाईत [[इ.स. ११६२]] मध्ये मरण पावला आणि पाल घराण्याचा शेवट होऊन तेथे सेन घराण्याचा अंमल चालू झाला. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.lotussculpture.com/pala.htm | title = पाल साम्राज्य | भाषा = इंग्रजी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० डिसेंबर, २०११ }} {{भारतीय राजवंश}} [[वर्ग:भारतीय राजवंश]] [[वर्ग:भारतीय साम्राज्ये]] [[वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास]] 0qrlp511wbr5ia913i4hwsebt0pz0pj 2699823 2699822 2026-08-07T03:26:06Z अभय नातू 206 /* सम्राट */ 2699823 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट ऐतिहासिक साम्राज्य | नाव = पाल साम्राज्य | ध्वज = | ध्वजरुंदी = | नकाशा = Indian Kanauj triangle map.svg | नकाशारुंदी = 250 | सुरुवात = [[इ.स. ७५०]] | शेवट = [[इ.स. ११६२]] | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | राजे = [[पहिला गोपाल]]<br/>[[देवपाल ]] | भाषा = [[पाली]], [[संस्कृत]] | क्षेत्रफळ = | लोकसंख्या = | चलने = | आजचे देश = {{flag|अफगाणिस्तान}}<br/>{{flag|बांग्लादेश}}<br/>{{flag|भारत}}<br/>{{flag|पाकिस्तान}} }} '''{{लेखनाव}}''' हे [[पूर्व भारत|पूर्व भारतात]] असलेले एक राजघराणे होते. [[इ.स. ७५०]]मध्ये [[बंगाल|बंगालात]] पाल घराण्याची सत्ता स्थापन झाली. ==इतिहास== [[इ.स. ६१९]] मध्ये [[गौड]] राज्याचा राजा शशांकपाल मरण पावल्यानंतर सुमारे एक शतकापर्यंत [[बंगाल]]मध्ये अराजक माजले होते. [[कनौज]]चा [[यशोवर्मन]] आणि [[काश्‍मीर|काश्मीर]]चा [[ललितादित्य]] यांनी बंगालवर वेळोवेळी स्वारी केली होती. त्यामुळे बंगाल प्रांताचे अनेक छोट्या संस्थानात आणि सरंजामी [[जहागिरी]]मध्ये विभाजन झाले होते. या जहागीदारांत सतत चालणारी युद्धे. यामुळे त्यांच्या जुलमी राजवटीत लोकांचे अतिशय हाल झाले. या सगळ्यावर मात करण्यासाठी काही [[सामंत]] एकत्र आले आणि त्यांनी आपल्यापैकी एकाची राजेपदी निवड केली. अशा पद्धतीने पहिली निवड [[गोपाल]] या सामंताची करण्यात आली आणि सर्वांनी त्याच्या आज्ञा पाळण्याचे आश्वासन दिले. अशा रीतीने [[पाल]] घराण्याची स्थापना झाली. == सम्राट == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. !! राजा !! कार्यकाळ !! मागील राजाशी नाते |- | १ || [[पहिला गोपाल|गोपाल]] || इ.स. ७५० – ७७० || पाल घराण्याचा संस्थापक <ref>{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Dynastic History of Bengal |publisher=The Asiatic Society of Pakistan |year=1967 |language=en}}</ref> |- | २ || [[धर्मपाल]] || इ.स. ७७० – ८१० || गोपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=History of Ancient Bengal |publisher=Tulshi Prakashani |year=1971 |isbn=978-81-89118-01-3 |language=en}}</ref> |- | ३ || [[देवपाल]] || इ.स. ८१० – ८५० || धर्मपालाचा मुलगा <ref>{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Palas of Bengal and Bihar |publisher=Journal of the Asiatic Society |year=1975 |language=en}}</ref> |- | ४ || [[पहिला शूरपाल|सूरपाल]] || इ.स. ८५० – ८५४ || देवपालाचा मुलगा (किंवा पुतण्या) <ref name="Majumdar1971">{{cite book |last=Majumdar |first=R.C. |title=The History and Culture of the Indian People: The Age of Imperial Kanauj |publisher=Bharatiya Vidya Bhavan |year=1955 |language=en}}</ref> |- | ५ || [[पहिला विग्रहपाल]] || इ.स. ८५४ – ८५५ || देवपालाचा पुतण्या / सूरपालाचा चुलत भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | ६ || [[नारायणपाल]] || इ.स. ८५५ – ९०८ || पहिल्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967">{{cite book |last=Chowdhury |first=A.M. |title=Pala Empire |website=Banglapedia: National Encyclopedia of Bangladesh |publisher=Asiatic Society of Bangladesh |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | ७ || [[दुसरा राज्यपाल]] || इ.स. ९०८ – ९४० || नारायणपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ८ || [[दुसरा गोपाळ]] || इ.स. ९४० – ९६० || दुसऱ्या राज्यपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | ९ || [[दुसरा विग्रहपाल]] || इ.स. ९६० – ९८८ || दुसऱ्या गोपाळाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १० || [[पहिला महिपाल]] || इ.स. ९८८ – १०३८ || दुसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | ११ || [[नयपाल]] || इ.स. १०३८ – १०५५ || पहिल्या महिपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १२ || [[तिसरा विग्रहपाल]] || इ.स. १०५५ – १०७० || नयपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १३ || [[दुसरा महिपाल]] || इ.स. १०७० – १०७५ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा <ref name="Majumdar1971"/> |- | १४ || [[दुसरा शूरपाल]] || इ.स. १०७५ – १०७७ || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १५ || [[रामपाल]] || इ.स. १०७७ – ११३० || तिसऱ्या विग्रहपालाचा मुलगा / दुसऱ्या महिपाल व दुसऱ्या शूरपालाचा भाऊ <ref name="Majumdar1971"/> |- | १६ || [[कुमारपाल]] || इ.स. ११३० – ११४० || रामपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १७ || [[तिसरा गोपाळ]] || इ.स. ११४० – ११४४ || कुमारपालाचा मुलगा <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १८ || [[मदनपाल]] || इ.स. ११४४ – ११६२ || रामपालाचा मुलगा / कुमारपालाचा भाऊ (तिसऱ्या गोपाळाचा काका) <ref name="Chowdhury1967"/> |- | १९ || [[गोविंदपाल]] || इ.स. ११६२ – ११७४ || मदनपालाचा मुलगा (किंवा उत्तराधिकारी) <ref name="Sircar1975">{{cite book |last=Sircar |first=D.C. |title=Select Inscriptions Bearing on Indian History and Civilization |publisher=University of Calcutta |year=1983 |language=en}}</ref> |} ==राजांची कामगिरी== {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;"| <div class="center"> ; पाल कालखंडातील कलेचे नमुने </div> |- | <gallery> File:IndianBuddha11.JPG File:Lalita statue.jpg </gallery> |- |} पाल घराण्याचा पहिला राजा गोपाल याचे घराणे परंपरागत रजपूत जमीनदार होते. तो वाप्यता याचा पुत्र होता. गोपालाने [[हिमालय|हिमालयाच्या]] पायथ्यापासून [[बंगालचा उपसागर|बंगालच्या उपसागरापर्यंत]] सर्व प्रदेश आपल्या अमलाखाली आणला होता. गोपालाची एकूण कारकीर्द पंचेचाळीस वर्षांची असली तरी तो सुरुवातीला एक संस्थानिक होता सामंतांनी एकत्र येऊन त्याला राजा केल्यावर त्याने [[इ.स. ७५०]] ते [[इ.स. ७७०]] पर्यंत बंगालचा सार्वभौम राजा या नात्याने राज्य केले. गोपालानंतर त्याचा मुलगा धरमपाल हा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ७७० ते [[इ.स. ८१०]] पर्यंत राज्य केले. कनौजच्या वत्सराजाशी त्याने संघर्ष केला होता. [[गुर्जर-प्रतिहार]] आणि [[राष्ट्रकुट साम्राज्य|राष्ट्रकुटांनी]] धरमपालाचा पराभव केला होता. पण त्या पराभवाने धरमपालाचे काही नुकसान झाले नव्हते कारण त्याच्या राज्याच्या बाहेरच उभयतांशी त्याने युद्ध केले होते. नंतर त्याने कनौजवर स्वारी करून तेथील इंद्रायुधाला पदच्युत केले आणि चक्रायुध या आपल्या सामंताला कनौजचे राजेपद बहाल केले. धरमपालाने परमेश्वर, परमभट्टक आणि महाराजाधिराज अशी शाही बिरूदे धारण केलेली होती. [[बौद्ध]] ज्ञानाचे एक महत्त्वाचे केंद्र [[विक्रमशीला विद्यापीठ]] याची स्थापना धरमपालानेच केली होती. [[नालंदा विद्यापीठ|नालंदा विद्यापीठानंतर]] हे केंद्र दुसऱ्या क्रमांकावर होते. धरमपालानंतर त्याचा पुत्र देवपाल हा पाल साम्राज्याचा उत्तराधिकारी झाला. त्याने इ.स. ८१० ते [[इ.स. ८५०]] पर्यंत राज्य केले. त्याने गुर्जर-प्रतिहारांचा पराभव केला होता. उत्कल ([[ओडिशा]]) आणि प्रागज्योतिषपूर ([[आसाम]]) ही राज्येही काबीज केली होती. [[बंगाल]], [[बिहार]] आणि [[ओडिशा|ओरिसा]]मध्ये त्याने अनेक [[बौद्ध विहार]] बांधले. [[आग्नेय आशिया]]तील शैलेंद्र घराण्याचा राजा बलपुत्रदेव याला [[नालंदा]] येथे परकीय बौद्ध भिक्षूंच्यासाठी एक [[विहार]] बांधण्याची परवानगी दिली होती आणि या विहाराच्या दैनंदिन खर्चासाठी पाच गावांचे दानही दिले होते. देवपालाचा मृत्यू इ.स. ८५० मध्ये झाला. त्याच्या मृत्यूनंतर मात्र पाल साम्राज्याचा गौरवशाली काळ समाप्त झाला. कारण त्याच्यानंतर आलेले सूरपाल, पहिला विग्रहपाल आणि नारायणपाल हे दुर्बल पाल राजे सत्तेवर आले. सूरपालाने राजपदावर आल्यावर दोन महिन्यातच राजेपदाचा त्याग केला विग्रहपालही राजेपदी आल्यानंतर तीन-चार वर्षातच सन्यास घेऊन आपला पुत्र नारायणपाल याच्या हाती त्याने सत्ता दिली. नारायणपाल मात्र चोपन्न वर्षे म्हणजे [[इ.स. ८५४]] ते [[इ.स. ९०८]] पर्यंत सत्तेवर राहिला पण त्याने राज्यकारभारावर फारसे लक्ष दिले नाही. त्याच्या या दुबळेपणाचा फायदा घेऊन त्याच्या सामंतांनी स्वतंत्र राज्ये स्थापन केली. नारायणपालाच्या मृत्यूनंतरही ऐंशी वर्षे पाल घराण्याची अवनतीच होत राहिली मात्र [[इ.स. ९८८]] मध्ये सत्तेवर आलेल्या पहिल्या महिपालाने पाल राज्य काहिसे सावरले. याने इ.स. ९८८ ते [[इ.स. १०३८]] पर्यंत राज्य केले. याच्या काळात [[चोळ साम्राज्य|चोळ]] राजा [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याने स्वारी केली होती. यानंतर रामपाल हा [[इ.स. १०७७]] मध्ये सत्तेवर आला. जवळपासच्या राजांशी संघर्ष करत त्याने [[इ.स. ११२०]] पर्यंत राज्य केले. त्याच्यानंतर कुमारपाल (इ.स. ११२० ते [[इ.स. ११२५]]), तिसरा गोपाल (इ.स. ११२५ ते [[इ.स. ११४४]]), मदनपाल (इ.स. ११४४ ते [[इ.स. ११६१]]) आणि शेवटचे एक वर्ष इ.स. ११६२ मध्ये गोविंदपाल हा शेवटचा पाल राजा होऊन गेला. ==शेवट== [[सेन घराणे|सेन घराण्यातील]] विजयसेन या राजाने कालिंदी नदीच्या काठी मदनपालाचा पराभव करून उत्तर बंगालचा प्रदेश काबीज केला होता आणि पाल घराण्याचा शेवटचा राजा गोविंदपाल हा विजयसेनाचा मुलगा वल्लालसेन याच्याबरोबरच्या लढाईत [[इ.स. ११६२]] मध्ये मरण पावला आणि पाल घराण्याचा शेवट होऊन तेथे सेन घराण्याचा अंमल चालू झाला. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== *{{संकेतस्थळ स्रोत | दुवा = http://www.lotussculpture.com/pala.htm | title = पाल साम्राज्य | भाषा = इंग्रजी | अ‍ॅक्सेसदिनांक = ३० डिसेंबर, २०११ }} {{भारतीय राजवंश}} [[वर्ग:भारतीय राजवंश]] [[वर्ग:भारतीय साम्राज्ये]] [[वर्ग:बौद्ध धर्माचा इतिहास]] 1d7luj4kcei2znbatkknyeglvst1ose 0 122260 2699666 2699064 2026-08-06T15:51:25Z AlphaVictorDelta0107 158019 AlphaVictorDelta0107 ने लेख [[गिलगिट‑बल्तिस्तान]] वरुन [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] ला हलविला: अचूक नाव 2376343 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''गिलगिट-बाल्टिस्तान''' ([[उर्दू]]:گلگت - بلتستان, [[बाल्टी भाषा]]: གིལྒིཏ་བལྟིསྟན) हा [[पाकव्याप्त काश्मीर]] मधील एक प्रशासकीय विभाग आहे.जो ब्रूहद काश्मीर वादग्रस्त प्रदेशाचा वायव्य प्रांत आहे. या प्रांताचा विस्तार ७२,९७१ चौरस किमी. इतका असून येथील लोकसंख्या 14 लाखाच्या आसपास आहे. याचे प्रशासकीय केंद्र [[गिलगिट]] येथे आहे.[[स्करदू]] हे मोठे शहर आहे. या प्रांतास पूर्वी उत्तर भाग (उर्दू: شمالی علاقہ جات, ''शुमाली इलाके जाट'') असे नाव होते. {| class="infobox borderless" |+ Provincial symbols of Gilgit-Baltistan (unofficial) |- ! '''Provincial sport''' | | [[Image:YakRace.jpg|90px]] |- ! '''Provincial animal''' | | [[Image:A dzo in Pakistan (Bzo).jpg|90px]] |- ! '''Provincial bird''' | | [[Image:Vándorsólyom.JPG|90px]] |- ! '''Provincial tree''' | | [[Image:Quercus ilex.002 - Monfrague.JPG|90px]] |- ! '''Provincial flower''' | | [[Image:Aquilegia alpina1JUSA.jpg|90px]] |} {{विस्तार}} {{भारतचे राजकीय विभाग}} [[वर्ग:पाकिस्तानचे राजकीय विभाग]] [[वर्ग:वादग्रस्त प्रदेश]] bgn083nu480k72ti3f7ow6xdl1oyjs5 1 122263 2699668 2699066 2026-08-06T15:51:26Z AlphaVictorDelta0107 158019 AlphaVictorDelta0107 ने लेख [[चर्चा:गिलगिट‑बल्तिस्तान]] वरुन [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] ला हलविला: अचूक नाव 1368986 wikitext text/x-wiki या लेखाचे शीर्षक गिल'''गि'''ट-बाल्टिस्तान असे करावे. [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) ०८:५९, ७ मार्च २०१२ (IST) af44tsvfrswm3aui1rx7a8zizxr7r6i 0 123364 2699790 2627319 2026-08-07T01:49:26Z संतोष गोरे 135680 2699790 wikitext text/x-wiki महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या, नाले, ओढे आणि ओहोळ याप्रमाणे आहेत : == [[अकोला जिल्हा]] == [[अडोळ नदी]], [[आस नदी]], [[उत्तवली नदी]], [[उमा नदी]], [[काटेपूर्णा नदी]], [[ कास नदी]], [[कुप्ती नदी]], [[गांधारी नदी]], [[गौतमी नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[तापी नदी]], [[नागझरी नदी]], [[निर्गुणा नदी]], [[पठार नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पेढी नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बोर्डी नदी]], [[भुईकंद नदी]], [[मन नदी]], [[मून नदी]], [[मोर्णा नदी]], [[म्हैस नदी]], [[वान नदी]], [[विद्रूपा नदी]], [[विश्वामित्री नदी]], [[शहानूर नदी]] ==[[अमरावती जिल्हा]]== [[आरणा नदी]], [[इराई नदी]], [[उमा नदी]], [[काटेपूर्णा नदी]], [[कापरा नदी]] ([[खापरा नदी]]), [[गाडगा नदी]], [[खंडू नदी]], [[खोलाट नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[चुडामण नदी]], [[तापी नदी]], [[तिगरी नदी]], [[निरगुडा नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पेंढी नदी]], [[बाखली नदी]], [[बुरशी नदी]], [[बेंबला नदी]], [[भावखुरी नदी]], [[भुलेश्वरी नदी]], [[मदू नदी]], [[यशोदा नदी]], [[वर्धा नदी]], [[वान नदी]], [[शहानूर नदी]], [[सिपना नदी]], [[सुरखी नदी]], ==[[अहमदनगर जिल्हा]]== कडा नदी, कडी नदी, कांबळी नदी, केरी नदी, केळी नदी, [[कुकडी नदी]], कौतिकी नदी, [[आढळा नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[घोडनदी नदी]], [[ढोरा नदी]], [[प्रवरा नदी]], बोकडी नदी, [[भीमा नदी]], [[मुळा नदी(अहमदनगर जिल्हा)|मुळा नदी]], [[मेहेकरी नदी|मेहेकरी]], [[सीना नदी]], [[हंगा नदी]] ==[[धाराशिव जिल्हा]]== [[मांजरा नदी]], [[तेरणा नदी]] ==[[छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा]]== [[कौम नदी]], [[खेलना नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[चंदन नाला]], [[तापी नदी]], [[नागद नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[बुधना नदी]], भोल्डी नदी, [[वाघूर नदी]], [[शिवना नदी]] गिरजा नदी == [[कोकण]] == आचऱ्याची खाडी, उरणची खाडी, करंजाची खाडी, कर्लीची खाडी, कालावलीची खाडी, केळशीची खाडी, जंजिरा खाडी, जयगडची खाडी, जैतापूरची खाडी, ठाण्याची खाडी, दातिवरे खाडी, दाभोळची खाडी, देवगडची खाडी, धरमतरची खाडी, पनवेलची खाडी, पूर्णगडची खाडी, बाणकोटची खाडी, भाट्ये खाडी, भायंदरची खाडी, मनोरी खाडी, मालाड खाडी, माहीमची खाडी, माहुल खाडी, राजपुरीची खाडी, रेवदंडा खाडी, वरळीची खाडी, वसईची खाडी, विजयदुर्गची खाडी, वगैरे. ==[[कोल्हापूर जिल्हा]]== कडवी नदी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/kolhapur-news-cleanliness-kadvi-river-118936|title=लोकसहभागातून कडवी नदीपात्राची स्वच्छता {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-04}}</ref>, कानसा नदी, [[कासारी नदी]], [[कुंभी नदी]], [[कृष्णा नदी]],गडवली नदी, [[घटप्रभा नदी]], चिकोत्रा नदी,जांभळी नदी, [[ताम्रपर्णी नदी]], [[तिल्लारी नदी]], [[तुळशी नदी]], [[दूधगंगा नदी]], धामणी नदी, [[पंचगंगा नदी]], [[भोगावती नदी (कोल्हापूर)]], [[मलप्रभा नदी]],मांगरी नदी, [[वारणा नदी]], [[वेदगंगा नदी]], [[सरस्वती(गुप्त) नदी]], [[हिरण्यकेशी नदी]]. पंचगंगा नदीला मिळणारे नाले/ओढे : जयंती, दुधाळी, बापट कॅम्प, लाईन बाजार, काळा ओढा, चंदूर ओढा, तिळवणी ओढा वगैरे. पोटफुगी, आंबरडी, अंवीर व कांद्रा हे प्रमुख ओढे कडवी नदीस मिळतात. ==[[गडचिरोली जिल्हा]]== [[गाढवी नदी]], [[इंद्रावती नदी]],कठाणी नदी, [[खोब्रागडी नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[दार्शनी नदी]], [[दीना नदी]], [[पोटफोडी नदी]], [[पोर नदी]], [[प्राणहिता नदी]], [[वर्धा नदी]], वांगेपल्ली नदी, [[वैनगंगा नदी]], [[सिवनी नदी]] ==[[गोंदिया जिल्हा]]== [[गाढवी नदी]], [[चुलबंद नदी]], [[पांगोली नदी]], [[बावनथडी नदी]], [[वाघ नदी]], [[वैनगंगा नदी]], [[शशीकरण नदी]] ==[[चंद्रपूर जिल्हा]]== इरई नदी, [[पैनगंगा नदी]], मूल नदी, [[वर्धा नदी]], [[वैनगंगा नदी]], [[प्राणहिता नदी]] ==[[जळगाव जिल्हा]]== [[अंजनी नदी]], [[अनेर नदी]], [[कान नदी]], कानोळी नदी, खोनाली नदी, [[गिरणा नदी]], [[गुळी नदी]], डोंगरी नदी, [[तापी नदी]], [[तितूर नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[बहुळा नदी]], [[बोरी नदी]], [[भूनक नदी]], [[भोकर नदी]], [[भोगावती नदी]], [[मंकी नदी]], [[मोर नदी]], [[रानवती नदी]], [[वाघूर नदी]], [[सुकी नदी]], [[सूर नदी]], [[हडकी नदी]] ==[[जालना जिल्हा]]== [[कल्याण नदी]], [[कुंडलिका नदी]], [[खेळणी नदी]], [[गल्हाटी नदी]], [[गिरजा नदी]], [[गोदावरी]], [[जीवरेखा नदी]], [[जुई नदी]], [[दुधना नदी]], [[धामना नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[मेह नदी]] ==[[ठाणे जिल्हा]]== [[उल्हास नदी]], [[कामवारी नदी]], [[काळू नदी]], कुंभेरी नदी, [[खडवली नदी]], [[चोरणा नदी]], [[तानसा नदी]], [[दहेरजा नदी]], देवकुंडी नदी, [[पिंजळ नदी]], [[पेल्हार नदी]], [[बारबी नदी]], [[भातसई नदी]] (भातसा नदी), [[भारंगी नदी]], [[भुमरी नदी]], [[मुरबाडी नदी]], [[वांदरी नदी]], [[वारोळी नदी]], [[वालधुनी नदी]], [[वैतरणा नदी]], [[सूर्या नदी]] ==[[धुळे जिल्हा]]== [[अनेर नदी]],[[तापी नदी]],[[गिरणा नदी]], अन्वर नाला,अमरावती नदी, [[अरुणावती नदी]], आरू नदी, कनोली नदी, [[कान नदी]], छडाई नाला, [[तापी नदी]], निरगुडी नाला, [[पांझरा नदी]], पान नदी, [[बुराई नदी]], बोरी नदी, [[भोगावती नदी]],मदारी नाला, वाहद नाला, [[सूर नदी]], सेडी नदी ==[[नंदुरबार जिल्हा]]== [[गोमती नदी|उदाई, गोमती नदी]], [[नर्मदा नदी|गोमाई नदी, नर्मदा नदी]], [[तापी नदी]], पाताळगंगा, [[पूर्णा नदी]], रंगवली, [[वाकी नदी]],शिवा नदी ==[[नवी मुंबई]] == कासार्डी नदी, गाधी नदी ==[[नागपूर जिल्हा]]== [[आंब नदी]], [[कन्हान नदी]], [[कोलार नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[जांब नदी]], [[नांद नदी]], [[नाग नदी]], [[पिवळी नदी]], [[पेंच नदी]], [[बावनथडी नदी]], [[सांड नदी]], [[वर्धा नदी]], [[आंभोरा नदी]](), [[वैनगंगा नदी]] ==[[नांदेड जिल्हा]]== [[आसना नदी]], उमरगा (नाला), *[[उलूपी नदी]], गांजोटी (नाला), *[[कयाधू नदी]], [[खेरी नदी]], *[[गोदावरी नदी]], [[चांदणी नदी]], [[तिरू नदी]], [[देवण नदी]], [[नल्ली नदी]], *[[पैनगंगा नदी]], [[बाणगंगा नदी]], [[बोरी नदी]], *[[मन्याड(मनार) नदी]], [[मण्यार नदी]], [[मांजरा नदी]], *[[लेंडी नदी]], [[वेणीथोरा नदी]], [[सरस्वती नदी]], *[[सीता नदी]], [[हरणी नदी]]. ==[[नाशिक जिल्हा]]== [[अडुळा नदी]], [[अळवंड नदी]], [[आरम नदी]], [[आळंदी नदी]], [[उंडओहोळ नदी]], [[उनंदा नदी]], [[कडवा नदी]], [[कवेरा नदी]], [[काश्यपी(कास) नदी]], [[कोलथी नदी]], कोळवण नदी, [[खार्फ नदी]], [[गिरणा नदी]], [[गुई नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[गोरडी नदी]], [[चोंदी नदी]], तान (सासू) नदी, [[तांबडी नदी]], [[दमणगंगा (दावण) नदी]], देव नदी, [[धामण नदी]], [[नंदिनी नदी]] ([[नासर्डी नदी]]), [[नार नदी]], [[पर्सुल नदी]], [[पांझरा नदी]], [[पार नदी]], पाराशरी नदी, [[पिंपरी नदी]], [[पिंपलाद नदी]], [[पुणंद नदी]], [[बाणगंगा नदी]], बामटी (मान) नदी), [[बारीक नदी]], [[बोरी नदी]], [[भीमा नदी (नाशिक जिल्हा), [[भोखण नदी]], मान नदी (बामटी नदी, [[मासा नदी]], [[मुळी नदी]], [[मोसम नदी]], [[म्हाळुंगी नदी]], [[वडाळी नदी]], [[वाकी नदी]], [[वाग नदी]], [[वाल नदी]], [[वालदेवी नदी]], [[वैतरणा नदी]], [[वैनत नदी]], [[वोटकी नदी]],शाकांबरी नदी, [सासू (तान) नदी *::'''इतर नाले, ओहोळ, प्रवाह वगैरे''': अळवली, कंजारी, कनेर, खाटकी, खेर, गुलाडी, तुंगाडी, देव, नेत्रावती, भामेर, भेवरी, वाटोळी, शाखी (शाकंबरी), सालवर, सुकी == [[परभणी जिल्हा]] == कर्परा नदी (कापरा नदी), [[गोदावरी नदी]], [[दुधना नदी]], [[पूर्णा नदी]],मासळी नदी == [[पालघर जिल्हा]] == [[उल्हास नदी|उल्हास]], [[तानसा नदी|तानसा]], [[तांबडी नदी|तांबडी]], [[दहेरजा नदी|देहेरजा]], [[पिंजाळ नदी|पाणेरी, पिंजाळ]], [[वैतरणा नदी|वैतरणा]], [[सूर्या नदी|सूर्या]] *उल्हास ही कोकणातील सर्वात लांब नदी आहे. ==[[पुणे जिल्हा]]== आंद्रा नदी, [[आंबी नदी]], [[आर नदी]], [[इंद्रायणी नदी]], उरवडे नदी, [[कऱ्हा नदी]], [[कानंदी नदी]], [[कुकडी नदी]], [[कुंडली नदी]], कुमंडला नदी, [[कोळवण नदी]], [[गुंजवणी नदी]], [[घोड नदी]], [[देव नदी]], [[नाग नदी]], [[नीरा नदी]], [[पवना नदी]], [[पुष्पावती नदी]], [[बुधा नदी]],बेलावडे नदी, [[भामा नदी]], [[भीमा नदी]], [[मांडवी नदी]], [[मीना नदी]], [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]], [[मोसे नदी]], [[राम नदी]], रिहे नदी, [[येलवंती नदी]] (येळवंती (Yelwanti), येळवंडी किंवा [[वेळवंडी नदी]]), [[वेळ नदी]], [[शिवगंगा नदी]], [[सुधा नदी]] ओढे-नाले-ओहोळ :<br/> आंबिल ओढा, खडकवासला धरणापासून निघालेले उजवे-डावे कालवे, पवना नदीला मिळणारा निगडीचा नाला, नागझरी, भैरोबा नाला, वडकी नाला, होतगी नाला,मोर ओहोळ, ==[[बीड जिल्हा]]== [[सिंधफणा नदी]], [[मांजरा नदी]], [[वाण नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[सरस्वती नदी]], [[बिंदुसरा नदी]], [[सीना नदी]],[[रेणा नदी]], [[कुंडलिका नदी]] ==[[बुलढाणा जिल्हा]]== [[उतवळी नदी]], [[खडकपूर्णा नदी]], [[नळगंगा नदी]], [[निपाणी नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बाणगंगा नदी]], [[बोर्डी नदी]], [[मन नदी]], [[मास नदी]], [[वाण नदी]], [[विश्वगंगा नदी]], [[ज्ञानगंगा नदी]],[[आमना नदी]], ==[[भंडारा जिल्हा]]== [[अंबागड नदी]], [[गाढवी नदी]], [[चूलबंद नदी]], [[बावनथडी नदी]], [[बहुळा नदी]], [[बोदलकसा नदी]], [[मरू नदी]], [[वैनगंगा नदी]], [[सूर नदी]] ==[[मुंबई]] शहर आणि उपनगर जिल्हे == [[उल्हास नदी]], [[ओशिवरा नदी]], [[दहिसर नदी]], [[पोयसर नदी]],माहीम नदी, महिकावती/[[मिठी नदी]] (बुजून गेलेल्या नद्या - चंदनगर नदी, वाकोला नदी, गाढी नदी, महाबली/माहूर नदी) ==[[यवतमाळ जिल्हा]]== [[अडाण नदी]] (अडाणा नदी), [[अरुणावती नदी]], [[खुनी नदी]], चक्रावती नदी, [[निर्गुणा नदी]] ([[निरगुडा नदी]]), [[पूस नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बेंबळा नदी]], रामगंगा नदी, [[वर्धा नदी]], [[वाघाडी नदी]], [[विदर्भा नदी]], [[वैनगंगा नदी]] ==[[रत्‍नागिरी जिल्हा]]== [[अंबा नदी]], [[अर्जुना नदी]], [[काजळी नदी]], [[केव नदी]], [[गड नदी]], [[चोरद नदी]], [[जगबुडी नदी]], [[जोग नदी]], [[नळकडी नदी]], [[नारिंगी नदी]], [[बोर नदी]], [[भारजा नदी]], [[मुचकुंदी नदी]], [[मृदानी नदी]], [[वाशिष्ठी नदी]], [[शास्त्री नदी]], [[शिव नदी]], [[शुक नदी]], [[वाघोटन नदी]], [[सप्तलिंगी नदी]], [[सावित्री नदी]] ==[[रायगड जिल्हा]]== अंबा नदी, उल्वे नदी, [[उल्हास नदी]], कामगंगा नदी, कामरंगा नदी, कासडी नदी, कासार्डी नदी, काळ नदी, काळुंद्रे नदी, [[कुंडलिका नदी]], खोपोली नदी, गांधार नदी, गाधी नदी, घोड नदी, तळोजा नदी, धावरी नदी (या नदीवर मोरबे येथे एक धरण आहे), नागेशरी नदी, पनवेल नदी, [[पाताळगंगा नदी]], पेज नदी, पोशीर नदी, बाळगंगा नदी, भोगावती नदी, मांदाड नदी, शिलर नदी, शिवथर नदी, [[सावित्री नदी]]. ==[[लातूर जिल्हा]]== कारंजा, [[तावरजा नदी]], [[तेरणा नदी|तीरू, तेरणा नदी]], [[मन्याड नदी|धरणी, मन्याड नदी]], [[मांजरा नदी]], [[रेणुका नदी]], [[लेंडी नदी]],देवणी नदी, [[मुदगळ नदी]] ==[[वर्धा जिल्हा]]== [[कार नदी]], [[धाम नदी]], [[पंचधारा नदी]], [[पोथरा नदी]], [[बाकळी नदी]], [[बोर नदी]], [[यशोदा नदी]], [[वर्धा नदी]], [[वेणा नदी]], [[वैनगंगा नदी]], ==[[वाशीम जिल्हा]]== [[अडाण नदी]], [[अरुणावती नदी]], [[काटेपूर्णा नदी]], [[कास नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[पूस नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बेंबळा नदी]] ==[[सांगली जिल्हा]]== [[अग्रणी नदी]], कटोरा ओढा,कासेगाव नदी, [[कृष्णा नदी]], खरा ओढा, [[पंचगंगा नदी]], पेठ नदी, [[बोर नदी]], [[मोरणा नदी]], [[येरळा नदी]], [[वारणा नदी]], वाळू ओढा, बेलवन नदी (बेवनुर) ==[[सातारा जिल्हा]]== [[उरमोडी नदी]], [[वारणा नदी]], [[वसना नदी]], [[(निरंजना)कुडाळी नदी]], [[कुरवली नदी]], [[कृष्णा नदी]], [[केरा नदी]], [[कोयना नदी]], [[तारळी नदी]], [[नीरा नदी]], [[बाणगंगा नदी (फलटण)]],[[ तिळगंगा नदी]], [[माण(मांड) नदी]], [[माणगंगा नदी]], [[मोरना नदी]], [[येरळा नदी]], [[वांगना नदी]], [[वांग नदी]], [[खेमवती नदी]], [[सोळशी नदी]] , [[सावित्री नदी]], [[नाग नदी]],[[जांभळी नदी]],[[वेण्णा नदी]], ==[[सिंधुदुर्ग जिल्हा]]== [[अरुणा नदी]], [[आचरा नदी]], [[कर्ली]], [[केसरी]], [[खांडरा नदी]], [[गड नदी]], [[जगबुडी]], [[जानवली]], [[जोग नदी]], डोंगरवाडीचा बारमाही झरा, [[तिल्लारी(तिलारी) नदी]], [[तेरेखोल नदी]], दाणोली नदी, [[देवगड नदी]], [[पियाळी नदी]], [[पीठढवळ नदी]], बंड्याचा बारमाही ओहोळ, बांदा नदी, [[बेल नदी|बेल नदी,]] [[भंगसाळ नदी]], [[वाघोटण नदी]], [[शिवगंगा नदी]], [[शुक नदी]], [[सरंबळ नदी]], [[सुखशांती नदी]] ==[[सोलापूर जिल्हा]]== [[अडिला नदी]], कुमठा नाला, [[गोरडा नदी]], [[चंद्रभागा(भीमा) नदी]], [[नागझरी नदी]], [[नीरा नदी]], [[बोटी नदी]],बोडकी नदी, [[भीमा नदी]], [[भेंड नदी]], [[भोगावती नदी]], [[माण नदी]],वराई नदी, शेलगी नाला, [[सीना नदी]], सीरा नदी, हत्तूर नाला, [[हरणी नदी]] ==[[हिंगोली जिल्हा]]== [[असना नदी]], [[कयाधू नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पैनगंगा नदी]] == संदर्भ == <br /> ==हे सुद्धा पहा == * [[जिल्हावार धरणे]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नद्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या]] [[वर्ग:याद्या]] 5oqbw7pqeoee0eburq089l9p30s2sgq 2699791 2699790 2026-08-07T01:49:39Z संतोष गोरे 135680 2699791 wikitext text/x-wiki महाराष्ट्रातील जिल्हावार नद्या, नाले, ओढे आणि ओहोळ याप्रमाणे आहेत : == [[अकोला जिल्हा]] == [[अडोळ नदी]], [[आस नदी]], [[उत्तवली नदी]], [[उमा नदी]], [[काटेपूर्णा नदी]], [[ कास नदी]], [[कुप्ती नदी]], [[गांधारी नदी]], [[गौतमी नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[तापी नदी]], [[नागझरी नदी]], [[निर्गुणा नदी]], [[पठार नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पेढी नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बोर्डी नदी]], [[भुईकंद नदी]], [[मन नदी]], [[मून नदी]], [[मोर्णा नदी]], [[म्हैस नदी]], [[वान नदी]], [[विद्रूपा नदी]], [[विश्वामित्री नदी]], [[शहानूर नदी]] ==[[अमरावती जिल्हा]]== [[आरणा नदी]], [[इराई नदी]], [[उमा नदी]], [[काटेपूर्णा नदी]], [[कापरा नदी]] ([[खापरा नदी]]), [[गाडगा नदी]], [[खंडू नदी]], [[खोलाट नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[चुडामण नदी]], [[तापी नदी]], [[तिगरी नदी]], [[निरगुडा नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पेंढी नदी]], [[बाखली नदी]], [[बुरशी नदी]], [[बेंबला नदी]], [[भावखुरी नदी]], [[भुलेश्वरी नदी]], [[मदू नदी]], [[यशोदा नदी]], [[वर्धा नदी]], [[वान नदी]], [[शहानूर नदी]], [[सिपना नदी]], [[सुरखी नदी]], ==[[अहमदनगर जिल्हा]]== कडा नदी, कडी नदी, कांबळी नदी, केरी नदी, केळी नदी, [[कुकडी नदी]], कौतिकी नदी, [[आढळा नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[घोडनदी नदी]], [[ढोरा नदी]], [[प्रवरा नदी]], बोकडी नदी, [[भीमा नदी]], [[मुळा नदी(अहमदनगर जिल्हा)|मुळा नदी]], [[मेहेकरी नदी|मेहेकरी]], [[सीना नदी]], [[हंगा नदी]] ==[[धाराशिव जिल्हा]]== [[मांजरा नदी]], [[तेरणा नदी]] ==[[छत्रपती संभाजीनगर जिल्हा]]== [[कौम नदी]], [[खेलना नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[चंदन नाला]], [[तापी नदी]], [[नागद नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[बुधना नदी]], भोल्डी नदी, [[वाघूर नदी]], [[शिवना नदी]] गिरजा नदी == [[कोकण]] == आचऱ्याची खाडी, उरणची खाडी, करंजाची खाडी, कर्लीची खाडी, कालावलीची खाडी, केळशीची खाडी, जंजिरा खाडी, जयगडची खाडी, जैतापूरची खाडी, ठाण्याची खाडी, दातिवरे खाडी, दाभोळची खाडी, देवगडची खाडी, धरमतरची खाडी, पनवेलची खाडी, पूर्णगडची खाडी, बाणकोटची खाडी, भाट्ये खाडी, भायंदरची खाडी, मनोरी खाडी, मालाड खाडी, माहीमची खाडी, माहुल खाडी, राजपुरीची खाडी, रेवदंडा खाडी, वरळीची खाडी, वसईची खाडी, विजयदुर्गची खाडी, वगैरे. ==[[कोल्हापूर जिल्हा]]== कडवी नदी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/paschim-maharashtra/kolhapur-news-cleanliness-kadvi-river-118936|title=लोकसहभागातून कडवी नदीपात्राची स्वच्छता {{!}} eSakal|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2020-03-04}}</ref>, कानसा नदी, [[कासारी नदी]], [[कुंभी नदी]], [[कृष्णा नदी]],गडवली नदी, [[घटप्रभा नदी]], चिकोत्रा नदी,जांभळी नदी, [[ताम्रपर्णी नदी]], [[तिल्लारी नदी]], [[तुळशी नदी]], [[दूधगंगा नदी]], धामणी नदी, [[पंचगंगा नदी]], [[भोगावती नदी (कोल्हापूर)]], [[मलप्रभा नदी]],मांगरी नदी, [[वारणा नदी]], [[वेदगंगा नदी]], [[सरस्वती(गुप्त) नदी]], [[हिरण्यकेशी नदी]]. पंचगंगा नदीला मिळणारे नाले/ओढे : जयंती, दुधाळी, बापट कॅम्प, लाईन बाजार, काळा ओढा, चंदूर ओढा, तिळवणी ओढा वगैरे. पोटफुगी, आंबरडी, अंवीर व कांद्रा हे प्रमुख ओढे कडवी नदीस मिळतात. ==[[गडचिरोली जिल्हा]]== [[गाढवी नदी]], [[इंद्रावती नदी]],कठाणी नदी, [[खोब्रागडी नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[दार्शनी नदी]], [[दीना नदी]], [[पोटफोडी नदी]], [[पोर नदी]], [[प्राणहिता नदी]], [[वर्धा नदी]], वांगेपल्ली नदी, [[वैनगंगा नदी]], [[सिवनी नदी]] ==[[गोंदिया जिल्हा]]== [[गाढवी नदी]], [[चुलबंद नदी]], [[पांगोली नदी]], [[बावनथडी नदी]], [[वाघ नदी]], [[वैनगंगा नदी]], [[शशीकरण नदी]] ==[[चंद्रपूर जिल्हा]]== इरई नदी, [[पैनगंगा नदी]], मूल नदी, [[वर्धा नदी]], [[वैनगंगा नदी]], [[प्राणहिता नदी]] ==[[जळगाव जिल्हा]]== [[अंजनी नदी]], [[अनेर नदी]], [[कान नदी]], कानोळी नदी, खोनाली नदी, [[गिरणा नदी]], [[गुळी नदी]], डोंगरी नदी, [[तापी नदी]], [[तितूर नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[बहुळा नदी]], [[बोरी नदी]], [[भूनक नदी]], [[भोकर नदी]], [[भोगावती नदी]], [[मंकी नदी]], [[मोर नदी]], [[रानवती नदी]], [[वाघूर नदी]], [[सुकी नदी]], [[सूर नदी]], [[हडकी नदी]] ==[[जालना जिल्हा]]== [[कल्याण नदी]], [[कुंडलिका नदी]], [[खेळणी नदी]], [[गल्हाटी नदी]], [[गिरजा नदी]], [[गोदावरी]], [[जीवरेखा नदी]], [[जुई नदी]], [[दुधना नदी]], [[धामना नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[मेह नदी]] ==[[ठाणे जिल्हा]]== [[उल्हास नदी]], [[कामवारी नदी]], [[काळू नदी]], कुंभेरी नदी, [[खडवली नदी]], [[चोरणा नदी]], [[तानसा नदी]], [[दहेरजा नदी]], देवकुंडी नदी, [[पिंजळ नदी]], [[पेल्हार नदी]], [[बारबी नदी]], [[भातसई नदी]] (भातसा नदी), [[भारंगी नदी]], [[भुमरी नदी]], [[मुरबाडी नदी]], [[वांदरी नदी]], [[वारोळी नदी]], [[वालधुनी नदी]], [[वैतरणा नदी]], [[सूर्या नदी]] ==[[धुळे जिल्हा]]== [[अनेर नदी]],[[तापी नदी]],[[गिरणा नदी]], अन्वर नाला,अमरावती नदी, [[अरुणावती नदी]], आरू नदी, कनोली नदी, [[कान नदी]], छडाई नाला, [[तापी नदी]], निरगुडी नाला, [[पांझरा नदी]], पान नदी, [[बुराई नदी]], बोरी नदी, [[भोगावती नदी]],मदारी नाला, वाहद नाला, [[सूर नदी]], सेडी नदी ==[[नंदुरबार जिल्हा]]== [[गोमती नदी|उदाई, गोमती नदी]], [[नर्मदा नदी|गोमाई नदी, नर्मदा नदी]], [[तापी नदी]], पाताळगंगा, [[पूर्णा नदी]], रंगवली, [[वाकी नदी]],शिवा नदी ==[[नवी मुंबई]] == कासार्डी नदी, गाधी नदी ==[[नागपूर जिल्हा]]== [[आंब नदी]], [[कन्हान नदी]], [[कोलार नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[जांब नदी]], [[नांद नदी]], [[नाग नदी]], [[पिवळी नदी]], [[पेंच नदी]], [[बावनथडी नदी]], [[सांड नदी]], [[वर्धा नदी]], [[आंभोरा नदी]](), [[वैनगंगा नदी]] ==[[नांदेड जिल्हा]]== [[आसना नदी]], उमरगा (नाला), *[[उलूपी नदी]], गांजोटी (नाला), *[[कयाधू नदी]], [[खेरी नदी]], *[[गोदावरी नदी]], [[चांदणी नदी]], [[तिरू नदी]], [[देवण नदी]], [[नल्ली नदी]], *[[पैनगंगा नदी]], [[बाणगंगा नदी]], [[बोरी नदी]], *[[मन्याड(मनार) नदी]], [[मण्यार नदी]], [[मांजरा नदी]], *[[लेंडी नदी]], [[वेणीथोरा नदी]], [[सरस्वती नदी]], *[[सीता नदी]], [[हरणी नदी]]. ==[[नाशिक जिल्हा]]== [[अडुळा नदी]], [[अळवंड नदी]], [[आरम नदी]], [[आळंदी नदी]], [[उंडओहोळ नदी]], [[उनंदा नदी]], [[कडवा नदी]], [[कवेरा नदी]], [[काश्यपी(कास) नदी]], [[कोलथी नदी]], कोळवण नदी, [[खार्फ नदी]], [[गिरणा नदी]], [[गुई नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[गोरडी नदी]], [[चोंदी नदी]], तान (सासू) नदी, [[तांबडी नदी]], [[दमणगंगा (दावण) नदी]], देव नदी, [[धामण नदी]], [[नंदिनी नदी]] ([[नासर्डी नदी]]), [[नार नदी]], [[पर्सुल नदी]], [[पांझरा नदी]], [[पार नदी]], पाराशरी नदी, [[पिंपरी नदी]], [[पिंपलाद नदी]], [[पुणंद नदी]], [[बाणगंगा नदी]], बामटी (मान) नदी), [[बारीक नदी]], [[बोरी नदी]], [[भीमा नदी (नाशिक जिल्हा), [[भोखण नदी]], मान नदी (बामटी नदी, [[मासा नदी]], [[मुळी नदी]], [[मोसम नदी]], [[म्हाळुंगी नदी]], [[वडाळी नदी]], [[वाकी नदी]], [[वाग नदी]], [[वाल नदी]], [[वालदेवी नदी]], [[वैतरणा नदी]], [[वैनत नदी]], [[वोटकी नदी]],शाकांबरी नदी, [सासू (तान) नदी *::'''इतर नाले, ओहोळ, प्रवाह वगैरे''': अळवली, कंजारी, कनेर, खाटकी, खेर, गुलाडी, तुंगाडी, देव, नेत्रावती, भामेर, भेवरी, वाटोळी, शाखी (शाकंबरी), सालवर, सुकी == [[परभणी जिल्हा]] == कर्परा नदी (कापरा नदी), [[गोदावरी नदी]], [[दुधना नदी]], [[पूर्णा नदी]],मासळी नदी == [[पालघर जिल्हा]] == [[उल्हास नदी|उल्हास]], [[तानसा नदी|तानसा]], [[तांबडी नदी|तांबडी]], [[दहेरजा नदी|देहेरजा]], [[पिंजाळ नदी|पाणेरी, पिंजाळ]], [[वैतरणा नदी|वैतरणा]], [[सूर्या नदी|सूर्या]] *उल्हास ही कोकणातील सर्वात लांब नदी आहे. ==[[पुणे जिल्हा]]== आंद्रा नदी, [[आंबी नदी]], [[आर नदी]], [[इंद्रायणी नदी]], उरवडे नदी, [[कऱ्हा नदी]], [[कानंदी नदी]], [[कुकडी नदी]], [[कुंडली नदी]], कुमंडला नदी, [[कोळवण नदी]], [[गुंजवणी नदी]], [[घोड नदी]], [[देव नदी]], [[नाग नदी]], [[नीरा नदी]], [[पवना नदी]], [[पुष्पावती नदी]], [[बुधा नदी]],बेलावडे नदी, [[भामा नदी]], [[भीमा नदी]], [[मांडवी नदी]], [[मीना नदी]], [[मुठा नदी]], [[मुळा नदी]], [[मोसे नदी]], [[राम नदी]], रिहे नदी, [[येलवंती नदी]] (येळवंती (Yelwanti), येळवंडी किंवा [[वेळवंडी नदी]]), [[वेळ नदी]], [[शिवगंगा नदी]], [[सुधा नदी]] ओढे-नाले-ओहोळ :<br/> आंबिल ओढा, खडकवासला धरणापासून निघालेले उजवे-डावे कालवे, पवना नदीला मिळणारा निगडीचा नाला, नागझरी, भैरोबा नाला, वडकी नाला, होतगी नाला,मोर ओहोळ, ==[[बीड जिल्हा]]== [[सिंधफणा नदी]], [[मांजरा नदी]], [[वाण नदी]], [[गोदावरी नदी]], [[सरस्वती नदी]], [[बिंदुसरा नदी]], [[सीना नदी]],[[रेणा नदी]], [[कुंडलिका नदी]] ==[[बुलढाणा जिल्हा]]== [[उतवळी नदी]], [[खडकपूर्णा नदी]], [[नळगंगा नदी]], [[निपाणी नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बाणगंगा नदी]], [[बोर्डी नदी]], [[मन नदी]], [[मास नदी]], [[वाण नदी]], [[विश्वगंगा नदी]], [[ज्ञानगंगा नदी]],[[आमना नदी]], ==[[भंडारा जिल्हा]]== [[अंबागड नदी]], [[गाढवी नदी]], [[चूलबंद नदी]], [[बावनथडी नदी]], [[बहुळा नदी]], [[बोदलकसा नदी]], [[मरू नदी]], [[वैनगंगा नदी]], [[सूर नदी]] ==[[मुंबई]] शहर आणि उपनगर जिल्हे == [[उल्हास नदी]], [[ओशिवरा नदी]], [[दहिसर नदी]], [[पोयसर नदी]],माहीम नदी, महिकावती/[[मिठी नदी]] (बुजून गेलेल्या नद्या - चंदनगर नदी, वाकोला नदी, गाढी नदी, महाबली/माहूर नदी) ==[[यवतमाळ जिल्हा]]== [[अडाण नदी]] (अडाणा नदी), [[अरुणावती नदी]], [[खुनी नदी]], चक्रावती नदी, [[निर्गुणा नदी]] ([[निरगुडा नदी]]), [[पूस नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बेंबळा नदी]], रामगंगा नदी, [[वर्धा नदी]], [[वाघाडी नदी]], [[विदर्भा नदी]], [[वैनगंगा नदी]] ==[[रत्‍नागिरी जिल्हा]]== [[अंबा नदी]], [[अर्जुना नदी]], [[काजळी नदी]], [[केव नदी]], [[गड नदी]], [[चोरद नदी]], [[जगबुडी नदी]], [[जोग नदी]], [[नळकडी नदी]], [[नारिंगी नदी]], [[बोर नदी]], [[भारजा नदी]], [[मुचकुंदी नदी]], [[मृदानी नदी]], [[वाशिष्ठी नदी]], [[शास्त्री नदी]], [[शिव नदी]], [[शुक नदी]], [[वाघोटन नदी]], [[सप्तलिंगी नदी]], [[सावित्री नदी]] ==[[रायगड जिल्हा]]== अंबा नदी, उल्वे नदी, [[उल्हास नदी]], कामगंगा नदी, कामरंगा नदी, कासडी नदी, कासार्डी नदी, काळ नदी, काळुंद्रे नदी, [[कुंडलिका नदी]], खोपोली नदी, गांधार नदी, गाधी नदी, घोड नदी, तळोजा नदी, धावरी नदी (या नदीवर मोरबे येथे एक धरण आहे), नागेशरी नदी, पनवेल नदी, [[पाताळगंगा नदी]], पेज नदी, पोशीर नदी, बाळगंगा नदी, भोगावती नदी, मांदाड नदी, शिलर नदी, शिवथर नदी, [[सावित्री नदी]]. ==[[लातूर जिल्हा]]== कारंजा, [[तावरजा नदी]], [[तेरणा नदी|तीरू, तेरणा नदी]], [[मन्याड नदी|धरणी, मन्याड नदी]], [[मांजरा नदी]], [[रेणुका नदी]], [[लेंडी नदी]],देवणी नदी, [[मुदगळ नदी]] ==[[वर्धा जिल्हा]]== [[कार नदी]], [[धाम नदी]], [[पंचधारा नदी]], [[पोथरा नदी]], [[बाकळी नदी]], [[बोर नदी]], [[यशोदा नदी]], [[वर्धा नदी]], [[वेणा नदी]], [[वैनगंगा नदी]], ==[[वाशीम जिल्हा]]== [[अडाण नदी]], [[अरुणावती नदी]], [[काटेपूर्णा नदी]], [[कास नदी]], [[चंद्रभागा नदी]], [[पूस नदी]], [[पैनगंगा नदी]], [[बेंबळा नदी]] ==[[सांगली जिल्हा]]== [[अग्रणी नदी]], कटोरा ओढा,कासेगाव नदी, [[कृष्णा नदी]], खरा ओढा, [[पंचगंगा नदी]], पेठ नदी, [[बोर नदी]], [[मोरणा नदी]], [[येरळा नदी]], [[वारणा नदी]], वाळू ओढा, बेलवन नदी (बेवनुर) ==[[सातारा जिल्हा]]== [[उरमोडी नदी]], [[वारणा नदी]], [[वसना नदी]], [[(निरंजना)कुडाळी नदी]], [[कुरवली नदी]], [[कृष्णा नदी]], [[केरा नदी]], [[कोयना नदी]], [[तारळी नदी]], [[नीरा नदी]], [[बाणगंगा नदी (फलटण)]],[[ तिळगंगा नदी]], [[माण(मांड) नदी]], [[माणगंगा नदी]], [[मोरना नदी]], [[येरळा नदी]], [[वांगना नदी]], [[वांग नदी]], [[खेमवती नदी]], [[सोळशी नदी]] , [[सावित्री नदी]], [[नाग नदी]],[[जांभळी नदी]],[[वेण्णा नदी]], ==[[सिंधुदुर्ग जिल्हा]]== [[अरुणा नदी]], [[आचरा नदी]], [[कर्ली]], [[केसरी]], [[खांडरा नदी]], [[गड नदी]], [[जगबुडी]], [[जानवली]], [[जोग नदी]], डोंगरवाडीचा बारमाही झरा, [[तिल्लारी(तिलारी) नदी]], [[तेरेखोल नदी]], दाणोली नदी, [[देवगड नदी]], [[पियाळी नदी]], [[पीठढवळ नदी]], बंड्याचा बारमाही ओहोळ, बांदा नदी, [[बेल नदी|बेल नदी,]] [[भंगसाळ नदी]], [[वाघोटण नदी]], [[शिवगंगा नदी]], [[शुक नदी]], [[सरंबळ नदी]], [[सुखशांती नदी]] ==[[सोलापूर जिल्हा]]== [[अडिला नदी]], कुमठा नाला, [[गोरडा नदी]], [[चंद्रभागा(भीमा) नदी]], [[नागझरी नदी]], [[नीरा नदी]], [[बोटी नदी]],बोडकी नदी, [[भीमा नदी]], [[भेंड नदी]], [[भोगावती नदी]], [[माण नदी]],वराई नदी, शेलगी नाला, [[सीना नदी]], सीरा नदी, हत्तूर नाला, [[हरणी नदी]] ==[[हिंगोली जिल्हा]]== [[असना नदी]], [[कयाधू नदी]], [[पूर्णा नदी]], [[पैनगंगा नदी]] ==हे सुद्धा पहा == * [[जिल्हावार धरणे]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतातील नद्या]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील नद्या]] [[वर्ग:याद्या]] 6vrcnk8bnx1o61rxozu2tdwfp3jgg96 0 127475 2699738 1764257 2026-08-06T19:44:48Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699738 wikitext text/x-wiki {{Infobox football match | title = १९३४ फिफा विश्वचषक अंतिम सामना | image = | event = [[१९३४ फिफा विश्वचषक]] | team1 = {{nft|Italy}} | team1association = {{flagicon|ITA|1861|size=30px}} | team1score = २ | team2 = {{nft|Czechoslovakia}} | team2association = {{flagicon|TCH|size=30px}} | team2score = १ | details = | date = १० जून १९३४ | stadium = स्टेडियो नॅशिनोल, | city = [[रोम]] | man_of_the_match1a = | referee = [[इवान एक्लिंड]] (स्वीडन) | attendance = ~४५,००० | weather = | previous = [[१९३० फिफा विश्वचषक अंतिम सामना|१९३०]] | next = [[१९३८ फिफा विश्वचषक अंतिम सामना|१९३८]] }} ==सामना माहिती== {{फुटबॉल सामना |तारीख = १० जून १९३४ |time = १७:०० CEST |संघ१ = {{fb-rt|ITA|1861}} |गोल = २–१ |aet = yes |रिपोर्ट = [http://www.fifa.com/worldcup/archive/edition=3/results/matches/match=1134/report.html Report] |संघ२ = {{fb|TCH}} |गोल१ = [[रेमुंडो ओर्सी|ओर्सी]] {{फुटबॉल गोल|८१}}<br />[[अँजेलो शिवियो|शिवियो]] {{फुटबॉल गोल|९५}} |गोल२ = [[अँटोनियो पुक|पुक]] {{फुटबॉल गोल|७१}} |मैदान = स्टेडियो नॅशिनोल, [[रोम]] |प्रेक्षक_संख्या = ५५,००० |पंच = [[इवान एक्लिंड]] (स्वीडन) }} {{विस्तार| फुटबॉल विश्वचषक}} ==संदर्भनोंदी== {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == *[http://www.planetworldcup.com/CUPS/1934/wc34final.html 1934 FIFA World Cup Final planetworldcup.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171117165857/http://www.planetworldcup.com/CUPS/1934/wc34final.html |date=2017-11-17 }} {{फिफा विश्वचषक}} 7mu7gfzjtz1x9n34tdkgihdc925wrna 10 163025 2699925 2697651 2026-08-07T10:07:43Z Dharmadhyaksha 28394 2699925 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = भारतामधील जिल्हे |title = भारताच्या [[भारताची राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश|राज्यांमधील]] [[भारतातील जिल्ह्यांची यादी|जिल्हे]] |state = {{{state|autocollapse}}} |listclass = hlist |image = {{flagicon|India|size=64px}} |group1 = राज्य |list1 = * [[आंध्र प्रदेशमधील जिल्हे|आंध्र प्रदेश]] * [[अरुणाचल प्रदेशमधील जिल्हे|अरुणाचल प्रदेश]] * [[आसाममधील जिल्हे|आसाम]] * [[बिहारमधील जिल्हे|बिहार]] * [[छत्तीसगढमधील जिल्हे|छत्तीसगढ]] * [[गोव्यामधील जिल्हे|गोवा]] * [[गुजरातमधील जिल्हे|गुजरात]] * [[हरियाणामधील जिल्हे|हरियाणा]] * [[हिमाचल प्रदेशमधील जिल्हे|हिमाचल प्रदेश]] * [[झारखंडमधील जिल्हे|झारखंड]] * [[कर्नाटकमधील जिल्हे|कर्नाटक]] * [[केरळमधील जिल्हे|केरळ]] * [[मध्य प्रदेशमधील जिल्हे|मध्य प्रदेश]] * [[महाराष्ट्रामधील जिल्हे|महाराष्ट्र]] * [[मणिपूरमधील जिल्हे|मणिपूर]] * [[मेघालयमधील जिल्हे|मेघालय]] * [[मिझोरममधील जिल्हे|मिझोरम]] * [[नागालँडमधील जिल्हे|नागालँड]] * [[ओडिशामधील जिल्हे|ओडिशा]] * [[पंजाबमधील जिल्हे|पंजाब]] * [[राजस्थानमधील जिल्हे|राजस्थान]] * [[सिक्कीममधील जिल्हे|सिक्कीम]] * [[तमिळनाडूमधील जिल्हे|तमिळनाडू]] * [[तेलंगणामधील जिल्हे|तेलंगणा]] * [[त्रिपुरामधील जिल्हे|त्रिपुरा]] * [[उत्तर प्रदेशमधील जिल्हे|उत्तर प्रदेश]] * [[उत्तराखंडमधील जिल्हे|उत्तराखंड]] * [[पश्चिम बंगालमधील जिल्हे|पश्चिम बंगाल]] |group2 = केंद्रशासित प्रदेश |list2 = * [[अंदमान आणि निकोबार बेटांमधील जिल्हे|अंदमान आणि निकोबार बेटे]] * [[चंदिगढ]] * [[दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीवमधील जिल्हे|दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीव]] * [[जम्मू आणि काश्मीरमधील जिल्हे|जम्मू आणि काश्मीर]] * [[दिल्लीमधील जिल्हे|दिल्ली]] * [[लडाखमधील जिल्हे|लडाख]] * [[लक्षद्वीप]] * [[पुडुचेरीमधील जिल्हे|पुडुचेरी]] |group3 = इतर |list3 = * [[भारताची राज्ये आणि केंद्रशासित प्रदेश]] * [[भारताचे स्वायत्त प्रशासकीय विभाग]] }} <noinclude> {{collapsible option}} [[वर्ग:भारतीय मार्गक्रमण साचे]] [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे|*]] </noinclude> iz8hc5b4mdwwga7ksq5b8fbdnz7hghj 0 166104 2699641 2699200 2026-08-06T14:52:36Z ~2026-43459-49 185998 2699641 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} [[चित्र:Sikkim districts before 2021.svg|इवलेसे|२०२१ आधिचे सिक्कीममधील जिल्हे.]] [[चित्र:Sikkim districts after 2021.svg|इवलेसे|२०२१ नंतरचे सिक्कीममधील जिल्हे ]] [[File:A scene from Kanchendzonga National Park, Sikkim (3).jpg|इवलेसे|[[कांचनजंगा राष्ट्रीय उद्यान]] [[मंगन जिल्हा|मंगन जिल्ह्यात]] स्थित आहे.]] भारत देशाच्या '''[[सिक्कीम]]''' ह्या लहान राज्यामध्ये एकूण ६ [[जिल्हा|जिल्हे]] आहेत. ==इतिहास == १९७५ मध्ये सिक्कीम राज्याचे भारतात विलीनीकरण होऊन ते भारताचे २२ वे राज्य बनले, तेव्हाच तेथील मूळ चार जिल्ह्यांची अधिकृतपणे स्थापना करण्यात आली होती. २१ डिसेंबर २०२१ रोजी, सिक्कीम सरकारने दोन नवीन जिल्ह्यांची निर्मिती तसेच विद्यमान चार जिल्ह्यांची नावे बदलण्याची घोषणा केली; त्यानुसार "उत्तर सिक्कीम"चे नाव [[मंगन जिल्हा|मंगन]], "पश्चिम सिक्कीम"चे नाव [[ग्यालशिंग जिल्हा|ग्यालशिंग]], "पूर्व सिक्कीम"चे नाव [[गंगटोक जिल्हा|गंगटोक]] आणि "दक्षिण सिक्कीम"चे नाव [[नामची जिल्हा|नामची]] असे नामकरण करण्यात आले.<ref>{{cite web |url = https://www.eastmojo.com/sikkim/2021/12/22/sikkim-gets-two-new-districts-rejigs-others-details-here/ |title = Sikkim gets two new districts, rejigs others|access-date = 22 December 2021}}</ref> पूर्व सिक्कीम जिल्ह्यातील पाक्योंग उपविभागाचे विभाजन करून [[पाक्योंग जिल्हा]] आणि पश्चिम सिक्कीम जिल्ह्यातील सोरेंग उपविभागाचे विभाजन करून [[सोरेंग जिल्हा]] तयार करण्यात आला.<ref>{{Cite web | date=2021-12-22 |title=Sikkim to carve out Pakyong, Soreng districts |url=https://www.thestatesman.com/bengal/sikkim-carve-pakyong-soreng-districts-1503032543.html |access-date=2024-06-15 |website=The Statesman |language=en}}</ref> == यादी == {| class="wikitable sortable" ! क्र. ! संकेत ! जिल्हा ! मुख्यालय ! लोकसंख्या (२०११)<ref>{{cite web|url = http://censusindia.gov.in/2011-prov-results/data_files/sikkim/stm1.xls |format=XLS |title = Ranking od (sic) Districts by Population Size |publisher = The Registrar General & Census Commissioner, India, New Delhi-110011 |date = 2010–2011 |access-date = 19 September 2011 }}</ref> ! क्षेत्रफळ (किमी²) ! घनता (/किमी²) ! निर्मीती ! नकाशा |- | १ || ES|| [[गंगटोक जिल्हा]] || [[गंगटोक]] || 281,293|| 954|| 257 || १९७५ || [[File:Gangtok in Sikkim (India).svg|100x100px]] |- | २ || WS|| [[ग्यालशिंग जिल्हा]]|| [[ग्यालशिंग]]|| 136,299|| 1,166|| 106 || १९७५ || [[File:Gyalshing in Sikkim (India).svg|100x100px]] |- | ३ || NS || [[मंगन जिल्हा]]|| [[मंगन]]|| 43,354|| 4,226|| 10 || १९७५ || [[File:Mangan in Sikkim (India).svg|100x100px]] |- | ४ || SS|| [[नामची जिल्हा]]|| [[नामची]]|| 146,742|| 750|| 175 || १९७५ || [[File:Namchi in Sikkim (India).svg|100x100px]] |- | ५ || PS|| [[पाक्योंग जिल्हा]]|| [[पाक्योंग]]|| 74,583|| 404|| 180 || २०२१ || [[File:Pakyong in Sikkim (India).svg|100x100px]] |- | ६ || SGS|| [[सोरेंग जिल्हा]] || [[सोरेंग]]|| na|| na|| na || २०२१ || [[File:Soreng in Sikkim (India).svg|100x100px]] |- |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतामधील जिल्हे}} {{सिक्कीम}} [[वर्ग:सिक्कीममधील जिल्हे| ]] [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] 5uo11nrq421x81ay6glau0jryrsu41p 1 184042 2699854 1358665 2026-08-07T04:52:34Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[चर्चा:रूनाको मॉर्टन]] वरुन [[चर्चा:रुनाको मॉर्टन]] ला हलविला 1358665 wikitext text/x-wiki {{रिकामे पान}} jvciopc55qprx4fqk93u0jr6gr989gv 0 187090 2699766 2699125 2026-08-07T00:13:42Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[गिलगिट‑बल्तिस्तान]] to [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] 2699766 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] awf6rmykpm4l6y9ccqb82ykegnuhn6r 1 187091 2699764 2699124 2026-08-07T00:13:20Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[चर्चा:गिलगिट‑बल्तिस्तान]] to [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] 2699764 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] 4axitaha1qmdhf6vabttavmcoew9biq 0 195518 2699933 1602610 2026-08-07T10:18:40Z Nitin.kunjir 4684 2699933 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेटपटू संपूर्ण माहिती | नाव = सौम्य सरकार | image =Soumya Sarkar (1) (cropped).jpg | image_size = 250px | देश= बांगलादेश | देश_इंग्लिश_नाव = Bangladesh | पूर्ण नाव = सौम्य सरकार | उपाख्य = | living = true | दिनांकजन्म = २५ | महिनाजन्म = २ | वर्षजन्म = १९९३ | स्थान_जन्म = [[सत्खिरा]], [[खुलना]] | देश_जन्म = बांगलादेश | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = ६ | heightinch = ० | heightm = | फलंदाजीची पद्धत = डावखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने मध्यम-जलदगती | विशेषता = [[फलंदाज]] | international = true | source = {{cricinfo|ref=india/content/player/436677.html}} }} '''सौम्य सरकार''' (बंगाली: সৌম্য সরকার) (जन्म २५ फेब्रुवारी १९९३, [[सत्खिरा]] येथे) हा [[बांगलादेश]]कडून आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे. तो डावखोरा फलंदाज असून व उजव्या हाताने जलद मध्यमगती गोलंदाजी करतो. {{Stub-बांगलादेशचा क्रिकेट खेळाडू}} [[वर्ग:बांगलादेशचे क्रिकेट खेळाडू|सरकार, सौम्य]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९९३ मध्ये जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:२५ फेब्रुवारी रोजी जन्मलेले क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] a5i33am91eip3kod3s6mbu9gf0un5yo 0 213100 2699568 2435173 2026-08-06T12:10:43Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699568 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''विलास चाफेकर''' हे पुण्यातील [[वंचित विकास]] या संस्थेचे संस्थापक आहेत. इतर अनेक कामांसमवेत [[देवदासी]]ना मूळ प्रवाहात आणण्याचे कार्य ही संस्था करते. चाफेकरांना त्यांच्या कार्यासाठी अनेक पुरस्कारांनी गौरवण्यात आले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.loksatta.com/pune-news/scholars-dr-ramchandra-praise-vilas-chaphekar-work-1241836/|title=वंचित विकास संस्थेचे विलास चाफेकर यांचा अमृतमहोत्सवी सत्कार|दिनांक=2016-05-24|संकेतस्थळ=Loksatta|भाषा=mr-IN|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-16}}</ref> विलास चाफेकर यांनी मुंबई विद्यापीटातून त्यानी सुवर्णपदक मिळवीत एम.ए. (हिंदी) केले आहे, त्याशिवाय ते पुणे विद्यापीठाचे M.Ed. आहेत. 'Education science : Comparative studies of education -various countries'हा प्रबंधासाठीचा विषय घेऊन पीएच.डी. करत होते, पण ते काम अपुरे राहिले. वयाच्या १७व्या वर्षी विलास चाफेकरांनी भटकी मुले, झोपडपट्टीतील मुले आदींच्या उन्नतीसाठी समाजकार्यास सुरुवात केली. वयाच्या ७५व्या वर्षीदेखील ते शिक्षण, आरॊग्य, भूमिहीनांची उन्नती, भटक्या जमाती यांसारख्या सामाजिक विषयांत सक्रिय आहेत. 'नीहार' ही त्यांनी त्यांनी वेश्यांच्या मुलांसाठी वसवलेली वसाहत आहे. हिची सुरुवात ५ जुलै १९८९ रॊजी झाली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/autobiography-by-vilas-chafekar/articleshow/56705540.cms|title=एका कार्यकर्त्याचे प्रांजळ आत्मकथन|दिनांक=2017-01-22|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-30|archive-date=2017-09-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20170915094511/http://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/autobiography-by-vilas-chafekar/articleshow/56705540.cms|url-status=dead}}</ref> ==वंचित विकास मार्फत विलास चाफेकर चालवत असलेले प्रकल्प == * अभया (एकाकी स्त्रियांना एकत्र आणणारी संस्था) * अभिरुची : वंचित मुलांसाठी खेळ, नाच, गाणी, अभिनय आदी शाळाबाह्य उपक्रम राबवणारी संस्था * अवयवदान जागृतीसाठी काम करणारी संस्था * आदिवासी मुलींचे चंडिकादेवी वसतिगृह * एचआयव्ही/एड्स जागृति कार्यक्रम राबवणारी संस्था * निर्मळ रानवारा (मुलांसाठीचे सन १९८४ पासून प्रकाशित होणारे मासिक) * फुलवा : नीहारमध्यॆ जागा न मिळालेल्या मुलांसाठी बालवर्गापासून ते संगणक शिक्षणापर्यंत शिक्षण देणारी शाळा * मानवनिर्माण (समाजसेवेसाठी स्वयंसेवक बनवणारी संस्था) * लातूरचे सबला महिला केंद्र : मराठवाड्यातील ग्रामीण भागांतून आलेल्या घटस्फोटित, परित्यक्ता आणि विधवा स्त्रियांना मदत करणारी संस्था * पुण्याचे सबला महिला केंद्र * वेश्यावस्तीतील स्त्रियांसाठी आरोग्य आणि समुपदेशन केंद्र == पुस्तके == * रात्रंदिन आम्हा... (आत्मचरित्र) २०१६ साली प्रसिद्ध. * नीहार * १६ डिसेंबर * पंचायत राज ==पुरस्कार== * पुणे महापालिकेकडून समाजभूषण पुरस्कार * समाजशिल्पी पुरस्कार (मुंबई, १९९५) * समाज सुधारक [[गोपाळ गणेश आगरकर]] पुरस्कार * हृदयमित्र प्रतिष्ठानचा पुरस्कार == संदर्भयादी == <references/>२. http://www.rasik.com/cgi_bin/display_author.cgi?authorId=a17124&lang=marathi{{मृत दुवा|date=February 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ३. https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/policenama-epaper-policnam/samajakary+karatana+svatahche+aarogy+japave+vilas+chaphekar-newsid-95089778 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190819131946/https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/policenama-epaper-policnam/samajakary+karatana+svatahche+aarogy+japave+vilas+chaphekar-newsid-95089778 |date=2019-08-19 }} ४. https://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/autobiography-by-vilas-chafekar/articleshow/56705540.cms {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170915094511/http://maharashtratimes.indiatimes.com/editorial/samwad/autobiography-by-vilas-chafekar/articleshow/56705540.cms |date=2017-09-15 }} {{DEFAULTSORT:चाफेकर, विलास}} [[वर्ग:मराठी समाजसेवक]] k7fcqkn4huddd6vjetwds3jcfhabtj3 0 228998 2699862 2345120 2026-08-07T05:18:23Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699862 wikitext text/x-wiki {{ माहिती संचिका}} '''संभाजी पार्क''' हे [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्राच्या]] [[पुणे]] शहरातील उद्यान आहे. शहराच्या मध्यवर्ती भागात [[डेक्कन जिमखाना]] आणि [[बालगंधर्व रंगमंदिर|बालगंधर्व रंगमंदिराच्या]] मध्ये असलेल्या या उद्यानाला [[छत्रपती संभाजी]] महाराज यांचे नाव देण्यात आलेले आहे. हे उद्यान [[जंगली महाराज रस्ता, पुणे|जंगली महाराज रस्त्यालगत]] असून त्याच्या दुसऱ्या बाजूला [[मुठा नदी]] आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=गूगल नकाशा|दुवा=https://www.google.com/maps/place/Chhatrapati+Sambhaji+Garden/@18.5202103,73.8452857,17z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x3bc2c076376a508d:0xbd1d8ed622b6afe9!2sChatrapati+Sambhaji+Maharaj+Bridge,+Pune,+Maharashtra,+India!3b1!8m2!3d18.5137197!4d73.8430219!3m4!1s0x3bc2c0797819db6d:0x7189cbfc480702a5!8m2!3d18.5207009!4d73.8471385|संकेतस्थळ=गूगल|प्रकाशक=गूगल|ॲक्सेसदिनांक=२०१८-०५-१६}}</ref> या उद्यानात मत्स्यालय, खेळातला किल्ला, कारंजे आणि मुलांना खेळण्याची साधने आहेत. या उद्यानात मोफत प्रवेश असून मत्स्यालयासाठी प्रवेशशुल्क आहे. हे उद्यान रोज खुले असते आणि मत्स्यालय बुधवार बंद तर इतर दिवशी सकाळी ८ ते ११ आणि सायंकाळी ४ ते ८:३० पर्यंत खुले असते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=संभाजी पार्क|दुवा=https://pmc.gov.in/en/sambhaji-park|संकेतस्थळ=[[पुणे महापालिका]]|प्रकाशक=[[पुणे महापालिका]]|ॲक्सेसदिनांक=२०१८-०५-१६}}</ref> {{पुणे}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पुणे]] [[वर्ग:संभाजी महाराज यांच्या नावे असलेल्या गोष्टी]] hqbqpcltpnjmkt8bcasjackvbh81srt 0 233923 2699606 2652834 2026-08-06T14:15:00Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699606 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट व्यक्ती | चौकट_रुंदी = | नाव = श्रीपाद वैद्य [[चित्र:SHRIPAD.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] | चित्र_आकारमान = | चित्रशीर्षक = श्रीपाद वैद्य | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्म_दिनांक =५ मे १९६९ | जन्म_स्थान = [[नागपूर]] | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | नागरिकत्व = [[भारतीय]] | धर्म = [[हिंदू]] | वडील = कृष्णराव शंकर वैद्य | आई = शारदा कृष्णराव वैद्य | पुरस्कार = दिल्ली येथे भारत गौरव पुरस्काराने सन्मानित }} '''श्रीपाद वैद्य''' हे 'पर्यावरणीय मानव विकास' या विषयाचे जनक<ref>{{स्रोत बातमी|title=Vaidya inducted into Super Human Hall of Fame, UK|publisher=The Hitavada|publication-date=July 29, 2020|pages=5 (Cityline)|language=English|quote=He is the founder of the subject, 'Environmental Human Development', which has a great potential to contribute towards sustainable development.}}</ref><ref name=":91" />, सर्वप्रथम व्याख्याकर्ता ऑथर, रिसर्च चँपियन व ॲडव्होकेट आहेत.<ref name=":0">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Vaidya's new subject in record book|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया (Nagpur Times)|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publication-date=April 4, 2018|page=Page 4}}</ref><ref name=":1">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://indiabookofrecords.in/first-eco-innovator-champion-to-define-the-subject-of-environmental-human-development/|title=FIRST ECO-INNOVATOR CHAMPION TO DEFINE THE SUBJECT OF 'ENVIRONMENTAL HUMAN DEVELOPMENT – India Book of Records|date=2018-04-18|work=India Book of Records|access-date=2018-09-13|language=en-US}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.rhrindianrecords.co.in/latest.php|title=Record Holders Republic (INDIA)|संकेतस्थळ=www.rhrindianrecords.co.in|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-13|archive-date=2022-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114214259/http://www.rhrindianrecords.co.in/latest.php|url-status=dead}}</ref> ते पर्यावरणवादी, लेखक, कवी व नवनिर्मितिकारसुद्धा आहेत. पर्यावरणीय मानव विकास या विषयाच्या व्याख्येच्या अनुशंगाने पाणी, अन्न, ऊर्जा, नवनवीन खेळ, नवनिर्मिती, इकोवरशिप, विज्ञान, साहित्य, लेखन, कला, इत्यादी सारख्या पर्यावरणीय मानव विकासात महत्त्वाच्या ठरणाऱ्या बाबींमध्ये त्यांनी केलेले विक्रम व उपाययाेजना जनतेला योग्य दिशा दाखवून जनजागृती करतात. ते या क्षेत्रातील अग्रणी रेकॉ़र्ड सेटर आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=December 25, 2017}}</ref><ref name=":6">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title='इकाेचँम्पियन' श्रीपाद वैद्य यांचे 'रूटर पॉट' लिम्का बुकमध्ये|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर २७, २०१७|page=६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":2">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nagpurtoday.in/shripad-vaidya-entered-in-limca-book-for-his-eco-innovation-rooter-pot/11250700|title=Shripad Vaidya entered in Limca Book for his Eco-innovation ‘Rooter Pot’|संकेतस्थळ=www.nagpurtoday.in|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-13}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.rhrindianrecords.co.in/record_Holde_%20Profiles.php?q=27|title=Record Holders Republic (INDIA)|संकेतस्थळ=www.rhrindianrecords.co.in|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-13|archive-date=2022-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20220114214309/http://www.rhrindianrecords.co.in/record_Holde_%20Profiles.php?q=27|url-status=dead}}</ref> 'पर्यावरणीय मानव विकास' या क्षेत्रातील त्यांच्या निःस्वार्थ योगदानासाठी त्यांना पुरस्कार मिळाले आहेत.<ref name=":0" /><ref name=":3">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://idocuments.in/encyc/6/2017/05/06/NCpage_7.pdf|title=Adv Vaidya presented Best Citizen Award|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=May 6, 2017|page=7}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":35">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya awarded|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया (Nagpur Times)|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=May 17, 2017}}</ref><ref name=":36">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे १, २०१७|page=१८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":37">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=वैद्य यांना बेस्ट सिटीझन अवार्ड|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे ८, २०१७|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":4">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nagpurtoday.in/nagpurs-sripad-vaidya-achieves-hattrick-of-guinness-book-of-world-records/12031701|title=Nagpur’s Sripad Vaidya achieves hattrick in Guinness Book of World Records|संकेतस्थळ=www.nagpurtoday.in|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14}}</ref> त्यांच्या शंभराहून अधिक, विविध राष्ट्रीय व आंतरराष्ट्रीय स्तरांवरील विक्रमांनी पर्यावरणीय मानव विकासाच्या कार्यात भर पडली आहे.<ref name=":83">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://m.dailyhunt.in/news/africa/english/nagpur+today+english-epaper-nagpure/nagpur+lawyer+vaidya+makes+it+to+limca+book+of+records-newsid-114991100|title=Nagpur lawyer Vaidya makes it to Limca Book of Records - Nagpur Today English|संकेतस्थळ=Dailyhunt|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-13|archive-date=2025-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20250417074719/http://m.dailyhunt.in/news/africa/english/nagpur+today+english-epaper-nagpure/nagpur+lawyer+vaidya+makes+it+to+limca+book+of+records-newsid-114991100|url-status=dead}}</ref><ref name=":84">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nagpurtoday.in/nagpur-lawyer-vaidya-makes-it-to-limca-book-of-records/04291105,%20https://www.nagpurtoday.in/nagpur-lawyer-vaidya-makes-it-to-limca-book-of-records/04291105|title=Nagpur lawyer Vaidya makes it to Limca Book of Records|last=News|पहिले नाव=Nagpur|संकेतस्थळ=www.nagpurtoday.in|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-13}}</ref><ref name=":85">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.newsdogapp.com/en/article/5cc6920c12313a0042212c05/?d=false|title=NewsDog - India News - NewsDog|संकेतस्थळ=www.newsdogapp.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-13}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-dried-peas-moved-in-one-minute-using-a-straw|title=Most dried peas moved in one minute using a straw|work=Guinness World Records|access-date=2018-09-14|language=en-GB}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=idCmAwAAQBAJ&pg=PT1027&lpg=PT1027&dq=shripad+vaidya+in+guinness&source=bl&ots=r57zgk0wc6&sig=nJqJI9JIDXzAUvsbOCjpTt2FFgM&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwim5JOJubrdAhVFMI8KHVbVCFcQ6AEwD3oECAEQAQ#v=onepage&q=shripad%20vaidya%20in%20guinness&f=false|title=Guinness World Records 2014|last=Records|first=Guinness World|date=2013-09-12|publisher=Guinness World Records|isbn=978-1-908843-56-2|language=en}}</ref><ref name=":53">{{Citation|title=Guinness World Records / Pea {{!}} HD Stock Video 838-957-680 {{!}} Framepool & RightSmith Stock Footage|url=http://footage.framepool.com/en/shot/838957680-dried-pea-drinking-straw-cbbc|language=en-US|accessdate=2018-09-14|archive-date=2019-06-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190621141041/https://footage.framepool.com/en/shot/838957680-dried-pea-drinking-straw-cbbc|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.dnaindia.com/lifestyle/report-meeting-vijaya-ghose-the-record-keeper-2086474|title=Meeting Vijaya Ghose – the record keeper|date=2015-05-17|work=dna|access-date=2018-09-14|language=en-US}}</ref><ref name=":10">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.coca-colaindia.com/stories/eco-friendly-mosquito-larva-trap|title=Eco-Friendly Mosquito Larva Trap|work=The Coca-Cola Company|access-date=2018-09-14|language=en-IN|archive-date=2019-06-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20190623141143/https://www.coca-colaindia.com/stories/eco-friendly-mosquito-larva-trap|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://miraclesworldrecords.com/Gallery/Details/7282|title=Details|संकेतस्थळ=miraclesworldrecords.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://research.omicsgroup.org/index.php/Eco-innovation|title=Eco-innovation {{!}} Open Access articles {{!}} Open Access journals {{!}} Conference Proceedings {{!}} Editors {{!}} Authors {{!}} Reviewers {{!}} scientific events|संकेतस्थळ=research.omicsgroup.org|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14|archive-date=2017-04-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404041031/http://research.omicsgroup.org/index.php/Eco-innovation|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.netdata.com/netsite/81a72d49/guinness-world-records-list?p=61|title=Guinness World Records List|संकेतस्थळ=Netdata|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.limcabookofrecords.in/record-detail.aspx?rid=2043|title=Limca Book of Records|संकेतस्थळ=www.limcabookofrecords.in|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.limcabookofrecords.in/record-detail.aspx?rid=715|title=Limca Book of Records|संकेतस्थळ=www.limcabookofrecords.in|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14|archive-date=2017-07-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20170712004855/http://www.limcabookofrecords.in/record-detail.aspx?rid=715|url-status=dead}}</ref><ref name=":54">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=c79aDwAAQBAJ&pg=PT59&lpg=PT59&dq=shripad+vaidya+in+limca&source=bl&ots=rRBMTTNXc0&sig=ctLUX0grh6jyTOscDF3bl3k4eaQ&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj5nauPvbrdAhVEsY8KHV8JBcwQ6AEwDHoECAEQAQ#v=onepage&q=shripad%20vaidya%20in%20limca&f=false|title=Limca Book of Records: India at Her Best|last=LBR|first=Team|date=2018-05-05|publisher=Hachette India|isbn=9789351952404|language=en}}</ref>. मानवी जीवनाला सुखी, समृद्ध व सक्षम करणारी पर्यावरणीय मानव विकासाची नवी दिशा त्यांनी दाखविली.<ref name=":0" /><ref name=":55" /> १९९३ पासून आजतागायत ते निरपेक्षपणे पर्यावरणीय मानव विकासासाठी प्रचार, प्रसार व संशोधनातून सातत्यपूर्ण योगदान देत आले असून त्यांनी या संबंधित ज्ञान 'सा विद्या या विमुक्तये' (The knowledge is that which liberates) या उक्तीनुसार सर्वांसाठी मुक्त करून विविध माध्यमांद्वारे जगभरात प्रसिद्ध केलेले आहे. == सुरुवातीचे जीवन == श्रीपाद वैद्य यांचा जन्म ५ मे, १९६९ रोजी नागपूर येथे मध्यमवर्गीय मराठी कुटुंबात झाला. त्यांचे वडील कृष्णराव व आई शारदा यांचे आराध्य हे श्रीदेव दत्त असल्याने त्यांचे नाव श्रीपाद असे ठेवण्यात आले. त्यांच्या वडिलांनी भारतीय सैन्यादलात काम करीत असताना चीनच्या व पाकिस्तानच्या विरुद्ध झालेल्या १९६५ सहित एकूण तीन युद्धांत सक्रिय सहभाग नोंदविला होता.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=सैनिक वैद्य और स्वतंत्रता संग्राम सेनानी अंजना कामडे को लगता है|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जानेवारी २६, २०१०|pages=|quote=१९६५ में उनकी पोस्टिंग लेह में थी.वे उस वक्त अपने साथियों के साथ १८ हजार फीट की ऊंचाई पर बर्फीली वादियों में तैनात थे. सन् ७१ में एक बार फिर जब भारत-पाकिस्तान के बीच युद्ध हुआ उस समय वैद्य लोंगेवाला में तैनात थे.|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> नागपूर महानगरपालिकेतर्फे आयोजित नागपूर महोत्सव २०१६ तील माजी सैनिकांप्रती कृतज्ञता व्यक्त करणाऱ्या कार्यक्रमात कृष्णराव वैद्य यांचा मरणोपरान्त सत्कार मुलगा या नात्याने श्रीपाद यांनी स्वीकारला. नागपूर विद्यापीठातून त्यांनी बी.ई., एल्‌एल.बी., एम.बी.ए या पदव्या प्राप्त केल्या; तसेच पर्यावरण विषयक अभ्यास केला.<ref name=":19" /> == पर्यावरणीय मानव विकास == नैसर्गिक संसाधनांचे पर्यावरणीय मानव विकासात अनन्यसाधारण असे महत्त्व आहे. 'पर्यावरणीय मानव विकास' या विषयाची व्याख्या इंग्रजीमध्ये अशी आहे : ''The systematic process of using knowledge and eco-innovations for satisfying fundamental human needs along with creation of enriched environment, peace, competence and more opportunities to spread happiness and bring about well-being of ordinary people.''<ref name=":0" /> पर्यावरणीय मानव विकास ही एक नीटनेटकी अशी धोरणात्मक योजनाप्रणाली आहे जिचा उद्देश उपलब्ध ज्ञानाच्या आधारे सृजनात्मक अशा निसर्गमित्र नवनिर्मितींचा उपयोग मानवाच्या मूलभूत गरजा भागविण्यासाठी तसेच समृद्ध पर्यावरण, शांती, सक्षमता व अधिकच्या सुसंधी घडविताना सर्वसामांन्यांचे कल्याण साधून त्यांना सुखी करणे हा आहे.<ref name=":0" /><ref name=":55">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरणीय मानव विकास...|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर १७, २०१८|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=http://www.tarunbharat.net/epapertb.aspx?lang=3&spage=Mpage&NB=2018-11-17#Mpage_4}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":81">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरणीय मानव विकास (नैसर्गिक संसाधनांचे महत्त्व)|date=|work=तरुण भारत (आसमंत)|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-date=डिसेंबर २३, २०१८|page=१|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=http://www.tarunbharat.net/epapertb.aspx?lang=3&spage=Asmpage&NB=2018-12-23&SB=2018-12-23#Asmpage_1}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.tarunbharat.net/epapertb.aspx?lang=3&spage=Asmpage&NB=2018-12-23&SB=2018-12-23#Asmpage_7|title=तरुण भारत|संकेतस्थळ=www.tarunbharat.net|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-24}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":79">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरणीय मानव विकास (शाश्वत विकासाचा ऊहापोह)|date=|work=तरुण भारत (आसमन्त)|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-place=नागपूर|publication-date=फेब्रुवारी १०, २०१९|page=६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Asmpage&date=2019-02-10&page=6|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नवसंकल्पनांची शोधयात्रा|date=|work=तरुण भारत (आसमंत)|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-place=नागपूर|publication-date=फेब्रुवारी २४, २०१९|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Asmpage&date=2019-02-24&page=8|dead-url=}}</ref><ref name=":80">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरणीय विकासार्थ कचरा व्यवस्थापन...|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल १६, २०१९|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Mpage&date=2019-04-16&page=4}}</ref> == पर्यावरणीय मानव विकासातील उल्लेखनीय कार्ये == === शाश्वत विकास विषयक === 'शाश्वत विकास मित्र विक्रम' ही संकल्पना त्यांनी सुरू करून प्रत्यक्षात आणली ज्यासाठी त्यांची इंग्लंड येथील सुपरह्युमन हॉल ऑफ फेममध्ये नोंद झाली.<ref name=":91">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Mpage&date=2020-07-24&page=2|title=Tarun Bharat {{!}} Shri Narakesari Prakashan Limited|last=|first=|date=|website=Tarun Bharat {{!}} Shri Narakesari Prakashan Limited|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-09-30|quote=त्यांनी मांडलेली 'शाश्वत विकास मित्र विक्रम' ही संकल्पना शाश्वत विकासासाठी प्रोत्साहित करते. शाश्वत विकासाच्या ध्येयप्राप्तीसाठी उपयोगी अशा पर्यावरणीय मानव विकास या विषयाचे ते जनक आहेत.}}</ref><ref name=":76">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://epaper.lokmat.com/articlepage.php?articleid=LOKSAM_ANPR_20200724_2_5|title=श्रीपाद वैद्य सुपर ह्यूमन से सम्मानित|last=|first=|date=|website=epaper.lokmat.com|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2020-09-30|quote=वे 'शाश्वत विकास मित्र विक्रम' संकल्पना को शुरू करने वाले दुनिया के पहले सुपर ह्युमन बन गए है.}}</ref><ref name=":82">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=Vaidya inducted into Super Human Hall of Fame, UK|publisher=The Hitavada|year=|isbn=|location=|publication-place=Nagpur|publication-date=July 29, 2020|pages=Nagpur city line Page 5|language=English|quote=Thus, he became world's first Super Human for initiating the concept of 'Sustainable Development Friendly Records'. He has been noted as the first centurion of records whose records track or illustrate all 17 SDGs.}}</ref> संयुक्त राष्ट्र संघाने घोषित केलेल्या १७ शाश्वत विकास ध्येयांना दाखविणाऱ्या, त्यांच्या नाणे रचना कलेची लिम्का बुक ऑफ रेकॉर्ड्स ने विश्वविक्रम म्हणून नोंद घेतली.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=fSlEEAAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PT60&dq=shripad+vaidya+in+limca+book&hl=en|title=Limca Book of Records 2020–22|last=India|first=Hachette|date=2021-09-20|publisher=Hachette India|isbn=978-93-88322-99-7|language=en}}</ref> === पाणी विषयक === * '''जगातील पहिला स्वस्त साैर वाॅटर फिल्टर (World's first identified inexpensive solar water filter) :''' <ref name=":5">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.eliteworldrecords.org/gallery/92|title=Elite World Records|संकेतस्थळ=www.eliteworldrecords.org|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14|archive-date=2019-06-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20190619143401/http://www.eliteworldrecords.org/gallery/92|url-status=dead}}</ref><ref name=":60">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रिकाॅर्ड में हैट्रिक|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ३, २०१२|page=५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> त्यांनी केलेल्या या नवनिर्मितीचे जनहितार्थ सादरीकरण करण्यासाठी त्यांनी आय.आय.टी. कानपूर यांच्या 'TECHKRITI 2012' या कार्यक्रमाचे विशेष आमंत्रण स्वीकारून तेथे सहभाग नाेंदवला. या नवनिर्मितीसाठी त्यांची विविध राष्ट्रीय व वर्ल्ड रॅकॉर्ड्‌सनी नाेंद घेतली.<ref name=":5" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=An accessible Solar Water Filter for Nagpurians|date=|work=The Hitavada|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=January 19, 2012|page=5|pages=|quote="An environment friendly person is working with dedication for the welfare of nature and practicing new ideas for the same.It (the filter) can be easily available in villages if promoted properly."|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची दुहेरी लिम्का रॅकॉर्ड्‌स. हॅटट्रिक|date=|work=देशाेन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जानेवारी ४, २०१२|page=२|pages=|language=मराठी|quote="समाजाेपयाेगी आणि पर्यावरणमित्र शाेधकार्याच्या संबंधित प्राप्त झालेल्या राष्ट्रीय विक्रमांसाठी त्यांचे सर्वत्र स्वागत हाेत आहे."|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची लिम्का रेकॉर्ड्सची हँटट्रिक|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जानेवारी ६, २०१२|page=९|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=लाेकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जानेवारी ८, २०१२|page=४|pages=|quote=त्यांना आय.आय.टी. कानपूर येथील कार्यक्रमात सहभागी हाेण्याचे निमंत्रण प्राप्त झाले आहे.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://indiarecordsacademy.com/gallery/1304|title=India Records Academy|संकेतस्थळ=indiarecordsacademy.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-14}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name=":44" /><ref name=":45" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://gyti.techpedia.in/project-detail/docile-solar-water-filter/40|title=DOCILE SOLAR WATER FILTER {{!}} Gandhian Young Technological Innovation Award|संकेतस्थळ=gyti.techpedia.in|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-02|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630122654/http://gyti.techpedia.in/project-detail/docile-solar-water-filter/40|url-status=dead}}</ref> पिण्याचे अशुद्ध पाणी पिण्यायोग्य करणारी अशी ही त्यांची नवनिर्मिती कमी खर्चाची असून संपूर्ण शास्त्रीय सिद्धांतांवर काम करते. मुख्य म्हणजे ही नवनिर्मिती सूर्यकिरणांचा थेट वापर करत असल्याने सोलर बॅटरी, सोलर पॅनल, इत्यादींची आवश्यकता नसून त्यामुळे होणारे ई-वेस्ट (e-waste) सुद्धा आपोआप टळून प्रदूषणाला आळा बसतो. यात इतर कोणत्याही ऊर्जा उपकरणाचा वापर केला जात नाही. विशेष सामग्री किंवा तज्ज्ञ व्यक्तीची आवश्यकता नसल्याने अतिदुर्गम भागातही या नवनिर्मितीचा वापर शक्य हाेतो. अनुकरणातून प्रसार घडत गेल्याने अनेकांना सोयीचे ठरते. यात कॅपिलरी पंपिंग तंत्राचा केलेला वापर वैशिष्ट्यपूर्ण आहे. *'''<nowiki/>वॉटर क्रेडिट''' ''':''' जल संरक्षण व संवर्धनाच्या दृष्टीने अतिशय महत्त्वाच्या अशा पर्यावरणपूरक 'वॉटर क्रेडिट' या संकल्पनेला वैद्य यांनी सर्वप्रथम मांडले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Water-credits-A-new-way-to-conserve-precious-resource/articleshow/10085459.cms|title=Water credits: A new way to conserve precious resource – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-09-15}}</ref> या संकल्पनेला विविध समर्थने प्राप्त झालेली आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.dnaindia.com/mumbai/report-this-tech-fest-s-theme-is-water-1641124|title=This tech fest’s theme is water|date=2012-01-23|work=dna|access-date=2018-09-15|language=en-US}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Idea Of Water Credit|last=|first=|publisher=Limca Book of Records|year=2012|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://arnoneumann.wordpress.com/category/water-2/|title=Water {{!}} arnoneumann|संकेतस्थळ=arnoneumann.wordpress.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-15}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://nivashinikanni.blogspot.com/2013/12/water-use-mean-amount-of-water-used-by.html|title=SRI MUDA|last=Kanniappan|पहिले नाव=Nivashini|भाषा=en-GB|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-05}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.scribd.com/document/97302583/Water-use|title=Water use {{!}} Water Use {{!}} Water Resources|संकेतस्थळ=Scribd|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-05}}</ref> *'''<nowiki/>रूटर पॉट :''' झाडांच्या कुंड्यांतून बाहेर वाहून माेठ्या प्रमाणात वाया जाणाऱ्या पिण्याच्या पाण्याची बचत करण्यासाेबतच झाडाला याेग्यप्रकारे व कमी देखभालीत नियमित पाणी-पुरवठा करणारी अशी ही साेपी, घरच्या घरी सहज शक्य, प्रतिकृतीगत समाजेापयाेगी निसर्गमित्र नवनिर्मिती त्यांनी केली.<ref name=":6" /><ref name=":2" /><ref name=":7">{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.nyoooz.com/news/nagpur/970530/shripad-vaidya-entered-in-limca-book-for-his-ecoinnovation-rooter-pot/|title=Shripad Vaidya entered in Limca Book for his Eco-innovation ‘Rooter Pot’ {{!}} Nagpur NYOOOZ|last=NYOOOZ|work=NYOOOZ|access-date=2018-09-14|language=en|archive-date=2019-06-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630122653/https://www.nyoooz.com/news/nagpur/970530/shripad-vaidya-entered-in-limca-book-for-his-ecoinnovation-rooter-pot/|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://ournagpur.com/eco-innovation-rooter-pot-entered-limca-book/rooter-pot/|title=rooter-pot {{!}} Our Nagpur|work=Our Nagpur|access-date=2018-09-15|language=en-GB}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Rooter Pot, to save water, stay green|last=|first=|publisher=Limca Book Of Records (Editorial) Hachette India|year=2017|isbn=978-93-82867-24-1|location=|pages=243|chapter=Nature}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=महाराष्ट्र टाइम्स|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर २८, २०१७|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=https://epaper.timesgroup.com/olive/apa/timesofindia/#panel=document}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.coca-colaindia.com/content/dam/journey/in/en/private/stories/lbr-archives/nature.pdf|title=Save water, stay green using rooter pot|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|pages=13|archive-url=https://web.archive.org/web/20190630122656/https://www.coca-colaindia.com/content/dam/journey/in/en/private/stories/lbr-archives/nature.pdf|archive-date=2019-06-30|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|url-status=dead}}</ref> *'''<nowiki/>क्लीन वॉटर हार्वेस्टिंग :''' Clean Water Harvesting ही नवसंकल्पना त्यांनी मांडली. रेन वॉटर हार्वेस्टिंगच्या धर्तीवरच विविध कारणांस्तव वाया जाणाऱ्या स्वच्छ पाण्याची जपणूक / साठवणूक / पुनर्वापर व गत्यंतर नसल्यास जमिनीत पुनर्भरण करण्याच्या प्रयत्नांचा यात समावेश आहे.<ref name=":81" /> === अन्न विषयक === * '''फूड ऑफ फ्यूचर :''' पिण्याच्या पाण्याचे वाढते दुर्भिक्ष लक्षात घेऊन व समुद्राच्या तसेच जमिनीतील खाऱ्या पाण्याचा उपयाेग करून घेणारी 'फूड ऑफ फ्यूचर' ही संकल्पना मांडताना त्यांनी इको-फ्रेंडली भाजी म्हणून रानघोळ (घोळाची भाजी) (Portulaca Oleracea)चे महत्त्व शोधून ते लक्षात आणून दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mahenvis.nic.in/Pdf/Knowledge/FOOD%20OF%20FUTURE%20(2).pdf|title=ENVIRONMENTAL FOOD INNOVATION: SALT SUSTAINED VEGETABLE “Portulaca Oleracea” AS A FOOD OF FUTURE|last=|first=|date=|website=|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref><ref name=":8">{{स्रोत पुस्तक|title=New food resource discovered|last=|first=|publisher=Diamond pocket books (P.) LTD.|year=2016|isbn=978-93-85975-91-2|location=New Delhi|pages=Page number 44}}</ref><ref name=":9">{{स्रोत पुस्तक|title=Saving water through innovative pots|last=|first=|publisher=Limca Book Of Records|year=2015|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=कृष्णानेही शिताचे महत्त्व पटवून दिले आहे|date=|work=तरुण भारत - आकांक्षा|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जानेवारी १६, २०१५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर ११, २०१४|page=१४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=October 13, 2014|page=8}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title='हुज हू' मध्ये श्रीपाद वैद्य यांची नाेंद|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-place=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर १५, २०१४|page=७|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title='हुज हू' में श्रीपाद वैद्य|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर १७, २०१४|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name="ReferenceA">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य 'हूज हू' मध्ये|date=|work=महाराष्ट्र टाइम्स|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर २८, २०१४|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> * '''खाऱ्या (saline) जमिनींची सुपीकता :''' खाऱ्या (saline) जमिनींची सुपीकता वाढविण्यासाठी 'खाऱ्या (saline) जमिनीवर वाढणारे वृक्षारोपण' (salt sustained plantation) करण्याचे सुचविताना त्यांनी यासाठी एक साधे, सहज शक्य व प्रतिकृतिगत असे साधन बनवले. या साधनाद्वारे आर्द्र हवामानाच्या हवेत असलेली पाण्याची वाफ ही वृक्षाला उपयोगी अशा खाऱ्या पाण्यात बदलते. यामुळे पिण्यायोग्य पाण्याची संसाधने प्रभावित न होता वृक्ष वाढतात. वृक्ष वाढीमुळे पाऊस पडतो व जमीन सुपीक होते हे सर्व जाणतात. समुद्राच्या / खाऱ्या पाण्याच्या स्रोतांचा पाईपलाईनमधून सर्वदूर वापर शक्य व्हावा या उद्देशाने त्यांनी छत / गच्चीवरील सॉल्ट सस्टेनेबल भाजीपाल्याचा बगीचा तसेच कुंडीतील सॉल्ट सस्टेनेबल वृक्ष (Salt sustainable plants) ही संकल्पना मांडली.<ref name=":44">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=लाेकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून १८, २०१३|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":45">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून १७, २०१३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":8" /><ref name=":9" /><ref name=":46"/><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=Green for salt sustained plantations technique can turn saline lands fertile|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=June 14, 2013|pages=|quote="Saline lands and wastelands can also become productive with the use of this technique over the years."|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> * '''मध :''' 'बॅच फ्लॉवर हनी' (Batch Flower Honey) ही ४५ प्रकारच्या वृक्षवनस्पतींपासूनच्या मधाचे वर्गीकरण करून मधाचा उपयोग वाढविणारी अशी त्यांची नवनिर्मिती आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Honey derived from a Medicinal Plant|last=|first=|publisher=India Book of Records (Diamond Books)|year=2013|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Limca Book of Records 2011|last=|first=|publisher=Limca Book of Records|year=2011|isbn=|location=|pages=}}</ref> *'''दूध :''' दुभत्या जनावरांच्या आहारात नियमित प्राधान्याने असलेल्या वनस्पतींचा उल्लेख त्याच्या दुधाच्या लेबल / टॅगवर करण्याची संकल्पना त्यांनी मांडली. उदाहरणार्थ, 'कडुनिंबाचा पाला नियमित खाणाऱ्या दुभत्या जनावराचे दूध' असा टॅग, इत्यादि. दुभत्या जनावरांच्या आहारानुसार त्यांच्या दुधाचे महत्त्व वाढविणारी ही नवसंकल्पना पशुवैद्यक, आहारतज्ज्ञ, आयुर्वेदतज्ज्ञ तसेच ग्रामीण उद्योजकता वाढीशी संबंधित अशी आहे.<ref name=":50" /> *'''कॉलिफ्लॉवर स्टेमकाेअर चिप्स :''' फुलकोबीच्या निरुपयोगी समजून वाया जाणाऱ्या देठापासून (डंठलापासून) खाद्योपयोगी चिप्स (Cauliflower Stemcore Chips) बनविता येतात, हे त्यांनी शोधले.<ref name=":89">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://epaperlokmat.in/Archive/lokmattimes/epapernew.php?articleid=LOKTIME_CPLS_20190903_6_5|title=LOKMAT E-Paper|संकेतस्थळ=epaperlokmat.in|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-25}}</ref> === ऊर्जा विषयक === * '''स्पॉन्टेनियस हीट एनर्जी रिझर्व्ह (spontaneous heat energy reserve) : ''''स्पॉन्टेनियस हीट एनर्जी रिझर्व्ह' या नवीन ऊर्जा स्रोतावर पुस्तकाचे लेखन करणारे ते सर्वांत पहिले लेखक आहेत. स्पॉन्टेनियस हीट एनर्जी ही जागतिक तापमानवाढीवर अंकुश आणण्यासाठीचा एक उपाय ठरू शकणारा नवीन ऊर्जा स्रोत आहे, हे त्यांनी निदर्शनास आणून दिले. स्पॉन्टेनियस हीट एनर्जी हे नवीन ऊर्जा स्रोताचे भांडार असल्याचे त्यांनी शाेधले.<ref name=":19">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Environmentalist-poet-eyes-Guinness-record/articleshow/6042329.cms|title=Environmentalist-poet eyes Guinness record|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=द टाइम्स ऑफ इंडिया|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|अवतरण=Vaidya is the first Nagpurian to get two Limca records within a year in two distinct fields. One is for writing his first book on ‘Spontaneous Heat Energy Reserve’ which deals with the subject of ecofriendly energy source, to reduce global warming.}}</ref><ref name=":11">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=लिम्का बुकमध्ये नागपूरचे श्रीपाद वैद्य यांनी नाेंदविले दाेन रेकॉर्डस्|date=|work=लाेकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे ११, २००९|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":12">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=लिम्का बुकात श्रीपाद वैद्य यांची दुहेरी नाेंद|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे ११, २००९|page=१२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":13">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांचा दुहेरी विक्रम|date=|work=लाेकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे ११, २००९|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":22">{{स्रोत पुस्तक|title=The First Book of Spontaneous Heat Energy Reserve, an eco-friendly natural energy source to reduce global warming.|last=|first=|publisher=Limca Book of Records|year=2009|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे १२, २००९|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य लिम्का बुक में दर्ज|date=|work=लाेकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे १२, २००९|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=निसर्ग मित्र ऊर्जा स्रोत की खोज|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून २५, २००८|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपूरच्या श्रीपाद वैद्य यांना नवीन ऊर्जास्रोताचा शोध|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै १, २००८|page=६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> * '''गुरुत्वाकर्षण ऊर्जा चक्र (Gravity energy wheel) :''' त्यांनी जगातील पहिल्या वेट ऑपरेटेड गुरुत्वाकर्षण ऊर्जा चक्र (Gravity energy wheel) मॉडेलची निर्मिती केली. तिचा उपयोग गुरुत्वाकर्षण ऊर्जेसंबंधित संशोधन कार्यात होणे शक्य आहे. चाकाचे गुरुत्वाकर्षण केंद्र अतिशय कमी प्रमाणात बाह्य ऊर्जा वापरून सतत बदलत ठेवता येऊ शकते व त्यायोगे गुरुत्वाकर्षणाचा फायदा घेऊन चाकर फिरते ठेवता येते, हे त्यांनी या मॉडेलद्वारे दाखविले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.worldrecordsindia.com/2015/06/invented-weight-operated-gravity-energy-wheel/|title=Invented Weight Operated Gravity Energy Wheel|work=World Records India – Indian World Record Book 2018{{!}} 2017 {{!}} 2016|access-date=2018-09-18|language=en-US}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://gyti.techpedia.in/project-detail/gravity-energy-wheel-touch-powered/4899|title=GRAVITY ENERGY WHEEL (TOUCH POWERED) {{!}} Gandhian Young Technological Innovation Award|संकेतस्थळ=gyti.techpedia.in|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-18|archive-date=2018-09-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20180907092704/http://gyti.techpedia.in/project-detail/gravity-energy-wheel-touch-powered/4899|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांनी साकारले 'ग्रँव्हिटी एनर्जी व्हील मॉडेल'|date=|work=देशाेन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून ४, २०१५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=City's ecologist invents gravity energy wheel|date=|work=Lokmat Times|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=June 2, 2015|page=6|pages=|quote=Vaidya, with the help of his innovation model, practically showed how one can use gravitational force for rotating the wheel and became first innovator of gravity energy wheel.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद ने बनाया ग्रैविटी का मॉडल|date=|work=लाेकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून २, २०१५|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपूरकराने केली जगातील पहिल्या 'ग्रॅव्हिटी एनर्जी व्हील' ची निर्मिती|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै ११, २०१५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=ऊर्जा निर्माण में गुरुत्वाकर्षण बल प्रयाेग|date=|work=दैनिक भास्कर|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून १, २०१५|page=१६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=जगातील पहिल्या 'ग्रॅव्हिटी एनर्जी व्हील' निर्मितीचा दावा|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे २६, २०१५|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=जगातील पहिल्या 'ग्रॅव्हिटी एनर्जी व्हील' मॉडेलचा शाेध|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे २७, २०१५|page=१|pages=|type=नागपूर चाैफेर पुरवणी|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=जगातील पहिले 'ग्ग्रॅव्हिटी व्हील' नागपूरच्या संशाेधकाचे यश|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै १६, २०१५|page=२|pages=|type=फुल ऑन पुरवणी|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.nagpurtoday.in/nagpurian-sripad-vaidya-invents-worlds-first-gravity-energy-wheel/07101325|title=Nagpurian Sripad Vaidya invents World’s First Gravity Energy Wheel|संकेतस्थळ=www.nagpurtoday.in|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-01}}</ref> === नवनवीन खेळ === श्रीपाद वैद्य यांनी विविध नवीन खेळांची रचना केली आहे<ref name=":89" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांच्या विक्रमांचे जगातील पहिले शतक|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑगस्ट ३०, २०१९|page=४|pages=|quote=पर्यावरणीय मानव विकासाला हातभार लावणारे नवनवीन खेळ त्यांनी शोधले असून...|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":90">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.ehitavada.com/index.php?edition=NCpage&date=2019-09-01&page=1|title=The Hitavada|संकेतस्थळ=The Hitavada|ॲक्सेसदिनांक=2019-09-25}}</ref>. देश-विदेशात तसेच नवीन खेळांच्या विश्वकोशात या खेळांची नाेंद घेतली गेली आहे.<ref name=":3" /><ref name=":37" /><ref name=":49">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/luckchase.htm|title=New Sport: Luckchase|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-20}}</ref><ref name=":47">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/disha.htm|title=New Sport: Disha|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-20}}</ref><ref name=":48">{{स्रोत पुस्तक|last=|first=|publisher=International Publishing House|year=2017|isbn=|location=|pages=136|title=Best Citizens Of India}}</ref><ref name=":43" /><ref name=":42" /><ref name=":40" /><ref name=":41" /><ref name=":51">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/index.htm|title=New and Unique Sports|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-10-27}}</ref><ref name=":52">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/three-in-one.htm|title=New Sport: Three-in-one Race|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-10-27}}</ref> * दिशा (Disha)<ref name=":47" /><ref name=":48" />, * लकचेस (Luckchase)<ref name=":49" /> * थ्री इन वन रेस (Three in one race)<ref name=":52" /><ref name=":56">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/index.htm|title=New and Unique Sports|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-21}}</ref> * खोगोस्का (Khogoska)<ref name=":56" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/khogoska.htm|title=New Sport: Khogoska|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-21}}</ref> * वन इन टेन (One in ten)<ref name=":77">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/index.htm|title=New and Unique Sports|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/one-in-ten.htm|title=New Sport: One in Ten|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-21}}</ref> * बाॅलपाथर (Ballpather)<ref name=":77" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/ballpather.htm|title=New Sport: Ballpather|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-21}}</ref> * बाउन्सरबास्क (Bouncerbask)<ref name=":78">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/index.htm|title=New and Unique Sports|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-17}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/bouncerbask.htm|title=New Sport: Bouncerbask|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-17}}</ref> * मेसडेबॉल (Masedeball)<ref name=":78" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/masedeball.htm|title=New Sport: Masedeball|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-17}}</ref> * सिलेजम (Silejum)<ref name=":78" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/silejum.htm|title=New Sport: Silejum|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-17}}</ref> * स्पेक्थो (Spekthow)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/spekthow.htm|title=New Sport: Spekthow|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-17}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/list.htm|title=New and Unique Sports List|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-03-17}}</ref> * बॉलकेन्चे (Ballkenche)<ref name=":86">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/index.htm|title=New and Unique Sports|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-06-14}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/ballkenche.htm|title=New Sport: Ballkenche|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-06-14}}</ref> * काइटोस्किल(Kaaitoskill)<ref name=":86" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/kaaitoskill.htm|title=New Sport: Kaaitoskill|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-06-14}}</ref> *बॅट्थ्रोबॉल (Batthroball)<ref name=":88">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/index.htm|title=New and Unique Sports|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-07-28}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/batthroball.htm|title=New Sport: Batthroball|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-07-28}}</ref> *सीडबॉलर (Seedballer)<ref name=":88" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/seedballer.htm|title=New Sport: Seedballer|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-07-28}}</ref> *ट्विनबॅटिंग (Twinbatting)<ref name=":88" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.topendsports.com/sport/new/twinbatting.htm|title=New Sport: Twinbatting|संकेतस्थळ=www.topendsports.com|ॲक्सेसदिनांक=2019-07-28}}</ref> *गणितीय खेळ - मॅथेस्पो (Mathespo)<ref name=":89" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://prabook.com/web/shripad.vaidya/3756793|title=SHRIPAD VAIDYA|संकेतस्थळ=prabook.com|भाषा=en-EN|ॲक्सेसदिनांक=2019-10-06}}</ref> === विक्रम प्राप्त स्पोर्टिंग चॅलेंजेस === स्पोर्टिंग चॅलेंजेसद्वारे आव्हानात्मक वृत्ती संरचनात्मकतेच्या वाटेवर येण्यास मदत होऊन समाजात शांतीचा मार्ग प्रशस्त होतो. या दृष्टीने महागड्या खेळांपासून वंचित राहिलेले, घरच्या घरी सहज उपलब्ध साधनांद्वारे खेळून जागतिक पातळीवरही आपले काैशल्य दाखवू शकतील अशा विविध स्पोर्टिंग चॅलेंजेसचे महत्त्व त्यांनी निदर्शनास आणून दिले. अनेक स्पोर्टिंग चॅलेंजेसचे ते ओरिजिनेटर आहेत. खेळभावना प्रोत्साहित करणाऱ्या त्यांच्या राष्ट्रीय व विश्वविक्रमांच्या संदर्भातील विविध चॅलेंजेस जगभरात प्रदर्शित झाली आहेत.<ref name=":53" /><ref name=":54" /><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.coca-colaindia.com/stories/wr-fastest-paper-clip-chain-making|title=WR: Fastest paper clip chain making|work=The Coca-Cola Company|access-date=2018-11-12|language=en-IN|archive-date=2020-09-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200928021921/https://www.coca-colaindia.com/stories/wr-fastest-paper-clip-chain-making|url-status=dead}}</ref><ref name=":58">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-rubber-bands-stretched-over-the-face-in-one-minute|title=Most rubber bands stretched over the face in one minute|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=}}</ref><ref name=":59">{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.guinnessworldrecords.com/world-records/most-dried-peas-moved-in-one-minute-using-a-straw|title=Most dried peas moved in one minute using a straw|work=Guinness World Records|access-date=2018-11-29|language=en-GB}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/life-style/spotlight/Nagpur-gal-makes-a-world-record/articleshow/19444116.cms|title=Nagpur gal makes a world record! - टाइम्स ऑफ इंडिया|संकेतस्थळ=द टाइम्स ऑफ इंडिया|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-05}}</ref> उदाहरणादाखल : * मोस्ट रबर बॅन्ड्ज स्ट्रेच्ड ओव्हर द फेस इन वन मिनिट (Most rubber bands stretched over the face in one minute)<ref name=":60" /><ref name=":58" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपुर के श्रीपाद गिनीज बुक में|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपुर|publication-date=ऑगस्ट १०, २०१२|pages=|language=हिंदी|access-date=|archive-url=|archive-date=|agency=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=City's Shripad Vaidya enters guinness|date=|work=Lokmat times|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=August 10, 2012|page=2|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची गिनीज विश्वविक्रमात नोंद|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑगस्ट १०, २०१२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांच्या विक्रमाची गिनीज बुकात नोंद|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑगस्ट १२, २०१२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=महाराष्ट्र टाइम्स|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑगस्ट २५, २०१२|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपूरकर श्रीपाद @Guinness Book|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑगस्ट १०, २०१२|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":61">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची गिनीज विश्वविक्रमांची हॅट्ट्रिक|date=|work=तरूण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ३, २०१२|page=१४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":62">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची गिनेस वर्ल्ड रेकॉर्ड्‌समध्ये नोंद|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ३, २०१२|page=६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":63">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=महाराष्ट्र टाइम्स|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ४, २०१२|page=२|pages=|quote=गिनीज चॅलेंजर्स या कॅटेगिरीत विश्वविक्रमांची नोंद करणारे हे पहिले भारतीय आहेत.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":64">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची गिनीज विश्वविक्रमांची हॅट्ट्रिक|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ४, २०१२|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":65">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य की गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड्‌स हैट्रिक|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ६, २०१२|page=४|pages=|quote=गिनीज चैलेंजर्स कैटेगरी में विश्वविक्रमों की हैट्रिक करनेवाले वे पहले भारतीय बन गये है.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":66">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Some of the Nagpurians who made their way into the Guinness Book|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया (Nagpur Times)|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=April 9, 2013}}</ref><ref name=":67">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=वैद्य ने चाैथी बार बनाया वर्ल्ड रिकार्ड|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर २१, २०१३|page=३|pages=|quote=अमेरिका से प्रकाशित हूज हू इन द वर्ल्ड पत्रिका में उन्हें दुनिया के पहले मल्टिपल रिकाॅर्ड होल्डर एन्वायरमेंटलिस्ट के ताैर पर लिखा गया है।|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref> * मोस्ट ड्राइड पीज मुव्ह्‌ड इन वन मिनिट यूजिंग अ स्ट्राॅ (Most dried peas moved in one minute using a straw)<ref name=":60" /><ref name=":59" /><ref name=":61" /><ref name=":62" /><ref name=":63" /><ref name=":64" /><ref name=":65" /><ref name=":67" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.vercalendario.info/en/what/guinness-records-india-2014.html|title=India Guinness Records in 2014|website=www.vercalendario.info|access-date=2020-06-06|archive-date=2020-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200606182619/https://www.vercalendario.info/en/what/guinness-records-india-2014.html|url-status=dead}}</ref> * मोस्ट स्पून्स बॅलेन्स्ड ऑन द फेस (Most spoons balanced on the face)<ref name=":60" /><ref name=":61" /><ref name=":62" /><ref name=":63" /><ref name=":64" /><ref name=":65" /><ref name=":66" /><ref name=":67" /><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya sets record|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=December 5, 2012|quote=He becomes the first Indian to make a hattrick in Guinness challenger's category of Guinness World Records.}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=December 7, 2012}}</ref> * द लाँगेस्ट पेपर क्लिप चेन इन ३० सेकंड्स (The longest paper clip chain in 30 seconds)<ref name=":67" /><ref name=":71">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=श्रीपाद वैद्य यांना चाैथे गिनीज|last=|first=|date=|work=तरूण भारत|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=नागपूर|publication-date=२१ ऑक्टोबर २०१३|page=१४}}</ref><ref name=":72">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पांचवी बार गिनीज बुक ऑफ रिकाॅर्ड में नाम दर्ज|date=|work=दैनिक भास्कर|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर २१, २०१३|page=२०|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":73">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=4th Guinness record by Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=22 October 2013|page=7|quote=He has also made many national and international records in the environment field. Who's Who in the World publication America has recently registered his entry as 'World's first multiple record holder environmentalist' for their future edition.}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.guinnessworldrecords.es/world-records/99571-longest-paperclip-chain-in-30-seconds|title=Longest paperclip chain in 30 seconds|website=Guinness World Records|language=es-ES|access-date=2020-06-06}}</ref> * फास्टेस्ट पेपर क्लिप चेन इन वन मिनिट (Fastest paper clip chain in one minute)<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Limca Book of Records 2016|last=|first=|publisher=Limca Book of Records|year=2016|isbn=978-93-82867-18-0|location=|pages=48}}</ref> * फास्टेस्ट काॅइन स्टॅकिंग इन वन मिनिट (Fastest coin stacking in one minute)<ref name=":74">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Vaidya's unique world record|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=26 May 2016}}</ref><ref name=":75">{{स्रोत पुस्तक|title=Limca Book of Records 2017|last=|first=|publisher=Hachette Book Publishing India Pvt. Ltd.|year=2017|isbn=978-93-82867-24-1|location=|pages=30}}</ref> === नवनिर्मिती === * '''इको-इनोव्हेशन्स :''' त्यांच्या ५०हून अधिक निसर्गमित्र नवनिर्मितींमुळे (Eco-innovations Galore) इ.स. २००९ला त्यांची विक्रमांच्या पुस्तकात नोंद झाली. इको-इनोव्हेशन्सच्या विकासासाठी ते जगातील सर्वात पहिले रेकॉर्ड होल्डर (विक्रमवीर) आहेत.<ref name=":50">{{स्रोत पुस्तक|title=Innovation Galore of eco-friendly innovations|last=|first=|publisher=Limca Book of Records|year=2009|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":11" /><ref name=":12" /><ref name=":13" /><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/Environmentalist-poet-eyes-Guinness-record/articleshow/6042329.cms|title=Environmentalist poet eyes Guinness record|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|अवतरण=Vaidya’s name also figures in the 26th edition of the famous American publication ‘Who’s Who In The World’ as the first record holder in the field of development of eco-innovation.}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=March 17, 2011|page=8|quote='Who's Who in the World' Records in America has taken Vaidya's entry as the first record holder in the world for development of eco-innovations. He is also included in the book, 'Who's Who in Science and Engineering 2011'.}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य का सुयश|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर ९, २००९|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":14">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची लिम्का रेकॉर्ड हॅटट्रिक|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च ९, २०११|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":15">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची लिम्का रेकॉर्ड ची हॅटट्रिक|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च ५, २०११|page=११|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":16">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची लिम्का रेकॉर्ड हॅटट्रिक|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च ६, २०११|page=५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=वैद्य की उपलब्धि|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च ५, २०११|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":17">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्यंची लिम्का रेकॉर्ड मध्ये हॅटट्रिक|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च ५, २०११|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची लिम्का रेकॉर्ड हॅटट्रिक|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च ५, २०११|page=२|pages=|quote=इको इन्नोव्हेशन्स विकासासाठी जगातील पहिले रेकॉर्ड होल्डर म्हणून अमेरिकेच्या हूज हू इन द वर्ल्ड प्रकाशनाने त्यांची नोंद घेतली आहे.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":20">{{Citation|last=Sakal Papers|title=book, nagpur|date=2010-06-26|url=https://www.youtube.com/watch?v=_92bjCEmAPc|accessdate=2018-10-01}}</ref><ref name=":38">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर १३, २०१०|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":39">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर १७, २०१०|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":57">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.esparama.lt/documents/10157/490675/Eco-innovation_pateiktys.pdf/0fcf6a2f-47bb-4826-9f24-ca123064bb55|title=Eco-innovations|last=|पहिले नाव=|दिनांक=|संकेतस्थळ=|pages=Page no. 14|archive-url=https://web.archive.org/web/20190616171058/http://www.esparama.lt/documents/10157/490675/Eco-innovation_pateiktys.pdf/0fcf6a2f-47bb-4826-9f24-ca123064bb55|archive-date=2019-06-16|dead-url=|ॲक्सेसदिनांक=|url-status=dead}}</ref>. त्यांनी पर्यावरण हितार्थ शोधलेल्या 'बांडगूळ टेक्निक ऑफ प्लॅन्टेशन', 'ग्रीन बॉक्स अफॉरेस्टेशन टेक्निक', 'सीड आयडाॅल', 'अर्थक्वेक रेजिस्टंट बांबू वॉल' (ज्यात रेतीऐवजी राखेचा पर्याय सुचविला आहे), यासारख्या १००हून अधिक नवसंकल्पनांची नोंद इनोव्हेशन संबंधित डाटाबेसमध्ये झालेली आहे.<ref name=":48" /> त्यांनी गाजर गवतातील मीठ सदृश रसायन शोधले.<ref>{{स्रोत बातमी|title=गाजर घास में खोजा रसायन|publisher=लोकमत समाचार|location=नागपुर|publication-date=ऑगस्ट ८, २००५|pages=१३|language=हिंदी}}</ref> * '''मच्छर किडा सापळा (Mosquito Larva Trap) :''' जनउपयोगाच्या हेतूने त्यांनी एक प्रतिकृतिगत कमखर्चिक, निसर्गमित्र मच्छर किडा सापळा बनवला. ह्यात डासांच्या जीवन चक्राचा उपयोग केला आहे. कोणत्याही प्रकारचे प्रदूषण टाळून, कोणतीही ऊर्जा न वापरता मच्छरांचा बंदोबस्त या सापळ्याद्वारे करता येऊ शकतो हे त्यांनी दाखविले.<ref name=":10" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांची नवनिर्मिती|date=|work=महासागर|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च २३, २०१५|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च २६, २०१५|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Limca Book of Records 2016 (Eco-friendly Mosquito Larva Trap)|last=|first=|publisher=Limca Book of Records|year=2016|isbn=978-93-82867-18-0|location=|pages=248}}</ref> *'''युरीन कलेक्शन सेंटर्स :''' उघड्यावर मूत्रविसर्जनाला आळा घालण्यास उपयोगी तसेच पर्यावरण व मानव हितार्थ ही नवसंकल्पना त्यांनी २०११ सालाच्या आधीच मांडली होती व या नवसंकल्पनेची डाटाबेसमध्येही नोंद झाली. आज अशा प्रकारच्या संकल्पनांचा कचरा व्यवस्थापनात उपयोग होऊ शकतो हा आशावाद वाढत आहे. शेतीसाठी उपयुक्त यूरियाच्या उत्पादनात युरीनचा (मूत्राचा) वापर होऊ शकतो.<ref name=":80" /><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://epaperlive.timesgroup.com/TOI/NAG/20190305#display_area|title=Collect urine at airports, convert to urea and end imports, says Gadkari|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया (Nagpur Times)|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publication-place=Nagpur|publication-date=March 5, 2019|page=1}}{{मृत दुवा|date=August 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नवसंकल्पनेतून संशोधक तयार होतील : गडकरी|date=|work=तरुण भारत (आपलं नागपूर)|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-place=नागपूर|publication-date=मार्च ४, २०१९|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=https://epaper.tarunbharat.net/index.php?edition=Cpage&date=2019-03-04&page=4|dead-url=}}</ref> === निसर्गपूजा (Eco-worship) === * '''इकोवर्शिप प्रसार :''' आराध्य वृक्षांच्या माध्यमातून इकोवर्शिप म्हणजेच निसर्गपूजेचा प्रसार करणारे जगातील पहिले नक्षत्रवन वृक्षारोपण त्यांनी नागपूरात केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.recordholdersrepublic.co.uk/world-record-holders/972/shripad-vaidya.aspx|title=World Record Holders and Breakers – Shripad Vaidya|last=www.unicorndesigners.co.uk|पहिले नाव=Unicorn Designers -|संकेतस्थळ=www.recordholdersrepublic.co.uk|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-25}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://timesofindia.indiatimes.com/city/nagpur/A-green-act-of-faith/articleshow/9858396.cms|title=A green act of faith – Times of India|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=2018-09-25}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=First Eco-worship Promotional Centre|last=|first=|publisher=India Book of Records (Diamond Books)|year=2012|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=आस्था से ही बचेंगे पेड|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर १०, २०११|page=३|pages=|quote=उपराजधानी के युवा पर्यावरणविद श्रीपाद वैद्य है, जो पेडों को बचाने के लिए अनूठे ढंग से काम लेते|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":25">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नक्षत्रवन मंदिर बदलत्या पर्यावरणाचे आधारस्तंभ|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च १८, २००९|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> निसर्गाप्रती आदरयुक्त आत्मीयता वाढावी व त्यायोगे निसर्गसंवर्धन घडावे या उद्देशाने आजवर नामस्वरूपात / निर्गुणस्वरूपात असलेल्या निसर्गदत्त या दैवताची सगुणस्वरूपातील मूर्तिपूजा त्यांनी सुरू केली. या निसर्गदत्त निसर्गपूजेद्वारे आपल्या आजूबाजूचा निसर्ग हेच खरे ईश्वराचे स्वरूप असल्याची भावना वृद्धिंगत होऊन निसर्गपूजा संकल्पांच्या माध्यमातून निसर्गसेवा घडते, जी आजच्या काळाची निकडीची आवश्यकता आहे. नक्षत्रवन निसर्गपूजेसंबंधित त्यांच्या विश्वविक्रमामुळे व्यक्तिसापेक्ष अशा आराध्य वृक्षाराेपणाच्या संकल्पनेची जगात ओळख निर्माण झाली. त्यामुळे जगभरात विविध ठिकाणी आराध्य वृक्षाराेपणाला संदर्भ प्राप्त होऊन आपसूकच हातभार लागला.<ref name=":3" /><ref name=":43">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य बेस्ट सिटिझन ॲवार्डने सन्मानित|date=|work=पुण्यनगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल ३०, २०१७|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":42">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य को बेस्ट सिटिजन अवार्ड|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल ३०, २०१७|page=३|pages=|quote=निसर्ग के प्रति सद्भावना, आदर व असीम भक्ति जागृत होना समय की माँग है और इसे ध्यान में रखते हुए उन्होंने भारत के सर्वप्रथम नक्षत्रवन प्रसारक निसर्गदत्त मंदिर की नींव नागपुर में रखी.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":40">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=Shripad Vaidya gets 'Best Citizen of India – 2017' award|date=|work=Lokmat times|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=May 1, 2017|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":41">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांना बेस्ट सिटीझन अवार्ड|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे १, २०१७|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":21">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://miraclesworldrecords.com/Gallery/Details/7282|title=Details|संकेतस्थळ=miraclesworldrecords.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-29}}</ref><ref name=":26">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=निसर्गदत्तांचे चैतन्यमयी स्थान|date=|work=महाराष्ट्र टाइम्स|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून २८, २०१६|page=६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":27">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नक्षत्रवन वृक्षारोपण एक शास्त्रीय परंपरा|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च १६, २०१३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Nagpur needs to do a lot more for environment|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=March 6, 2013}}</ref> *'''निसर्गपूजा लेखन :''' सर्वांना सहज समजावे व अनुकरणातून निसर्ग संरक्षणाचे कार्य सफल होण्यासाठी भगवंताचे अधिष्ठान लाभावे या उद्देशाने त्यांनी निसर्गपूजा पद्धतीचे लेखन केले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=निसर्गपूजा लेखनाचा विक्रम|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-place=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर १६, २०१८|page=१|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=http://epaperlokmat.in/sub-editions/Hello%20Nagpur/2018-11-16/1#Article/LOK_HNGR_20181116_1_12/225px|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://epaperlokmat.in/lokmatsamachar/sub-editions/Apna%20Nagpur/2018-11-16/8|title=निसर्ग पूजा लेखन का रिकाॅर्ड, ७३६९ शब्दों की रचना|last=|first=|date=|work=लोकमत समाचार|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publication-place=नागपूर|page=८}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=निसर्गपूजा लेखनाचा विश्वविक्रम|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=|publication-place=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर १७, २०१८|page=८|pages=|quote=निसर्गपूजेच्या अनुकरणातून व प्रसारातून जगभरात निसर्ग संवर्धनाला हातभार लागेल.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=तरूण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर १९, २०१८|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=http://www.tarunbharat.net/epapertb.aspx?lang=3&spage=Cpage&NB=2018-11-19&SB=2018-11-19#Cpage_8}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === विज्ञान विषयक === *'''पर्यावरणीय सिद्धान्त :''' त्यांनी एकूण चार पर्यावरणीय सिद्धान्त मांडले.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=चिकित्सा विज्ञान के लिए पर्यावरणीय सिद्धान्त प्रतिपादित किए श्रीपाद ने !|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर १८, २००४|page=१३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=ज्यों जल बिन मीन, त्यों सूत्र बिना विज्ञान|date=|work=लोकमत समाचार|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर १९, २००४|page=१२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांचा शोध स्वीकृत|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर १८, २००४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":18">{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.uniqueworldrecords.com/2017/09/08/2014i265-invention-of-environmental-electropathy-by-development-of-environmental-theory-and-formulas-applicable-to-electropathy/|title=2014I265 – INVENTION OF ENVIRONMENTAL ELECTROPATHY BY DEVELOPMENT OF ENVIRONMENTAL THEORY AND FORMULAS APPLICABLE TO ELECTROPATHY – UNIQUE WORLD RECORDS LIMITED|संकेतस्थळ=www.uniqueworldrecords.com|भाषा=en-US|ॲक्सेसदिनांक=2018-09-24}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ते खालीलप्रमाणे : # <u>पर्यावरणीय सहिष्णुता सिद्धान्त (Theory of Environmental Bearability)</u> : जेव्हा एखाद्या सजीवाचा पर्यावरणीय बदलांशी अल्पकाळ किंवा अल्पप्रभावासाठी साक्षात्कार हाेतो तेव्हा त्या सजीवात या पर्यावरणीय बदलांशी जुळवून घेण्याकरिता अल्प असे बदल घडतात. मात्र असे पर्यावरणीय प्रभाव संपुष्टात येतांच, त्यांच्यामुळे निर्माण झालेले सजीवांमधील बदलसुद्धा नाहीसे होऊन, तो सजीव पूर्वस्थितीला जातो. असे तेव्हाच घडते जेव्हा हे पर्यावरणीय प्रभाव त्या सजीवाच्या सहिष्णुता क्षमतेच्या मर्यादेचे उल्लंघन करीत नाहीत. उदाहरण : घराबाहेर थंडीत फिरताना हातमोजे घातले नसल्यास हात सुजू शकतात मात्र घरातील उबदार वातावरणात परत आल्यावर हातांची स्थिती पूर्ववत होते. # <u>पर्यावरणीय प्रतिरोध सिद्धान्त (Theory of Environmental Opposition)</u> : जेव्हा एखाद्या सजीवावर होणारे पर्यावरणीय प्रभाव हे त्याच्या शारीरिक सहिष्णुतेच्या (सहनशीलतेच्या) मर्यादा ओलांडतात तेव्हा हा सिद्धान्त लागू होतो. यात सजीवावर होणारा कोणताही पर्यावरणीय प्रभाव त्या सजीवाच्या सहनशीलतेच्या मर्यादेच्या जास्त प्रमाणात किंवा जास्त वेळाकरिता असतो तेव्हा अशा दीर्घकालीन किंवा तीव्र प्रभावाने सजीवाच्या शरीरावर काही बदल होतात. मात्र यानंतर सजीवाचे शरीर निसर्गतः असा सिद्धिकारक उलट परिणाम उत्पन्न करते, ज्यामुळे पर्यावरणीय प्रभावांनी शरीरावर होणाऱ्या बदलांची स्थिती अगदी विरुद्ध आणि जास्त परिमाणांनी पालटली जाते. उदाहरण : सहनशीलतेपेक्षा जास्त थंडीत पावसात फिरल्यावर थंडी बाधते. यामुळे शरीराचे तापमान कमी होण्याचा तात्पुरता बदल पर्यावरणीय प्रभावाने घडू बघतो मात्र त्यानंतर शरीर सिद्धिकारक उलट परिणाम उत्पन्न करते ज्यामुळे घरी आल्यावर शरीराचे तापमान वाढते व ताप आल्यासारखे होते. # <u>पर्यावरणीय विनाश सिद्धान्त (Theory of Environmental Destruction)</u> : जेव्हा एखाद्या सजीवावर होणारे पर्यावरणीय प्रभाव हे अतिशय मोठ्या असहनीय प्रमाणात आणि अति दीर्घकाळासाठी (असहनीय काळासाठी) कार्यरत राहतात तेव्हा अशा प्रभावांमुळे सजीवाच्या शरीरावर कायमस्वरूपी बदल होतात व या बदलांना पलटविणारा असा कोणताही परिणामकारक उलट परिणाम सजीवाचे शरीर उत्पन्न करू शकत नाही. उदाहरण : असहनीय हिमलोटात किंवा बर्फाळ प्रदेशातील अतिथंड पाण्यात पडल्यास शरीराचे तापमान कमी होते मात्र ही स्थिती पलटविण्यासाठी शरीर कोणतेही उलट परिणाम उत्पन्न करू शकत नाही. # <u>पर्यावरणीय सृजन सिद्धान्त (Theory of Environmental Creation)</u> : जेव्हा एखाद्या सजीवाच्या शरीरावर असा पर्यावरणीय प्रभाव पडतो जो अतिशय अल्प प्रमाणात पण परिणामकारक काळासाठी अशा पद्धतीने कार्यरत राहतो, ज्याच्याकडे शरीराचे विशेष ध्यान जात नाही, तेव्हा असा पर्यावरणीय प्रभाव सर्वसाधारण परिस्थितीत सजीवाच्या शरीरावर निश्चित असे बदल घडवितात. मात्र शरीराकडून यासाठी कोणताही सिद्धिकारक उलट परिणाम उत्पन्न होत नाहीत. उदाहरण : उष्ण प्रदेशातून थंड प्रदेशात किंवा थंड प्रदेशातून उष्ण प्रदेशात स्थानांतरित झालेल्या लोकांच्या वर्णछटेत कालांतराने फरक दिसून येतो. व्यक्तीच्या शरीराचा सतत कपड्यांनी झाकलेल्या भागाचा रंग व कपड्यांनी झाकला नसलेल्या भागाचा रंग यातही तफावत आढळते. * '''पर्यावरणीय इलेक्ट्रोपथी विज्ञान :''' पर्यावरणीय इलेक्ट्रोपथी विज्ञान या त्यांच्या संशोधनाअंतर्गत त्यांनी, इलेक्ट्रोपथी विज्ञानात सांगितलेल्या विदेशी वनस्पतींच्या ऐवजी १२८ प्रकारच्या देशी वनस्पतींचा पर्याय शोधला. त्यांचा हा शोध स्थानिक वनस्पतींच्या वृक्षारोपणासोबतच स्थानिक संशोधन व विकासाला चालना देणारा असा होता. श्रीपाद वैद्य हे इलेक्ट्रोपथी विकासाकरिता जगातील पहिले भारतीय इनोव्हेटर / नवनिर्मितीकार ठरले, तसेच इलेक्ट्रोपथीकरिता विश्वविक्रमात नोंद झालेली जगातील पहिली व्यक्ती ठरले.<ref name=":18" /><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=n83JDQAAQBAJ&pg=PT68&lpg=PT68&dq=shripad+vaidya+ELECTROPATHY&source=bl&ots=BU2sv05QCQ&sig=rqlXsOm9t8goKviIGH6--wan_To&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjDvJyVnNTdAhXHVisKHYkDCDMQ6AEwAnoECAcQAQ#v=onepage&q=shripad%20vaidya%20ELECTROPATHY&f=false|title=Unique World Records 2016: Unique World Records 2016 Digital Edition|last=Records|first=Unique World|date=2016-12-25|publisher=Symbion Books|isbn=9789352587711|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=qkBEDwAAQBAJ&pg=PT88&dq=shripad+vaidya&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjHm-DnguLiAhXKbSsKHc3hBEIQ6AEIMjAC#v=onepage&q=shripad%20vaidya&f=false|title=Unique World Records 2017: Unique World Records 2017 Digital Edition|last=Limited|first=Unique World Records|date=2017-12-25|publisher=Symbion Books|isbn=9788193394502|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=ITCBDwAAQBAJ&pg=PT88&dq=shripad+vaidya&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwjHm-DnguLiAhXKbSsKHc3hBEIQ6AEIKDAA#v=onepage&q=shripad%20vaidya&f=false|title=Unique World Records 2018: Unique World Records 2018 Digital Edition|last=Limited|first=Unique World Records|date=2018-12-25|publisher=Symbion Books|isbn=9788193394526|language=en}}</ref> === साहित्य व लेखन विषयक === * निसर्ग संवर्धनाच्या उद्देशाने श्रीदेव निसर्गदत्तांची निसर्गपूजा पद्धत लेखनस्वरूपात मांडणारे ते जगातील पहिले ज्ञात लेखक आहेत.<ref name=":21" /> * त्यांच्या निसर्गकवितेच्या पुस्तकाच्या लांबच-लांब म्हणजेच ३५५ शब्दांच्या विक्रमी मथळ्याचे ते लेखक आहेत.<ref name=":19" /><ref name=":20" /><ref name=":28">{{स्रोत पुस्तक|title=The Longest Title of Book|last=|first=|publisher=India Book of Records (Diamond Books)|year=2011|isbn=|location=|pages=}}</ref><ref name=":29">{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=T3KEijrvHacC&pg=PT19&lpg=PT19&dq=unique+world+records+longest+poetry+शीर्षक&source=bl&ots=72p4ml7GbT&sig=pneSQraiQnBpU0t8SI2Gkl4X_p8&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjf5LfN5uXdAhVJMo8KHaI6CbsQ6AEwDHoECAAQAQ#v=onepage&q=unique%20world%20records%20longest%20poetry%20शीर्षक&f=false|title=Unique World Records 2013: Book of World Records|last=Limited|first=Unique World Records|date=2013-04-24|publisher=Symbion Books|isbn=9789351047612|language=en}}</ref><ref name=":30">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांच्या 'निसर्ग' पुस्तकाचे प्रकाशन|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल १, २०१०|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":31">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=विश्वविक्रमी पुस्तकाचे प्रकाशन|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल १, २०१०|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":32">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya's book on eco-friendly poems out|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=March 31, 2010}}</ref><ref name=":33">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांच्या पुस्तकाचे प्रकाशन|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल १, २०१०|page=१३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":34">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=तब्बल ३५५ शब्दांचे शीर्षक|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून २६, २०१०|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.scribd.com/document/157639351/Indian-English-literature-pdf|title=Indian English literature.pdf {{!}} Indian Literature {{!}} English Language Literature|संकेतस्थळ=Scribd|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2018-12-05}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=5ubOBQAAQBAJ&pg=PA11&lpg=PA11&dq=water+use+shripad+vaidya&source=bl&ots=1dQm9RiDVk&sig=wbfa8MIidBWGwjQHCMtISARihEc&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi9gfHtnYnfAhXBo48KHRPrCO84ChDoATABegQICRAB#v=onepage&q=water%20use%20shripad%20vaidya&f=false|title=Unique World Records 2014: Explore the Unique Records Inside|last=Limited|first=Unique World Records|date=2014-08-24|publisher=Symbion Books|isbn=9789351741565|language=en}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://pdfcoffee.com/indian-english-literaturepdf-pdf-free.html|title=Indian English literature.pdf|website=pdfcoffee.com|language=en|access-date=2021-10-23}}</ref> * हिंग्लिश (Hinglish) भाषेसाठी विश्वविक्रमात नोंद झालेले ते पहिले कवी आहेत. निसर्ग या विषयावर त्यांनी ३७५१ शब्दांची कविता रचली ज्यात श्रृंगाररस, भक्तिरस, राैद्ररस इत्यादी सापडतात.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.worldrecordsindia.com/2015/05/longest-poetry-on-nature-in-hinglish-language/|title=Longest Poetry on Nature in Hinglish Language|work=World Records India – Indian World Record Book 2018{{!}} 2017 {{!}} 2016|access-date=2018-10-01|language=en-US}}</ref> लाँगेस्ट पोएम अबाउट नेचर रिटन इन हिंग्लिश (Longest poem about nature written in Hinglish) हा विश्वविक्रम.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://recordsetter.com/world-record/poem-about-nature-written-hinglish/41905|title=Longest Poem About Nature Written In Hinglish|संकेतस्थळ=RecordSetter|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-16}}</ref> * पर्यावरणीय जागृतीकरिता त्यांनी लिहिलेले विविध लेख व कविता नामवंत वृत्तपत्रांमधून प्रसिद्ध झालेल्या आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरण संरक्षण कायदा|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ३०, १९९४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":23">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरण वाहिनी|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=नोव्हेंबर २६, १९९४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=दुर्गंधाचा गंध पर्यावरण कायद्यांना किती ?|last=|first=|date=|work=लोकसत्ता|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|year=१९९४-९५|location=नागपूर}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरणाचा समतोल राखणारे वास्तुशास्त्र|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जानेवारी १३, १९९५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref name=":26" /><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=प्रदूषणाच्या घटकांमुळे मानसिक आघात|last=|first=|date=|work=लोकसत्ता|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|year=१९९५|location=नागपूर}}</ref><ref name=":25" /><ref name=":24">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=११ फुटी साप आणि आपण|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर २१, १९९४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Medicine of the future|last=|first=|date=|work=Lokmat Times|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=April 2, 1996}}</ref><ref name=":27" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=इलेक्ट्रोपथी चिकित्सा पद्धती एक दृष्टिक्षेप !|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मार्च २४, २००२|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":87">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=इलेक्ट्रोहोमिओपथी संशोधन|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून ९, २००२|page=२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{जर्नल स्रोत|last=|first=|date=|title=उद्योग|url=|journal=जल्लोश काव्य संग्रह|type=कविता|location=कोल्हापूर|publisher=मासिक ज्ञान विज्ञान प्रबोधिनी|publication-date=नोव्हेंबर १३, २००४|volume=|pages=|via=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=चिंबचिंब या पावसात|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै ३०, २००६|page=६|pages=|type=कविता|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=गंगा प्रदूषणाचा वेध|date=|work=तरुण भारत (आसमंत)|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै २४, २०११|page=१|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरण मित्र इलेक्ट्रोपथी|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑगस्ट २५, २००२|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=इलेक्ट्रोहोमिओपथी आहे तरी काय ?|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै २२, १९९९|page=७|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=इलेक्ट्रोहोमिओपथी आहे तरी काय ?|date=|work=नवराष्ट्र|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=मे २९, २००१|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=बालक-बालिकांचा योग्य अनुपात : एक चिंतन|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल २१, २०११|page=५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=My Times My Voice|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=January 14, 2012|page=3|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=All civic bodies must have plans to protect all water sources|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=May 25, 2013|page=7}}</ref> * त्यांनी अनेक पुस्तके लिहिली आहेत.<ref name=":19" /><ref name=":22" /><ref name=":20" /><ref name=":28" /><ref name=":29" /><ref name=":30" /><ref name=":31" /><ref name=":32" /><ref name=":33" /><ref name=":34" /> * सर्वात लहान (५ अक्षरांचा एकच शब्द) इच्छापत्राचे लेखन करण्याचा विक्रम त्यांनी रचला आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=लहान इच्छापत्राचा मसुदा श्रीपाद वैद्य यांच्या नावे|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=एप्रिल २८, २०१२|page=९|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांचे जगातील सर्वात लहान 'इच्छापत्र'|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून ८, २०१२|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Shortest Will|last=|first=|publisher=India Book of Records (Diamond Books)|year=2013|isbn=|location=|pages=}}</ref> * नवीन शब्दरचना : विकासावलंबी<ref name=":55" />, सेवासमृद्ध<ref name=":79" /> * नवीन सुविचार : एकसारखे संरचनात्मक प्रयत्न हे स्वतःच एक निर्णय असतात<ref name=":87" />. === कला विषयक === 'कॉईन स्टॅकिंग आर्ट' या कलाप्रकारात त्यांनी विविध प्रयोग यशस्वी केले ज्याची नोंद विविध विक्रमस्वरूपात झाली.<ref name=":91" /><ref name=":76" /><ref name=":82" /> जगातील सर्वात वेगवान स्टॅकिंग म्हणजेच एका मिनिटात ७३ नाणी स्टॅक करण्याचा विक्रम<ref name=":74" /><ref name=":75" /> त्यांच्या नावे आहे. त्यांनी कॉईन स्टॅक्ड उभी थ्री-डी शब्दरचना (Vertical 3D coin structure of 'HI' - LBR 2019), श्री गणेश स्वरूपाची रचना, इत्यादी सारख्या नवनिर्मितींची सुरुवात करून या कलेला प्रसारित करण्याचा प्रयत्न केला.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Vaidya's unique world record|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=May 26, 2016}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Celebrating with Times|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=September 19, 2018|page=2}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?id=c79aDwAAQBAJ&pg=PT641&dq=limca+book+of+records&hl=en&sa=X&ved=0ahUKEwj06f6v6fTdAhVNeisKHdy3BvgQ6AEIOjAE#v=onepage&q=limca%20book%20of%20records&f=false|title=Limca Book of Records: India at Her Best|last=LBR|first=Team|date=2018-05-05|publisher=Hachette India|isbn=9789351952404|language=en}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Most coins stacked (Limca Book of Records)|last=|first=|publisher=Hachette Book Publishing India Pvt. Ltd.|year=2018|isbn=978-93-5195-217-6|location=|pages=022}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Fastest stacking of Rs 10 coins|last=|first=|publisher=Limca Book of Records (Hachette India)|year=2017|isbn=978-93-82867-24-1|location=|pages=30}}</ref> === इतर सहभाग व सहयोग === *'''पर्यावरण वाहिनी सदस्य :''' मार्च १९९३ पासून पुढील दोन वर्षांच्या काळात ते नागपूर जिल्हा पर्यावरण वाहिनी (पर्यावरण व वन मंत्रालय, भारत सरकार) या समितीचे मानद सदस्य होते.या काळात त्यांनी पर्यावरण संवर्धनाकरिता, विशेषतः जल प्रदूषण कमी करण्याकरिता भरीव कार्य केले.<ref name=":14" /><ref name=":15" /><ref name=":16" /><ref name=":17" /><ref name=":23" /><ref name=":24" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=निकृष्ट मलवाहिन्यांमुळे विहिरींचे पाणी प्रदूषित|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून २, १९९५|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपुरातील बहुतांश शाळांत पिण्याच्या पाण्याचे प्रदूषण|date=|work=लोकसत्ता|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर ९, १९९३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=The Hitavada|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=March 17, 2011|page=8|quote=He was also the member of Nagpur District Paryavaran Vaahini Committee of Government of India}}</ref><ref>{{स्रोत पुस्तक|title=International Encyclopedia of Ecology and Environment|last=|first=|publisher=Indian Institute of Ecology and Environment, New Delhi|year=1995|isbn=81-7456-024-6|volume=19 (Environmental Procedures)|location=New Delhi, India|pages=71, 72|quote=The Paryavaran Vahini Scheme, launched during last year with the basic objectives of creation of Environmental Awareness through people's participation.}}</ref> * युनायटेड नेशन्स एनव्हायर्नमेंट प्रोग्राम (UNEP)च्या जागतिक पर्यावरण दिवस (World Environment Day) कार्यक्रमातील संकल्प सहभागाबद्दल त्यांना प्रशस्तिपत्रे मिळाली आहेत.<ref name=":44" /><ref name=":46" /> * पर्यावरण व शिक्षण क्षेत्राशी संबंधित सेवाभावी संस्थांच्या कार्यात त्यांचा मोलाचा सहयोग राहिला. * पर्यावरणहितार्थ शाकाहार, जीवदया व निर्व्यसनी राहणीमानाचे ते पुरस्कर्ते आहेत.<ref name=":69">{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=23 tennis balls in one hand? City man sets world record|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|publication-place=Nagpur|publication-date=21 July 2013|quote=He says he has set these records for spreading message about environmental conservation and vegetarianism. I show that having a very good health and strength is possible even without consuming non-veg food, he insisted.}}</ref><ref name=":68">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=Shripad Vaidya sets new world record|date=|work=The Hitavada|publisher=|year=|isbn=|location=Nagpur|publication-date=July 20, 2013|page=5|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":70">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांचा विश्वविक्रम|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जुलै १९, २०१३|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> * 'फ्रेंडलिएस्ट डे ऑफ द इयर' या विश्वविक्रमासाठी त्यांना सहभाग प्रमाणपत्र प्राप्त आहे.<ref name=":73" /> * मोझिला सर्टिफिकेट ऑफ थँक्स टू हेल्प सेट अ वर्ल्ड रेकाॅर्ड (१७ जून २००८)<ref name=":38" /> * नॅशनल जिओग्राफिक - द ग्रेट नेचर प्रोजेक्ट यांच्या 'लार्जेस्ट ऑनलाईन फोटो अल्बम ऑफ ॲनिमल्स' या विश्वविक्रमात सहभाग *मोस्ट 'टाईम्स ऑफ इंडिया - नागपूर एडिशन' न्यूजपेपर्स कलेक्टेड इन वन इयर (Most 'Times of India - Nagpur Edition' newspapers collected in one year) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://recordsetter.com/world-record/times-india--nagpur-edition-newspapers-collected-year/30194|title=Most "Times Of India - Nagpur Edition" Newspapers Collected In One Year|संकेतस्थळ=RecordSetter|भाषा=en|ॲक्सेसदिनांक=2019-05-17}}</ref> हा नाविन्यपूर्ण मथळ्यांची पाने संकलनाचा विश्वविक्रम (वर्षभरात २१५ पाने). * 'सेल्फी विथ ट्री काॅन्टेस्ट - २०१६' या राष्ट्रीय विक्रम प्राप्त कार्यात वृक्षारोपण करून सहभाग<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Limca Book of Records 2017|last=|first=|publisher=Hachette Book Publishing India Pvt. Ltd|year=2017|isbn=978-93-82867-24-1|location=|pages=233}}</ref> *२०१८ सालच्या गिनीज बुक ऑफ रेकॉर्ड्स मधील अमेझिंग बॉडीज् (Amazing Bodies) या स्तंभात त्यांच्या नावाची नोंद आहे.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=fqQoDwAAQBAJ&newbks=0&printsec=frontcover&pg=PA97&dq=shripad+vaidya+in+guinness+world+records+2018&hl=en|title=Guinness World Records 2018: Meet our Real-Life Superheroes|last=Records|first=Guinness World|date=2017-08-29|publisher=Guinness World Records|isbn=978-1-912286-18-8|pages=118|language=en}}</ref> *ते विक्रमांचे शतक नोंदविणारे पहिले नागपूरकर ठरले आहेत (The first Nagpurian to become the centurion of records<ref name=":90" />).<ref name=":83" /><ref name=":84" /><ref name=":85" /> पर्यावरणीय मानव विकासाचा संदेश देणारे अशा प्रकारचे हे जगातील पहिलेच विक्रमी शतक आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=श्रीपाद वैद्य यांच्या विक्रमांचे जगातील पहिले शतक|last=|first=|date=|work=देशोन्नती|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=नागपूर|publication-date=३० ऑगस्ट २०१९|page=४|language=मराठी|quote='पर्यावरणीय मानव विकास' या विषयाच्या समर्थनार्थ, मानवाच्या मूलभूत गरजांचे महत्व लक्षात घेऊन त्यांच्या पूर्तते संदर्भातील संरचनात्मक असे विक्रम ते सातत्याने करीत आले आहे. यावर्षी या विक्रमांचे शतक पूर्ण झाले.}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://epaperlokmat.in/Archive/lokmattimes/epapernew.php?articleid=LOKTIME_CPLS_20190903_6_5&arted=Nagpur%20First&width=224px|title=Every person is best & unique in own way, says Shripad Vaidya|last=|first=|date=|work=Lokmat Times|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=September 3, 2019|page=6|language=English|quote=Thus it became the first century of its kind dedicated in support of the subject of environmental human development.}}</ref> == पुरस्कार == * भारत गौरव ॲवार्ड<ref name=":0" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=ॲड. श्रीपाद वैद्य|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर १५, २०१४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Bharat Gaurav Award|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=December 1, 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य भारत गाैरव अवार्ड से सम्मानित|date=|work=दैनिक भास्कर|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर १, २०१४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=ॲड. श्रीपाद वैद्य यांना भारत गाैरव|date=|work=महासागर|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर १, २०१४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य यांना भारत गाैरव अवार्ड|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर २, २०१४|page=३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=लोकमत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर २, २०१४|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य सम्मानित|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर १, २०१४|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य भारत गाैरव पुरस्काराने सन्मानित|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ४, २०१४|page=३|pages=|quote=देशाचा गाैरव वाढविण्यास ज्यांनी हातभार लावला अशा जगभरातील भारतीयांच्या कार्याची दखल या पुरस्काराद्वारे घेण्यात येते.|access-date=|archive-url=|archive-date=|दुवा=|dead-url=}}</ref> * बेस्ट सिटिझन ऑफ इंडिया ॲवार्ड<ref name=":3" /><ref name=":35" /><ref name=":36" /><ref name=":37" /><ref name=":43" /><ref name=":42" /><ref name=":40" /><ref name=":41" /> * भारत ज्योति पुरस्कार<ref>{{स्रोत पुस्तक|title=Bharat Jyoti Puraskar|last=|first=|publisher=Best Citizen Publishing House|year=2018|isbn=|location=|pages=10}}</ref> * विशेष सेवा सन्मान <ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपूरभूषण पुरस्कार वितरण सोहळा उद्या|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर ११, २०१२|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=Nagpur Bhushan Awards|last=|first=|date=|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=Nagpur|publication-date=December 12, 2012}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=कला, साहित्यक्षेत्रात उल्लेखनीय कार्य करणार्यांचा 'विशेष सेवा सन्मान'|date=|work=सकाळ|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर १६, २०१२|page=६|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=नागपूरभूषण पुरस्काराचे थाटात वितरण|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=डिसेंबर १६, २०१२|page=१३|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> * हूज हू इन द वर्ल्ड<ref name="ReferenceA"/><ref name=":46">{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=पर्यावरणमित्र श्रीपाद वैद्य 'हूज हू इन द वर्ल्ड' मध्ये|date=|work=देशोन्नती|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=जून ७, २०१३|page=८|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref name=":38" /><ref name=":39" /><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title=श्रीपाद वैद्य|date=|work=तरुण भारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=सप्टेंबर १६, २०१०|page=१४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title='हूज हू' मध्ये श्रीपाद वैद्य यांची नोंद|date=|work=पुण्य नगरी|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर १५, २०१४|page=७|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|title='हूज हू' में श्रीपाद वैद्य|date=|work=नवभारत|publisher=|year=|isbn=|location=नागपूर|publication-date=ऑक्टोबर १७, २०१४|page=४|pages=|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|दुवा=}}</ref> *स्टार २०२० <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://worldbookofrecords.uk/star2020|title=World Book of Records|pages=27|language=en-UK}}</ref> == श्रीपाद वैद्य यांची जीवनी प्रकाशित झालेली पुस्तके == * हूज हू इन द वर्ल्ड - २६वी आवृत्ती - २००८<ref name=":57" /> * हूज हू इन द वर्ल्ड - २७वी आवृत्ती - २००९ * हूज हू इन द वर्ल्ड - २८वी आवृत्ती - २०१० * हूज हू इन सायन्स अँड इंजिनियरिंग - ११वी आवृत्ती - २०१० * हूज हू इन द वर्ल्ड - ३०वी आवृत्ती - २०१२ * हूज हू इन द वर्ल्ड - ३१वी आवृत्ती - २०१३<ref name=":67" /><ref name=":71" /><ref name=":72" /><ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=|title=श्रीपाद वैद्य यांची गिनीज बुकात नोंद|last=|first=|date=|work=पुण्य नगरी|access-date=|archive-url=|archive-date=|dead-url=|location=नागपूर|publication-date=२१ ऑक्टोबर २०१३|quote=अमेरिकेतील हूज हू इन द वर्ल्ड या प्रकाशनासाठी त्यांची नोंद}}</ref> * हूज हू इन द वर्ल्ड - ३२वी आवृत्ती - २०१४<ref name=":73" /> * हूज हू इन द वर्ल्ड २०१६ * हूज हू इन सायन्स अँड इंजिनियरिंग २०१६ * हूज हू इन द वर्ल्ड २०२० <ref name=":91" /><ref name=":76" /><ref name=":82" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:वैद्य,श्रीपाद}} [[वर्ग:पर्यावरणवादी]] [[वर्ग:मराठी लोक]] [[वर्ग:नवनिर्मितीकार]] [[वर्ग:इ.स. १९६९ मधील जन्म]] [[वर्ग:हयात भारतीय व्यक्ती]] [[वर्ग:मराठी व्यक्ती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील व्यक्ती]] az8oayo7v1te04r6lwbks4arhmvqjtp 0 235336 2699761 1999681 2026-08-07T00:12:45Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[फॅबियान ॲलन]] to [[फाबियान ॲलन]] 2699761 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 235408 2699762 2000130 2026-08-07T00:12:56Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[फॅबियान ॲलन]] to [[फाबियान ॲलन]] 2699762 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 235409 2699759 2000131 2026-08-07T00:12:22Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[फॅबियान ॲलन]] to [[फाबियान ॲलन]] 2699759 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 235492 2699730 2691729 2026-08-06T19:00:12Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699730 wikitext text/x-wiki {{बदल}} '''हाइक मेसेंजर''' ही महाजालावर स्मार्टफोनवर चालणारी झटपट संदेश सेवा देणारी एक भारतीय सोशल मिडिया नेट्वर्किंग कंपनी आहे. यामद्धे मजकूर संदेशांव्यतिरिक्त, त्याचे वापरकर्ते ऑडिओ, प्रतिमा, फाइल, आवाज संदेश, व्हिडिओ आणि एकमेकांना ठिकाण पाठवू शकतात. २०१६ च्या आकडेवारीनुसार १०० मिलियन पेक्षा जास्त लोक हाइक मेसेंजरचा वापर करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.financialexpress.com/industry/technology/100-mn-user-mark-crossed-by-hike-messenger/199703/|title=100 mn-user mark crossed by hike messenger - The Financial Express|संकेतस्थळ=www.financialexpress.com|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-02}}</ref> भारती इंटरप्राइजेस आणि सॉफ्टबॅँक कॉर्पोरेशनतर्फे ‘हाईक’ ही मेसेंजर सेवा सुरू केली गेली होती, भारती इंटरप्राइजेसचे अध्यक्ष सुनील भारती मित्तल यांचे पुत्र कविन भारती मित्तल हे या कंपनीचे संस्थापक आहेत. हाइक मेसेंजर ही सेवा जगातील २००हून अधिक देशांमध्ये उपलब्ध आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://blog.hike.in/|title=Hike Blog|संकेतस्थळ=Hike Blog|ॲक्सेसदिनांक=2018-11-02|archive-date=2017-11-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171114155226/https://blog.hike.in/|url-status=dead}}</ref> == हाइक डायरेक्ट == हाइक डायरेक्ट या सुविधेद्वारे महाजालाशी संपर्क नसताना देखील संदेश पाठविता येतो. याचा वापर करून एखादी व्यक्ती वायफाय अथवा [[मोबाईल फोन|मोबाईल]] डाटा सुरू नसताना देखील मेसेज पाठवता येऊ शकतो.{{संदर्भ हवा}} यात फोटोज, स्टिकर्स, फाईल्सही पाठवल्या जाऊ शकतात. यामद्धे ७० एमबीपर्यंतच्या फाईल्स केवळ १० सेकंदात पाठवण्याची सुविधा देखील उपलब्ध आहे. == मोफत दूरध्वनी सुविधा == मोफत फोनची सुविधा ‘हाईक’ मेसेंजर चॅटिंग ॲप्लिकेशन तर्फे २०१५ मद्धे सुरू करण्यात आली टू जी, थ्री जी आणि वायफाय सेवा वापरणाऱ्या ग्राहकांना यासेवेचा वापर करता येतो, ‘झिप’ फोन ही कंपनी हाईक कंपनीने विकत घेतल्यानंतर काही महिन्यात हाइक मेसेंजरने मोफत फोन देण्याची सुविधा ग्राहकांना उपलब्ध करून दिली. या सुविधेनंतर हाईक, व्हॉट्सॲप, लाईन, स्काइप या कंपन्यांवर नियंत्रण आणले जावे अशी मागणी अनेक मोबाईल कंपन्यांकडून केली गेली. == हाईक स्टिकर्स == हाईक स्टिकर्स हे हाईकचे सर्वात लोकप्रिय फिचर आहे, देशातील वेगवेगळ्या भाषांत हे स्टिकर्स यात उपलब्ध असुन. दररोजच्या चर्चेतील जवळपास सर्वच विषयांचे स्टिकर्स हाईक वर उपलब्ध असुन ते युझरला हवे तसे डाऊनलोड करता येतात. बॉलीवूड, मराठी चित्रपटातील खास संवाद, मुलीमुलींच्या गप्पा, नेहमी वापरले जाणारे शब्द, परीक्षेचा कालावधी, शहरांच्या विशेष जागा, मराठी सीरीयल्स मधील प्रसिद्ध संवाद, प्रसिद्ध गाणी, क्रिकेट, कार्टून्स अश्या अनेक विषयांवरील स्टिकर्स येथे पाहायला मिळतात. तसेच सणाच्या शुभेच्छा देखील हाईक स्टिकर्सद्वारे उपलब्ध आहेत. प्रत्येक गोष्ट लिहून व्यक्त करण्यापेक्षा हाईक स्टिकर्स वापरून भावना व्यक्त केल्या जाऊ शकतात त्यामुळे लिहिण्याचा वेळ देखील वाचतो.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/dainik+prabhat-epaper-dailypra/stikar+bole+chat+chale-newsid-50348815|title=स्टिकर बोले, चॅट चाले। - Dainik Prabhat {{!}} DailyHunt|work=DailyHunt|access-date=2018-11-02|language=en|archive-date=2025-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20250416201739/https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/dainik+prabhat-epaper-dailypra/stikar+bole+chat+chale-newsid-50348815|url-status=dead}}</ref> == समूह संवाद == एकाच वेळी १००० सदस्यांसोबत समूह संवाद साधण्याची सुविधा यामद्धे उपलब्ध आहे, मोठे व्हिडिओज, कॉम्प्रेस न केलेल्या मूळ प्रतिमा, कोणत्याही प्रकारचे दस्तऐवज सामायिक करता येतात. == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:सोशल नेटवर्किंग संकेतस्थळे]] 89exlw8smib93hlxicu6vp4vsp59wsw 0 238603 2699863 2678632 2026-08-07T05:22:06Z संतोष गोरे 135680 बाह्य दुवे मध्ये दुवा उपलब्ध आहे 2699863 wikitext text/x-wiki [[File:The Buddha statue in Siddhartha Garden and Zoo 03.jpg|thumb|सिद्धार्थ उद्यानातील बुद्ध मुर्ती]] [[File:Siddharth Garden and Zoo.jpg|thumb|सिद्धार्थ उद्यान व प्राणी संग्रहालयाचे (जूने) प्रवेशद्वार]] '''सिद्धार्थ उद्यान व प्राणी संग्रहालय''' हे [[छत्रपती संभाजीनगर]] मधील उद्यान व प्राणी संग्रहालय आहे. हे उद्यान १९८५ मध्ये छोट्या स्वरूपात सुरू करण्यात आले होते. हे उद्यान शहरातील मध्यवर्ती बसस्थानकाच्या बाजूला आहे. सिद्धार्थ उद्यान व प्राणी संग्रहालय [[मराठवाडा|मराठवाड्यातील]] एकमेव प्राणी संग्रहालय आहे. या प्राणी संग्रहालयात विविध प्रकारचे २०० पेक्षा जास्त [[प्राणी]] व [[पक्षी]] आहेत. हे एक राज्यातील विशेषतः मराठवाड्यातील एक प्रमुख प्रेक्षणीय स्थळ असून विद्यार्थ्यांच्या सहलीसह लाखो पर्यटक दरवर्षी प्राणिसंग्रहालयाला भेटी देतात. याचे "सिद्धार्थ" नाव हे [[गौतम बुद्ध|गौतम बुद्धांच्या]] नावावरून ठेवण्यात आले आलेले असून उद्यानात बुद्धांचा एक भव्य पुतळा बसवण्यात आला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://maharashtratimes.indiatimes.com/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/promise-trees-wild-animals/articleshow/67066484.cms|title=वृक्ष, वन्यप्राण्यांचे सवंर्धन करा|दिनांक=2018-12-13|संकेतस्थळ=Maharashtra Times|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-01-10|archive-date=2019-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112200548/https://maharashtratimes.indiatimes.com/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/promise-trees-wild-animals/articleshow/67066484.cms|url-status=dead}}</ref> प्राण्यांसाठी असलेली अपुरी जागा, सोयी-सुविधांचा अभाव, चुकीच्या पद्धतीने ठेवलेले पिंजरे या कारणांमुळे केंद्रीय प्राणिसंग्रहालय प्राधिकरणाने २६ नोव्हेंबर २०१८ रोजी या प्राणिसंग्रहालयाची मान्यता रद्द केली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://divyamarathi.bhaskar.com/news/aurangabad-animal-museum-permission-has-been-canceled-5988799.html|title=सिद्धार्थ उद्यानातील प्राणी संग्रहालयाची परवानगी केली रद्द, महानगरपालिकेचा निष्काळजीपणा भोवला|दिनांक=2018-12-01|संकेतस्थळ=divyamarathi|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-01-10}}</ref> मात्र पुढे १२ डिसेंबर २०१८ रोजी केंद्रीय वने व पर्यावरण मंत्रालयाने या निर्णयास स्थगिती दिली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.esakal.com/marathwada/suspension-order-cancel-approval-zoo-160357|title=आता तरी सुधारणा होणार का?|संकेतस्थळ=www.esakal.com|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-01-10}}</ref> == वैशिष्ट्ये == छत्रपती संभाजीनगर मधील नागरिकांसाठी व छत्रपती संभाजीनगरमध्ये येणाऱ्या पर्यटकांसाठी सिद्धार्थ उद्यान आणि या उद्यानाच्या परिसरात असलेले प्राणिसंग्रहाल एक आकर्षणाचा विषय व महत्त्वाचे प्रर्यटनस्थळ आहे. शहरातील सर्वांत मोठे उद्यान सिद्धार्थ गार्डन मध्यवर्ती बसस्थानकाजवळ असल्याने शहरातील लोकांसह परगावाहून या उद्यानामध्ये जाणाऱ्यांची संख्या लक्षणीय असते. हे मराठवाड्यातील एकमेव प्राणिसंग्रहालय असल्याने मराठवाड्यातून अनेकजण, शाळांच्या सहली येथे येत असतात. उद्यानाच्या परिसरात मत्स्यालय देखील आहे, ज्यात विविध प्रजातींचे मासे आहेत. हैदराबाद मुक्तिसंग्राम संग्रहालय देखील उद्यानाच्या परिसरात आहे, त्यामध्ये मुक्तिसंग्रामात सहभागी झालेल्या स्वातंत्र्य सैनिकांची माहिती व मुक्तिसंग्रामाचा इतिहास आहे. उद्यानात लहान मुलांसाठी वेगवेगळ्या खेळण्याची व्यवस्था आहे. सिद्धार्थ उद्यान आणि प्राणिसंग्रहालयाला दिवसाकाठी भेट देणाऱ्यांची संख्या ८०० ते एक हजारांच्या घरात आहे. यामध्ये लहान मुलांची संख्या लक्षणीय असते. सुटीच्या दिवशी यापेक्षा जास्त नागरिक उद्यानात येतात. तर उन्हाळ्याच्या सुट्ट्यांमध्ये उद्यानाला भेट देणाऱ्या पर्यटकांच्या संख्येत जास्त वाढ होत असते. सिद्धार्थ उद्यानासाठी मोठ्या व्यक्तींना २० रुपये तर, लहान मुलांना दहा रुपये प्रवेश शुल्क आकारले जाते. प्राणिसंग्रहालयासाठी मोठ्या व्यक्तींना ५० रुपये तर, लहान मुलांसाठी २० रुपये शुल्क आकारले जाते. उद्यान अधीक्षक विजय पाटील यांच्यानुसार, 'या उद्यानाचे २६ एप्रिल रोजीचे उत्पन्न १ लाख २७ हजार रुपये इतके होते, तर प्राणिसंग्रहालयाचे उत्पन्न ५४ हजार रुपये होते.<ref name="maharashtratimes.com">https://maharashtratimes.com/maharashtra/aurangabad-marathwada-news/aurangabad/daily-siddhartha-earns-up-to-two-lakhs/articleshow/69081481.cms</ref><ref name="esakal.com">https://www.esakal.com/marathwada-news/aurangabad/auravgabad-siddharth-guarden-zoo-deserted-270959</ref><ref>https://m.lokmat.com/aurangabad/third-eye-siddhartha-garden-closed/</ref> == बुद्ध मुर्ती == [[File:The Buddha statue in Siddhartha Garden and Zoo 04.jpg|thumb|[[सिद्धार्थ गार्डन]] मधील बुद्ध मुर्ती]] सिद्धार्थ उद्यानाच्या आत प्रवेश केल्यानंतर समोरील बाजूस ध्यानस्त मुद्रेतील [[गौतम बुद्ध|गौतम बुद्धांचा]] ब्राँझ धातूचा भव्य पुतळा बसवण्यात आलेला आहे. १९ ऑगस्ट २००२ रोजी बुद्धांचा पुतळा उद्यानात उभारण्याचा संबंधीचा ठराव औरंगाबाद महानगरपालिकेने मंजूर केला होता. या बुद्ध पुतळ्याची उंची १५ फुट उंच असून तो १० फुट उंचीच्या चबुतऱ्यावर स्थित आहे. या पुतळ्याचे वजन ३.५० टन आहे. == प्राणी संपदा == डिसेंबर २०१८ नुसार, सिद्धार्थ प्राणी संग्रहालयातील प्राण्यांची संख्या खालीलप्रमाणे आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://abpmajha.abplive.in/aurangabad/animal-museum-in-siddhartha-garden-of-aurangabad-will-be-closed-609661|title=औरंगाबादच्या सिद्धार्थ उद्यानातील प्राणी संग्रहालय बंद होणार !|last=औरंगाबाद|पहिले नाव=कृष्णा केंडे, एबीपी माझा|दिनांक=2018-12-01|संकेतस्थळ=ABP Majha|भाषा=mr|ॲक्सेसदिनांक=2019-01-10|archive-date=2019-06-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20190608170915/https://abpmajha.abplive.in/aurangabad/animal-museum-in-siddhartha-garden-of-aurangabad-will-be-closed-609661|url-status=dead}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- ! अ.क्र. !! प्राणी !! संख्या |- | १ || [[वाघ]] || ९ |- | २ || [[बिबट्या|बिबटे]] || ३ |- | ३ || [[हरीण]], [[काळवीट]] || ४८ |- | ४ || [[सांबर हरीण|सांबर]] || ४७ |- | ५ || [[नीलगाय]] || ३ |- | ६ || [[चितळ]] || २ |- | ७ || [[कोल्हा|कोल्हे]] || २ |- | ८ || [[सायाळ]] || २ |- | ९ || [[तरस|तडस]] || १ |- | १० || [[माकड]] || १० |- | ११ || [[साप]] || १०० |- | १२ || [[पक्षी]] || १९ |- | १३ || [[मगर]] || ५ |} ==हैदराबाद मुक्तिसंग्रामाचे संग्रहालय== सिद्धार्थ उद्यानामध्ये [[हैदराबाद मुक्तिसंग्राम]] या लढ्याच्या स्मृतींना उजाळा देणारा संग्रहालय आहे. त्यामध्ये मुक्तिसंग्रामाच्या इतिहास रेखाटलेला आहे. मुर्ती, तैलचित्रे, माहिती लेख, मराठी संस्कृतीशी निगडीत बाबी संग्रहालयातील आहेत. संग्रहालयासमोर हैदराबाद मुक्तिसंग्राम लढ्यातील क्रांतिकारकांच्या सन्मानार्थ एक भव्य स्तंभ उभारलेला असून दरवर्षी १७ सप्टेंबर रोजी त्याला मानवंदना दिली जाते.<ref name="maharashtratimes.com"/><ref name="esakal.com"/> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== {{कॉमन्स वर्ग|Siddhartha Garden and Zoo|सिद्धार्थ उद्यान व प्राणी संग्रहालय}} [[वर्ग:छत्रपती संभाजीनगर]] [[वर्ग:प्राणी संग्रहालय]] [[वर्ग:उद्याने]] [[वर्ग:इ.स. १९८५ मधील निर्मिती]] 6zaslfz0bphc27m0jjfysxx4s1ghwof 0 243126 2699760 2000132 2026-08-07T00:12:34Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[फॅबियान ॲलन]] to [[फाबियान ॲलन]] 2699760 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 245218 2699722 2031136 2026-08-06T18:44:32Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[फॅबियान ॲलन]] वरुन [[फाबियान ॲलन]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2031136 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेटपटू संपूर्ण माहिती | नाव = फॅबियान ॲलन | image = | देश= वेस्ट इंडीज | देश_इंग्लिश_नाव = West Indies | पूर्ण नाव =फॅबीयान ॲंथनी अलेन | उपाख्य = | living = true | दिनांकजन्म = ७ | महिनाजन्म = ५ | वर्षजन्म = १९९७ | स्थान_जन्म = | देश_जन्म = [[किंग्स्टन]], [[जमैका]] | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = | heightinch = | heightm = | फलंदाजीची पद्धत = उजखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = डाव्या हाताने | विशेषता = | नाते = | oneT२०I = | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = | कसोटी सामने = | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = २७ ऑक्टोबर | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = २०१८ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = भारत | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = १८८ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = २९ ऑक्टोबर | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २०१८ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = भारत | एकदिवसीय शर्ट क्र = | T२०Iपदार्पण दिनांक = | T२०Iपदार्पणवर्ष = | T२०Iपदार्पण विरूद्ध = | T२०Icap = | lastT२०Iदिनांक= | lastT२०Iवर्ष = | lastT२०Iagainst = | संघ१ = सेंट किट्स ॲंड नेव्हिस पॅट्रीएट्स | वर्ष१ = २०१७-सद्य | संघ क्र.१ = | columns = ४ | column१ = [[कसोटी सामना|कसोटी]] | सामने१ = | धावा१ = | फलंदाजीची सरासरी१ = | शतके/अर्धशतके१ = | सर्वोच्च धावसंख्या१ = | चेंडू१ = | बळी१ = | गोलंदाजीची सरासरी१ = | ५ बळी१ = | १० बळी१ = | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = | झेल/यष्टीचीत१ = | column२ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने२ = | धावा२ = | फलंदाजीची सरासरी२ = | शतके/अर्धशतके२ = | सर्वोच्च धावसंख्या२ = | चेंडू२ = | बळी२ = | गोलंदाजीची सरासरी२ = | ५ बळी२ = | १० बळी२ = | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = | झेल/यष्टीचीत२ = ; | column३ = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने३ = | धावा३ = | फलंदाजीची सरासरी३ = | शतके/अर्धशतके३ = | सर्वोच्च धावसंख्या३ = | चेंडू३ = | बळी३ = | गोलंदाजीची सरासरी३ = | ५ बळी३ = | १० बळी३ = | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = | झेल/यष्टीचीत३ = | column४ = [[लिस्ट - अ सामने|लि.अ.]] | सामने४ = | धावा४ = | फलंदाजीची सरासरी४ = | शतके/अर्धशतके४ = | सर्वोच्च धावसंख्या४ = | चेंडू४ = | बळी४ = | गोलंदाजीची सरासरी४ = | ५ बळी४ = | १० बळी४ = | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = | झेल/यष्टीचीत४ = | दिनांक= १६ ऑगस्ट | वर्ष = २०१६ | source = }} '''फॅबीयान ॲलन''' ([[७ मे]], [[इ.स. १९९७|१९९७]]:[[किंग्स्टन]], [[जमैका]] - ) हा {{Cr|WIN}}कडून आंतरराष्ट्रीय [[क्रिकेट]] खेळणारा खेळाडू आहे. 978vf7uaz0vbiadf79ly9raahog1qqr 0 246458 2699569 2430871 2026-08-06T12:46:49Z Abhijitsathe 4193 2699569 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = भगीरथ चौधरी | चित्र = Ministers_of_State_for_Agriculture_and_farmers_Welfare_Shri_Bhagirath_Choudhary.jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालय (भारत)|कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालय]] राज्यमंत्री | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | मंत्री = [[शिवराजसिंह चौहान]] | कार्यकाळ_आरंभ = जून २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = [[कैलाश चौधरी]] | पुढील = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = २३ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = | मागील1 = [[रघू शर्मा]] | पुढील1 = | पद2 = [[राजस्थान विधानसभा]] सदस्य | मतदारसंघ2 = [[किशनगढ विधानसभा मतदारसंघ|किशनगढ विधानसभा]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०१३ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = २०१८ | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1954|6|16}} | जन्मस्थान = [[अजमेर जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | इतरपक्ष = | धर्म = }} '''भगीरथ चौधरी''' हे भारतीय राजकारणी व विद्यमान [[भारताचे केंद्रीय मंत्रीमंडळ|केंद्रीय राज्यमंत्री]] व [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते [[२०१९ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[राजस्थान]]मधील [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर मतदारसंघातून]] [[भारतीय जनता पक्ष]]ातर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले होते. त्या पूर्वी ते [[राजस्थान विधानसभा]] सदस्य राहिले होते. [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] c3fsn1x42zma67csigztuj3n64a6g30 2699570 2699569 2026-08-06T12:47:42Z Abhijitsathe 4193 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699570 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = भगीरथ चौधरी | चित्र = Ministers_of_State_for_Agriculture_and_farmers_Welfare_Shri_Bhagirath_Choudhary.jpg | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालय (भारत)|कृषी व शेतकरी कल्याण मंत्रालय]] राज्यमंत्री | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | मंत्री = [[शिवराजसिंह चौहान]] | कार्यकाळ_आरंभ = जून २०२४ | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = [[कैलाश चौधरी]] | पुढील = | पद1 = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ1 = [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = २३ मे २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = | मागील1 = [[रघू शर्मा]] | पुढील1 = | पद2 = [[राजस्थान विधानसभा]] सदस्य | मतदारसंघ2 = [[किशनगढ विधानसभा मतदारसंघ|किशनगढ विधानसभा]] | कार्यकाळ_आरंभ2 = २०१३ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = २०१८ | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1954|6|16}} | जन्मस्थान = [[अजमेर जिल्हा]], [[उत्तर प्रदेश]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | इतरपक्ष = | धर्म = }} '''भगीरथ चौधरी''' हे भारतीय राजकारणी व विद्यमान [[भारताचे केंद्रीय मंत्रीमंडळ|केंद्रीय राज्यमंत्री]] व [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ते [[२०१९ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[राजस्थान]]मधील [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर मतदारसंघातून]] [[भारतीय जनता पक्ष]]ातर्फे १६व्या लोकसभेवर निवडून गेले होते. त्या पूर्वी ते [[राजस्थान विधानसभा]] सदस्य राहिले होते. [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:अजमेरचे खासदार]] sqz7b6ts09p4m4d9zd9ow8iqwjfw7pd 0 252327 2699739 1736012 2026-08-06T19:48:02Z अभय नातू 206 माहिती 2699739 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''जेलनी चिलिया''' ([[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]]:[[व्हानुआतू]] - ) हा {{cr|VAN}}कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/420508.html |title=Jelany Chilia |accessdate=18 July 2015 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> तो [[२०१३ आयसीसी जागतिक क्रिकेट लीग विभाग सहा]] स्पर्धेत खेळला होता.<ref name="DivSix">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/wcldiv6-2013/engine/match/650033.html |title=ICC World Cricket League Division Six, Nigeria v Vanuatu at St Brelade, Jul 21, 2013 |accessdate=18 July 2015 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> सप्टेंबर २०१७ मध्ये तो [[२०१७ आयसीसी जागतिक क्रिकेट लीग विभाग पाच]] स्पर्धेत व्हानुआतूकडून सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज होते; त्याने पाच सामन्यांत एकूण १० बळी घेतले.<ref name="2017Div5">{{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=12001;type=tournament |title=2017 ICC World Cricket League Division Five: Most Wickets |accessdate=9 September 2017 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> मार्च २०१८ मध्ये [[मलेशिया]] येथे झालेल्या [[२०१८ आयसीसी जागतिक क्रिकेट लीग विभाग चार]] स्पर्धेसाठी त्याची व्हानुआतूच्या संघात निवड झाली होती.<ref name="2018Div4">{{cite web |url=https://vanuatuindependent.com/2018/03/28/vca-announce-team-world-cricket-league-division-4/ |title=VCA announce team for World Cricket League division 4 |date=28 March 2018 |accessdate=3 April 2018 |work=The Vanuatu Independent |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403234732/https://vanuatuindependent.com/2018/03/28/vca-announce-team-world-cricket-league-division-4/ |archive-date=3 April 2018 |url-status=dead }}</ref> ऑगस्ट २०१८ मध्ये, [[२०१८-१९ आयसीसी जागतिक टी२० पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता स्पर्धा|२०१८-१९ आयसीसी जागतिक टी२० पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता]] स्पर्धेच्या गट अ साठी त्याचा व्हानुआतूच्या संघात समावेश करण्यात आला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/798905 |title=Squads and fixtures announced for 2020 ICC World T20 - EAP Group 'A' 2018 |work=International Cricket Council |accessdate=9 August 2018}}</ref> {{DEFAULTSORT:चिलिया, जेलनी}} [[वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] epc2wjpsu4w4jhjwkq8qn5duoaukemt 2699740 2699739 2026-08-06T19:51:43Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699740 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''जेलनी चिलिया''' ([[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]]:[[व्हानुआतू]] - ) हा {{cr|VAN}}कडून क्रिकेट खेळणारा खेळाडू आहे.<ref name="Bio">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/420508.html |title=Jelany Chilia |accessdate=18 July 2015 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> तो [[२०१३ आयसीसी जागतिक क्रिकेट लीग विभाग सहा]] स्पर्धेत खेळला होता.<ref name="DivSix">{{Cite web|url=http://www.espncricinfo.com/wcldiv6-2013/engine/match/650033.html |title=ICC World Cricket League Division Six, Nigeria v Vanuatu at St Brelade, Jul 21, 2013 |accessdate=18 July 2015 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> सप्टेंबर २०१७ मध्ये तो [[२०१७ आयसीसी जागतिक क्रिकेट लीग विभाग पाच]] स्पर्धेत व्हानुआतूकडून सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज होते; त्याने पाच सामन्यांत एकूण १० बळी घेतले.<ref name="2017Div5">{{cite web |url=http://stats.espncricinfo.com/ci/engine/records/bowling/most_wickets_career.html?id=12001;type=tournament |title=2017 ICC World Cricket League Division Five: Most Wickets |accessdate=9 September 2017 |work=ESPN Cricinfo}}</ref> मार्च २०१८ मध्ये [[मलेशिया]] येथे झालेल्या [[२०१८ आयसीसी जागतिक क्रिकेट लीग विभाग चार]] स्पर्धेसाठी त्याची व्हानुआतूच्या संघात निवड झाली होती.<ref name="2018Div4">{{cite web |url=https://vanuatuindependent.com/2018/03/28/vca-announce-team-world-cricket-league-division-4/ |title=VCA announce team for World Cricket League division 4 |date=28 March 2018 |accessdate=3 April 2018 |work=The Vanuatu Independent |archive-url=https://web.archive.org/web/20180403234732/https://vanuatuindependent.com/2018/03/28/vca-announce-team-world-cricket-league-division-4/ |archive-date=3 April 2018 |url-status=dead }}</ref> ऑगस्ट २०१८ मध्ये, [[२०१८-१९ आयसीसी जागतिक टी२० पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता स्पर्धा|२०१८-१९ आयसीसी जागतिक टी२० पूर्व आशिया-प्रशांत पात्रता]] स्पर्धेच्या गट अ साठी त्याचा व्हानुआतूच्या संघात समावेश करण्यात आला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/798905 |title=Squads and fixtures announced for 2020 ICC World T20 - EAP Group 'A' 2018 |work=International Cricket Council |accessdate=9 August 2018}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:चिलिया, जेलनी}} [[वर्ग:२०१९-२१ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीगमध्ये खेळलेले खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९९१ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] tnzph8n9607y1s8kbh1ypuy8wgb9gko 0 252539 2699716 2205631 2026-08-06T18:37:34Z अभय नातू 206 /* १ला सामना */ 2699716 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०१९-२० | series_logo = | team1_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team1_name = श्रीलंका | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = १७ फेब्रुवारी | to_date = ६ मार्च २०२० | team1_captain = [[दिमुथ करुणारत्ने]] <small>(ए.दि.)</small><br>[[लसिथ मलिंगा]] <small>(ट्वेंटी२०)</small> | team2_captain = [[कीरॉन पोलार्ड]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[अविष्का फर्नांडो]] (२०६) | team2_ODIs_most_runs = [[शई होप]] (२३८) | team1_ODIs_most_wickets = [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] (५) | team2_ODIs_most_wickets = [[अल्झारी जोसेफ]] (१०) | player_of_ODI_series = [[वनिंदु हसरंगा]] (श्रीलंका) | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[कुशल परेरा]] (८१) | team2_twenty20s_most_runs = [[ब्रँडन किंग]] (७६)<br>[[लेंडल सिमन्स]] (७६) | team1_twenty20s_most_wickets = [[दासून शनाका]] (१)<br>[[वनिंदु हसरंगा]] (१)<br>[[लाहिरु कुमार]] (१)<br>[[इसुरू उदाना]] (१)<br>[[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] (१)<br>[[लक्षण संदाकन]] (१)<br>[[लसिथ मलिंगा]] (१) | team2_twenty20s_most_wickets = [[ओशेन थॉमस]] (६) | player_of_twenty20_series = [[आंद्रे रसेल]] (वेस्ट इंडीज) }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]]ाने फेब्रुवारी - मार्च २०२० मध्ये ३ [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने]] आणि २ [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] खेळण्यासाठी [[श्रीलंका|श्रीलंके]]चा दौरा केला. ==सराव सामने== ===१ला ५० षटकांचा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १७ फेब्रुवारी २०२० | time = १०:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|WIN}} | धावसंख्या१ = २८२ (४९.४ षटके) | धावा१ = [[डॅरेन ब्राव्हो]] १०० (८८) | बळी१ = दिलशान मधुशंका ३/४७ (७ षटके) | संघ२ = {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI]] | धावसंख्या२ = २८३/८ (४७.३ षटके) | धावा२ = [[उपुल थरंगा]] १२० (१२४) | बळी२ = [[शेल्डन कॉट्रेल]] २/२२ (४ षटके) | निकाल = श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI २ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213869.html धावफलक] | स्थळ = [[पैकियासोती सरवणमुट्टू मैदान]], [[कोलंबो]] | सामनावीर = | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, फलंदाजी. | टीपा = }} ===२रा ५० षटकांचा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २० फेब्रुवारी २०२० | time = १०:०० | daynight = | संघ१ = [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI]] {{flagicon|SL}} | धावसंख्या१ = २७६/८ (५० षटके) | धावा१ = [[मिनोद भानुका]] ६९ (८८) | बळी१ = [[किमो पॉल]] २/४५ (९ षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = २७७/४ (४६.३ षटके) | धावा२ = [[रॉस्टन चेस]] १३६ (११३) | बळी२ = [[विश्वा फर्नांडो]] २/५६ (८.३ षटके) | निकाल = वेस्ट इंडीज ६ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213870.html धावफलक] | स्थळ = एफ.टी.झेड स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स, कटुनायके | सामनावीर = | पाऊस = | toss = श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI, फलंदाजी. | टीपा = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २२ फेब्रुवारी २०२० | time = ०९:४५ | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|WIN}} | धावसंख्या१ = २८९/७ (५० षटके) | धावा१ = [[शई होप]] ११५ (१४०) | बळी१ = [[इसुरू उदाना]] ३/८२ (१० षटके) | संघ२ = {{cr|SL}} | धावसंख्या२ = २९०/९ (४९.१ षटके) | धावा२ = [[दिमुथ करुणारत्ने]] ५२ (५७) | बळी२ = [[अल्झारी जोसेफ]] ३/४२ (१० षटके) | निकाल = श्रीलंका १ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213871.html धावफलक] | स्थळ = [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | सामनावीर = [[वनिंदु हसरंगा]] (श्रीलंका) | पाऊस = | toss = श्रीलंका, क्षेत्ररक्षण. | टीपा = }} ===२रा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २६ फेब्रुवारी २०२० | time = १४:३० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|SL}} | धावसंख्या१ = ३४५/८ (५० षटके) | धावा१ = [[अविष्का फर्नांडो]] १२७ (१२३) | बळी१ = [[शेल्डन कॉट्रेल]] ४/६७ (१० षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = १८४ (३९.१ षटके) | धावा२ = [[शई होप]] ५१ (६५) | बळी२ = [[वनिंदु हसरंगा]] ३/३० (१० षटके) | निकाल = श्रीलंका १६१ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213872.html धावफलक] | स्थळ = [[महिंदा राजपाक्षा आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[हंबन्टोटा]] | सामनावीर = [[अविष्का फर्नांडो]] (श्रीलंका) | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, क्षेत्ररक्षण. | टीपा = }} ===३रा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १ मार्च २०२० | time = १४:३० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|SL}} | धावसंख्या१ = ३०७ (५० षटके) | धावा१ = [[कुशल मेंडीस]] ५५ (४८) | बळी१ = [[अल्झारी जोसेफ]] ४/६५ (१० षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = ३०१/९ (५० षटके) | धावा२ = [[शई होप]] ७२ (८८) | बळी२ = [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] ४/५९ (१० षटके) | निकाल = श्रीलंका ६ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213873.html धावफलक] | स्थळ = [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] | सामनावीर = [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] (श्रीलंका) | पाऊस = | toss = श्रीलंका, फलंदाजी. | टीपा = }} ==आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० मालिका== ===१ला सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ४ मार्च २०२० | time = १९:०० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|WIN}} | धावसंख्या१ = १९६/४ (२० षटके) | धावा१ = [[लेंडल सिमन्स]] ६७[[नाबाद|*]] (५१) | बळी१ = [[वनिंदु हसरंगा]] १/३३ (४ षटके) | संघ२ = {{cr|SL}} | धावसंख्या२ = १७१ (१९.१ षटके) | धावा२ = [[कुशल परेरा]] ६६ (३८) | बळी२ = [[ओशेन थॉमस]] ५/२८ (३ षटके) | निकाल = वेस्ट इंडीज २५ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213874.html धावफलक] | स्थळ = [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] | सामनावीर = [[ओशेन थॉमस]] (वेस्ट इंडीज) | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, फलंदाजी. | टीपा = }} ===१ला सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ६ मार्च २०२० | time = १९:०० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|SL}} | धावसंख्या१ = १५५/६ (२० षटके) | धावा१ = [[दासून शनाका]] ३१[[नाबाद|*]] (२४) | बळी१ = [[फॅबियान ॲलन]] २/२४ (४ षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = १५८/३ (१७ षटके) | धावा२ = [[ब्रँडन किंग]] ४३ (२१) | बळी२ = [[दासून शनाका]] १/१० (१ षटक) | निकाल = वेस्ट इंडीज ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213875.html धावफलक] | स्थळ = [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] | सामनावीर = [[आंद्रे रसेल]] (वेस्ट इंडीज) | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, क्षेत्ररक्षण. | टीपा = }} == आकडेवारी == === सर्वाधिक धावा (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''२३८''' | style="background:gold;"| {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शाई|होप}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| '''७९.३३''' || style="text-align:center; background:gold;"| ११५ || style="text-align:center; background:gold;"| '''१''' || style="text-align:center; background:gold;"| '''२''' |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | '''२०६''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|अविष्का|फर्नांडो}} || align=center rowspan=4| ३ || align=center | ६८.६६ || align=center | '''१२७''' || align=center rowspan=2 | '''१''' || align=center rowspan=2 | १ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | '''१९४''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|कुसल|मेंडिस}} || align=center | ६४.६६ || align=center | ११९ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | '''१०६''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|तिसारा|पेरेरा}} || align=center | ३५.३३ || align=center | ३८ || align=center rowspan=2 | ० || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | '''९७''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|दिमुथ|करुणारत्ने}} || align=center | ३२.३३ || align=center | ५२ || align=center | १ |- |- class=sortbottom | colspan=8 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} === सर्वाधिक बळी (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''१०''' | style="background:gold;"| {{flagicon|West Indies}} {{sortname|अल्झारी|जोसेफ}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ४/६५ || style="text-align:center; background:gold;"| '''१६.४०''' || style="text-align:center; background:gold;"| ५.४६ |- | align=center rowspan=2 | २ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | '''५''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|एंजेलो|मॅथ्यूज}} || align=center rowspan=7 | ३ || align=center | '''४/५९''' || align=center | १९.२० || align=center | ५.३३ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शेल्डन|कॉट्रेल}} || align=center | ४/६७ || align=center | ३८.८० || align=center | ६.४६ |- | align=center rowspan=2| ३ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | '''४''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|वानिंदू|हसरंगा}} || align=center | ३/३० || align=center | २९.५० || align=center | '''३.९३''' |- | {{flagicon|SL}} {{sortname|इसुरू|उदाना}} || align=center | ३/८२ || align=center | ४४.७५ || align=center | ७.४५ |- | align=center rowspan=3| ४ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=3 | '''३''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|नुवान|प्रदीप}} || align=center | २/३७ || align=center | ३३.६६ || align=center | ४.९२ |- | {{flagicon|SL}} {{sortname|लक्षण|संदकन}} || align=center | ३/५७ || align=center | ४३.३३ || align=center | ६.७८ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|जेसन|होल्डर}} || align=center | २/६८ || align=center | ५७.०० || align=center | ६.१० |- |- class=sortbottom | colspan=8 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} === सर्वाधिक धावा (टी२०) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| स्ट्राइक रेट ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''८१''' | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|कुसल|पेरेरा}} | style="text-align:center; background:gold;" | २ || style="text-align:center; background:gold;"| ४०.५० || style="text-align:center; background:gold;"| ६६ || style="text-align:center; background:gold;"| १५८.८२ || style="text-align:center; background:gold;"| '''१''' |- | align=center rowspan=2 | २ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | '''७६''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|ब्रांडने|किंग|dab=क्रिकेट खेळाडू}} || align=center rowspan=4| २ || align=center | ३८.०० || align=center | ४३ || align=center | १६५.२१ || align=center | ० |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|लेंडल|सिमन्स}} || align=center | '''७६.००''' || align=center | '''६७*''' || align=center | १२८.८१ || align=center | '''१''' |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | '''७५''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|आंद्रे|रसेल}} || align=center | ७५.०० || align=center | ४०* || align=center | '''२६७.८५''' || align=center | ० |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | '''५२''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|वानिंदू|हसरंगा}} || align=center | २६.०० || align=center | ४४ || align=center | १२३.८० || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | '''४३''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शिमरॉन|हेटमायर}} || align=center | १ || align=center | - || align=center | ४३* || align=center | १०२.३८ || align=center | ० |- |- class=sortbottom | colspan=9 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} === सर्वाधिक बळी (टी२०) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''६''' | style="background:gold;"| {{flagicon|West Indies}} {{sortname|ओशेन|थॉमस}} || style="text-align:center; background:gold;" | २ || style="text-align:center; background:gold;"| '''५/२८''' || style="text-align:center; background:gold;"| '''८.६६''' || style="text-align:center; background:gold;"| ७.४२ |- | align=center rowspan=4 | २ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=4 | '''२''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|फैबियन|ॲलन}} || align=center rowspan=2| १ || align=center | २/२४ || align=center | १२.०० || align=center | '''६.००''' |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|रोव्हमन|पॉवेल}} || align=center | २/३१ || align=center | १५.५० || align=center | ७.७५ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शेल्डन|कॉट्रेल}} || align=center rowspan=2 | २ || align=center | १/१४ || align=center | २१.५० || align=center | ६.९७ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|ड्वेन|ब्राव्हो}} || align=center | १/३० || align=center | ३२.५० || align=center | ८.१२ |- |- class=sortbottom | colspan=9 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१९-२०}} [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] [[वर्ग:श्रीलंकेमधील क्रिकेट]] 74xkqblha2z4x1mxzicrduyetzfelda 2699720 2699716 2026-08-06T18:43:25Z अभय नातू 206 /* सर्वाधिक धावा (टी२०) */ 2699720 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०१९-२० | series_logo = | team1_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_image = WestIndiesCricketFlagPre1999.svg | team1_name = श्रीलंका | team2_name = वेस्ट इंडीज | from_date = १७ फेब्रुवारी | to_date = ६ मार्च २०२० | team1_captain = [[दिमुथ करुणारत्ने]] <small>(ए.दि.)</small><br>[[लसिथ मलिंगा]] <small>(ट्वेंटी२०)</small> | team2_captain = [[कीरॉन पोलार्ड]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 3 | team2_ODIs_won = 0 | team1_ODIs_most_runs = [[अविष्का फर्नांडो]] (२०६) | team2_ODIs_most_runs = [[शई होप]] (२३८) | team1_ODIs_most_wickets = [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] (५) | team2_ODIs_most_wickets = [[अल्झारी जोसेफ]] (१०) | player_of_ODI_series = [[वनिंदु हसरंगा]] (श्रीलंका) | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[कुशल परेरा]] (८१) | team2_twenty20s_most_runs = [[ब्रँडन किंग]] (७६)<br>[[लेंडल सिमन्स]] (७६) | team1_twenty20s_most_wickets = [[दासून शनाका]] (१)<br>[[वनिंदु हसरंगा]] (१)<br>[[लाहिरु कुमार]] (१)<br>[[इसुरू उदाना]] (१)<br>[[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] (१)<br>[[लक्षण संदाकन]] (१)<br>[[लसिथ मलिंगा]] (१) | team2_twenty20s_most_wickets = [[ओशेन थॉमस]] (६) | player_of_twenty20_series = [[आंद्रे रसेल]] (वेस्ट इंडीज) }} [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघ]]ाने फेब्रुवारी - मार्च २०२० मध्ये ३ [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने]] आणि २ [[२०-२० सामने|आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामने]] खेळण्यासाठी [[श्रीलंका|श्रीलंके]]चा दौरा केला. ==सराव सामने== ===१ला ५० षटकांचा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १७ फेब्रुवारी २०२० | time = १०:०० | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|WIN}} | धावसंख्या१ = २८२ (४९.४ षटके) | धावा१ = [[डॅरेन ब्राव्हो]] १०० (८८) | बळी१ = दिलशान मधुशंका ३/४७ (७ षटके) | संघ२ = {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI]] | धावसंख्या२ = २८३/८ (४७.३ षटके) | धावा२ = [[उपुल थरंगा]] १२० (१२४) | बळी२ = [[शेल्डन कॉट्रेल]] २/२२ (४ षटके) | निकाल = श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI २ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213869.html धावफलक] | स्थळ = [[पैकियासोती सरवणमुट्टू मैदान]], [[कोलंबो]] | सामनावीर = | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, फलंदाजी. | टीपा = }} ===२रा ५० षटकांचा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २० फेब्रुवारी २०२० | time = १०:०० | daynight = | संघ१ = [[श्रीलंका क्रिकेट संघ|श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI]] {{flagicon|SL}} | धावसंख्या१ = २७६/८ (५० षटके) | धावा१ = [[मिनोद भानुका]] ६९ (८८) | बळी१ = [[किमो पॉल]] २/४५ (९ षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = २७७/४ (४६.३ षटके) | धावा२ = [[रॉस्टन चेस]] १३६ (११३) | बळी२ = [[विश्वा फर्नांडो]] २/५६ (८.३ षटके) | निकाल = वेस्ट इंडीज ६ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213870.html धावफलक] | स्थळ = एफ.टी.झेड स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स, कटुनायके | सामनावीर = | पाऊस = | toss = श्रीलंका बोर्ड अध्यक्ष XI, फलंदाजी. | टीपा = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २२ फेब्रुवारी २०२० | time = ०९:४५ | daynight = | संघ१ = {{cr-rt|WIN}} | धावसंख्या१ = २८९/७ (५० षटके) | धावा१ = [[शई होप]] ११५ (१४०) | बळी१ = [[इसुरू उदाना]] ३/८२ (१० षटके) | संघ२ = {{cr|SL}} | धावसंख्या२ = २९०/९ (४९.१ षटके) | धावा२ = [[दिमुथ करुणारत्ने]] ५२ (५७) | बळी२ = [[अल्झारी जोसेफ]] ३/४२ (१० षटके) | निकाल = श्रीलंका १ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213871.html धावफलक] | स्थळ = [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | सामनावीर = [[वनिंदु हसरंगा]] (श्रीलंका) | पाऊस = | toss = श्रीलंका, क्षेत्ररक्षण. | टीपा = }} ===२रा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = २६ फेब्रुवारी २०२० | time = १४:३० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|SL}} | धावसंख्या१ = ३४५/८ (५० षटके) | धावा१ = [[अविष्का फर्नांडो]] १२७ (१२३) | बळी१ = [[शेल्डन कॉट्रेल]] ४/६७ (१० षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = १८४ (३९.१ षटके) | धावा२ = [[शई होप]] ५१ (६५) | बळी२ = [[वनिंदु हसरंगा]] ३/३० (१० षटके) | निकाल = श्रीलंका १६१ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213872.html धावफलक] | स्थळ = [[महिंदा राजपाक्षा आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[हंबन्टोटा]] | सामनावीर = [[अविष्का फर्नांडो]] (श्रीलंका) | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, क्षेत्ररक्षण. | टीपा = }} ===३रा सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = १ मार्च २०२० | time = १४:३० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|SL}} | धावसंख्या१ = ३०७ (५० षटके) | धावा१ = [[कुशल मेंडीस]] ५५ (४८) | बळी१ = [[अल्झारी जोसेफ]] ४/६५ (१० षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = ३०१/९ (५० षटके) | धावा२ = [[शई होप]] ७२ (८८) | बळी२ = [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] ४/५९ (१० षटके) | निकाल = श्रीलंका ६ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213873.html धावफलक] | स्थळ = [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] | सामनावीर = [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] (श्रीलंका) | पाऊस = | toss = श्रीलंका, फलंदाजी. | टीपा = }} ==आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० मालिका== ===१ला सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ४ मार्च २०२० | time = १९:०० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|WIN}} | धावसंख्या१ = १९६/४ (२० षटके) | धावा१ = [[लेंडल सिमन्स]] ६७[[नाबाद|*]] (५१) | बळी१ = [[वनिंदु हसरंगा]] १/३३ (४ षटके) | संघ२ = {{cr|SL}} | धावसंख्या२ = १७१ (१९.१ षटके) | धावा२ = [[कुशल परेरा]] ६६ (३८) | बळी२ = [[ओशेन थॉमस]] ५/२८ (३ षटके) | निकाल = वेस्ट इंडीज २५ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213874.html धावफलक] | स्थळ = [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] | सामनावीर = [[ओशेन थॉमस]] (वेस्ट इंडीज) | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, फलंदाजी. | टीपा = }} ===१ला सामना=== {{ माहितीचौकट मर्यादित षटकांचे सामने | तारीख = ६ मार्च २०२० | time = १९:०० | daynight = Y | संघ१ = {{cr-rt|SL}} | धावसंख्या१ = १५५/६ (२० षटके) | धावा१ = [[दासून शनाका]] ३१[[नाबाद|*]] (२४) | बळी१ = [[फॅबियान ॲलन]] २/२४ (४ षटके) | संघ२ = {{cr|WIN}} | धावसंख्या२ = १५८/३ (१७ षटके) | धावा२ = [[ब्रँडन किंग]] ४३ (२१) | बळी२ = [[दासून शनाका]] १/१० (१ षटक) | निकाल = वेस्ट इंडीज ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1213875.html धावफलक] | स्थळ = [[पलेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[कँडी]] | सामनावीर = [[आंद्रे रसेल]] (वेस्ट इंडीज) | पाऊस = | toss = वेस्ट इंडीज, क्षेत्ररक्षण. | टीपा = }} == आकडेवारी == === सर्वाधिक धावा (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''२३८''' | style="background:gold;"| {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शाई|होप}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| '''७९.३३''' || style="text-align:center; background:gold;"| ११५ || style="text-align:center; background:gold;"| '''१''' || style="text-align:center; background:gold;"| '''२''' |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | '''२०६''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|अविष्का|फर्नांडो}} || align=center rowspan=4| ३ || align=center | ६८.६६ || align=center | '''१२७''' || align=center rowspan=2 | '''१''' || align=center rowspan=2 | १ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | '''१९४''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|कुसल|मेंडिस}} || align=center | ६४.६६ || align=center | ११९ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | '''१०६''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|तिसारा|पेरेरा}} || align=center | ३५.३३ || align=center | ३८ || align=center rowspan=2 | ० || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | '''९७''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|दिमुथ|करुणारत्ने}} || align=center | ३२.३३ || align=center | ५२ || align=center | १ |- |- class=sortbottom | colspan=8 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} === सर्वाधिक बळी (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''१०''' | style="background:gold;"| {{flagicon|West Indies}} {{sortname|अल्झारी|जोसेफ}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ४/६५ || style="text-align:center; background:gold;"| '''१६.४०''' || style="text-align:center; background:gold;"| ५.४६ |- | align=center rowspan=2 | २ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | '''५''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|एंजेलो|मॅथ्यूज}} || align=center rowspan=7 | ३ || align=center | '''४/५९''' || align=center | १९.२० || align=center | ५.३३ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शेल्डन|कॉट्रेल}} || align=center | ४/६७ || align=center | ३८.८० || align=center | ६.४६ |- | align=center rowspan=2| ३ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | '''४''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|वानिंदू|हसरंगा}} || align=center | ३/३० || align=center | २९.५० || align=center | '''३.९३''' |- | {{flagicon|SL}} {{sortname|इसुरू|उदाना}} || align=center | ३/८२ || align=center | ४४.७५ || align=center | ७.४५ |- | align=center rowspan=3| ४ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=3 | '''३''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|नुवान|प्रदीप}} || align=center | २/३७ || align=center | ३३.६६ || align=center | ४.९२ |- | {{flagicon|SL}} {{sortname|लक्षण|संदकन}} || align=center | ३/५७ || align=center | ४३.३३ || align=center | ६.७८ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|जेसन|होल्डर}} || align=center | २/६८ || align=center | ५७.०० || align=center | ६.१० |- |- class=sortbottom | colspan=8 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} === सर्वाधिक धावा (टी२०) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| स्ट्राइक रेट ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''८१''' | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|कुसल|परेरा}} | style="text-align:center; background:gold;" | २ || style="text-align:center; background:gold;"| ४०.५० || style="text-align:center; background:gold;"| ६६ || style="text-align:center; background:gold;"| १५८.८२ || style="text-align:center; background:gold;"| '''१''' |- | align=center rowspan=2 | २ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | '''७६''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|ब्रँडन|किंग|dab=क्रिकेट खेळाडू}} || align=center rowspan=4| २ || align=center | ३८.०० || align=center | ४३ || align=center | १६५.२१ || align=center | ० |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|लेंडल|सिमन्स}} || align=center | '''७६.००''' || align=center | '''६७*''' || align=center | १२८.८१ || align=center | '''१''' |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | '''७५''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|आंद्रे|रसेल}} || align=center | ७५.०० || align=center | ४०* || align=center | '''२६७.८५''' || align=center | ० |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | '''५२''' | {{flagicon|SL}} {{sortname|वानिंदू|हसरंगा}} || align=center | २६.०० || align=center | ४४ || align=center | १२३.८० || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | '''४३''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शिमरॉन|हेटमायर}} || align=center | १ || align=center | - || align=center | ४३* || align=center | १०२.३८ || align=center | ० |- |- class=sortbottom | colspan=9 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} === सर्वाधिक बळी (टी२०) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | '''६''' | style="background:gold;"| {{flagicon|West Indies}} {{sortname|ओशेन|थॉमस}} || style="text-align:center; background:gold;" | २ || style="text-align:center; background:gold;"| '''५/२८''' || style="text-align:center; background:gold;"| '''८.६६''' || style="text-align:center; background:gold;"| ७.४२ |- | align=center rowspan=4 | २ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=4 | '''२''' | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|फैबियन|ॲलन}} || align=center rowspan=2| १ || align=center | २/२४ || align=center | १२.०० || align=center | '''६.००''' |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|रोव्हमन|पॉवेल}} || align=center | २/३१ || align=center | १५.५० || align=center | ७.७५ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|शेल्डन|कॉट्रेल}} || align=center rowspan=2 | २ || align=center | १/१४ || align=center | २१.५० || align=center | ६.९७ |- | {{flagicon|West Indies}} {{sortname|ड्वेन|ब्राव्हो}} || align=center | १/३० || align=center | ३२.५० || align=center | ८.१२ |- |- class=sortbottom | colspan=9 | <small>अंतिम अद्यतन: १ ऑगस्ट २०२०</small> |} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०१९-२०}} [[वर्ग:इ.स. २०२० मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] [[वर्ग:श्रीलंकेमधील क्रिकेट]] m7az2hxfomuhjkn0mujn16alj0rojxp 0 255880 2699923 2531812 2026-08-07T10:04:46Z Dharmadhyaksha 28394 2699923 wikitext text/x-wiki [[चित्र:La da kh.png|इवलेसे]] भारताचा केंद्रशासित प्रदेश असलेल्या '''[[लडाख]] मध्ये ७ [[भारतातील जिल्ह्यांची यादी|जिल्हे]]''' आहेत. ३१ ऑक्टोबर २०१९ ([[जम्मू आणि काश्मीर पुनर्रचना कायदा, २०१९]]) पर्यंत हे जिल्हे [[जम्मू आणि काश्मीर]] राज्याचा भाग होते. लडाखला नवा व वेगळा केंद्रशासित प्रदेशाचा दर्जा मिळाला तेव्हा ह्यात २ जिल्हे होते (लेह व कारगिल). == यादी == {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- ! क्र. !! जिल्हा !! मुख्यालय !! निर्मिती !! विभाग !! तालुके<ref name="NDTV17Tehsils2026">{{Cite news |title=Ladakh creates 17 new tehsils to cut 300-km trips for government services |work=NDTV |date=12 July 2026 |url=https://www.ndtv.com/india-news/ladakh-creates-17-new-tehsils-to-cut-300-km-trips-for-government-services-11761523 |access-date=13 July 2026}}</ref> !! data-sort-type="number"|श्रेत्रफळ !!जनसंख्या (२०११) !! नकाशा |- | १ ! [[चांगथांग जिल्हा|चांगथांग]] | [[न्युमा]] | २०२६ | * [[न्युमा]] * [[दुरबुक]]<ref name="LehSubDiv"/><ref name="LehSubDiv1"/> | * [[न्युमा]] * [[दुरबुक]] * [[चुसूल]] * [[चुमथांग]] | {{convert|10610|km2|sqmi|abbr=on}} | १३,००० | |- | २ ! [[द्रास जिल्हा|द्रास]] | [[द्रास]] | २०२६ | * [[द्रास]]<ref name="KargilSubDiv"/> | * [[द्रास]]-रणबीरपूरा |{{convert|2,036|km2|sqmi|abbr=on}} | २१,९९८ | |- | ३ ! [[कारगिल जिल्हा|कारगिल]] | [[कारगिल]] | १९७९ | * [[सांकू]] * शकर-चिक्तन<ref name="KargilSubDiv">{{Cite web|title=Tehsil |url=https://kargil.nic.in/tehsil/ |website=District Kargil, Union Territory of Ladakh |publisher=District Administration Kargil |access-date=1 July 202}}</ref> | * [[कारगिल]] * [[सांकू]] * शकर-चिक्तन * शारगोले * तैसुरु * गुंड मंगलपोर * पश्कुम |{{convert|9,006|km2|sqmi|abbr=on}}<ref>{{cite report|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/504/download/1664/DH_2011_0104_PART_A_DCHB_KARGIL.pdf |title=District Census Handbook Kargil, Part A |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=1 July 2026}}</ref> | १,४०,८०२<ref>{{cite web|url=https://kargil.nic.in/demography/ |title=Demography |website=District Kargil, Union Territory of Ladakh |publisher=District Administration Kargil |access-date=1 July 2026}}</ref> |- | ४ ! [[लेह जिल्हा|लेह]] | [[लेह]] | १९७९ | * [[कारु]]<ref name="LehSubDiv1">{{Cite web |title=Subdivisions & Blocks of Leh |url=https://leh.nic.in/about-district/administrative-setup/subdivision-blocks/ |website=District Leh, Union Territory of Ladakh |publisher=District Administration Leh |access-date=1 July 2026}}</ref><ref name="LehSubDiv">{{Cite web |title=Administrative Setup |url=https://leh.nic.in/about-district/administrative-setup/ |website=District Leh, Union Territory of Ladakh |publisher=District Administration Leh |access-date=1 July 2026}}</ref> | * [[लेह]] * [[कारु]] * [[चुचाट गोंग्मा]] * [[फैंग]] * [[थिगसे]] | {{convert|12,110|km2|sqmi|abbr=on}}<ref>{{cite report|url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/498/download/1640/DH_2011_0103_PART_A_DCHB_LEH.pdf |title=District Census Handbook Leh, Part A |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=1 July 2026 }}</ref> | १३३,४८७<ref>{{cite report |url=https://censusindia.gov.in/nada/index.php/catalog/499/download/1644/DH_2011_0103_PART_B_DCHB_LEH.pdf |title=District Census Handbook Leh, Part B |work=Census of India 2011 |publisher=Office of the Registrar General & Census Commissioner, India |access-date=1 July 2026}}</ref> | |- | ५ ! [[नुब्रा जिल्हा|नुब्रा]] | [[दिस्कित]] | २०२६ | * [[नुब्रा]]<ref name="LehSubDiv"/><ref name="LehSubDiv1"/> | * [[दिस्कित]] * [[सुमुर]] * [[पॅनामीक]] * [[तुर्तुक]] * [[बॉगडांग]] * [[खारडोंग]] |{{convert|11500|km2|sqmi|abbr=on}} | २२,४३३ | |- | ६ ! [[शाम जिल्हा|शाम]] |[[खालसी]] | २०२६ | * [[लिकीर]] * [[खालसी]]<ref name="LehSubDiv"/><ref name="LehSubDiv1"/> | * [[खालसी]] * [[लिकीर]] * सुस्पोल * [[स्कुर बुच्चन]] * बोधखार्बू |{{convert|11000|km2|sqmi|abbr=on}} | ३३,००० | |- | ७ ! [[झंस्कार जिल्हा|झंस्कर]] | [[पदम]] | २०२६ | * [[झंस्कर]]<ref name="KargilSubDiv"/> | * पदम * कर्षा * लुंगनाक * चा |{{convert|3000|km2|sqmi|abbr=on}} |१३,७९३ | |- !— !एकूण ! ! !१० !३२ !{{convert|59146|km2|sqmi|abbr=on}} !२,७४,२८९ ! [[File:India Ladakh location map UN view.svg|center|152x152px]] |} {{small|^† २०२६ मध्ये स्थापन झालेल्या जिल्ह्यांची क्षेत्रफळ आणि लोकसंख्येची आकडेवारी ही २०११ ची जनगणना व प्रशासकीय सीमांवर आधारित तात्पुरते अंदाज आहेत आणि ती अधिकृत आकडेवारी नाही.}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतामधील जिल्हे}} [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] [[वर्ग:लडाखमधील जिल्हे| ]] 5x3858fb36z4v4655o9oxo4yep8bqbm 2 258638 2699671 1806949 2026-08-06T15:59:01Z आनंद सोमाजी गावडे 186005 2699671 wikitext text/x-wiki महाराष्ट्र नवनिर्माण सेना गटध्यक्ष,वा,क्र:-१४२ राजकारण प्रवास,समाजकारण जन्म तारीख 23/11/1994 गाव अंत्री,बु तालुका ३२शिराळा जिल्हा सांगली idr5za8bp5rsqznmj3tr9o4oskoemoq 0 269449 2699630 2627209 2026-08-06T14:44:28Z ~2026-43425-35 185999 2699630 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''रिथाड''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=रिसोड | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/३७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''रिथाड''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[रिसोड|रिसोड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== रिठद हे महाराष्ट्रातील अमरावती विभाग वाशिम जिल्हा व रिसोड तालुक्यातील एक गाव आहे. ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे]] cwmvu1l9eq4cowyobaqu2x32cgrimua 2699633 2699630 2026-08-06T14:46:49Z ~2026-43425-35 185999 /* जवळपासची गावे */ 2699633 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''रिथाड''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=रिसोड | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/३७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''रिथाड''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[रिसोड|रिसोड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== रिठद हे महाराष्ट्रातील अमरावती विभाग वाशिम जिल्हा व रिसोड तालुक्यातील एक गाव आहे. ==नागरी सुविधा== ==रिठदच्या जवळपास आसेगाव पेन,शिरसाळा, मोहजा ही गावे आहेत.== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे]] kb3zy01g8btk8w2oqp1m47aa4gocvxf 2699635 2699633 2026-08-06T14:48:07Z ~2026-43425-35 185999 /* नागरी सुविधा */ 2699635 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''रिथाड''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=रिसोड | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/३७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''रिथाड''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[रिसोड|रिसोड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== रिठद हे महाराष्ट्रातील अमरावती विभाग वाशिम जिल्हा व रिसोड तालुक्यातील एक गाव आहे. ==गावामध्ये शैक्षणिक व्यवस्था आरोग्य व्यवस्था पर्यटन व्यवस्था सुद्धा आहे == ==रिठदच्या जवळपास आसेगाव पेन,शिरसाळा, मोहजा ही गावे आहेत.== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे]] f9vxf3f4sumvoc4gjp3phfb7euuf4xm 2699639 2699635 2026-08-06T14:50:59Z ~2026-43425-35 185999 /* */ 2699639 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव =रिठद | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=रिसोड | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/३७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''रिठद''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[रिसोड|रिसोड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== रिठद हे महाराष्ट्रातील अमरावती विभाग वाशिम जिल्हा व रिसोड तालुक्यातील एक गाव आहे. ==गावामध्ये शैक्षणिक व्यवस्था आरोग्य व्यवस्था पर्यटन व्यवस्था सुद्धा आहे == ==रिठदच्या जवळपास आसेगाव पेन,शिरसाळा, मोहजा ही गावे आहेत.== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे]] 0l4942lcnvkqglvism0kl13wcsr3w1x 2699687 2699639 2026-08-06T16:49:30Z ~2026-43425-35 185999 /* */ 2699687 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव =रिठद | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=रिसोड | जिल्हा = वाशीम |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=444510| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/३७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =मराठी |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''रिठद''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[रिसोड|रिसोड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== रिठद हे महाराष्ट्रातील अमरावती विभाग वाशिम जिल्हा व रिसोड तालुक्यातील एक गाव आहे. ==गावामध्ये शैक्षणिक व्यवस्था आरोग्य व्यवस्था पर्यटन व्यवस्था सुद्धा आहे == ==रिठदच्या जवळपास आसेगाव पेन,शिरसाळा, मोहजा ही गावे आहेत.== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे]] 0z3gx39agyeked73zovq0dkumfjoi2h 2699689 2699687 2026-08-06T16:54:02Z ~2026-43425-35 185999 मुर्डेश्वर महाराज मंदिर रिठद 2699689 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव =रिठद | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=रिसोड | जिल्हा = वाशीम |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=444510| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/३७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =मराठी |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''रिठद''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[रिसोड|रिसोड तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==मुर्डेश्वर महाराज मंदिर रिठद == ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== रिठद हे महाराष्ट्रातील अमरावती विभाग वाशिम जिल्हा व रिसोड तालुक्यातील एक गाव आहे. ==गावामध्ये शैक्षणिक व्यवस्था आरोग्य व्यवस्था पर्यटन व्यवस्था सुद्धा आहे == ==रिठदच्या जवळपास आसेगाव पेन,शिरसाळा, मोहजा ही गावे आहेत.== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:रिसोड तालुक्यातील गावे]] 70udvrz79rihw8yddg2luvnlgvhtz67 0 273136 2699595 2699552 2026-08-06T13:34:33Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699595 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''गेगाव''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=शहापूर | जिल्हा = [[ठाणे जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=आगरी मराठी | नेता_पद =सरपंच | नेता_नाव =वसंत बुधाजी मुकणे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=421403| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/04 |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा ]] |कोरे_उत्तर_१ =आगरी,मराठी | तळटिपा =}} '''गेगाव''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[ठाणे जिल्हा|ठाणे जिल्ह्यातील]] [[शहापूर तालुका|शहापूर तालुक्यातील]] एक गाव आहे.काळू नदीच्या काठालागत वसलेले एक गाव आहे ,या गावात आगरी,बौद्ध तसेच आदिवासी समाजाचे लोक संगोपनाने राहतात . गावाचे वैशिष्ट म्हणजे कोणाच्या घरी कोणताही सुख दुःख असो सर्व एकत्रितपणे येऊन हातभार लावतात. जेव्हा लग्नसराई चालू होते तेव्हा कोणाही सारख्या तारखा घेऊ नये म्हणून गावाच्या ग्रामपंचायत ग्रुप वर तारखा जाहीर करतात जेणेकरून प्रत्येकाच्या कार्यात प्रत्येकाचा हातभार लागावा.गावाचा सर्वात मोठा सण म्हणजे वनभोजन आणि आई एकविरा देवीची पालखी . गावाचा वनभोजन असतो तेव्हा सर्व वरिष्ठ माणसे पुढे येऊन पुढाकार घेऊन वनभोजन हे काळू नदी लगतच्या काठावर साजरा करतात ,तसेच आई एकविरा देवी पदयात्री पालखी सोहळा गावातील सर्व वरिष्ठ माणसे नियोजन करतात. पालखी मध्ये सर्व समाजाची माणसे एकत्र येऊन पालखी खांद्यावर घेऊन गुण्यागोविंदाने वाजत गाजत गेगांव किन्हवली परिसर ते कार्ला ( एकविरा देवीच्या दारी) घेऊन जातात. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उन्हाळ्यात फारच उष्ण व दमट असते. हिवाळ्यात शीतल व कोरडे असते. पावसाळ्यात भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो व हवामान समशीतोष्ण व दमट असते.पावसाळ्यात भरपूर पाऊस पडत असल्याने मुख्य खरीप पीक म्हणून भाताची लागवड केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ #https://www.weather.gov/dvn/climategraphics?n=climategraphics #https://www.weather-atlas.com/en/india-climate {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210123203511/https://www.weather-atlas.com/en/india-climate |date=2021-01-23 }} [[वर्ग:शहापूर तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:ठाणे जिल्ह्यातील गावे]] lszm0lixkqq0hz0ixcsypwl7l8p9yyh 0 293246 2699629 2691704 2026-08-06T14:44:07Z ~2026-43459-49 185998 /* ऑक्टोबर २०२५ ते चालू */ 2699629 wikitext text/x-wiki = एक तासांचे विशेष भाग १ = == जुलै २००९ ते जून २०१२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[कुंकू (मालिका)|कुंकू]] !! [[कुलवधू (मालिका)|कुलवधू]] !! [[एकाच ह्या जन्मी जणू]] !! [[लज्जा (मालिका)|लज्जा]] !! [[आभास हा]] !! [[एका लग्नाची दुसरी गोष्ट]] !! [[शुभं करोति (मालिका)|शुभं करोति]] |- | २५ जुलै २००९ | | | रात्री ८ | | | | | |- | ६ मार्च २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०१० | | संध्या. ७ | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०१० | | | | | | | | रात्री ९ |- | २३ ऑक्टोबर २०१० | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | १५ जून २०११ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १८ ऑक्टोबर २०११ | | | | रात्री ८ | | | | |- | ४ डिसेंबर २०११ | | | | | | संध्या. ६ | | |- | १८ डिसेंबर २०११ | | | | संध्या. ६ | | | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१२ | संध्या. ६ | | | | | | | |- | १ ते ३ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २४ मार्च २०१२ | | | | | | | रात्री ८.३० | |} == जुलै २०१२ ते जून २०१४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[तू तिथे मी]] !! [[जय मल्हार]] !! [[राधा ही बावरी]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[मला सासू हवी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[अजूनही चांदरात आहे]] !! [[एका लग्नाची तिसरी गोष्ट]] |- | ९ सप्टेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑक्टोबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | १६ डिसेंबर २०१२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २७ जानेवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | ९-१६-२३ फेब्रुवारी २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २४ फेब्रुवारी २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २४ मार्च २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | २१ एप्रिल २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | १६ जून २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ११ ऑगस्ट २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | ७ सप्टेंबर २०१३ | | | | | | रात्री ८ | | | | |- | १५ सप्टेंबर २०१३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | ९ ते १२ ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | | रात्री ८.३० | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | १७ नोव्हेंबर २०१३ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ |- | २२ डिसेंबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २ मार्च २०१४ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | १८ मे २०१४ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |} == जुलै २०१४ ते जून २०१६ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[जावई विकत घेणे आहे]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[जुळून येती रेशीमगाठी]] !! [[माझे पती सौभाग्यवती]] !! [[का रे दुरावा]] !! [[दिल दोस्ती दुनियादारी]] |- | २७ जुलै २०१४ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | |- | ३ ऑक्टोबर २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १२ ऑक्टोबर २०१४ | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | |- | २० ऑक्टोबर २०१४ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | २२ मार्च २०१५ | संध्या. ६ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ |- | २५ एप्रिल २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २५ मे २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | १९ जुलै २०१५ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जुलै २०१५ | | | | | रात्री ८ | | | | | |- | ३० ऑगस्ट २०१५ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | २७ सप्टेंबर २०१५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २२ ऑक्टोबर २०१५ | संध्या. ६ | | | | | | | | | |- | २५ ऑक्टोबर २०१५ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | २९ नोव्हेंबर २०१५ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | |- | १४ फेब्रुवारी २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | |- | २७ मार्च २०१६ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | रात्री ९ | |- | २७ जून २०१६ | | | | | | रात्री ८ | | | | |} == जुलै २०१६ ते जून २०१७ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[खुलता कळी खुलेना]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[दिल दोस्ती दोबारा]] |- | १७ जुलै २०१६ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २१ ऑगस्ट २०१६ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | ६ सप्टेंबर २०१६ | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २५ सप्टेंबर २०१६ | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | रात्री ९ | |- | २५ डिसेंबर २०१६ | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | १९ फेब्रुवारी २०१७ | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |} == जुलै २०१७ ते जून २०१९ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[जाडूबाई जोरात]] !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[लागिरं झालं जी]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[तुझं माझं ब्रेकअप]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[जागो मोहन प्यारे]] !! [[ग्रहण (मालिका)|ग्रहण]] |- | १७ सप्टेंबर २०१७ | संध्या. ६ | | संंध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | २६ नोव्हेंबर २०१७ | | | संंध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | |- | १५ एप्रिल २०१८ | | | | | | संंध्या. ७ | | | रात्री ८ | | रात्री ९ |- | २२ जुलै २०१८ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | |- | २३ जुलै २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २ सप्टेंबर २०१८ | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १३-१८ सप्टेंबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | १०-१८ ऑक्टोबर २०१८ | | दुपारी १ | | | | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | १० नोव्हेंबर २०१८ | | | | | | | | | | रात्री ९.३० | |- | ९ डिसेंबर २०१८ | | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |- | ६ जानेवारी २०१९ | | | | संंध्या. ७ | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १९ मे २०१९ | | | | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | रात्री ९ | | |} == जुलै २०१९ ते जून २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[घेतला वसा टाकू नको]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[कारभारी लयभारी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[देवमाणूस]] |- | १५ ऑगस्ट २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | १३ सप्टेंबर २०१९ | संध्या. ६ | | | | | | | | | | |- | २७ ऑक्टोबर २०१९ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | १५ डिसेंबर २०१९ | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | | | |- | १ नोव्हेंबर २०२० | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | १३ डिसेंबर २०२० | | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | |- | १७ जानेवारी २०२१ | | | | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ |- | ७ फेब्रुवारी २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | | |- | २१ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १८ एप्रिल २०२१ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | |} = एक तासांचे विशेष भाग २ = == जुलै २०२१ ते एप्रिल २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[सा रे ग म प:लिटील चॅम्प्स]] !! [[किचन कल्लाकार]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ ऑक्टोबर २०२१ | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | रात्री १० | | | |- | २१ नोव्हेंबर २०२१ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ डिसेंबर २०२१ | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | | | रात्री ९ | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | | | | | रात्री ९ | रात्री १० |- | २ जानेवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ९ जानेवारी २०२२ | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ | | रात्री ९ | रात्री १० | |- | ६ फेब्रुवारी २०२२ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | |- | १३ फेब्रुवारी २०२२ | | रात्री ८ | | | | रात्री ९ | | | | |- | २० फेब्रुवारी २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | ६ मार्च २०२२ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | |- | २० मार्च २०२२ | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | | | |- | १० एप्रिल २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १७ एप्रिल २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | रात्री ९ | | | रात्री १० | |} == मे ते ऑक्टोबर २०२२ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[सत्यवान सावित्री (मालिका)|सत्यवान सावित्री]] !! [[मन उडु उडु झालं]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[बँड बाजा वरात]] !! [[बस बाई बस]] !! [[देवमाणूस २]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ८ मे २०२२ | | | | | | रात्री ९.३० | | | | |- | ५ जून २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | रात्री ८ | |- | १२ जून २०२२ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १९ जून २०२२ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ जुलै २०२२ | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | रात्री ९ | | | |- | ३१ जुलै २०२२ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | १४ ऑगस्ट २०२२ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | २५ सप्टेंबर २०२२ | | | | | रात्री ९ | | | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०२२ | | | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |} == नोव्हेंबर २०२२ ते फेब्रुवारी २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[हृदयी प्रीत जागते]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[अगं अगं सूनबाई काय म्हणता सासूबाई?]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | १३ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | | | |- | २० नोव्हेंबर २०२२ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | | | |- | २७ नोव्हेंबर २०२२ | | | | संध्या. ७ | | | | | | रात्री ८ |- | ११ डिसेंबर २०२२ | | | | | | संध्या. ७ | | | | रात्री ८ |- | १ जानेवारी २०२३ | | | | | | | रात्री ९ | | | |- | ८ जानेवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १५ जानेवारी २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २९ जानेवारी २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | ५ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | |- | १२ फेब्रुवारी २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | १९ फेब्रुवारी २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |} == मार्च ते मे २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[यशोदा - गोष्ट श्यामच्या आईची]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] !! [[तू तेव्हा तशी]] |- | ५ मार्च २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | | | |- | १२ मार्च २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | १९ मार्च २०२३ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | |- | २६ मार्च २०२३ | | | | | | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ |- | २ एप्रिल २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १६ एप्रिल २०२३ | | | | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ | रात्री ९ | |- | २३ एप्रिल २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | ७ मे २०२३ | संध्या. ६ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री ९ | | | |- | १४ मे २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | | | | |} == जून ते डिसेंबर २०२३ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[३६ गुणी जोडी]] !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[तू चाल पुढं]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[दार उघड बये (मालिका)|दार उघड बये]] !! [[नवा गडी नवं राज्य]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[लवंगी मिरची (मालिका)|लवंगी मिरची]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ४ जून २०२३ | | दुपारी १ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ८ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | |- | ११ जून २०२३ | | | संध्या. ७ | | रात्री ८ | | | | रात्री १० | |- | १८ जून २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | २५ जून २०२३ | | | | | | संध्या. ७ | | | रात्री १० | रात्री ८ |- | २ जुलै २०२३ | | | | | | | | | रात्री १० | |- | ९ जुलै २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | १६ जुलै २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | २३ जुलै २०२३ | | | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | | संध्या. ६ | रात्री १० | |- | ३० जुलै २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २० ऑगस्ट २०२३ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | ३ सप्टेंबर २०२३ | दुपारी २ आणि रात्री १० | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | |- | १० सप्टेंबर २०२३ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | |- | १२ नोव्हेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १९ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २६ नोव्हेंबर २०२३ | | | | | | | | | | रात्री ८ |- | १७ डिसेंबर २०२३ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | | | | | |- | २४ डिसेंबर २०२३ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |} == जानेवारी ते डिसेंबर २०२४ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[सारं काही तिच्यासाठी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[पुन्हा कर्तव्य आहे]] !! [[सातव्या मुलीची सातवी मुलगी]] |- | ७ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २१ जानेवारी २०२४ | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २८ जानेवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | ४ फेब्रुवारी २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | २५ फेब्रुवारी २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | ३ मार्च २०२४ | | संध्या. ७ | रात्री ८ | | | |- | १० मार्च २०२४ | संध्या. ७ | | | | | रात्री ८ |- | २८ जुलै २०२४ | | | | संध्या. ७ | रात्री ८ | |- | १८ ऑगस्ट २०२४ | संध्या. ७ | | | रात्री ८ | रात्री १० | |- | ८ सप्टेंबर २०२४ | संध्या. ७ | | | | | |- | २२ डिसेंबर २०२४ | | | | | रात्री ९ | |} == जानेवारी ते सप्टेंबर २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[लाखात एक आमचा दादा]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[पारू (मालिका)|पारू]] !! [[शिवा (मालिका)|शिवा]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[नवरी मिळे हिटलरला]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | २ फेब्रुवारी २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | |- | ३० मार्च २०२५ | दुपारी १२ आणि रात्री १० | | | | | | | | |- | ६ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | १३ एप्रिल २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७.३० | दुपारी १ आणि रात्री ८.३० | | | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | २७ एप्रिल २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | दुपारी १ | | दुपारी २ आणि रात्री १०.३० |- | १८ मे २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६.३० | दुपारी १ आणि संध्या. ७.३० | | | | | | |- | २५ मे २०२५ | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री १०.३० | | |- | ८ जून २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | | | | | | |- | १३ जुलै २०२५ | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | |- | २० जुलै २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ |- | २७ जुलै २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री १० | |- | ३ ऑगस्ट २०२५ | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री १० |- | १० ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २४ ऑगस्ट २०२५ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | |- | २१ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ६.३० | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[आम्ही सारे खवय्ये]] !! [[सावळ्याची जणू सावली]] !! [[शुभ श्रावणी]] !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[दीप ज्योती (मालिका)|दीप ज्योती]] !! [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] !! [[देवमाणूस - मधला अध्याय]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | १२ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० |- | १९ ऑक्टोबर २०२५ | दुपारी १२ | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २६ ऑक्टोबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २, ९, १६, २३, ३० नोव्हेंबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | ७, १४ डिसेंबर २०२५ | | | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ | |- | २१ डिसेंबर २०२५ | | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री १०.३० | दुपारी २ आणि संध्या. ६ | दुपारी १ | |- | २८ डिसेंबर २०२५ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ६ | | | | | | दुपारी २ | दुपारी १ आणि रात्री १० | |- | ३-४ जानेवारी २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ११ जानेवारी २०२६ | | | | | | | | रात्री ९.३० | | |- | १८ जानेवारी २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | |- | ७ फेब्रुवारी २०२६ | | | | | | | | | | रात्री १०.३० |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | | | रात्री ९ | | | | | | रात्री १० | |- | १५ मार्च २०२६ | दुपारी १२ | दुपारी १ | दुपारी २ | संध्या. ७ | | | रात्री ९ | रात्री १० | रात्री ११ | दुपारी ३ |- | २२ मार्च २०२६ | | | दुपारी १२ | | | | दुपारी १ | | दुपारी २ | |- | ५ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | दुपारी ३ आणि रात्री १० |- | १२ एप्रिल २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | |- | १० मे २०२६ | | | | | | | | दुपारी १२ आणि रात्री ९ | दुपारी १ आणि रात्री १० | दुपारी २ आणि रात्री ११ |- | २४ मे २०२६ | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ | | | | | दुपारी ३ आणि रात्री १० |- | ३१ मे २०२६ | | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | दुपारी १ आणि रात्री ८ | दुपारी २ आणि रात्री ९ | दुपारी ३ आणि रात्री १० | |- | १४ जून २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ९ ऑगस्ट २०२६ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} = दोन तासांचे विशेष भाग = == जुलै २०१३ ते डिसेंबर २०१८ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[जय मल्हार]] !! [[नांदा सौख्य भरे]] !! [[तुझ्यात जीव रंगला]] !! [[उंच माझा झोका]] !! [[होणार सून मी ह्या घरची]] !! [[पसंत आहे मुलगी (मालिका)|पसंत आहे मुलगी]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[काहे दिया परदेस]] !! [[स्वराज्यरक्षक संभाजी]] |- | १४ जुलै २०१३ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | २० ऑक्टोबर २०१३ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ३० मार्च २०१४ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १७ ऑगस्ट २०१४ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | ३ मे २०१५ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ डिसेंबर २०१५ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २४ जानेवारी २०१६ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | १७ एप्रिल २०१६ | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | ९ ऑक्टोबर २०१६ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | ८ जानेवारी २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १५ जानेवारी २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | ५ मार्च २०१७ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ३० एप्रिल २०१७ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | १३ ऑगस्ट २०१७ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २४ सप्टेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १७ डिसेंबर २०१७ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २९ जुलै २०१८ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | १९ ऑगस्ट २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | २१ ऑक्टोबर २०१८ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २५ नोव्हेंबर २०१८ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == जानेवारी २०१९ ते सप्टेंबर २०२१ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[होम मिनिस्टर (मालिका)|होम मिनिस्टर]] !! [[मिसेस मुख्यमंत्री]] !! [[माझ्या नवऱ्याची बायको]] !! [[येऊ कशी तशी मी नांदायला]] !! [[तुला पाहते रे]] !! [[माझा होशील ना]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[झिंग झिंग झिंगाट]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] !! [[देवमाणूस]] |- | १३ जानेवारी २०१९ | | | | | संध्या. ७ | | | | | |- | १० फेब्रुवारी २०१९ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | २१ एप्रिल २०१९ | | | | | | | | संध्या. ७ | | |- | २२ सप्टेंबर २०१९ | | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २४ नोव्हेंबर २०१९ | | | | | | | | | संध्या. ७ | |- | १६ फेब्रुवारी २०२० | | | | | | | संध्या. ७ | | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२१ | | | | | | संध्या. ७ | | | | |- | ७ मार्च २०२१ | | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २१ मार्च २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | १८ जुलै २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | | |- | १५ ऑगस्ट २०२१ | | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | २२ ऑगस्ट २०२१ | | | | संध्या. ७ | | | | | | |} == ऑक्टोबर २०२१ ते मे २०२५ == {| class="wikitable sortable" ! !! [[मन झालं बाजिंद]] !! [[तू तेव्हा तशी]] !! [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] !! [[माझी तुझी रेशीमगाठ]] !! [[तुझ्या माझ्या संसाराला आणि काय हवं!]] !! [[खुपते तिथे गुप्ते]] !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[लोकमान्य (मालिका)|लोकमान्य]] !! [[देवमाणूस २]] |- | १७ ऑक्टोबर २०२१ | संध्या. ७ | | | | | | | | |- | २६ डिसेंबर २०२१ | | | | | दुपारी १२ आणि संध्या. ७ | | | | |- | १२ जून २०२२ | | | | रात्री ८ | | | | | |- | १७ जुलै २०२२ | | | | | | | | | संध्या. ७ |- | ६ नोव्हेंबर २०२२ | | संध्या. ७ | | | | | | | |- | २२ जानेवारी २०२३ | | | | | | | | रात्री ८ | |- | ४ जून २०२३ | | | | | | रात्री ९ | | | |- | १ ऑक्टोबर २०२३ | | | संध्या. ७ | | | | | | |- | ३१ डिसेंबर २०२३ | | | | | | | संध्या. ७ | | |} == जून २०२५ ते चालू == {| class="wikitable sortable" ! !! [[वीण दोघांतली ही तुटेना]] !! [[कमळी (मालिका)|कमळी]] !! [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] !! [[तुला जपणार आहे]] |- | ८ जून २०२५ | | | | दुपारी २ आणि रात्री ९ |- | २८ सप्टेंबर २०२५ | | | संध्या. ७ | |- | ५ जानेवारी २०२६ | संध्या. ७ | | | |- | १४ फेब्रुवारी २०२६ | संध्या. ७ | | | |- | ३ मे २०२६ | | दुपारी १ आणि रात्री ९ | | |- | २८ जून २०२६ | संध्या. ७ | | | |} = विशेष भाग = == दीड तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अप्पी आमची कलेक्टर]] !! [[जाऊ बाई गावात]] !! [[रात्रीस खेळ चाले ३]] |- | ३१ डिसेंबर २०१९ | | | रात्री १०.३० |- | २५ डिसेंबर २०२२ | संध्या. ७ | | |- | १४ जानेवारी २०२४ | | रात्री ८ | |} == अडीच तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[अग्गंबाई सासूबाई]] !! [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | १९ जानेवारी २०२० | संध्या. ७ | |- | २४ मे २०२० | | संध्या. ७ |- | १ ऑगस्ट २०२१ | | संध्या. ७ |} == तीन तासांचे विशेष भाग == {| class="wikitable sortable" ! !! [[चला हवा येऊ द्या]] !! [[भागो मोहन प्यारे]] |- | २२ डिसेंबर २०१९ | | संध्या. ७ |- | ८ ऑगस्ट २०२१ | संध्या. ७ | |- | २७ फेब्रुवारी २०२२ | रात्री ९ | |} == महासंगम == {| class="wikitable sortable" ! दिनांक !! मालिका / कार्यक्रम !! वेळ |- | rowspan="2"| ५-११ नोव्हेंबर २०२३ | [[चला हवा येऊ द्या]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १०.३० |- | [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] |- | rowspan="2"| २०-२६ नोव्हेंबर २०२३ | [[सारं काही तिच्यासाठी]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ८.३० |- | [[तुला शिकवीन चांगलाच धडा]] |- | rowspan="2"| २८ ऑक्टोबर-२ नोव्हेंबर २०२४ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| २५-३० नोव्हेंबर २०२४ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| रात्री ८.३० ते ९.३० |- | [[शिवा (मालिका)|शिवा]] |- | rowspan="2"| २६ जानेवारी-१ फेब्रुवारी २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| ७-१२ एप्रिल २०२५ | [[लाखात एक आमचा दादा]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| १२-१७ मे २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७ ते रात्री ८ |- | [[सावळ्याची जणू सावली]] |- | rowspan="2"| २७ जुलै-२ ऑगस्ट २०२५ | [[पारू (मालिका)|पारू]] | rowspan="2"| संध्या. ७.३० ते रात्री ९ |- | [[लक्ष्मी निवास]] |- | rowspan="2"| १३-१९ ऑक्टोबर २०२५ | [[सावळ्याची जणू सावली]] | rowspan="2"| संध्या. ६.३० ते ७.३० |- | [[पारू (मालिका)|पारू]] |- | rowspan="2"| १०-१४ नोव्हेंबर २०२५ | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] | rowspan="2"| रात्री ९ ते १० |- | [[तारिणी (मालिका)|तारिणी]] |- | rowspan="2"| ११-१७ जानेवारी २०२६ | [[लक्ष्मी निवास]] | rowspan="2"| रात्री ८ ते ९.३० |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] |- | rowspan="2"| १८-२२ मे २०२६ | [[सनई चौघडे (मालिका)|सनई चौघडे]] | rowspan="2"| रात्री ८.३० ते ९.३० |- | [[कमळी (मालिका)|कमळी]] |} [[वर्ग:झी मराठी]] [[वर्ग:याद्या]] cf6yvtzai8wlrioq7oomsnl9hcqf0uz 0 294537 2699618 2337709 2026-08-06T14:33:39Z अभय नातू 206 माहिती 2699618 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} {{विस्तार}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] elazajx2ngbv3psvf9vefkevoge10lw 2699620 2699618 2026-08-06T14:36:20Z अभय नातू 206 /* वस्तीविभागणी */ 2699620 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[संचिका:Estes Park City Centre.JPG|अंगुठुक|उजवीकडे|एस्टेस पार्क शहर केंद्र]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. अनेक जण (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: कॅनडा (४), इंग्लंड (४), जर्मनी (४), फिनलंड (३), आणि नेदरलँड्स, स्कॉटलंड व आयर्लंडमधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२० च्या जनगणनेनुसार]], एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> एस्टेस पार्कमध्ये २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ गृहनिर्माण युनिट्स होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. घरमालकांच्या घरांची रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांची रिक्तता दर १२.५% होती.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[गोरे अमेरिकन|गोरे]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] 127skv1yqap007g9d1jnhgir4e0aaxk 2699621 2699620 2026-08-06T14:37:08Z अभय नातू 206 /* २०२० जनगणना */ 2699621 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[संचिका:Estes Park City Centre.JPG|अंगुठुक|उजवीकडे|एस्टेस पार्क शहर केंद्र]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. अनेक जण (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: कॅनडा (४), इंग्लंड (४), जर्मनी (४), फिनलंड (३), आणि नेदरलँड्स, स्कॉटलंड व आयर्लंडमधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२०च्या जनगणनेनुसार]], एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> एस्टेस पार्कमध्ये २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ गृहनिर्माण युनिट्स होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. घरमालकांच्या घरांची रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांची रिक्तता दर १२.५% होती.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[श्वेतवर्णीय अमेरिकन|श्वेतवर्णीय]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] 9zwozl0locyl57necry5gz5nsx0v5ta 2699623 2699621 2026-08-06T14:37:17Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2699623 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[संचिका:Estes Park City Centre.JPG|अंगुठुक|उजवीकडे|एस्टेस पार्क शहर केंद्र]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. अनेक जण (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: कॅनडा (४), इंग्लंड (४), जर्मनी (४), फिनलंड (३), आणि नेदरलँड्स, स्कॉटलंड व आयर्लंडमधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२० च्या जनगणनेनुसार]], एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> एस्टेस पार्कमध्ये २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ गृहनिर्माण युनिट्स होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. घरमालकांच्या घरांची रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांची रिक्तता दर १२.५% होती.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[श्वेतवर्णीय अमेरिकन|श्वेतवर्णीय]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] 4junolds3mizp0xl1v1nre9e8z12pvx 2699624 2699623 2026-08-06T14:38:27Z अभय नातू 206 /* वस्तीविभागणी */ 2699624 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[संचिका:Estes Park City Centre.JPG|इवलेसे|उजवे|एस्टेस पार्क शहराचा मध्यवर्ती भाग]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. त्यांतील बव्हंश (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: [[कॅनडा]] (४), [[इंग्लंड]] (४), [[जर्मनी]] (४), [[फिनलंड]] (३), आणि [[नेदरलँड्स]], [[स्कॉटलंड]] व [[आयर्लंड]]मधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२० च्या जनगणनेनुसार]], एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> एस्टेस पार्कमध्ये २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ गृहनिर्माण युनिट्स होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. घरमालकांच्या घरांची रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांची रिक्तता दर १२.५% होती.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[श्वेतवर्णीय अमेरिकन|श्वेतवर्णीय]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] k7nxu4tejcpd2r8ojk21ms9dicssh78 2699625 2699624 2026-08-06T14:40:40Z अभय नातू 206 /* २०२० जनगणना */ 2699625 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[संचिका:Estes Park City Centre.JPG|इवलेसे|उजवे|एस्टेस पार्क शहराचा मध्यवर्ती भाग]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. त्यांतील बव्हंश (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: [[कॅनडा]] (४), [[इंग्लंड]] (४), [[जर्मनी]] (४), [[फिनलंड]] (३), आणि [[नेदरलँड्स]], [[स्कॉटलंड]] व [[आयर्लंड]]मधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२०च्या जनगणनेनुसार]] एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. येथील सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> २०२०मध्ये शहरात २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ घरे होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. मालकीच्या घरांचा रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांचा रिक्तता दर १२.५% होता.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[श्वेतवर्णीय अमेरिकन|श्वेतवर्णीय]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] aszki1xwuhj44eionl0rl5tot10435z 2699626 2699625 2026-08-06T14:40:41Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — अंक व शब्दामधील जागा काढली ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#अंक व शब्दामधील जागा|अधिक माहिती]]) 2699626 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[संचिका:Estes Park City Centre.JPG|इवलेसे|उजवे|एस्टेस पार्क शहराचा मध्यवर्ती भाग]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. त्यांतील बव्हंश (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: [[कॅनडा]] (४), [[इंग्लंड]] (४), [[जर्मनी]] (४), [[फिनलंड]] (३), आणि [[नेदरलँड्स]], [[स्कॉटलंड]] व [[आयर्लंड]]मधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२० च्या जनगणनेनुसार]] एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. येथील सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> २०२०मध्ये शहरात २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ घरे होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. मालकीच्या घरांचा रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांचा रिक्तता दर १२.५% होता.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[श्वेतवर्णीय अमेरिकन|श्वेतवर्णीय]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] fwawd4tozj2uy3yk58stp4ee0rwzwkx 2699628 2699626 2026-08-06T14:44:00Z अभय नातू 206 /* वस्तीविभागणी */ 2699628 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Estes park golfcourse.jpg|इवलेसे]] '''एस्टेस पार्क''' हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[कोलोराडो]] राज्यातील शहर आहे. [[रॉकी माउंटन नॅशनल पार्क]]चे मुख्यालय असलेल्या या शहराची उंची समुद्रसपाटीपासून २,२९३ मी (७,५२२ फूट) आहे. [[बिग थॉम्पसन नदी]]च्या काठावर वसलेल्या या शहराची लोकसंख्या २०१० च्या जनगणनेनुसार ५,८५८ इतकी होती. == वस्तीविभागणी == {{अमेरिकेची जनगणना | align = right | 1930 = 417 | 1940 = 994 | 1950 = 1617 | 1960 = 1175 | 1970 = 1616 | 1980 = 2703 | 1990 = 3184 | 2000 = 5413 | 2010 = 5858 | 2020 = 5904 | estyear = 2023 | estimate = 5824 | estref =<ref name="USCensusEst2023">{{Cite web |title=Annual Estimates of the Resident Population for Counties: April 1, 2020 to July 1, 2023 |url=https://www.census.gov/data/tables/time-series/demo/popest/2020s-counties-total.html |access-date=March 24, 2024 |publisher=United States Census Bureau}}</ref> {{decrease}} | footnote = [[United States census|U.S. Decennial Census]] | align-fn = center }} [[चित्र:Estes Park City Centre.JPG|इवलेसे|उजवे|एस्टेस पार्क शहराचा मध्यवर्ती भाग]] ऑगस्ट १९०० मध्ये, एस्टेस पार्कची<ref>{{cite web|title=Does The Estes Park Real Estate Market Need More Regulations?|url=http://www.estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402095449/http://estesparkhomesearch.com/do-we-need-more-regulations-for-the-real-estate-rental-market-in-estes-park/|url-status=dead|archive-date=April 2, 2015|publisher=Estes Park Home Search|access-date=March 31, 2015}}</ref> ६३ कुटुंबांमध्ये २१८ लोकसंख्या होती. त्यांतील बव्हंश (७३) कॉलोराडोमध्ये जन्मलेले होते. १८ जणांचा जन्म इतर देशांमध्ये झाला होता: [[कॅनडा]] (४), [[इंग्लंड]] (४), [[जर्मनी]] (४), [[फिनलंड]] (३), आणि [[नेदरलँड्स]], [[स्कॉटलंड]] व [[आयर्लंड]]मधील प्रत्येकी एक. ऐंशी जणांचा जन्म मध्य-पश्चिमी राज्यांमध्ये झाला होता, तर ३० जण ईशान्येकडील राज्यांमधील होते.<ref>U.S. census, Estes Park precinct, Larimer County, Colorado, August 1900.</ref> === २०२० जनगणना === [[२०२० युनायटेड स्टेट्स जनगणना|२०२० च्या जनगणनेनुसार]] एस्टेस पार्कची लोकसंख्या ५,९०४ होती. येथील सरासरी वयोमान ५५.५ वर्षे होते. १४.४% रहिवासी १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाचे होते आणि ३४.५% रहिवासी ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाचे होते. प्रति १०० महिलांमागे ९०.७ पुरुष होते, आणि १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाच्या प्रति १०० महिलांमागे १८ वर्षे व त्याहून अधिक वयाचे ८८.१ पुरुष होते.<ref name="Census2020DP">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic Profile (DP1)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dp?get=NAME,DP1_0021P,DP1_0024P,DP1_0025C,DP1_0049C,DP1_0045C,DP1_0069C,DP1_0073C,DP1_0125P,DP1_0126P,DP1_0129P,DP1_0133P,DP1_0137P,DP1_0138P,DP1_0139P,DP1_0141P,DP1_0142P,DP1_0143P,DP1_0145P,DP1_0146P,DP1_0147C,DP1_0148C,DP1_0149C,DP1_0156C,DP1_0157C,DP1_0158C,DP1_0159P,DP1_0160P&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref><ref name="Census2020PL">{{cite web|title=2020 Decennial Census Redistricting Data (Public Law 94-171)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/pl?get=NAME,P1_001N,P1_003N,P1_004N,P1_005N,P1_006N,P1_007N,P1_008N,P1_009N,P2_001N,P2_002N,H1_001N,H1_002N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2021|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> ९८.३% रहिवासी शहरी भागांत राहत होते, तर १.७% रहिवासी ग्रामीण भागांत राहत होते.<ref name="Census2020DHC">{{cite web|title=2020 Decennial Census Demographic and Housing Characteristics (DHC)|url=https://api.census.gov/data/2020/dec/dhc?get=NAME,P2_002N,P2_003N&for=place%3A25115&in=state%3A08|website=United States Census Bureau|year=2023|access-date=April 27, 2026|df=mdy}}</ref> २०२०मध्ये शहरात २,७९१ कुटुंबे होती, ज्यांपैकी १७.८% कुटुंबांमध्ये १८ वर्षांपेक्षा कमी वयाची मुले राहत होती. सर्व कुटुंबांपैकी, ४९.९% विवाहित जोडप्यांची कुटुंबे होती, १७.३% पुरुष गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती, आणि २८.३% महिला गृहप्रमुख असलेली आणि पती किंवा जोडीदार नसलेली कुटुंबे होती. सुमारे ३४.०% सर्व कुटुंबे एकट्या व्यक्तींची बनलेली होती आणि १८.६% कुटुंबांमध्ये ६५ वर्षे किंवा त्याहून अधिक वयाची व्यक्ती एकटी राहत होती.<ref name="Census2020DP"/> येथे ४,३७८ घरे होती, ज्यांपैकी ३६.२% रिकामी होती. मालकीच्या घरांचा रिक्तता दर १.४% आणि भाड्याच्या घरांचा रिक्तता दर १२.५% होता.<ref name="Census2020DP"/> {| class="wikitable" |+ २०२० च्या जनगणनेनुसार वांशिक रचना<ref name="Census2020PL"/> ! वंश !! संख्या !! टक्केवारी |- | [[श्वेतवर्णीय अमेरिकन|श्वेतवर्णीय]] || ४,८३६ || ८१.९% |- | [[आफ्रिकन अमेरिकन|कृष्णवर्णीय किंवा आफ्रिकन अमेरिकन]] || ३० || ०.५% |- | [[अमेरिकेतील मूळ निवासी|अमेरिकन इंडियन आणि अलास्का मूळ निवासी]] || ३३ || ०.६% |- | [[आशियाई अमेरिकन|आशियाई]] || १०१ || १.७% |- | [[मूळ हवाईयन]] आणि [[प्रशांत बेटवासीय|इतर प्रशांत बेटवासीय]] || ४ || ०.१% |- | इतर कोणताही वंश || ३७१ || ६.३% |- | [[बहुवंशीय अमेरिकन|दोन किंवा अधिक वंश]] || ५२९ || ९.०% |- | ''[[हिस्पॅनिक आणि लॅटिनो अमेरिकन|हिस्पॅनिक किंवा लॅटिनो]] (कोणत्याही वंशाचे)'' || ९०६ || १५.३% |} {{विस्तार}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कॉलोराडोमधील शहरे]] 1okxraqrtpidt2adva9x8u81fi2sund 0 294782 2699869 2637110 2026-08-07T05:47:46Z Dharmadhyaksha 28394 2699869 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} [[File:Delhi districts.png|thumb|दिल्लीतील जिल्हे]] '''[[दिल्ली]]''' ह्या [[भारत|भारताच्या]] केंद्रशासित प्रदेशामध्ये एकूण १३ प्रशासकीय किंवा महसूल [[जिल्हा|जिल्हे]] आहेत, जे सर्व दिल्ली विभागांतर्गत येतात.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/for-speedy-justice-delhi-to-be-divided-into-11-districts/articleshow/15010736.cms?from=mdr|title=For speedy justice, Delhi to be divided into 11 districts|date=2012-07-17|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|issn=0971-8257|access-date=2023-05-08}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-gets-two-more-revenue-districts-southeast-shahdara/|title=Delhi gets two more revenue districts: Southeast, Shahdara|date=2012-09-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2023-05-08}}</ref> प्रत्येक जिल्ह्यच्या प्रमुखपदी एक [[जिल्हाधिकारी]] असून [[दिल्ली सरकार]]ची धोरणे व कायदे राबवणे हे ह्या जिल्हाधिकाऱ्यांचे कर्तव्य आहे. जो दिल्लीच्या [[विभागीय आयुक्त]] (महसूल प्रधान सचिव) यांना अहवाल देतो.<ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/sub-division-offices|title=Sub division Offices {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-adms-revenue-department|title=List of ADMs at Revenue Department {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/welcome-department-revenue|title=Welcome To Department of Revenue {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/organization-setup|title=Organization Setup {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-revenuehq|title=List Of Revenue(HQ) {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-dc-districts|title=List of DC in Districts {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref> हे १३ जिल्हे दिल्लीच्या ३९ उपविभागांमध्ये विभागलेले आहेत, प्रत्येकासाठी एक [[उपजिल्हाधिकारी|उपजिल्हाधीकारी]] (SDM) नेमलेला असतो.<ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/sub-division-offices|title=Sub division Offices {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-sdms-revenue-department|title=List of SDMs at Revenue Department {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref> [[नवी दिल्ली]] भारताची राजधानी म्हणून काम करते आणि सरकारच्या तिन्ही शाखा, कार्यकारी ([[राष्ट्रपती भवन]]), विधिमंडळ ([[संसद भवन]]) आणि न्यायपालिका ([[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायालय]]) यांचे स्थान आहे. त्याचप्रमाणे, दिल्ली १५ पोलिस जिल्ह्यांमध्ये विभागली गेली आहे, प्रत्येकासाठी [[जिल्हा पोलीस अधीक्षक|जिल्हा पोलीस अधीक्षकाची]] (DCP) नेमणूक केलेली असते.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/delhi-news/delhi-gets-15-new-police-stations-one-new-police-district-from-january-1/story-OMZbSaNFyYWiJ88vTY82uL.html|title=Delhi gets 15 new police stations, one new police district from January 1|date=2019-01-01|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-02-13}}</ref> == जिल्ह्यांची यादी == खाली दिल्लीतील १३ जिल्हे आणि ३९ उपविभागांची यादी आहे (सप्टेंबर २०१२ पासून प्रभावी).<ref>{{Cite web|url=https://edistrict.delhigovt.nic.in/in/en/Public/ContactDetails.html|title=Home {{!}} e-District Delhi|website=edistrict.delhigovt.nic.in|access-date=2023-05-08|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913133510/https://edistrict.delhigovt.nic.in/in/en/Public/ContactDetails.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/for-speedy-justice-delhi-to-be-divided-into-11-districts/articleshow/15010736.cms?from=mdr|title=For speedy justice, Delhi to be divided into 11 districts|date=2012-07-17|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|issn=0971-8257|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-gets-two-more-revenue-districts-southeast-shahdara/|title=Delhi gets two more revenue districts: Southeast,Shahdara|date=2012-09-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2023-05-08}}</ref> सिव्हिललाईन्स {| class="wikitable sortable" !क्र. !!जिल्हा !!मुख्यालय !!लोकसंख्या !!क्षेत्रफळ (किमी^२) !! उप-विभाग (तालुके) !!अधिकृत संकेतस्थळ |- |१ ! [[मध्य दिल्ली जिल्हा]] | दरियागंज || ५,७८,६७१ || २३ || २ <br>करोलबाग, पटेल नगर || [https://dccentral.delhi.gov.in/en जिल्हा संकेतस्थळ]{{मृत दुवा|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |२ ! [[मध्य उत्तर दिल्ली जिल्हा]] | || - || - || ३<br> शकूर बस्ती, शालीमार बाग, मॉडेल टाउन || |- |३ ! [[पूर्व दिल्ली जिल्हा]] | शास्त्री नगर || १७,०७,७२५ || ४९ || ३<br> गांधी नगर, विश्वास नगर, पटपरगंज || [https://dmeast.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- |४ ![[नवी दिल्ली]] |जामनगर हाऊस || १,३३,७१३ || ३५ || ३<br> नवी दिल्ली, दिल्ली छावणी || [https://dmnewdelhi.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | ५ ! [[उत्तर दिल्ली जिल्हा]] |अलिपूर || ८,८३,४१८ || ५९ || ३<br> बुराडी, आदर्श नगर, बदली || [https://dmnorth.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | ६ ! [[ईशान्य दिल्ली जिल्हा]] |नंद नगरी || २२,४०,७४९ || ५६ || ४<br> करावल नगर, गोकलपुरी, यमुना विहार, शाहदरा || [https://dmnortheast.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | ७ ! [[वायव्य दिल्ली जिल्हा]] | कंझावाला || ३६,५१,२६१ || २,३४४ || ३<br> किराडी, नांगलोई जाट, रोहिणी || [https://dmnorthwest.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | ८ ! [[जुनी दिल्ली जिल्हा]] | || || २<br> सदर बाजार, चांदनी चौक || |- | ९ ! बाह्य उत्तर दिल्ली | || || ३<br> मुंडका, नरेला, बवाना || |- | १० ! [[दक्षिण दिल्ली जिल्हा]] | साकेत || २७,३३,७५२ || २४९ || ४<br> छतरपूर, मालवीय नगर, देवळी, मेहरौली || [https://dmsouth.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | ११ ! [[आग्नेय दिल्ली जिल्हा]] | लाजपत नगर || ६,३७,७७५ || १०२ || ३<br> जंगपुरा, कालकाजी, बदरपूर || [https://dmsoutheast.delhi.gov.in/about-district/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | १२ ! [[नैऋत्य दिल्ली जिल्हा]] | कपास हेरा || २२,९२,३६३ || ४२१ || ४<br> नजफगढ, मतियाला, द्वारका, बिजवासन || [https://dmsouthwest.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] |- | १३ ! [[पश्चिम दिल्ली जिल्हा]] | शिवाजी प्लेस || २५,३१,५८३ || १३१ || ३<br> विकासपुरी, जनकपुरी, राजौरी गार्डन || [https://dcwestrev.delhi.gov.in/ जिल्हा संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240101060202/https://dcwestrev.delhi.gov.in/ |date=2024-01-01 }} |- |} == दिल्लीतील नगरपालिकांची यादी == [[चित्र:Three_Municipalities_of_Delhi_as_of_2022.png|इवलेसे|दिल्लीतील नगरपालिका]] दिल्लीत तीन नगरपालिका (१ महानगरपालिका, १ नगरपरिषद आणि १ छावणी बोर्ड) आहेत. हे खालीलप्रमाणे आहेत. {| class="wikitable" !नगरपालिका !अधिकारक्षेत्र |- |[[दिल्ली महानगरपालिका]] |१२ झोन (मध्य, दक्षिण, पश्चिम, नजफगड, रोहिणी, सिव्हिल लाइन्स, करोल बाग, एसपी-सिटी, केशवपुरम, नरेला, शाहदरा उत्तर आणि शाहदरा दक्षिण)<ref>{{Cite web|url=https://mcdonline.nic.in/|title=Municipal Corporation of Delhi|website=mcdonline.nic.in|access-date=2022-06-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mcdonline.nic.in/portal/zones|title=Zones {{!}} Municipal Corporation of Delhi|website=mcdonline.nic.in|access-date=2023-05-08}}</ref> |- |[[नवी दिल्ली नगर परिषद]] |नवी दिल्ली<ref>{{Cite web|url=https://www.ndmc.gov.in/ndmc/introduction.aspx|title=Introduction - NDMC}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndmc.gov.in/pdf/NDMC%20Base%20Map%20(Pan-City)%20-%20FINAL.pdf|title=Map of NDMC|website=www.ndmc.gov.in}}</ref> |- |दिल्ली छावणी |दिल्ली छावणी<ref>{{Cite web|url=https://delhi.cantt.gov.in/about-us/|title=About Us {{!}} Delhi Cantonment|website=delhi.cantt.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://delhi.cantt.gov.in/city-map/|title=Delhi Cantonment map|website=delhi.cantt.gov.in}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतामधील जिल्हे}} [[वर्ग:दिल्लीमधील जिल्हे|*]] [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] nlomri4t56xgy79of8kuoh8y3jodw2g 2699871 2699869 2026-08-07T05:53:35Z Dharmadhyaksha 28394 2699871 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} [[File:Delhi districts.png|thumb|दिल्लीतील जिल्हे]] '''[[दिल्ली]]''' ह्या [[भारत|भारताच्या]] केंद्रशासित प्रदेशामध्ये एकूण १३ प्रशासकीय किंवा महसूल [[जिल्हा|जिल्हे]] आहेत, जे सर्व दिल्ली विभागांतर्गत येतात.<ref name=":0">{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/for-speedy-justice-delhi-to-be-divided-into-11-districts/articleshow/15010736.cms?from=mdr|title=For speedy justice, Delhi to be divided into 11 districts|date=2012-07-17|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|issn=0971-8257|access-date=2023-05-08}}</ref><ref name=":1">{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-gets-two-more-revenue-districts-southeast-shahdara/|title=Delhi gets two more revenue districts: Southeast, Shahdara|date=2012-09-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2023-05-08}}</ref> प्रत्येक जिल्ह्यच्या प्रमुखपदी एक [[जिल्हाधिकारी]] असून [[दिल्ली सरकार]]ची धोरणे व कायदे राबवणे हे ह्या जिल्हाधिकाऱ्यांचे कर्तव्य आहे. जो दिल्लीच्या [[विभागीय आयुक्त]] (महसूल प्रधान सचिव) यांना अहवाल देतो.<ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/sub-division-offices|title=Sub division Offices {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-adms-revenue-department|title=List of ADMs at Revenue Department {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/welcome-department-revenue|title=Welcome To Department of Revenue {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/organization-setup|title=Organization Setup {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-revenuehq|title=List Of Revenue(HQ) {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-dc-districts|title=List of DC in Districts {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref> हे १३ जिल्हे दिल्लीच्या ३९ उपविभागांमध्ये विभागलेले आहेत, प्रत्येकासाठी एक [[उपजिल्हाधिकारी|उपजिल्हाधीकारी]] (SDM) नेमलेला असतो.<ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/sub-division-offices|title=Sub division Offices {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://revenue.delhi.gov.in/revenue/list-sdms-revenue-department|title=List of SDMs at Revenue Department {{!}} Department of Revenue|website=revenue.delhi.gov.in|access-date=2023-05-08}}</ref> [[नवी दिल्ली]] भारताची राजधानी म्हणून काम करते आणि सरकारच्या तिन्ही शाखा, कार्यकारी ([[राष्ट्रपती भवन]]), विधिमंडळ ([[संसद भवन]]) आणि न्यायपालिका ([[भारताचे सर्वोच्च न्यायालय|सर्वोच्च न्यायालय]]) यांचे स्थान आहे. त्याचप्रमाणे, दिल्ली १५ पोलिस जिल्ह्यांमध्ये विभागली गेली आहे, प्रत्येकासाठी [[जिल्हा पोलीस अधीक्षक|जिल्हा पोलीस अधीक्षकाची]] (DCP) नेमणूक केलेली असते.<ref>{{Cite web|url=https://www.hindustantimes.com/delhi-news/delhi-gets-15-new-police-stations-one-new-police-district-from-january-1/story-OMZbSaNFyYWiJ88vTY82uL.html|title=Delhi gets 15 new police stations, one new police district from January 1|date=2019-01-01|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-02-13}}</ref> == जिल्ह्यांची यादी == खाली दिल्लीतील १३ जिल्हे आणि ३९ उपविभागांची यादी आहे (सप्टेंबर २०१२ पासून प्रभावी).<ref>{{Cite web|url=https://edistrict.delhigovt.nic.in/in/en/Public/ContactDetails.html|title=Home {{!}} e-District Delhi|website=edistrict.delhigovt.nic.in|access-date=2023-05-08|archive-date=2021-09-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210913133510/https://edistrict.delhigovt.nic.in/in/en/Public/ContactDetails.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/for-speedy-justice-delhi-to-be-divided-into-11-districts/articleshow/15010736.cms?from=mdr|title=For speedy justice, Delhi to be divided into 11 districts|date=2012-07-17|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|issn=0971-8257|access-date=2023-05-08}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-gets-two-more-revenue-districts-southeast-shahdara/|title=Delhi gets two more revenue districts: Southeast,Shahdara|date=2012-09-12|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2023-05-08}}</ref> सिव्हिललाईन्स {| class="wikitable sortable" !क्र. !!जिल्हा !!मुख्यालय !!लोकसंख्या !!क्षेत्रफळ (किमी^२) !! उप-विभाग (तालुके) !!अधिकृत संकेतस्थळ |- |१ ! [[मध्य दिल्ली जिल्हा]] | दरियागंज || ५,७८,६७१ || २३ || २ <br>करोलबाग, पटेल नगर || [https://dccentral.delhi.gov.in/en संकेतस्थळ]{{मृत दुवा|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |- |२ ! [[मध्य उत्तर दिल्ली जिल्हा]] | || - || - || ३<br> शकूर बस्ती, शालीमार बाग, मॉडेल टाउन || |- |३ ! [[पूर्व दिल्ली जिल्हा]] | शास्त्री नगर || १७,०७,७२५ || ४९ || ३<br> गांधी नगर, विश्वास नगर, पटपरगंज || [https://dmeast.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- |४ ![[नवी दिल्ली]] |जामनगर हाऊस || १,३३,७१३ || ३५ || ३<br> नवी दिल्ली, दिल्ली छावणी || [https://dmnewdelhi.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- | ५ ! [[उत्तर दिल्ली जिल्हा]] |अलिपूर || ८,८३,४१८ || ५९ || ३<br> बुराडी, आदर्श नगर, बदली || [https://dmnorth.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- | ६ ! [[ईशान्य दिल्ली जिल्हा]] |नंद नगरी || २२,४०,७४९ || ५६ || ४<br> करावल नगर, गोकलपुरी, यमुना विहार, शाहदरा || [https://dmnortheast.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- | ७ ! [[वायव्य दिल्ली जिल्हा]] | कंझावाला || ३६,५१,२६१ || २,३४४ || ३<br> किराडी, नांगलोई जाट, रोहिणी || [https://dmnorthwest.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- | ८ ! [[जुनी दिल्ली जिल्हा]] | || || २<br> सदर बाजार, चांदनी चौक || |- | ९ ! बाह्य उत्तर दिल्ली | || || ३<br> मुंडका, नरेला, बवाना || |- | १० ! [[दक्षिण दिल्ली जिल्हा]] | साकेत || २७,३३,७५२ || २४९ || ४<br> छतरपूर, मालवीय नगर, देवळी, मेहरौली || [https://dmsouth.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- | ११ ! [[आग्नेय दिल्ली जिल्हा]] | लाजपत नगर || ६,३७,७७५ || १०२ || ३<br> जंगपुरा, कालकाजी, बदरपूर || [https://dmsoutheast.delhi.gov.in/about-district/ संकेतस्थळ] |- | १२ ! [[नैऋत्य दिल्ली जिल्हा]] | कपास हेरा || २२,९२,३६३ || ४२१ || ४<br> नजफगढ, मतियाला, द्वारका, बिजवासन || [https://dmsouthwest.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- | १३ ! [[पश्चिम दिल्ली जिल्हा]] | शिवाजी प्लेस || २५,३१,५८३ || १३१ || ३<br> विकासपुरी, जनकपुरी, राजौरी गार्डन || [https://dcwestrev.delhi.gov.in/ संकेतस्थळ] |- |} == दिल्लीतील नगरपालिकांची यादी == [[चित्र:Three_Municipalities_of_Delhi_as_of_2022.png|इवलेसे|दिल्लीतील नगरपालिका]] दिल्लीत तीन नगरपालिका (१ महानगरपालिका, १ नगरपरिषद आणि १ छावणी बोर्ड) आहेत. हे खालीलप्रमाणे आहेत. {| class="wikitable" !नगरपालिका !अधिकारक्षेत्र |- |[[दिल्ली महानगरपालिका]] |१२ झोन (मध्य, दक्षिण, पश्चिम, नजफगड, रोहिणी, सिव्हिल लाइन्स, करोल बाग, एसपी-सिटी, केशवपुरम, नरेला, शाहदरा उत्तर आणि शाहदरा दक्षिण)<ref>{{Cite web|url=https://mcdonline.nic.in/|title=Municipal Corporation of Delhi|website=mcdonline.nic.in|access-date=2022-06-20}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://mcdonline.nic.in/portal/zones|title=Zones {{!}} Municipal Corporation of Delhi|website=mcdonline.nic.in|access-date=2023-05-08}}</ref> |- |[[नवी दिल्ली नगर परिषद]] |नवी दिल्ली<ref>{{Cite web|url=https://www.ndmc.gov.in/ndmc/introduction.aspx|title=Introduction - NDMC}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.ndmc.gov.in/pdf/NDMC%20Base%20Map%20(Pan-City)%20-%20FINAL.pdf|title=Map of NDMC|website=www.ndmc.gov.in}}</ref> |- |दिल्ली छावणी |दिल्ली छावणी<ref>{{Cite web|url=https://delhi.cantt.gov.in/about-us/|title=About Us {{!}} Delhi Cantonment|website=delhi.cantt.gov.in}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://delhi.cantt.gov.in/city-map/|title=Delhi Cantonment map|website=delhi.cantt.gov.in}}</ref> |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारतामधील जिल्हे}} [[वर्ग:दिल्लीमधील जिल्हे|*]] [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] igtzm85024xxe0ikbyhh980768zdx9e 0 301690 2699748 2028153 2026-08-06T21:11:16Z अभय नातू 206 माहिती 2699748 wikitext text/x-wiki '''मोगेन्स सीडर''' ((२२ मार्च १९६६) :[[डेन्मार्क]] - हयात) हा {{cr|DEN}}कडून [[क्रिकेट]] खेळलेला खेळाडू आहे.<ref>{{cite web |title=Mogens Seider Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mogens-seider-24869 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> [[१९९४ आय.सी.सी. चषक]]ात त्याने डेन्मार्कच्या क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले होते.<ref>{{cite web |title=ICC Trophy Matches played by Mogens Seider |url=https://www.cricketarchive.com/ |website=CricketArchive |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> हा मध्यमगती गोलंदाज आणि कामचलाऊ फलंदाज म्हणून होता. हा १९९४ आणि १९९७ च्या [[आयसीसी ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्ये डेन्मार्ककडून अनेक महत्त्वाचे सामने खेळला. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर डॅनिश क्रिकेटचा विस्तार होत असतानाच्या काळात स्थानिक आणि युरोपियन स्पर्धांमध्ये त्याने बजावलेली कामगिरी उल्लेखनीय होती.<ref>{{cite web |title=Dansk Cricket-Forbund History |url=https://cricket.dk/ |website=Dansk Cricket-Forbund |access-date=6 August 2026 |language=da}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:सीडर, मोगेन्स}} [[वर्ग:डेन्मार्कचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] j70ha7wkz6i52sny4333a1n15aujdz7 2699749 2699748 2026-08-06T21:11:36Z अभय नातू 206 विभाग 2699749 wikitext text/x-wiki '''मोगेन्स सीडर''' ((२२ मार्च १९६६) :[[डेन्मार्क]] - हयात) हा {{cr|DEN}}कडून [[क्रिकेट]] खेळलेला खेळाडू आहे.<ref>{{cite web |title=Mogens Seider Profile |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/mogens-seider-24869 |website=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> [[१९९४ आय.सी.सी. चषक]]ात त्याने डेन्मार्कच्या क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले होते.<ref>{{cite web |title=ICC Trophy Matches played by Mogens Seider |url=https://www.cricketarchive.com/ |website=CricketArchive |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> हा मध्यमगती गोलंदाज आणि कामचलाऊ फलंदाज होता. हा १९९४ आणि १९९७ च्या [[आयसीसी ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्ये डेन्मार्ककडून अनेक महत्त्वाचे सामने खेळला. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर डॅनिश क्रिकेटचा विस्तार होत असतानाच्या काळात स्थानिक आणि युरोपियन स्पर्धांमध्ये त्याने बजावलेली कामगिरी उल्लेखनीय होती.<ref>{{cite web |title=Dansk Cricket-Forbund History |url=https://cricket.dk/ |website=Dansk Cricket-Forbund |access-date=6 August 2026 |language=da}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:सीडर, मोगेन्स}} [[वर्ग:डेन्मार्कचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6yvz9l4kq6yvcreidd7hazx7oi8t3i2 2699750 2699749 2026-08-06T21:13:46Z अभय नातू 206 संदर्भ 2699750 wikitext text/x-wiki '''मोगेन्स सीडर''' ((२२ मार्च १९६६) :[[डेन्मार्क]] - हयात) हा {{cr|DEN}}कडून [[क्रिकेट]] खेळलेला खेळाडू आहे. [[१९९४ आय.सी.सी. चषक]]ात त्याने डेन्मार्कच्या क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले होते. हा मध्यमगती गोलंदाज आणि कामचलाऊ फलंदाज होता. हा १९९४ आणि १९९७ च्या [[आयसीसी ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्ये डेन्मार्ककडून अनेक महत्त्वाचे सामने खेळला. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर डॅनिश क्रिकेटचा विस्तार होत असतानाच्या काळात स्थानिक आणि युरोपियन स्पर्धांमध्ये त्याने बजावलेली कामगिरी उल्लेखनीय होती.<ref>{{cite web |title=Dansk Cricket-Forbund History |url=https://cricket.dk/ |website=Dansk Cricket-Forbund |access-date=6 August 2026 |language=da}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:सीडर, मोगेन्स}} [[वर्ग:डेन्मार्कचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ngoc55nm65m4dnwfhm39zfnaa7tgeih 2699751 2699750 2026-08-06T21:14:10Z अभय नातू 206 तारीख 2699751 wikitext text/x-wiki '''मोगेन्स सीडर''' ([[२२ मार्च]], [[इ.स. १९६६|१९६६]] - ) :[[डेन्मार्क]] - हयात) हा {{cr|DEN}}कडून [[क्रिकेट]] खेळलेला खेळाडू आहे. [[१९९४ आय.सी.सी. चषक]]ात त्याने डेन्मार्कच्या क्रिकेट संघाचे नेतृत्व केले होते. हा मध्यमगती गोलंदाज आणि कामचलाऊ फलंदाज होता. हा १९९४ आणि १९९७ च्या [[आयसीसी ट्रॉफी]] स्पर्धांमध्ये डेन्मार्ककडून अनेक महत्त्वाचे सामने खेळला. आंतरराष्ट्रीय स्तरावर डॅनिश क्रिकेटचा विस्तार होत असतानाच्या काळात स्थानिक आणि युरोपियन स्पर्धांमध्ये त्याने बजावलेली कामगिरी उल्लेखनीय होती.<ref>{{cite web |title=Dansk Cricket-Forbund History |url=https://cricket.dk/ |website=Dansk Cricket-Forbund |access-date=6 August 2026 |language=da}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:सीडर, मोगेन्स}} [[वर्ग:डेन्मार्कचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:इ.स. १९६६ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jm4q6c78t1wobych8tdq97embpdf5zx 4 304113 2699768 2698048 2026-08-07T00:15:18Z Community Tech bot 109654 अहवाल अद्ययावत केला. 2699768 wikitext text/x-wiki अत्याधिक काळ संपादने न झालेली ५०० पाने (पुनर्निर्देशन, व निःसंदिग्धीकरण पाने सोडून). -- [[सदस्य:Community Tech bot|Community Tech bot]] ([[सदस्य चर्चा:Community Tech bot|चर्चा]]) <onlyinclude>०५:४५, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST)</onlyinclude> {| class="wikitable sortable" |- ! लेख ! शेवटचे संपादन ! संपादनांची संख्या |- | [[इंदूरकर]] | 2011-04-03 20:19:51 | 2 |- | [[नई तालीम]] | 2011-04-09 18:26:49 | 3 |- | [[दबावगट]] | 2011-04-18 05:19:00 | 4 |- | [[नरहरीपेटा]] | 2011-04-18 10:29:19 | 2 |- | [[पुरचुंडी (पुस्तक)]] | 2011-04-20 20:59:52 | 4 |- | [[चौरी]] | 2011-04-27 15:19:26 | 6 |- | [[सराफी बाजार]] | 2011-04-30 04:09:54 | 3 |- | [[दंताळी]] | 2011-05-03 12:23:20 | 2 |- | [[इडलीपात्र]] | 2011-06-01 15:13:02 | 4 |- | [[चिंचखेडे]] | 2011-06-08 21:55:57 | 4 |- | [[प्राचीन भाषा]] | 2011-06-16 03:47:02 | 8 |- | [[कोज्या]] | 2011-06-17 04:12:46 | 6 |- | [[शा.श. १७५८]] | 2011-06-22 16:40:32 | 5 |- | [[शा.श. १८२२]] | 2011-06-22 16:43:07 | 2 |- | [[शा.श. १२१२]] | 2011-06-22 17:04:33 | 1 |- | [[सुग्रण]] | 2011-06-30 17:58:01 | 2 |- | [[मार्कंडेय नदी]] | 2011-07-20 15:36:12 | 3 |- | [[गोवित्री नदी]] | 2011-07-22 14:09:36 | 6 |- | [[छपारा]] | 2011-08-02 18:30:15 | 5 |- | [[श्रावणी मंगळवार]] | 2011-08-03 09:27:49 | 2 |- | [[श्रावणी रविवार]] | 2011-08-03 09:29:56 | 5 |- | [[शाकव्रत]] | 2011-08-03 15:14:44 | 1 |- | [[भागाई वाडी]] | 2011-08-13 12:58:40 | 8 |- | [[दारुक]] | 2011-08-21 16:02:31 | 7 |- | [[मंगेशकर]] | 2011-08-28 06:21:33 | 2 |- | [[पाध्ये]] | 2011-09-11 19:15:07 | 2 |- | [[गुणवा]] | 2011-09-17 08:14:55 | 4 |- | [[प्रक्षेपक स्थान]] | 2011-09-17 11:26:53 | 1 |- | [[प्रक्षेपक यान]] | 2011-09-17 11:27:10 | 2 |- | [[वार (माप)]] | 2011-09-17 12:09:34 | 1 |- | [[घटम]] | 2011-09-17 12:37:23 | 4 |- | [[जलधि]] | 2011-09-18 08:42:17 | 4 |- | [[धन संख्या]] | 2011-09-20 09:04:44 | 5 |- | [[पद्य]] | 2011-09-20 15:34:58 | 3 |- | [[परवाना राजवट]] | 2011-09-20 15:36:54 | 2 |- | [[पाम्माकुले]] | 2011-09-21 08:50:45 | 2 |- | [[पुणे शहराची जैवविविधता]] | 2011-09-21 14:16:21 | 3 |- | [[पुत्र]] | 2011-09-21 14:27:56 | 5 |- | [[शृंगाररस]] | 2011-09-22 15:05:15 | 3 |- | [[नक्कल (लोककला)]] | 2011-10-03 15:40:01 | 2 |- | [[क्रिकेट यष्टी]] | 2011-10-05 03:33:35 | 6 |- | [[सहअभिनेत्री]] | 2011-10-05 04:32:33 | 2 |- | [[प्रयोगशाळा]] | 2011-10-05 05:01:41 | 3 |- | [[स्निग्धता]] | 2011-10-05 06:15:52 | 2 |- | [[बेळगांव तालुका]] | 2011-10-08 02:48:18 | 7 |- | [[शालू]] | 2011-10-10 13:06:41 | 2 |- | [[बैलहोंगल तालुका]] | 2011-10-19 12:38:36 | 5 |- | [[गोकाक तालुका]] | 2011-10-21 16:37:08 | 5 |- | [[नागकेशर]] | 2011-10-22 01:06:10 | 5 |- | [[भारतीय इतिहासातील सहा सोनेरी पाने]] | 2011-10-28 06:51:11 | 5 |- | [[प्रलंबपादासन]] | 2011-10-30 01:01:10 | 2 |- | [[विद्युत विसंवाहक]] | 2011-10-31 16:32:32 | 5 |- | [[देव पावला (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:38 | 3 |- | [[नवरा बायको (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:41 | 3 |- | [[पुढचे पाऊल (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:47 | 3 |- | [[वर पाहिजे (चित्रपट)]] | 2011-11-13 03:48:56 | 3 |- | [[कल (मानसिक)]] | 2011-11-18 13:28:19 | 2 |- | [[जर्मनीचे राष्ट्रगीत]] | 2011-11-19 15:21:02 | 5 |- | [[कुबेर (बल्गेरियन राज्यकर्ता)]] | 2011-11-24 05:48:38 | 4 |- | [[स्कंदस्तंभि]] | 2011-12-07 18:21:59 | 3 |- | [[स्कंदस्वाती]] | 2011-12-07 18:26:03 | 2 |- | [[स्वातिकर्ण]] | 2011-12-07 18:28:41 | 2 |- | [[आर्थिक विकासदर]] | 2011-12-20 19:26:50 | 3 |- | [[शा.श. १११०]] | 2011-12-21 14:43:04 | 1 |- | [[शा.श. १६३७]] | 2011-12-21 15:14:38 | 1 |- | [[शा.श. १७१२]] | 2011-12-21 15:18:18 | 1 |- | [[तळणी]] | 2011-12-21 19:21:44 | 2 |- | [[वसंत गवाणकर]] | 2011-12-21 22:55:26 | 8 |- | [[गोगावले]] | 2011-12-22 16:05:29 | 3 |- | [[शा.श. १६६६]] | 2011-12-22 16:16:33 | 3 |- | [[शा.श. १७४१]] | 2011-12-22 16:16:35 | 4 |- | [[माल्थस]] | 2011-12-22 19:15:28 | 2 |- | [[राष्ट्रीय तंत्रज्ञान दिवस]] | 2011-12-23 00:08:41 | 3 |- | [[गुजरात दिन]] | 2011-12-23 00:51:25 | 3 |- | [[सोमरस]] | 2011-12-23 02:44:50 | 6 |- | [[यम (अष्टांगयोग)]] | 2011-12-25 13:13:26 | 6 |- | [[पंच द्रविड]] | 2011-12-25 14:03:21 | 4 |- | [[गंगाधर वासुदेव चिपळोणकर]] | 2011-12-25 14:19:36 | 7 |- | [[बालमोहन नाटक मंडळी]] | 2011-12-25 14:21:01 | 2 |- | [[विंडोज सर्व्हर]] | 2011-12-25 16:26:49 | 3 |- | [[शा.श. १९९८]] | 2011-12-25 16:29:31 | 2 |- | [[महाकवी कालिदास कलामंदिर]] | 2011-12-25 17:06:07 | 6 |- | [[ग्रामदैवत]] | 2011-12-25 21:54:17 | 5 |- | [[पिपरिया]] | 2011-12-25 23:50:15 | 4 |- | [[वर्षा]] | 2011-12-26 12:18:10 | 8 |- | [[दशपदी]] | 2011-12-26 16:24:35 | 3 |- | [[हेमंत]] | 2011-12-26 21:11:10 | 7 |- | [[जगदीश ठाकोर]] | 2011-12-27 11:16:21 | 5 |- | [[शरीरशास्त्र]] | 2011-12-27 11:37:00 | 10 |- | [[फळझाडे]] | 2011-12-27 12:31:43 | 7 |- | [[बटान]] | 2011-12-27 19:43:11 | 3 |- | [[पेंढारकर]] | 2011-12-27 23:03:36 | 4 |- | [[विनय मांडके]] | 2012-01-07 15:41:31 | 4 |- | [[शब्बीर कपूर]] | 2012-01-07 15:41:46 | 3 |- | [[मोहन सीताराम द्रविड]] | 2012-01-07 17:49:47 | 14 |- | [[राय (गेर नृत्य)]] | 2012-01-08 16:58:54 | 4 |- | [[नस्ती उठाठेव]] | 2012-01-14 07:11:37 | 6 |- | [[सायुज्यता]] | 2012-01-22 10:56:21 | 5 |- | [[गोपाळ गोविंद फाटक]] | 2012-01-22 19:02:34 | 3 |- | [[गुराब]] | 2012-01-24 23:02:49 | 2 |- | [[कडू]] | 2012-01-27 15:02:01 | 7 |- | [[तिठा]] | 2012-01-28 15:52:40 | 5 |- | [[सुदर्शन रंगमंच]] | 2012-02-01 14:26:37 | 5 |- | [[विनायक चतुर्थी]] | 2012-02-02 08:38:54 | 2 |- | [[विनायक रामचंद्र आठवले]] | 2012-02-08 10:40:54 | 6 |- | [[कोटणीस]] | 2012-02-10 04:46:11 | 2 |- | [[कार्लोवित्झचा तह]] | 2012-02-15 15:10:52 | 7 |- | [[जनाना]] | 2012-02-18 09:14:09 | 2 |- | [[तिळे]] | 2012-03-19 21:25:42 | 5 |- | [[निर्जीव]] | 2012-03-23 12:30:15 | 3 |- | [[कथासंग्रह]] | 2012-03-27 11:06:34 | 4 |- | [[पठार नदी]] | 2012-04-08 09:01:00 | 1 |- | [[मून नदी]] | 2012-04-08 09:01:28 | 1 |- | [[सिपना नदी]] | 2012-04-08 09:08:03 | 1 |- | [[शहानूर नदी]] | 2012-04-08 09:10:03 | 2 |- | [[पुणंद नदी]] | 2012-04-13 02:07:24 | 5 |- | [[भोखण नदी]] | 2012-04-13 02:15:22 | 5 |- | [[नाट्यलेखक]] | 2012-04-13 07:13:05 | 6 |- | [[पियाळी नदी]] | 2012-04-13 09:22:29 | 6 |- | [[सुखशांती नदी]] | 2012-04-13 09:23:21 | 6 |- | [[नोकिया १११०]] | 2012-04-13 15:05:34 | 2 |- | [[नोकिया २६१०]] | 2012-04-14 07:34:37 | 3 |- | [[नोकिया २६५०]] | 2012-04-14 07:37:24 | 2 |- | [[नोकिया २६८० स्लाइड]] | 2012-04-14 07:40:56 | 2 |- | [[बोर नदी]] | 2012-04-14 15:48:27 | 2 |- | [[वुष्णा नदी]] | 2012-04-14 15:49:47 | 1 |- | [[धाम नदी]] | 2012-04-15 08:22:32 | 2 |- | [[बाकळी नदी]] | 2012-04-15 08:22:42 | 2 |- | [[सती धरण]] | 2012-04-22 09:54:30 | 4 |- | [[लोहशिंगवे धरण]] | 2012-04-22 09:55:16 | 3 |- | [[बांडा नदी]] | 2012-04-22 10:00:38 | 2 |- | [[मोहना नदी]] | 2012-04-22 10:05:52 | 2 |- | [[मास नदी]] | 2012-04-22 10:06:48 | 2 |- | [[वेणीथोरा नदी]] | 2012-04-22 10:08:10 | 2 |- | [[रेणा नदी]] | 2012-04-22 10:08:26 | 2 |- | [[नल्ली नदी]] | 2012-04-22 10:08:34 | 2 |- | [[भावखुरी नदी]] | 2012-04-22 10:10:04 | 4 |- | [[हडकी नदी]] | 2012-04-22 10:10:12 | 5 |- | [[बुरशी नदी]] | 2012-04-22 10:10:28 | 2 |- | [[सुरखी नदी]] | 2012-04-22 10:10:39 | 2 |- | [[तिगरी नदी]] | 2012-04-22 10:10:47 | 2 |- | [[भुलेश्वरी नदी]] | 2012-04-22 10:11:18 | 2 |- | [[पेंढी नदी]] | 2012-04-22 10:11:27 | 2 |- | [[मोर नदी]] | 2012-04-22 10:13:12 | 2 |- | [[भुमरी नदी]] | 2012-04-22 10:15:17 | 4 |- | [[वांदरी नदी]] | 2012-04-22 10:15:44 | 3 |- | [[वारोळी नदी]] | 2012-04-22 10:16:50 | 3 |- | [[मुरबाडी नदी]] | 2012-04-22 10:17:00 | 3 |- | [[पेल्हार नदी]] | 2012-04-22 10:17:25 | 3 |- | [[वाघाडी नदी]] | 2012-04-22 10:19:20 | 2 |- | [[शशीकरण नदी]] | 2012-04-22 10:21:20 | 2 |- | [[सिवनी नदी]] | 2012-04-22 15:06:16 | 2 |- | [[पोर नदी]] | 2012-04-22 15:06:35 | 2 |- | [[पोटफोडी नदी]] | 2012-04-22 15:06:45 | 2 |- | [[दार्शनी नदी]] | 2012-04-22 15:07:02 | 2 |- | [[हरणी नदी]] | 2012-04-22 15:11:34 | 2 |- | [[भेंड नदी]] | 2012-04-22 15:11:59 | 2 |- | [[धामना नदी]] | 2012-04-22 15:16:00 | 2 |- | [[नोकिया सी२-०१]] | 2012-04-27 07:59:16 | 1 |- | [[नोकिया १२००]] | 2012-04-29 00:56:10 | 4 |- | [[नोकिया १२०८]] | 2012-04-29 00:58:26 | 2 |- | [[आमिष]] | 2012-04-30 17:41:35 | 2 |- | [[गीतलेखक]] | 2012-04-30 18:54:49 | 2 |- | [[चांद्रवर्ष]] | 2012-04-30 19:00:58 | 4 |- | [[झर्झर]] | 2012-04-30 19:12:57 | 5 |- | [[ठणका]] | 2012-04-30 19:14:23 | 5 |- | [[तबलजी]] | 2012-04-30 19:17:26 | 3 |- | [[दत्तकपुत्र]] | 2012-04-30 19:24:54 | 4 |- | [[नायक (चित्रपट पात्र)]] | 2012-04-30 19:35:50 | 5 |- | [[पकडा-पकडी]] | 2012-04-30 19:40:53 | 4 |- | [[हत्तीपाय]] | 2012-04-30 20:18:23 | 2 |- | [[टॉर्च तपासणी]] | 2012-04-30 20:28:02 | 2 |- | [[कोठा (आयुर्वेद)]] | 2012-04-30 20:55:03 | 4 |- | [[पोलके]] | 2012-05-01 01:58:00 | 4 |- | [[ब्रह्मर्षी]] | 2012-05-01 03:24:54 | 3 |- | [[राज्य मध्यवर्ती ग्रंथालय]] | 2012-05-01 03:54:01 | 3 |- | [[रोहिणी (रक्तवाहिनी)]] | 2012-05-01 03:58:10 | 7 |- | [[लोकसंख्येची घनता]] | 2012-05-01 04:01:53 | 8 |- | [[विषमभुज त्रिकोण]] | 2012-05-01 04:08:31 | 9 |- | [[वीत]] | 2012-05-01 04:09:11 | 3 |- | [[चित्रपट निर्माणस्थळ]] | 2012-05-06 06:37:13 | 4 |- | [[भाषाभ्यास]] | 2012-05-06 06:41:55 | 8 |- | [[हरिचरन]] | 2012-05-06 06:46:20 | 7 |- | [[पायपेटी]] | 2012-05-08 01:23:19 | 5 |- | [[विद्युत पार्यता]] | 2012-05-08 02:42:30 | 4 |- | [[शमीक]] | 2012-05-08 02:44:23 | 3 |- | [[केंद्रीय आयात शुल्क]] | 2012-05-09 19:31:14 | 6 |- | [[उपग्रह भू कक्षा]] | 2012-05-09 20:31:27 | 9 |- | [[गझनीच्या महमूदाने भारतावर केलेल्या स्वाऱ्या]] | 2012-05-09 21:07:44 | 7 |- | [[स्निकोमीटर]] | 2012-05-10 19:32:55 | 4 |- | [[ब्रिटिश द्वीपसमूह]] | 2012-05-13 04:09:59 | 1 |- | [[खोटे (आडनाव)]] | 2012-05-13 04:32:00 | 2 |- | [[विंडोज सर्व्हर २०१२]] | 2012-05-16 15:43:57 | 2 |- | [[पोखरा विमानतळ]] | 2012-05-17 18:32:25 | 4 |- | [[खारट]] | 2012-05-29 17:09:20 | 6 |- | [[सपक]] | 2012-05-29 17:13:42 | 3 |- | [[रोहित नागदिवे]] | 2012-06-11 18:30:32 | 4 |- | [[मोझिला फायरफॉक्स १.५]] | 2012-06-23 08:05:30 | 6 |- | [[मोझिला फायरफॉक्स १]] | 2012-06-23 08:05:55 | 6 |- | [[महाराष्ट्र हेराल्ड]] | 2012-06-30 05:24:51 | 9 |- | [[सरदार]] | 2012-07-01 09:00:33 | 6 |- | [[जयाचंद्रन]] | 2012-07-01 18:41:51 | 7 |- | [[ब्रिटोन्स]] | 2012-07-04 03:27:08 | 2 |- | [[तुळशी नदी]] | 2012-07-05 16:15:29 | 4 |- | [[किल्लेदार]] | 2012-07-06 15:56:37 | 4 |- | [[ग्रीन व्हॅली]] | 2012-07-06 15:58:05 | 28 |- | [[ज्ञात असलेल्या सर्वांत तेजस्वी तार्‍यांची यादी]] | 2012-07-06 15:59:40 | 3 |- | [[दासगीता]] | 2012-07-06 16:01:13 | 2 |- | [[पिंपरी तलाव]] | 2012-07-06 16:03:21 | 5 |- | [[पित्तरस]] | 2012-07-06 16:03:27 | 2 |- | [[पुरुषोत्तम स्वामी]] | 2012-07-06 16:03:52 | 2 |- | [[प्युनिक युद्धे]] | 2012-07-06 16:04:35 | 2 |- | [[बनघर]] | 2012-07-06 16:06:42 | 5 |- | [[रोमन देवता]] | 2012-07-06 16:12:29 | 5 |- | [[व्यासपीठ]] | 2012-07-06 16:14:32 | 2 |- | [[शब्दांकित प्रतिभा]] | 2012-07-06 16:14:47 | 3 |- | [[संगणक फाईल फॉरमॅट्स]] | 2012-07-06 16:16:38 | 3 |- | [[विनयगुप्त]] | 2012-07-15 04:52:47 | 3 |- | [[चाउ एन-लाय]] | 2012-07-15 05:32:54 | 11 |- | [[थॅलियम]] | 2012-07-15 13:05:01 | 6 |- | [[डिस्प्रोझियम]] | 2012-07-15 13:05:28 | 5 |- | [[ऑस्मियम]] | 2012-07-15 13:05:52 | 5 |- | [[गळा]] | 2012-07-15 13:06:47 | 17 |- | [[बाळाजी हैबतराव]] | 2012-07-29 07:34:28 | 3 |- | [[भोळाराम स्वामी]] | 2012-08-20 08:03:49 | 3 |- | [[भारतीय खगोलशास्त्र]] | 2012-08-23 01:13:31 | 3 |- | [[ज्योतिषातील ग्रह]] | 2012-08-23 01:20:47 | 17 |- | [[भौगोलिक ध्रुव]] | 2012-08-25 08:36:32 | 3 |- | [[पाककृती]] | 2012-09-12 18:56:44 | 2 |- | [[गोंदवले]] | 2012-09-13 13:59:52 | 10 |- | [[माणकेश्वर शिवालय]] | 2012-09-14 10:35:09 | 27 |- | [[फेडोरा]] | 2012-09-18 00:53:06 | 4 |- | [[सांध्यपर्वातील वैष्णवी (काव्यसंग्रह)]] | 2012-09-30 07:52:55 | 4 |- | [[कावळे उडाले स्वामी (ललित लेखसंग्रह)]] | 2012-09-30 07:57:05 | 3 |- | [[नागनाथ]] | 2012-10-02 09:11:09 | 8 |- | [[चरपटीनाथ]] | 2012-10-02 09:11:26 | 6 |- | [[मराठी विश्वकोश : अठरावा खंड]] | 2012-10-08 07:33:48 | 4 |- | [[खाजगी]] | 2012-10-12 07:35:53 | 4 |- | [[चौविस्थापन]] | 2012-10-13 05:13:26 | 1 |- | [[आदिवासी विचारवेध संमेलन]] | 2012-10-13 08:09:28 | 1 |- | [[दलित साहित्य विचारवेध संमेलन]] | 2012-10-13 08:15:51 | 1 |- | [[वस्तुमान धारा घनता]] | 2012-10-13 09:33:16 | 4 |- | [[संग्रहणी]] | 2012-10-14 17:29:31 | 1 |- | [[नीळकंठ कल्याणी]] | 2012-10-20 18:19:07 | 1 |- | [[रेणुकाचार्य]] | 2012-10-23 17:47:51 | 1 |- | [[उमापति शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:50:16 | 1 |- | [[चन्नबसव]] | 2012-10-23 17:52:24 | 1 |- | [[चंद्रशेखर शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:53:27 | 1 |- | [[वीरसोमेश्वर शिवाचार्य]] | 2012-10-23 17:53:38 | 1 |- | [[वागीश पंडिताराध्य शिवाचार्य]] | 2012-10-23 19:43:58 | 2 |- | [[पिंप्री तलाव]] | 2012-11-10 17:45:14 | 6 |- | [[औषधप्रभावशास्त्र]] | 2012-11-12 05:59:53 | 1 |- | [[औषधगतिकी]] | 2012-11-12 06:09:07 | 1 |- | [[क्रिकेटमधील गोलंदाजांचे प्रकार]] | 2012-11-15 11:17:41 | 4 |- | [[पृष्ठीय क्षेत्र]] | 2012-11-15 11:46:49 | 2 |- | [[आननी क्षेत्र]] | 2012-11-15 11:48:42 | 1 |- | [[ओल्या वेळूची बासरी (ललित लेखसंग्रह)]] | 2012-11-22 14:42:56 | 5 |- | [[भारतीय दूरसंचार नियामक प्राधिकरण]] | 2012-11-25 11:43:29 | 2 |- | [[विळी]] | 2012-11-26 10:48:50 | 3 |- | [[एवढसं आभाळ (चित्रपट)]] | 2012-12-02 06:43:00 | 11 |- | [[शंकरराव आळंदकर]] | 2012-12-03 04:45:58 | 4 |- | [[मला काय त्याचे (पुस्तक)]] | 2012-12-07 03:26:04 | 8 |- | [[तुषारसिंचन पद्धती]] | 2012-12-21 07:21:48 | 5 |- | [[श्रीतुकामाई]] | 2012-12-30 02:13:33 | 13 |- | [[सरंबळ नदी]] | 2013-01-02 01:51:58 | 3 |- | [[योट्टॅमीटर]] | 2013-01-06 17:13:49 | 5 |- | [[झेट्टॅमीटर]] | 2013-01-06 17:14:10 | 3 |- | [[इंडिका (ग्रंथ)]] | 2013-01-11 21:06:53 | 8 |- | [[बंडी (वस्त्र)]] | 2013-01-16 06:12:50 | 3 |- | [[राज्य महामार्ग २१ (महाराष्ट्र)]] | 2013-01-17 08:14:51 | 6 |- | [[बिट]] | 2013-01-17 14:18:01 | 9 |- | [[भोईराचे नवघर]] | 2013-01-20 16:05:44 | 9 |- | [[विश्वामित्री नदी]] | 2013-01-25 17:29:54 | 2 |- | [[जरीकाम]] | 2013-01-27 22:43:13 | 3 |- | [[धुळेकर]] | 2013-01-29 06:33:15 | 3 |- | [[ठाणेकर]] | 2013-01-29 06:33:25 | 3 |- | [[रायगडकर]] | 2013-01-29 06:33:47 | 5 |- | [[जालनेकर]] | 2013-01-29 06:33:57 | 5 |- | [[लातूरकर]] | 2013-01-29 06:34:06 | 5 |- | [[पुणेकर]] | 2013-01-29 06:34:14 | 3 |- | [[सांगलीकर]] | 2013-01-29 06:34:44 | 3 |- | [[नेवासेकर]] | 2013-01-29 06:34:52 | 3 |- | [[नंदुरबारकर]] | 2013-01-29 06:35:22 | 3 |- | [[बीडकर]] | 2013-01-29 06:36:53 | 3 |- | [[फटाके]] | 2013-01-30 15:23:05 | 1 |- | [[विधानसभा मतदारसंघ]] | 2013-02-03 20:40:05 | 3 |- | [[गाथा]] | 2013-02-06 17:33:03 | 5 |- | [[तुकारामाची गाथा]] | 2013-02-06 17:36:34 | 6 |- | [[गोवा खिंड]] | 2013-02-21 18:08:28 | 2 |- | [[चिमनी हिल वायुसेना तळ]] | 2013-02-24 17:58:49 | 2 |- | [[गर्न्सी]] | 2013-03-07 08:41:05 | 43 |- | [[रेयूनियों]] | 2013-03-07 09:36:43 | 45 |- | [[आक्रा]] | 2013-03-07 15:29:32 | 89 |- | [[कॅस्ट्रीझ]] | 2013-03-07 18:04:09 | 29 |- | [[कॉकबर्न टाउन]] | 2013-03-07 18:05:02 | 15 |- | [[डग्लस]] | 2013-03-07 18:09:42 | 32 |- | [[माजुरो]] | 2013-03-07 18:25:33 | 18 |- | [[मलाबो]] | 2013-03-07 18:25:49 | 38 |- | [[माले]] | 2013-03-07 18:26:01 | 38 |- | [[मनिला]] | 2013-03-07 18:26:55 | 70 |- | [[मासेरू]] | 2013-03-07 18:27:34 | 30 |- | [[इंजामिना]] | 2013-03-07 18:51:12 | 59 |- | [[निकोसिया]] | 2013-03-07 18:52:04 | 59 |- | [[नुकु-अलोफा]] | 2013-03-07 18:53:14 | 42 |- | [[पारामारिबो]] | 2013-03-07 18:55:49 | 31 |- | [[रुसाउ]] | 2013-03-07 19:02:27 | 25 |- | [[पोर्ट स्टॅन्ली]] | 2013-03-07 19:08:19 | 34 |- | [[थिंफू]] | 2013-03-07 19:13:16 | 46 |- | [[खार्टूम]] | 2013-03-09 04:15:54 | 52 |- | [[बंजुल]] | 2013-03-09 04:43:32 | 37 |- | [[सार्स]] | 2013-03-09 05:56:02 | 17 |- | [[क्युबन पेसो]] | 2013-03-09 11:30:16 | 27 |- | [[ऑलिंपिक खेळात फ्रान्स]] | 2013-03-09 20:02:26 | 7 |- | [[मध्य युग]] | 2013-03-10 07:24:45 | 21 |- | [[शिक्षक साहित्य संमेलन संस्था]] | 2013-03-10 08:06:12 | 6 |- | [[उत्तर ध्रुव]] | 2013-03-10 08:25:48 | 47 |- | [[व्हिक्टोरिया सरोवर]] | 2013-03-10 08:35:53 | 53 |- | [[तैग्रिस नदी]] | 2013-03-10 08:39:01 | 45 |- | [[रशिया-क्रीमिया युद्धे]] | 2013-03-10 10:11:19 | 2 |- | [[पूल]] | 2013-03-10 11:41:42 | 16 |- | [[कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प]] | 2013-03-13 13:27:58 | 11 |- | [[जयदेवी लिगाडे]] | 2013-03-13 18:00:12 | 6 |- | [[कमरक]] | 2013-03-19 05:50:06 | 11 |- | [[पेर]] | 2013-03-19 05:53:58 | 14 |- | [[प्रबोधन साहित्य संमेलन]] | 2013-03-19 06:18:07 | 1 |- | [[कक्षीय वक्रता निर्देशांक]] | 2013-03-19 12:27:38 | 16 |- | [[विश्वधर्म साहित्य संमेलन]] | 2013-03-19 17:29:40 | 2 |- | [[हांगुल]] | 2013-03-20 07:01:33 | 2 |- | [[एकोरामाध्य शिवाचार्य]] | 2013-03-24 18:08:57 | 2 |- | [[म्हैस नदी]] | 2013-03-25 07:33:32 | 2 |- | [[नागझरी नदी]] | 2013-03-25 17:32:15 | 9 |- | [[गोडसे]] | 2013-03-25 19:19:34 | 3 |- | [[देवतलाव]] | 2013-03-25 19:46:04 | 3 |- | [[नवे बिर्‍हाड (चित्रपट)]] | 2013-03-26 18:15:04 | 4 |- | [[पिकदान]] | 2013-03-26 18:24:00 | 3 |- | [[नवाश्मयुग]] | 2013-03-27 02:25:21 | 3 |- | [[सखा कवी]] | 2013-03-27 05:54:43 | 5 |- | [[जनश्री विमा योजना]] | 2013-03-27 14:45:57 | 3 |- | [[राष्‍ट्रीय शेती विमा योजना]] | 2013-03-27 14:46:38 | 3 |- | [[बहेबोरगाव]] | 2013-03-28 10:48:48 | 3 |- | [[द्वैत]] | 2013-03-28 12:00:42 | 2 |- | [[महात्मा (चित्रपट)]] | 2013-03-30 09:26:20 | 4 |- | [[रानवती नदी]] | 2013-03-30 10:22:35 | 3 |- | [[बेल नदी]] | 2013-03-30 11:06:17 | 7 |- | [[भंगसाळ नदी]] | 2013-03-31 09:12:46 | 7 |- | [[शिवकुमार स्वामी]] | 2013-03-31 09:16:46 | 3 |- | [[दर बळीमागे दिलेल्या धावा]] | 2013-03-31 09:30:01 | 3 |- | [[मंकी नदी]] | 2013-03-31 13:00:54 | 3 |- | [[मासा नदी]] | 2013-03-31 14:24:52 | 6 |- | [[दुझ प्रांत]] | 2013-04-05 10:34:41 | 1 |- | [[J]] | 2013-04-05 22:31:21 | 24 |- | [[K]] | 2013-04-05 22:31:26 | 25 |- | [[आना कारेनिना]] | 2013-04-06 01:14:46 | 37 |- | [[आमियां]] | 2013-04-06 01:19:00 | 27 |- | [[आमूर ओब्लास्त]] | 2013-04-06 01:19:37 | 30 |- | [[आयर्लंडच्या प्रजासत्ताकाचा ध्वज]] | 2013-04-06 01:28:40 | 13 |- | [[आर.सी.डी. मायोर्का]] | 2013-04-06 01:35:41 | 43 |- | [[आरळम संरक्षित वनक्षेत्र]] | 2013-04-06 01:36:11 | 6 |- | [[आरागोन]] | 2013-04-06 01:36:16 | 29 |- | [[आर्कान्सा]] | 2013-04-06 01:37:27 | 100 |- | [[आर्चिबाल्ड प्रिमरोझ]] | 2013-04-06 01:38:29 | 27 |- | [[आर्मेनियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 01:47:34 | 4 |- | [[आल्फा]] | 2013-04-06 01:52:00 | 23 |- | [[आस्तुरियास]] | 2013-04-06 02:09:30 | 26 |- | [[इ.स.चे १ ले शतक]] | 2013-04-06 04:28:18 | 46 |- | [[इ.स.चे १० वे शतक]] | 2013-04-06 04:28:31 | 45 |- | [[इ.स.चे १० वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:28:34 | 14 |- | [[इ.स.चे ११ वे शतक]] | 2013-04-06 04:29:47 | 42 |- | [[इ.स.चे १२ वे शतक]] | 2013-04-06 04:30:57 | 39 |- | [[इ.स.चे १४ वे शतक]] | 2013-04-06 04:33:17 | 41 |- | [[इ.स.चे १५ वे शतक]] | 2013-04-06 04:34:27 | 39 |- | [[इ.स.चे १६ वे शतक]] | 2013-04-06 04:35:42 | 44 |- | [[इ.स.चे १९ वे शतक]] | 2013-04-06 04:39:26 | 50 |- | [[इ.स.चे २ रे शतक]] | 2013-04-06 04:40:39 | 39 |- | [[इ.स.चे ३ रे शतक]] | 2013-04-06 04:43:14 | 39 |- | [[इ.स.चे ४ थे शतक]] | 2013-04-06 04:44:24 | 37 |- | [[इ.स.चे ४ थे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:44:27 | 23 |- | [[इ.स.चे ५ वे शतक]] | 2013-04-06 04:45:34 | 39 |- | [[इ.स.चे ५ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:45:37 | 18 |- | [[इ.स.चे ६ वे शतक]] | 2013-04-06 04:46:45 | 39 |- | [[इ.स.चे ६ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:46:48 | 15 |- | [[इ.स.चे ७ वे शतक]] | 2013-04-06 04:47:58 | 39 |- | [[इ.स.चे ८ वे शतक]] | 2013-04-06 04:49:09 | 41 |- | [[इ.स.चे ९ वे सहस्रक]] | 2013-04-06 04:50:35 | 12 |- | [[इंग्लिश युद्धे (स्कँडिनेव्हिया)]] | 2013-04-06 06:05:28 | 6 |- | [[इंडोनेशियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:08:44 | 4 |- | [[इजिप्तचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:13:19 | 2 |- | [[इप्सिलॉन]] | 2013-04-06 06:17:01 | 23 |- | [[इराकी दिनार]] | 2013-04-06 06:21:39 | 31 |- | [[इराणी कालगणना]] | 2013-04-06 06:22:01 | 19 |- | [[उकडणे]] | 2013-04-06 06:45:22 | 17 |- | [[उझबेकिस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 06:46:24 | 2 |- | [[ऑर्कुट बुयुक्कोकटेन]] | 2013-04-06 07:51:24 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळ कर्लिंग]] | 2013-04-06 07:52:39 | 23 |- | [[ऑलिंपिक खेळ क्रॉस कंट्री स्कीइंग]] | 2013-04-06 07:52:57 | 25 |- | [[ऑलिंपिक खेळ टेबल टेनिस]] | 2013-04-06 07:53:47 | 22 |- | [[ऑलिंपिक खेळ ताईक्वांदो]] | 2013-04-06 07:54:06 | 21 |- | [[ऑलिंपिक खेळ तालबद्ध जलतरण]] | 2013-04-06 07:54:09 | 28 |- | [[ऑलिंपिक खेळ नॉर्डिक सामायिक]] | 2013-04-06 07:54:30 | 18 |- | [[ऑलिंपिक खेळ फिगर स्केटिंग]] | 2013-04-06 07:54:37 | 31 |- | [[ऑलिंपिक खेळ बायॅथलॉन]] | 2013-04-06 07:55:05 | 22 |- | [[ऑलिंपिक खेळ लुज]] | 2013-04-06 07:55:58 | 27 |- | [[ऑलिंपिक खेळ वॉटर पोलो]] | 2013-04-06 07:56:16 | 26 |- | [[ऑलिंपिक खेळ स्केलेटन]] | 2013-04-06 07:56:52 | 26 |- | [[ऑलिंपिक खेळ स्पीड स्केटिंग]] | 2013-04-06 07:57:02 | 24 |- | [[ऑलिंपिक खेळात अमेरिका]] | 2013-04-06 07:57:29 | 15 |- | [[ऑलिंपिक खेळात आंदोरा]] | 2013-04-06 07:57:38 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात इक्वेटोरीयल गिनी]] | 2013-04-06 07:58:17 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात कोमोरोस]] | 2013-04-06 07:59:29 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात चाड]] | 2013-04-06 08:00:00 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात जिबूती]] | 2013-04-06 08:00:24 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात दक्षिण आफ्रिका]] | 2013-04-06 08:00:57 | 28 |- | [[ऑलिंपिक खेळात नामिबिया]] | 2013-04-06 08:01:05 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बर्किना फासो]] | 2013-04-06 08:01:55 | 11 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बुरुंडी]] | 2013-04-06 08:02:02 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बेनिन]] | 2013-04-06 08:02:06 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बॉस्निया आणि हर्झगोव्हिना]] | 2013-04-06 08:02:18 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात बोत्स्वाना]] | 2013-04-06 08:02:22 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मध्य आफ्रिकेचे प्रजासत्ताक]] | 2013-04-06 08:02:42 | 10 |- | [[ऑलिंपिक खेळात माली]] | 2013-04-06 08:02:54 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मॉरिशस]] | 2013-04-06 08:03:09 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात मोझांबिक]] | 2013-04-06 08:03:13 | 8 |- | [[ऑलिंपिक खेळात लेसोथो]] | 2013-04-06 08:04:00 | 7 |- | [[ऑलिंपिक खेळात सेनेगाल]] | 2013-04-06 08:04:22 | 9 |- | [[ऑलिंपिक खेळात स्लोव्हाकिया]] | 2013-04-06 08:04:42 | 9 |- | [[ऑलिंपियास]] | 2013-04-06 08:06:22 | 24 |- | [[ऑस्ट्रेलेशिया]] | 2013-04-06 08:10:16 | 24 |- | [[ओपनसुसे लिनक्स]] | 2013-04-06 08:14:02 | 9 |- | [[ओमानचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:15:17 | 2 |- | [[ओमिक्रॉन]] | 2013-04-06 08:15:38 | 21 |- | [[ओमेगा]] | 2013-04-06 08:15:44 | 20 |- | [[औषधीकोश]] | 2013-04-06 08:21:43 | 16 |- | [[कंबोडियाचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:23:27 | 3 |- | [[कझाकस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:24:11 | 4 |- | [[कतारचा ध्वज]] | 2013-04-06 08:26:22 | 3 |- | [[कनाफे]] | 2013-04-06 08:27:06 | 3 |- | [[कपाळ]] | 2013-04-06 08:28:33 | 34 |- | [[कर्नाटक विद्यापीठ]] | 2013-04-06 08:34:30 | 5 |- | [[कलनातल्या विषयांची यादी]] | 2013-04-06 08:35:56 | 7 |- | [[कलहट्टी धबधबा]] | 2013-04-06 08:36:05 | 7 |- | [[कलांतान]] | 2013-04-06 08:36:14 | 23 |- | [[काडिस]] | 2013-04-06 08:45:35 | 15 |- | [[कार्ल झीगलर]] | 2013-04-06 08:52:46 | 26 |- | [[काशकादर्यो विलायती]] | 2013-04-06 08:58:47 | 9 |- | [[कास्तिया-ला मांचा]] | 2013-04-06 08:59:46 | 31 |- | [[किरितिमाती]] | 2013-04-06 09:03:27 | 12 |- | [[किर्गिझस्तानचा ध्वज]] | 2013-04-06 09:03:59 | 2 |- | [[कुब्लाई खान]] | 2013-04-06 09:09:26 | 66 |- | [[कुरौका नदी]] | 2013-04-06 09:11:18 | 21 |- | [[कुर्ता]] | 2013-04-06 09:11:43 | 10 |- | [[कुवेती दिनार]] | 2013-04-06 09:13:11 | 35 |- | [[कूपनलिका]] | 2013-04-06 09:14:22 | 9 |- | [[कॅनेची लढाई]] | 2013-04-06 09:17:58 | 7 |- | [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]] | 2013-04-06 09:18:27 | 7 |- | [[कॅलपर्निआ पीझोनीस]] | 2013-04-06 09:19:52 | 3 |- | [[केरेतारो]] | 2013-04-06 09:29:48 | 56 |- | [[कॉकेशस]] | 2013-04-06 09:33:21 | 39 |- | [[कोतोनू]] | 2013-04-06 09:43:10 | 18 |- | [[कोनीय संवेग]] | 2013-04-06 09:43:59 | 7 |- | [[कोन्स्तांतिन स्त्नानिस्लावस्की]] | 2013-04-06 09:44:21 | 17 |- | [[कोमिल्ला]] | 2013-04-06 09:45:39 | 15 |- | [[कोरियन द्वीपकल्प]] | 2013-04-06 09:47:12 | 11 |- | [[कोरोनिस गट]] | 2013-04-06 09:47:52 | 8 |- | [[कोर्दोबा प्रांत (आर्जेन्टिना)]] | 2013-04-06 09:48:17 | 14 |- | [[क्यूपिड]] | 2013-04-06 09:54:36 | 9 |- | [[क्रिस (शस्त्र)]] | 2013-04-06 10:00:20 | 6 |- | [[क्रॉयडन]] | 2013-04-06 10:04:35 | 14 |- | [[क्रोटोनाची लढाई]] | 2013-04-06 10:04:54 | 3 |- | [[क्लोद जोसेफ रूगे दि लिल]] | 2013-04-06 10:09:20 | 28 |- | [[क्वांतान]] | 2013-04-06 10:09:56 | 13 |- | [[क्वात्रे ब्राची लढाई]] | 2013-04-06 10:10:08 | 12 |- | [[खंडा]] | 2013-04-06 10:11:55 | 7 |- | [[खबड हाऊस]] | 2013-04-06 10:13:31 | 8 |- | [[खरे (आडनाव)]] | 2013-04-06 10:14:00 | 4 |- | [[खान (पदवी)]] | 2013-04-06 10:15:27 | 17 |- | [[ख्वाजा नझीमुद्दीन]] | 2013-04-06 10:20:07 | 28 |- | [[गनबोट युद्ध]] | 2013-04-06 10:25:09 | 4 |- | [[गाझा]] | 2013-04-06 10:28:55 | 45 |- | [[गाठ सिद्धान्त]] | 2013-04-06 10:29:14 | 21 |- | [[गादो-गादो]] | 2013-04-06 10:29:33 | 13 |- | [[गामा]] | 2013-04-06 10:29:43 | 27 |- | [[गिगाबाईट]] | 2013-04-06 10:31:32 | 18 |- | [[गिगामीटर]] | 2013-04-06 10:31:35 | 16 |- | [[गोड]] | 2013-04-06 10:52:34 | 20 |- | [[गोडबोले]] | 2013-04-06 10:52:40 | 2 |- | [[ग्रेनेडाचा ध्वज]] | 2013-04-06 11:03:10 | 3 |- | [[ग्लायवित्झचा हल्ला]] | 2013-04-06 11:04:49 | 9 |- | [[घन मीटर]] | 2013-04-06 11:08:14 | 14 |- | [[घाण]] | 2013-04-06 11:08:49 | 9 |- | [[घाम]] | 2013-04-06 11:09:01 | 34 |- | [[घुटमळणारे क्षेपणास्त्र]] | 2013-04-06 11:09:24 | 8 |- | [[चंदेरी]] | 2013-04-06 11:11:31 | 25 |- | [[चांगी]] | 2013-04-06 11:16:49 | 11 |- | [[चामडे]] | 2013-04-06 11:18:08 | 36 |- | [[चिन्नूर]] | 2013-04-06 11:27:04 | 3 |- | [[चीलिन]] | 2013-04-06 11:29:15 | 38 |- | [[चेक कोरुना]] | 2013-04-06 11:31:47 | 30 |- | [[चेक प्रजासत्ताकचा ध्वज]] | 2013-04-06 11:32:00 | 15 |- | [[चेर्निहिव्ह ओब्लास्त]] | 2013-04-06 11:34:20 | 12 |- | [[चौकोन]] | 2013-04-06 11:36:25 | 18 |} cfmy5ungsjmnkgunihuza1hfoxwg9hw 0 306969 2699909 2670747 2026-08-07T09:04:34Z ~2026-43366-96 186020 2699909 wikitext text/x-wiki 2699941 2699909 2026-08-07T10:33:47Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-43366-96|~2026-43366-96]] ([[User talk:~2026-43366-96|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2670747 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = द्रौपदी श्यामचरण मुर्मू | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र = Governor of Jharkhand Draupadi Murmu in December 2016.jpg | चित्र आकारमान =220px | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = डिसेंबर २०१६ मध्ये द्रौपदी मुर्मू | क्रम = | पद = [[भारताचे राष्ट्रपती|भारतीय गणराज्याच्या १५व्या राष्ट्रपती]] | कार्यकाळ_आरंभ = २५ जुलै २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती = | उपराष्ट्रपती = [[व्यंकय्या नायडू]]<br>[[जगदीप धनखड]] | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = [[नरेंद्र मोदी]] | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मागील = [[रामनाथ कोविंद]] | पुढील = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम1 = | पद1 = [[झारखंडचे राज्यपाल|झारखंडच्या राज्यपाल]] | कार्यकाळ_आरंभ1 = १८ मे २०१५ | कार्यकाळ_समाप्ती1 = १२ जुलै २०२१ | उपराष्ट्रपती1 = | उपपंतप्रधान1 = | डेप्युटी1 = | लेफ्टनंट1 = | सम्राट1 = | राष्ट्रपती1 = | पंतप्रधान1 = | राज्यपाल1 = | गव्हर्नर-जनरल1 = | मागील1 = सय्यद अहमद | पुढील1 = रमेश बायस | मतदारसंघ1 = | बहुमत1 = | क्रम2 = | पद2 = राज्यमंत्री (स्वतंत्र कारभार), ओडिशा शासन | कार्यकाळ_आरंभ2 = ६ ऑगस्ट २००२ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = १६ मे २००४ | उपराष्ट्रपती2 = | उपपंतप्रधान2 = | डेप्युटी2 = | लेफ्टनंट2 = | सम्राट2 = | राष्ट्रपती2 = | पंतप्रधान2 = | राज्यपाल2 = | गव्हर्नर-जनरल2 = | मागील2 = | पुढील2 = | मतदारसंघ2 = | बहुमत2 = | क्रम3 = | पद3 = | कार्यकाळ_आरंभ3 = ६ मार्च २००० | कार्यकाळ_समाप्ती3 = ६ ऑगस्ट २००२ | उपराष्ट्रपती3 = | उपपंतप्रधान3 = | डेप्युटी3 = | लेफ्टनंट3 = | सम्राट3 = | राष्ट्रपती3 = | पंतप्रधान3 = | राज्यपाल3 = | गव्हर्नर-जनरल3 = | मागील3 = | पुढील3 = | मतदारसंघ3 = | बहुमत3 = | क्रम4 = | पद4 = आमदार, [[ओडिशा विधानसभा]] | कार्यकाळ_आरंभ4 = ५ मार्च २००० | कार्यकाळ_समाप्ती4 = २१ मे २००९ | उपराष्ट्रपती4 = | उपपंतप्रधान4 = | डेप्युटी4 = | लेफ्टनंट4 = | सम्राट4 = | राष्ट्रपती4 = | पंतप्रधान4 = | राज्यपाल4 = | गव्हर्नर-जनरल4 = | मागील4 = | पुढील4 = | मतदारसंघ4 = रायरंगपूर | बहुमत4 = | जन्मदिनांक = {{Birth date and age|df=y|1958|06|20}} | जन्मस्थान = बैदापोसी, [[मयूरभंज जिल्हा]], [[ओडिशा]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = भारतीय | पक्ष = [[भारतीय जनता पक्ष]] | शिक्षण = [[कला शाखेतील पदवी]] | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = शामचरण मुर्मू | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = ३ | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = [[रमादेवी महिला विद्यापीठ]], [[भुवनेश्वर]] | व्यवसाय = | धंदा = | कार्यरत = | धर्म = | पुरस्कार = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''द्रौपदी मुर्मू''' (जन्म: [[२० जून]], [[इ.स. १९५८|१९५८]]) या एक भारतीय राजकारणी असून सध्या त्या भारताच्या [[राष्ट्रपती]] म्हणून कार्यरत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/india-news/droupadi-murmu-oath-taking-ceremony-today/articleshow/93098295.cms|title=स्वतंत्र भारतात जन्मलेल्या पहिल्या राष्ट्रपती, द्रौपदी मुर्मू यांचा शपथविधी सोहळा|website=Maharashtra Times|language=mr|access-date=2022-07-25}}</ref> त्या [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पक्षाच्या]] सदस्या होत्या. २०२२ च्या भारतीय राष्ट्रपती निवडणुकीसाठी त्या भाजपप्रणित [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]]च्या अधिकृत उमेदवार होत्या. [[भारताचे राष्ट्रपती|भारताच्या राष्ट्रपतीपदासाठी]] निवड होणाऱ्या त्या दुसऱ्या महिला <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.ndtv.com/india-news/draupadi-murmu-former-jharkhand-governor-is-bjps-choice-for-president-3088291|title=Draupadi Murmu, Former Jharkhand Governor, Is BJP's Choice For President|website=NDTV.com|access-date=2022-06-21}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.moneycontrol.com/news/politics/bjp-led-nda-names-draupadi-murmu-as-candidate-for-presidential-polls-8719581.html|title=BJP-led NDA names Draupadi Murmu, former governor of Jharkhand as candidate for presidential polls|website=Moneycontrol|language=en|access-date=2022-06-21}}</ref> तर पहिल्या [[अनुसूचित जमाती|अनुसूचित जमातीच्या]] ([[आदिवासी]]) व्यक्ती आहेत. स्वातंत्र्योत्तर काळात जन्मलेल्या त्या भारताच्या पहिल्या राष्ट्रपती असून आत्तापर्यंतच्या (तरुण) सर्वांत कमी वयाच्या राष्ट्रपती आहेत. त्यांनी यापूर्वी २०१५ ते २०२१ या कालावधीत [[झारखंडचे राज्यपाल|झारखंडच्या नवव्या राज्यपाल]] म्हणून काम पाहिले होते. त्या मूळ [[ओडिशा]] राज्यातील असून पाच वर्षांचा कार्यकाळ पूर्ण करणाऱ्या [[झारखंड|झारखंडच्या]] त्या पहिल्या राज्यपाल आहेत. G == वैयक्तिक आयुष्य == द्रौपदी मुर्मू यांचा जन्म २० जून १९५८ रोजी [[ओडिशा]]तील [[मयूरभंज जिल्हा|मयूरभंज जिल्ह्यातील]] बडीपोसी गावात झाला. त्यांच्या वडिलांचे नाव बिरांची नारायण तुडू आहे. द्रौपदी मुर्मू ह्या ओडिसातील [[संथाळ जमात|संथाळ]] नावाच्या एका आदिवासी जमातीच्या आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiadarpanlive.com/president-election-bjp-nda-candidate-draupadi-murmu-selection-reason/|title=भाजपने राष्ट्रपती पदासाठी मूर्मू यांची निवड का केली? एका दगडात मारले अनेक पक्षी|date=2022-06-21|website=India Darpan Live|language=en-US|access-date=2022-06-22|archive-date=2022-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20220718210356/https://indiadarpanlive.com/president-election-bjp-nda-candidate-draupadi-murmu-selection-reason/|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.com/marathi/india-61886438|title=द्रौपदी मुर्मू कोण आहेत, ज्यांना भाजपने राष्ट्रपतिपदाची उमेदवारी दिलीय|language=mr}}</ref> त्यांचे वडील आणि आजोबा दोघेही [[पंचायती राज|पंचायती राज प्रणाली]] अंतर्गत [[सरपंच|गावप्रमुख]] होते.<ref>{{स्रोत बातमी|title=Governor reaches out|date=4 April 2018|work=Hindustan|location=Ranchi}}</ref> इ.स. १९७९ मध्ये भुवनेश्वरच्या [[रमादेवी महिला विद्यापीठ|रमादेवी महिला विद्यापीठातून]] द्रौपदी मुर्मू यांनी [[कला शाखेतील पदवी]] प्राप्त केली. द्रौपदी मुर्मू यांनी श्यामचरण मुर्मू यांच्याशी लग्न केले. या जोडप्याला दोन मुलगे आणि एक मुलगी असून पैकी दोन्ही मुलगे मरण पावले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/india/who-is-draupdi-murmu-next-president-narendra-modi-pranab-mukherjee-4701597/|title=Who is Draupadi Murmu?|date=2017-06-13|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-06-22}}</ref> == कारकीर्द == त्यांनी ओडिशा सरकारसाठी लिपिक म्हणून आपल्या व्यावसायिक कारकिर्दीची सुरुवात केली. पुढे त्या पाटबंधारे आणि ऊर्जा विभागात कनिष्ठ सहाय्यक झाल्या. नंतरच्या काळात त्यांनी शिक्षिका म्हणूनही काम केले. त्यांनी श्री अरबिंदो इंटिग्रल एज्युकेशन अँड रिसर्च सेंटर, रायरंगपूर येथे मानद शिक्षिका म्हणून काम केले. === स्थानिक राजकारण === मुर्मू १९९७ मध्ये रायरंगपूर नगर पंचायतीच्या नगरसेविका म्हणून निवडून आल्या होत्या. त्यांनी [[भारतीय जनता पक्ष|भारतीय जनता पार्टी]] अनुसूचित जमाती मोर्चाच्या राष्ट्रीय उपाध्यक्षा म्हणूनही काम केले आहे. ओडिशातील [[भारतीय जनता पक्ष]] आणि [[बिजू जनता दल]] युती सरकारच्या काळात, त्या ६ मार्च २००० ते ६ ऑगस्ट २००२ पर्यंत वाणिज्य आणि परिवहन राज्यमंत्री तर ६ ऑगस्ट २००२ ते १६ मे २००४ पर्यंत मत्स्यव्यवसाय आणि पशु संसाधन विकास राज्यमंत्री होत्या. २०००-२००४ आणि २००४-२००९ मध्ये रायरंगपूर विधानसभा मतदारसंघातील [[आमदार]] होत्या. त्यांना २००७ मध्ये ओडिशा विधानसभेने 'सर्वोत्कृष्ट आमदार' म्हणून नीलकंठ पुरस्काराने सन्मानित केले. === राज्यपालपद === त्या झारखंडच्या पहिल्या महिला राज्यपाल होत्या. भारतातील राजकारणात राज्यपाल म्हणून नियुक्त झालेल्या ओडिशातील त्या पहिल्या महिला आणि पहिल्या आदिवासी नेत्या आहेत. == राष्ट्रपती निवडणूक == {{मुख्य|भारतीय राष्ट्रपती निवडणूक, २०२२}} जून २०२२ मध्ये भाजपने [[भारतीय राष्ट्रपती निवडणूक, २०२२|२०२२ च्या भारतीय राष्ट्रपती निवडणुकीसाठी]] [[राष्ट्रीय लोकशाही आघाडी]] (NDA) च्या [[भारताचे राष्ट्रपती|उमेदवार]] म्हणून मुर्मू यांना नामनिर्देशित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/draupadi-murmu-to-be-ndas-candidate-for-presidential-polls/articleshow/92368505.cms|title=Draupadi Murmu to be NDA's candidate for presidential polls {{!}} India News - टाइम्स ऑफ इंडिया|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|access-date=2022-06-21}}</ref> तर [[यशवंत सिन्हा]] यांना विरोधी पक्षांनी राष्ट्रपतीपदाचे उमेदवार म्हणून नामांकन दिले होते. <ref name="first2">{{स्रोत बातमी|url=https://www.dw.com/en/india-bjp-backs-tribal-politician-draupadi-murmu-for-president-against-former-ally/a-62505626|title=India: BJP backs tribal politician Draupadi Murmu for president against former ally {{!}} DW {{!}} 18.07.2022|work=Deutsche Welle|access-date=22 July 2022}}</ref> निवडणूक प्रचारादरम्यान मुर्मू यांनी विविध राज्यांना भेटी देऊन त्यांच्या उमेदवारीसाठी पाठिंबा मागितला. [[बिजू जनता दल|BJD]], [[वाय.एस.आर. काँग्रेस पक्ष|YSRCP]], [[झारखंड मुक्ति मोर्चा|JMM]], [[बहुजन समाज पक्ष|BSP]], [[शिवसेना|SS]], [[जनता दल (धर्मनिरपेक्ष)|JD(S)]] यांसारख्या अनेक विरोधी पक्षांनी मतदानापूर्वी त्यांच्या उमेदवारीला पाठिंबा जाहीर केला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/india-news/droupadi-murmu-to-visit-karnataka-today-seek-support-for-presidential-polls-101657439666283.html|title=Droupadi Murmu to visit Karnataka today, seek support for presidential polls|date=2022-07-10|website=Hindustan Times|language=en|access-date=2022-07-19}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/cities/kolkata/murmu-to-visit-kolkata-today-to-seek-support-8018201/|title=Murmu to visit Kolkata today to seek support|date=2022-07-09|website=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=2022-07-19}}</ref> २१ जुलै २०२२ रोजी मुर्मू यांनी राष्ट्रपतीपदाच्या निवडणुकीत २८ पैकी २१ राज्यांमधील( पुद्दुचेरी या केंद्रशासित प्रदेशासह) ६,७६,८०३ इलेक्टोरल मते मिळवून विरोधी पक्षाचे उमेदवार यशवंत सिन्हा यांचा पराभव केला. त्यांनी एकूण ६४.०३% मते मिळवून स्पष्ट बहुमत मिळवले आणि त्या भारताच्या १५व्या राष्ट्रपती म्हणून निवडून आल्या. <ref name="Results">{{स्रोत बातमी|url=https://indianexpress.com/article/india/presidential-election-2022-results-counting-votes-live-updates-yashwant-sinha-droupadi-murmu-8042430/|title=Presidential Election 2022 Result Live Updates: Droupadi Murmu makes history, becomes India's first tribal woman President|date=21 July 2022|work=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=21 July 2022}}</ref> २५ जुलै २०२२ रोजी त्यांनी पदभार स्वीकारला. त्यांनी भारतीय संसदेच्या सेंट्रल हॉलमध्ये [[भारताचे सरन्यायाधीश|सरन्यायाधीश]] [[एन.व्ही. रमणा|एनव्ही रमण]] यांच्या हस्ते राष्ट्रपतीपदाची शपथ घेतली. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://market-place.in/web-stories/draupadi-murmu/|title=All About The New President Of India: Draupadi Murmu » Market Place|date=2022-07-19|website=Market Place|language=en-US|access-date=2022-07-22|archive-date=2022-07-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20220722021314/https://market-place.in/web-stories/draupadi-murmu/|url-status=dead}}</ref> == राष्ट्रपतीपदाचा काळ (२०२२ - ) == [[File:President_Murmu_and_Kovind_at_Rashtrapati_Bhavan.jpg|इवलेसे|माजी राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्यासोबत [[राष्ट्रपती भवन|राष्ट्रपती भवनात]].]] [[File:Chief_Justice_N.V._Ramana_administering_the_oath_of_the_office_of_the_President_of_India_to_Droupadi_Murmu.jpg|इवलेसे|त्यांना सरन्यायाधीश [[एन.व्ही. रमणा|एन व्ही रमणा]] यांनी राष्ट्रपती पदाची शपथ दिली.]] [[File:The_President,_Smt._Droupadi_Murmu_inspecting_the_Guard_of_Honour_after_the_swearing-in_ceremony,_at_Rashtrapati_Bhavan,_in_New_Delhi_on_July_25,_2022.jpg|इवलेसे|२५ जुलै २०२२ रोजी [[नवी दिल्ली|नवी दिल्लीतील]] [[राष्ट्रपती भवन|राष्ट्रपती भवनात]] शपथविधी समारंभानंतर गार्ड ऑफ ऑनरचे निरीक्षण करताना द्रौपदी मुर्मू.]] २५ जुलै २०२२ रोजी त्यांनी भारताच्या १५ व्या राष्ट्रपती म्हणून पद आणि गोपनीयतेची शपथ घेतली. राष्ट्रपती म्हणून निवडून आलेल्या भारतातील आदिवासी समुदायातील त्या पहिल्या व्यक्ती आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://thewire.in/politics/droupadi-murmu-bjp-adivasis-president|title=Will Droupadi Murmu Remain a BJP Electoral Ploy or Help Unseen Adivasis Be Seen at Last?|date=22 July 2022|work=The Wire|access-date=22 July 2022}}</ref> <ref name="Express 5 things">{{स्रोत बातमी|url=https://indianexpress.com/article/explained/droupadi-murmu-president-of-india-five-things-8044065/|title=Explained: 5 things to know about Droupadi Murmu, President of India|date=22 July 2022|work=द इंडियन एक्सप्रेस|language=en|access-date=22 July 2022}}</ref> <ref name="Deutsche Welle">{{स्रोत बातमी|url=https://www.dw.com/en/india-tribal-politician-draupadi-murmu-wins-presidential-vote/a-62559372|title=India: Tribal politician Draupadi Murmu wins presidential vote {{!}} DW {{!}} 21.07.2022|work=Deutsche Welle|access-date=23 July 2022}}</ref> <ref name="Indigenous">See links below </ref> तसेच भारताच्या [[भारतीय स्वातंत्र्याचा कायदा १९४७|स्वातंत्र्यानंतर]] जन्मलेल्या त्या सर्वात तरुण आणि राष्ट्रपती म्हणून निवडून आलेल्या पहिल्या व्यक्ती आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2022/jul/21/in-droupadi-murmu-india-gets-its-youngest-and-first-president-to-be-born-after-independence-2479151.html|title=In Droupadi Murmu, India gets its youngest and first president to be born after Independence|date=21 July 2022|work=[[द न्यू इंडियन एक्सप्रेस]]|access-date=25 July 2022}}</ref> भारताच्या राष्ट्रपती म्हणून काम करणाऱ्या [[प्रतिभा पाटील]] यांच्यानंतर मुर्मू या दुसऱ्या महिला आहेत. <ref name="MSNfirst2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.msn.com/en-in/news/politics/droupadi-murmu-india-e2-80-99s-youngest-president-and-first-to-be-born-after-independence/ar-AAZPApk|title=Droupadi Murmu: India's Youngest President and First to be Born After Independence|website=MSN|language=en-IN|access-date=2022-07-21}}</ref> [[मोझांबिक|मोझांबिकच्या]] संसदीय शिष्टमंडळाने जुलै 2022 मध्ये मोझांबिकच्या विधानसभेच्या अध्यक्षांच्या नेतृत्वाखाली [[राष्ट्रपती भवन|राष्ट्रपती भवनाला]] भेट दिली. त्यांनी पदभार स्वीकारल्यानंतर आंतरराष्ट्रीय शिष्टमंडळाची ही पहिलीच भेट होती. मुर्मू यांनी असेही नमूद केले की, "भारत आणि मोझांबिक यांच्यात नियमित उच्चस्तरीय भेटी होतात आणि दोन्ही देशांमध्ये घनिष्ठ मैत्रीपूर्ण संबंध आहेत." <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiaeducationdiary.in/parliamentary-delegation-from-mozambique-called-on-president-droupadi-murmu-at-rashtrapati-bhavan/|title=Parliamentary delegation from Mozambique called on President Droupadi Murmu at Rashtrapati Bhavan {{!}} India Education {{!}} Latest Education News {{!}} Global Educational News {{!}} Recent Educational News|last=Admin|first=India Education Diary Bureau|language=en-US|access-date=2022-07-31|archive-date=2022-07-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20220729215349/https://indiaeducationdiary.in/parliamentary-delegation-from-mozambique-called-on-president-droupadi-murmu-at-rashtrapati-bhavan/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://theprint.in/india/parliamentary-delegation-from-mozambique-calls-on-president-droupadi-murmu/1060791/|title=Parliamentary delegation from Mozambique calls on President Droupadi Murmu|last=PTI|date=2022-07-29|website=ThePrint|language=en-US|access-date=2022-07-31}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * [[झारखंडचे राज्यपाल]] * [[भारताचे राष्ट्रपती]] * [[संथाळी भाषा]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == {{क्रम |यादी=[[:वर्ग:भारताचे राष्ट्रपती|भारतीय राष्ट्रपती]] |पासून=[[जुलै २५]], [[इ.स. २०२२]] |पर्यंत= - |मागील=[[रामनाथ कोविंद]] |पुढील= }} {{भारतीय राष्ट्रपती}} {{कॉमन्स वर्ग|Draupadi Murmu|द्रौपदी मुर्मू}} {{DEFAULTSORT:मुर्मू, द्रौपदी}} [[वर्ग:झारखंडचे राज्यपाल]] [[वर्ग:हयात व्यक्ती]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय महिला राजकारणी]] [[वर्ग:ओडिशा राज्याच्या संवैधानिक व्यक्ती]] [[वर्ग:ओडिशामधील व्यक्ती]] [[वर्ग:आदिवासी महिला]] [[वर्ग:ओडिशा विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:भारताचे राष्ट्रपती]] n65y6f0pfk1kc0c2ugdomy8c57aos7t 0 309277 2699767 2142491 2026-08-07T00:13:53Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[फॅबियान ॲलन]] to [[फाबियान ॲलन]] 2699767 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 313436 2699724 2633607 2026-08-06T18:50:23Z अभय नातू 206 /* चौथा सामना */ 2699724 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, १९९७ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = २ ऑगस्ट | to_date = १३ ऑगस्ट | team1_captain = [[सचिन तेंडुलकर]] | team2_captain = [[अर्जुन रणतुंगा]] | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[सचिन तेंडुलकर]] (२९०) | team2_tests_most_runs = [[सनथ जयसूर्या]] (५७१) | team1_tests_most_wickets = [[अनिल कुंबळे]] (५) | team2_tests_most_wickets = [[मुथय्या मुरलीधरन]] (९) | player_of_test_series = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | no_of_ODIs = 4 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 3 | team1_ODIs_most_runs = [[मोहम्मद अझरुद्दीन]] (२११) | team2_ODIs_most_runs = अरविंदा डी सिल्वा (२१२) | team1_ODIs_most_wickets = अबे कुरुविला (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[सनथ जयसूर्या]] (५) | player_of_ODI_series = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) }} भारतीय क्रिकेट संघाने ऑगस्ट १९९७ मध्ये श्रीलंकेचा दौरा केला, दोन कसोटी सामने आणि तीन एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) सामन्यांमध्ये भाग घेतला. पहिल्या कसोटी सामन्यादरम्यान, श्रीलंकेने ६ गडी गमावून ९५२ धावा केल्या, जे कसोटी क्रिकेटमधील सर्वोच्च संघाचे धावसंख्या आहे. या सामन्यात सनथ जयसूर्या आणि रोशन महानामा यांनी दुसऱ्या विकेटसाठी केलेल्या सर्वोच्च भागीदारीसह आणखी अनेक विक्रम प्रस्थापित केले. दोन्ही कसोटी सामने अनिर्णित राहिल्याने कसोटी मालिका निकालाविना संपली. तिसरा सामना खराब हवामानामुळे पुन्हा खेळावा लागला असला तरी श्रीलंकेने तीनही एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने जिंकले. सनथ जयसूर्या या स्पर्धेतील सर्वात उल्लेखनीय खेळाडू होता. कसोटी मालिका आणि एकदिवसीय मालिका या दोन्ही मालिकेत त्याची मालिका सर्वोत्कृष्ट खेळाडू म्हणून निवड करण्यात आली आणि दोन सामन्यातील सामनावीर पुरस्कारही जिंकला. तो कसोटी मालिकेदरम्यान सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज होता, तसेच एकदिवसीय मालिकेत श्रीलंकेसाठी सर्वाधिक बळी घेणारा फलंदाज होता. ==कसोटी मालिका== [[File:R Premadasa Stadium.jpg|thumb|आर. प्रेमदासा स्टेडियमवर एक कसोटी आणि दोन एकदिवसीय सामने खेळले गेले.]] ===पहिली कसोटी=== {{Test match | date = २ – ६ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|Sri Lanka}} | score-team1-inns1 = ५३७/८[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (१६७.३ षटके) | runs-team1-inns1 = [[सचिन तेंडुलकर]] १४३ (२४७) | wickets-team1-inns1 = [[सनथ जयसूर्या]] ३/४५ (१८ षटके) | score-team2-inns1 = ९५२/६[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (२७१ षटके) | runs-team2-inns1 = [[सनथ जयसूर्या]] ३४० (५७८) | wickets-team2-inns1 = [[सौरव गांगुली]] २/५३ (९ षटके) | score-team1-inns2 = | runs-team1-inns2 = | wickets-team1-inns2 = | score-team2-inns2 = | runs-team2-inns2 = | wickets-team2-inns2 = | result = सामना अनिर्णित | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = के. टी. फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि स्टीव्ह रँडेल (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/63762.html धावफलक] | rain = }} ===दुसरी कसोटी=== {{Test match | date = ९ – १३ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|Sri Lanka}} | team2 = {{cr|IND}} | score-team1-inns1 = ३३२ (९५.४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[अरविंद डी सिल्वा]] १४६ (२२६) | wickets-team1-inns1 = देबासिस मोहंती ४/७८ (२०.४ षटके) | score-team2-inns1 = ३७५ (१४१.१ षटके) | runs-team2-inns1 = [[सौरव गांगुली]] १४७ (३१२) | wickets-team2-inns1 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] ४/९९ (४८ षटके) | score-team1-inns2 = ४१५/७[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (९८.४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[सनथ जयसूर्या]] १९९ (२२६) | wickets-team1-inns2 = [[अनिल कुंबळे]] ३/१५६ (३८.४ षटके) | score-team2-inns2 = २८१/५ (१०० षटके) | runs-team2-inns2 = [[मोहम्मद अझरुद्दीन]] १०८ (१७४) | wickets-team2-inns2 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] ३/९६ (३५ षटके) | result = सामना अनिर्णित | venue = सिंहलीज स्पोर्ट्स क्लब ग्राउंड, [[कोलंबो]] | umpires = बी. सी. कुरे (श्रीलंका) आणि रुडी कोर्टझेन (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[अरविंद डी सिल्वा]] (श्रीलंका) | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/63763.html धावफलक] | rain = }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला सामना=== {{Limited overs matches | date = १७ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|Sri Lanka}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ३०२/४ (५० षटके) | score2 = ३००/७ (५० षटके) | runs1 = मार्वन अटापट्टु ११८ (१५३) | wickets1 = [[व्यंकटेश प्रसाद]] २/५० (९ षटके) | runs2 = [[अजय जडेजा]] ११९ (१२१) | wickets2 = [[चमिंडा वास]] ३/६३ (१० षटके) | result = श्रीलंका २ धावांनी विजयी | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/64557.html धावफलक] | venue = आर प्रेमदासा स्टेडियम, [[कोलंबो]] | umpires = के टी फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि पी टी मॅन्युएल (श्रीलंका) | motm = [[अजय जडेजा]] (भारत) }} ===दुसरा सामना=== {{Limited overs matches | date = २० ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|Sri Lanka}} | score1 = २३८ (४९.३ षटके) | score2 = २४१/३ (४१.५ षटके) | runs1 = [[सौरव गांगुली]] ११३ (१२६) | wickets1 = [[उपुल चंदना]] ३/३२ (८ षटके) | runs2 = [[सनथ जयसूर्या]] ६६ (५६) | wickets2 = अबे कुरुविला १/३५ (७ षटके) | result = श्रीलंका ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/64558.html धावफलक] | venue = आर प्रेमदासा स्टेडियम, [[कोलंबो]] | umpires = बीसी कुरे श्रीलंका आणि नंदासेना पाथिराना (श्रीलंका) | motm = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) }} ===तिसरा सामना === {{Limited overs matches | date = २३ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|Sri Lanka}} | score1 = २९१/९ (५० षटके) | score2 = १३२/६ (१९ षटके) | runs1 = [[रॉबिन सिंग]] १०० (१०२) | wickets1 = अरविंदा डी सिल्वा ३/५५ (१० षटके) | runs2 = [[सनथ जयसूर्या]] ६८ (३८) | wickets2 = [[रॉबिन सिंग]] ३/२० (४ षटके) | result = अनिर्णित | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/64559.html धावफलक] | venue = सिंहलीज स्पोर्ट्स क्लब ग्राउंड, [[कोलंबो]] | umpires = के टी फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि टी एम समरसिंघे (श्रीलंका) | motm = | rain = पावसामुळे सामन्यात व्यत्यय आला आणि श्रीलंकेला २५ षटकांत १९५ धावांचे लक्ष्य देण्यात आले. मात्र, खराब प्रकाशामुळे सामना १९ षटकांनंतर थांबवण्यात आला. २४ ऑगस्ट रोजी सामना पुन्हा खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. }} ===चौथा सामना=== {{Limited overs matches | date = २४ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|Sri Lanka}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २६४ (४९.४ षटके) | score2 = २५५/८ (५० षटके) | runs1 = अरविंदा डी सिल्वा १०४ (११७) | wickets1 = अबे कुरुविला ४/४३ (८.४ षटके) | runs2 = [[मोहम्मद अझरुद्दीन]] ६५ (६८) | wickets2 = सजिवा डी सिल्वा २/४८ (८ षटके) | result = श्रीलंकेचा ९ धावांनी विजय झाला | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/current/match/64560.html धावफलक] | venue = सिंहलीज स्पोर्ट्स क्लब ग्राउंड, [[कोलंबो]] | umpires = के टी फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि टी एम समरसिंघे (श्रीलंका) | motm = अरविंदा डी सिल्वा (श्रीलंका) }} ```wikisyntax == आकडेवारी == === सर्वाधिक धावा (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | १८९ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|मार्व्हन|अटापट्टू}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ६३.०० || style="text-align:center; background:gold;"| ११८ || style="text-align:center; background:gold;"| १ || style="text-align:center; background:gold;"| ० |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | १७२ | {{flagicon|India}} {{sortname|मोहम्मद|अझहरुद्दीन}} || align=center | ३ || align=center | १७२.०० || align=center | १११* || align=center | १ || align=center | १ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | १६२ | {{flagicon|SL}} {{sortname|सनथ|जयसूर्या}} || align=center | ३ || align=center | ५४.०० || align=center | ६६ || align=center | ० || align=center | २ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | १४४ | {{flagicon|India}} {{sortname|सचिन|तेंडुलकर}} || align=center | ३ || align=center | ४८.०० || align=center | ६७ || align=center | ० || align=center | २ |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | ११४ | {{flagicon|SL}} {{sortname|रोशन|महानामा}} || align=center | ३ || align=center | ५७.०० || align=center | ६६ || align=center | ० || align=center | १ |} === सर्वाधिक बळी (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | ७ | style="background:gold;"| {{flagicon|India}} {{sortname|राकेश|शुक्ल|dab=क्रिकेट खेळाडू}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ३/६१ || style="text-align:center; background:gold;"| २१.५७ || style="text-align:center; background:gold;"| ५.३९ |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ५ | {{flagicon|SL}} {{sortname|मुथय्या|मुरलीधरन}} || align=center | ३ || align=center | ३/४४ || align=center | २३.०० || align=center | ४.२३ |- | align=center rowspan=2 | ३ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | ४ | {{flagicon|SL}} {{sortname|चमिंडा|वास}} || align=center rowspan=2 | ३ || align=center | ३/३५ || align=center | २५.०० || align=center | ४.३४ |- | {{flagicon|India}} {{sortname|अबे|कुरुविल्ला}} || align=center | २/२६ || align=center | ३२.५० || align=center | ४.६४ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | ३ | {{flagicon|SL}} {{sortname|सजीव|डी सिल्व्हा}} || align=center | २ || align=center | ३/५९ || align=center | ३२.६६ || align=center | ५.७६ |} === सर्वाधिक धावा (कसोटी) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | ५७१ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|सनथ|जयसूर्या}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| १९०.३३ || style="text-align:center; background:gold;"| ३४० || style="text-align:center; background:gold;"| २ || style="text-align:center; background:gold;"| ० |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ३६२ | {{flagicon|SL}} {{sortname|अरविंद|डी सिल्व्हा}} || align=center | ३ || align=center | १८१.०० || align=center | १४६ || align=center | ३ || align=center | ० |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | ३३५ | {{flagicon|SL}} {{sortname|रोशन|महानामा}} || align=center | ३ || align=center | १११.६६ || align=center | २२५ || align=center | १ || align=center | १ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | २९० | {{flagicon|India}} {{sortname|सचिन|तेंडुलकर}} || align=center | ३ || align=center | ९६.६६ || align=center | १३९ || align=center | २ || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | २४१ | {{flagicon|India}} {{sortname|राहुल|द्रविड}} || align=center | ३ || align=center | ८०.३३ || align=center | ९२ || align=center | ० || align=center | ३ |} === सर्वाधिक बळी (कसोटी) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | ९ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|मुथय्या|मुरलीधरन}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ४/९९ || style="text-align:center; background:gold;"| ४६.३३ || style="text-align:center; background:gold;"| २.६० |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ७ | {{flagicon|India}} {{sortname|अनिल|कुंबळे}} || align=center | ३ || align=center | ३/९५ || align=center | ६३.०० || align=center | ३.२९ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | ६ | {{flagicon|India}} {{sortname|नालेश|कुळकर्णी}} || align=center | ३ || align=center | ३/४२ || align=center | ५५.६६ || align=center | ३.२१ |- | align=center rowspan=2 | ४ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | ५ | {{flagicon|SL}} {{sortname|चमिंडा|वास}} || align=center | ३ || align=center | ३/८० || align=center | ५२.४० || align=center | ३.१० |- | {{flagicon|India}} {{sortname|जवागल|श्रीनथ}} || align=center | २ || align=center | ३/११८ || align=center | ३८.०० || align=center | ३.६१ |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] cjpzeymlj88gsbcqc7ql9hhz8399lju 2699728 2699724 2026-08-06T18:52:54Z अभय नातू 206 /* सर्वाधिक बळी (कसोटी) */ 2699728 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, १९९७ | team1_image = Flag of India.svg | team1_name = भारत | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = २ ऑगस्ट | to_date = १३ ऑगस्ट | team1_captain = [[सचिन तेंडुलकर]] | team2_captain = [[अर्जुन रणतुंगा]] | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 0 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[सचिन तेंडुलकर]] (२९०) | team2_tests_most_runs = [[सनथ जयसूर्या]] (५७१) | team1_tests_most_wickets = [[अनिल कुंबळे]] (५) | team2_tests_most_wickets = [[मुथय्या मुरलीधरन]] (९) | player_of_test_series = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | no_of_ODIs = 4 | team1_ODIs_won = 0 | team2_ODIs_won = 3 | team1_ODIs_most_runs = [[मोहम्मद अझरुद्दीन]] (२११) | team2_ODIs_most_runs = अरविंदा डी सिल्वा (२१२) | team1_ODIs_most_wickets = अबे कुरुविला (६) | team2_ODIs_most_wickets = [[सनथ जयसूर्या]] (५) | player_of_ODI_series = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) }} भारतीय क्रिकेट संघाने ऑगस्ट १९९७ मध्ये श्रीलंकेचा दौरा केला, दोन कसोटी सामने आणि तीन एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय (वनडे) सामन्यांमध्ये भाग घेतला. पहिल्या कसोटी सामन्यादरम्यान, श्रीलंकेने ६ गडी गमावून ९५२ धावा केल्या, जे कसोटी क्रिकेटमधील सर्वोच्च संघाचे धावसंख्या आहे. या सामन्यात सनथ जयसूर्या आणि रोशन महानामा यांनी दुसऱ्या विकेटसाठी केलेल्या सर्वोच्च भागीदारीसह आणखी अनेक विक्रम प्रस्थापित केले. दोन्ही कसोटी सामने अनिर्णित राहिल्याने कसोटी मालिका निकालाविना संपली. तिसरा सामना खराब हवामानामुळे पुन्हा खेळावा लागला असला तरी श्रीलंकेने तीनही एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने जिंकले. सनथ जयसूर्या या स्पर्धेतील सर्वात उल्लेखनीय खेळाडू होता. कसोटी मालिका आणि एकदिवसीय मालिका या दोन्ही मालिकेत त्याची मालिका सर्वोत्कृष्ट खेळाडू म्हणून निवड करण्यात आली आणि दोन सामन्यातील सामनावीर पुरस्कारही जिंकला. तो कसोटी मालिकेदरम्यान सर्वाधिक धावा करणारा फलंदाज होता, तसेच एकदिवसीय मालिकेत श्रीलंकेसाठी सर्वाधिक बळी घेणारा फलंदाज होता. ==कसोटी मालिका== [[File:R Premadasa Stadium.jpg|thumb|आर. प्रेमदासा स्टेडियमवर एक कसोटी आणि दोन एकदिवसीय सामने खेळले गेले.]] ===पहिली कसोटी=== {{Test match | date = २ – ६ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|Sri Lanka}} | score-team1-inns1 = ५३७/८[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (१६७.३ षटके) | runs-team1-inns1 = [[सचिन तेंडुलकर]] १४३ (२४७) | wickets-team1-inns1 = [[सनथ जयसूर्या]] ३/४५ (१८ षटके) | score-team2-inns1 = ९५२/६[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (२७१ षटके) | runs-team2-inns1 = [[सनथ जयसूर्या]] ३४० (५७८) | wickets-team2-inns1 = [[सौरव गांगुली]] २/५३ (९ षटके) | score-team1-inns2 = | runs-team1-inns2 = | wickets-team1-inns2 = | score-team2-inns2 = | runs-team2-inns2 = | wickets-team2-inns2 = | result = सामना अनिर्णित | venue = [[आर. प्रेमदासा स्टेडियम]], [[कोलंबो]] | umpires = के. टी. फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि स्टीव्ह रँडेल (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/63762.html धावफलक] | rain = }} ===दुसरी कसोटी=== {{Test match | date = ९ – १३ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|Sri Lanka}} | team2 = {{cr|IND}} | score-team1-inns1 = ३३२ (९५.४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[अरविंद डी सिल्वा]] १४६ (२२६) | wickets-team1-inns1 = देबासिस मोहंती ४/७८ (२०.४ षटके) | score-team2-inns1 = ३७५ (१४१.१ षटके) | runs-team2-inns1 = [[सौरव गांगुली]] १४७ (३१२) | wickets-team2-inns1 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] ४/९९ (४८ षटके) | score-team1-inns2 = ४१५/७[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (९८.४ षटके) | runs-team1-inns2 = [[सनथ जयसूर्या]] १९९ (२२६) | wickets-team1-inns2 = [[अनिल कुंबळे]] ३/१५६ (३८.४ षटके) | score-team2-inns2 = २८१/५ (१०० षटके) | runs-team2-inns2 = [[मोहम्मद अझरुद्दीन]] १०८ (१७४) | wickets-team2-inns2 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] ३/९६ (३५ षटके) | result = सामना अनिर्णित | venue = सिंहलीज स्पोर्ट्स क्लब ग्राउंड, [[कोलंबो]] | umpires = बी. सी. कुरे (श्रीलंका) आणि रुडी कोर्टझेन (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[अरविंद डी सिल्वा]] (श्रीलंका) | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/63763.html धावफलक] | rain = }} ==एकदिवसीय मालिका== ===पहिला सामना=== {{Limited overs matches | date = १७ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|Sri Lanka}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ३०२/४ (५० षटके) | score2 = ३००/७ (५० षटके) | runs1 = मार्वन अटापट्टु ११८ (१५३) | wickets1 = [[व्यंकटेश प्रसाद]] २/५० (९ षटके) | runs2 = [[अजय जडेजा]] ११९ (१२१) | wickets2 = [[चमिंडा वास]] ३/६३ (१० षटके) | result = श्रीलंका २ धावांनी विजयी | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/64557.html धावफलक] | venue = आर प्रेमदासा स्टेडियम, [[कोलंबो]] | umpires = के टी फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि पी टी मॅन्युएल (श्रीलंका) | motm = [[अजय जडेजा]] (भारत) }} ===दुसरा सामना=== {{Limited overs matches | date = २० ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|Sri Lanka}} | score1 = २३८ (४९.३ षटके) | score2 = २४१/३ (४१.५ षटके) | runs1 = [[सौरव गांगुली]] ११३ (१२६) | wickets1 = [[उपुल चंदना]] ३/३२ (८ षटके) | runs2 = [[सनथ जयसूर्या]] ६६ (५६) | wickets2 = अबे कुरुविला १/३५ (७ षटके) | result = श्रीलंका ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/64558.html धावफलक] | venue = आर प्रेमदासा स्टेडियम, [[कोलंबो]] | umpires = बीसी कुरे श्रीलंका आणि नंदासेना पाथिराना (श्रीलंका) | motm = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) }} ===तिसरा सामना === {{Limited overs matches | date = २३ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|Sri Lanka}} | score1 = २९१/९ (५० षटके) | score2 = १३२/६ (१९ षटके) | runs1 = [[रॉबिन सिंग]] १०० (१०२) | wickets1 = अरविंदा डी सिल्वा ३/५५ (१० षटके) | runs2 = [[सनथ जयसूर्या]] ६८ (३८) | wickets2 = [[रॉबिन सिंग]] ३/२० (४ षटके) | result = अनिर्णित | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/64559.html धावफलक] | venue = सिंहलीज स्पोर्ट्स क्लब ग्राउंड, [[कोलंबो]] | umpires = के टी फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि टी एम समरसिंघे (श्रीलंका) | motm = | rain = पावसामुळे सामन्यात व्यत्यय आला आणि श्रीलंकेला २५ षटकांत १९५ धावांचे लक्ष्य देण्यात आले. मात्र, खराब प्रकाशामुळे सामना १९ षटकांनंतर थांबवण्यात आला. २४ ऑगस्ट रोजी सामना पुन्हा खेळवण्याचा निर्णय घेण्यात आला. }} ===चौथा सामना=== {{Limited overs matches | date = २४ ऑगस्ट १९९७ | team1 = {{cr-rt|Sri Lanka}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = २६४ (४९.४ षटके) | score2 = २५५/८ (५० षटके) | runs1 = अरविंदा डी सिल्वा १०४ (११७) | wickets1 = अबे कुरुविला ४/४३ (८.४ षटके) | runs2 = [[मोहम्मद अझरुद्दीन]] ६५ (६८) | wickets2 = सजिवा डी सिल्वा २/४८ (८ षटके) | result = श्रीलंकेचा ९ धावांनी विजय झाला | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/current/match/64560.html धावफलक] | venue = सिंहलीज स्पोर्ट्स क्लब ग्राउंड, [[कोलंबो]] | umpires = के टी फ्रान्सिस (श्रीलंका) आणि टी एम समरसिंघे (श्रीलंका) | motm = अरविंदा डी सिल्वा (श्रीलंका) }} ```wikisyntax == आकडेवारी == === सर्वाधिक धावा (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | १८९ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|मार्व्हन|अटापट्टू}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ६३.०० || style="text-align:center; background:gold;"| ११८ || style="text-align:center; background:gold;"| १ || style="text-align:center; background:gold;"| ० |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | १७२ | {{flagicon|India}} {{sortname|मोहम्मद|अझहरुद्दीन}} || align=center | ३ || align=center | १७२.०० || align=center | १११* || align=center | १ || align=center | १ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | १६२ | {{flagicon|SL}} {{sortname|सनथ|जयसूर्या}} || align=center | ३ || align=center | ५४.०० || align=center | ६६ || align=center | ० || align=center | २ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | १४४ | {{flagicon|India}} {{sortname|सचिन|तेंडुलकर}} || align=center | ३ || align=center | ४८.०० || align=center | ६७ || align=center | ० || align=center | २ |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | ११४ | {{flagicon|SL}} {{sortname|रोशन|महानामा}} || align=center | ३ || align=center | ५७.०० || align=center | ६६ || align=center | ० || align=center | १ |} === सर्वाधिक बळी (एकदिवसीय) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | ७ | style="background:gold;"| {{flagicon|India}} {{sortname|राकेश|शुक्ल|dab=क्रिकेट खेळाडू}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ३/६१ || style="text-align:center; background:gold;"| २१.५७ || style="text-align:center; background:gold;"| ५.३९ |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ५ | {{flagicon|SL}} {{sortname|मुथय्या|मुरलीधरन}} || align=center | ३ || align=center | ३/४४ || align=center | २३.०० || align=center | ४.२३ |- | align=center rowspan=2 | ३ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | ४ | {{flagicon|SL}} {{sortname|चमिंडा|वास}} || align=center rowspan=2 | ३ || align=center | ३/३५ || align=center | २५.०० || align=center | ४.३४ |- | {{flagicon|India}} {{sortname|अबे|कुरुविल्ला}} || align=center | २/२६ || align=center | ३२.५० || align=center | ४.६४ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | ३ | {{flagicon|SL}} {{sortname|सजीव|डी सिल्व्हा}} || align=center | २ || align=center | ३/५९ || align=center | ३२.६६ || align=center | ५.७६ |} === सर्वाधिक धावा (कसोटी) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | ५७१ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|सनथ|जयसूर्या}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| १९०.३३ || style="text-align:center; background:gold;"| ३४० || style="text-align:center; background:gold;"| २ || style="text-align:center; background:gold;"| ० |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ३६२ | {{flagicon|SL}} {{sortname|अरविंद|डी सिल्व्हा}} || align=center | ३ || align=center | १८१.०० || align=center | १४६ || align=center | ३ || align=center | ० |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | ३३५ | {{flagicon|SL}} {{sortname|रोशन|महानामा}} || align=center | ३ || align=center | १११.६६ || align=center | २२५ || align=center | १ || align=center | १ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | २९० | {{flagicon|India}} {{sortname|सचिन|तेंडुलकर}} || align=center | ३ || align=center | ९६.६६ || align=center | १३९ || align=center | २ || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | २४१ | {{flagicon|India}} {{sortname|राहुल|द्रविड}} || align=center | ३ || align=center | ८०.३३ || align=center | ९२ || align=center | ० || align=center | ३ |} === सर्वाधिक बळी (कसोटी) === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | ९ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|मुथय्या|मुरलीधरन}} || style="text-align:center; background:gold;" | ३ || style="text-align:center; background:gold;"| ४/९९ || style="text-align:center; background:gold;"| ४६.३३ || style="text-align:center; background:gold;"| २.६० |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ७ | {{flagicon|India}} {{sortname|अनिल|कुंबळे}} || align=center | ३ || align=center | ३/९५ || align=center | ६३.०० || align=center | ३.२९ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | ६ | {{flagicon|India}} {{sortname|निलेश|कुलकर्णी}} || align=center | ३ || align=center | ३/४२ || align=center | ५५.६६ || align=center | ३.२१ |- | align=center rowspan=2 | ४ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | ५ | {{flagicon|SL}} {{sortname|चमिंडा|वास}} || align=center | ३ || align=center | ३/८० || align=center | ५२.४० || align=center | ३.१० |- | {{flagicon|India}} {{sortname|जवागल|श्रीनाथ}} || align=center | २ || align=center | ३/११८ || align=center | ३८.०० || align=center | ३.६१ |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] [[वर्ग:इ.स. १९९७ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे श्रीलंका दौरे]] jpp5jtfcir7jymmi1p85vmmdv4h090w 0 315055 2699816 2532317 2026-08-07T03:10:07Z अभय नातू 206 /* अंतिम सामना */ 2699816 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०००-०१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी | partof = | image = | caption = | date = २०-२९ ऑक्टोबर २००० | place = [[शारजाह |शारजाह]], [[संयुक्त अरब अमिराती]] | result = श्रीलंका विजयी | player of series = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | team1 = {{cr|IND}} | team2 = {{cr|SL}} | team3 = {{cr|ZIM}} | captain1 = [[सौरव गांगुली]] | captain2 = [[सनथ जयसूर्या]] | captain3 = [[हीथ स्ट्रीक]] | runs1 = [[सचिन तेंडुलकर]] (१७९) | runs2 = [[सनथ जयसूर्या]] (४१३) | runs3 = [[अँडी फ्लॉवर]] (१९०) | wickets1 = [[झहीर खान]] (८) | wickets2 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] (१५) | wickets3 = ट्रॅव्हिस फ्रेंड (९) }} '''२०००-२००१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी''' ही २० ते २९ ऑक्टोबर २००० दरम्यान शारजाह, संयुक्त अरब अमिराती येथे आयोजित केलेली त्रिकोणी एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>[https://www.espncricinfo.com/series/_/id/8537/season/1999/coca-cola-champions-trophy Fixtures]</ref> त्यात भारत, श्रीलंका आणि झिम्बाब्वे या राष्ट्रीय क्रिकेट संघांचा समावेश होता. त्याचे अधिकृत प्रायोजक [[कोका-कोला]] होते. अंतिम फेरीत भारताचा पराभव करणाऱ्या श्रीलंकेने ही स्पर्धा जिंकली होती. ==गुण सारणी== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! style="width:175px;"|संघ ! style="width:25px;"|{{Abbr|खेळले|Played}} ! style="width:25px;"|{{Abbr|जिंकले|Won}} ! style="width:25px;"|{{Abbr|हरले|Lost}} ! style="width:25px;"|{{Abbr|टाय|Tie}} ! style="width:25px;"|{{Abbr|परिणाम नाही|No result}} ! style="width:45px;"|{{Abbr|धावगती|Net run rate}} ! style="width:25px;"|{{Abbr|गुण|Points}}<ref>{{cite web|title=Points Table|url=http://www.espncricinfo.com/ci/engine/series/61064.html?view=pointstable|publisher=ESPN Cricinfo}}</ref> |- style="background:#cfc;" |align="left"|{{cr|SL}} |४||४||०||०||०||+१.२२६||८ |- style="background:#cfc;" |align="left"|{{cr|IND}} |४||२||२||०||०||-०.३९७||४ |- |align="left"|{{cr|ZIM}} |४||०||४||०||०||−०.८१९||० |} ==गट स्टेज== ===पहिला सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = २२४/८ (५० षटके) | score2 = २२५/५ (४३.५ षटके) | team2 = {{cr|SL}} | runs1 = [[सचिन तेंडुलकर]] १०१ (१४०) | wickets1 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] २/३६ (१० षटके) | runs2 = रसेल अर्नोल्ड ५९ (७०) | wickets2 = [[अजित आगरकर]] २/३९ (८ षटके) | result = श्रीलंका ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65894/india-vs-sri-lanka-1st-match-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = जॉर्ज शार्प (इंग्लंड) आणि स्टीव्ह ड्युन (न्यू झीलंड) | motm = [[सचिन तेंडुलकर]] (भारत) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | score1 = २२५/४ (५० षटके) | score2 = २२९/३ (४३.५ षटके) | team2 = {{cr|SL}} | runs1 = [[अँडी फ्लॉवर]] १२०* (१४१) | wickets1 = नुवान झोयसा १/३० (१० षटके) | runs2 = मार्वन अटापट्टु ९० (१३८) | wickets2 = [[पॉल स्ट्रॅंग]] १/२६ (४ षटके) | result = श्रीलंका ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65895/sri-lanka-vs-zimbabwe-2nd-match-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = जॉर्ज शार्प (इंग्लंड) आणि डॅरल हार्पर (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[अँडी फ्लॉवर]] (झिम्बाब्वे) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===तिसरा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|IND}} | score1 = २६५/८ (५० षटके) | score2 = २५२/६ (५० षटके) | team2 = {{cr|ZIM}} | runs1 = [[राहुल द्रविड]] ८५ (१२१) | wickets1 = ट्रॅव्हिस फ्रेंड ४/५५ (१० षटके) | runs2 = [[अँडी फ्लॉवर]] ६३ (६८) | wickets2 = [[झहीर खान]] ३/३७ (१० षटके) | result = भारताने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65896/india-vs-zimbabwe-3rd-match-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = स्टीव्ह ड्युने (न्यू झीलंड) आणि डॅरल हार्पर (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[झहीर खान]] (भारत) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = २७६/९ (५० षटके) | score2 = १५३ (४८.३ षटके) | team2 = {{cr|ZIM}} | runs1 = [[सनथ जयसूर्या]] ८७ (६६) | wickets1 = [[ग्रँट फ्लॉवर]] २/२९ (८ षटके) | runs2 = डर्क विल्जोएन ६० (८६) | wickets2 = नुवान झोयसा ३/१६ (९ षटके) | result = श्रीलंकेचा १२३ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65897/sri-lanka-vs-zimbabwe-4th-match-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = जॉर्ज शार्प (इंग्लंड) आणि स्टीव्ह ड्युन (न्यू झीलंड) | motm = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===पाचवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|ZIM}} | score1 = २१८/९ (५० षटके) | score2 = २१९/७ (४८.३ षटके) | team2 = {{cr|IND}} | runs1 = अॅलिस्टर कॅम्पबेल १०५* (१३३) | wickets1 = [[झहीर खान]] ४/४२ (१० षटके) | runs2 = [[सौरव गांगुली]] ६६ (९८) | wickets2 = ट्रॅव्हिस फ्रेंड ३/३९ (१० षटके) | result = भारत ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65898/india-vs-zimbabwe-5th-match-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = स्टीव्ह ड्युने (न्यू झीलंड) आणि डॅरल हार्पर (ऑस्ट्रेलिया) | motm = अॅलिस्टर कॅम्पबेल (झिम्बाब्वे) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===सहावी वनडे=== {{Single-innings cricket match | date = २७ ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = २९४/५ (५० षटके) | score2 = २२६ (४८.५ षटके) | team2 = {{cr|IND}} | runs1 = [[महेला जयवर्धने]] १२८ (१२३) | wickets1 = [[अजित आगरकर]] ३/४८ (१० षटके) | runs2 = [[सचिन तेंडुलकर]] ६१ (५४) | wickets2 = [[मुथय्या मुरलीधरन]] ७/३० (१० षटके) | result = श्रीलंकेचा ६८ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65899/india-vs-sri-lanka-6th-match-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = जॉर्ज शार्प (इंग्लंड) आणि स्टीव्ह ड्युन (न्यू झीलंड) | motm = [[मुथय्या मुरलीधरन]] (श्रीलंका) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑक्टोबर २००० | daynight = yes | time = | team1 = {{cr-rt|SL}} | score1 = २९९/५ (५० षटके) | score2 = ५४ (२६.३ षटके) | team2 = {{cr|IND}} | runs1 = [[सनथ जयसूर्या]] १८९ (१६१) | wickets1 = [[सौरव गांगुली]] १/१५ (१ षटक) | runs2 = [[रॉबिन सिंग]] ११ (३८) | wickets2 = [[चमिंडा वास]] ५/१४ (९.३ षटके) | result = श्रीलंकेचा २४५ धावांनी विजय झाला | report = [https://www.espncricinfo.com/series/8537/scorecard/65900/india-vs-sri-lanka-final-coca-cola-champions-trophy-2000-01 धावफलक] | venue = शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम, [[शारजाह]] | umpires = जॉर्ज शार्प (इंग्लंड) आणि डॅरल हार्पर (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[सनथ जयसूर्या]] (श्रीलंका) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} == आकडेवारी == === सर्वाधिक धावा === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| धावा ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोच्च धावसंख्या ! scope=col style="background:#9cf;"| १०० ! scope=col style="background:#9cf;"| ५० |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | २८८ | style="background:gold;"| {{flagicon|India}} {{sortname|सौरव|गांगुली}} || style="text-align:center; background:gold;" | ५ || style="text-align:center; background:gold;" | ५७.६० || style="text-align:center; background:gold;" | १३५* || style="text-align:center; background:gold;" | १ || style="text-align:center; background:gold;" | १ |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | २७६ | {{flagicon|India}} {{sortname|सचिन|तेंडुलकर}} || align=center | ५ || align=center | ५५.२० || align=center | १०१ || align=center | १ || align=center | १ |- | align=center | ३ ! scope=row style=text-align:center; | २५८ | {{flagicon|SL}} {{sortname|मार्व्हन|अटापट्टू}} || align=center | ५ || align=center | ६४.५० || align=center | १०२* || align=center | १ || align=center | २ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | २१२ | {{flagicon|SL}} {{sortname|सनथ|जयसूर्या}} || align=center | ५ || align=center | ४२.४० || align=center | १८९ || align=center | १ || align=center | ० |- | align=center | ५ ! scope=row style=text-align:center; | १८४ | {{flagicon|Zimbabwe}} {{sortname|अँडी|फ्लॉवर}} || align=center | ४ || align=center | ६१.३३ || align=center | ७७ || align=center | ० || align=center | २ |} === सर्वाधिक बळी === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- ! scope=col style="background:#9cf;"| क्रमांक ! scope=col style="background:#9cf;"| बळी ! scope=col style="background:#9cf;"| खेळाडू ! scope=col style="background:#9cf;"| डाव ! scope=col style="background:#9cf;"| सर्वोत्तम कामगिरी ! scope=col style="background:#9cf;"| सरासरी ! scope=col style="background:#9cf;"| इकॉनॉमी |- | style="text-align:center; background:gold;" | १ ! scope="row" style="text-align:center; background:gold;" | १२ | style="background:gold;"| {{flagicon|SL}} {{sortname|मुथय्या|मुरलीधरन}} || style="text-align:center; background:gold;" | ५ || style="text-align:center; background:gold;" | ७/३० || style="text-align:center; background:gold;" | १०.०० || style="text-align:center; background:gold;" | २.६५ |- | align=center | २ ! scope=row style=text-align:center; | ८ | {{flagicon|India}} {{sortname|झहीर|खान}} || align=center | ४ || align=center | ३/३१ || align=center | १९.६२ || align=center | ४.३६ |- | align=center rowspan=2 | ३ ! scope=row style=text-align:center; rowspan=2 | ७ | {{flagicon|SL}} {{sortname|चमिंडा|वास}} || align=center | ५ || align=center | ५/१४ || align=center | १८.५७ || align=center | ३.४४ |- | {{flagicon|India}} {{sortname|अजित|आगरकर}} || align=center | ५ || align=center | ३/२७ || align=center | ३१.२८ || align=center | ४.७६ |- | align=center | ४ ! scope=row style=text-align:center; | ६ | {{flagicon|Zimbabwe}} {{sortname|हेन्री|ओलोंगा}} || align=center | ४ || align=center | ३/४३ || align=center | २५.८३ || align=center | ५.३४ |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २००० मधील क्रिकेट]] dxci8mjkhvgxt4ondafv3luju1x8hjt 0 317279 2699769 2582303 2026-08-07T00:22:21Z Xqbot 6858 Bot: Fixing double redirect from [[टोंक लोकसभा मतदारसंघ (१९५२-२००८)]] to [[टोंक लोकसभा मतदारसंघ]] 2699769 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[टोंक लोकसभा मतदारसंघ]] osiqwfq2sf4tok5072wyk3zs7fjzbjh 0 317284 2699770 2582485 2026-08-07T00:22:26Z Xqbot 6858 Bot: Fixing double redirect from [[बायना लोकसभा मतदारसंघ (१९६२-२००८)]] to [[बयाणा लोकसभा मतदारसंघ]] 2699770 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बयाणा लोकसभा मतदारसंघ]] 9nwqwhw2qu2riycmhe0w14kzjdqki34 0 335512 2699638 2690881 2026-08-06T14:50:17Z ~2026-43459-49 185998 2699638 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = सा रे ग म प | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = | निर्मिती संस्था = [[झी स्टुडिओज]] | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = [[पल्लवी जोशी]] | कलाकार = [[अवधूत गुप्ते]], [[वैशाली सामंत]], [[देवकी पंडित]], [[सुरेश वाडकर]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = * सोमवार आणि मंगळवार रात्री १० वाजता * शनिवार आणि रविवार रात्री ९.३० वाजता | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = १८ सप्टेंबर २००६ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = | नंतर = | सारखे = [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]] }} '''सा रे ग म प''' हा [[झी मराठी]] वाहिनीवर प्रसारित होणारा गाण्यांचा कथाबाह्य कार्यक्रम आहे. या कार्यक्रमाची १२ पर्वे सादर झाली. याव्यतिरिक्त ४ पर्वे [[सा रे ग म प: लिटील चॅम्प्स]]ची होती.<ref>{{Cite web|title=Lata Mangeshkar visits Zee Marathi sets|url=http://www.esselnewsletter.com/news/lata-mangeshkar-visits-zee-marathi-sets.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621134105/http://www.esselnewsletter.com/news/lata-mangeshkar-visits-zee-marathi-sets.html|url-status=usurped|archive-date=21 June 2022|access-date=2021-06-21|website=Essel News Letter}}</ref><ref>{{Cite web|title=Miscreants run riot at TV shoot|url=http://www.esselnewsletter.com/news/miscreants-run-riot-at-tv-shoot.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20220621134105/http://www.esselnewsletter.com/news/miscreants-run-riot-at-tv-shoot.html|url-status=usurped|archive-date=21 June 2022|access-date=2021-06-21|website=Essel News Letter}}</ref><ref>{{Cite web|title=Zee Marathi announces winner of Sa Re Ga Ma Pa|url=http://www.esselnewsletter.com/news/zee-marathi-announces-winner-of-sa-re-ga-ma-pa.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20171122082237/http://www.esselnewsletter.com/news/zee-marathi-announces-winner-of-sa-re-ga-ma-pa.html|url-status=usurped|archive-date=22 November 2017|access-date=2021-06-21|website=Essel Mews Letter}}</ref> == पर्व == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक !! पर्व !! अंतिम दिनांक |- | १८ सप्टेंबर २००६ | पर्व पहिले | २६ जानेवारी २००७ |- | ५ फेब्रुवारी २००७ | महाराष्ट्राचा अजिंक्यतारा | २३ जून २००७ |- | २ जुलै २००७ | पर्व तिसरे | ६ जानेवारी २००८ |- | २५ फेब्रुवारी २००८ | स्वप्न स्वरांचे, नवतारुण्याचे | २९ जून २००८ |- | ३० मार्च २००९ | महाराष्ट्राचा आजचा आवाज | १२ जुलै २००९ |- | २४ ऑगस्ट २००९ | महाराष्ट्राचा आजचा आवाज २ | ३१ जानेवारी २०१० |- | २६ एप्रिल २०१० | सुरांचा महासंग्राम | १ ऑगस्ट २०१० |- | १३ जून २०११ | पर्व नव्हे गर्व | २३ ऑक्टोबर २०११ |- | १८ जानेवारी २०१२ | स्वप्न स्वरांचे, सूर ताऱ्यांचे | ६ मे २०१२ |- | १३ जानेवारी २०१४ | सूर नव्या युगाचा | १३ एप्रिल २०१४ |- | १३ नोव्हेंबर २०१७ | घे पंगा, कर दंगा | ७ जानेवारी २०१८ |- | २२ ऑगस्ट २०२६ | नवं पर्व | चालू |} == पुरस्कार == {| class="wikitable" |+[[झी मराठी उत्सव नात्यांचा पुरस्कार]] !वर्ष !पुरस्कार !कलाकार |- |rowspan="3"|२००७ |''सर्वोत्कृष्ट कथाबाह्य कार्यक्रम'' | |- |''सर्वोत्कृष्ट परीक्षक'' |[[देवकी पंडित]] |- |''सर्वोत्कृष्ट सूत्रसंचालक'' |[[पल्लवी जोशी]] |- |rowspan="2"|२००८ |''सर्वोत्कृष्ट कथाबाह्य कार्यक्रम'' | |- |''सर्वोत्कृष्ट सूत्रसंचालक'' |[[पल्लवी जोशी]] |- |rowspan="2"|२०११ |''सर्वोत्कृष्ट परीक्षक'' |[[अजय-अतुल]] |- |''सर्वोत्कृष्ट सूत्रसंचालक'' |[[प्रिया बापट]] |- |२०१४ |''सर्वोत्कृष्ट परीक्षक'' |[[अवधूत गुप्ते]] |} == टीआरपी == {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" ! rowspan="2" | आठवडा ! rowspan="2" | वर्ष ! rowspan="2" | TAM/BARC TVT ! colspan="2" | क्रमांक ! rowspan="2" | संदर्भ |- ! महाराष्ट्र/गोवा ! भारत |- |आठवडा १४ |२००९ |१.० |१ |६२ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 05/04/2009 to 11/04/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090424202013/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=05/04/2009&endperiod=11/04/2009|archive-date=2009-04-24|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=05/04/2009&endperiod=11/04/2009}}</ref> |- |आठवडा १५ |२००९ |०.८५ |१ |८८ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 12/04/2009 to 18/04/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090506112307/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=12/04/2009&endperiod=18/04/2009|archive-date=2009-05-06|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=12/04/2009&endperiod=18/04/2009}}</ref> |- |आठवडा १६ |२००९ |०.९ |२ |७५ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 19/04/2009 to 25/04/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090508161453/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=19/04/2009&endperiod=25/04/2009|archive-date=2009-05-08|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=19/04/2009&endperiod=25/04/2009}}</ref> |- |आठवडा १७ |२००९ |०.७८ |२ |९३ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 26/04/2009 to 02/05/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090518061532/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=26/04/2009&endperiod=02/05/2009|archive-date=2009-05-18|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=26/04/2009&endperiod=02/05/2009}}</ref> |- |आठवडा १८ |२००९ |०.९ |१ |७१ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 03/05/2009 to 09/05/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090522003038/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/05/2009&endperiod=09/05/2009|archive-date=2009-05-22|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/05/2009&endperiod=09/05/2009}}</ref> |- |आठवडा १९ |२००९ |०.७ |५ |९८ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 10/05/2009 to 16/05/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090531171818/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=10/05/2009&endperiod=16/05/2009|archive-date=2009-05-31|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=10/05/2009&endperiod=16/05/2009}}</ref> |- |आठवडा २१ |२००९ |०.७२ |२ |९८ | |- |आठवडा २२ |२००९ |०.७६ |५ |९३ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 31/05/2009 to 06/06/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090616130004/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/05/2009&endperiod=06/06/2009|archive-date=2009-06-16|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/05/2009&endperiod=06/06/2009}}</ref> |- |आठवडा २६ |२००९ |०.६८ |५ |१०० |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 28/06/2009 to 04/07/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090720094248/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=28/06/2009&endperiod=04/07/2009|archive-date=2009-07-20|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=28/06/2009&endperiod=04/07/2009}}</ref> |- |१२ जुलै २००९ |महाअंतिम सोहळा |०.७८ |१ |८१ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 12/07/2009 to 18/07/2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090801051704/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=12/07/2009&endperiod=18/07/2009|archive-date=2009-08-01|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=12/07/2009&endperiod=18/07/2009}}</ref> |- |आठवडा ४९ |२००९ |०.८ |१ |८९ | |- |आठवडा १ |२०१० |०.९ |२ |८० |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 03/01/2010 to 09/01/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100126144914/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/01/2010&endperiod=09/01/2010|archive-date=2010-01-26|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=03/01/2010&endperiod=09/01/2010}}</ref> |- |आठवडा २ |२०१० |१.० |१ |६३ | |- |३१ जानेवारी २०१० |महाअंतिम सोहळा |१.१ |१ |४६ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 31/01/2010 to 06/02/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100227055037/http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/01/2010&endperiod=06/02/2010|archive-date=2010-02-27|url=http://www.indiantelevision.com/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee%20Marathi&startperiod=31/01/2010&endperiod=06/02/2010}}</ref> |- |१ ऑगस्ट २०१० |महाअंतिम सोहळा |०.८६ |३ |७४ |<ref>{{Cite web|title=Tvr Ratings from 01/08/2010 to 07/08/2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100825214347/http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=01/08/2010&endperiod=07/08/2010|archive-date=2010-08-25|url=http://www.indiantelevision.com:80/tvr/telemeter/telechanneltam.php?ch=Zee+Marathi&startperiod=01/08/2010&endperiod=07/08/2010}}</ref> |- |आठवडा ४६ |२०१७ |२.३ |५ |– | |- |७ जानेवारी २०१८ |महाअंतिम सोहळा |३.२ |४ |– | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] bz4ed2hqernd7jq93qtmda4aylb2d16 0 336156 2699640 2635200 2026-08-06T14:51:10Z ~2026-43459-49 185998 2699640 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = आता होऊ दे धिंगाणा | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = | निर्मिती संस्था = फ्रेम्स प्रोडक्शन | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = [[सिद्धार्थ जाधव]] | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा = | चालण्याचा वेळ = शनिवार आणि रविवार रात्री ९ वाजता | वाहिनी = [[स्टार प्रवाह]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = १० सप्टेंबर २०२२ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = | नंतर = | सारखे = }} '''आता होऊ दे धिंगाणा''' हा [[स्टार प्रवाह]] वाहिनीवर प्रसारित होणारा एक कार्यक्रम आहे. == पर्व == {| class="wikitable sortable" ! प्रसारित दिनांक !! पर्व !! अंतिम दिनांक |- | १० सप्टेंबर २०२२ | पर्व पहिले | १२ फेब्रुवारी २०२३ |- | २१ ऑक्टोबर २०२३ | पर्व दुसरे | ३ मार्च २०२४ |- | १६ नोव्हेंबर २०२४ | पर्व तिसरे | २० एप्रिल २०२५ |- | ९ ऑगस्ट २०२५ | पर्व चौथे | २८ डिसेंबर २०२५ |- | २९ ऑगस्ट २०२६ | पर्व पाचवे | चालू |} == खेळ == * धून टाक * इशारा तुला कळला ना * बोबडी वळाली * साडे माडे शिंतोडे * रेखाटा पटापटा * बोल बाला बोल * फाडफाड इंग्लिशची चिरफाड * स्माईली काय गायली == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" style="text-align:center;" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[तमिळ]] | एनकिट्टा मोधाडे | स्टार विजय | २१ एप्रिल २०१८ - २९ सप्टेंबर २०१९ |- | [[हिंदी]] | रविवार विथ स्टार परिवार | [[स्टार प्लस]] | १२ जून - २५ सप्टेंबर २०२२ |- | [[तेलुगू]] | आदिवरम विथ स्टार माँ परिवारम | स्टार माँ | २५ सप्टेंबर २०२२ - चालू |- | [[बंगाली]] | रबिबार शोंगे जलषा परिवार | स्टार जलषा | २९ सप्टेंबर २०२४ - चालू |} [[वर्ग:स्टार प्रवाह दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] g3h56nj4yqzgsfuy70kz1nwdmb53vn9 0 339997 2699743 2637196 2026-08-06T20:47:24Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699743 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२३ दक्षिण पूर्व आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट | image = | imagesize = | fromdate = २९ एप्रिल | todate = १६ मे २०२३ | administrator = दक्षिण पूर्व आशियाई क्रीडा महासंघ | cricket format = ;८ कार्यक्रम * [[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|५० षटके]] (पुरुष आणि महिला) * [[२०-२० सामने|टी-२०]] (पुरुष आणि महिला) * टी-१० (पुरुष आणि महिला) * सिक्स-ए-साइड (पुरुष आणि महिला) | tournament format = | host = एझेड ग्रुप क्रिकेट ओव्हल, [[नॉम पेन्ह]], [[कंबोडिया]] | champions = | count = | participants = ७ | matches = | attendance = | player of the series = | most runs = | most wickets = | drs = | website = | previous_year = [[२०१७ दक्षिण पूर्व आशिया खेळांमध्ये क्रिकेट|२०१७]] | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२३ दक्षिण पूर्व आशिया खेळामधील''' क्रिकेट २९ एप्रिल ते १६ मे २०२३ दरम्यान नोम पेन्ह, कंबोडिया येथील एझेड ग्रुप क्रिकेट ओव्हल येथे आयोजित करण्यात आले होते. कंबोडियातील क्रिकेट तुलनेने अनोळखी असूनही, क्रिकेट फेडरेशन ऑफ कंबोडिया आणि आशियाई क्रिकेट कौन्सिल यांच्याकडून लॉबिंगनंतर या खेळाचा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite news|url=https://www.khmertimeskh.com/501112410/monumental-achievement-for-cfc-as-cricket-included-in-2023-sea-games/|title='Monumental achievement' for CFC as cricket included in 2023 SEA Games|newspaper=Khmer Times|date=14 July 2022|access-date=11 April 2023}}</ref> क्रिकेटचे चार वेगवेगळे स्वरूप लढवले गेले: ५० षटके, २० षटके, १० षटके आणि सिक्स-ए-साइड.<ref name=vt>{{cite news|url=https://www.tv.thoibaovhnt.com.vn/doan-viet-nam-rut-lui-mon-dau-tien-tai-sea-games-32-a15528.html|title=Đoàn Việt Nam rút lui 'môn đầu tiên' tại SEA Games 32|newspaper=Thời Báo|date=4 April 2023|access-date=11 April 2023|language=Vietnamese|archive-date=2023-04-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230416143711/https://www.tv.thoibaovhnt.com.vn/doan-viet-nam-rut-lui-mon-dau-tien-tai-sea-games-32-a15528.html|url-status=dead}}</ref> राष्ट्रीय संघ चारपैकी तीन फॉरमॅटमध्ये स्पर्धा करण्यास पात्र होते (यजमान कंबोडिया वगळता ज्यांनी सर्व फॉरमॅटमध्ये प्रवेश केला होता).<ref name=nst>{{cite news|url=https://www.nst.com.my/sports/cricket/2023/04/898187/cricketers-eye-golden-hat-trick-sea-games|title=Cricketers eye golden hat-trick at Sea Games|first=Fadhli|last=Ishak|date=10 April 2023|access-date=11 April 2023|newspaper=New Straits Times}}</ref> टी-२० स्पर्धांमध्ये खेळल्या गेलेल्या सामन्यांमध्ये पुरूषांच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय किंवा महिलांच्या ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय दर्जाच्या गुणांसह रँकिंग गुण होते.<ref>{{cite news|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/31107-malaysia-womens-team-to-tour-sri-lanka-from-5th-to-21st-april-2023.html|title=Malaysia Women's team to tour Sri Lanka from 5th to 21st April 2023|work=Female Cricket|date=6 April 2023|access-date=11 April 2023}}</ref> खेळांदरम्यान, मलेशिया क्रिकेट असोसिएशनने कार्यक्रमांच्या आयोजनाबद्दल, विशेषतः बिगरमानांकित गट टप्पे आणि उपांत्य फेरी नसल्याबद्दल तक्रार केली आणि कंबोडियाच्या पुरुष संघातील १३ सदस्यांच्या पात्रतेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित केले.<ref>{{cite news|url=https://api.nst.com.my/sports/cricket/2023/05/908745/hosts-cambodia-make-mockery-cricket|title=Hosts Cambodia make a mockery of cricket|work=New Straits Times|date=12 May 2023|access-date=12 May 2023|archive-date=2023-05-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20230517135648/https://api.nst.com.my/sports/cricket/2023/05/908745/hosts-cambodia-make-mockery-cricket|url-status=dead}}</ref> ==सहभागी== {| class="wikitable sortable" style="text-align:center; font-size:90%" |- !rowspan=2| राष्ट्र ||colspan=4| पुरुषांच्या<ref name="olympic">{{cite web |last1=Nag |first1=Utathya |title=Southeast Asian Games 2023: All cricket scores, results and medal winners |url=https://olympics.com/en/news/southeast-asian-games-2023-cricket-scores-results |website=Olympics.com |publisher=International Olympic Committee |access-date=29 April 2023}}</ref> ||colspan=4| महिलांचे<ref name="olympic"/> |- !६ !! टी-१० !! [[ट्वेन्टी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी-२०]] !! [[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|५० षटके]] !! ६ !! टी-१० !! टी-२० !! [[मर्यादित षटकांचे क्रिकेट|५० षटके]] |- | style="text-align:left;" |{{flag|कंबोडिया|}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|इंडोनेशिया|}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|मलेशिया|}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|म्यानमार|}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{na}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|फिलिपिन्स|}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|सिंगापूर|}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} |- | style="text-align:left;" |{{flag|थायलंड|}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} || {{na}} || {{ya}} || {{ya}} || {{ya}} |} व्हिएतनाम राष्ट्रीय क्रिकेट संघाने त्याच्या सहभागासाठी सरकारी निधी मिळवण्यात अयशस्वी झाल्यानंतर माघार घेतली.<ref name=vt/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील क्रिकेट]] q2biabj1hm0r67pvfeatms1um4umaog 10 341845 2699898 2626903 2026-08-07T08:09:04Z Nitin.kunjir 4684 2699898 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे | title = झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे | state = collapsed |listclass = hlist | group1 = अफगाणिस्तान | list1 = * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१४|२०१४]] * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१५-१६|२०१५-१६]] * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१६-१७|२०१६-१७]] * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२|२०२२]] * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|२०२४-२५]] * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५–२६|२०२५-२६]] | group2 = ऑस्ट्रेलिया | list2 = * [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९९-२०००|१९९९-२०००]] * [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००४|२००४]] | group3 = बांगलादेश | list3 = * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०००-०१|२०००-०१]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००३-०४|२००३-०४]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००६|२००६]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००६-०७|२००६-०७]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००९|२००९]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०११|२०११]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१३|२०१३]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२१|२०२१]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२|२०२२]] * [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|२०२६]] | group4 = इंग्लंड | list4 = * [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९६-९७|१९९६-९७]] * [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९९-२०००|१९९९-२०००]] * [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००१-०२|२००१-०२]] * [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००४-०५|२००४-०५]] | group5 = भारत | list5 = * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९२-९३|१९९२-९३]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९६-९७|१९९६-९७]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९८-९९|१९९८]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००१|२००१]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००५|२००५]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१०|२०१०]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१३|२०१३]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१५|२०१५]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१६|२०१६]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२|२०२२]] * [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४|२०२४]] | group6 = आयर्लंड | list6 = * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९८५-८६|१९८५-८६]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९०-९१|१९९०-९१]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१०-११|२०१०-११]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१५-१६|२०१५-१६]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१९-२०|२०१९-२०]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२-२३|२०२२-२३]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२३-२४|२०२३-२४]] * [[आयर्लंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|२०२४-२५]] | group7 = न्यू झीलंड | list7 = * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९२-९३|१९९२-९३]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९७-९८|१९९७-९८]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०००-०१|२०००-०१]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००५|२००५]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०११-१२|२०११-१२]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१५|२०१५]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१६|२०१६]] * [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५|२०२५]] | group8 = पाकिस्तान | list8 = * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९२-९३|१९९२-९३]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९४-९५|१९९४-९५]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९७-९८|१९९७-९८]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००२-०३|२००२-०३]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०११|२०११]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१३|२०१३]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१५-१६|२०१५]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघांचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१८|२०१८]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२०-२१|२०२०-२१]] * [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२४-२५|२०२४-२५]] | group9 = दक्षिण आफ्रिका | list9 = * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९१-९२|१९९१-९२]] * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९५-९६|१९९५-९६]] * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९९-२०००|१९९९-२०००]] * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००१-०२|२००१-०२]] * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००७-०८|२००७-०८]] * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१४|२०१४]] * [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५|२०२५]] | group10 = श्रीलंका | list10 = * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९८२-८३|१९८२-८३]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९४-९५|१९९४-९५]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९९-२०००|१९९९-२०००]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००४|२००४]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००८-०९|२००८-०९]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१६-१७|२०१६-१७]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१९-२०|२०१९-२०]] * [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२५|२०२५]] | group11 = वेस्ट इंडीज | list11 = * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००१|२००१]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००३-०४|२००३-०४]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००७-०८|२००७-०८]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१७-१८|२०१७-१८]] * [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२-२३|२०२२-२३]] | list13 = '''आयोजित केलेल्या स्पर्धा''' | group14 = अनेक संघ | list14 = * [[झिम्बाब्वे कोका-कोला चषक २००१|२००१]] * [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३]] * [[झिम्बाब्वे त्रिकोणी मालिका, २००५-०६|२००५-०६]] * [[झिम्बाब्वे त्रिकोणी मालिका, २०१०|२०१०]] * [[२०१४ झिम्बाब्वे तिरंगी मालिका|२०१४]] * [[झिम्बाब्वे त्रिकोणी मालिका, २०१६-१७|२०१६-१७]] * [[क्रिकेट विश्वचषक पात्रता, २०१८|२०१७-१८]] * [[२०१८ झिम्बाब्वे टी२० तिरंगी मालिका|२०१८]] * [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०२३]] * [[२०२५ झिम्बाब्वे तिरंगी मालिका|२०२५]] | list15 = '''इतर दौरे''' | group16 = डॅनिश | list16 = * [[डॅनिश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९८-९९|१९९८-९९]] | group17 = डच | list17 = * [[नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१७-१८|२०१७-१८]] * [[नेदरलँड्स क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२-२३|२०२२-२३]] | group18 = इंग्लिश | list18 = * [[एच. डी. जी. लेव्हसन-गोव्हर्स इलेव्हन क्रिकेट संघाचा रोडेशिया दौरा, १९०९-१०|१९०९-१०]] | group19 = केनिया | list19 = * [[केन्या क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९८०-८१|१९८०-८१]] * [[केन्या क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००२-०३|२००२-०३]] * [[केन्या क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००५-०६|२००५-०६]] * [[केन्या क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००९-१०|२००९-१०]] * [[केन्या क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०११-१२|२०११-१२]] | group20 = बहुराष्ट्रीय | list20 = * [[आंतरराष्ट्रीय इलेव्हन क्रिकेट संघाचा विश्व दौरा, १९६१-६२|१९६१-६२]] * [[कॉमनवेल्थ इलेव्हन क्रिकेट संघाचा रोडेशिया दौरा, १९६२-६३|१९६२-६३]] * [[आंतरराष्ट्रीय वांडरर्सचा रोडेशिया दौरा, १९७२-७३|१९७२-७३]] * [[आंतरराष्ट्रीय वांडरर्सचा रोडेशिया आणि ट्रान्सवाल दौरा, १९७४-७५|१९७४-७५]] * [[आंतरराष्ट्रीय वांडरर्सचा रोडेशिया दौरा, १९७५-७६|१९७५-७६]] | group21 = नामिबिया | list21 = * [[नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००२-०३|२००२-०३]] * [[नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००३-०४|२००३-०४]] * [[नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २००४-०५|२००४-०५]] * [[नामिबिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२२|२०२२]] | group22 = स्कॉटिश | list22 = * [[स्कॉटिश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, १९९३-९४|१९९३-९४]] | group23 = यूएई | list23 = * [[संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०१९|२०१८-१९]] | group24 = पाकिस्तान अ | list24 = * [[पाकिस्तान अ क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२३|२०२३]] }} <noinclude> [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट टूर नेव्हिगेशनल बॉक्स]] </noinclude> fai5a5oxqcu7736ynu5d7uhf7fsmavs 0 343924 2699572 2578158 2026-08-06T12:56:11Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699572 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = वेरोनिका वास्क्वेझ | female = true | image = Women's Series Buenos Aires 2023 training – BugWarp (31) (cropped).jpg | country = आर्जेंटिना | international = true | fullname = | birth_date = {{birth date and age|1995|10|18|df=yes}} | birth_place = | death_date = | death_place = | batting =उजव्या हाताची | bowling =उजव्या हाताने [[वेगवान गोलंदाजी|मध्यम]] | role = | T20Idebutdate = ३ ऑक्टोबर | T20Idebutyear = २०१९ | T20Idebutagainst = पेरू | T20Icap = १० | lastT20Idate = १५ ऑक्टोबर | lastT20Iyear = २०२२ | lastT20Iagainst = ब्राझील | columns = 1 | column1 = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] | matches1 = १४ | runs1 = १९० | bat avg1 = १९.०० | 100s/50s1 = ०/१ | top score1 = ६४ | deliveries1 = – | wickets1 = – | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = – | catches/stumpings1 = १/– | date = ७ नोव्हेंबर २०२२ | source = http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/307838.html क्रिकइन्फो }} '''वेरोनिका वास्क्वेझ''' (जन्म १८ ऑक्टोबर १९९५) ही एक ऍनेस्थिसियोलॉजिस्ट म्हणून काम करणारी अर्जेंटिनाची डॉक्टर आणि अर्जेंटिना महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघाची कर्णधार आहे.<ref>{{cite web|url=http://www.espncricinfo.com/ci/content/player/307838.html |title=Veronica Vasquez |work=ESPN Cricinfo |access-date=17 October 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.sportageous.co/the-anesthesiologist-captain-of-the-argentina-womens-cricket-team-veronica-vasquez/ |title=The Anesthesiologist captain of the Argentina Women's cricket team: Veronica Vasquez |work=Sportageous |access-date=17 October 2021 |archive-date=2021-10-17 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211017183003/https://www.sportageous.co/the-anesthesiologist-captain-of-the-argentina-womens-cricket-team-veronica-vasquez/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |url=https://cricktalk20.com/2020/05/29/ahead-and-beyond-in-conversation-with-three-talented-argentines/ |title=Ahead and beyond : In conversation with three talented Argentines |work=CrickTalk20 |access-date=17 October 2021 |archive-date=2021-10-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211023113401/https://cricktalk20.com/2020/05/29/ahead-and-beyond-in-conversation-with-three-talented-argentines/ |url-status=dead }}</ref> अर्जेंटिनामधील कोविड-१९ साथीच्या आजारादरम्यान, वास्क्वेझ ब्यूनस आयर्समधील फिओरिटो हॉस्पिटलमध्ये काम करत होते.<ref>{{cite web |url=https://www.womenscriczone.com/dr-veronica-vasquez-batting-for-argentina-in-the-fight-against-covid-19 |title=Dr. Veronica Vasquez, batting for Argentina in the fight against COVID-19 |work=Women's CricZone |access-date=17 October 2021 }}{{मृत दुवा|date=June 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: वास्क्वेझ, वेरोनिका}} [[वर्ग:आर्जेन्टिनाच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग: स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:आर्जेन्टिनाच्या क्रिकेट संघनायिका]] 2f13epfb00lflk51g71sy12ijvxdbmm 0 346749 2699845 2591380 2026-08-07T04:21:01Z अभय नातू 206 /* फिल्मोग्राफी */ 2699845 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कोडुमुडी बालंबाल सुंदरंबल''' <ref>[http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php Full name as per national awards website of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131221505/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php}}</ref> (११ ऑक्टोबर १९०८ - १५ ऑक्टोबर १९८०) [[इरोड जिल्हा|इरोड जिल्ह्यातील]] [[तमिळनाडू]] येथील एक भारतीय अभिनेत्री आणि गायिका होती. तिने [[तमिळ चलचित्रपट|तमिळ सिनेमांमध्ये]] अभिनय केला आणि तिला "भारतीय रंगमंचाची राणी" म्हणून संबोधले गेले.<ref name="hindu-images">[http://www.thehinduimages.com:8080/hindu/photoDetail.do?photoId=1350184 Photo description in Hindu Images] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060929030340/http://www.thehinduimages.com:8080/hindu/photoDetail.do?photoId=1350184}}</ref> [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील]] एक राजकीय कार्यकर्ते असलेली सुंदरंबल ही भारतातील राज्य विधानसभेत प्रवेश करणारे पहिले चित्रपटातील व्यक्ति होती.<ref>[http://www.umich.edu/~iinet/journal/vol9no2/baskaran_cinema.html From the UMICH website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050423210028/http://www.umich.edu/~iinet/journal/vol9no2/baskaran_cinema.html}}</ref> == कारकीर्द == के.बी. सुंदरंबल यांचा जन्म ११ ऑक्टोबर १९०८ रोजी तामिळनाडूमधील [[इरोड जिल्हा|इरोड जिल्ह्यातील]] [[कावेरी नदी|कावेरी नदीच्या]] काठावरील कोडुमुडी गावात झाला. लहानपणी तिने ट्रेनमध्ये गाणे गाऊन पैसे कमवले.<ref name="bio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sangeetham.com/others/sundar_kit5.php3|title=Biography on Sangeetam.com|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20050217091021/http://www.sangeetham.com/others/sundar_kit5.php3|archive-date=17 February 2005|access-date=2006-06-09}}</ref> काही स्त्रोतांनुसार,<ref name="bio"/> अशा प्रकारे ट्रेनमध्ये गाताना १९ वर्षीय सुंदरंबलने एफजी नटेसा अय्यर, एक हौशी रंगमंच अभिनेता, निर्माता यांचे लक्ष वेधून घेतले. इतर स्त्रोतांनुसार,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.sonymusic.co.in/artist/artist.asp?artistid=1072&cookie%5Ftest=1 |title=Biography on the Sony website |access-date=2024-03-22 |archive-date=2020-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302061308/http://www.sonymusic.co.in/artist/artist.asp%3Fartistid%3D1072%26cookie_test%3D1 |url-status=dead }}</ref> सुंदरंबलमधील प्रतिभा बघुन तिची ओळख त्या काळातील गाजलेल्या नाटककारांपैकी एक असलेल्या पी.एस. वेलू नायर यांच्याशी एका कृष्णस्वामी अय्यर नावाचा पोलिस अधिकारीने करून दिली. दोन्ही बाबतीत, सुंदरंबल यांनी १९२७ मध्ये, [[तमिळ भाषा|तामिळ]] रंगमंचावर, प्रवासी नाट्य मंडळाच्या सदस्या म्हणून पदार्पण केले असे मानले जाते. रंगमंचावर छोट्या-छोट्या भूमिका करत प्रेक्षकांचे मनोरंजन करत असताना तिने गायन चालू ठेवले. तिची ''"वल्ली थिरुमनम," "पावलकोडी"'' आणि ''"हरिश्चंद्र"'' सारखी सुरुवातीची नाटके खूप गाजली. विशेषतः, ''"वल्ली थिरुमनम"'', जिथे तिने एसजी किट्टाप्पा सोबत सह-कलाकार केला होता, तो एक अभूतपूर्व यश होता. == फिल्मोग्राफी == सुंदरंबल यांनी चित्रपटांमध्ये अभिनय केला जसे की''मनिमेखलाई'', ''औवैयार'' (१९५३), ''थिरुविलयादल'' (१९६५), ''कराईकल अम्मैयार'' (१९७३) आणि ''कंदन करुणाई'' (१९६७). तिने ''थिरुविलायदल'' आणि ''कंदन करुणाई'' या चित्रपटांमध्ये तमिळ कवी अववायार यांची भूमिका साकारली होती. तिने ''उईर मेल असाई'' (१९६७), ''थुनाइवन'' (१९६९)आणि ''ग्नायरू थिंगल'' सारख्या सामाजिक चित्रपटांमध्ये देखील काम केले आहे. तिने चित्रपटांमध्येही गाणी गायली. तिने संगीत दिग्दर्शक मायावरम वेणू, एम.डी. पार्थसारथी, परूर एस. अनंतरामन, आर. सुदर्शनम, [[के.व्ही. महादेवन]], एस.एम. सुब्बय्या नायडू, [[टी.के. राममूर्ती]], [[एम.एस. विश्वनाथन]] आणि कुन्नाकुडी वैद्यनाथन यांच्या सोबत काम केले. '''[[के.बी. सुंदरंबल]]''' (१९०८ - १९८०) या [[तमिळ रंगभूमी]] आणि [[तमिळ चित्रपटसृष्टी|तमिळ चित्रपटसृष्टीतील]] प्रसिद्ध गायिका व अभिनेत्री होत्या. त्यांनी अनेक धार्मिक व ऐतिहासिक चित्रपटांमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका साकारल्या. खाली त्यांच्या चित्रपट कारकीर्दीचा तक्ता दिला आहे: == चित्रपट सूची == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! भूमिका !! भाषा !! टिपणी |- | १९३५ || [[नंदनार (१९३५ चित्रपट)|नंदनार]] || [[नंदनार]] || [[तमिळ भाषा|तमिळ]] || १ लाख रुपयांचे मानधन घेणाऱ्या पहिल्या भारतीय अभिनेत्री <ref>{{cite web |title=K.B. Sundarambal Biography |url=https://www.thehindu.com/ |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | १९३५ || भक्त नंदनार || नंदनार || तमिळ || |- | १९३५ || कांचनगुढाई || कांचनगुढाई || तमिळ || |- | १९३६ || [[भक्त कुचेल]] || कुचेलची पत्नी || तमिळ || |- | १९३८ || [[मणिमेखलाई (चित्रपट)|मणिमेखलाई]] || [[मणिमेखलाई]] || तमिळ || |- | १९५३ || [[औवैयार (चित्रपट)|औवैयार]] || [[औवैयार]] (तमिळ संत-कवयित्री) || तमिळ || त्यांची सर्वात प्रसिद्ध आणि ऐतिहासिक भूमिका |- | १९६४ || [[तिरुविळयादल]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९६७ || [[कंदन करूणै]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९६७ || [[महाकवी कालिदास (चित्रपट)|महाकवी कालिदास]] || कालिदासाची आई / संत || तमिळ || |- | १९६९ || [[तुनाइवन]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९६९ || [[थिरुमंगल्यम]] || विशेष भूमिका || तमिळ || |- | १९७० || [[शक्ती लीलाई]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९७२ || [[अगाथियर]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९७३ || कराकट्टक्कारन || विशेष भूमिका || तमिळ || |- | १९७७ || श्री कांची कामाक्षी || विशेष भूमिका || तमिळ || |} == राजकीय सक्रियता == सुंदरंबल आणि त्यांचे पती एस.जी. किट्टाप्पा यांच्यावर [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीचा]] खूप प्रभाव होता आणि ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] उत्कट समर्थक बनले. त्या कारणासाठी त्यांनी त्यांची लोकप्रियता आणि प्रतिभा वापरली होती. सुंदरंबल यांनी चळवळीचे काम सुरू ठेवले, अनेक ग्रामोफोन डिस्क रेकॉर्ड करून त्या संघर्षाचे आणि त्यागाचे गुणगान केले. तिने नेहमी [[खादी]] परिधान करण्याचा मुद्दाही बनवला.<ref name="bio"/> तिने अनेकदा विविध निवडणुकांमध्ये काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवारांच्या समर्थनार्थ सक्रियपणे प्रचार केला.<ref>[https://web.archive.org/web/20020312213151/http://hindu.com/thehindu/2001/02/04/stories/1304078x.htm from द हिंदू, 4 February 2001] – "During the district board election at [[Tirunelveli]] in 1934, where the strength of the [[Justice Party (India)|Justice Party]] was unquestionable and unshakeable, Kodhainayaki, with 12 other women among whom was the popular K. B. Sundarambal, took upon herself to storm the Justice Party bastion with her mesmerising oration."</ref> भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, के.बी. सुंदरंबल यांनी १९५१ मध्ये मद्रास राज्याच्या विधान परिषदेत काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून प्रवेश केला, अशा प्रकारे भारतीय विधानमंडळात प्रवेश करणारे पहिले चित्रपट कलाकार बनली. == वैयक्तिक जीवन == थिएटरमध्ये एकत्र काम करत असताना, सुंदरंबलची एस.जी. किट्टाप्पा यांच्याशी भेट झाली. १९२७ मध्ये त्यांचे लग्न झालेव १९३३ मध्ये किट्टप्पा यांचे निधन झाले. मैफिलीतील कलाकार म्हणून कारकीर्द करण्यासाठी सुंदरंबल यांनी त्यांच्या मृत्यूनंतर रंगमंच सोडला. के.बी. सुंदरंबल यांचे सप्टेंबर १९८० मध्ये निधन झाले. == सन्मान == १९६४ मध्ये, तमिळ इसाई संगमने त्यांना "तमिळ इसाई पेरारिग्नार (तमिळ संगीतात सर्वाधिक शिकलेली)" ही पदवी बहाल केली. १९७० मध्ये, [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] त्यांना कलेतील योगदानाबद्दल [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले. १९६९ मध्ये ''थुनाइवन'' चित्रपटामधील तिच्या कामासाठी तिला भारत सरकारने [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका|सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायिकेचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] देऊन सन्मानित केले.<ref name="17thawardPDF">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011}}</ref> सोबत तिने सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायनासाठी तमिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कारही जिंकला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळनाडूतील महिला संगीतकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] byglpcoqss7urz9uzk9hfbxdirv3j2i 2699846 2699845 2026-08-07T04:21:02Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_८.१|शुद्धलेखनाचा नियम ८.१]]) 2699846 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''कोडुमुडी बालंबाल सुंदरंबल''' <ref>[http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php Full name as per national awards website of India] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090131221505/http://india.gov.in/myindia/advsearch_awards.php}}</ref> (११ ऑक्टोबर १९०८ - १५ ऑक्टोबर १९८०) [[इरोड जिल्हा|इरोड जिल्ह्यातील]] [[तमिळनाडू]] येथील एक भारतीय अभिनेत्री आणि गायिका होती. तिने [[तमिळ चलचित्रपट|तमिळ सिनेमांमध्ये]] अभिनय केला आणि तिला "भारतीय रंगमंचाची राणी" म्हणून संबोधले गेले.<ref name="hindu-images">[http://www.thehinduimages.com:8080/hindu/photoDetail.do?photoId=1350184 Photo description in Hindu Images] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20060929030340/http://www.thehinduimages.com:8080/hindu/photoDetail.do?photoId=1350184}}</ref> [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीतील]] एक राजकीय कार्यकर्ते असलेली सुंदरंबल ही भारतातील राज्य विधानसभेत प्रवेश करणारे पहिले चित्रपटातील व्यक्ति होती.<ref>[http://www.umich.edu/~iinet/journal/vol9no2/baskaran_cinema.html From the UMICH website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20050423210028/http://www.umich.edu/~iinet/journal/vol9no2/baskaran_cinema.html}}</ref> == कारकीर्द == के.बी. सुंदरंबल यांचा जन्म ११ ऑक्टोबर १९०८ रोजी तामिळनाडूमधील [[इरोड जिल्हा|इरोड जिल्ह्यातील]] [[कावेरी नदी|कावेरी नदीच्या]] काठावरील कोडुमुडी गावात झाला. लहानपणी तिने ट्रेनमध्ये गाणे गाऊन पैसे कमवले.<ref name="bio">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.sangeetham.com/others/sundar_kit5.php3|title=Biography on Sangeetam.com|url-status=bot: unknown|archive-url=https://web.archive.org/web/20050217091021/http://www.sangeetham.com/others/sundar_kit5.php3|archive-date=17 February 2005|access-date=2006-06-09}}</ref> काही स्त्रोतांनुसार,<ref name="bio"/> अशा प्रकारे ट्रेनमध्ये गाताना १९ वर्षीय सुंदरंबलने एफजी नटेसा अय्यर, एक हौशी रंगमंच अभिनेता, निर्माता यांचे लक्ष वेधून घेतले. इतर स्त्रोतांनुसार,<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.sonymusic.co.in/artist/artist.asp?artistid=1072&cookie%5Ftest=1 |title=Biography on the Sony website |access-date=2024-03-22 |archive-date=2020-03-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200302061308/http://www.sonymusic.co.in/artist/artist.asp%3Fartistid%3D1072%26cookie_test%3D1 |url-status=dead }}</ref> सुंदरंबलमधील प्रतिभा बघुन तिची ओळख त्या काळातील गाजलेल्या नाटककारांपैकी एक असलेल्या पी.एस. वेलू नायर यांच्याशी एका कृष्णस्वामी अय्यर नावाचा पोलिस अधिकारीने करून दिली. दोन्ही बाबतीत, सुंदरंबल यांनी १९२७ मध्ये, [[तमिळ भाषा|तामिळ]] रंगमंचावर, प्रवासी नाट्य मंडळाच्या सदस्या म्हणून पदार्पण केले असे मानले जाते. रंगमंचावर छोट्या-छोट्या भूमिका करत प्रेक्षकांचे मनोरंजन करत असताना तिने गायन चालू ठेवले. तिची ''"वल्ली थिरुमनम," "पावलकोडी"'' आणि ''"हरिश्चंद्र"'' सारखी सुरुवातीची नाटके खूप गाजली. विशेषतः, ''"वल्ली थिरुमनम"'', जिथे तिने एसजी किट्टाप्पा सोबत सह-कलाकार केला होता, तो एक अभूतपूर्व यश होता. == फिल्मोग्राफी == सुंदरंबल यांनी चित्रपटांमध्ये अभिनय केला जसे की''मनिमेखलाई'', ''औवैयार'' (१९५३), ''थिरुविलयादल'' (१९६५), ''कराईकल अम्मैयार'' (१९७३) आणि ''कंदन करुणाई'' (१९६७). तिने ''थिरुविलायदल'' आणि ''कंदन करुणाई'' या चित्रपटांमध्ये तमिळ कवी अववायार यांची भूमिका साकारली होती. तिने ''उईर मेल असाई'' (१९६७), ''थुनाइवन'' (१९६९)आणि ''ग्नायरू थिंगल'' सारख्या सामाजिक चित्रपटांमध्ये देखील काम केले आहे. तिने चित्रपटांमध्येही गाणी गायली. तिने संगीत दिग्दर्शक मायावरम वेणू, एम.डी. पार्थसारथी, परूर एस. अनंतरामन, आर. सुदर्शनम, [[के.व्ही. महादेवन]], एस.एम. सुब्बय्या नायडू, [[टी.के. राममूर्ती]], [[एम.एस. विश्वनाथन]] आणि कुन्नाकुडी वैद्यनाथन यांच्या सोबत काम केले. '''[[के.बी. सुंदरंबल]]''' (१९०८ - १९८०) या [[तमिळ रंगभूमी]] आणि [[तमिळ चित्रपटसृष्टी|तमिळ चित्रपटसृष्टीतील]] प्रसिद्ध गायिका व अभिनेत्री होत्या. त्यांनी अनेक धार्मिक व ऐतिहासिक चित्रपटांमध्ये महत्त्वपूर्ण भूमिका साकारल्या. खाली त्यांच्या चित्रपट कारकीर्दीचा तक्ता दिला आहे: == चित्रपट सूची == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! चित्रपट !! भूमिका !! भाषा !! टिपणी |- | १९३५ || [[नंदनार (१९३५ चित्रपट)|नंदनार]] || [[नंदनार]] || [[तमिळ भाषा|तमिळ]] || १ लाख रुपयांचे मानधन घेणाऱ्या पहिल्या भारतीय अभिनेत्री <ref>{{cite web |title=K.B. Sundarambal Biography |url=https://www.thehindu.com/ |website=The Hindu |access-date=6 August 2026 |language=en}}</ref> |- | १९३५ || भक्त नंदनार || नंदनार || तमिळ || |- | १९३५ || कांचनगुढाई || कांचनगुढाई || तमिळ || |- | १९३६ || [[भक्त कुचेल]] || कुचेलची पत्नी || तमिळ || |- | १९३८ || [[मणिमेखलाई (चित्रपट)|मणिमेखलाई]] || [[मणिमेखलाई]] || तमिळ || |- | १९५३ || [[औवैयार (चित्रपट)|औवैयार]] || [[औवैयार]] (तमिळ संत-कवयित्री) || तमिळ || त्यांची सर्वात प्रसिद्ध आणि ऐतिहासिक भूमिका |- | १९६४ || [[तिरुविळयादल]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९६७ || [[कंदन करुणै]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९६७ || [[महाकवी कालिदास (चित्रपट)|महाकवी कालिदास]] || कालिदासाची आई / संत || तमिळ || |- | १९६९ || [[तुनाइवन]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९६९ || [[थिरुमंगल्यम]] || विशेष भूमिका || तमिळ || |- | १९७० || [[शक्ती लीलाई]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९७२ || [[अगाथियर]] || औवैयार || तमिळ || |- | १९७३ || कराकट्टक्कारन || विशेष भूमिका || तमिळ || |- | १९७७ || श्री कांची कामाक्षी || विशेष भूमिका || तमिळ || |} == राजकीय सक्रियता == सुंदरंबल आणि त्यांचे पती एस.जी. किट्टाप्पा यांच्यावर [[भारताचा स्वातंत्र्यलढा|भारतीय स्वातंत्र्य चळवळीचा]] खूप प्रभाव होता आणि ते [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेसचे]] उत्कट समर्थक बनले. त्या कारणासाठी त्यांनी त्यांची लोकप्रियता आणि प्रतिभा वापरली होती. सुंदरंबल यांनी चळवळीचे काम सुरू ठेवले, अनेक ग्रामोफोन डिस्क रेकॉर्ड करून त्या संघर्षाचे आणि त्यागाचे गुणगान केले. तिने नेहमी [[खादी]] परिधान करण्याचा मुद्दाही बनवला.<ref name="bio"/> तिने अनेकदा विविध निवडणुकांमध्ये काँग्रेस पक्षाच्या उमेदवारांच्या समर्थनार्थ सक्रियपणे प्रचार केला.<ref>[https://web.archive.org/web/20020312213151/http://hindu.com/thehindu/2001/02/04/stories/1304078x.htm from द हिंदू, 4 February 2001] – "During the district board election at [[Tirunelveli]] in 1934, where the strength of the [[Justice Party (India)|Justice Party]] was unquestionable and unshakeable, Kodhainayaki, with 12 other women among whom was the popular K. B. Sundarambal, took upon herself to storm the Justice Party bastion with her mesmerising oration."</ref> भारताला स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर, के.बी. सुंदरंबल यांनी १९५१ मध्ये मद्रास राज्याच्या विधान परिषदेत काँग्रेसचे उमेदवार म्हणून प्रवेश केला, अशा प्रकारे भारतीय विधानमंडळात प्रवेश करणारे पहिले चित्रपट कलाकार बनली. == वैयक्तिक जीवन == थिएटरमध्ये एकत्र काम करत असताना, सुंदरंबलची एस.जी. किट्टाप्पा यांच्याशी भेट झाली. १९२७ मध्ये त्यांचे लग्न झालेव १९३३ मध्ये किट्टप्पा यांचे निधन झाले. मैफिलीतील कलाकार म्हणून कारकीर्द करण्यासाठी सुंदरंबल यांनी त्यांच्या मृत्यूनंतर रंगमंच सोडला. के.बी. सुंदरंबल यांचे सप्टेंबर १९८० मध्ये निधन झाले. == सन्मान == १९६४ मध्ये, तमिळ इसाई संगमने त्यांना "तमिळ इसाई पेरारिग्नार (तमिळ संगीतात सर्वाधिक शिकलेली)" ही पदवी बहाल केली. १९७० मध्ये, [[भारत सरकार|भारत सरकारने]] त्यांना कलेतील योगदानाबद्दल [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]] देऊन सन्मानित केले. १९६९ मध्ये ''थुनाइवन'' चित्रपटामधील तिच्या कामासाठी तिला भारत सरकारने [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायिका|सर्वोत्कृष्ट पार्श्वगायिकेचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] देऊन सन्मानित केले.<ref name="17thawardPDF">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://dff.nic.in/2011/17th_NFF_1971.pdf|title=17th National Film Awards|publisher=Directorate of Film Festivals|access-date=26 September 2011}}</ref> सोबत तिने सर्वोत्कृष्ट महिला पार्श्वगायनासाठी तमिळनाडू राज्य चित्रपट पुरस्कारही जिंकला. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तमिळनाडूतील महिला संगीतकार]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला गायिका]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:तमिळ चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय अभिनेत्री]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९८० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९०८ मधील जन्म]] bz7lau3o0vu8557tbhet1u27bliwz3l 0 351821 2699961 2679448 2026-08-07T11:24:55Z ~2026-43618-53 186024 /* */ 2699961 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम | कार्यक्रम = सावळ्याची जणू सावली | चित्र = | लोगो_चित्र_शीर्षक = | उपशीर्षक = | प्रकार = | निर्माता = [[महेश कोठारे]], [[आदिनाथ कोठारे]] | निर्मिती संस्था = कोठारे प्रोडक्शन | दिग्दर्शक = | क्रिएटीव्ह दिग्दर्शक = | सूत्रधार = | कलाकार = [[#कलाकार|खाली पहा]] | पंच = | आवाज = | अभिवाचक = | थीम संगीत संगीतकार = | शीर्षकगीत = | अंतिम संगीत = | संगीतकार = | देश = [[भारत]] | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | वर्ष संख्या = | एपिसोड संख्या = | कार्यकारी निर्माता = | सुपरवायझिंग निर्माता = | असोसिएट निर्माता = | सह निर्माता = | कथा संकलन = स्वप्नील चव्हाण, इरफान मुजावर | संकलन = | स्थळ = | कॅमेरा =विजेंद्र राजू सुर्वे | चालण्याचा वेळ = * दररोज संध्या. ७ वाजता * दररोज संध्या. ६.३० वाजता (११ ऑगस्ट २०२५ पासून) * सोमवार ते शनिवार दुपारी १ वाजता (१३ एप्रिल २०२६ पासून) | वाहिनी = [[झी मराठी]] | चित्र प्रकार = | ध्वनी प्रकार = | पहिला भाग = | प्रथम प्रसारण = २३ सप्टेंबर २०२४ | शेवटचे प्रसारण = चालू | आधी = | नंतर = [[लक्ष्मी निवास]] | सारखे = }} '''सावळ्याची जणू सावली''' ही [[झी मराठी]]वर प्रसारित होणारी एक मालिका आहे. या मालिकेची मूळ कथा [[झी बांग्ला]]वरील कृष्णकोळी या बंगाली मालिकेवर आधारित आहे. == कलाकार == * प्राप्ती रेडकर - सावली एकनाथ भागवत / सावली सारंग मेहेंदळे ** दुर्वा देवधर - लहान साऊ * साईंकीत कामत - सारंग चंद्रकांत मेहेंदळे * साईराज केंद्रे - अबीर सारंग मेहेंदळे * वेदांती भोसले - ओवी सारंग मेहेंदळे * [[सुलेखा तळवलकर]] - तिलोत्तमा चंद्रकांत मेहेंदळे * चारूदत्त भागवत - चंद्रकांत मेहेंदळे * आशिष कुलकर्णी - राजकुमार चंद्रकांत मेहेंदळे * मानसी नाईक - अमृता राजकुमार मेहेंदळे * सुप्रीत कदम - नील चंद्रकांत मेहेंदळे * [[वीणा जगताप]] - ऐश्वर्या नील मेहेंदळे * गुरू दिवेकर / रुचिर गुरव - सोहम चंद्रकांत मेहेंदळे * भाग्यश्री दळवी - तारा सुमंत वझे / तारा सोहम मेहेंदळे * [[पूर्वा शिंदे]] - मोनिका राजकुमार मेहेंदळे * [[सविता मालपेकर]] - जगदंबा खानोलकर * रमेश रोकडे - एकनाथ भागवत * पूनम चौधरी-पाटील - कान्हू एकनाथ भागवत * सर्वेश जाधव - अप्पू एकनाथ भागवत * रोहन पेडणेकर - सखदेव एकनाथ भागवत * गौरी किरण - जयंती कोट्टलवार / जयंती सखदेव भागवत * स्नेहलता माघाडे - अस्मी प्रधान * मयूर खांडगे - जगन्नाथ शास्त्री * अमृता मोडक - अलका जगन्नाथ शास्त्री * अजय पाध्ये - सुमंत वझे * [[मेघा धाडे]] - भैरवी सुमंत वझे * [[मधुगंधा कुलकर्णी]] - कालिंदी धर्माधिकारी * [[नागेश भोसले]] - विश्वंभर ठाकूर * अक्षता उकिरडे - कियारा विश्वंभर ठाकूर * मानसी कुलकर्णी - शिवानी कारखानीस * सचिन गावडे - पिंकू भिकाजी म्हात्रे * [[पुष्कर जोग]] - श्रीरंग * मानसी म्हात्रे - अनामिका * बिपिन सुर्वे - व्यंकटेश * शिवानी बने - किरण * मयूर पवार - बबलू * निषाद भोईर - देवा * मुकेश जाधव - घोरपडे * अक्षय पाटील - आकार * मकरंद नवघरे - रतन * राजेश भोसले * बीना सिद्धार्थ == पुनर्निर्मिती == {|class="wikitable" ! भाषा ! नाव ! वाहिनी ! प्रकाशित |- | [[बंगाली]] | कृष्णकोळी | [[झी बांग्ला]] | १८ जून २०१८ - ९ जानेवारी २०२२ |- | [[तेलुगू]] | कृष्ण तुलसी | [[झी तेलुगू]] | २२ फेब्रुवारी २०२१ - २६ नोव्हेंबर २०२२ |- | [[भोजपुरी]] | श्याम तुलसी | [[झी गंगा]] | २० सप्टेंबर २०२१ - २९ जुलै २०२२ |- | [[तमिळ]] | कार्थिगाई दीपम | [[झी तमिळ]] | ५ डिसेंबर २०२२ - चालू |- | [[मल्याळम]] | श्यामंबरम | [[झी केरळम]] | ६ फेब्रुवारी २०२३ - २९ सप्टेंबर २०२४ |} == नव्या वेळेत == {| class="wikitable sortable" ! क्र. !! दिनांक !! वार !! वेळ |- | १ || २३ सप्टेंबर २०२४ – ९ ऑगस्ट २०२५ || rowspan="2"| दररोज || संध्या. ७ |- | २ || ११ ऑगस्ट २०२५ – १२ एप्रिल २०२६ || संध्या. ६.३० |- | ३ || १३ एप्रिल २०२६ – चालू || सोम-शनि || दुपारी १ |} == बाह्य दुवे == {{झी मराठी संध्या. ७च्या मालिका}} {{झी मराठी संध्या. ६.३०च्या मालिका}} {{झी मराठी दुपारच्या मालिका}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:झी मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] rr6asarflqbkedvghc8z2huc5kceq2r 0 352887 2699864 2699496 2026-08-07T05:37:20Z Aditya tamhankar 80177 /* कांस्य पदक */ 2699864 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारताने आतापर्यंत [[राष्ट्रकुल खेळ]] या खेळांमध्ये मिळवलेल्या सर्व पदकांची आहे. ==सहभाग सारांश== {{col-begin}} {{col-2}} === स्पर्धेनुसार सहभाग व पदकसंख्या=== {{col-2}} === खेळांप्रमाणे पदकसंख्या === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- !खेळ |style="background:gold; width:4.5em; font-weight:bold;"|सुवर्ण |style="background:silver; width:4.5em; font-weight:bold;"|रौप्य |style="background:#cc9966; width:4.5em; font-weight:bold;"|कांस्य !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|एकूण |- |align=left| [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || ६३ || ४४ || २८ || १३५ |- |align=left| [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || ४९ || ३९ || २६ || ११४ |- |align=left| [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || ४७ || ५७ || ३७ || १४१ |- |align=left| [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || १८ || १६ || २० || ५४ |- |align=left| [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || १० || ८ || १३ || ३१ |- |align=left| [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[अ‍ॅथलेटिक्स]] || ९ || २१ || २२ || ५२ |- |align=left| [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || १० || १५ || १३ || २८ |- |align=left| [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || ३ || १ || ४ || ८ |- |align=left| [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || २ || ६ || ७ || १५ |- |align=left| [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || १ || ४ || १ || ६ |- |align=left| [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || १ || २ || २ || ५ |- |align=left| [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || १ || १ || २ || ४ |- |align=left| [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || १ || १ || ० || २ |- |align=left| [[File:Powerlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन|दिव्यांग भारोत्तोलन]] || ० || ० || २ || २ |- |align=left| [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || ० || १ || २ || ३ |- |align=left| [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || ० || १ || ० || १ |- |align=left| [[File:Swimming pictogram.svg|20px|जलतरण]][[जलतरण]] || ० || ० || १ || १ |- | colspan="4" | '''एकूण''' || '''६०२''' |} {{col-end}} ==सुवर्ण पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मिल्खा सिंग]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ४४० यार्ड|पुरुष ४४० यार्ड]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लिलाराम संगवान]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिशंभर सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[भिम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेद प्रकाश]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[उदय चंद]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[हरिश्चंद्र माधव बिराजदार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रेम नाथ]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जागरूप सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रघुनाथ पवार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतबीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एकंबरम करुणाकरन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[प्रकाश पडुकोण]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रामचंद्र सारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[महाबीर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर १९८२ || [[सईद मोदी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधार मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८६ कि.ग्रा.|पुरुष ८६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ट्रॅप|पुरुष ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]]<br>[[मानवजीत सिंग संधू]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ|पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सथीशा राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[समीर आंबेकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[मोराद अली खान]]<br>[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[मुकेश कुमार (नेमबाज)|मुकेश कुमार]]<br>[[भंवरलाल ढाका]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[महावीर सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[मोहम्मद अली कमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अमनदीप कौर (हॉकी खेळाडू)|अमनदीप कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[सुमरई तेते]]|[[सुमन बाला]]|[[कांती बा]]|[[सिता गुस्सैन]]|[[तिंगाँगलैइमा चानू]]|[[हेलेन मेरी]]|[[पाकपी देवी नगासेपम]]|[[सूरजलता देवी]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[मनजिंदर कौर]]|[[संगगई चानू]]|[[प्रीतम राणी सिवच]]|[[ममता खराब]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[सबा अंजुम करीम]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[चरण सिंह (भारतीय नेमबाज)|चरण सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[रमेश कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रमेश कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[कृष्ण कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[पलविंदर सिंह चीमा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]]<br>[[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[सरोजा झुठू]]<br>[[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[जसपाल राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[रोनक पंडित]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]]<br>[[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अनुजा जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १६ मार्च २००६ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || १८ मार्च २००६ || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५८ कि.ग्रा.|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २२ मार्च २००६ || [[गीता राणी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला +७५ कि.ग्रा.|महिला +७५ किलो]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[शुभजित साहा]]|[[सौम्यदीप रॉय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || २६ मार्च २००६ || [[अखिल कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]]<br>[[राही सरनोबत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[रविंदर सिंह (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रविंदर सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ६० कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिल कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[संजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ५८ किलो|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ६९ किलो|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल एकेरी|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[राजेंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[गीता फोगट]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अलका तोमर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५९ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिता शेओरन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपिका कुमारी]]|[[डोला बॅनर्जी]]|[[बॉम्बेला देवी लैशराम]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह सांघिक|महिला रिकर्व्ह संघ]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]]<br>[[इमरान हसन खान]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन एकेरी|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[नरसिंग यादव|नरसिंह पंचम यादव]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[दीपिका कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक|महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[राहुल बॅनर्जी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी – पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक|पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सोमदेव देववर्मन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[कृष्णा पुनिया]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]]<br>[[अन्नुराज सिंग|अन्नुराज सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनजीत कौर]]|[[सिनी जोस]]|[[अश्विनी अकुंजी]]|[[मनदीप कौर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शुभजित साहा]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (मुष्टियोद्धा)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – लाइट वेल्टरवेट|पुरुष लाइट वेल्टरवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[सुरंजोय सिंग|सुरंजोय सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[परमजीत समोटा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – सुपर हेवीवेट|पुरुष सुपर हेवीवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[ज्वाला गुट्टा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[सुखन डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{gold medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अपूर्वी चंदेला]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[राही सरनोबत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[जितू राय]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[अमित कुमार दहिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॉश – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || [[पारूपल्ली कश्यप]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ एप्रिल २०१८ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[रगला वेंकट राहुल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ८५ कि.ग्रा.|पुरुष ८५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[पूनम यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[मनू भाकर]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मनिका बत्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[मधुरिका पाटकर]]|[[मौमा दास]]|[[सुतिर्था मुखर्जी]]|[[पूजा सहस्रबुद्धे]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[जितू राय]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[अँथनी अमलराज]]|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[प्रणव चोप्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[एच.एस. प्रणॉय]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[एन. सिक्की रेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[ऋत्विका गड्डे]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]|[[श्रीकांत किदंबी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] ||[[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{gold medal}} || १० एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ११ एप्रिल २०१८ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[राहुल आवरे]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अनीश भानवाला]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मेरी कॉम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[गौरव सोलंकी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सुमित मलिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनिका बत्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विकास कृष्ण यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{gold medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४९ कि.ग्रा.|महिला ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[जेरेमी लालरिन्नुंगा]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[अचिंता शेउली]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७३ कि.ग्रा.|पुरुष ७३ किलो]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रुपा रानी तिर्के]]|[[नयनमोनी सैकिया]]|[[लवली चौबे]]|[[पिंकी सिंह]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – महिला चौकडी|महिला चौकडी]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[दीपक पुनिया (पैलवान)|दीपक पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[रविकुमार दहिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[नवीन मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[भाविना पटेल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis - Paralympic pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी सी३—५|महिला एकेरी सी३—५]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[नीतू घंघास]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला मिनिममवेट|महिला मिनिममवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[एल्डहोस पॉल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[निखत झरीन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[श्रीजा अकुला]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[लक्ष्य सेन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[चिराग शेट्टी]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[शर्मिला धनखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला गोळाफेक एफ५७|महिला गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[दिलीप महादू गावित]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[अस्मिता डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[हर्ष सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिती पंवर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५४ कि.ग्रा.|महिला ५४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जॅस्मीन लंबोरिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सोमन राणा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[साक्षी चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५१ कि.ग्रा.|महिला ५१ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिया घंघास]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ६० कि.ग्रा.|महिला ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अरुंधती चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ७० कि.ग्रा.|महिला ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सचिन सिवच]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अंकुश पंघाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ८० कि.ग्रा.|पुरुष ८० किलो]] |} ==रजत पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लक्ष्मीकांत पांडे]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रवीण कुमार सोबती]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष हातोडाफेक|पुरुष हातोडाफेक]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहनलाल घोष]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शामराव साबळे]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सज्जन सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मारुती माने]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[चंद्रा नारायण]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५१ कि.ग्रा.|पुरुष ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अनिल मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शिवाजी चिंगळे]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[नेत्रपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[दादू चौगुले]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगदीश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]]|[[मोंहिदर लाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गुरुनंदन कोंबिया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिजय कुमार सत्पथी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुरिंदर मारवाह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गोपाळ मरुथचेलम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सोरोनोमथ्थु रामास्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८२.५ कि.ग्रा.|पुरुष ८२.५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार गर्ग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रणधीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अभिन्नश्याम गुप्ता]]{{spaces|10|type}}}}|[[जॉर्ज थॉमस]]|[[पुल्लेला गोपीचंद]]|[[जसिल पी. इस्माइल]]|[[मार्कोस ब्रिस्टोव]]|[[निखिल कानेटकर]]|[[व्हिन्सेंट लोबो]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अपर्णा पोपट]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जिंतेदर कुमार (मुष्टियोद्धा, जन्म १९७७)|जिंतेदर कुमार]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[सतेंद्र कुमार]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[समरेश जंग]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[श्वेता चौधरी]]|[[शीला कनुंगो]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[नीलम जसवंत सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[अक्रम शाह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[सोम बहादूर पन]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[शोकिंदर तोमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[अनिल कुमार मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[विक्रम भटनागर]]|[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[विवेक सिंह]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अंजली भागवत]]|[[अनुजा जंग]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १६ मार्च २००६ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || १७ मार्च २००६ || [[अरुण मुसुगेसन]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६२ कि.ग्रा.|पुरुष ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || १९ मार्च २००६ || [[मोहम्मद असदुल्लाह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २० मार्च २००६ || [[मोनिका देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ मार्च २००६ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || २२ मार्च २००६ || [[सिंपल कौर बुमराह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५+ कि.ग्रा.|महिला ७५+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[राजविंदर कौर]]|[[चित्रा सोमन]]|[[मनजीत कौर]]|[[पिंकी प्रामाणिक]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६९ कि.ग्रा.|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१ कि.ग्रा.|पुरुष ९१ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ मार्च २००६ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हेलेन मेरी]]{{spaces|10|type}}}}|[[कांती बा]]|[[निलीमा कुजुर]]|[[राजविंदर कौर (भारतीय हॉकी खेळाडू)|राजविंदर कौर]]|[[सुमरई तेते]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[सुभद्रा प्रधान]]|[[असुंता लक्रा]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[ममता खराब]]|[[जसजीत कौर हांडा]]|[[सुरिंदर कौर]]|[[सबा अंजुम करीम]]|[[संगगई चानू]]|[[सरिता लक्रा]]|[[रजनी बाला]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[न्गांगबम सोनिया चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ४८ किलो|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[सुखन डे]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ५६ किलो|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]|[[दीपक शर्मा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[तेजस्विनी सावंत]]|[[लज्जाकुमारी गोस्वामी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[निशान सिंह गिल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[एशर नोरीया]]|[[रंजन सोढी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रितुल चॅटर्जी]]|[[जिग्नस चिठ्ठीबोम्मा]]|[[चिन्ना राजू श्रीथर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - पुरूष कम्पाउंड सांघिक|पुरुष कंपाउंड संघ]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[रंजन सोढी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[निर्मला देवी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[आशिष कुमार (जिम्नॅस्टिक्स खेळाडू)|आशिष कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील जिम्नॅस्टिक्स – पुरुष व्हॉल्ट|पुरुष व्हॉल्ट]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मानवजीत सिंग संधू|मानवजीत सिंह संधू]]|[[मनशेर सिंग|मनशेर सिंह]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५१ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मौमा दास]]{{spaces|10|type}}}}|[[पौलोमी घटक]]|[[शमिनी कुमारेसन]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[चेतन आनंद बुराडागुंटा]]{{spaces|10|type}}}}|[[पारूपल्ली कश्यप]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अदिती मुटाटकर]]|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[अपर्णा बालन]]|[[रुपेश कुमार के.टी.]]|[[वलियावीटिल दिजु]]|[[सनावे थॉमस]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[सानिया मिर्झा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[जोगिंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[एम.ए. प्रजुषा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला लांब उडी|महिला लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[हरवंत कौर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन एकेरी|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[चंद्रशेखर चौधरी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[संदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|संदीप सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[भरतकुमार छेत्री]]|[[अर्जुन हलप्पा]]|[[प्रभज्योत सिंग|प्रभज्योत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[दीपक ठाकूर]]|[[सर्वणजीत सिंह]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[तुषार खांडकर]]|[[राजपाल सिंह]]|[[शिवेंद्र सिंह]]|[[भारत कुमार चिकारा]]|[[धनंजय महाडिक (भारतीय हॉकी खेळाडू)|धनंजय महाडिक]]|[[विक्रम पिल्ले]]|[[दानिश मुजतबा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१० राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[नवज्योत चना]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[मलाइका गोएल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[संतोषी मात्सा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[प्रकाश नंजप्पा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अयोनिका पॉल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर एर पिस्तूल|महिला २५ मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गुरपाल सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन|पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५८ कि.ग्रा.|पुरुष ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[राजीव तोमर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[ललिता सेहरावत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[सत्यव्रत काडियान]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[गीतिका जाखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अँथनी अमलराज]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम सरिता देवी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला लाइटवेट|महिला लाइटवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम देवेंद्रो सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष लाइट फ्लायवेट|पुरुष लाइट फ्लायवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[मनदीप जांग्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[राजिंदर सिंह रहेलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७२+ कि.ग्रा.|पुरुष ७२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[रुपिंदर पाल सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[कोठाजित सिंग|कोठाजित सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[धरमवीर सिंग|धरमवीर सिंह]]|[[व्ही.आर. रघुनाथ]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[पी.आर. श्रीजेश]]|[[दानिश मुजतबा]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[एस.व्ही. सुनील]]|[[बीरेंद्र लाक्रा]]|[[आकाशदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|आकाशदीप सिंह]]|[[चिंग्लेन्सन सिंग|चिंग्लेन्सन सिंह]]|[[रमणदीप सिंग|रमणदीप सिंह]]|[[निक्कीन थिमय्या]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१४ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[गुरुराज पुजारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[परदीप सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष १०५ कि.ग्रा.|पुरुष १०५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[मेहुली घोष]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अंजुम मूदगिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[पूजा ढांडा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[मौसम खत्री]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनिका बत्रा]]|[[मौमा दास]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ४९ कि.ग्रा.|पुरुष ४९ किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनीष कौशिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[सौरव घोषाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सतीश कुमार (मुष्टियोद्धा)|सतीश कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१+ कि.ग्रा.|पुरुष ९१+ किलो]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[श्रीकांत किदंबी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[संकेत सरगर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[बिंद्याराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५५ कि.ग्रा.|महिला ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२२ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[श्रीकांत किदंबी]]{{spaces|10|type}}}}|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[बी. सुमित रेड्डी]]|[[लक्ष्य सेन]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[गायत्री गोपीचंद]]|[[त्रीसा जॉली]]|[[आकर्षी कश्यप]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०२२ || [[तुलिका मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ७८+ कि.ग्रा.|महिला ७८+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २०२२ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[अंशु मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[प्रियांका गोस्वामी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला १०,००० मीटर चालणे|महिला १०,००० मीटर चालणे]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[अविनाश साबळे]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस|पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सुनील बहादूर]]|[[नवनीत सिंह]]|[[चंदन कुमार सिंह]]|[[दिनेश कुमार]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – पुरुष चौकडी|पुरुष चौकडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अब्दुल्लाह अबुबाकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[सागर अहलावत]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९२+ कि.ग्रा.|पुरुष ९२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारतीय राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हरमनप्रीत कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[स्मृती मंधाना]]|[[तानिया भाटिया]]|[[यस्तिका भाटिया]]|[[हर्लीन देओल]]|[[राजेश्वरी गायकवाड]]|[[सभ्भीनेणी मेघना]]|[[स्नेह राणा]]|[[जेमिमाह रॉड्रिगेस]]|[[दीप्ती शर्मा]]|[[मेघना सिंग|मेघना सिंह]]|[[रेणुका सिंग|रेणुका सिंह]]|[[पूजा वस्त्रकार]]|[[शफाली वर्मा]]|[[राधा यादव]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[पी.आर. श्रीजेश]]{{spaces|10|type}}}}|[[क्रिशन पाठक]]|[[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]]|[[सुरेंद्र कुमार]]|[[हरमनप्रीत सिंग (हॉकी खेळाडू)|हरमनप्रीत सिंह]]|[[अमित रोहिदास]]|[[जुगराज सिंग|जुगराज सिंह]]|[[जर्मनप्रीत सिंग|जर्मनप्रीत सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[हार्दिक सिंग|हार्दिक सिंह]]|[[विवेक प्रसाद]]|[[शमशेर सिंग (हॉकी खेळाडू)|शमशेर सिंह]]|[[नीलकांत शर्मा]]|[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंह]]|[[गुरजंत सिंग|गुरजंत सिंह]]|[[ललित उपाध्याय]]|[[अभिषेक नैन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[ऋषिकांत सिंह चनंबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[मुथूपंडी राजा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[ग्यानेश्वरी यादव]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[सर्वेश कुशारे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष उंच उडी|पुरुष उंच उडी]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[अजया बाबू वल्लूरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७९ कि.ग्रा.|पुरुष ७९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[हरजिंदर कौर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[गुलवीर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०,००० मीटर|पुरुष १०,००० मीटर]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मोहम्मद बसिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२६ || [[लवप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ११०+ कि.ग्रा.|पुरुष ११०+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[यामिनी मौर्या]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रवीण चित्रवेल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जदुमनी सिंह मंडेनगबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[शुभम जुयल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[लवलिना बोर्गोहेन]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[नरेंदर बेरवाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९०+ कि.ग्रा.|पुरुष ९०+ किलो]] |} ==कांस्य पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य खेळ]] (१९३४ - १९५०)''' |- | align="center" colspan="6" |''[[चित्र:British_Raj_Red_Ensign.svg|20px]] [[ब्रिटिश भारत]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || ११ ऑगस्ट १९३४ || [[रशिद अन्वर]] || {{flagicon|ENG}} [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळ|१९३४ लंडन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळामधील कुस्ती – पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[दिनेश खन्ना]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[हुकूम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष लाइट हेवीवेट|पुरुष लाइट हेवीवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[अलेक्झांडर नेव्हिस]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[शिवाजी भोसले (मुष्टियोद्धा)|शिवाजी भोसले]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[मुनिस्वामी वेणू]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[ष्णमुग वेलीस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[राधे श्याम (कुस्ती खेळाडू)|राधे श्याम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{bronze medal}} || १० ऑगस्ट १९७८ || [[सुरेश बाबू]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अमी घिया]]|[[कंवल ठाकर सिंह]]}}}} || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[बिरेंद्र सिंह थापा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[ईश्वर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[चेनंदा सी. मचाईया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शरद चौहान]]|[[रामकृष्णन विजय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[जयप्रकाश कंगार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |} pvppx4wfb8ca79l6ej7tdk9364slggr 2699865 2699864 2026-08-07T05:38:27Z Aditya tamhankar 80177 /* कांस्य पदक */ 2699865 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारताने आतापर्यंत [[राष्ट्रकुल खेळ]] या खेळांमध्ये मिळवलेल्या सर्व पदकांची आहे. ==सहभाग सारांश== {{col-begin}} {{col-2}} === स्पर्धेनुसार सहभाग व पदकसंख्या=== {{col-2}} === खेळांप्रमाणे पदकसंख्या === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- !खेळ |style="background:gold; width:4.5em; font-weight:bold;"|सुवर्ण |style="background:silver; width:4.5em; font-weight:bold;"|रौप्य |style="background:#cc9966; width:4.5em; font-weight:bold;"|कांस्य !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|एकूण |- |align=left| [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || ६३ || ४४ || २८ || १३५ |- |align=left| [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || ४९ || ३९ || २६ || ११४ |- |align=left| [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || ४७ || ५७ || ३७ || १४१ |- |align=left| [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || १८ || १६ || २० || ५४ |- |align=left| [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || १० || ८ || १३ || ३१ |- |align=left| [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[अ‍ॅथलेटिक्स]] || ९ || २१ || २२ || ५२ |- |align=left| [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || १० || १५ || १३ || २८ |- |align=left| [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || ३ || १ || ४ || ८ |- |align=left| [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || २ || ६ || ७ || १५ |- |align=left| [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || १ || ४ || १ || ६ |- |align=left| [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || १ || २ || २ || ५ |- |align=left| [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || १ || १ || २ || ४ |- |align=left| [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || १ || १ || ० || २ |- |align=left| [[File:Powerlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन|दिव्यांग भारोत्तोलन]] || ० || ० || २ || २ |- |align=left| [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || ० || १ || २ || ३ |- |align=left| [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || ० || १ || ० || १ |- |align=left| [[File:Swimming pictogram.svg|20px|जलतरण]][[जलतरण]] || ० || ० || १ || १ |- | colspan="4" | '''एकूण''' || '''६०२''' |} {{col-end}} ==सुवर्ण पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मिल्खा सिंग]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ४४० यार्ड|पुरुष ४४० यार्ड]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लिलाराम संगवान]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिशंभर सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[भिम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेद प्रकाश]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[उदय चंद]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[हरिश्चंद्र माधव बिराजदार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रेम नाथ]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जागरूप सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रघुनाथ पवार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतबीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एकंबरम करुणाकरन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[प्रकाश पडुकोण]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रामचंद्र सारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[महाबीर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर १९८२ || [[सईद मोदी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधार मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८६ कि.ग्रा.|पुरुष ८६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ट्रॅप|पुरुष ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]]<br>[[मानवजीत सिंग संधू]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ|पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सथीशा राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[समीर आंबेकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[मोराद अली खान]]<br>[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[मुकेश कुमार (नेमबाज)|मुकेश कुमार]]<br>[[भंवरलाल ढाका]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[महावीर सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[मोहम्मद अली कमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अमनदीप कौर (हॉकी खेळाडू)|अमनदीप कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[सुमरई तेते]]|[[सुमन बाला]]|[[कांती बा]]|[[सिता गुस्सैन]]|[[तिंगाँगलैइमा चानू]]|[[हेलेन मेरी]]|[[पाकपी देवी नगासेपम]]|[[सूरजलता देवी]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[मनजिंदर कौर]]|[[संगगई चानू]]|[[प्रीतम राणी सिवच]]|[[ममता खराब]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[सबा अंजुम करीम]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[चरण सिंह (भारतीय नेमबाज)|चरण सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[रमेश कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रमेश कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[कृष्ण कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[पलविंदर सिंह चीमा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]]<br>[[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[सरोजा झुठू]]<br>[[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[जसपाल राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[रोनक पंडित]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]]<br>[[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अनुजा जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १६ मार्च २००६ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || १८ मार्च २००६ || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५८ कि.ग्रा.|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २२ मार्च २००६ || [[गीता राणी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला +७५ कि.ग्रा.|महिला +७५ किलो]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[शुभजित साहा]]|[[सौम्यदीप रॉय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || २६ मार्च २००६ || [[अखिल कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]]<br>[[राही सरनोबत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[रविंदर सिंह (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रविंदर सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ६० कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिल कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[संजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ५८ किलो|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ६९ किलो|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल एकेरी|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[राजेंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[गीता फोगट]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अलका तोमर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५९ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिता शेओरन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपिका कुमारी]]|[[डोला बॅनर्जी]]|[[बॉम्बेला देवी लैशराम]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह सांघिक|महिला रिकर्व्ह संघ]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]]<br>[[इमरान हसन खान]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन एकेरी|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[नरसिंग यादव|नरसिंह पंचम यादव]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[दीपिका कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक|महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[राहुल बॅनर्जी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी – पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक|पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सोमदेव देववर्मन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[कृष्णा पुनिया]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]]<br>[[अन्नुराज सिंग|अन्नुराज सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनजीत कौर]]|[[सिनी जोस]]|[[अश्विनी अकुंजी]]|[[मनदीप कौर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शुभजित साहा]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (मुष्टियोद्धा)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – लाइट वेल्टरवेट|पुरुष लाइट वेल्टरवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[सुरंजोय सिंग|सुरंजोय सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[परमजीत समोटा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – सुपर हेवीवेट|पुरुष सुपर हेवीवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[ज्वाला गुट्टा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[सुखन डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{gold medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अपूर्वी चंदेला]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[राही सरनोबत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[जितू राय]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[अमित कुमार दहिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॉश – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || [[पारूपल्ली कश्यप]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ एप्रिल २०१८ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[रगला वेंकट राहुल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ८५ कि.ग्रा.|पुरुष ८५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[पूनम यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[मनू भाकर]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मनिका बत्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[मधुरिका पाटकर]]|[[मौमा दास]]|[[सुतिर्था मुखर्जी]]|[[पूजा सहस्रबुद्धे]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[जितू राय]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[अँथनी अमलराज]]|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[प्रणव चोप्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[एच.एस. प्रणॉय]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[एन. सिक्की रेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[ऋत्विका गड्डे]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]|[[श्रीकांत किदंबी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] ||[[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{gold medal}} || १० एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ११ एप्रिल २०१८ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[राहुल आवरे]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अनीश भानवाला]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मेरी कॉम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[गौरव सोलंकी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सुमित मलिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनिका बत्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विकास कृष्ण यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{gold medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४९ कि.ग्रा.|महिला ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[जेरेमी लालरिन्नुंगा]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[अचिंता शेउली]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७३ कि.ग्रा.|पुरुष ७३ किलो]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रुपा रानी तिर्के]]|[[नयनमोनी सैकिया]]|[[लवली चौबे]]|[[पिंकी सिंह]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – महिला चौकडी|महिला चौकडी]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[दीपक पुनिया (पैलवान)|दीपक पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[रविकुमार दहिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[नवीन मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[भाविना पटेल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis - Paralympic pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी सी३—५|महिला एकेरी सी३—५]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[नीतू घंघास]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला मिनिममवेट|महिला मिनिममवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[एल्डहोस पॉल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[निखत झरीन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[श्रीजा अकुला]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[लक्ष्य सेन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[चिराग शेट्टी]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[शर्मिला धनखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला गोळाफेक एफ५७|महिला गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[दिलीप महादू गावित]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[अस्मिता डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[हर्ष सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिती पंवर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५४ कि.ग्रा.|महिला ५४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जॅस्मीन लंबोरिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सोमन राणा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[साक्षी चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५१ कि.ग्रा.|महिला ५१ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिया घंघास]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ६० कि.ग्रा.|महिला ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अरुंधती चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ७० कि.ग्रा.|महिला ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सचिन सिवच]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अंकुश पंघाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ८० कि.ग्रा.|पुरुष ८० किलो]] |} ==रजत पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लक्ष्मीकांत पांडे]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रवीण कुमार सोबती]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष हातोडाफेक|पुरुष हातोडाफेक]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहनलाल घोष]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शामराव साबळे]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सज्जन सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मारुती माने]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[चंद्रा नारायण]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५१ कि.ग्रा.|पुरुष ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अनिल मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शिवाजी चिंगळे]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[नेत्रपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[दादू चौगुले]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगदीश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]]|[[मोंहिदर लाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गुरुनंदन कोंबिया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिजय कुमार सत्पथी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुरिंदर मारवाह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गोपाळ मरुथचेलम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सोरोनोमथ्थु रामास्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८२.५ कि.ग्रा.|पुरुष ८२.५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार गर्ग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रणधीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अभिन्नश्याम गुप्ता]]{{spaces|10|type}}}}|[[जॉर्ज थॉमस]]|[[पुल्लेला गोपीचंद]]|[[जसिल पी. इस्माइल]]|[[मार्कोस ब्रिस्टोव]]|[[निखिल कानेटकर]]|[[व्हिन्सेंट लोबो]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अपर्णा पोपट]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जिंतेदर कुमार (मुष्टियोद्धा, जन्म १९७७)|जिंतेदर कुमार]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[सतेंद्र कुमार]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[समरेश जंग]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[श्वेता चौधरी]]|[[शीला कनुंगो]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[नीलम जसवंत सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[अक्रम शाह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[सोम बहादूर पन]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[शोकिंदर तोमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[अनिल कुमार मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[विक्रम भटनागर]]|[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[विवेक सिंह]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अंजली भागवत]]|[[अनुजा जंग]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १६ मार्च २००६ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || १७ मार्च २००६ || [[अरुण मुसुगेसन]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६२ कि.ग्रा.|पुरुष ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || १९ मार्च २००६ || [[मोहम्मद असदुल्लाह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २० मार्च २००६ || [[मोनिका देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ मार्च २००६ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || २२ मार्च २००६ || [[सिंपल कौर बुमराह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५+ कि.ग्रा.|महिला ७५+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[राजविंदर कौर]]|[[चित्रा सोमन]]|[[मनजीत कौर]]|[[पिंकी प्रामाणिक]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६९ कि.ग्रा.|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१ कि.ग्रा.|पुरुष ९१ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ मार्च २००६ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हेलेन मेरी]]{{spaces|10|type}}}}|[[कांती बा]]|[[निलीमा कुजुर]]|[[राजविंदर कौर (भारतीय हॉकी खेळाडू)|राजविंदर कौर]]|[[सुमरई तेते]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[सुभद्रा प्रधान]]|[[असुंता लक्रा]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[ममता खराब]]|[[जसजीत कौर हांडा]]|[[सुरिंदर कौर]]|[[सबा अंजुम करीम]]|[[संगगई चानू]]|[[सरिता लक्रा]]|[[रजनी बाला]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[न्गांगबम सोनिया चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ४८ किलो|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[सुखन डे]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ५६ किलो|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]|[[दीपक शर्मा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[तेजस्विनी सावंत]]|[[लज्जाकुमारी गोस्वामी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[निशान सिंह गिल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[एशर नोरीया]]|[[रंजन सोढी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रितुल चॅटर्जी]]|[[जिग्नस चिठ्ठीबोम्मा]]|[[चिन्ना राजू श्रीथर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - पुरूष कम्पाउंड सांघिक|पुरुष कंपाउंड संघ]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[रंजन सोढी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[निर्मला देवी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[आशिष कुमार (जिम्नॅस्टिक्स खेळाडू)|आशिष कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील जिम्नॅस्टिक्स – पुरुष व्हॉल्ट|पुरुष व्हॉल्ट]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मानवजीत सिंग संधू|मानवजीत सिंह संधू]]|[[मनशेर सिंग|मनशेर सिंह]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५१ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मौमा दास]]{{spaces|10|type}}}}|[[पौलोमी घटक]]|[[शमिनी कुमारेसन]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[चेतन आनंद बुराडागुंटा]]{{spaces|10|type}}}}|[[पारूपल्ली कश्यप]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अदिती मुटाटकर]]|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[अपर्णा बालन]]|[[रुपेश कुमार के.टी.]]|[[वलियावीटिल दिजु]]|[[सनावे थॉमस]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[सानिया मिर्झा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[जोगिंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[एम.ए. प्रजुषा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला लांब उडी|महिला लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[हरवंत कौर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन एकेरी|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[चंद्रशेखर चौधरी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[संदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|संदीप सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[भरतकुमार छेत्री]]|[[अर्जुन हलप्पा]]|[[प्रभज्योत सिंग|प्रभज्योत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[दीपक ठाकूर]]|[[सर्वणजीत सिंह]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[तुषार खांडकर]]|[[राजपाल सिंह]]|[[शिवेंद्र सिंह]]|[[भारत कुमार चिकारा]]|[[धनंजय महाडिक (भारतीय हॉकी खेळाडू)|धनंजय महाडिक]]|[[विक्रम पिल्ले]]|[[दानिश मुजतबा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१० राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[नवज्योत चना]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[मलाइका गोएल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[संतोषी मात्सा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[प्रकाश नंजप्पा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अयोनिका पॉल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर एर पिस्तूल|महिला २५ मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गुरपाल सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन|पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५८ कि.ग्रा.|पुरुष ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[राजीव तोमर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[ललिता सेहरावत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[सत्यव्रत काडियान]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[गीतिका जाखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अँथनी अमलराज]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम सरिता देवी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला लाइटवेट|महिला लाइटवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम देवेंद्रो सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष लाइट फ्लायवेट|पुरुष लाइट फ्लायवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[मनदीप जांग्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[राजिंदर सिंह रहेलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७२+ कि.ग्रा.|पुरुष ७२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[रुपिंदर पाल सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[कोठाजित सिंग|कोठाजित सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[धरमवीर सिंग|धरमवीर सिंह]]|[[व्ही.आर. रघुनाथ]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[पी.आर. श्रीजेश]]|[[दानिश मुजतबा]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[एस.व्ही. सुनील]]|[[बीरेंद्र लाक्रा]]|[[आकाशदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|आकाशदीप सिंह]]|[[चिंग्लेन्सन सिंग|चिंग्लेन्सन सिंह]]|[[रमणदीप सिंग|रमणदीप सिंह]]|[[निक्कीन थिमय्या]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१४ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[गुरुराज पुजारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[परदीप सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष १०५ कि.ग्रा.|पुरुष १०५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[मेहुली घोष]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अंजुम मूदगिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[पूजा ढांडा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[मौसम खत्री]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनिका बत्रा]]|[[मौमा दास]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ४९ कि.ग्रा.|पुरुष ४९ किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनीष कौशिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[सौरव घोषाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सतीश कुमार (मुष्टियोद्धा)|सतीश कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१+ कि.ग्रा.|पुरुष ९१+ किलो]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[श्रीकांत किदंबी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[संकेत सरगर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[बिंद्याराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५५ कि.ग्रा.|महिला ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२२ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[श्रीकांत किदंबी]]{{spaces|10|type}}}}|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[बी. सुमित रेड्डी]]|[[लक्ष्य सेन]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[गायत्री गोपीचंद]]|[[त्रीसा जॉली]]|[[आकर्षी कश्यप]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०२२ || [[तुलिका मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ७८+ कि.ग्रा.|महिला ७८+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २०२२ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[अंशु मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[प्रियांका गोस्वामी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला १०,००० मीटर चालणे|महिला १०,००० मीटर चालणे]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[अविनाश साबळे]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस|पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सुनील बहादूर]]|[[नवनीत सिंह]]|[[चंदन कुमार सिंह]]|[[दिनेश कुमार]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – पुरुष चौकडी|पुरुष चौकडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अब्दुल्लाह अबुबाकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[सागर अहलावत]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९२+ कि.ग्रा.|पुरुष ९२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारतीय राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हरमनप्रीत कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[स्मृती मंधाना]]|[[तानिया भाटिया]]|[[यस्तिका भाटिया]]|[[हर्लीन देओल]]|[[राजेश्वरी गायकवाड]]|[[सभ्भीनेणी मेघना]]|[[स्नेह राणा]]|[[जेमिमाह रॉड्रिगेस]]|[[दीप्ती शर्मा]]|[[मेघना सिंग|मेघना सिंह]]|[[रेणुका सिंग|रेणुका सिंह]]|[[पूजा वस्त्रकार]]|[[शफाली वर्मा]]|[[राधा यादव]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[पी.आर. श्रीजेश]]{{spaces|10|type}}}}|[[क्रिशन पाठक]]|[[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]]|[[सुरेंद्र कुमार]]|[[हरमनप्रीत सिंग (हॉकी खेळाडू)|हरमनप्रीत सिंह]]|[[अमित रोहिदास]]|[[जुगराज सिंग|जुगराज सिंह]]|[[जर्मनप्रीत सिंग|जर्मनप्रीत सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[हार्दिक सिंग|हार्दिक सिंह]]|[[विवेक प्रसाद]]|[[शमशेर सिंग (हॉकी खेळाडू)|शमशेर सिंह]]|[[नीलकांत शर्मा]]|[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंह]]|[[गुरजंत सिंग|गुरजंत सिंह]]|[[ललित उपाध्याय]]|[[अभिषेक नैन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[ऋषिकांत सिंह चनंबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[मुथूपंडी राजा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[ग्यानेश्वरी यादव]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[सर्वेश कुशारे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष उंच उडी|पुरुष उंच उडी]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[अजया बाबू वल्लूरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७९ कि.ग्रा.|पुरुष ७९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[हरजिंदर कौर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[गुलवीर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०,००० मीटर|पुरुष १०,००० मीटर]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मोहम्मद बसिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२६ || [[लवप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ११०+ कि.ग्रा.|पुरुष ११०+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[यामिनी मौर्या]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रवीण चित्रवेल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जदुमनी सिंह मंडेनगबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[शुभम जुयल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[लवलिना बोर्गोहेन]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[नरेंदर बेरवाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९०+ कि.ग्रा.|पुरुष ९०+ किलो]] |} ==कांस्य पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य खेळ]] (१९३४ - १९५०)''' |- | align="center" colspan="6" |''[[चित्र:British_Raj_Red_Ensign.svg|20px]] [[ब्रिटिश भारत]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || ११ ऑगस्ट १९३४ || [[रशिद अन्वर]] || {{flagicon|ENG}} [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळ|१९३४ लंडन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळामधील कुस्ती – पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[दिनेश खन्ना]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[हुकूम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष लाइट हेवीवेट|पुरुष लाइट हेवीवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[अलेक्झांडर नेव्हिस]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[शिवाजी भोसले (मुष्टियोद्धा)|शिवाजी भोसले]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[मुनिस्वामी वेणू]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[ष्णमुग वेलीस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[राधे श्याम (कुस्ती खेळाडू)|राधे श्याम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{bronze medal}} || १० ऑगस्ट १९७८ || [[सुरेश बाबू]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अमी घिया]]|[[कंवल ठाकर सिंह]]}}}} || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[बिरेंद्र सिंह थापा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[ईश्वर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[चेनंदा सी. मचाईया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शरद चौहान (भारतीय नेमबाज)|शरद चौहान]]|[[रामकृष्णन विजय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[जयप्रकाश कंगार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |} dubbzzcz9x5zeyvwtszf6h98tl0ezo4 2699867 2699865 2026-08-07T05:44:08Z Aditya tamhankar 80177 /* कांस्य पदक */ 2699867 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारताने आतापर्यंत [[राष्ट्रकुल खेळ]] या खेळांमध्ये मिळवलेल्या सर्व पदकांची आहे. ==सहभाग सारांश== {{col-begin}} {{col-2}} === स्पर्धेनुसार सहभाग व पदकसंख्या=== {{col-2}} === खेळांप्रमाणे पदकसंख्या === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- !खेळ |style="background:gold; width:4.5em; font-weight:bold;"|सुवर्ण |style="background:silver; width:4.5em; font-weight:bold;"|रौप्य |style="background:#cc9966; width:4.5em; font-weight:bold;"|कांस्य !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|एकूण |- |align=left| [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || ६३ || ४४ || २८ || १३५ |- |align=left| [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || ४९ || ३९ || २६ || ११४ |- |align=left| [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || ४७ || ५७ || ३७ || १४१ |- |align=left| [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || १८ || १६ || २० || ५४ |- |align=left| [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || १० || ८ || १३ || ३१ |- |align=left| [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[अ‍ॅथलेटिक्स]] || ९ || २१ || २२ || ५२ |- |align=left| [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || १० || १५ || १३ || २८ |- |align=left| [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || ३ || १ || ४ || ८ |- |align=left| [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || २ || ६ || ७ || १५ |- |align=left| [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || १ || ४ || १ || ६ |- |align=left| [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || १ || २ || २ || ५ |- |align=left| [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || १ || १ || २ || ४ |- |align=left| [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || १ || १ || ० || २ |- |align=left| [[File:Powerlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन|दिव्यांग भारोत्तोलन]] || ० || ० || २ || २ |- |align=left| [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || ० || १ || २ || ३ |- |align=left| [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || ० || १ || ० || १ |- |align=left| [[File:Swimming pictogram.svg|20px|जलतरण]][[जलतरण]] || ० || ० || १ || १ |- | colspan="4" | '''एकूण''' || '''६०२''' |} {{col-end}} ==सुवर्ण पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मिल्खा सिंग]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ४४० यार्ड|पुरुष ४४० यार्ड]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लिलाराम संगवान]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिशंभर सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[भिम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेद प्रकाश]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[उदय चंद]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[हरिश्चंद्र माधव बिराजदार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रेम नाथ]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जागरूप सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रघुनाथ पवार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतबीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एकंबरम करुणाकरन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[प्रकाश पडुकोण]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रामचंद्र सारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[महाबीर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर १९८२ || [[सईद मोदी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधार मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८६ कि.ग्रा.|पुरुष ८६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ट्रॅप|पुरुष ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]]<br>[[मानवजीत सिंग संधू]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ|पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सथीशा राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[समीर आंबेकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[मोराद अली खान]]<br>[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[मुकेश कुमार (नेमबाज)|मुकेश कुमार]]<br>[[भंवरलाल ढाका]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[महावीर सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[मोहम्मद अली कमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अमनदीप कौर (हॉकी खेळाडू)|अमनदीप कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[सुमरई तेते]]|[[सुमन बाला]]|[[कांती बा]]|[[सिता गुस्सैन]]|[[तिंगाँगलैइमा चानू]]|[[हेलेन मेरी]]|[[पाकपी देवी नगासेपम]]|[[सूरजलता देवी]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[मनजिंदर कौर]]|[[संगगई चानू]]|[[प्रीतम राणी सिवच]]|[[ममता खराब]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[सबा अंजुम करीम]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[चरण सिंह (भारतीय नेमबाज)|चरण सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[रमेश कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रमेश कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[कृष्ण कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[पलविंदर सिंह चीमा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]]<br>[[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[सरोजा झुठू]]<br>[[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[जसपाल राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[रोनक पंडित]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]]<br>[[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अनुजा जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १६ मार्च २००६ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || १८ मार्च २००६ || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५८ कि.ग्रा.|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २२ मार्च २००६ || [[गीता राणी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला +७५ कि.ग्रा.|महिला +७५ किलो]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[शुभजित साहा]]|[[सौम्यदीप रॉय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || २६ मार्च २००६ || [[अखिल कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]]<br>[[राही सरनोबत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[रविंदर सिंह (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रविंदर सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ६० कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिल कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[संजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ५८ किलो|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ६९ किलो|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल एकेरी|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[राजेंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[गीता फोगट]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अलका तोमर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५९ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिता शेओरन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपिका कुमारी]]|[[डोला बॅनर्जी]]|[[बॉम्बेला देवी लैशराम]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह सांघिक|महिला रिकर्व्ह संघ]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]]<br>[[इमरान हसन खान]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन एकेरी|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[नरसिंग यादव|नरसिंह पंचम यादव]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[दीपिका कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक|महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[राहुल बॅनर्जी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी – पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक|पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सोमदेव देववर्मन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[कृष्णा पुनिया]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]]<br>[[अन्नुराज सिंग|अन्नुराज सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनजीत कौर]]|[[सिनी जोस]]|[[अश्विनी अकुंजी]]|[[मनदीप कौर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शुभजित साहा]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (मुष्टियोद्धा)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – लाइट वेल्टरवेट|पुरुष लाइट वेल्टरवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[सुरंजोय सिंग|सुरंजोय सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[परमजीत समोटा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – सुपर हेवीवेट|पुरुष सुपर हेवीवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[ज्वाला गुट्टा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[सुखन डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{gold medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अपूर्वी चंदेला]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[राही सरनोबत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[जितू राय]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[अमित कुमार दहिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॉश – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || [[पारूपल्ली कश्यप]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ एप्रिल २०१८ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[रगला वेंकट राहुल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ८५ कि.ग्रा.|पुरुष ८५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[पूनम यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[मनू भाकर]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मनिका बत्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[मधुरिका पाटकर]]|[[मौमा दास]]|[[सुतिर्था मुखर्जी]]|[[पूजा सहस्रबुद्धे]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[जितू राय]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[अँथनी अमलराज]]|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[प्रणव चोप्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[एच.एस. प्रणॉय]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[एन. सिक्की रेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[ऋत्विका गड्डे]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]|[[श्रीकांत किदंबी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] ||[[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{gold medal}} || १० एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ११ एप्रिल २०१८ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[राहुल आवरे]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अनीश भानवाला]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मेरी कॉम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[गौरव सोलंकी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सुमित मलिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनिका बत्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विकास कृष्ण यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{gold medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४९ कि.ग्रा.|महिला ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[जेरेमी लालरिन्नुंगा]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[अचिंता शेउली]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७३ कि.ग्रा.|पुरुष ७३ किलो]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रुपा रानी तिर्के]]|[[नयनमोनी सैकिया]]|[[लवली चौबे]]|[[पिंकी सिंह]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – महिला चौकडी|महिला चौकडी]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[दीपक पुनिया (पैलवान)|दीपक पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[रविकुमार दहिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[नवीन मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[भाविना पटेल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis - Paralympic pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी सी३—५|महिला एकेरी सी३—५]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[नीतू घंघास]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला मिनिममवेट|महिला मिनिममवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[एल्डहोस पॉल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[निखत झरीन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[श्रीजा अकुला]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[लक्ष्य सेन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[चिराग शेट्टी]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[शर्मिला धनखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला गोळाफेक एफ५७|महिला गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[दिलीप महादू गावित]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[अस्मिता डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[हर्ष सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिती पंवर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५४ कि.ग्रा.|महिला ५४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जॅस्मीन लंबोरिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सोमन राणा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[साक्षी चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५१ कि.ग्रा.|महिला ५१ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिया घंघास]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ६० कि.ग्रा.|महिला ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अरुंधती चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ७० कि.ग्रा.|महिला ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सचिन सिवच]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अंकुश पंघाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ८० कि.ग्रा.|पुरुष ८० किलो]] |} ==रजत पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लक्ष्मीकांत पांडे]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रवीण कुमार सोबती]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष हातोडाफेक|पुरुष हातोडाफेक]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहनलाल घोष]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शामराव साबळे]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सज्जन सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मारुती माने]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[चंद्रा नारायण]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५१ कि.ग्रा.|पुरुष ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अनिल मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शिवाजी चिंगळे]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[नेत्रपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[दादू चौगुले]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगदीश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]]|[[मोंहिदर लाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गुरुनंदन कोंबिया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिजय कुमार सत्पथी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुरिंदर मारवाह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गोपाळ मरुथचेलम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सोरोनोमथ्थु रामास्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८२.५ कि.ग्रा.|पुरुष ८२.५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार गर्ग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रणधीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अभिन्नश्याम गुप्ता]]{{spaces|10|type}}}}|[[जॉर्ज थॉमस]]|[[पुल्लेला गोपीचंद]]|[[जसिल पी. इस्माइल]]|[[मार्कोस ब्रिस्टोव]]|[[निखिल कानेटकर]]|[[व्हिन्सेंट लोबो]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अपर्णा पोपट]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जिंतेदर कुमार (मुष्टियोद्धा, जन्म १९७७)|जिंतेदर कुमार]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[सतेंद्र कुमार]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[समरेश जंग]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[श्वेता चौधरी]]|[[शीला कनुंगो]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[नीलम जसवंत सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[अक्रम शाह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[सोम बहादूर पन]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[शोकिंदर तोमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[अनिल कुमार मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[विक्रम भटनागर]]|[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[विवेक सिंह]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अंजली भागवत]]|[[अनुजा जंग]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १६ मार्च २००६ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || १७ मार्च २००६ || [[अरुण मुसुगेसन]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६२ कि.ग्रा.|पुरुष ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || १९ मार्च २००६ || [[मोहम्मद असदुल्लाह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २० मार्च २००६ || [[मोनिका देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ मार्च २००६ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || २२ मार्च २००६ || [[सिंपल कौर बुमराह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५+ कि.ग्रा.|महिला ७५+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[राजविंदर कौर]]|[[चित्रा सोमन]]|[[मनजीत कौर]]|[[पिंकी प्रामाणिक]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६९ कि.ग्रा.|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१ कि.ग्रा.|पुरुष ९१ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ मार्च २००६ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हेलेन मेरी]]{{spaces|10|type}}}}|[[कांती बा]]|[[निलीमा कुजुर]]|[[राजविंदर कौर (भारतीय हॉकी खेळाडू)|राजविंदर कौर]]|[[सुमरई तेते]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[सुभद्रा प्रधान]]|[[असुंता लक्रा]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[ममता खराब]]|[[जसजीत कौर हांडा]]|[[सुरिंदर कौर]]|[[सबा अंजुम करीम]]|[[संगगई चानू]]|[[सरिता लक्रा]]|[[रजनी बाला]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[न्गांगबम सोनिया चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ४८ किलो|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[सुखन डे]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ५६ किलो|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]|[[दीपक शर्मा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[तेजस्विनी सावंत]]|[[लज्जाकुमारी गोस्वामी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[निशान सिंह गिल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[एशर नोरीया]]|[[रंजन सोढी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रितुल चॅटर्जी]]|[[जिग्नस चिठ्ठीबोम्मा]]|[[चिन्ना राजू श्रीथर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - पुरूष कम्पाउंड सांघिक|पुरुष कंपाउंड संघ]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[रंजन सोढी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[निर्मला देवी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[आशिष कुमार (जिम्नॅस्टिक्स खेळाडू)|आशिष कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील जिम्नॅस्टिक्स – पुरुष व्हॉल्ट|पुरुष व्हॉल्ट]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मानवजीत सिंग संधू|मानवजीत सिंह संधू]]|[[मनशेर सिंग|मनशेर सिंह]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५१ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मौमा दास]]{{spaces|10|type}}}}|[[पौलोमी घटक]]|[[शमिनी कुमारेसन]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[चेतन आनंद बुराडागुंटा]]{{spaces|10|type}}}}|[[पारूपल्ली कश्यप]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अदिती मुटाटकर]]|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[अपर्णा बालन]]|[[रुपेश कुमार के.टी.]]|[[वलियावीटिल दिजु]]|[[सनावे थॉमस]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[सानिया मिर्झा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[जोगिंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[एम.ए. प्रजुषा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला लांब उडी|महिला लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[हरवंत कौर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन एकेरी|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[चंद्रशेखर चौधरी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[संदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|संदीप सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[भरतकुमार छेत्री]]|[[अर्जुन हलप्पा]]|[[प्रभज्योत सिंग|प्रभज्योत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[दीपक ठाकूर]]|[[सर्वणजीत सिंह]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[तुषार खांडकर]]|[[राजपाल सिंह]]|[[शिवेंद्र सिंह]]|[[भारत कुमार चिकारा]]|[[धनंजय महाडिक (भारतीय हॉकी खेळाडू)|धनंजय महाडिक]]|[[विक्रम पिल्ले]]|[[दानिश मुजतबा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१० राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[नवज्योत चना]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[मलाइका गोएल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[संतोषी मात्सा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[प्रकाश नंजप्पा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अयोनिका पॉल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर एर पिस्तूल|महिला २५ मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गुरपाल सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन|पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५८ कि.ग्रा.|पुरुष ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[राजीव तोमर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[ललिता सेहरावत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[सत्यव्रत काडियान]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[गीतिका जाखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अँथनी अमलराज]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम सरिता देवी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला लाइटवेट|महिला लाइटवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम देवेंद्रो सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष लाइट फ्लायवेट|पुरुष लाइट फ्लायवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[मनदीप जांग्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[राजिंदर सिंह रहेलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७२+ कि.ग्रा.|पुरुष ७२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[रुपिंदर पाल सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[कोठाजित सिंग|कोठाजित सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[धरमवीर सिंग|धरमवीर सिंह]]|[[व्ही.आर. रघुनाथ]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[पी.आर. श्रीजेश]]|[[दानिश मुजतबा]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[एस.व्ही. सुनील]]|[[बीरेंद्र लाक्रा]]|[[आकाशदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|आकाशदीप सिंह]]|[[चिंग्लेन्सन सिंग|चिंग्लेन्सन सिंह]]|[[रमणदीप सिंग|रमणदीप सिंह]]|[[निक्कीन थिमय्या]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१४ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[गुरुराज पुजारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[परदीप सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष १०५ कि.ग्रा.|पुरुष १०५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[मेहुली घोष]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अंजुम मूदगिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[पूजा ढांडा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[मौसम खत्री]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनिका बत्रा]]|[[मौमा दास]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ४९ कि.ग्रा.|पुरुष ४९ किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनीष कौशिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[सौरव घोषाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सतीश कुमार (मुष्टियोद्धा)|सतीश कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१+ कि.ग्रा.|पुरुष ९१+ किलो]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[श्रीकांत किदंबी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[संकेत सरगर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[बिंद्याराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५५ कि.ग्रा.|महिला ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२२ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[श्रीकांत किदंबी]]{{spaces|10|type}}}}|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[बी. सुमित रेड्डी]]|[[लक्ष्य सेन]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[गायत्री गोपीचंद]]|[[त्रीसा जॉली]]|[[आकर्षी कश्यप]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०२२ || [[तुलिका मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ७८+ कि.ग्रा.|महिला ७८+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २०२२ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[अंशु मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[प्रियांका गोस्वामी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला १०,००० मीटर चालणे|महिला १०,००० मीटर चालणे]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[अविनाश साबळे]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस|पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सुनील बहादूर]]|[[नवनीत सिंह]]|[[चंदन कुमार सिंह]]|[[दिनेश कुमार]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – पुरुष चौकडी|पुरुष चौकडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अब्दुल्लाह अबुबाकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[सागर अहलावत]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९२+ कि.ग्रा.|पुरुष ९२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारतीय राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हरमनप्रीत कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[स्मृती मंधाना]]|[[तानिया भाटिया]]|[[यस्तिका भाटिया]]|[[हर्लीन देओल]]|[[राजेश्वरी गायकवाड]]|[[सभ्भीनेणी मेघना]]|[[स्नेह राणा]]|[[जेमिमाह रॉड्रिगेस]]|[[दीप्ती शर्मा]]|[[मेघना सिंग|मेघना सिंह]]|[[रेणुका सिंग|रेणुका सिंह]]|[[पूजा वस्त्रकार]]|[[शफाली वर्मा]]|[[राधा यादव]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[पी.आर. श्रीजेश]]{{spaces|10|type}}}}|[[क्रिशन पाठक]]|[[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]]|[[सुरेंद्र कुमार]]|[[हरमनप्रीत सिंग (हॉकी खेळाडू)|हरमनप्रीत सिंह]]|[[अमित रोहिदास]]|[[जुगराज सिंग|जुगराज सिंह]]|[[जर्मनप्रीत सिंग|जर्मनप्रीत सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[हार्दिक सिंग|हार्दिक सिंह]]|[[विवेक प्रसाद]]|[[शमशेर सिंग (हॉकी खेळाडू)|शमशेर सिंह]]|[[नीलकांत शर्मा]]|[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंह]]|[[गुरजंत सिंग|गुरजंत सिंह]]|[[ललित उपाध्याय]]|[[अभिषेक नैन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[ऋषिकांत सिंह चनंबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[मुथूपंडी राजा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[ग्यानेश्वरी यादव]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[सर्वेश कुशारे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष उंच उडी|पुरुष उंच उडी]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[अजया बाबू वल्लूरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७९ कि.ग्रा.|पुरुष ७९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[हरजिंदर कौर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[गुलवीर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०,००० मीटर|पुरुष १०,००० मीटर]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मोहम्मद बसिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२६ || [[लवप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ११०+ कि.ग्रा.|पुरुष ११०+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[यामिनी मौर्या]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रवीण चित्रवेल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जदुमनी सिंह मंडेनगबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[शुभम जुयल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[लवलिना बोर्गोहेन]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[नरेंदर बेरवाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९०+ कि.ग्रा.|पुरुष ९०+ किलो]] |} ==कांस्य पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य खेळ]] (१९३४ - १९५०)''' |- | align="center" colspan="6" |''[[चित्र:British_Raj_Red_Ensign.svg|20px]] [[ब्रिटिश भारत]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || ११ ऑगस्ट १९३४ || [[रशिद अन्वर]] || {{flagicon|ENG}} [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळ|१९३४ लंडन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळामधील कुस्ती – पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[दिनेश खन्ना]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[हुकूम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष लाइट हेवीवेट|पुरुष लाइट हेवीवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[अलेक्झांडर नेव्हिस]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[शिवाजी भोसले (मुष्टियोद्धा)|शिवाजी भोसले]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[मुनिस्वामी वेणू]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[ष्णमुग वेलीस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[राधे श्याम (कुस्ती खेळाडू)|राधे श्याम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{bronze medal}} || १० ऑगस्ट १९७८ || [[सुरेश बाबू]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अमी घिया]]|[[कंवल ठाकर सिंह]]}}}} || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[बिरेंद्र सिंह थापा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[ईश्वर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[चेनंदा सी. मचाईया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शरद चौहान (भारतीय नेमबाज)|शरद चौहान]]|[[रामकृष्णन विजय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[जयप्रकाश कंगार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[धर्मेंद्र सिंह यादव]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[नरेंद्र सिंह कोडन]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[राजिंदर कुमार धांगेर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ८६ कि.ग्रा.|पुरुष ८६ किलो]] |} bc9hd8vn6hnya1y991xjnqicxvj3rhh 2699870 2699867 2026-08-07T05:48:19Z Aditya tamhankar 80177 /* कांस्य पदक */ 2699870 wikitext text/x-wiki खालील यादी भारताने आतापर्यंत [[राष्ट्रकुल खेळ]] या खेळांमध्ये मिळवलेल्या सर्व पदकांची आहे. ==सहभाग सारांश== {{col-begin}} {{col-2}} === स्पर्धेनुसार सहभाग व पदकसंख्या=== {{col-2}} === खेळांप्रमाणे पदकसंख्या === {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%;" |- !खेळ |style="background:gold; width:4.5em; font-weight:bold;"|सुवर्ण |style="background:silver; width:4.5em; font-weight:bold;"|रौप्य |style="background:#cc9966; width:4.5em; font-weight:bold;"|कांस्य !style="width:4.5em; font-weight:bold;"|एकूण |- |align=left| [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || ६३ || ४४ || २८ || १३५ |- |align=left| [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || ४९ || ३९ || २६ || ११४ |- |align=left| [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || ४७ || ५७ || ३७ || १४१ |- |align=left| [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || १८ || १६ || २० || ५४ |- |align=left| [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || १० || ८ || १३ || ३१ |- |align=left| [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[अ‍ॅथलेटिक्स]] || ९ || २१ || २२ || ५२ |- |align=left| [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || १० || १५ || १३ || २८ |- |align=left| [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || ३ || १ || ४ || ८ |- |align=left| [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || २ || ६ || ७ || १५ |- |align=left| [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || १ || ४ || १ || ६ |- |align=left| [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || १ || २ || २ || ५ |- |align=left| [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || १ || १ || २ || ४ |- |align=left| [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || १ || १ || ० || २ |- |align=left| [[File:Powerlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन|दिव्यांग भारोत्तोलन]] || ० || ० || २ || २ |- |align=left| [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || ० || १ || २ || ३ |- |align=left| [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || ० || १ || ० || १ |- |align=left| [[File:Swimming pictogram.svg|20px|जलतरण]][[जलतरण]] || ० || ० || १ || १ |- | colspan="4" | '''एकूण''' || '''६०२''' |} {{col-end}} ==सुवर्ण पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मिल्खा सिंग]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ४४० यार्ड|पुरुष ४४० यार्ड]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लिलाराम संगवान]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिशंभर सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[भिम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेद प्रकाश]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[उदय चंद]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुख्तियार सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[हरिश्चंद्र माधव बिराजदार]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रेम नाथ]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जागरूप सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रघुनाथ पवार]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतबीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एकंबरम करुणाकरन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[प्रकाश पडुकोण]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्टकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रामचंद्र सारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[महाबीर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर १९८२ || [[सईद मोदी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्टकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९८२ राष्टकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंगास्वामी पुन्नूस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परमजीत शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधार मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्टकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८६ कि.ग्रा.|पुरुष ८६ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ट्रॅप|पुरुष ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्टकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]]<br>[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मनशेर सिंग]]<br>[[मानवजीत सिंग संधू]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ|पुरुष ऑलिंपिक ट्रॅप संघ]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सथीशा राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्टकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[समीर आंबेकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी ५० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २००२ || [[मोराद अली खान]]<br>[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[अंजली भागवत]]<br>[[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २००२ || [[मुकेश कुमार (नेमबाज)|मुकेश कुमार]]<br>[[भंवरलाल ढाका]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २००२ || [[जसपाल राणा]]<br>[[महावीर सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[सनामचा चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[अंजली भागवत]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[मोहम्मद अली कमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[शैलजा पुजारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो स्नॅच]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अमनदीप कौर (हॉकी खेळाडू)|अमनदीप कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[सुमरई तेते]]|[[सुमन बाला]]|[[कांती बा]]|[[सिता गुस्सैन]]|[[तिंगाँगलैइमा चानू]]|[[हेलेन मेरी]]|[[पाकपी देवी नगासेपम]]|[[सूरजलता देवी]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[मनजिंदर कौर]]|[[संगगई चानू]]|[[प्रीतम राणी सिवच]]|[[ममता खराब]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[सबा अंजुम करीम]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[चरण सिंह (भारतीय नेमबाज)|चरण सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[रमेश कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रमेश कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[कृष्ण कुमार]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[पलविंदर सिंह चीमा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्टकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[राज्यवर्धनसिंग राठोड]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[विवेक सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[विजय कुमार]]<br>[[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[सरोजा झुठू]]<br>[[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[जसपाल राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]]<br>[[रोनक पंडित]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल|पुरुष जोडी २५ मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[तेजस्विनी सावंत]]<br>[[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर रायफल|महिला जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अनुजा जंग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १६ मार्च २००६ || [[कुंजराणी देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || १८ मार्च २००६ || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ५८ कि.ग्रा.|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २२ मार्च २००६ || [[गीता राणी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला +७५ कि.ग्रा.|महिला +७५ किलो]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || मार्च २००६ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[शुभजित साहा]]|[[सौम्यदीप रॉय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || २६ मार्च २००६ || [[अखिल कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टीयुद्ध — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ कि.ग्रा.]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]]<br>[[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]]<br>[[राही सरनोबत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[रविंदर सिंह (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|रविंदर सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ६० कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिल कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ९६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || [[संजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रेणू बाला चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ५८ किलो|महिला ५८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ६९ किलो|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल एकेरी|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[राजेंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]<br>[[गुरप्रीत सिंग (नेमबाज)|गुरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[गीता फोगट]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अलका तोमर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५९ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[अनिता शेओरन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपिका कुमारी]]|[[डोला बॅनर्जी]]|[[बॉम्बेला देवी लैशराम]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह सांघिक|महिला रिकर्व्ह संघ]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]]<br>[[इमरान हसन खान]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]]<br>[[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन एकेरी|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[नरसिंग यादव|नरसिंह पंचम यादव]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[दीपिका कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक|महिला रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[राहुल बॅनर्जी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी – पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक|पुरुष रिकर्व्ह वैयक्तिक]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६६ किलो]] |- | {{gold medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[सोमदेव देववर्मन]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[कृष्णा पुनिया]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]]<br>[[अन्नुराज सिंग|अन्नुराज सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनजीत कौर]]|[[सिनी जोस]]|[[अश्विनी अकुंजी]]|[[मनदीप कौर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शुभजित साहा]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (मुष्टियोद्धा)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – लाइट वेल्टरवेट|पुरुष लाइट वेल्टरवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[सुरंजोय सिंग|सुरंजोय सिंह]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[परमजीत समोटा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – सुपर हेवीवेट|पुरुष सुपर हेवीवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[ज्वाला गुट्टा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[सुखन डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{gold medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अपूर्वी चंदेला]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[राही सरनोबत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[जितू राय]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[अमित कुमार दहिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५५ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[योगेश्वर दत्त]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील स्क्वॉश – महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || [[पारूपल्ली कश्यप]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ एप्रिल २०१८ || [[संजिता चानू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[रगला वेंकट राहुल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ८५ कि.ग्रा.|पुरुष ८५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ७ एप्रिल २०१८ || [[सतीश शिवलिंगम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[पूनम यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[मनू भाकर]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मनिका बत्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[मधुरिका पाटकर]]|[[मौमा दास]]|[[सुतिर्था मुखर्जी]]|[[पूजा सहस्रबुद्धे]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[जितू राय]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[अँथनी अमलराज]]|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[प्रणव चोप्रा]]{{spaces|10|type}}}}|[[एच.एस. प्रणॉय]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[एन. सिक्की रेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[ऋत्विका गड्डे]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]|[[श्रीकांत किदंबी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] ||[[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{gold medal}} || १० एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || ११ एप्रिल २०१८ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[राहुल आवरे]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सुशील कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अनीश भानवाला]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{gold medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मेरी कॉम]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[गौरव सोलंकी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सुमित मलिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५० कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५० किलो]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनिका बत्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[विकास कृष्ण यादव]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{gold medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[सायना नेहवाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४९ कि.ग्रा.|महिला ४९ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[जेरेमी लालरिन्नुंगा]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२२ || [[अचिंता शेउली]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७३ कि.ग्रा.|पुरुष ७३ किलो]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रुपा रानी तिर्के]]|[[नयनमोनी सैकिया]]|[[लवली चौबे]]|[[पिंकी सिंह]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – महिला चौकडी|महिला चौकडी]] |- | {{gold medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अचंता शरत कमल]]{{spaces|10|type}}}}|[[हरमीत देसाई]]|[[सनिल शेट्टी]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६५ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{gold medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[दीपक पुनिया (पैलवान)|दीपक पुनिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८६ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[रविकुमार दहिया]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[विनेश फोगट]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[नवीन मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती - पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{gold medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[भाविना पटेल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis - Paralympic pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला एकेरी सी३—५|महिला एकेरी सी३—५]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[नीतू घंघास]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला मिनिममवेट|महिला मिनिममवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष फ्लायवेट|पुरुष फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[एल्डहोस पॉल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[निखत झरीन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला लाइट फ्लायवेट|महिला लाइट फ्लायवेट]] |- | {{gold medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[श्रीजा अकुला]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[लक्ष्य सेन]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[चिराग शेट्टी]]|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील बॅडमिंटन – पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{gold medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || [[अचंता शरत कमल]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{gold medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[शर्मिला धनखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला गोळाफेक एफ५७|महिला गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[दिलीप महादू गावित]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[अस्मिता डे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{gold medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[हर्ष सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिती पंवर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५४ कि.ग्रा.|महिला ५४ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जॅस्मीन लंबोरिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सोमन राणा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[साक्षी चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ५१ कि.ग्रा.|महिला ५१ किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रिया घंघास]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ६० कि.ग्रा.|महिला ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अरुंधती चौधरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – महिला ७० कि.ग्रा.|महिला ७० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[सचिन सिवच]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{gold medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[अंकुश पंघाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ८० कि.ग्रा.|पुरुष ८० किलो]] |} ==रजत पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[लक्ष्मीकांत पांडे]] || {{flagicon|Wales|1953}} [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९५८ कार्डिफ]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९५८ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ७४ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[प्रवीण कुमार सोबती]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष हातोडाफेक|पुरुष हातोडाफेक]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहनलाल घोष]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शामराव साबळे]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५० कि.ग्रा.|पुरुष ५० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सज्जन सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मारुती माने]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[चंद्रा नारायण]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५१ कि.ग्रा.|पुरुष ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अनिल मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[शिवाजी चिंगळे]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[नेत्रपाल सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[दादू चौगुले]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुदेश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगदीश कुमार]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६८ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जगमिंदर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अशोक पंडित (नेमबाज)|अशोक पंडित]]|[[मोंहिदर लाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गुरुनंदन कोंबिया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बिजय कुमार सत्पथी]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[एम. तमिळ सेल्वन]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार (कुस्ती खेळाडू)|अशोक कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतपाल सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १०० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १०० किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राजिंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सुरिंदर मारवाह]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर सेंटर-फायर पिस्तूल|पुरुष सेंटर-फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[वेलू गोविंदराज]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५२ कि.ग्रा.|पुरुष ५२ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[गोपाळ मरुथचेलम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[परवेश चंद्र शर्मा]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[कर्णधर मोंडल]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सोरोनोमथ्थु रामास्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ८२.५ कि.ग्रा.|पुरुष ८२.५ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रूपा उन्नीकृष्णन]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[बडाथाला आदिशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[मुरगासन वीरसामी]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५४ कि.ग्रा.|पुरुष ५४ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[राघवन चंद्रशेखर]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५९ कि.ग्रा.|पुरुष ५९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[सतीश राय]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७० कि.ग्रा.|पुरुष ७० किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[अशोक कुमार गर्ग]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || दिनांक अज्ञात || [[रणधीर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळ|१९९४ व्हिक्टोरिया]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९९४ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय पुरुष बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[अभिन्नश्याम गुप्ता]]{{spaces|10|type}}}}|[[जॉर्ज थॉमस]]|[[पुल्लेला गोपीचंद]]|[[जसिल पी. इस्माइल]]|[[मार्कोस ब्रिस्टोव]]|[[निखिल कानेटकर]]|[[व्हिन्सेंट लोबो]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष संघ|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अपर्णा पोपट]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जिंतेदर कुमार (मुष्टियोद्धा, जन्म १९७७)|जिंतेदर कुमार]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ७५ कि.ग्रा.|पुरुष ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[जसपाल राणा]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[सतेंद्र कुमार]]}}}} || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[धमराज विल्सन]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[अरुमुगम पांडियान]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २१ सप्टेंबर १९९८ || [[सतीश राय]] || {{flagicon|MAS}} [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळ|१९९८ क्वालालंपूर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९९८ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[जसपाल राणा]]|[[समरेश जंग]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष जोडी १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २००२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[श्वेता चौधरी]]|[[शीला कनुंगो]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[थंडावा मूर्ति मुथु]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[नीलम जसवंत सिंह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २००२ || [[अक्रम शाह]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर रायफल|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[सुमा शिरुर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[समरेश जंग]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रतिमा कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २००२ || [[प्रस्मिता मंगराज]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६३ कि.ग्रा.|महिला ६३ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[राज कुमारी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो स्नॅच]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो क्लीन अँड जर्क]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २००२ || [[नीलम सेट्टी लक्ष्मी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो एकत्रित]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[सोम बहादूर पन]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५७ कि.ग्रा.|पुरुष ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २००२ || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[शोकिंदर तोमर]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २००२ || [[अनिल कुमार मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ राष्ट्रकुल खेळ|२००२ मॅंचेस्टर]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२००२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[विक्रम भटनागर]]|[[राज्यवर्धनसिंग राठोड]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी डबल ट्रॅप|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[पेंबा तमांग]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[सुश्मा राणा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला २५ मीटर पिस्तूल|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[विवेक सिंह]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अवनीत सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अंजली भागवत]]|[[अनुजा जंग]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[२००२ राष्ट्रकुल खेळांतील नेमबाजी|नेमबाजी]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १६ मार्च २००६ || [[विकी बट्टा]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || १७ मार्च २००६ || [[अरुण मुसुगेसन]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६२ कि.ग्रा.|पुरुष ६२ किलो]] |- | {{silver medal}} || १९ मार्च २००६ || [[मोहम्मद असदुल्लाह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २० मार्च २००६ || [[मोनिका देवी]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २१ मार्च २००६ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || २२ मार्च २००६ || [[सिंपल कौर बुमराह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — महिला ७५+ कि.ग्रा.|महिला ७५+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[राजविंदर कौर]]|[[चित्रा सोमन]]|[[मनजीत कौर]]|[[पिंकी प्रामाणिक]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला ४ x ४०० मीटर रिले|महिला ४ x ४०० मीटर रिले]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६९ कि.ग्रा.|पुरुष ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ मार्च २००६ || [[हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२००६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१ कि.ग्रा.|पुरुष ९१ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ मार्च २००६ || '''[[भारत राष्ट्रीय महिला हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हेलेन मेरी]]{{spaces|10|type}}}}|[[कांती बा]]|[[निलीमा कुजुर]]|[[राजविंदर कौर (भारतीय हॉकी खेळाडू)|राजविंदर कौर]]|[[सुमरई तेते]]|[[मसिरा सुरीन]]|[[सुभद्रा प्रधान]]|[[असुंता लक्रा]]|[[ज्योती कुल्लू]]|[[ममता खराब]]|[[जसजीत कौर हांडा]]|[[सुरिंदर कौर]]|[[सबा अंजुम करीम]]|[[संगगई चानू]]|[[सरिता लक्रा]]|[[रजनी बाला]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२००६ राष्ट्रकुल खेळ|२००६ मेलबर्न]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२००६ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — महिला स्पर्धा|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[न्गांगबम सोनिया चानू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – महिला ४८ किलो|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑक्टोबर २०१० || [[सुखन डे]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील वेटलिफ्टिंग – पुरुष ५६ किलो|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ओंकार सिंग|ओंकार सिंह]]|[[दीपक शर्मा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[तेजस्विनी सावंत]]|[[लज्जाकुमारी गोस्वामी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन जोडी|महिला जोडी ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[निशान सिंह गिल]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर पिस्तूल एकेरी|महिला २५ मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[अभिनव बिंद्रा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर रायफल एकेरी|पुरुष १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[एशर नोरीया]]|[[रंजन सोढी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑक्टोबर २०१० || [[मनोज कुमार (भारतीय कुस्ती खेळाडू)|मनोज कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ कि.ग्रा.|पुरुष ग्रेको-रोमन ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[रितुल चॅटर्जी]]|[[जिग्नस चिठ्ठीबोम्मा]]|[[चिन्ना राजू श्रीथर]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Archery pictogram.svg|20px|तिरंदाजी]][[तिरंदाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील तिरंदाजी - पुरूष कम्पाउंड सांघिक|पुरुष कंपाउंड संघ]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[रंजन सोढी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष डबल ट्रॅप|पुरुष डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑक्टोबर २०१० || [[निर्मला देवी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[आशिष कुमार (जिम्नॅस्टिक्स खेळाडू)|आशिष कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Gymnastics pictogram.svg|20px|जिम्नॅस्टिक्स]][[जिम्नॅस्टिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील जिम्नॅस्टिक्स – पुरुष व्हॉल्ट|पुरुष व्हॉल्ट]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मानवजीत सिंग संधू|मानवजीत सिंह संधू]]|[[मनशेर सिंग|मनशेर सिंह]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ट्रॅप जोडी|पुरुष जोडी ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५१ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय महिला टेबल टेनिस संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[मौमा दास]]{{spaces|10|type}}}}|[[पौलोमी घटक]]|[[शमिनी कुमारेसन]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला संघ|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[चेतन आनंद बुराडागुंटा]]{{spaces|10|type}}}}|[[पारूपल्ली कश्यप]]|[[सायना नेहवाल]]|[[अदिती मुटाटकर]]|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[अपर्णा बालन]]|[[रुपेश कुमार के.टी.]]|[[वलियावीटिल दिजु]]|[[सनावे थॉमस]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ९ ऑक्टोबर २०१० || [[सानिया मिर्झा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Tennis pictogram.svg|20px|टेनिस]][[टेनिस]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील टेनिस – महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विजय कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल एकेरी|पुरुष २५ मीटर सेंटर फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[अनुज चौधरी]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८४ किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[जोगिंदर कुमार]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२० किलो]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[विकास गौडा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष थाळीफेक|पुरुष थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १० ऑक्टोबर २०१० || [[एम.ए. प्रजुषा]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला लांब उडी|महिला लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ११ ऑक्टोबर २०१० || [[हरवंत कौर]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन एकेरी|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ ऑक्टोबर २०१० || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[समरेश जंग]]|[[चंद्रशेखर चौधरी]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल जोडी|पुरुष जोडी ५० मीटर स्टॅन्डर्ड पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १३ ऑक्टोबर २०१० || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१० राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल एकेरी|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || १४ ऑक्टोबर २०१० || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[संदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|संदीप सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[भरतकुमार छेत्री]]|[[अर्जुन हलप्पा]]|[[प्रभज्योत सिंग|प्रभज्योत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[दीपक ठाकूर]]|[[सर्वणजीत सिंह]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[तुषार खांडकर]]|[[राजपाल सिंह]]|[[शिवेंद्र सिंह]]|[[भारत कुमार चिकारा]]|[[धनंजय महाडिक (भारतीय हॉकी खेळाडू)|धनंजय महाडिक]]|[[विक्रम पिल्ले]]|[[दानिश मुजतबा]]}}}} || {{flagicon|IND}} [[२०१० राष्ट्रकुल खेळ|२०१० दिल्ली]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१० राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[साइखोम मीराबाई चानू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २४ जुलै २०१४ || [[नवज्योत चना]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[मलाइका गोएल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २५ जुलै २०१४ || [[संतोषी मात्सा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[प्रकाश नंजप्पा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल|पुरुष १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अयोनिका पॉल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०१४ || [[अनीसा सय्यद]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला २५ मीटर एर पिस्तूल|महिला २५ मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[श्रेयसी सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला डबल ट्रॅप|महिला डबल ट्रॅप]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०१४ || [[रवि कुमार कटुलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७७ कि.ग्रा.|पुरुष ७७ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गुरपाल सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर पिस्तूल|पुरुष ५० मीटर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[गगन नारंग]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन|पुरुष ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०१४ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५८ कि.ग्रा.|पुरुष ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[हरप्रीत सिंग (नेमबाज)|हरप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[संजीव राजपूत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०१४ || [[राजीव तोमर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १२५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[ललिता सेहरावत]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[बजरंग पुनिया]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६१ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[साक्षी मलिक]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५८ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५८ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०१४ || [[सत्यव्रत काडियान]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०१४ || [[गीतिका जाखड]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ६३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ६३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अँथनी अमलराज]]|[[अचंता शरत कमल]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम सरिता देवी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला लाइटवेट|महिला लाइटवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[लैशराम देवेंद्रो सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष लाइट फ्लायवेट|पुरुष लाइट फ्लायवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[मनदीप जांग्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[राजिंदर सिंह रहेलू]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७२+ कि.ग्रा.|पुरुष ७२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०१४ || [[विजेंदर सिंग|विजेंदर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष मिडलवेट|पुरुष मिडलवेट]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[ज्वाला गुट्टा]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०१४ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[रुपिंदर पाल सिंह]]{{spaces|10|type}}}}|[[कोठाजित सिंग|कोठाजित सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[सरदारा सिंह]]|[[धरमवीर सिंग|धरमवीर सिंह]]|[[व्ही.आर. रघुनाथ]]|[[गुरबाझ सिंह]]|[[पी.आर. श्रीजेश]]|[[दानिश मुजतबा]]|[[गुरविंदर सिंग चांदी|गुरविंदर सिंह चांदी]]|[[एस.व्ही. सुनील]]|[[बीरेंद्र लाक्रा]]|[[आकाशदीप सिंह (भारतीय हॉकी खेळाडू)|आकाशदीप सिंह]]|[[चिंग्लेन्सन सिंग|चिंग्लेन्सन सिंह]]|[[रमणदीप सिंग|रमणदीप सिंह]]|[[निक्कीन थिमय्या]]}}}} || {{flagicon|SCO}} [[२०१४ राष्ट्रकुल खेळ|२०१४ ग्लासगो]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०१४ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || ५ एप्रिल २०१८ || [[गुरुराज पुजारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{silver medal}} || ८ एप्रिल २०१८ || [[हीना सिधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर पिस्तूल|महिला १० मीटर एर पिस्तूल]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[परदीप सिंह]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष १०५ कि.ग्रा.|पुरुष १०५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ९ एप्रिल २०१८ || [[मेहुली घोष]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला १० मीटर एर रायफल|महिला १० मीटर एर रायफल]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[तेजस्विनी सावंत]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल प्रोन|महिला ५० मीटर रायफल प्रोन]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[बबिता कुमारी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५३ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || १२ एप्रिल २०१८ || [[सीमा अंतिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला थाळीफेक|महिला थाळीफेक]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[अंजुम मूदगिल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील नेमबाजी - महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन|महिला ५० मीटर रायफल थ्री पोझिशन]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[पूजा ढांडा]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || [[मौसम खत्री]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९७ किलो]] |- | {{silver medal}} || १३ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[मनिका बत्रा]]|[[मौमा दास]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[अमित पंघाल]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ४९ कि.ग्रा.|पुरुष ४९ किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[मनीष कौशिक]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[सौरव घोषाल]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — मिश्र दुहेरी|मिश्र दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १४ एप्रिल २०१८ || [[सतीश कुमार (मुष्टियोद्धा)|सतीश कुमार]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९१+ कि.ग्रा.|पुरुष ९१+ किलो]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[पी.व्ही. सिंधू]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला एकेरी|महिला एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[दीपीका पल्लीकल]]|[[जोशना चिनप्पा]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Squash pictogram.svg|20px|स्क्वॉश]][[स्क्वॉश]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील स्क्वॉश — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || [[श्रीकांत किदंबी]] || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{silver medal}} || १५ एप्रिल २०१८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[चिराग शेट्टी]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळ|२०१८ गोल्ड कोस्ट]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[संकेत सरगर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२२ || [[बिंद्याराणी देवी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५५ कि.ग्रा.|महिला ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२२ || [[शुशिला देवी लिक्माबाम]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ४८ कि.ग्रा.|महिला ४८ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || [[विकास ठाकूर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ९६ कि.ग्रा.|पुरुष ९६ किलो]] |- | {{silver medal}} || २ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत|भारत राष्ट्रीय मिश्र बॅडमिंटन संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[श्रीकांत किदंबी]]{{spaces|10|type}}}}|[[सात्विकसाईराज रंकीरेड्डी]]|[[बी. सुमित रेड्डी]]|[[लक्ष्य सेन]]|[[चिराग शेट्टी]]|[[गायत्री गोपीचंद]]|[[त्रीसा जॉली]]|[[आकर्षी कश्यप]]|[[अश्विनी पोनप्पा]]|[[पी.व्ही. सिंधू]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन – मिश्र संघ|मिश्र संघ]] |- | {{silver medal}} || ३ ऑगस्ट २०२२ || [[तुलिका मान]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो – महिला ७८+ कि.ग्रा.|महिला ७८+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ४ ऑगस्ट २०२२ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || ५ ऑगस्ट २०२२ || [[अंशु मलिक]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील कुस्ती – महिला फ्रीस्टाइल ५७ कि.ग्रा.|महिला फ्रीस्टाइल ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[प्रियांका गोस्वामी]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — महिला १०,००० मीटर चालणे|महिला १०,००० मीटर चालणे]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || [[अविनाश साबळे]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस|पुरुष ३,००० मीटर स्टीपलचेस]] |- | {{silver medal}} || ६ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[सुनील बहादूर]]|[[नवनीत सिंह]]|[[चंदन कुमार सिंह]]|[[दिनेश कुमार]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Lawn bowls pictogram.svg|20px|लॉन बोलिंग]][[लॉन बोलिंग|लॉन बॉल्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील लॉन बॉल्स – पुरुष चौकडी|पुरुष चौकडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[अब्दुल्लाह अबुबाकर]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अचंता शरत कमल]]|[[साथियान गणसेकरन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Table tennis pictogram.svg|20px|टेबल टेनिस]][[टेबल टेनिस]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळांमधील टेबल टेनिस — पुरुष दुहेरी|पुरुष दुहेरी]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || [[सागर अहलावत]] || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०१८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९२+ कि.ग्रा.|पुरुष ९२+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ७ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारतीय राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[हरमनप्रीत कौर]]{{spaces|10|type}}}}|[[स्मृती मंधाना]]|[[तानिया भाटिया]]|[[यस्तिका भाटिया]]|[[हर्लीन देओल]]|[[राजेश्वरी गायकवाड]]|[[सभ्भीनेणी मेघना]]|[[स्नेह राणा]]|[[जेमिमाह रॉड्रिगेस]]|[[दीप्ती शर्मा]]|[[मेघना सिंग|मेघना सिंह]]|[[रेणुका सिंग|रेणुका सिंह]]|[[पूजा वस्त्रकार]]|[[शफाली वर्मा]]|[[राधा यादव]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Cricket pictogram.svg|20px|क्रिकेट]][[क्रिकेट]] || [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळामधील क्रिकेट|महिला संघ]] |- | {{silver medal}} || ८ ऑगस्ट २०२२ || '''[[भारत हॉकी संघ|भारत राष्ट्रीय पुरुष हॉकी संघ]]''' {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|{{nowrap|[[पी.आर. श्रीजेश]]{{spaces|10|type}}}}|[[क्रिशन पाठक]]|[[वरुण कुमार (हॉकी खेळाडू)|वरुण कुमार]]|[[सुरेंद्र कुमार]]|[[हरमनप्रीत सिंग (हॉकी खेळाडू)|हरमनप्रीत सिंह]]|[[अमित रोहिदास]]|[[जुगराज सिंग|जुगराज सिंह]]|[[जर्मनप्रीत सिंग|जर्मनप्रीत सिंह]]|[[मनप्रीत सिंग|मनप्रीत सिंह]]|[[हार्दिक सिंग|हार्दिक सिंह]]|[[विवेक प्रसाद]]|[[शमशेर सिंग (हॉकी खेळाडू)|शमशेर सिंह]]|[[नीलकांत शर्मा]]|[[मनदीप सिंग (हॉकी खेळाडू)|मनदीप सिंह]]|[[गुरजंत सिंग|गुरजंत सिंह]]|[[ललित उपाध्याय]]|[[अभिषेक नैन]]}}}} || {{flagicon|ENG}} [[२०२२ राष्ट्रकुल खेळ|२०२२ बर्मिंगहॅम]] || [[File:Hockey pictogram.svg|20px|हॉकी]][[हॉकी]] || [[२०२२ राष्टकुल खेळांमधील हॉकी — पुरुष स्पर्धा|पुरुष संघ]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[ऋषिकांत सिंह चनंबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{silver medal}} || २६ जुलै २०२६ || [[मुथूपंडी राजा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ६५ कि.ग्रा.|पुरुष ६५ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[ग्यानेश्वरी यादव]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ५३ कि.ग्रा.|महिला ५३ किलो]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[सर्वेश कुशारे]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष उंच उडी|पुरुष उंच उडी]] |- | {{silver medal}} || २७ जुलै २०२६ || [[अजया बाबू वल्लूरी]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ७९ कि.ग्रा.|पुरुष ७९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[हरजिंदर कौर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – महिला ६९ कि.ग्रा.|महिला ६९ किलो]] |- | {{silver medal}} || २८ जुलै २०२६ || [[गुलवीर सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०,००० मीटर|पुरुष १०,००० मीटर]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मुरली श्रीशंकर]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{silver medal}} || २९ जुलै २०२६ || [[मोहम्मद बसिल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष १०० मीटर टी४७|पुरुष १०० मीटर टी४७]] |- | {{silver medal}} || ३० जुलै २०२६ || [[लवप्रीत सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळामधील भारोत्तोलन – पुरुष ११०+ कि.ग्रा.|पुरुष ११०+ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २००२ || [[यामिनी मौर्या]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — महिला ५७ कि.ग्रा.|महिला ५७ किलो]] |- | {{silver medal}} || ३१ जुलै २०२६ || [[नीरज चोप्रा]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष भालाफेक|पुरुष भालाफेक]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[प्रवीण चित्रवेल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[जदुमनी सिंह मंडेनगबम]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ५५ कि.ग्रा.|पुरुष ५५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[शुभम जुयल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Athletics - Paralympic pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष गोळाफेक एफ५७|पुरुष गोळाफेक एफ५७]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[लवलिना बोर्गोहेन]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — महिला ७५ कि.ग्रा.|महिला ७५ किलो]] |- | {{silver medal}} || १ ऑगस्ट २०२६ || [[नरेंदर बेरवाल]] || {{flagicon|SCO}} [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळ|२०२६ ग्लासगो]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[२०२६ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध — पुरुष ९०+ कि.ग्रा.|पुरुष ९०+ किलो]] |} ==कांस्य पदक== {| class="wikitable sortable" |- !style="width:6em"| पदक !style="width:10em"| दिनांक !style="width:10em"| नाव !style="width:10em"| स्पर्धा !style="width:8em"| खेळ !style="width:20em"| प्रकार |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य खेळ]] (१९३४ - १९५०)''' |- | align="center" colspan="6" |''[[चित्र:British_Raj_Red_Ensign.svg|20px]] [[ब्रिटिश भारत]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || ११ ऑगस्ट १९३४ || [[रशिद अन्वर]] || {{flagicon|ENG}} [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळ|१९३४ लंडन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९३४ ब्रिटिश साम्राज्य खेळामधील कुस्ती – पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ]] (१९५४ - १९६६)''' |- | align="center" colspan="6" |''{{flagicon|IND}} [[भारत गणराज्य]] म्हणून'' |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[दिनेश खन्ना]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — पुरुष एकेरी|पुरुष एकेरी]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[हुकूम सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष वेल्टरवेट|पुरुष वेल्टरवेट]] |- | {{bronze medal}} || जून १९६६ || [[बिश्वनाथ सिंह]] || {{flagicon|JAM}} [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळ|१९६६ किंग्स्टन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९६६ ब्रिटिश साम्राज्य आणि राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष लाइट हेवीवेट|पुरुष लाइट हेवीवेट]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ|ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७० - १९७४)''' |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[रंधावा सिंह]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ६२ किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[अलेक्झांडर नेव्हिस]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[मोहिंदर सिंह गिल]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स – पुरुष तिहेरी उडी|पुरुष तिहेरी उडी]] |- | {{bronze medal}} || जुलै १९७० || [[शिवाजी भोसले (मुष्टियोद्धा)|शिवाजी भोसले]] || {{flagicon|SCO}} [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७० एडिनबरा]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७० ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[मुनिस्वामी वेणू]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[ष्णमुग वेलीस्वामी]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Weightlifting pictogram.svg|20px|भारोत्तोलन]][[भारोत्तोलन]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील भारोत्तोलन — पुरुष ५६ कि.ग्रा.|पुरुष ५६ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९७४ || [[राधे श्याम (कुस्ती खेळाडू)|राधे श्याम]] || {{flagicon|NZ}} [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळ|१९७४ क्राइस्टचर्च]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७४ ब्रिटिश राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ४८ किलो]] |- | align="center" colspan="6" |'''[[राष्ट्रकुल खेळ]] (१९७८ - सद्य)''' |- | {{bronze medal}} || १० ऑगस्ट १९७८ || [[सुरेश बाबू]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Athletics pictogram.svg|20px|ॲथलेटिक्स]][[ॲथलेटिक्स]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील ॲथलेटिक्स — पुरुष लांब उडी|पुरुष लांब उडी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[अमी घिया]]|[[कंवल ठाकर सिंह]]}}}} || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Badminton pictogram.svg|20px|बॅडमिंटन]][[बॅडमिंटन]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील बॅडमिंटन — महिला दुहेरी|महिला दुहेरी]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[बिरेंद्र सिंह थापा]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[करतार सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ९० कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ९० किलो]] |- | {{bronze medal}} || १२ ऑगस्ट १९७८ || [[ईश्वर सिंह]] || {{flagicon|CAN}} [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळ|१९७८ एडमंटन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९७८ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल १००+ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[चेनंदा सी. मचाईया]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ६७ कि.ग्रा.|पुरुष ६७ किलो]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || {{columns-list|colwidth=10em|small=yes|style=width:22em|{{ubl|[[शरद चौहान (भारतीय नेमबाज)|शरद चौहान]]|[[रामकृष्णन विजय]]}}}} || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल|पुरुष २५ मीटर रॅपिड फायर पिस्तूल]] |- | {{bronze medal}} || ऑक्टोबर १९८२ || [[जयप्रकाश कंगार]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळ|१९८२ ब्रिस्बेन]] || [[File:Wrestling pictogram.svg|20px|कुस्ती]][[कुस्ती]] || [[१९८२ राष्ट्रकुल खेळांमधील कुस्ती — पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ कि.ग्रा.|पुरुष फ्रीस्टाइल ८२ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[धर्मेंद्र सिंह यादव]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Boxing pictogram.svg|20px|मुष्टीयुद्ध]][[मुष्टियुद्ध]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील मुष्टियुद्ध – पुरुष ४८ कि.ग्रा.|पुरुष ४८ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[नरेंद्र सिंह कोडन]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ६० कि.ग्रा.|पुरुष ६० किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[राजिंदर कुमार धांगेर]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Judo pictogram.svg|20px|जुडो]][[जुडो]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील जुडो — पुरुष ८६ कि.ग्रा.|पुरुष ८६ किलो]] |- | {{bronze medal}} || फेब्रुवारी १९९० || [[सोमा दत्ता]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९० राष्ट्रकुल खेळ|१९९० ऑकलंड]] || [[File:Shooting pictogram.svg|20px|नेमबाजी]][[नेमबाजी]] || [[१९९० राष्ट्रकुल खेळांमधील नेमबाजी — पुरुष ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन|पुरुष ५० मीटर स्मॉल बोर रायफल थ्री पोझिशन]] |} acp401413c010j07hdhvjjmvqceg4bp 0 354684 2699744 2681996 2026-08-06T20:56:07Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699744 wikitext text/x-wiki {{2027 Cricket World Cup sidebar}} '''२०२४ कॅनडा तिरंगी मालिका''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट]] स्पर्धेची सहावी फेरी होती जी सप्टेंबर २०२४ मध्ये कॅनडामध्ये झाली.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/icc-cricket-world-cup-league-2/news/nepal-reveal-preliminary-squad-for-next-league-2-tri-series |title=Nepal reveal preliminary squad for next League 2 tri-series |work=International Cricket Council |access-date=5 August 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/canada-oman-nepal-cwc-league-2-odi-tri-series-2024/ |title=Cricket Canada to host Oman and Nepal for ODI/T20I Tri-series in September 2024 |work=Czarsportz |access-date=16 September 2024}}</ref> तिरंगी मालिका [[कॅनडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कॅनडा]], [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]] आणि [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] या पुरुषांच्या राष्ट्रीय संघांनी लढवली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.cricketcanada.org/news-detail/3237/Cricket-Canada-Announces-Home-Fixtures-Against-Nepal-and-Oman |title=Cricket Canada Announces Home Fixtures Against Nepal and Oman |work=Cricket Canada |access-date=5 September 2024 }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/nepal-set-to-take-on-canada-and-oman-in-cwc-league-2-following-seven-month-odi-layoff |title=Nepal set to take on Canada and Oman in CWC League 2 following seven-month ODI layoff |work=Cricnepal |access-date=9 September 2024}}</ref> सामने [[एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय]] (वनडे) सामने खेळले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=International Cricket Council |access-date=13 February 2024 }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> एकदिवसीय मालिकेनंतर, तिन्ही पक्षांनी [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) तिरंगी मालिका खेळली.<ref>{{cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/icc-world-cup-league-2-schedule-for-tri-series-between-nepal-oman-and-canada-announced/ |title=ICC World Cup League-2: Schedule for tri-series between Nepal, Oman, and Canada announced |work=Republica |access-date=4 September 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricketcanada.org/news-detail/3281/Canada-set-to-host-Nepal,-Oman-in-No-Frills-T20-Cup |title=Canada set to host Nepal, Oman in No Frills T20 Cup |work=Cricket Canada |access-date=27 September 2024 }}{{मृत दुवा|date=April 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==दौऱ्यातील सराव सामने== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२४ | time = १०:३० | daynight = | team1 = एचपी पँथर्स {{cricon|CAN}} | team2 = {{cricon|OMA}} ओमान सिलेक्ट | score1 = १६७ (३७.१ षटके) | runs1 = अजयवीर हुंदळ ५८ (७४) | wickets1 = [[आयान खान]] ४/४४ (१० षटके) | score2 = १७०/७ (३१.१ षटके) | runs2 = [[आयान खान]] १००[[नाबाद|*]] (७०) | wickets2 = [[जसकरण सिंग (क्रिकेटर, जन्म १९८९)|जसकरण सिंग बुट्टर]] ४/४० (६ षटके) | result = ओमान सिलेक्ट ३ गडी राखून विजयी | report = [https://cricheroes.com/scorecard/12663920/high-performance-matches/hp-panthers-vs-oman-select/summary धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = | motm = [[आयान खान]] (ओमान सिलेक्ट) | toss = ओमान सिलेक्टने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२४ | time = १०:३० | daynight = | team1 = नेपाळ सिलेक्ट {{cricon|NEP}} | team2 = {{cricon|CAN}} एचपी जग्वार्स | score1 = २४७ (४७.५ षटके) | runs1 = [[अनिल शाह]] ४७[[नाबाद|*]] (३७) | wickets1 = शेल पटेल २/३२ (९ षटके) | score2 = १८१ (३९ षटके) | runs2 = अजयवीर हुंदळ ५५ (७५) | wickets2 = [[ललित राजबंशी]] ४/२२ (८ षटके) | result = नेपाळ सिलेक्ट ६६ धावांनी विजयी | report = [https://cricheroes.com/scorecard/12674234/high-performance-matches/nepal-select-vs-hp-jaguars/scorecard धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अशोक ब्रिजकुमार (कॅनडा) आणि अफझलुद्दीन अहमद (कॅनडा) | motm = [[ललित राजबंशी]] (नेपाळ सिलेक्ट) | toss = नेपाळ सिलेक्टने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२४ | time = १०:३० | daynight = | team1 = ओमान सिलेक्ट {{cricon|OMA}} | team2 = {{cricon|CAN}} एचपी पँथर्स | score1 = १५२ (४३.१ षटके) | runs1 = [[आयान खान]] ३६ (५५) | wickets1 = गुरजोत गोसल ३/३७ (१० षटके) | score2 = १५३/६ (३८.२ षटके) | runs2 = मनसब गिल ५० (६७) | wickets2 = [[कलीमुल्लाह]] ३/२६ (९ षटके) | result = एचपी पँथर्स ४ गडी राखून विजयी | report = [https://cricheroes.com/scorecard/12674242/high-performance-matches/oman-select-vs-hp-panthers/scorecard धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = | motm = गुरजोत गोसल (एचपी पँथर्स) | toss = ओमान सिलेक्टने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==लीग २ मालिका== {{Infobox cricket series | series = २०२४ कॅनडा तिरंगी मालिका | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = १६-२६ सप्टेंबर २०२४ | place = कॅनडा | team1 = {{cr|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|OMA}} | captain1 = [[निकोलस किर्टन]] | captain2 = [[रोहित पौडेल]] | captain3 = [[आकिब इल्यास]] | runs1 = [[परगट सिंग (क्रिकेटर)|परगट सिंग]] (२०६) | runs2 = [[गुलशन झा]] (१०२) | runs3 = [[आकिब इल्यास]] (१००) | wickets1 = [[डिलन हेलीगर]] (११) | wickets2 = [[गुलशन झा]] (७) | wickets3 = [[फय्याज बट]] (४)<br />[[कलीमुल्लाह]] (४)<br />शकील अहमद (४) | previous = [[२०२४ नामिबिया तिरंगी मालिका (पाचवी फेरी)#लीग २ मालिका|नामिबिया २०२४]] | next = [[२०२४ युनायटेड स्टेट्स तिरंगी मालिका (सातवी फेरी)|युनायटेड स्टेट्स २०२४]] }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|CAN}}<ref>{{cite tweet |number=1834596743528272208 |user=canadiancricket |title=Team Canada Squad for the ICC Men’s CWC League 2 |date=14 September 2024}}</ref> !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/can-announces-nepals-squad-for-cwc-league-2-tri-series |work=Cricnepal |title=CAN announces Nepal’s squad for CWC League 2 Tri-Series |access-date=9 September 2024}}</ref> !{{cr|OMA}}{{cn|date=September 2024}} |- |- style="vertical-align:top" | * [[निकोलस किर्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[दिलप्रीत बाजवा]] * गुरबाज बाजवा * [[नवनीत धालीवाल]] * [[डिलन हेलीगर]] * [[आरोन जॉन्सन (क्रिकेटर)|आरोन जॉन्सन]] * अखिल कुमार * परवीन कुमार * [[श्रेयस मोव्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * अंश पटेल * [[कलीम सना]] * [[परगट सिंग (क्रिकेटर)|परगट सिंग]] * [[हर्ष ठाकर]] * [[कंवरपाल तथगुर]] * [[साद बिन जफर]] | * [[रोहित पौडेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[रिजन ढकल]] * [[गुलसन झा]] * [[सोमपाल कामी]] * [[करण केसी]] * [[संदीप लामिछाने]] * [[कुशल मल्ल]] * [[ललित राजबंशी]] * [[अनिल शाह]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अर्जुन सौद]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[भीम शर्की]] * [[आरिफ शेख]] * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टिरक्षक]]) | * [[आकिब इल्यास]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * शकील अहमद * [[प्रतिक आठवले]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[फय्याज बट]] * [[खालिद कैल]] * [[कलीमुल्लाह]] * [[आयान खान]] * [[मेहरान खान]] * [[शोएब खान]] * [[झीशान मकसूद]] * [[जय ऑडेड्रा]] * [[कश्यप प्रजापती]] * मुझाहिर रझा * समय श्रीवास्तव * [[बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ]] * [[जतिंदर सिंग]] |} नेपाळने [[देव खनाळ]]ला ट्रॅव्हलिंग रिझर्व्ह म्हणूनही नाव दिले आहे.<ref>{{cite tweet |user=CricketNep |number=1833141705455124690 |title=Team Nepal Squad Alert for ICC Men's #CWCL2! |date=9 September 2024}}</ref> ===फिक्स्चर=== ====पहिली वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = १६ सप्टेंबर २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = २५३/८ (५० षटके) | runs1 = [[निकोलस किर्टन]] ७३[[नाबाद|*]] (४४) | wickets1 = [[ललित राजबंशी]] २/३२ (९ षटके) | score2 = १५० (४०.१ षटके) | runs2 = [[करण केसी]] २७ (२४) | wickets2 = [[डिलन हेलीगर]] ५/३१ (१० षटके) | result = कॅनडा १०३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450696.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मडेला (कॅनडा) आणि [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) | motm = [[डिलन हेलीगर]] (कॅनडा) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अखिल कुमार आणि अंश पटेल (कॅनडा) दोघांनीही वनडे पदार्पण केले. * [[डिलन हेलीगर]] (कॅनडा) ने एकदिवसीय सामन्यात पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.theglobeandmail.com/sports/olympics/article-kirton-heyliger-put-on-a-show-as-canada-beats-nepal-in-cricket-one-day/ |title=Kirton, Heyliger put on a show as Canada beats Nepal in cricket one-day international |work=The Globe and Mail |access-date=17 September 2024}}</ref> }} ====दुसरी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = १८ सप्टेंबर २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २२०/९ (५० षटके) | runs1 = [[रोहित पौडेल]] ६० (७२) | wickets1 = [[फय्याज बट]] २/३६ (१० षटके) | score2 = २२३/९ (४९.५ षटके) | runs2 = [[जतिंदर सिंग]] ४१ (४९) | wickets2 = [[गुलसन झा]] ५/४७ (१० षटके) | result = ओमान १ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450697.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मडेला (कॅनडा) आणि [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) | motm = [[गुलसन झा]] (नेपाळ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = शकील अहमद (ओमान) यांनी वनडे पदार्पण केले. * [[गुलसन झा]] (नेपाळ) याने वनडेत पहिले पाच बळी घेतले.{{cn|date=September 2024}} }} ====तिसरी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २० सप्टेंबर २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २७६/८ (५० षटके) | runs1 = [[हर्ष ठाकर]] ९३ (१०३) | wickets1 = [[कलीमुल्लाह]] २/३१ (१० षटके) | score2 = २१७ (४६ षटके) | runs2 = [[फय्याज बट]] ४४[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = [[डिलन हेलीगर]] ३/४२ (८ षटके) | result = कॅनडा ५९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450698.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = [[हर्ष ठाकर]] (कॅनडा) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====चौथी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = १८१ (४६.१ षटके) | runs1 = [[संदीप लामिछाने]] ४९ (४८) | wickets1 = [[कलीम सना]] ३/२९ (१० षटके) | score2 = १८६/५ (४२ षटके) | runs2 = [[नवनीत धालीवाल]] ८७ (११३) | wickets2 = [[संदीप लामिछाने]] २/४२ (१० षटके) | result = कॅनडा ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450699.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मडेला (कॅनडा) आणि [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) | motm = [[नवनीत धालीवाल]] (कॅनडा) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = परवीन कुमार (कॅनडा) ने वनडे पदार्पण केले. }} ====पाचवी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450700.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ====सहावी वनडे==== {{Single-innings cricket match | date = २६ सप्टेंबर २०२४ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = १९८/८ (५० षटके) | runs1 = [[आकिब इल्यास]] ६१ (९८) | wickets1 = [[परगट सिंग (क्रिकेटर)|परगट सिंग]] २/२२ (५ षटके) | score2 = १९९/५ (४५.३ overs) | runs2 = [[परगट सिंग (क्रिकेटर)|परगट सिंग]] ८३ (९५) | wickets2 = [[आयान खान]] २/२१ (७ षटके) | result = कॅनडा ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450701.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मडेला (कॅनडा) आणि [[मसुदुर रहमान]] (बांगलादेश) | motm = [[परगट सिंग (क्रिकेटर)|परगट सिंग]] (कॅनडा) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = गुरबाज बाजवा (कॅनडा) यांनी वनडे पदार्पण केले. * [[कश्यप प्रजापती]] (ओमान) ने एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये १००० धावा पूर्ण केल्या.{{cn|date=September 2024}} }} ==टी२०आ मालिका== {{Infobox cricket series | series = २०२४–२५ कॅनडा टी२०आ तिरंगी मालिका | date = २८ सप्टेंबर – ३ ऑक्टोबर २०२४ | place = कॅनडा | result = {{cr|CAN}}ने मालिका जिंकली | team1 = {{cr|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | team3 = {{cr|OMA}} | captain1 = [[निकोलस किर्टन]] | captain2 = [[रोहित पौडेल]] | captain3 = [[आकिब इल्यास]] | runs1 = [[निकोलस किर्टन]] (६९) | runs2 = [[रोहित पौडेल]] (९९) | runs3 = [[आकिब इल्यास]] (११२) | wickets1 = अखिल कुमार (५)<br/>परवीन कुमार (५)<br/>[[साद बिन जफर]] (५) | wickets2 = [[संदीप लामिछाने]] (८) | wickets3 = [[आकिब इल्यास]] (८) | previous = | next = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|CAN}}<ref>{{cite tweet |user=canadiancricket |number=1839634855706984519 |title=Team Canada Squad for the @nofrillsca T20 Tri-Series |date=27 September 2024}}</ref> !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nepal-facing-canada-on-saturday-under-t-20-triangular-series/ |title=Nepal facing Canada on Saturday under T-20 triangular series |work=Republica |access-date=27 September 2024 |archive-date=2024-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003015158/https://myrepublica.nagariknetwork.com/news/nepal-facing-canada-on-saturday-under-t-20-triangular-series/ |url-status=dead }}</ref> !{{cr|OMA}}{{cn|date=September 2024}} |- |- style="vertical-align:top" | * [[निकोलस किर्टन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[दिलप्रीत बाजवा]] * [[नवनीत धालीवाल]] * [[डिलन हेलीगर]] * [[आरोन जॉन्सन (क्रिकेटर)|आरोन जॉन्सन]] * अखिल कुमार * परवीन कुमार * [[श्रेयस मोव्वा]] ([[यष्टिरक्षक]]) * अंश पटेल * [[साद बिन जफर]] * [[कलीम सना]] * युवराज समरा * [[रविंदरपाल सिंग]] * गुरपाल सिद्धू * [[हर्ष ठाकर]] * [[कंवरपाल तथगुर]] | * [[रोहित पौडेल]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[रिजन ढकल]] * [[गुलसन झा]] * [[सोमपाल कामी]] * [[करण केसी]] * [[देव खनाळ]] * [[संदीप लामिछाने]] * [[कुशल मल्ल]] * [[ललित राजबंशी]] * [[अनिल शाह]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[अर्जुन सौद]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[भीम शर्की]] * [[आरिफ शेख]] * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टिरक्षक]]) | * [[आकिब इल्यास]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * शकील अहमद * [[प्रतिक आठवले]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[फय्याज बट]] * [[खालिद कैल]] * [[कलीमुल्लाह]] * [[आयान खान]] * [[मेहरान खान]] * [[शोएब खान]] * [[झीशान मकसूद]] * हम्माद मिर्झा ([[यष्टिरक्षक]]) * [[जय ऑडेड्रा]] * [[कश्यप प्रजापती]] * [[रफिउल्लाह]] * मुझाहिर रझा * समय श्रीवास्तव * [[बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ]] * [[जतिंदर सिंग]] |} ===गुणफलक=== {{२०२४ कॅनडा टी२०आ तिरंगी मालिका गुणफलक}} ===फिक्स्चर=== {{Single-innings cricket match | date = २८ सप्टेंबर २०२४ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १२३/८ (२० षटके) | runs1 = [[साद बिन जफर]] २३ (१८) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] ३/२९ (४ षटके) | score2 = १०९ (१९ षटके) | runs2 = [[रोहित पौडेल]] ३७ (३९) | wickets2 = [[कलीम सना]] ४/२६ (४ षटके) | result = कॅनडा १४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450823.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मॅडेला (कॅनडा) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = [[साद बिन जफर]] (कॅनडा) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अंश पटेल (कॅनडा), [[रिजन ढकल]] आणि [[देव खनाळ]] (नेपाळ) या सर्वांनी त्यांचे टी२०आ पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २९ सप्टेंबर २०२४ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १७६/६ (२० षटके) | runs1 = [[गुलसन झा]] ४०[[नाबाद|*]] (१७) | wickets1 = [[आकिब इल्यास]] ३/३२ (४ षटके) | score2 = १३९ (१९.१ षटके) | runs2 = [[शोएब खान]] ४५ (३९) | wickets2 = [[करण केसी]] ३/३६ (४ षटके) | result = नेपाळने ३७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450824.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मॅडेला (कॅनडा) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = [[गुलसन झा]] (नेपाळ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३० सप्टेंबर २०२४ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CAN}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १०६ (१९.५ षटके) | runs1 = [[निकोलस किर्टन]] १८ (२१) | wickets1 = [[कलीमुल्लाह]] २/१७ (३.५ षटके) | score2 = १०७/२ (१५ षटके) | runs2 = [[आकिब इल्यास]] ५३ (४६) | wickets2 = [[डिलन हेलीगर]] १/१७ (३ षटके) | result = ओमान ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450825.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मॅडेला (कॅनडा) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = [[आकिब इल्यास]] (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ ऑक्टोबर २०२४ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = १३९/६ (२० षटके) | runs1 = [[अनिल शाह]] ४१ (३०) | wickets1 = [[हर्ष ठाकर]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १४०/६ (१९.३ षटके) | runs2 = [[साद बिन जफर]] ३३[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = [[ललित राजबंशी]] २/२० (४ षटके) | result = कॅनडा ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450826.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मॅडेला (कॅनडा) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = [[साद बिन जफर]] (कॅनडा) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ ऑक्टोबर २०२४ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = १५७/७ (२० षटके) | runs1 = [[रोहित पौडेल]] ५६[[नाबाद|*]] (४४) | wickets1 = [[फय्याज बट]] ३/२३ (४ षटके) | score2 = १०१ (१७.५ षटके) | runs2 = [[झीशान मकसूद]] ३५ (३०) | wickets2 = [[कुशल भुर्टेल]] ३/१० (१.५ षटके) | result = नेपाळने ५६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450827.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मॅडेला (कॅनडा) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = [[रोहित पौडेल]] (नेपाळ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑक्टोबर २०२४ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|CAN}} | score1 = ८२ (१९.४ षटके) | runs1 = [[आकिब इल्यास]] ३५ (४४) | wickets1 = परवीन कुमार ३/९ (४ षटके) | score2 = ८४/५ (१४.१ षटके) | runs2 = [[निकोलस किर्टन]] २० (१३) | wickets2 = [[कलीमुल्लाह]] २/१५ (३ षटके) | result = कॅनडा ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1450828.html धावफलक] | venue = [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी, ओंटारियो|किंग सिटी]] | umpires = अर्नोल्ड मॅडेला (कॅनडा) आणि रोहन शाह (कॅनडा) | motm = परवीन कुमार (कॅनडा) | toss = कॅनडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हम्माद मिर्झा आणि [[बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ]] (ओमान) या दोघांनीही टी२०आ पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर सीडब्ल्यूसीएल२ मालिका मुख्यपृष्ठ] * [https://www.espncricinfo.com/series/canada-t20-tri-series-2024-1450816 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर टी२०आ मालिका मुख्यपृष्ठ] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{क्रिकेट विश्वचषक माहिती}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पुरुष क्रिकेट]] [[वर्ग:कॅनडामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २|६]] lfg0anfdlkpdl0zjerq1jp00jv0pbz2 0 359257 2699598 2639755 2026-08-06T14:00:48Z नक्ष बादल देशमुख 185996 /* */ 2699598 wikitext text/x-wiki {{वर्षपेटी|2025}} '''इ.स. २०16''' हे [[इसवी सन|इसवी सनामधील]] २०२५वे, [[इ.स.चे २१ वे शतक|२१व्या शतकामधील]] २५वे तर [[इ.स.चे २०२० चे दशक|२०२० च्या दशकामधील]] सहावे वर्ष आहे. == ठळक घटना आणि घडामोडी == ===जानेवारी=== * [[१ जानेवारी]] : ** [[हंगेरी]] नंतर [[पोलंड]]ने [[युरोपियन संघ|युरोपियन महासंघ परिषदेचे]] अध्यक्षपद स्वीकारले. ** [[बल्गेरिया]] आणि [[रोमेनिया]] या देशांनी जमिनी सिमा खुली करत शेंजेन क्षेत्रात सामील होण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली. ** [[लिक्टनस्टाइन]]ने समलिंगी विवाह संबंधांना कायदेशीर मान्यता दिली, असे करणारे लिक्टनस्टाइन ३७वे राष्ट्र. ** पाच वर्षांच्या करार समाप्तीनंतर [[युक्रेन]]ने देशात रशियन गॅस पुरवठा थांबवला, तसेच आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयात युक्रेन पक्षीय देश म्हणून सामील झाला. ** [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकेतील]] [[लुईझियाना]] राज्यामधील [[न्यू ऑर्लिन्स]] शहरात वाहनांवर हल्ला व गोळीबाराच्या घटनेत आरोपीसह १५ नागरिक ठार तर ३५ नागरिक जखमी झाले. ** [[माँटेनिग्रो]]मधील सेटिन्जे शहरात अतिरेकी हल्ल्यात १२ नागरिक ठार तर चार जखमी. **[[करिन केलर-सटर]] यांनी [[स्वित्झर्लंड]]च्या १७७व्या राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. * [[२ जानेवारी]] : **[[जेनिफर गोंझालेझ-कोलोन]] यांनी [[पोर्तो रिको]]च्या १९०व्या राज्यपाल म्हणून शपथ घेतली. * [[३ जानेवारी]] : ** बेपत्ता भारतीय पत्रकार मुकेश चंद्रकार याचे शव [[छत्तीसगढ]] राज्यातील बिजापूर शहरात असलेल्या रस्ते बांधकाम कंत्राटदाराच्या कंपाऊंडमधील सेप्टिक टँकमध्ये आढळले. * [[४ जानेवारी]] : **[[ऑस्ट्रिया]]चे २९वे चान्सलर [[कार्ल नेहॅमर]] यांनी राजीनामा दिला. त्यांच्याजागी [[ॲलेक्झांडर शॅलेनबर्ग]] यांची कार्यवाहक चान्सलर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. * [[५ जानेवारी]] : ** [[भारत]]ाच्या [[गुजरात]] राज्यातील [[पोरबंदर]] शहरात एका अभ्यासी उड्डाणादरम्यान [[भारतीय तटरक्षक]] दलाचे एच.ए.एल. ध्रुव हेलिकॉप्टर तटाजवळ कोसळले. तीन अधिकारी ठार. ** [[ऑस्ट्रेलिया]]तील [[सिडनी]] शहरातील [[सिडनी क्रिकेट मैदान]]ावर झालेल्या पाचव्या व अखेरच्या कसोटी सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ]]ाने [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाचा ६ गडी राखून पराभव करत तब्बल ८ वर्षांनंतर [[बॉर्डर-गावस्कर चषक]] जिंकला. * [[६ जानेवारी]] : **[[कॅनडा]]चे २३वे पंतप्रधान [[जस्टिन त्रूदो]] यांनी नऊ वर्ष पंतप्रधानपदी राहिल्यानंतर पंतप्रधानसह लिबरल पक्षाच्या गटनेतेपदाचा राजीनामा देण्याची घोषणा केली. लिबरल पक्षाचे नवीन गटनेता (व पंतप्रधान) निवडीपश्चात त्रुदो पंतप्रधानपदावरून पायउतार होणार असल्याचे स्पष्ट केले. **[[इंडोनेशिया]] [[ब्रिक्स|ब्रिक्स परिषदेत]] १०वे राष्ट्र म्हणून सम्मिलित. **[[भारत]]ातील [[कर्नाटक]] राज्यामधील [[बंगळूर]] शहरात मानवी मेटाप्न्यूमोव्हायरस चा पहिला रुग्ण आढळला. **[[अमेरिकन काँग्रेस]]ने अधिकृतरित्या नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष [[डोनाल्ड ट्रंप]] व उपराष्ट्राध्यक्ष [[जे.डी. व्हान्स]] यांच्या निवडीवर शिक्कामोर्तब केले. * [[७ जानेवारी]] : **[[चीन]]च्या [[तिबेट]] मध्ये ७.१ रिश्टर स्केल प्रभावाचा भूकंप. १२६ नागरिक ठार तर २०१ जखमी. **[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकेतील]] [[कॅलिफोर्निया]] राज्यामधील [[लॉस एंजेलस]] शहरात जोरदार वारे आणि दीर्घकाळापर्यंत दुष्काळी परिस्थितीमुळे इतिहासातील सर्वात भीषण वणवा सुरु. असंख्य इमारतींना नुकसान पोचले, सर्वात जास्ती सनसेट बुलवॉर्ड इलाख्यात जास्ती नुकसान. वणव्यामुळे ७ नागरिक ठार तर १,७९,००० नागरिकांचे स्थलांतर. **[[घाना]]चे १४वे राष्ट्रपती म्हणून दुसऱ्या कार्यकाळासाठी [[जॉन ड्रामानी महामा]] यांनी शपथ घेतली. * [[८ जानेवारी]] : **जनरल [[जोसेफ ओन]] यांची संसदेद्वारा लेबनॉनचे १४वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवड. * [[९ जानेवारी]] : **[[भारत]]ाच्या [[आंध्र प्रदेश]] राज्यामधील [[तिरुपती]] शहरातील [[तिरुपती बालाजी]] मंदिरात झालेल्या चेंगराचेंगरीत ६ भाविकांचा मृत्यू तर अनेक जखमी. **[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकेचे]] पूर्व राष्ट्राध्यक्ष [[जिमी कार्टर]] यांच्यावर [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] मध्ये शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार. === मार्च === * [[मार्च २५]] - [[म्यानमार]]च्या [[मंडाले]] शहराजवळ [[रिश्टर मापनपद्धती]]नुसार [[२०२५ म्यानमार भूकंप|७.७ तीव्रतेचा भूकंप]] होउन म्यानमार आणि [[थायलंड]]मध्ये ४,४०० पेक्षा अधिक लोक मृत्यू पावले. === एप्रिल === * [[एप्रिल ८]] - [[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]ची राजधानी [[सांतो दॉमिंगो]] येथील [[जेट सेट (नाइटक्लब)|जेट सेट]] नावाच्या नाइटक्लबचे छत कोसळून २२६ व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या आणि अजून १८९ जखमी. * [[एप्रिल २२]] - [[काश्मीर]]च्या [[पहलगाम]] शहराजवळ दहशतवाद्यांनी निःशस्त्र पर्यटकांपैकी बिगर-मुस्लिम पुरुषांना बाजूला काढून त्यांच्या [[२०२५ पहेलगाम हत्याकांड|कुटुंबीयांसमक्ष गोळ्या घालून हत्या]] केली. === जून === * [[जून १२]] - [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अहमदाबाद विमानळावरुन]] झेप घेताच [[एर इंडिया फ्लाइट १७१]] हे [[बोईंग ७८७-९]] प्रकारचे विमान कोसळून २५०+ लोकांचा मृत्यू. === ऑगस्ट === * [[ऑगस्ट २७]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[भारत|भारतातून]] आयात केलेल्या मालावर ५०% कर लागू केला. === सप्टेंबर === * [[सप्टेंबर २]] - [[सुदान]]च्या [[मारा पर्वतरांग|मारा पर्वतांमध्ये]] झालेल्या भूस्खलनात शेकडो व्यक्ती ठार.<ref>https://www.nytimes.com/2025/09/02/world/africa/sudan-landslide.html</ref> === नोव्हेंबर === * [[इ.स. २०२५|२०२५]] - [[हाँग काँग]]मधील गगनचुंबी इमारतींमध्ये आग लागून १२८ लोक मृत्यू पावले तर ८० पेक्षा अधिक जखमी झाले. == मृत्यू == ===जानेवारी=== '''१ जानेवारी'''<br> * [[इगोर पॉझनिच]], ५७, स्लोव्हेनियाचा फुटबॉलपटू * [[नोरा ओर्लांदी]], ९१, इटालियन संगीतकार आणि गीतकार * [[जॉन बी. ओ'रायली धाकटा]], ७६, अमेरिकन राजकारणी व [[डीयरबॉर्न (मिशिगन)|डीयरबॉर्न शहराचा]] माजी महापौर (२००७-२०२२) ===फेब्रुवारी=== * [[फेब्रुवारी ६]] - [[द्वारकानाथ संझगिरी]], मराठी लेखक. === जून === * [[जून १२]] - [[विजय रुपाणी]], [[गुजरातचे मुख्यमंत्री]]. === नोव्हेंबर === * [[नोव्हेंबर ६]] - [[नरेश दधीच]], भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{कॉमन्स|२०२५|२०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५|*]] [[वर्ग:इ.स.च्या २०२० च्या दशकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे]] 7cslo3ufgmc4sl3jm4egu1kaoz668w5 2699681 2699598 2026-08-06T16:41:42Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2699681 wikitext text/x-wiki {{वर्षपेटी|2025}} '''इ.स. २०२५''' हे [[इसवी सन|इसवी सनामधील]] २०२५ वे, [[इ.स.चे २१ वे शतक|२१ व्या शतकामधील]] २५वे तर [[इ.स.चे २०२० चे दशक|२०२० च्या दशकामधील]] सहावे वर्ष आहे. == ठळक घटना आणि घडामोडी == ===जानेवारी=== * [[१ जानेवारी]] : ** [[हंगेरी]] नंतर [[पोलंड]]ने [[युरोपियन संघ|युरोपियन महासंघ परिषदेचे]] अध्यक्षपद स्वीकारले. ** [[बल्गेरिया]] आणि [[रोमेनिया]] या देशांनी जमिनी सिमा खुली करत शेंजेन क्षेत्रात सामील होण्याची प्रक्रिया पूर्ण केली. ** [[लिक्टनस्टाइन]]ने समलिंगी विवाह संबंधांना कायदेशीर मान्यता दिली, असे करणारे लिक्टनस्टाइन ३७वे राष्ट्र. ** पाच वर्षांच्या करार समाप्तीनंतर [[युक्रेन]]ने देशात रशियन गॅस पुरवठा थांबवला, तसेच आंतरराष्ट्रीय गुन्हेगारी न्यायालयात युक्रेन पक्षीय देश म्हणून सामील झाला. ** [[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकेतील]] [[लुईझियाना]] राज्यामधील [[न्यू ऑर्लिन्स]] शहरात वाहनांवर हल्ला व गोळीबाराच्या घटनेत आरोपीसह १५ नागरिक ठार तर ३५ नागरिक जखमी झाले. ** [[माँटेनिग्रो]]मधील सेटिन्जे शहरात अतिरेकी हल्ल्यात १२ नागरिक ठार तर चार जखमी. **[[करिन केलर-सटर]] यांनी [[स्वित्झर्लंड]]च्या १७७व्या राष्ट्रपती म्हणून शपथ घेतली. * [[२ जानेवारी]] : **[[जेनिफर गोंझालेझ-कोलोन]] यांनी [[पोर्तो रिको]]च्या १९०व्या राज्यपाल म्हणून शपथ घेतली. * [[३ जानेवारी]] : ** बेपत्ता भारतीय पत्रकार मुकेश चंद्रकार याचे शव [[छत्तीसगढ]] राज्यातील बिजापूर शहरात असलेल्या रस्ते बांधकाम कंत्राटदाराच्या कंपाऊंडमधील सेप्टिक टँकमध्ये आढळले. * [[४ जानेवारी]] : **[[ऑस्ट्रिया]]चे २९वे चान्सलर [[कार्ल नेहॅमर]] यांनी राजीनामा दिला. त्यांच्याजागी [[ॲलेक्झांडर शॅलेनबर्ग]] यांची कार्यवाहक चान्सलर म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. * [[५ जानेवारी]] : ** [[भारत]]ाच्या [[गुजरात]] राज्यातील [[पोरबंदर]] शहरात एका अभ्यासी उड्डाणादरम्यान [[भारतीय तटरक्षक]] दलाचे एच.ए.एल. ध्रुव हेलिकॉप्टर तटाजवळ कोसळले. तीन अधिकारी ठार. ** [[ऑस्ट्रेलिया]]तील [[सिडनी]] शहरातील [[सिडनी क्रिकेट मैदान]]ावर झालेल्या पाचव्या व अखेरच्या कसोटी सामन्यात [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ]]ाने [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाचा ६ गडी राखून पराभव करत तब्बल ८ वर्षांनंतर [[बॉर्डर-गावस्कर चषक]] जिंकला. * [[६ जानेवारी]] : **[[कॅनडा]]चे २३वे पंतप्रधान [[जस्टिन त्रूदो]] यांनी नऊ वर्ष पंतप्रधानपदी राहिल्यानंतर पंतप्रधानसह लिबरल पक्षाच्या गटनेतेपदाचा राजीनामा देण्याची घोषणा केली. लिबरल पक्षाचे नवीन गटनेता (व पंतप्रधान) निवडीपश्चात त्रुदो पंतप्रधानपदावरून पायउतार होणार असल्याचे स्पष्ट केले. **[[इंडोनेशिया]] [[ब्रिक्स|ब्रिक्स परिषदेत]] १०वे राष्ट्र म्हणून सम्मिलित. **[[भारत]]ातील [[कर्नाटक]] राज्यामधील [[बंगळूर]] शहरात मानवी मेटाप्न्यूमोव्हायरस चा पहिला रुग्ण आढळला. **[[अमेरिकन काँग्रेस]]ने अधिकृतरित्या नवनिर्वाचित राष्ट्राध्यक्ष [[डोनाल्ड ट्रंप]] व उपराष्ट्राध्यक्ष [[जे.डी. व्हान्स]] यांच्या निवडीवर शिक्कामोर्तब केले. * [[७ जानेवारी]] : **[[चीन]]च्या [[तिबेट]] मध्ये ७.१ रिश्टर स्केल प्रभावाचा भूकंप. १२६ नागरिक ठार तर २०१ जखमी. **[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकेतील]] [[कॅलिफोर्निया]] राज्यामधील [[लॉस एंजेलस]] शहरात जोरदार वारे आणि दीर्घकाळापर्यंत दुष्काळी परिस्थितीमुळे इतिहासातील सर्वात भीषण वणवा सुरु. असंख्य इमारतींना नुकसान पोचले, सर्वात जास्ती सनसेट बुलवॉर्ड इलाख्यात जास्ती नुकसान. वणव्यामुळे ७ नागरिक ठार तर १,७९,००० नागरिकांचे स्थलांतर. **[[घाना]]चे १४वे राष्ट्रपती म्हणून दुसऱ्या कार्यकाळासाठी [[जॉन ड्रामानी महामा]] यांनी शपथ घेतली. * [[८ जानेवारी]] : **जनरल [[जोसेफ ओन]] यांची संसदेद्वारा लेबनॉनचे १४वे राष्ट्राध्यक्ष म्हणून निवड. * [[९ जानेवारी]] : **[[भारत]]ाच्या [[आंध्र प्रदेश]] राज्यामधील [[तिरुपती]] शहरातील [[तिरुपती बालाजी]] मंदिरात झालेल्या चेंगराचेंगरीत ६ भाविकांचा मृत्यू तर अनेक जखमी. **[[संयुक्त राज्य अमेरिका|संयुक्त राज्य अमेरिकेचे]] पूर्व राष्ट्राध्यक्ष [[जिमी कार्टर]] यांच्यावर [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] मध्ये शासकीय इतमामात अंत्यसंस्कार. === मार्च === * [[मार्च २५]] - [[म्यानमार]]च्या [[मंडाले]] शहराजवळ [[रिश्टर मापनपद्धती]]नुसार [[२०२५ म्यानमार भूकंप|७.७ तीव्रतेचा भूकंप]] होउन म्यानमार आणि [[थायलंड]]मध्ये ४,४०० पेक्षा अधिक लोक मृत्यू पावले. === एप्रिल === * [[एप्रिल ८]] - [[डॉमिनिकन प्रजासत्ताक]]ची राजधानी [[सांतो दॉमिंगो]] येथील [[जेट सेट (नाइटक्लब)|जेट सेट]] नावाच्या नाइटक्लबचे छत कोसळून २२६ व्यक्ती मृत्युमुखी पडल्या आणि अजून १८९ जखमी. * [[एप्रिल २२]] - [[काश्मीर]]च्या [[पहलगाम]] शहराजवळ दहशतवाद्यांनी निःशस्त्र पर्यटकांपैकी बिगर-मुस्लिम पुरुषांना बाजूला काढून त्यांच्या [[२०२५ पहेलगाम हत्याकांड|कुटुंबीयांसमक्ष गोळ्या घालून हत्या]] केली. === जून === * [[जून १२]] - [[सरदार वल्लभभाई पटेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अहमदाबाद विमानळावरुन]] झेप घेताच [[एर इंडिया फ्लाइट १७१]] हे [[बोईंग ७८७-९]] प्रकारचे विमान कोसळून २५०+ लोकांचा मृत्यू. === ऑगस्ट === * [[ऑगस्ट २७]] - [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] [[भारत|भारतातून]] आयात केलेल्या मालावर ५०% कर लागू केला. === सप्टेंबर === * [[सप्टेंबर २]] - [[सुदान]]च्या [[मारा पर्वतरांग|मारा पर्वतांमध्ये]] झालेल्या भूस्खलनात शेकडो व्यक्ती ठार.<ref>https://www.nytimes.com/2025/09/02/world/africa/sudan-landslide.html</ref> === नोव्हेंबर === * [[इ.स. २०२५|२०२५]] - [[हाँग काँग]]मधील गगनचुंबी इमारतींमध्ये आग लागून १२८ लोक मृत्यू पावले तर ८० पेक्षा अधिक जखमी झाले. == मृत्यू == ===जानेवारी=== '''१ जानेवारी'''<br> * [[इगोर पॉझनिच]], ५७, स्लोव्हेनियाचा फुटबॉलपटू * [[नोरा ओर्लांदी]], ९१, इटालियन संगीतकार आणि गीतकार * [[जॉन बी. ओ'रायली धाकटा]], ७६, अमेरिकन राजकारणी व [[डीयरबॉर्न (मिशिगन)|डीयरबॉर्न शहराचा]] माजी महापौर (२००७-२०२२) ===फेब्रुवारी=== * [[फेब्रुवारी ६]] - [[द्वारकानाथ संझगिरी]], मराठी लेखक. === जून === * [[जून १२]] - [[विजय रुपाणी]], [[गुजरातचे मुख्यमंत्री]]. === नोव्हेंबर === * [[नोव्हेंबर ६]] - [[नरेश दधीच]], भारतीय भौतिकशास्त्रज्ञ. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{कॉमन्स|२०२५|२०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५|*]] [[वर्ग:इ.स.च्या २०२० च्या दशकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या २१ व्या शतकातील वर्षे]] [[वर्ग:इ.स.च्या ३ ऱ्या सहस्रकातील वर्षे]] 3rbcg51c0dbi0eovstej3n7c1eud9g1 0 359401 2699729 2681739 2026-08-06T18:56:29Z अभय नातू 206 शुद्धलेखन 2699729 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र|प्रकार=गाव|जनगणना_स्थलनिर्देशांक=५२७११९|स्थानिक_नाव=फेकरी|तालुका_नाव=भुसावळ|जिल्हा_नाव=जळगाव|राज्य_नाव=महाराष्ट्र|विभाग=|जिल्हा=[[जळगाव]]|तालुका_नावे=[[भुसावळ]]|अक्षांश=|रेखांश=|शोधक_स्थान=right|क्षेत्रफळ_एकूण=३.४२|उंची=|लोकसंख्या_एकूण=६०७७|लोकसंख्या_वर्ष=२०११|लोकसंख्या_घनता=१७७६.९०|लोकसंख्या_पुरुष=३१३९|लोकसंख्या_स्त्री=२९३८|लिंग_गुणोत्तर=९३६|अधिकृत_भाषा=[[मराठी]]}} '''फेकरी''' हे [[महाराष्ट्र| महाराष्ट्राच्या]] [[जळगाव जिल्हा| जळगाव जिल्ह्यातील]] एक गाव आहे. २०११ च्या जनगणनेनुसार <ref>https: // censusindia.gov. in / census.website / data / census - tables #</ref>या गावाचा सेन्सस कोड ५२७११९ असून या लेखातील माहिती या जनगणनेवर आधारित आहे. या गावाचे क्षेत्र ७९९.०१ हेक्टर असून येथील लोकसंख्या ६०७७ आहे. गावात १३४२ कुटुंबे राहतात. == लोकसंख्या == * एकूण लोकसंख्या:६०७७; पुरुष: ३१३९; स्त्रिया: २९३८ * अनुसूचित जाती लोकसंख्या: १४४४; पुरुष: ७२६; स्त्रिया: ७१८ * अनुसूचित जमाती लोकसंख्या:३७१; पुरुष: १८९; स्त्रिया: १८२ == शैक्षणिक सुविधा == गावात असणाऱ्या सुविधा - पूर्व-प्राथमिक शाळा-७. प्राथमिक शाळा-३. कनिष्ठ माध्यमिक शाळा-२. माध्यमिक शाळा-१. उच्च माध्यमिक शाळा -२. अभियांत्रिकी महाविद्यालय -१. स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर : काही नाही ५ ते १० किमी अंतरावर : पदवी महाविद्यालय भुसावळ येथे आहे. व्यावसायिक प्रशिक्षण शाळा भुसावळ येथे आहे. अनौपचारिक प्रशिक्षण केन्द्र भुसावळ येथे आहे. अपंगांसाठी खास शाळा भुसावळ येथे आहे. १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर : वैद्यकीय महाविद्यालय जळगाव येथे आहे. == वैद्यकीय सुविधा == === सरकारी === असलेल्या सुविधा- प्राथमिक आरोग्य उपकेन्द्र, -१दवाखाने, -१ नसलेल्या सुविधा - कम्युनिटी हेल्थ सेंटर, प्राथमिक आरोग्य केन्द्र, प्रसूति व शिशुसंगोपन केन्द्र, क्षयरोग रुग्णालय, अ‍ॅलोपॅथिक रुग्णालय, अन्य उपचार पद्धतीचे रुग्णालय, गुरांचे दवाखाने, फिरते दवाखाने, कुटुंब कल्याण केन्द्र, === बिगर-सरकारी === असलेल्या सुविधा- बाह्य रोगी विभाग, -२इतर पदवीधर डॉक्टर, -२पदवी नसलेले डॉक्टर, -२पारंपरिक वैद्य व वैदू, -२औषधाची दुकाने, -२इतर बिगरसरकारी वैद्यकीय सुविधा, -२ नसलेल्या सुविधा - बाह्य व भरती असलेले रोगी विभाग, धर्मादाय बिगर-सरकारी रुग्णालय, एमबीबीएस पदवीधर डॉक्टर, == पिण्याचे पाणी == असलेल्या सुविधा- शुद्ध केलेल्या पाण्याचा नळातून पुरवठा, शुद्ध न केलेल्या पाण्याचा नळातून पुरवठा, झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, न झाकलेल्या विहिरीच्या पाण्याचा पुरवठा, नदी /कालवे यातील पाण्याचा पुरवठा, इतर पाण्याचा पुरवठा, नसलेल्या सुविधा - हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या हँड पंपच्या पाण्याचा पुरवठा, बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा, बारमाही सुरू असलेल्या बोअरवेलच्या पाण्याचा पुरवठा, झऱ्यांच्या पाण्याचा पुरवठा, तलाव / तळी यातील पाण्याचा पुरवठा, == स्वच्छता == असलेल्या सुविधा- सांडपाणी पाण्याच्या स्त्रोतात सोडले जाते.उघडी गटारे, नसलेल्या सुविधा - न्हाणीघरासह सार्वजनिक स्वच्छता गृह, न्हाणीघराशिवाय सार्वजनिक स्वच्छता गृह, ग्रामीण सॅनिटरी हार्डवेरचे दुकान, सामूहिक बायोगॅस किंवा कचऱ्याच्या उत्पादक पुनर्वापराची व्यवस्था, == संचार == गावात असणाऱ्या सुविधा - पोस्ट ऑफिस, उपपोस्ट ऑफिस, मोबाइल फोन सुविधा, इंटरनेट कॅफे / सर्व्हिस सेंटर, खाजगी कूरियर, सार्वजनिक बस सेवा, रेल्वे स्टेशन, ऑटो व टमटम, टॅक्सी, जिल्ह्यातील मुख्य रस्त्याला जोडलेले रस्ते, जिल्ह्यातील दुय्यम रस्त्याना जोडलेले रस्ते, डांबरी रस्ते, कच्चे रस्ते, पाण्यासाठी नाल्या असणारे डांबरी रस्ते, बारमाही रस्ते, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - खाजगी बस सेवा, - १० किमी पेक्षा अधिक अंतरावर. ट्रॅक्टर - ५ ते १० किमी अंतरावर. सायकल रिक्षा (पायचाकी), - ५ ते १० किमी अंतरावर. बैल व इतर जनावरांनी ओढलेल्या गाड्या, - ५ ते १० किमी अंतरावर. राष्ट्रीय महामार्गाला जोडलेले रस्ते, - ५ ते १० किमी अंतरावर. राज्य महामार्गाला जोडलेले रस्ते, - ५ ते १० किमी अंतरावर. '''तळटीप'''- शिरगिणतीत असलेल्या पुढील सुविधांच्या उपलब्धततेची माहिती नाही - सायकल रिक्षा (यांत्रिक), समुद्र व नदीवरील बोट वाहतूक, बोट वाहतुकीयोग्य जलमार्ग, == बाजार व पतव्यवस्था == गावात असणाऱ्या सुविधा - सहकारी बँका, शेतकी कर्ज संस्था, स्वसहाय्य गट (SHG), रेशनचे दुकान, मंडया / कायम बाजार, आठवड्याचा बाजार, शेतमाल विक्री संस्था, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - ए टी एम, - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर. व्यापारी बँका, - ५ किमी पेक्षा कमी अंतरावर. शेतमाल विक्री संस्था, == आरोग्य, आहार व करमणूक सुविधा == गावात असणाऱ्या सुविधा - शिशुविकास पौष्टिक आहार केन्द्र (ICDS), अंगणवाडी पौष्टिक आहार केन्द्र, इतर पौष्टिक आहार केन्द्र, आशा, समुदाय भवन (दूरचित्रवाणीसह अथवा विरहित), क्रीडांगण, खेळ / करमणूक क्लब, सिनेमा/ व्हिडियो थियेटर, सार्वजनिक ग्रंथालय, सार्वजनिक वाचनालय, वृत्तपत्र पुरवठा, विधानसभा मतदान केन्द्र, जन्म व मृत्यु नोंदणी केन्द्र, स्थानिक नसलेल्या सुविधांची अंतरे - == वीज पुरवठा == घरगुती वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. शेतीसाठी वीजपुरवठा - आहे. व्यापारी वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. सर्व प्रकारच्या वापरासाठी वीजपुरवठा - आहे. == जमिनीचा वापर (हेक्टर) == * जंगल क्षेत्र : ०.० * बिगरशेतकी वापरातली जमीन: २९.२६ * ओसाड व शेतीला अयोग्य जमीन: ०.० * कुरणे व इतर चराऊ जमीन: ०.० * फुटकळ झाडीखालची जमीन: ०.० * शेतीयोग्य पडीक जमीन: १३४.७४ * कायमस्वरूपी पडीक जमीन: ०.० * ह्या वर्षीची पडीक जमीन: ०.० * पिकांखालची जमीन: १७८.० * एकूण कोरडवाहू शेतजमीन: १५.० * एकूण बागायती जमीन: १६३.० == सिंचन सुविधा (क्षेत्रफळ हेक्टर मध्ये) == * कालवे : ० * विहिरी / कूप नलिका: १५ * तलाव / तळी: ० * ओढे: ० * इतर : ० == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भ यादी}} lcfglpetd07leml6cvwtaxopf6vxqsi 0 360179 2699758 2527741 2026-08-07T00:12:11Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[फॅबियान ॲलन]] to [[फाबियान ॲलन]] 2699758 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 366175 2699889 2578613 2026-08-07T07:21:54Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[झंस्कर नदी]] वरुन [[झंस्कार नदी]] ला हलविला: अचूक नाव 2578613 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''झंस्कार नदी''' ही [[सिंधु नदी|सिंधू नदीची]] पहिली प्रमुख उपनदी आहे, जी मुख्य नदीच्या आकारमानाइतकी किंवा त्यापेक्षा जास्त आहे,  जी पूर्णपणे भारतातील [[लडाख|लडाखमध्ये]] वाहते. ही ग्रेट हिमालयीन पर्वतरांगाच्या ईशान्येस उगम पावते आणि झंस्कर प्रदेशात हिमालय आणि झंस्कर पर्वतरांग दोन्ही मधून वाहते. ती ईशान्येकडे वाहते आणि निमोजवळ ({{coord|34.166076|77.332899|display=inline}}) सिंधू नदीला मिळते.<ref> {{citation |first1=Binita |last1=Phartiyal |first2=Randheer |last2=Singh |first3=Debarati |last3=Nag |chapter=Trans- and Tethyan Himalayan Rivers: In Reference to Ladakh and Lahaul-Spiti, NW Himalaya |editor=Dhruv Sen Singh |title=The Indian Rivers: Scientific and Socio-economic Aspects |url=https://books.google.com/books?id=ridFDwAAQBAJ&pg=PA375 |year=2017 |publisher=Springer |isbn=978-981-10-2984-4 |page=375}} </ref> झांस्कार (''झांग्स-कार'' ) म्हणजे "पांढरे तांबे" किंवा पितळ असा अर्थ आहे. {{Sfnp|Cunningham, Ladak|1854|p=22}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} ;संदर्भग्रंथ * {{citation |last=Cunningham |first=Alexander |title=Ladak: Physical, Statistical, Historical |publisher=Wm. H. Allen and Co |location=London |year=1854 |url=https://archive.org/details/ladakphysicalsta00cunnrich |via=archive.org |ref={{sfnref|Cunningham, Ladak|1854}}}} * {{citation |last=Drew |first=Frederic |title=The Jummoo and Kashmir Territories: A Geographical Account |url=https://archive.org/details/in.ernet.dli.2015.49165 |year=1875 |publisher=E. Stanford |via=archive.org |ref={{sfnref|Drew, The Jummoo and Kashmir Territories|1875}}}} * {{citation |last=Strachey |first=Henry |title=Physical Geography of Western Tibet |publisher=William Clows and Sons |location=London |date=1854 |url=https://archive.org/details/physicalgeograp00stragoog |via=archive.org |ref={{sfnref|Strachey, Physical Geography of Western Tibet|1854}}}} [[वर्ग:लडाखमधील नद्या]] [[वर्ग:सिंधु नदीच्या उपनद्या]] kq1p79wxkylx1t86he52f1fk8ja0uo0 0 366177 2699948 2578623 2026-08-07T10:52:04Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[झंस्कर नदी]] to [[झंस्कार नदी]] 2699948 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[झंस्कार नदी]] 39m4wt83tsr2yifa7lni3v3zzcusubs 0 366912 2699771 2582440 2026-08-07T00:22:31Z Xqbot 6858 Bot: Fixing double redirect from [[बायना लोकसभा मतदारसंघ (१९६२-२००८)]] to [[बयाणा लोकसभा मतदारसंघ]] 2699771 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बयाणा लोकसभा मतदारसंघ]] 9nwqwhw2qu2riycmhe0w14kzjdqki34 0 367572 2699974 2674346 2026-08-07T11:53:51Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699974 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी ध्रुवदेवी | पदवी = महाराणी<br>सम्राज्ञी<br>परम-भट्टारिका | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३८०]] - [[इ.स. ४१५]] | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३८०]] | राज्यव्याप्ती =पूर्वेस [[गंगा नदी|गंगेच्या]] मुखापासून पश्चिमेस [[सिंधू नदी|सिंधूच्या]] मुखापर्यंत, तर उत्तरेस वर्तमान उत्तर [[पाकिस्तान]]ापासून दक्षिणेस [[नर्मदा नदी|नर्मदेच्या]] खोऱ्यापर्यंत | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = ध्रुवदेवी | इतर_पदव्या = [[महाराणी]], [[सम्राज्ञी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दत्तादेवी]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[अनंतदेवी]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[चंद्रगुप्त दुसरा|सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य]] | संतती = [[कुमारगुप्त]]<br> | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = |}} '''महाराणी ध्रुवदेवी''' ह्या [[चंद्रगुप्त दुसरा|सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य]] यांच्या पत्नी होत्या. त्या [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याच्या]] महाराणी होत्या. ध्रुवदेवी ह्या चंद्रगुप्त विक्रमादित्य यांचा उत्तराधिकारी [[कुमारगुप्त]] याच्या आई होत्या. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] 3exvsc8kx45q2m00nmu4vh12wr63m2i 0 367610 2699972 2627605 2026-08-07T11:53:03Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699972 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राज्ञी दत्तादेवी | पदवी = सम्राज्ञी | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३३५]] - [[इ.स. ३७५]] | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३३५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = दत्तादेवी | इतर_पदव्या = [[महाराणी]], [[सम्राज्ञी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[कुमारदेवी]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[ध्रुवदेवी]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[समुद्रगुप्त|सम्राट समुदगुप्त]] | संतती = [[चंद्रगुप्त दुसरा]]<br> | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = |}} '''महाराणी दत्तादेवी''' ह्या [[समुद्रगुप्त|सम्राट समुद्रगुप्त]] यांच्या पत्नी होत्या. त्या [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याच्या]] महाराणी होत्या. ह्या सम्राट समुद्रगुप्त यांचा उत्तराधिकारी [[चंद्रगुप्त दुसरा]] याच्या आई होत्या. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] eqc7m8ew3tfrnde6kdrga9dbxpl9gky 0 367611 2699968 2627604 2026-08-07T11:51:28Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699968 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राज्ञी कुमारदेवी | पदवी = सम्राज्ञी | चित्र = Queen Kumaradevi and King Chandragupta I on a coin.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट चंद्रगुप्त पहिला आणि महाराणी कुमारदेवी यांचे चित्रण असलेले नाणे | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३२०]] - [[इ.स. ३३५]] | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३२०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = कुमारदेवी | इतर_पदव्या = [[महाराणी]], [[सम्राज्ञी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = पद निर्माण | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दत्तादेवी]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[चंद्रगुप्त पहिला|सम्राट चंद्रगुप्त पहिला]] | संतती = [[समुद्रगुप्त]]<br> | राजवंश = [[लिच्छवी राजवंश]] (जन्माने)<br>[[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] (लग्नाने) | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | तळटिपा = |}} '''महाराणी कुमारदेवी''' ह्या [[चंद्रगुप्त पहिला|सम्राट चंद्रगुप्त पहिला]] यांच्या पत्नी होत्या. त्या [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याच्या]] महाराणी होत्या. ह्या चंद्रगुप्त पहिला यांचा उत्तराधिकारी [[समुद्रगुप्त]] याच्या आई होत्या. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] q8mtpwjbilhphp6sv96eqi4ohiq3mgf 2699970 2699968 2026-08-07T11:52:14Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699970 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राज्ञी कुमारदेवी | पदवी = सम्राज्ञी | चित्र = Queen Kumaradevi and King Chandragupta I on a coin.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट चंद्रगुप्त पहिला आणि महाराणी कुमारदेवी यांचे चित्रण असलेले नाणे | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३२०]] - [[इ.स. ३३५]] | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ३२०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = कुमारदेवी | इतर_पदव्या = [[महाराणी]], [[सम्राज्ञी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = पद निर्माण | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दत्तादेवी]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[चंद्रगुप्त पहिला|सम्राट चंद्रगुप्त पहिला]] | संतती = [[समुद्रगुप्त]]<br> | राजवंश = [[लिच्छवी राजवंश]] (जन्माने)<br>[[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] (लग्नाने) | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = |}} '''महाराणी कुमारदेवी''' ह्या [[चंद्रगुप्त पहिला|सम्राट चंद्रगुप्त पहिला]] यांच्या पत्नी होत्या. त्या [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याच्या]] महाराणी होत्या. ह्या चंद्रगुप्त पहिला यांचा उत्तराधिकारी [[समुद्रगुप्त]] याच्या आई होत्या. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] hfuhfrlv7mmv6hv3vqes3f9qlgxehj3 0 367615 2699975 2691462 2026-08-07T11:54:24Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699975 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी कुबेरनागा | पदवी = महाराणी | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ३८०]] - [[इ.स. ४१५]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती =पूर्वेस [[गंगा नदी|गंगेच्या]] मुखापासून पश्चिमेस [[सिंधू नदी|सिंधूच्या]] मुखापर्यंत, तर उत्तरेस वर्तमान उत्तर [[पाकिस्तान]]ापासून दक्षिणेस [[नर्मदा नदी|नर्मदेच्या]] खोऱ्यापर्यंत | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = कुबेरनागा | इतर_पदव्या = [[महाराणी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दत्तादेवी]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[ध्रुवदेवी]] | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[चंद्रगुप्त दुसरा|सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य]] | संतती = [[प्रभावतीगुप्त]]<br> | राजवंश = [[नाग राजवंश]] (जन्माने)<br>[[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] (लग्नाने) | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = |}} '''महाराणी कुबेरनागा''' ह्या [[चंद्रगुप्त दुसरा|सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य]] यांच्या प्रथम पत्नी होत्या. ह्या [[नाग राजवंश|नागवंशीय]] राजकुमारी होत्या. त्या [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याच्या]] महाराणी होत्या. कुबेरनागा ह्या चंद्रगुप्त विक्रमादित्य यांची कन्या [[प्रभावतीगुप्त]] च्या आई होत्या. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] sbzfvg7cogdxb0umgd4u4er8pe3adpk 0 367731 2699976 2586358 2026-08-07T11:54:53Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699976 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट कुमारगुप्त | पदवी = सम्राट, महाराजाधिराजा | चित्र =KumaraguptaFightingLion.jpg | चित्र_शीर्षक = सम्राट कुमारगुप्त याचे सोन्याचे नाणे | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ४१५]] - [[इ.स. ४५५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ४१५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = कुमारगुप्त | जन्म_दिनांक = [[इ.स. ३९९]] | जन्म_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ४५५]] | मृत्यू_स्थान = [[गुप्त साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[चंद्रगुप्त दुसरा]] | राजपद_पद = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[स्कंदगुप्त]] | वडील = [[चंद्रगुप्त दुसरा]] | आई = [[ध्रुवदेवी]] | पत्नी = [[अनंतदेवी]] <br> | संतती = [[स्कंदगुप्त]] <br> [[पुरुगुप्त]] | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा= |मंत्री }} '''सम्राट कुमारगुप्त''' हा [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याचा]] सम्राट होता. कुमारगुप्त हा [[चंद्रगुप्त दुसरा|सम्राट चंद्रगुप्त विक्रमादित्य]] आणि [[ध्रुवदेवी|महाराणी ध्रुवदेवी]] यांचा पुत्र होता. [[चित्र:Inscription on Iron Pillar, Delhi.jpg|200px|thumb|left|[[दिल्ली]] येथील लोहस्तंभावरील कुमारगुप्त पहिला याचा लेख]] कुमारगुप्त याने दिल्ली येथे उभारलेला लोहस्तंभ १७०० वर्षांनंतरही शाबूत आहे. व त्यावर कुमारगुप्तचा लेख आहे. हा लोहस्तंभ [[धातुशास्त्र]] या शास्त्रातील एक आश्चर्य मानले जाते. हा स्तंभ सुरुवातीला एका देवळाचा भाग होता व त्यावर गरुड मुद्रा होती. आज देवळाचा फक्त स्तंभ सोडल्यास कोणतेही अवशेष शिल्लक नाहीत व इस्लामी आक्रमणानंतर याला मशीदीत समावण्यात आले. असे मानतात की हा स्तंभ इस्लामी तोफखानाच्या माराही सहन करून आजही शाबूत उभा आहे. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:इ.स. ३१९ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. ४५५ मधील मृत्यू]] b8tdat1ye784eaoeff3zo93l34lf8rv 0 367740 2699978 2586134 2026-08-07T11:55:15Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699978 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = महाराणी अनंतदेवी | पदवी = सम्राज्ञी | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ४१५]] - [[इ.स. ४५५]] | राज्यारोहण = सम्राज्ञी पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ४१५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = अनंतदेवी | इतर_पदव्या = [[महाराणी]] | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[ध्रुवदेवी]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = | वडील = | आई = | पत्नी = | पती = [[कुमारगुप्त|सम्राट कुमारगुप्त]] | संतती = [[पुरुगुप्त]]<br> | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = |}} '''महाराणी अनंतदेवी''' ह्या [[कुमारगुप्त|सम्राट कुमारगुप्त]] यांच्या पत्नी होत्या. त्या [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याच्या]] महाराणी होत्या. ह्या [[पुरुगुप्त]] याच्या आई होत्या. [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] l2cv9wa12iybx8ex802xzszjbbt9hj7 0 367781 2699979 2628489 2026-08-07T11:55:36Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699979 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट पुरुगुप्त | पदवी = सम्राट | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ४६७]] - [[इ.स. ४७३]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ४६७]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = पुरुगुप्त | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[स्कंदगुप्त]] | राजपद_पद = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा कुमारगुप्त|कुमारगुप्त दुसरा]] | वडील = [[कुमारगुप्त]] | आई = [[अनंतदेवी]] | पत्नी = पद्मावतीगुप्त | संतती = [[दुसरा कुमारगुप्त|कुमारगुप्त दुसरा]]<br>[[नरसिंहगुप्त]]<br>[[बुद्धगुप्त|बुधगुप्त]]<br>वैन्यगुप्त | राजवंश = [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त राजवंश]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा= |मंत्री }} '''सम्राट पुरुगुप्त''' हा [[गुप्त साम्राज्य|गुप्त साम्राज्याचा]] सम्राट होता. हा [[कुमारगुप्त|सम्राट कुमारगुप्त]] आणि [[अनंतदेवी|महाराणी अनंतदेवी]] यांचा पुत्र होता. {{गुप्त साम्राज्याचे राज्यकर्ते}} [[वर्ग:गुप्त साम्राज्य]] tvyedd64cf251sykpvhmt9vt2jtupmh 0 367995 2699745 2696534 2026-08-06T21:01:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699745 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२५-२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा | image = | caption = | image_size = | fromdate = १७ जून २०२५ | todate = जून २०२७ | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[कसोटी क्रिकेट]] | tournament format = लीग आणि अंतिम | count = | participants = ९ | matches = ७१ | player of the series = | most runs = | most wickets = | website = {{URL|https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship|ICC World Test Championship}} | previous_year = [[२०२३-२०२५ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|२०२३-२०२५]] | next_year = [[२०२७-२०२९ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|2027–2029]] }} २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद ही आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेची चौथी आवृत्ती आहे. ती कसोटी स्वरूपात खेळली जात आहे. १७ जून २०२५ रोजी श्रीलंका आणि बांगलादेश यांच्यातील सामन्याने त्याची सुरुवात झाली आणि जून २०२७ मध्ये लॉर्ड्स येथे अंतिम सामना खेळवण्याची योजना आखून ती संपणार आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/wtc-lord-s-to-host-next-two-world-test-championship-finals-1326293|trans-title=लॉर्ड्सवर पुढील दोन विश्व अजिंक्यपद स्पर्धेचे अंतिम सामने होणार.|title=Lord's to host next two WTC finals|website=ईएसपीएन क्रिकइन्फो|access-date=१० जुलै २०२५}}</ref><ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/news/2027-world-test-championship-final-in-england-too/articleshow/107170038.cms|trans-title=२०२७ वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिपचा अंतिम सामनाही इंग्लंडमध्येच|title=2027 World Test Championship final in England too|website=टाइम ऑफ इंडिया|access-date=१० जुलै २०२५}}</ref> == स्वरूप == या स्पर्धेत २७ मालिका आणि साखळी टप्प्यात ७१ सामने असतील. गुणतालिकेतील अव्वल दोन संघ अंतिम फेरीत लढतील. प्रत्येक संघ तीन घरच्या मैदानावर आणि तीन परदेशात अशा सहा मालिका खेळेल. प्रत्येक मालिकेत दोन ते पाच कसोटी सामने खेळविले जातील.<ref>{{Cite web|url=https://www.icc-cricket.com/world-test-championship/WTC|trans-title=आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप २ बद्दल वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न|title=ICC World Test Championship 2 FAQs|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|access-date=१० जुलै २०२५|language=en-GB|archive-date=२ जून २०२३|archive-url=https://web.archive.org/web/20230602091403/https://www.icc-cricket.com/world-test-championship/WTC|url-status=dead}}</ref> मागील आवृत्तीच्या गुण प्रणालीमध्ये कोणताही बदल करण्यात आलेला नाही. एका विजयाचे मूल्य हे सर्व १२ गुणांचे असेल, एका बरोबरीचे मूल्य प्रत्येकी ६ गुणांचे तर एका अनिर्णिततावस्थेत संपलेल्या सामन्याचे मूल्य प्रत्येकी ४ गुणांचे असेल आणि पराभवासाठी कोणतेही गुण दिले जाणार नाहीत. सामन्याच्या शेवटी षटकांची आवश्यक गती न राखल्यास अशा प्रत्येक घटनेसाठी संघाचा एक गुण वजा केला जाईल. मागील आवृत्तीप्रमाणे, संघांना एकूण गुणांपैकी जिंकलेल्या एकूण गुणांच्या टक्केवारीच्या आधारे तक्त्यात स्थान दिले जाते. जर संघांची टक्केवारी एकसारखी असेल तर, संघांची स्थिती निश्चित करण्यासाठी टायब्रेकर निकषांची मालिका वापरली जाईल. ज्यात प्रथम सर्वाधिक मालिका कोणत्या संघाने जिंकल्या हे तपासले जाईल, त्यानंतर प्रत्येक संघाच्या परदेशातील सामन्यांमधील टक्केवारी आणि शेवटी लीग टप्प्याच्या शेवटी असलेली संघाची आयसीसी कसोटी क्रमवारी विचारात घेतली जाईल.<ref name="conditions" /> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+गुणपद्धत |- ! सामन्याचा निकाल ! मिळवलेले गुण ! इतक्या गुणांसाठी लढले ! मिळवलेल्या गुणांची टक्केवारी |- | विजय|| १२ || १२ || १०० |- | बरोबरी || ६ || १२ || ५० |- | अनिर्णित|| ४ || १२ ||३३.३३ |- | पराभव|| ० || १२ || ० |- |} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+प्रत्येक मालिकेसाठी मिळविता येण्याजोगे गुण |- !मालिकेतील सामने !एकूण मिळविता येण्याजोगे गुण |- | २ || २४ |- | ३ || ३६ |- | ४ || ४८ |- | ५ || ६० |- |} == सहभागी == सहभागी होणारे संघ हे आयसीसीचे नऊ संपूर्ण सदस्य आहेत: *{{Cr|AUS}} *{{Cr|BAN}} *{{Cr|ENG}} *{{Cr|IND}} *{{Cr|NZ}} *{{Cr|PAK}} *{{Cr|SA}} *{{Cr|SL}} *{{Cr|WIN}} सहभागी न होणारे आयसीसीचे तीन पूर्ण सदस्य आहेत, अफगाणिस्तान, आयर्लंड आणि झिम्बाब्वे. == वेळापत्रक == आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समितीने (आयसीसी) १७ ऑगस्ट २०२२ रोजी २०२३-२०२७ भविष्यातील दौऱ्यांच्या कार्यक्रमाची घोषणा केली आणि जागतिक कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेचा भाग असलेल्या मालिका निवडल्या.<ref>{{Cite news|url=https://www.icc-cricket.com/news/2744666|trans-title=२०२३-२७ एफटीपी कालखंडामध्ये अधिक पुरुष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट|title=More men's international cricket in 2023–27 FTP cycle|date=१७ ऑगस्ट २०२२|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|access-date=१० जुलै २०२५|language=en-GB}}</ref><ref name="FTP">{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|trans-title=पुरुषांचे भविष्यातील दौऱ्यांचे कार्यक्रम|title=Men's Future Tours Program|work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती|access-date=१० जुलै २०२५|archive-date=2022-12-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|url-status=dead}}</ref> संपूर्ण राउंड-रॉबिन स्पर्धा नसून, ज्यामध्ये प्रत्येक संघाने इतर सर्वांना समान रीतीने खेळवले, प्रत्येक संघाने मागील चक्रांप्रमाणे इतर आठ पैकी फक्त सहा सामने खेळले. या मालिकांच्या नेमक्या तारखा आणि ठिकाणे स्पर्धक संघांच्या मंडळांद्वारे ठरवली जातील. {{#invoke:Sports results|main |match_col_width = 60 |matches_style = FBR |update = 6 July 2025 |source = ICC Men's FTP<ref name="FTP"/> The numbers in square brackets are the number of matches in the series. |start_date=June 2025 |team1=AUS|name_AUS={{cr-rt|AUS}}|short_AUS=ऑस्ट्रेलिया |team2=BAN|name_BAN={{cr-rt|BAN}}|short_BAN=बांगलादेश |team3=ENG|name_ENG={{cr-rt|ENG}}|short_ENG=इंग्लंड |team4=IND|name_IND={{cr-rt|IND}}|short_IND=भारत |team5=NZL|name_NZL={{cr-rt|NZL}}|short_NZL=न्यू झीलंड |team6=PAK|name_PAK={{cr-rt|PAK}}|short_PAK=पाकिस्तान |team7=RSA|name_RSA={{cr-rt|RSA}}|short_RSA=दक्षिण आफ्रिका |team8=SRI|name_SRI={{cr-rt|SRI}}|short_SRI=श्रीलंका |team9=WIN|name_WIN={{cr-rt|WIN}}|short_WIN=वेस्ट इंडीज |match_AUS_ENG=[[#ॲशेस (ऑस्ट्रेलिया वि इंग्लंड)|4–1]] [5] |match_AUS_NZL=[[#ट्रान्स-टास्मान चषक (ऑस्ट्रेलिया वि न्यू झीलंड)|४ सामने]] |match_AUS_BAN=[[#ऑस्ट्रेलिया वि बांगलादेश|२ सामने]] |match_BAN_ENG=[[#बांगलादेश वि इंग्लंड|२ सामने]] |match_BAN_WIN=[[#बांगलादेश वि वेस्ट इंडीज|२ सामने]] |match_BAN_PAK=[[#बांगलादेश वि पाकिस्तान|2–0]] [2] |match_ENG_IND=[[#अँडरसन–तेंडुलकर चषक (इंग्लंड वि भारत)|2–2]] [5] |match_ENG_NZL=[[#इंग्लंड वि न्यू झीलंड|1–2]] [3] |match_ENG_PAK=[[#इंग्लंड वि पाकिस्तान|३ सामने]] |match_IND_RSA=[[#द फ्रिडम मालिका (भारत वि दक्षिण आफ्रिका)| 0–2]] [2] |match_IND_WIN=[[#भारत वि वेस्ट इंडीज|2-0]] [2] |match_IND_AUS=[[#बॉर्डर–गावसकर चषक (भारत वि ऑस्ट्रेलिया)|५ सामने]] |match_NZL_IND=[[#न्यू झीलंड वि भारत|२ सामने]] |match_NZL_WIN=[[#न्यू झीलंड वि वेस्ट इंडीज|2–0]] [3] |match_NZL_SRI=[[#न्यू झीलंड वि श्रीलंका|२ सामने]] |match_PAK_RSA=[[#पाकिस्तान वि दक्षिण आफ्रिका|1-1]] [2] |match_PAK_NZL=[[#पाकिस्तान वि न्यू झीलंड|२ सामने]] |match_PAK_SRI=[[#पाकिस्तान वि श्रीलंका|२ सामने]] |match_RSA_AUS=[[#दक्षिण आफ्रिका वि ऑस्ट्रेलिया|३ सामने]] |match_RSA_BAN=[[#दक्षिण आफ्रिका वि बांगलादेश|२ सामने]] |match_RSA_ENG=[[#दक्षिण आफ्रिका वि इंग्लंड|३ सामने]] |match_SRI_IND=[[#श्रीलंका वि भारत|२ सामने]] |match_SRI_RSA=[[#श्रीलंका वि दक्षिण आफ्रिका|२ सामने]] |match_SRI_BAN=[[#श्रीलंका वि बांगलादेश|1–0]] [2] |match_WIN_AUS=[[#फ्रँक वॉरेल ट्रॉफी (ऑस्ट्रेलिया वि वेस्ट इंडीज)|0–3]] [3] |match_WIN_PAK=[[#वेस्ट इंडीज वि पाकिस्तान|२ सामने]] |match_WIN_SRI=[[#वेस्ट इंडीज वि श्रीलंका|1–0]] [2] |match_AUS_IND=— |match_AUS_WIN=— |match_AUS_RSA=— |match_AUS_PAK=— |match_AUS_SRI=— |match_BAN_IND=— |match_BAN_AUS=— |match_BAN_NZL=— |match_BAN_RSA=— |match_BAN_SRI=— |match_ENG_AUS=— |match_ENG_BAN=— |match_ENG_RSA=— |match_ENG_SRI=— |match_ENG_WIN=— |match_IND_BAN=— |match_IND_ENG=— |match_IND_PAK=— |match_IND_SRI=— |match_IND_NZL=— |match_NZL_AUS=— |match_NZL_ENG=— |match_NZL_RSA=— |match_NZL_PAK=— |match_NZL_BAN=— |match_PAK_BAN=— |match_PAK_IND=— |match_PAK_AUS=— |match_PAK_ENG=— |match_PAK_WIN=— |match_RSA_WIN=— |match_RSA_IND=— |match_RSA_PAK=— |match_RSA_NZL=— |match_RSA_SRI=— |match_SRI_AUS=— |match_SRI_ENG=— |match_SRI_WIN=— |match_SRI_NZL=— |match_SRI_PAK=— |match_WIN_BAN=— |match_WIN_IND=— |match_WIN_NZL=— |match_WIN_RSA=— |match_WIN_ENG=— }} {| class="wikitable sortable" style="text-align: center" |- ! rowspan=2|संघ ! colspan=3|नियोजित सामने ! rowspan=2| ह्या संघ विरुद्ध सामने नाहीत |- ! एकूण ! मायदेशी ! परदेशी |- | style="text-align: left;" | {{cr|AUS}} || २२ || style="text-align: left;"| {{Cr|ENG}} (५)<br>{{nobr|{{Cr|NZ}} (४)}}<br>{{Cr|BAN}} (२)|| style="text-align: left;"| {{Cr|WIN}} (३)<br>{{Cr|SA}} (३)<br>{{Cr|IND}} (५)|| style="text-align: left;" | {{cr|PAK}}<br>{{cr|SL}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|BAN}} || १२ ||style="text-align: left;"| {{Cr|PAK}} (२)<br>{{Cr|WIN}} (२)<br>{{Cr|ENG}} (२)||style="text-align: left;"| {{Cr|SL}} (२)<br>{{Cr|SA}} (२)<br>{{Cr|AUS}} (२)|| style="text-align: left;" | {{cr|IND}}<br>{{nobr|{{cr|NZ}}}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|ENG}} || २१ ||style="text-align: left;"| {{Cr|IND}} (५)<br>{{Cr|NZ}} (३)<br>{{Cr|PAK}} (३)||style="text-align: left;"| {{Cr|AUS}} (५)<br>{{Cr|SA}} (३)<br>{{Cr|BAN}} (२)|| style="text-align: left;" | {{cr|SL}}<br>{{cr|WIN}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|IND}} || १८ || style="text-align: left;"|{{Cr|WIN}} (२)<br>{{Cr|SA}} (२)<br>{{Cr|AUS}} (५)||style="text-align: left;"| {{nobr|{{Cr|ENG}} (५)<br>{{Cr|SL}} (२)<br>{{Cr|NZ}} (२)}}|| style="text-align: left;" | {{cr|BAN}}<br>{{cr|PAK}} |- | style="text-align: left;" | {{nobr|{{cr|NZL}}}} || १६ ||style="text-align: left;"| {{Cr|WIN}} (३)<br>{{Cr|IND}} (२)<br>{{Cr|SL}} (२)||style="text-align: left;"| {{Cr|ENG}} (३)<br>{{Cr|AUS}} (४)<br>{{Cr|PAK}} (२)|| style="text-align: left;" | {{nobr|{{cr|BAN}}}}<br>{{cr|SA}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|PAK}} || १३ ||style="text-align: left;"| {{Cr|SA}} (२)<br>{{Cr|SL}} (२)<br>{{Cr|NZ}} (२)||style="text-align: left;"| {{Cr|BAN}} (२)<br>{{Cr|WIN}} (२)<br>{{Cr|ENG}} (३)|| style="text-align: left;" | {{cr|AUS}}<br>{{cr|IND}} |- | style="text-align: left;" | {{nobr|{{cr|RSA}} }}|| १४ ||style="text-align: left;"| {{Cr|AUS}} (३)<br>{{Cr|BAN}} (२)<br>{{Cr|ENG}} (३)||style="text-align: left;"| {{Cr|PAK}} (२)<br>{{Cr|IND}} (२)<br>{{Cr|SL}} (२)|| style="text-align: left;" | {{nobr|{{cr|NZ}}}}<br>{{cr|WIN}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|SRI}} || १२ ||style="text-align: left;"| {{Cr|BAN}} (२)<br>{{Cr|IND}} (२)<br>{{Cr|SA}} (२)||style="text-align: left;"| {{Cr|WIN}} (२)<br>{{Cr|PAK}} (२)<br>{{Cr|NZ}} (२)|| style="text-align: left;" | {{cr|AUS}}<br>{{cr|ENG}} |- | style="text-align: left;" | {{cr|WIN}} || १४ ||style="text-align: left;"| {{Cr|AUS}} (३)<br>{{Cr|SL}} (२)<br>{{Cr|PAK}} (२)||style="text-align: left;"| {{Cr|IND}} (२)<br>{{nobr|{{Cr|NZ}} (३)}}<br>{{Cr|BAN}} (२)|| style="text-align: left;" | {{cr|ENG}}<br>{{cr|SA}} |} == स्पर्धा गुणतालिका == {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! स्थान ! संघ ! style="width:25px;"|{{Tooltip| सा |सामने}} ! style="width:25px;"|{{Tooltip| वि |विजय}} ! style="width:25px;"|{{Tooltip| प |पराभव}} ! style="width:25px;"|{{Tooltip| ब |बरोबरी}} ! style="width:25px;"| {{Tooltip| अ |अनिर्णित}} ! style="width:25px;"|{{Tooltip| वजा |वजा गुण}} ! {{Tooltip| ए.गुण |इतक्या गुणांसाठी लढले}} ! गुण ! {{Tooltip| टक्केवारी |लढवलेल्या गुणांपैकी जिंकलेल्या गुणांची टक्केवारी}} |- style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUS}} || ८ || ७ || १ || ० || ० || ० || ९६ || '''८४''' || '''८७.५०''' |- style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|SA}} || ४ || ३ || १ || ० || ० || ० || ४८ || '''३६''' || '''७५.००''' |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|NZ}} || ६ || ४ || १ || ० || १ || ० || ७२ || '''५२''' || '''७२.२२''' |- | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|BAN}} || ४ || २ || १ || ० || १ || ० || ४८ ||'''२८'''||'''५८.३३''' |- | ५ || style="text-align:left;" | {{cr|IND}} || ९ || ४ || ४ || ० || १ || ० ||१०८ ||'''५२'''||'''४८.१५''' |- | ६ || style="text-align:left;" | {{cr|SL}} || ४ || १ || १ || ० || २ || ० || ४८ || '''२०''' || '''४१.६७''' |- | ७ || style="text-align:left;" | {{nobr|{{cr|ENG}}}} || १३ || ४ || ८ || ० || १ || १४ {{efn|name=|षटकांची गती संथ राखल्यामुळे भारताविरुद्धच्या तिसऱ्या कसोटी सामन्यातील (२ गुण)<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-docked-points-for-slow-over-rate |title=लॉर्ड्स कसोटीत स्लो ओव्हररेटमुळे इंग्लंडने WTC गुण गमावले |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=२८ जुलै २०२५}}</ref> आणि न्यूझीलंड विरुद्धच्या दुसऱ्या कसोटी सामन्यातील (१२ गुण)<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-docked-wtc-points-for-slow-over-rate-in-oval-test|title=ओव्हल कसोटीत संथ गोलंदाजीच्या दरामुळे इंग्लंडचे गुण कापले |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२१ जून २०२६ |access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref> असे इंग्लंडचे एकूण १४ गुण कापण्यात आले.}}|| १५६ || '''३८''' || '''२४.३६''' |- | ८ || style="text-align:left;" | {{cr|WIN}} || १० || १ || ७ || ० || २ || २{{efn|name=|श्रीलंकेविरुद्धच्या दुसऱ्या कसोटी सामन्यात संथ ओव्हर-रेट राखल्यामुळे वेस्ट इंडीजचे २ गुण कापण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/west-indies-docked-wtc-points-for-slow-over-rate |title=संथ गोलंदाजीमुळे वेस्ट इंडिजचे विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण कापले |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=८ जुलै २०२६|access-date=२४ जुलै २०२६}}</ref>}} || १२० || '''१८''' || '''१५.००''' |- | ९ || style="text-align:left;" | {{cr|PAK}} || ४ || १ || ३ || ० || ० || ८{{efn|name=|बांगलादेशविरुद्धच्या पहिल्या कसोटी सामन्यात संथ ओव्हर-रेटमुळे पाकिस्तानचे ८ गुण कापण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/pakistan-docked-wtc-points-for-slow-over-rate-in-mirpur-tes{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} |title=मिरपूर कसोटीतील संथ गोलंदाजीमुळे पाकिस्तानचे विश्व कसोटी अजिंक्यपद गुण वजा |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=१५ मे २०२६|access-date=२४ जुलै २०२६</ref>}} || ४८ || '''४''' || '''८.३३''' |- |} *''शेवटचे अद्यतन: २४ जुलै २०२६'' *स्रोत: [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]],<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/world-test-championship/standings |trans-title=आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद २०२५-२०२७|title=ICC World Test Championship 2025–2027 Standings|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=११ जुलै २०२५}}</ref> [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2025-2027-1472510/points-table-standings|trans-title=|title=आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद २०२५-२०२७ तक्ता |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|access-date=११ जुलै २०२५}}</ref> * {{colorbox|#cfc}} अव्वल दोन संघ अंतिम फेरीत पोहोचतील. * एका विजयासाठी १२ गुण मिळतात. एका अनिर्णित सामन्यासाठी चार गुण तर एका बरोबरीत सुटलेल्या सामन्यासाठी सहा गुण दिले जातात. * गुण वजाबाकी: सामन्यात षटकांची गती कमी राखल्यास त्यासाठी गुण वजा केले जातात. {{notelist}} {| class="wikitable" |- ! {{Anchor|Tiebreakers}} बरोबरी मोडण्यासाठी निकष<ref name="conditions">{{cite web|url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/xgmt8r5r41onkqbb5nxv.pdf|trans-title=आयसीसी वर्ल्ड टेस्ट चॅम्पियनशिप २०२५-२०२७ खेळण्याच्या अटी|title=ICC World Test Championship 2025-2027 Playing Conditions|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=११ जुलै २०२५}}</ref> |- |लीग टप्प्यातील संघांची क्रमवारी खालीलप्रमाणे निश्चित केली जाते: # सर्व सामन्यांमध्ये मिळून गुणांची टक्केवारी; # मालिका विजयांची संख्या; # बाहेरील सामन्यांमध्ये गुणांची टक्केवारी; # ३० एप्रिल २०२७ रोजी [[आयसीसी पुरुषांची कसोटी संघ क्रमवारी|आयसीसी संघ क्रमवारी]] |} == लीग टप्पा == {{Hatnote|ऑस्ट्रेलियामध्ये खेळल्या जाणाऱ्या सामन्यांसाठी, धावा ह्या “विकेट/धावा” अशा ऑस्ट्रेलियान स्वरूपात सूचीबद्ध केले जातात.}} === २०२५ === {{main|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट २०२५}} ====श्रीलंका वि बांगलादेश==== {{main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = १७–२१ जून २०२५ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = ४९५ (१५३.४ षटके) | score1_2nd = २८५/६[[जप्ती आणि घोषणा#घोषणा|घो]] (८७ षटके) | score2 = ४८५ (१३१.२ षटके) | score2_2nd = ७२/४ (३२ षटके) | result = [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५#१ली कसोटी|सामना अनिर्णित]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485503.html धावफलक] | venue = [[गाली आंतरराष्ट्रीय मैदान]], [[गाली]] | points = श्रीलंका ४, बांगलादेश ४ }} {{Cricket match summary | date = २५–२९ जून २०२५ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = २४७ (७९.३ षटके) | score1_2nd = १३३ (४४.२ षटके) | score2 = ४५९ (११६.५ षटके) | score2_2nd = | result = [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२५#२री कसोटी|श्रीलंका एक डाव आणि ७८ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485504.html धावफलक] | venue = [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] | points = '''श्रीलंका १२''', बांगलादेश ० }} ====[[अँडरसन–तेंडुलकर चषक]] (इंग्लंड वि भारत)==== {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = २०–२४ जून २०२५ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ४७१ (११३ षटके) | score1_2nd = ३६४ (९६ षटके) | score2 = ४६५ (१००.४ षटके) | score2_2nd = ३७३/५ (८२ षटके) | result = [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५#१ली कसोटी|इंग्लंड ५ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448349.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | points = '''इंग्लंड १२''', भारत ० }} {{Cricket match summary | date = २–६ जुलै २०२५ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ५८७ (१५१ षटके) | score1_2nd = ४२७/६[[घोषणा आणि जप्ती (क्रिकेट)#घोषणा|घो]] (८३ षटके) | score2 = ४०७ (८९.३ षटके) | score2_2nd = २७१ (६८.१ षटके) | result = [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५#२री कसोटी|भारत ३३६ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448350.html धावफलक] | venue = [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] | points = '''भारत १२''', इंग्लंड ० }} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = १०–१४ जुलै २०२५ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ३८७ (११२.३ षटके ) | score1_2nd = १९२ (६२.१ षटके) | score2 = ३८७ (११९.२ षटके) | score2_2nd = १७० (७४.५ षटके) | result = [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५#३री कसोटी|इंग्लंड २२ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448351.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | points = '''इंग्लंड १०''', भारत ० }} {{Cricket match summary | date = २३–२७ जुलै २०२५ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ३५८ (११४.१ षटके) | score1_2nd = ४२५/४ (१४३ षटके) | score2 = ६६९ (१५७.१ षटके) | score2_2nd = | result = [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५#४थी कसोटी|सामना अनिर्णित]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448352.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | points = इंग्लंड ४, भारत ४ }} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = ३१ जुलै–४ ऑगस्ट २०२५ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = २२४ (६९.४ षटके) | score1_2nd = ३९६ (८८ षटके) | score2 = २४७ (५१.२ षटके) | score2_2nd = ३६७ (८५.१ षटके) | result = [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२५#५ वी कसोटी|भारत ६ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448353.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | points = '''भारत १२''', इंग्लंड ० }} ====[[फ्रँक वॉरेल चषक]] (वेस्ट इंडीज वि ऑस्ट्रेलिया)==== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = २५–२९ जून २०२५ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = १८० (५६.५ षटके) | score1_2nd = ३१० (८१.५ षटके) | score2 = १९० (६३.२ षटके) | score2_2nd = १४१ (३३.४ षटके) | result = [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५#१ली कसोटी|ऑस्ट्रेलिया १५९ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472517.html धावफलक] | venue = [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', वेस्ट इंडीज ० }} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = ३–६ जुलै २०२५ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = २८६ (६६.५ षटके) | score1_2nd = २४३ (७१.३ षटके) | score2 = २५३ (७३.२ षटके) | score2_2nd = १४३ (३४.३ षटके) | result = [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५#२री कसोटी|ऑस्ट्रेलिया १३३ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472518.html धावफलक] | venue = [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', वेस्ट इंडीज ० }} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = १२–१६ जुलै २०२५ | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = २२५ (७०.३ षटके) | score1_2nd = १२१ (३७ षटके) | score2 = १४३ (५२.१ षटके) | score2_2nd = २७ (१४.२ षटके) | result = [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२५#३री कसोटी|ऑस्ट्रेलिया १७६ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1472519.html धावफलक] | venue = [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', वेस्ट इंडीज ० }} === २०२५–२६ === {{main|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} ====भारत वि वेस्ट इंडीज==== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = २–६ ऑक्टोबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १६२ (४४.१ षटके) | score1_2nd = १४६ (४५.१ षटके) | score2 = ४४८/५[[घोषणा आणि जप्ती#घोषणा|घो]] (१२८ षटके) | score2_2nd = | result = [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६#१ली कसोटी|भारत १ डाव आणि १४० धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479569.html धावफलक] | venue = [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] | points = '''भारत १२''', वेस्ट इंडीज ० }} {{Cricket match summary | date = १०–१४ ऑक्टोबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ५१८/५[[घोषणा आणि जप्ती#घोषणा|घो]] (१३४.२ षटके) | score1_2nd = १२४/३ (३५.२ षटके) | score2 = २४८ (८१.५ षटके) | score2_2nd = ३९० (११८.५ षटके) ([[फॉलो-ऑन|फॉ/ऑ]]) | result = [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६#२री कसोटी|भारत ७ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479570.html धावफलक] | venue = [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]] | points = '''भारत १२''', वेस्ट इंडीज ० }} ====पाकिस्तान वि दक्षिण आफ्रिका==== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = १२-१६ ऑक्टोबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३७८ (११०.४ षटके) | score1_2nd = १६७ (४६.१ षटके) | score2 = २६९ (८४ षटके) | score2_2nd = १८३ (६०.५ षटके) | result = [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६#१ ली कसोटी|पाकिस्तान ९३ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501893.html धावफलक] | venue = [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] | points = '''पाकिस्तान १२''', दक्षिण आफ्रिका ० }} {{Cricket match summary | date = २०-२४ ऑक्टोबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = ३३३ (११३.४ षटके) | score1_2nd =१३८ (४९.३ षटके) | score2 = ४०४ (११९.३ षटके) | score2_2nd = ७३/२ (१२.३ षटके) | result = [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२५–२६#२ री कसोटी|दक्षिण आफ्रिका ८ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501894.html धावफलक] | venue = [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] | points = '''दक्षिण आफ्रिका १२''', पाकिस्तान ० }} ====[[गांधी–मंडेला चषक]] (भारत वि दक्षिण आफ्रिका)==== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = १४–१८ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १५९ (५५ षटके) | score1_2nd = १५३ (५४ षटके) | score2 = १८९ (६२.२ षटके) | score2_2nd = ९३ (३५ षटके) | result = [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६#१ली कसोटी|दक्षिण आफ्रिका ३० धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479571.html धावफलक] | venue = [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] | points = '''दक्षिण आफ्रिका १२''', भारत ० }} {{Cricket match summary | date = २२–२६ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = ४८९ (१५१.१ षटके) | score1_2nd = २६०/५[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (७८.३ षटके) | score2 = २०१ (८३.५ षटके) | score2_2nd = १४० (६३.५ षटके) | result = [[दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२५–२६#२री कसोटी|दक्षिण आफ्रिका ४०८ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479572.html धावफलक] | venue = [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] | points = '''दक्षिण आफ्रिका १२''', भारत ० }} ==== [[द ॲशेस]] (ऑस्ट्रेलिया वि इंग्लड) ==== {{main|२०२५–२६ ॲशेस मालिका}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = २१–२५ नोव्हेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = १७२ (३२.५ षटके) | score1_2nd = १६४ (३४.४ षटके) | score2 = १३२ (४५.२ षटके) | score2_2nd = २/२०५ (२८.२ षटके) | result = [[२०२५–२६ ॲशेस मालिका#१ली कसोटी|ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455611.html धावफलक] | venue = [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', इंग्लंड ० }} {{Cricket match summary | date = ४–८ डिसेंबर २०२५ | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ३३४ (७६.२ षटके) | score1_2nd =२४१ (७५.२ षटके) | score2 = ५११ (११७.३ षटके) | score2_2nd = २४१ (७५.२ षटके) | result = [[२०२५–२६ ॲशेस मालिका#२री कसोटी|ऑस्ट्रेलिया ८ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455612.html धावफलक] | venue = [[द गब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', इंग्लंड ० }} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = १७–२१ डिसेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ३७१ (९१.२ षटके) | score1_2nd = ३४९ (८४.४ षटके) | score2 = २८६ (८७.२ षटके) | score2_2nd = ३५२ (१०२.५ षटके) | result = [[२०२५–२६ ॲशेस मालिका#३री कसोटी|ऑस्ट्रेलिया ८२ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455613.html धावफलक] | venue = [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', इंग्लंड ० }} {{Cricket match summary | date = २६–२७ डिसेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १५२ (४५.२ षटके) | score1_2nd = १३२ (३४.३ षटके) | score2 = ११० (२९.५ षटके) | score2_2nd = ६/१७८ (३२.२ षटके) | result = [[२०२५–२६ ॲशेस मालिका#४थी कसोटी|इंग्लंड ४ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455614.html धावफलक] | venue = [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] | points = '''इंग्लंड १२''', ऑस्ट्रेलिया ० }} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = ४–८ जानेवारी २०२६ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = ३८४ (९७.३ षटके) | score1_2nd = ३४२ (८८.२ षटके) | score2 = ५६७ (१३३.५ षटके) | score2_2nd = ५/१६१ (३१.२ षटके) | result = [[२०२५–२६ ॲशेस मालिका#५वी कसोटी|ऑस्ट्रेलिया ५ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1455615.html धावफलक] | venue = [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] | points = '''ऑस्ट्रेलिया १२''', इंग्लंड ० }} ====न्यू झीलंड वि वेस्ट इंडीज==== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = २–६ डिसेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = २३१ (७०.३ षटके) | score1_2nd = ४६६/८ [[घोषणा आणि जप्ती#घोषणा|घो]] (१०९ षटके) | score2 = १६७ (७५.४ षटके) | score2_2nd = ४५७/६ (१६३.३ षटके) | result = [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६#१ली कसोटी|सामना अनिर्णित]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491732.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | points = न्यूझीलंड ४; वेस्ट इंडीज ४ }} {{Cricket match summary| | date = १०–१२ डिसेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = २०५ (७५ षटके) | score1_2nd = १२८ (४६.२ षटके) | score2 = २७८/९([[घोषणा आणि जप्ती|घो]]) (७४.४ षटके) | score2_2nd = ५७/१ (१० षटके) | result = [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६#२री कसोटी|न्यू झीलंड ९ गडी राखून विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491733.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | points = '''न्यूझीलंड १२'''; वेस्ट इंडीज ० }} {{Cricket match summary | date = १८–२२ डिसेंबर २०२५ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ५७५/८([[घोषणा आणि जप्ती|घो]]) (१५५ षटके) | score1_2nd = ३०६/२([[घोषणा आणि जप्ती|घो]]) (५४ षटके) | score2 = ४२० (१२८.२ षटके) | score2_2nd = १३८ (८०.३ षटके) | result = [[वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६#३री कसोटी|न्यू झीलंड ३२३ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491734.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] | points = ''न्यूझीलंड १२'''; वेस्ट इंडीज ० }} ====बांगलादेश वि पाकिस्तान==== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {{Cricket match summary| bg=#eee | date = ८–१२ मे २०२६ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = ४१३ (११७.१ षटके) | score1_2nd = २४०/९घो (७०.३ षटके) | score2 = ३८६ (१००.३ षटके) | score2_2nd = १६३ (५२.५ षटके) | result = [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६#१ली कसोटी|बांगलादेश १०४ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html धावफलक] | venue = [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] | points = '''बांगलादेश १२''', पाकिस्तान -८. }} {{Cricket match summary | date = १६–२० मे २०२६ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = २७८ (७७ षटके) | score1_2nd = ३९० (१०२.२ षटके) | score2 = २३२ (५७.४ षटके) | score2_2nd = ३५८ (९७.२ षटके) | result = [[पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६#२री कसोटी|बांगलादेश ७८ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html धावफलक] | venue = [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] | points = '''बांगलादेश १२''', पाकिस्तान ० }} ===२०२६=== {{main|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} ====[[क्रोवे-थॉर्प चषक]] (इंग्लड वि न्यू झीलंड)==== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {{Cricket match summary | date = ४–८ जून २०२६ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = १४० (३९.४ षटके) | score1_2nd = २२६ (५६ षटके) | score2 = ११३ (२९.५ षटके) | score2_2nd = १३८ (४०.३ षटके) | result = [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६#१ली कसोटी|इंग्लंड ११५ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html धावफलक] | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | points = '''इंग्लंड १२''', न्यू झीलंड ० }} {{Cricket match summary | date = १७–२१ जून २०२६ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ३९१ (९६.२ षटके) | score1_2nd = ३६२ (८७.१ षटके) | score2 = २९१ (८४ षटके) | score2_2nd = २०९ (५८.१ षटके) | result = [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६#२री कसोटी|न्यू झीलंड २५३ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | points = '''न्यू झीलंड १२''', इंग्लंड -१२ }} {{Cricket match summary | date = २५–२९ जून २०२६ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = ४३८ (११४.५ षटके) | score1_2nd = २८८/९ ([[घोषणा आणि जप्ती|घो]]) (९४ षटके) | score2 = ३५४ (८८.२ षटके) | score2_2nd = २१२ (५१.२ षटके) | result = [[न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६#३री कसोटी|न्यू झीलंड १६० धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html धावफलक] | venue = [[ट्रेंट ब्रिज मैदान (नॉटिंगहॅम)|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] | points = '''न्यू झीलंड १२''', इंग्लंड ० }} ====[[सोबर्स-तिस्सेरा चषक]] (वेस्ट इंडीज वि श्रीलंका)==== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {{Cricket match summary | date = २५–२८ जून २०२६ | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = २०८ (७१.५ षटके) | score1_2nd =१०१ (३१.२ षटके) | score2 = ६२६/९[[घोषणा आणि जप्ती|घो]] (१६०.५ षटके) | score2_2nd = | result = [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६#१ली कसोटी|वेस्ट इंडीज १ डाव आणि २१७ धावांनी विजयी]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html धावफलक] | venue = [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] | points = '''वेस्ट इंडीज १२''', श्रीलंका ०. }} {{Cricket match summary | date = ३–७ जुलै २०२६ | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = ५४९/९घो (१३९.३ षटके) | score1_2nd = २५१/९घो (४९ षटके) | score2 = ४९९ (१६५.५ षटके) | score2_2nd = १०९/० (४० षटके) | result = [[श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६#२री कसोटी|सामना अनिर्णित]] | scorecard = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html धावफलक] | venue = [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[अँटिगा]] | points = श्रीलंका ४, वेस्ट इंडीज २ }} ====वेस्ट इंडीज वि पाकिस्तान==== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {{Cricket match summary | date = जून २०२६ | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|WIN}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====श्रीलंका वि भारत==== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {{Cricket match summary | date = ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====ऑस्ट्रेलिया वि बांगलादेश (अशरफूल - पॉन्टिंग चषक)==== {{main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {{Cricket match summary | date = ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====इंग्लंड वि पाकिस्तान==== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {{Cricket match summary | date = ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ===२०२६–२७=== {{main article|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६–२७}} ====दक्षिण आफ्रिका वि ऑस्ट्रेलिया==== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====बांगलादेश वि वेस्ट इंडीज==== {{main|वेस्ट इंडीज क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|WIN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====न्यू झीलंड वि भारत ==== {{main|भारतीय क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = ऑक्टोबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = नोव्हेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====दक्षिण आफ्रिका वि बांगलादेश==== {{main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = नोव्हेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = नोव्हेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|BAN}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====श्रीलंका वि पाकिस्तान==== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = नोव्हेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = नोव्हेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====[[ट्रान्स-टास्मान चषक]] (ऑस्ट्रेलिया वि न्यू झीलंड)==== स्रोत:<ref>{{cite web|url=https://www.stuff.co.nz/sport/350382894/black-caps-locked-rare-four-test-series-australia-2026-27-season|trans-title=२०२६-२७ हंगामात ऑस्ट्रेलियामध्ये दुर्मिळ चार कसोटी सामन्यांच्या मालिकेसाठी ब्लॅक कॅप्स सज्ज|title=Black Caps locked in for rare four-test series in Australia in the 2026-27 season|website=Stuff.nz|access-date=११ जुलै २०२५}}</ref> {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = डिसेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = डिसेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = डिसेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = जानेवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====[[बेसिल डी'ओलिवेरा चषक]] (दक्षिण आफ्रिका वि इंग्लंड)==== {{main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = डिसेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = डिसेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = डिसेंबर २०२६ | team1 = {{cr-rt|RSA}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====न्यू झीलंड वि श्रीलंका==== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = जानेवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = जानेवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|NZL}} | team2 = {{cr|SRI}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====[[बॉर्डर-गावस्कर चषक]] (भारत वि ऑस्ट्रेलिया)==== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = जानेवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = जानेवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = फेब्रुवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = फेब्रुवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = फेब्रुवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|IND}} | team2 = {{cr|AUS}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====बांगलादेश वि इंग्लंड (अश्रफूल-फ्लिंटॉफ चषक)==== {{main|इंग्लंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = फेब्रुवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = फेब्रुवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====श्रीलंका वि दक्षिण आफ्रिका ==== {{main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = फेब्रुवारी २०२७ | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = मार्च २०२७ | team1 = {{cr-rt|SRI}} | team2 = {{cr|RSA}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} ====पाकिस्तान वि न्यू झीलंड==== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६-२७}} {{Cricket match summary | date = मार्च २०२७ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} {{Cricket match summary | date = मार्च २०२७ | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|NZL}} | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = | points = }} == अंतिम सामना == {{Cricket match summary | bg= | date = जून २०२७ | team1 = TBD | team2 = TBD | score1 = | score1_2nd = | score2 = | score2_2nd = | result = | scorecard = | venue = [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] | points = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवेs== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-world-test-championship-2025-2027-1472510 मालिका मुख्यपान] [[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]वर * {{cite web|url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/doztximb3sxhwcc4oo3f.pdf|trans-title=|title=आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद २०२५-२०२७ स्पर्धेचे नियम|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=१४ जुलै २०२५}} * {{cite web|url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/xgmt8r5r41onkqbb5nxv.pdf|trans-title=|title=आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद २०२५-२०२७ खेळण्याच्या अटी|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=१४ जुलै २०२५}} {{२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा|*]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२७ मधील क्रिकेट]] hh08eittddyduhqfeb83wdlq8e6ct34 2 369738 2699664 2692007 2026-08-06T15:37:47Z Shankar Namdev Mutkule 83055 2699664 wikitext text/x-wiki '''Shankar Namdev Mutkule [शंकर नामदेव मुटकुळे]''' ''(Senior Research Fellow, Dr. Babasaheb Ambedkar Marathwada University, Chhatrapati Sambhajinagar.)'' ''[वरिष्ठ रिसर्च फेलो, डॉ. बाबासाहेब आंबेडकर मराठवाडा विद्यापीठ, छत्रपती संभाजीनगर.]'' '''Contact [संपर्क]:''' '''Email [ईमेल]:''' ''[[[http://mutkuleshankar7@gmail.com mutkuleshankar7@gmail.com]]]'' '''Linkedin [लिंक्डइन]:''' ''[https://linkedin.com/in/mutkuleshankar7 www.linkedin.com/in/mutkuleshankar7]'' '''Researchgate [रिसर्चगेट]:''' ''https://www.researchgate.net/profile/Shankar-Mutkule?ev=hdr_xprf'' '''Publication [प्रकाशन]:''' # https://www.researchgate.net/publication/411044290_Milk-based_phospholipids_as_functional_ingredients https://doi.org/10.1016/B978-0-443-44091-5.00014-5 # https://www.researchgate.net/publication/407543521_New_tools_and_methods_for_saffron_quality_assessment DOI:10.1007/s13197-026-06700-0 # https://www.researchgate.net/publication/407534749_Off-flavors_in_fish_origins_detection_and_mitigation_strategies<nowiki/>DOI:10.1007/s13197-026-06788-4 # https://www.researchgate.net/publication/391531931_Milk_sphingolipids_as_functional_components DOI:10.20935/AcadNutr7694 # https://www.researchgate.net/publication/391445074_High_pressure_processing_of_RTE_lupin_meals_untapped_potential_for_prepared_foods # https://www.researchgate.net/publication/395381291_Decoding_Lumpy_Skin_Disease_Virus_Molecular_insights_for_diagnostics_and_disease_management 21uo0vrlhm9aqsx7zmcnpziocajzwen 0 373492 2699753 2639987 2026-08-06T21:15:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699753 wikitext text/x-wiki {{२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक साइडबार}} [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी हे संघ जाहीर करण्यात आले होते.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cp895mzp7jmo |trans-title=|title=ICC Women's World Cup squads |work=[[BBC Sport]] |access-date=१० नोव्हेंबर २०२५}}</ref> राखीव खेळाडू वगळून प्रत्येक संघाला विश्वचषकासाठी १५ खेळाडूंचा संघ निवडण्याची मुभा होती,<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/all-the-squads-for-icc-women-s-cricket-world-cup-2025 |trans-title=आयसीसी महिला क्रिकेट विश्वचषक २०२५ साठी सर्व संघ|title=All the squads for ICC Women’s Cricket World Cup 2025 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१० नोव्हेंबर २०२५}}</ref> १९ ऑगस्ट २०२५ रोजी, भारत या स्पर्धेसाठी त्यांचा संघ जाहीर करणारा पहिला संघ बनला.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/hosts-india-reveal-squad-for-women-s-world-cup-2025 |trans-title=यजमान भारताचा २०२५ महिला विश्वचषक स्पर्धेसाठी संघ जाहीर|title=Hosts India reveal squad for Women's World Cup 2025 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१० नोव्हेंबर २०२५}}</ref> == सूची == {| class="wikitable" style="float:left margin-left: 10px;" ! खूण ! class="unsortable"|अर्थ |- | अ/क्र | एकदिवसीय सामन्यातील खेळाडूचा शर्ट क्रमांक |- | खेळाडू | खेळाडूचे नाव, त्यांच्या स्वतःच्या विकिपीडिया लेखात वापरले आहे. ते संघाचे नियुक्त [[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]] आहेत की [[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उप-कर्णधार]] आहेत हे देखील दर्शविते. |- |जन्मदिनांक | जन्मदिनांक, आणि ३० सप्टेंबर २०२५ पर्यंत वय. |- | फलंदाजी पद्धत |ज्या हाताने ते फलंदाजी करतात |- | गोलंदाजी पद्धत |केल्याल्या जाणाऱ्या गोलंदाजीचे प्रकार |} ==इंग्लंड== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': २१ ऑगस्ट २०२५ * '''स्त्रोत''': [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4343589/england-name-squad-for-icc-womens-cricket-world-cup-2026 |trans-title=आयसीसी महिला क्रिकेट विश्वचषक २०२५ साठी इंग्लंड संघाची घोषणा|title=England name squad for ICC Women's Cricket World Cup 2025 |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड|ईसीबी]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|ENG}} [[शार्लट एडवर्ड्स]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- !colspan=10|फलंदाज |- | style="text-align:center;"| १२ || [[टॅमी ब्युमाँट]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1991|3|11|df=y}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ४७ || [[सोफिया डंकली]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|6|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ५ || [[हीथर नाइट]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1990|12|26|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ६ || [[एमा लॅम्ब]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|12|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| २८ || [[डॅनी वायाट-हॉज]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1991|4|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10|यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| ४० || [[एमी जोन्स]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1993|6|13|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- !colspan=10|अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| ३९ || {{nobr|[[नॅटली सायव्हर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])}} || {{birth date and age2|2025|9|30|1992|8|20|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ६४ || [[ॲलिस कॅप्सी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2004|8|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10| फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| २४ || [[चार्ली डीन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|12|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| १९ || [[सोफी एसलस्टोन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1999|5|6|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| ३ || [[साराह ग्लेन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1999|8|27|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ५० || [[लिन्से स्मिथ]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|3|10|df=y}} || डावखुरी || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- !colspan=10| वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ३७ || [[एमिली आर्लोट]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|2|23|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ६३ || [[लॉरेन बेल]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2001|1|2|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]]}} |- | style="text-align:center;"| ८२ || [[लॉरेन फाइलर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|12|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]] |} ==ऑस्ट्रेलिया== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': ५ सप्टेंबर २०२५ * '''स्त्रोत''': [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]]<ref>{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/4356282/australia-womens-odi-cricket-world-cup-squad-2025-india-sri-lanka-molineux-wareham-knott-healy-voll |trans-title=विश्वचषक बचावासाठी ऑस्ट्रेलियाचा संघ जाहीर, मोलिनेक्सचे पुनरागमन|title=Molineux returns as Australia reveal squad for World Cup defence |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=१० नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|AUS}} [[शेली निच्के]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- !colspan=10|फलंदाज |- | style="text-align:center;"| १८ || [[फीबी लिचफिल्ड]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2003|4|18|df=y}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| १३ || [[जॉर्जिया व्हॉल]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2003|8|5|df=y}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10|यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| ७७ || [[अलिसा हीली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|1990|3|24|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ६ || [[बेथ मूनी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1994|1|14|df=y}} || डावखुरी || {{n/a}} |- !colspan=10|अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| ३२ || [[ताहलिया मॅकग्रा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|11|10|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ६३ || [[ॲशली गार्डनर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|4|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ३४ || [[किम गार्थ]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|4|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- | style="text-align:center;"| ११ || [[हेदर ग्रॅहाम]]{{efn|name=AUS1}} || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|10|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- | style="text-align:center;"| <s>४८</s> || <s>[[ग्रेस हॅरिस]]</s>{{efn|name=AUS1|२३ सप्टेंबर रोजी, [[ग्रेस हॅरिस]]ला दुखापतीमुळे स्पर्धेतून वगळण्यात आले आणि तिच्या जागी [[हेदर ग्रॅहाम]]ने संघात स्थान मिळवले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricket.com.au/news/4367762/grace-harris-calf-injury-ruled-out-womens-odi-world-cup-heather-graham-replacement-australia |trans-title=वासराला झालेल्या दुखापतीमुळे हॅरिस विश्वचषकातून बाहेर|title=Calf blow rules Harris out of World Cup |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=१० नोव्हेंबर २०२५}}</ref>}} || <s>{{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1993|9|18|df=y}}}}</s> || <s>उजव्या हाताने</s> || <s>उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]]</s> |- | style="text-align:center;"| ८ || [[एलिस पेरी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1990|11|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- |style="text-align:center;"| १४ || {{nobr|[[ॲनाबेल सदरलँड]]}} || {{birth date and age2|2025|9|30|2001|10|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- !colspan=10| फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| २७ || [[अलाना किंग]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|11|22|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| २३ || [[सोफी मॉलिनू]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|1|17|df=y}} || डावखुरी || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| ३५ || [[जॉर्जिया वेरहॅम]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1999|5|26|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- !colspan=10| वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ५ || [[डार्सी ब्राउन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2003|3|7|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|जलदगती]]}} |- | style="text-align:center;"| ३ || [[मेगन शुट]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1993|1|15|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]]}} |} {{notelist}} ==दक्षिण आफ्रिका== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': ३ सप्टेंबर २०२५ * '''स्त्रोत''': [[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]]<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/csa-announce-proteas-women-squad-for-icc-womens-cricket-world-cup-2025/ |trans-title=आयसीसी महिला क्रिकेट विश्वचषक २०२५ साठी सीएसएतर्फे प्रोटीया महिला संघाची घोषणा|title=CSA announce Proteas women squad for ICC Women's Cricket World Cup 2025 |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|RSA}} [[मांडला माशिम्बी]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- ! colspan="5" |फलंदाज |- |१४ || [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{Birth date and age2|2025|9|30|1999|4|26|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- |१ || [[तझमिन ब्रिट्स]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1991|1|8|df=y}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || {{n/a}} |- ! colspan="9" | यष्टीरक्षक |- |१० || [[सिनालो जाफ्ता]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1994|12|22|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- |७२ || [[कराबो मेसो]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2007|09|18|df=y}}}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- ! colspan="9" | अष्टपैलू |- |२७ || [[ॲनेके बॉश]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1993|8|17|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]], उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- |३२ || [[नेडीन डि क्लर्क]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|2000|01|16|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- |७७ || [[ॲनेरी डेर्कसेन]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|2001|04|26|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- |७ || [[मेरिझॅन कॅप]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1990|01|04|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- |९६ || [[सुने लूस]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1996|01|05|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]], उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- |२५ || [[क्लोई ट्रायॉन]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1994|01|25|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- ! colspan="9" | फिरकी गोलंदाज |- |२८ || [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|2000|6|27|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|[[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]]}} |- | ४ || {{nobr|[[नॉनदुमिसू शंगासे]]}} || {{Birth date and age2|2025|9|30|1996|4|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- ! colspan="6" | वेगवान गोलंदाज |- | ९९ || [[अयाबाँगा खाका]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1992|07|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | ५ || [[मासाबाटा क्लास]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1991|02|03|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | १२ || [[तुमी सेखुखुने]] || {{Birth date and age2|2025|9|30|1998|11|21|df=y}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |} [[मियाने स्मित]]चा प्रवासी राखीव खेळाडू म्हणून समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-cricket-worldcup-2025/news/south-africa-unveil-women-s-cricket-world-cup-squad |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेतर्फे महिला क्रिकेट विश्वचषक संघाची घोषणा|title=South Africa unveil Women’s Cricket World Cup squad |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ==न्यू झीलंड== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': १० सप्टेंबर २०२५ * '''स्त्रोत''': [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/white-ferns-quartet-earn-maiden-world-cup-call-up/ |trans-title=व्हाईट फर्न्सच्या चौकडीला पहिल्यांदाच विश्वचषकात स्थान मिळाले |title=WHITE FERNS quartet earn maiden World Cup call up |work=[[न्यू झीलंड क्रिकेट]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५ }}{{मृत दुवा|date=December 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|AUS}} [[बेन सॉयर]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- !colspan=10|फलंदाज |- | style="text-align:center;"| ५ || [[मॅडी ग्रीन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1992|10|20|df=y}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ५८ || [[जॉर्जिया प्लिमर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2004|2|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- !colspan=10|यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| १३ || [[इझ्झी गेझ]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2004|5|8|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| २९ || [[पॉली इंग्लिस]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|5|31|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ११ || [[बेला जेम्स]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1999|1|27|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- !colspan=10|अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| ७७ || [[सोफी डिव्हाइन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1989|9|1|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| २३ || [[सुझी बेट्स]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1987|9|16|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| २७ || <s>{{nobr|[[फ्लोरा डेव्हनशायर]]}}</s>{{efn|name=NZ1|४ ऑक्टोबर रोजी, [[फ्लोरा डेव्हनशायर]] हाताच्या दुखापतीमुळे स्पर्धेतून वगळण्यात आले आणि तिच्या जागी [[हॅना रोव]]चा संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/devonshire-ruled-out-of-world-cup-rowe-called-in/ |trans-title= |title=Devonshire ruled out of World Cup {{!}} Rowe called in |work=[[New Zealand Cricket]] |access-date=4 October 2025 |archive-date=2025-11-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251113043657/https://www.nzc.nz/news-items/devonshire-ruled-out-of-world-cup-rowe-called-in/ |url-status=dead }}</ref>}} || <s>{{birth date and age2|2025|9|30|2003|2|13|df=y}}</s> || <s>डावखुरी</s> || <s>[[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]]</s> |- | style="text-align:center;"| ६८ || [[ब्रुक हालीडे]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|10|30|df=y}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ४८ || [[आमेलिया केर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|10|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- !colspan=10| फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ४ || [[इडन कार्सन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2001|8|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10| वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ९२ || [[ब्री इलिंग]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2003|9|29|df=y}} || डावखुरी || डावखुरी [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| २४ || [[जेस केर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|1|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ३२ || [[रोजमेरी मायर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|11|7|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ७४ || [[हॅना रोव]]{{efn|name=NZ1}} || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|10|3|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ६ || [[लिया ताहुहु]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1990|9|23|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]]}} |} {{Notelist}} ==पाकिस्तान== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': २५ ऑगस्ट २०२५ * '''स्त्रोत''': [[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]]<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/15-member-pakistan-squad-for-icc-women-s-cricket-world-cup-2025-announced.html |trans-title=आयसीसी महिला क्रिकेट विश्वचषक २०२५ साठी १५ सदस्यीय पाकिस्तान संघाची घोषणा|title=15-member Pakistan squad for ICC Women's Cricket World Cup 2025 announced |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=२५ ऑगस्ट २०२५ |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|PAK}} [[मोहम्मद वासिम]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- ! colspan="9" |फलंदाज |- | style="text-align:center;"| ३१ || [[सिद्रा अमीन]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1992|4|7|df=y}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]]}} |- | style="text-align:center;"| ३९ ||[[आयमान फातिमा]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2004|10|12|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| १८ || [[सदफ शमास]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|12|30|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| २६ || [[शवाल झुल्फिकार]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2005|5|27|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- ! colspan="9" | यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| १७ ||[[मुनीबा अली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|8|8|df=y}} || डावखुरी ||{{n/a}} |- | style="text-align:center;"| २२ || [[सिद्रा नवाझ]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1994|3|14|df=y}} || उजव्या हाताने ||{{n/a}} |- ! colspan="9" | अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| १४ ||[[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|2001|11|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ९९ || [[नतालिया परवेझ]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|12|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ३७ || [[आलिया रियाझ]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1992|9|24|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ११ ||[[उमैमा सोहेल]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|7|11|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- ! colspan="6" | फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ४५ ||[[सादिया इक्बाल]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|8|5|df=y}} || डावखुरी || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| ६ ||[[नश्रा संधू]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|11|19|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| २ || {{nobr|[[सईदा अरूब शाह]]}} || {{birth date and age2|2025|9|30|2003|12|31|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| १५ || [[रमीन शमीम]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|1|19|df=y}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- ! colspan="9" | वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ४२ ||[[डायना बेग]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|10|15|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |} [[गुल फरोझा]], [[नजीहा अल्वी]], [[तुबा हसन]], [[उम्म-ए-हानी]] आणि [[वहीदा अख्तर]] ह्यांची राखीव खेळाडू म्हणून निवड करण्यात आली होती.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-cricket-worldcup-2025/news/talented-uncapped-batter-in-pakistan-s-squad-for-cwc25 |trans-title=क्रिकेट विश्वचषक २०२५ साठी पाकिस्तानच्या संघात प्रतिभावान नवोदित फलंदाज|title=Talented uncapped batter in Pakistan's squad for CWC25 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ==बांगलादेश== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': २३ ऑगस्ट २०२५ * '''स्त्रोत''': [[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]]<ref>{{cite web|url=https://www.tigercricket.com.bd/detail/bangladesh-squad-for-icc-women-s-world-cup-2025-announced |trans-title=आयसीसी महिला विश्वचषक २०२५ साठी बांगलादेश संघ घोषित |title=Bangladesh Squad for ICC Women’s World Cup 2025 Announced |work=[[बांगलादेश क्रिकेट बोर्ड]] |date= २३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|BAN}} [[सरवार इम्रान]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- !colspan=10|फलंदाज |- | style="text-align:center;"| १४ || [[शर्मिन अख्तर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1995|12|31|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ९९ || [[फरझाना हक]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1993|3|19|df=y}}}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ६ || [[शोभना मोस्तारी]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2002|2|13|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10|यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| १ || {{nobr|[[निगार सुलताना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])}} || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1997|8|1|df=y}}}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ७ || [[रुबिया हैदर]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|1997|7|22|df=y}}}} || डावखुरी || {{n/a}} |- !colspan=10|अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| ११ || [[शोर्णा अख्तर]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2007|1|1|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ५ || [[सुमैया अख्तर]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2005|10|15|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| २ || [[राबेया खान]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2005|3|11|df=y}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ८८ || [[रितू मोनी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1993|2|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- !colspan=10| फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ३२ || [[नाहिदा अख्तर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|3|2|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| ९ || [[फाहिमा खातून]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1992|11|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ४२ || {{nobr|[[संजिदा अक्तेर मेघला]]}} || {{birth date and age2|2025|9|30|2001|6|4|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| १२ || [[निशिता अख्तर निशी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2008|6|19|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10| वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ९० || [[मारुफा अख्तर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2005|1|1|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]]}} |- | style="text-align:center;"| ७७ || [[फरिहा तृष्ना]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2002|9|13|df=y}}}} || उजव्या हाताने || डावखुरी [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |} ==भारत== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': १९ ऑगस्ट २०२५ * '''स्त्रोत''': [[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ]]<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/w4gLi20Z |trans-title=आयसीसी महिला क्रिकेट विश्वचषक आणि ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी भारतीय संघाची घोषणा|title=India's squad for ICC Women’s Cricket World Cup and ODI series against Australia announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|IND}} [[अमोल मुजुमदार]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- !colspan=10|फलंदाज |- | style="text-align:center;"| १८ || [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|7|18|df=y}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ३३ || [[हर्लीन देओल]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1998|6|21|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ६४ || [[प्रतिका रावळ]]{{efn|name=IND2|२७ ऑक्टोबर रोजी, [[प्रतिका रावळ]]ला गुडघा आणि घोट्याच्या दुखापतीमुळे स्पर्धेतून बाहेर पडावे लागले आणि तिच्या जागी [[शेफाली वर्मा]]चा संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://cricbuzz.com/cricket-news/136098/injured-pratika-rawal-ruled-out-of-the-world-cup |trans-title=|title=दुखापतग्रस्त प्रतिका रावळ विश्वचषकातून बाहेर |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/AZvhAGOj |trans-title=प्रतिका रावळच्या जागी शफाली वर्माचे |title=Shafali Verma named as a replacement for Pratika Rawal |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५ }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>}} || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|9|1|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ५ || [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|9|5|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| १७ || [[शेफाली वर्मा]]{{efn|name=IND2}} || {{birth date and age2|2025|9|30|2004|1|28|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10|यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| <s>१९</s> || <s>[[यस्तिका भाटिया]]</s>{{efn|name=IND1|४ सप्टेंबर रोजी, [[यस्तिका भाटिया]] डाव्या गुडघ्याच्या दुखापतीमुळे स्पर्धेतून बाहेर पडली आणि तिच्या जागी [[उमा चेत्री]]चा संघात समावेश केला गेला.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/bccilink/articles/VAbarBVt |trans-title=संघ अपडेट: यस्तिका भाटियाच्या जागी उमा छेत्रीची निवड|title=Squad Update: Uma Chetry named replacement for Yastika Bhatia |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref>}} || <s>{{birth date and age2|2025|9|30|2000|11|1|df=y}}</s> || <s>डावखुरी</s> || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ५५ || [[उमा चेत्री]]{{efn|name=IND1}} || {{birth date and age2|2025|9|30|2002|7|27|df=y}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| १३ || [[रिचा घोष]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|2003|9|28|df=y}}}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || {{n/a}} |- !colspan=10|अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| २३ || {{nobr|[[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]])}} || {{birth date and age2|2025|9|30|1989|3|8|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ३० || [[अमनजोत कौर]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|8|25|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ६ || [[दीप्ती शर्मा]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|8|24|df=y}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- !colspan=10| फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ४० || [[श्री चरणी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2004|8|4|df=y}} || डावखुरी || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| २ || [[स्नेह राणा]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1994|2|18|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| २१ || [[राधा यादव]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2000|4|21|df=y}} || उजव्या हाताने || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- !colspan=10| वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| २६ || [[क्रांती गौड]] || {{birth date and age2|2025|9|30|2003|8|11|df=y}} || उजव्या हाताने || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]]}} |- | style="text-align:center;"| २० || [[अरुंधती रेड्डी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1997|10|4|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- | style="text-align:center;"| 10 || [[रेणुका सिंग]] || {{birth date and age2|2025|9|30|1996|1|2|df=y}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |} {{Notelist}} [[तेजल हसबनीस]], प्रेमा रावत, [[प्रिया मिश्रा]], [[सायली सातघरे]] आणि [[मिन्नू मणी]] यांची राखीव म्हणून निवड केली गेली होती.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/india-squad-womens-odi-world-cup-2025-full-list-of-players-shafali-verma-renuka-singh-thakur-harmanpreet-smriti/article69951229.ece |trans-title=२०२५ एकदिवसीय विश्वचषकासाठी भारतीय महिला संघ: शफाली वर्माला वगळले; रेणुका ठाकूरचे पुनरागमन|title=India women’s squad for ODI World Cup 2025: Shafali Verma misses out; Renuka Thakur back |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ==श्रीलंका== * '''संघ घोषणा केल्याचा दिनांक''': १० सप्टेंबर २०२५ * '''स्त्रोत''': [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-cricket-worldcup-2025/news/sri-lanka-reveal-squad-for-women-s-world-cup-2025 |trans-title=महिला विश्वचषक २०२५ साठी श्रीलंकेचा संघ जाहीर|title=Sri Lanka reveal squad for Women's World Cup 2025 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=१२ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> * '''प्रशिक्षक''': {{flagicon|SL}} [[रुमेश रत्नायके]] {{row hover highlight}} {| class="wikitable sortable hover-highlight" |+ ! scope=col | अ/क्र ! scope=col class=unsortable | खेळाडू ! scope=col | जन्मदिनांक (वय) ! scope=col | फलंदाजी पद्धत ! scope=col | गोलंदाजी पद्धत |- !colspan=10|फलंदाज |- | style="text-align:center;"| २७ || [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] || {{nobr|{{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1989|9|27}}}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मंद-मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ९ || [[इमेशा दुलानी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|2002|1|20}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- | style="text-align:center;"| ६२ || [[विश्मी गुणरत्ने]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|2005|8|22}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- | style="text-align:center;"| ७२ || [[हसिनी परेरा]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1995|6|27}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- | style="text-align:center;"| ८८ || {{nobr|[[हर्षिता मादवी]]}} || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1998|6|29}} || {{nobr|उजव्या हाताने}} || {{nobr|उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मंद-मध्यमगती]]}} |- !colspan=10|यष्टीरक्षक |- | style="text-align:center;"| १७ || [[अनुष्का संजीवनी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1990|1|24}} || उजव्या हाताने || {{n/a}} |- !colspan=10|अष्टपैलू |- | style="text-align:center;"| ५८ || [[चामरी अटापट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1990|2|9}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ६ || [[कविशा दिलहारी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|2001|1|24}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]], उजव्या हाताने [[लेग ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| २ || [[देवामी विहंगा]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|2005|8|2}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[ऑफ ब्रेक]] |- | style="text-align:center;"| ४४ || [[पिऊमी वाथसाला]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1995|11|9}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- !colspan=10| फिरकी गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| ९१ || [[सुगंदिका कुमारी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1991|10|5}} || डावखुरी || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- | style="text-align:center;"| १८ || [[इनोका रणवीरा]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1986|2|18}} || डावखुरी || [[डावखोरा ऑर्थोडॉक्स स्पिन]] |- !colspan=10| वेगवान गोलंदाज |- | style="text-align:center;"| २२ || [[अचिनी कुलसूर्या]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1990|6|7}} || डावखुरी || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|माध्यम-जलदगती]] |- | style="text-align:center;"| १५ || [[मल्की मदारा ]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|2000|12|30}} || उजव्या हाताने || उजव्या हाताने [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |- | style="text-align:center;"| ५५ || [[उदेशिका प्रबोधनी]] || {{birth date and age2|2025|9|30|df=yes|1985|9|20}} || उजव्या हाताने || डावखुरी [[जलदगती गोलंदाजी|मध्यमगती]] |} [[इनोशी प्रियदर्शनी]]चा प्रवासी राखीव खेळाडू म्हणून संघात समावेश करण्यात आला होता.<ref>{{cite web|url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/womens-cricket/sri-lanka-squad-womens-odi-world-cup-2025-chamari-athapaththu-full-list-of-players-reserves/article70033391.ece |trans-title=महिला एकदिवसीय विश्वचषक २०२५ साठी श्रीलंकेचा संघ: अथापथु नेतृत्व करणार|title=Sri Lanka squad for Women’s ODI World Cup 2025: Athapaththu to lead |work=[[स्पोर्टस्टार]] |access-date=११ नोव्हेंबर २०२५}}</ref> ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक}} {{महिला क्रिकेट विश्वचषक}} [[वर्ग:२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक]] 14hojbkew4uzqrymezfil4vh9dcdbqo 0 378981 2699756 2693603 2026-08-06T21:24:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699756 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket series | series = २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका | image = ICC Men's CWC League 2 logo (Round-17).svg | image_size = 250px | caption = '''१७वी फेरी''' | partof = [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] | date = २५ एप्रिल – ५ मे २०२६ | place = नेपाळ | team1 = {{cr|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | team3 = {{cr|UAE}} | captain1 = [[रोहित कुमार]] | captain2 = [[जतिंदर सिंग]] | captain3 = [[मुहम्मद वसीम]] | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (२६८) | runs2 = [[जतिंदर सिंग]] (१९७) | runs3 = [[हरप्रीत सिंग]] (२१२) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] (८)<br />[[सोमपाल कामी]] (८) | wickets2 = नदीम खान (८) | wickets3 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (१२) | previous = [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका | नामिबिया]] | next = [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|नेपाळ २०२६]] }} '''२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका''' ही [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] [[क्रिकेट विश्वचषक|क्रिकेट]] स्पर्धेची सोळावी फेरी होती जी २५ एप्रिल ते ५ मे २०२६ दरम्यान [[नेपाळ]]मध्ये खेळवली गेली.<ref>{{cite web|url=https://english.ratopati.com/story/57850/cricket-mega-event-in-kirtipur-series-under-world-cup-league-2-to-be-held|title=Nepal to Host ICC Men's Cricket World Cup League-2 Tri-Series in April and May|work=रातोपाटी|trans-title=नेपाळ एप्रिल आणि मे महिन्यात आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग-२ तिरंगी मालिकेचे यजमानपद भूषवणार|url-status=live|access-date=१४ एप्रिल २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://czarsportzauto.com/nepal-uae-oman-odi-tri-series-2026/|title=Cricket Nepal to host UAE and Oman for ODI Tri-series in April/May 2026|work=Czarsportz|trans-title=क्रिकेट: नेपाळ एप्रिल/मे २०२६ मध्ये एकदिवसीय तिरंगी मालिकेसाठी युएई आणि ओमानचे यजमानपद भूषवणार|url-status=live|access-date=१४ एप्रिल २०२६}}</ref> ही [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]], [[नेपाळ राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नेपाळ]] आणि [[ओमान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ओमान]] या पुरुष राष्ट्रीय संघांमध्ये खेळवली गेलेली तिरंगी मालिका होती.<ref>{{cite web |url=https://kathmandupost.com/sports/2025/10/19/after-qualifying-for-t20-world-cup-rhinos-aim-to-do-the-same-in-odi |trans-title=टी-२० विश्वचषकासाठी पात्रता मिळवल्यानंतर, राइनोजचे एकदिवसीय स्पर्धेतही असेच करण्याचे उद्दिष्ट|title=After qualifying for T20 World Cup, Rhinos aim to do the same in ODI |work=द काठमांडू पोस्ट |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> सामने [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] स्वरूपात खेळवले गेले.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027|trans-title=२०२७ दिशेने नेपाळमध्ये आठ संघांची क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सुरू होत आहे.|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही मालिका मूळतः १० ते २० मार्च २०२६ दरम्यान होणार होती,<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/nepal-uae-oman-odi-tri-series-2026/ |trans-title=मार्च २०२६ मध्ये क्रिकेट नेपाळ युएई आणि ओमानमध्ये एकदिवसीय तिरंगी मालिकेचे आयोजन करणार.|title=Cricket Nepal to host UAE and Oman for ODI Tri-series in March 2026 |work=Czarsportz |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=२०२६ च्या टी२० विश्वचषकानंतर नेपाळ क्रिकेट संघाचे वेळापत्रक|title=Nepal Cricket Team Schedule After T20 World Cup 2026 |url=https://www.latestly.com/sports/cricket/nepal-cricket-team-schedule-after-t20-world-cup-2026-7318386.html |access-date=17 फेब्रुवारी २०२६ |website=latestly.com}}</ref> परंतु पश्चिम आशियातील युद्धामुळे ती पुढे ढकलण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/men-s-cwc-league-2-matches-postponed-because-of-west-asia-conflict-1526822|title=Men's CWC League 2 matches postponed because of West Asia conflict|date=४ मार्च २०२६|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]|trans-title=पश्चिम आशियातील संघर्षामुळे पुरुषांचे क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सामने पुढे ढकलले|url-status=live|access-date=१४ मार्च २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://english.khabarhub.com/2026/04/537532/|title=CWC League 2 matches in Kathmandu postponed|date=४ मार्च २०२६|work=खबरहब|trans-title=काठमांडूमधील क्रिकेट विश्वचषक लीग २ सामने पुढे ढकलले|url-status=live|access-date=१४ एप्रिल २०२६}}</ref> सर्व सामने '[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]]' स्वरूपात खेळले गेले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/eight-team-cwc-league-2-begins-in-nepal-on-the-road-to-2027 |trans-title= २०२७ च्या दिशेने वाटचाल: नेपाळमध्ये आठ संघांच्या 'क्रिकेट विश्वचषक लीग २' स्पर्धेला सुरुवात|title=Eight-team CWC League 2 begins in Nepal on the road to 2027 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> सराव सामन्यांचा अपवाद वगळता, सर्व सामने [[कीर्तिपूर]] येथील [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर खेळले गेले.<ref>{{cite web | title=क्रिकेट विश्वकप लिग ‘टु’ का २ सिरिज नेपाल हुँदै |trans-title=नेपाळमध्ये क्रिकेट विश्वचषक लीग 'दोन' मालिका होणार |url=https://www.hamrokhelkud.com/cricket/171165.html |website=Hamro Khelkud |date=७ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६|language=ne}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=|title=नेपालले यूएईसँग दुई टी-२० म्याच खेल्ने |trans-title=Nepal to play two T20I match with UAE |url=https://www.nepalpress.com/2026/04/10/712834/nepal-to-play-two-t20-matches-against-uae/ |website=Nepal Press |date=१० एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६|language=ne}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== 'लीग २' मधील सामन्यांपूर्वी, नेपाळ संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध दोन आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळले.<ref>{{cite web|url=https://cricketkitchen.com/t20-international-series/|trans-title=नेपाळ मायदेशात यूएईविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका खेळणार.|title=Nepal will play a T20 International series against the UAE at home|work=क्रिकेट किचन|date=१० एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६|archive-date=2026-07-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20260714030839/https://cricketkitchen.com/t20-international-series/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/nepal-to-host-uae-in-historic-first-home-internationals-under-floodlights |trans-title= प्रकाशझोतात होणाऱ्या ऐतिहासिक पहिल्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय सामन्यांमध्ये नेपाळ संयुक्त अरब अमिरातीचे यजमानपद भूषवणार. |title=Nepal to host UAE in historic first home internationals under floodlights |work=क्रिकनेपाळ|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> मालिका १–१ ने बरोबरीत सुटली.<ref>{{cite web |url=https://himalpress.com/2026/04/nepals-easy-win-over-uae/ |title=यूएईमाथि नेपालको सहज जित |trans-title= संयुक्त अरब अमिरातीविरुद्ध नेपाळचा सहज विजय |work=हिमल प्रेस |language=Nepali |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> {{Infobox cricket tour | series_name = संयुक्त अरब अमिराती संघाचा नेपाळ दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Nepal.svg | team1_name = नेपाळ | team2_image = Flag of the United Arab Emirates.svg | team2_name = संयुक्त अरब अमिराती | from_date = २० | to_date = २१ एप्रिल २०२६ | team1_captain = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] | team2_captain = [[मुहम्मद वसीम]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[कुशल भुर्टेल]] (१००) | team2_twenty20s_most_runs = [[आकाशदीप नाथ]] (७०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[संदीप लामिछाने]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = [[झुहैब झुबेर]] (३) | player_of_twenty20_series = }} ===संघ=== {| class="wikitable" style="text-align:left;" |- !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |trans-title= नेपाळच्या टी२० संघाचे नेतृत्व ऐरी करणार; पौडेलकडेच राहणार एकदिवसीय संघाचे कर्णधारपद |title=Airee to lead Nepal T20Is, Paudel retains ODI captaincy |url=https://kathmandupost.com/cricket/2026/04/17/airee-to-lead-nepal-t20is-paudel-retains-odi-captaincy |website=[[द काठमांडू पोस्ट]] |date=१७ एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|UAE}} |- style="vertical-align:top" | * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अर्जुन सौद]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आरिफ शेख]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[कुशल मल्ल]] * [[गुलशन झा]] * [[नंदन यादव]] * [[बसीर अहमद]] * [[लोकेश बम]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शहाब आलम]] * [[शेर मल्ल]] * [[संतोष यादव]] * [[संदीप जोरा]] * [[संदीप लामिछाने]] * [[हेमंत धामी]] |valign=top| * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अजय कुमार * अदीब उस्मानी ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आकाशदीप नाथ]] * [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[आलिशान शराफु]] * [[खुझैमा तन्वीर]] * जश गियानानी * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] * [[झुहैब झुबेर]] * [[निलांश केसवानी]] * मुहम्मद आरफान * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * मुहम्मद शाहदाद * [[शोहेब खान]] * [[हरप्रीत सिंग]] * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] |} नेपाळने [[प्रतिश जीसी]], नारायण जोशी आणि [[राशिद खान (नेपाळी क्रिकेट खेळाडू)|रशीद खान]] यांची राखीव खेळाडू म्हणून निवड केली.<ref>{{cite web |url=https://khabarhub.com/2026/19/957983/ |trans-title=|title=कीर्तिपुरमा टी-२० सिरिज: कप्तान दीपेन्द्रको परीक्षा |trans-title= कीर्तिपूरमधील टी-२० मालिका: कर्णधार दीपेंद्रची कसोटी |work=खबरहब |language=Nepali |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> या दौऱ्यासाठीच्या संयुक्त अरब अमिरातीच्या संघात अशा पाच खेळाडूंचा समावेश होता, ज्यांना 'नॅचरलायझेशन'द्वारे (म्हणजेच केवळ वास्तव्याच्या आधारे पात्र न ठरता, अधिकृत प्रक्रियेद्वारे नागरिकत्व मिळवून) नागरिकत्व देण्यात आले होते; हे खेळाडू अशा प्रकारे नागरिकत्व मिळवणारे पहिले क्रिकेटपटू ठरले. हे खेळाडू म्हणजे [[खुझैमा तन्वीर]], अजय कुमार, [[आकाशदीप नाथ]], [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी हे होत.<ref name="espn">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/five-uae-cricketers-given-citizenship-through-naturalisation-1532752 |trans-title= नैसर्गिककरण प्रक्रियेद्वारे पाच यूएई क्रिकेटपटूंना नागरिकत्व देण्यात आले. |title=Five UAE cricketers given citizenship through naturalisation |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |date=१९ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref><ref name="tn">{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/04/18/it-feels-out-of-this-world-khuzaima-tanveer-and-ajay-kumar-grateful-to-be-fast-tracked-into-uae-team/ |trans-title= यूएईचे नागरिकत्व मिळाल्यानंतर क्रिकेटपटूंना 'स्वर्गीय आनंद' झाल्यासारखे वाटत आहे. |title=Cricketers 'feel out of this world' after being given UAE citizenship |work=द नॅशनल (अबू धाबी)]] |date=१८ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> ===सामने=== [[नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन]]ने १० एप्रिल २०२६ रोजी या मालिकेचे वेळापत्रक जाहीर केले<ref>{{cite tweet |number=2042429725302538563 |user=cricnep|title=𝗘𝗹 𝗖𝗹á𝘀𝗶𝗰𝗼 at Home {{!}} 2️⃣T20Is}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= क्रिकेटविश्वचषक लीग २ पूर्वी नेपाळ युएईविरुद्ध दोन सामन्यांची टी२० मालिका खेळणार|title=Nepal to host UAE for two-match T20I series ahead of CWC League 2 |url=https://english.khabarhub.com/2026/10/543514/ |website=खबरहब |date=१० एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६ }}</ref> {{hatnote|सर्व वेळा ह्या नेपाळ प्रमाण वेळा आहेत ([[यूटीसी+०५:४५]])}} ====१ला आं.टी२० सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २० एप्रिल २०२६ | time = १७:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १२२/८ (१८.५ षटके) | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ३२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = [[झुहैब झुबेर]] ३/२९ (४ षटके) | score2 = ७८/४ (८.५ षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम]] ३३ (१५) | wickets2 = [[संदीप लामिछाने]] ३/८ (२ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ६ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531694.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (ने) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) | motm = [[झुहैब झुबेर]] (UAE) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे संयुक्त अरब अमिरातीसमोर १० षटकांत ७८ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title= UAE विरुद्धच्या पहिल्या T20I सामन्यात पावसाचा व्यत्यय; नेपाळची धावसंख्या १२२ वर थांबली. |title=Rain halts Nepal at 122 in first T20I against UAE |url=https://kathmandupost.com/sports/2026/04/20/rain-halts-nepal-at-122-in-first-t20i-against-uae |website=द काठमांडू पोस्ट |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> | notes = [[हेमंत धामी]] (ने), [[खुझैमा तन्वीर]], [[आकाशदीप नाथ]], [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी (युएई) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/hemant-dhami-becomes-nepal-mens-54th-t20i-player-with-debut-against-uae |author=निश्चल तिवारी |trans-title= यूएईविरुद्धच्या सामन्यातून पदार्पण करत हेमंत धामी नेपाळचा ५४ वा पुरुष आंतरराष्ट्रीय टी२० खेळाडू बनला. |title= Hemant Dhami becomes Nepal men's 54th T20I player with debut against UAE |work=क्रिकनेपाळ |date=२० एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/04/20/uae-cricketers-make-t20-debut-against-nepal-days-after-being-granted-citizenship/ |trans-title=|title=UAE cricketers make T20 debut against Nepal after being granted citizenship |work=द नॅशनल (अबुधाबी)|date=२० एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> }} ====२रा आं.टी२० सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २१ एप्रिल २०२६ | time = १७:०० | daynight = y | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = १२८/८ (२० षटके) | runs1 = [[आकाशदीप नाथ]] ५३ [[नाबाद|*]] (४२) | wickets1 = [[संदीप लामिछाने]] ३/६ (४ षटके) | score2 = १२९/२ (१५.५ षटके) | runs2 = [[कुशल भुर्टेल]] ८४[[नाबाद|*]] (५७) | wickets2 = मुहम्मद आरफान १/१९ (३ षटके) | result = नेपाळ ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531695.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[बुद्धी प्रधान]] (ने) आणि [[विनय कुमार झा]] (ने) | motm = [[कुशल भुर्टेल]] (ने) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[संतोष यादव]] (ने) आणि अजय कुमार (UAE) ह्या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://ekantipur.com/sports/2026/04/21/spin-all-rounder-santosh-yadav-makes-his-twenty20-international-debut-25-11.html |title=स्पिन अलराउन्डर सन्तोष यादवको ट्वान्टी–२० अन्तर्राष्ट्रियमा ‘डेब्यु’ |trans-title= फिरकी गोलंदाज व अष्टपैलू खेळाडू संतोष यादवचे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण |work=कांतिपूर (डेली) |access-date=८ जुलै २०२६}}</ref> }} ==सराव सामने== 'लीग २' मालिकेपूर्वी, ओमानने [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]]वर 'नेपाळ अ' विरुद्ध ५० षटकांचे दोन सराव सामने खेळले.<ref>{{cite web |trans-title=नेपाळ क्रिकेट असोसिएशन ओमान, स्कॉटलंड आणि अमेरिका यांचा समावेश असलेली एकदिवसीय मालिका आयोजित करणार |title=Nepal Cricket Association to Host ODI Series Featuring Oman, Scotland, and USA |url=https://english.ratopati.com/story/58232/nepal-a-to-play-odis-against-oman-scotland-and-usa |website=Ratopati |date=९ एप्रिल २०२६|access-date=८ जुलै २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=नेपाळचा ‘अ’ संघ ओमान, स्कॉटलंड आणि अमेरिकेविरुद्ध खेळणार |title=Nepal ‘A’ team to play against Oman, Scotland, and the USA |url=https://cricketkitchen.com/nepal-a-5/ |website=क्रिकेट किचन |date=१० एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६ |archive-date=2026-04-16 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260416094717/https://cricketkitchen.com/nepal-a-5/ |url-status=dead }}</ref> [[क्रिकेट असोसिएशन ऑफ नेपाळ]]ने ९ एप्रिल २०२६ रोजी या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर केले.<ref>{{cite tweet |number=2042242495128703240 |user=CricketNep |trans-title= अप्पर मुलपानी येथे नेपाळ ‘अ’ एकदिवसीय सामना |title=𝐍𝐞𝐩𝐚𝐥 ‘𝐀’ ODI at Upper Mulpani}}</ref><ref>{{cite web |title=नेपाल ‘ए’ क्रिकेट टिमले पनि ओमान, स्कटल्यान्ड र अमेरिकासँग खेल्ने |trans-title= नेपाळचा ‘अ’ क्रिकेट संघ ओमान, स्कॉटलंड आणि अमेरिकेविरुद्धही खेळणार आहे. |url=https://www.nepalpress.com/2026/04/09/712802/nepal-a-cricket-team-to-play-one-day-matches-against-those-countries/ |website=[[Online Khabar]] |date=९ एप्रिल २०२६ |access-date=८ जुलै २०२६|language=ne}}</ref> {{hidden begin |title = सराव सामने |titlestyle = background:lightblue; }} {{hatnote|सर्व सामने नेपाळ प्रमाणवेळा आहेत ([[यूटीसी+०५:४५]])}} {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना १''' | date = {{Start date|2026|04|22|df=y}} | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{flagdeco|NEP}} नेपाळ अ | score1 = २८०/९ (५० षटके) | runs1 = मूजीबूर अली ७२ (८५) | wickets1 = [[आकाश चांद]] ४/३१ (९ षटके) | score2 = २१० (४४.४ षटके) | runs2 = ईशान पांडे ५२ (६२) | wickets2 = शकील अहमद ३/८ (४ षटके) | result = ओमान ७० धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=3086&clubId=1099950 धावफलक] | venue = [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] | umpires = हिमल गिरी (ने) आणि संजय सिग्डेल (ने) | motm = मूजीबूर अली (ओमान) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. }} ---- {{Single-innings cricket match | round = '''सराव सामना २''' | date = {{Start date|2026|04|24|df=y}} | time = ०९:३० | daynight = | team1 = नेपाळ अ {{flagdeco|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २८४/७ (५० षटके) | runs1 = ईशान पांडे ६९ (७८) | wickets1 = जितेन रामनंदी २/३९ (९ षटके) | score2 = १६९ (३६.३ षटके) | runs2 = मूजीबूर अली ४३ (६६) | wickets2 = युवराज खत्री ३/१६ (६ षटके) | result = नेपाळ अ ११५ धावांनी विजयी | report = [https://cricclubs.com/Nepal/viewScorecard.do?matchId=3118&clubId=1099950 धावफलक] | venue = [[मुलपाणी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कागेश्वरी-मनोहरा]] | umpires = हेम राज भट्टा (ने) आणि रबिंद्र गुप्ता (ने) | motm = ईशान पांडे (नेपाळ अ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. }} {{hidden end}} ==लीग २ मालिका== ===संघ=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- !{{cr|NEP}}<ref>{{cite web |url=https://english.ratopati.com/story/59349/new-experiment-in-nepali-cricket-separate-captains-for-t20-and-odi |trans-title= आगामी क्रिकेट मालिकेसाठी 'कॅन' कडून कर्णधारपद विभागणीची रणनीती जाहीर |title=CAN Announces Split Captaincy Strategy for Upcoming Cricket Series |work=रटोपती |date=१७ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|OMA}}<ref>{{cite web |url=https://www.omanobserver.om/article/1188192/sports/oman-make-three-changes-for-nepal-tri-series |trans-title=नेपाळ तिरंगी मालिकेसाठी ओमान संघात तीन बदल |title=Oman make three changes for Nepal tri-series |work=ओमान डेली ऑब्जर्व्हर |date=१९ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://emiratescricket.com/news-detail/BErm0wMvbmyAbYAlO1nq |trans-title= आयसीसी सीडब्ल्यूसी लीग २ मालिका – नेपाळ २०२६ मध्ये यूएईचे नेतृत्व मोहम्मद वसीम करणार|title=Muhammad Waseem to lead UAE in ICC CWC League 2 Series – Nepal 2026 |work= अमिरात क्रिकेट बोर्ड |date=२४ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रोहित कुमार]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * अर्जुन कुमाल * [[आरिफ शेख]] * [[आसिफ शेख]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[करण के.सी.]] * [[कुशल भुर्टेल]] * [[गुलशन झा]] * [[नंदन यादव]] * बसीर अहमद * [[भीम शर्की]] * [[ललित राजबंशी]] * [[विनोद भंडारी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[संदीप लामिछाने]] * [[सोमपाल कामी]] | * [[जतिंदर सिंग]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * विनायक शुक्ला ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * आशिष ओडेदरा * जितेन रामनंदी * नदीम खान * [[पृथ्वीकुमार मच्ची]] * [[बुक्कापट्टणम सिद्धार्थ]] * मूजीबूर अली * मुहम्मद इम्रान * [[वसिम अली (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|वसिम अली]] * [[शकील अहमद (ओमानचा क्रिकेट खेळाडू)|शकील अहमद]] * शाह फैसल * हम्माद मिर्झा ([[यष्टीरक्षक|य]]) * हसनैन उल वहाब * हसनैन शाह * हशीर दफेदार | * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अजय कुमार * अदीब उस्मानी ([[यष्टीरक्षक|य]]) * आकाशदीप नाथ * [[आर्यांश शर्मा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * खुझैमा तन्वीर * जश गियानानी * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] * झुहैब झुबेर * निलांश केसवानी * मुहम्मद शाहदाद * [[मुहम्मद जवादुल्लाह]] * शोहेब खान * [[हरप्रीत सिंग]] * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] |} नेपाळने [[रिजन ढकल]], हेमंत धामी, [[देव खनाल]], शेर मल्ला आणि इशान पांडे यांना राखीव खेळाडू म्हणून घोषित केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricnepal.com/arjun-kumal-earns-cwcl2-call-up-as-nepal-name-squad-for-uae-and-oman-tri-series |trans-title= यूएई आणि ओमान त्रिकोणीय मालिकेसाठी नेपाळने संघ जाहीर केला; अर्जुन कुमालची क्रिकेट विश्वचषक लीग २ साठी निवड. |title=Arjun Kumal earns CWCL2 call-up as Nepal name squad for UAE and Oman tri-series |work=क्रिकनेपाळ|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> या दौऱ्यासाठीच्या संयुक्त अरब अमिरातीच्या संघात पाच खेळाडूंचा समावेश होता, जे नैसर्गिकरणाद्वारे (निवासाद्वारे पात्र होण्याऐवजी) नागरिकत्व मिळवणारे पहिले क्रिकेटपटू ठरले: खुझैमा तन्वीर, अजय कुमार, आकाशदीप नाथ, [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी .<ref name="espn"/><ref name="tn"/> संघाच्या घोषणेत नाव नसतानाही, हसनेन उल वहाबने नेपाळविरुद्धच्या ६व्या एकदिवसीय सामन्यात पदार्पण केले. ===सामने=== {{hatnote|सर्व वेळा ह्या नेपाळ प्रमाणवेळा आहेत ([[यूटीसी+०५:४५]])}} नेपाळ क्रिकेट असोसिएशनने ७ एप्रिल २०२६ रोजी सुधारित वेळापत्रक जाहीर केले.<ref>{{cite web |trans-title= कॅन (CAN) द्वारे 'लीग २' तिरंगी मालिकेच्या पुनर्निर्धारित तारखा जाहीर; CWCL2 चे नेपाळमध्ये पुनरागमन. |title=CWCL2 returns to Nepal as CAN announces rescheduled League 2 tri-series dates |url=https://www.cricnepal.com/cwcl2-returns-to-nepal-as-can-announces-rescheduled-league-2-tri-series-dates |website=Cricnepal |date=८ एप्रिल २०२६|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= CAN कडून क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मधील दोन त्रिकोणी मालिकांच्या तारखा जाहीर [सामन्यांच्या वेळापत्रकासह]|title=CAN announces dates for two CWC League 2 tri-series [With fixtures] |url=https://en.himalpress.com/can-announces-dates-for-two-wcl-2-tri-series/ |website=Himal Press |date=७ एप्रिल २०२६|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> ====१ला आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २५ एप्रिल २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = २०० (४८.२ षटके) | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ७५ (९०) | wickets1 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] ३/३३ (९.२ षटके) | score2 = १६३ (४८.२ षटके) | runs2 = [[हरप्रीत सिंग]] ३९ (५२) | wickets2 = [[करण के सी]] ४/१९ (९.२ षटके) | result = नेपाळ ३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) आणि [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (ने) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[निलांश केसवानी]], [[खुझैमा तन्वीर]], अजय कुमार, [[आकाशदीप नाथ]], [[हरप्रीत सिंग]] आणि अदीब उस्मानी (युएई) ह्या सर्वांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. }} ====२रा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २७ एप्रिल २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २६८/७ (५० षटके) | runs1 = [[आर्यांश शर्मा]] १०५ (१२५) | wickets1 = [[शाह फैसल]] ३/६२ (१० षटके) | score2 = २४३ (४७.५ षटके) | runs2 = [[विनायक शुक्ला]] ५८[[नाबाद|*]] (५८) | wickets2 = अजय कुमार ६/३५ (९.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती २५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531697.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = अजय कुमार (UAE) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[आर्यांश शर्मा]] (यूएई) याने एकदिवसीय सामन्यांमधील आपले पहिले शतक झळकावले. <ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/04/27/new-uae-recruits-make-fresh-start-with-victory-over-oman-in-cwcl2/ |trans-title= क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये ओमानवर विजय मिळवून यूएईच्या नवीन खेळाडूंची विजयी सुरुवात|title=New UAE recruits make fresh start with victory over Oman in CWCL2 |work=द नॅशनल (अबुधाबी)|date=२७ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * अजय कुमार (यूएई) याने एकदिवसीय सामन्यांमध्ये एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी पहिल्यांदाच केली. <ref>{{cite web |url=https://www.muscatdaily.com/2026/04/27/icc-cricket-world-cup-league-2-tri-series/ |trans-title= अजय कुमारच्या सहा बळींच्या जोरावर संयुक्त अरब अमिरातीचा ओमानवर २५ धावांनी विजय.|title= Ajay Kumar’s six-for powers UAE to 25-run victory over Oman|work=मस्कत डेली |date=२७ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====३रा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = २९ एप्रिल २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|OMA}} | team2 = {{cr|NEP}} | score1 = ३०५/८ (५० षटके) | runs1 = [[जतिंदर सिंग]] १३० (९६) | wickets1 = [[सोमपाल कामी]] ४/५९ (९ षटके) | score2 = १५५/७ (३६.५ षटके) | runs2 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] ६० (६२) | wickets2 = नदीम खान ३/४२ (१० षटके) | result = ओमान १०२ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[जतिंदर सिंग]] (ओ) | toss = ओमानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकाल नाही. | notes = नदीम खानने (ओ) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले .<ref>{{cite web |url=https://www.muscatdaily.com/2026/04/29/icc-cricket-world-cup-league-2-tri-series-2/ |trans-title=|title=Jatinder’s career-best knock sets up Oman’s big win over Nepal |work=मस्कत डेली |date=२९ एप्रिल २०२६ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * [[भीम शर्की]] (ने) आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय कारकिर्दीतील १,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.hamrokhelkud.com/cricket/172083.html |trans-title=|title=ओडिआईमा भीमको १ हजार रन पूरा |trans-title= भीमच्या एकदिवसीय कारकिर्दीतील १ हजार धावा पूर्ण. |work=हमारो खेलकुद |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====४था आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = १ मे २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = २८९/७ (५० षटके) | runs1 = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] १०० (९४) | wickets1 = अजय कुमार २/४७ (१० षटके) | score2 = २४८/८ (३८ षटके) | runs2 = मुहम्मद शाहदाद ६५ (७२) | wickets2 = [[संदीप लामिछाने]] ३/३६ (८ षटके) | result = नेपाळ ६ धावणं विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस पद्धत]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[दीपेंद्र सिंह ऐरी]] (ने) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे संयुक्त अरब अमिरातीसमोर ३८ षटकांत २५५ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. <ref>{{cite web |trans-title= आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये नेपाळचा यूएईवर डीएलएस पद्धतीनुसार ६ धावांनी विजय.|title=Nepal Defeats UAE by 6 Runs via DLS Method in ICC Cricket World Cup League 2 |url=https://english.ratopati.com/story/61131/nepal-defeats-uae-in-thrilling-match |work=रातोपाटी |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> | notes = [[अर्जुन कुमाल]] (ने) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले .<ref>{{cite web |trans-title= कीर्तिपूर येथे पदार्पण करत अर्जुन कुमाल नेपाळच्या पुरुष संघाचा ४३ वा एकदिवसीय (ODI) खेळाडू बनला. |title=Arjun Kumal becomes Nepal men's 43rd ODI player with debut in Kirtipur |url=https://www.cricnepal.com/arjun-kumal-becomes-nepal-mens-43rd-odi-player-with-debut-in-kirtipur |work=क्रिकनेपाळ |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> * [[संदीप लामिछाने]] (ने) हा '[[क्रिकेट विश्वचषक लीग २]]' मध्ये १०० बळी घेणारा पहिला गोलंदाज ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BF3GPdbR9/ |trans-title= संदीप लामिछाने हा 'आयसीसी पुरुष क्रिकेट विश्वचषक लीग २' च्या इतिहासात १०० बळी घेणारा पहिला गोलंदाज ठरला आहे.|title=Sandeep Lamichhane becomes the first bowler to take 100 wickets in the history of ICC Men's CWC League 2 |work= नेपाळ बंद्याचा दिनक्रम |via=[[Facebook]] |access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====५वा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ३ मे २०२६ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = ३०८/८ (४७ षटके) | runs1 = [[हरप्रीत सिंग]] ७७ (६५) | wickets1 = मुहम्मद इम्रान ३/७० (९ षटके) | score2 = २५४ (३९.५ षटके) | runs2 = जितेन रामनंदी ९१[[नाबाद|*]] (६२) | wickets2 = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] ६/४९ (७.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ५४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) आणि [[दुर्गा सुबेदी]] (ने) | motm = [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (युएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ४७ षटकांचा करण्यात आला. | notes = जश गियानानी (युएई) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले . * [[जुनैद सिद्दीकी (क्रिकेट खेळाडू)|जुनैद सिद्दीकी]] (युएई) याने एकदिवसीय सामन्यांत पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी केली.<ref>{{cite web |url=https://www.thenationalnews.com/sport/cricket/2026/05/03/junaid-siddique-stars-as-uae-fight-back-in-cwcl2-with-victory-over-oman/ |trans-title= ओमानवर विजय मिळवताना क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मध्ये यूएईची दमदार लढत; जुनैद सिद्दीकीची चमक. |title=Junaid Siddique stars as UAE fight back in CWCL2 with victory over Oman |work=द नॅशनल (अबुधाबी)|date=३ मे २०२६|access-date=९ जुलै २०२६}}</ref> }} ====६वा आं.ए.दि. सामना==== {{Single-innings cricket match | date = ५ मे २०२६ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NEP}} | team2 = {{cr|OMA}} | score1 = २५६ (४९.५ षटके) | runs1 = [[आसिफ शेख]] ९४ (९७) | wickets1 = नदीम खान ३/४१ (१० षटके) | score2 = १७५ (३९.५ षटके) | runs2 = [[विनायक शुक्ला]] ३६ (४१) | wickets2 = [[गुलशन झा]] ५/३८ (९ षटके) | result = नेपाळ ८१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html धावफलक] | venue = [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] | umpires = [[प्रगीथ राम्बुकवेल्ला]] (श्री) आणि [[रवींद्र विमलसिरी]] (श्री) | motm = [[आसिफ शेख]] (ने) | toss = नेपाळने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = हसनैन उल वहाब (ओ) याने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले . }} ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-cricket-world-cup-league-2-2023-24-2027-1420525 क्रिकेट विश्वचषक लीग २ मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{२०२७ क्रिकेट विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]] [[Category:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे नेपाळ दौरे]] [[Category:संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघाचे नेपाळ दौरे]] [[Category:ओमान क्रिकेट संघाचे नेपाळ दौरे]] [[वर्ग:नेपाळमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिराती क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|नेपाळ]] nktyapv44cqh9o2804njjlem7np8dbl 0 381524 2699709 2697882 2026-08-06T17:53:37Z AdvAnantGholam 172574 /* सामाजिक व आर्थिक परिणाम */ 2699709 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था | header1 = सामान्य माहिती | label2 = प्रकार | data2 = पारंपरिक जमीन व्यवस्था | label3 = प्रदेश | data3 = [[कोकण]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | label4 = ऐतिहासिक कालखंड | data4 = प्राचीन काळ – वर्तमान | label5 = प्रमुख जमीन प्रकार | data5 = भातशेती, वरकस जमीन, डोंगरावरील सामुदायिक जमीन, आडीची शेती, गुरचराईची जमीन, देवस्थान जमीन, इनाम जमीन, गावकीच्या सामुदायिक जमिनी | label6 = प्रमुख अभिलेख | data6 = ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद, हक्क अभिलेख | label7 = प्रमुख कायदा | data7 = महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ | label8 = संबंधित संस्था | data8 = महसूल व वन विभाग, महाराष्ट्र शासन | label9 = संबंधित विषय | data9 = [[महसूल]], [[जमीन]], सहहिस्सेदारी, वारस व्यवस्था | below = कोकणातील पारंपरिक सामुदायिक जमीनधारणा, महसूल अभिलेख आणि कायदेशीर व्यवस्थेचा आढावा }} '''[[कोकण]]तील सामुदायिक जमीन व्यवस्था''' हा [[महाराष्ट्र]]तील [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक जमीनधारणा, [[महसूल]]प्रशासन|महसुली व्यवस्था आणि [[हक्क]]अभिलेख यांच्या इतिहासाशी संबंधित अभ्यासाचा विषय आहे. कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेती, डोंगर उतारावरील शेती, वरकस [[जमीन]], आडीची [[शेती]], गुरचराईची क्षेत्रे तसेच इतर काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, ग्रामव्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीच्या आधारे होत असल्याचे The Gazetteer of the Bombay Presidency, [[महाराष्ट्र]]राज्य गॅझेटिअर, महसुली अभिलेख आणि इतर ऐतिहासिक स्रोतांमधून दिसून येते.<ref>{{cite book |title=The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1880 }}</ref> [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिशकालात]] करण्यात आलेल्या [[महसूल]] सर्वेक्षण, ''Bombay Land Revenue Code, 1879'', ''Record of Rights'' प्रणाली आणि त्यानंतर महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ अंतर्गत तयार झालेल्या अभिलेखांमुळे या प्रदेशातील जमीनधारणा व महसुली नोंदींचे दस्तऐवजीकरण अधिक नियमित स्वरूपात करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == प्रस्तावना == '''[[कोकण]]ातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था''' हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक जमीनधारणा, [[महसूल]] प्रशासन|महसुली प्रशासन आणि [[हक्क]]अभिलेख यांच्या इतिहासाशी संबंधित अभ्यासाचा विषय आहे. कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेती, डोंगर उतारावरील शेती, वरकस [[जमीन]], आडीची शेती, गुरचराई क्षेत्रे तसेच इतर काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, ग्रामव्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीच्या आधारे होत असल्याचे विविध ऐतिहासिक, महसुली आणि प्रशासकीय अभिलेखांतून दिसून येते.<ref name="Campbell1880">{{cite book |editor=James M. Campbell |title=The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |location=Bombay |publisher=Government Central Press |year=1880 }}</ref> [[ब्रिटिश]] [[भारत]], ब्रिटिशकालात करण्यात आलेल्या [[महसूल]] सर्वेक्षण, [[गाव]]नकाशे, Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि Record of Rights प्रणालीच्या अंमलबजावणीनंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, वर्गीकरण आणि हक्क अभिलेखांची नोंद अधिक नियमितपणे करण्यात आली.<ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ लागू झाल्यानंतर महसूल अभिलेखांचे आधुनिकीकरण करण्यात आले आणि ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंदी व इतर हक्क अभिलेख यांच्या व्यवस्थापनासाठी एकसंध कायदेशीर चौकट उपलब्ध झाली.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == भौगोलिक पार्श्वभूमी == '''[[कोकण]]''' हा [[भारत]]च्या पश्चिम किनारपट्टीवरील [[सह्याद्री]] पर्वतरांग आणि [[अरबी समुद्र]] यांच्या दरम्यान वसलेला चिंचोळा किनारी प्रदेश आहे. [[महाराष्ट्र]]ातील कोकण विभागात [[मुंबई शहर जिल्हा]], [[मुंबई]] उपनगर जिल्हा, [[ठाणे]] जिल्हा, [[पालघर]] जिल्हा, [[रायगड]] जिल्हा, [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा आणि [[सिंधुदुर्ग]] जिल्हा यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite web |title=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/index.html |publisher=Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकण प्रदेशात दक्षिण-पश्चिम मान्सूनच्या प्रभावामुळे मोठ्या प्रमाणात पर्जन्यवृष्टी होते. या प्रदेशात प्रामुख्याने लेटराइट (जांभा), लाल मुरूम, गाळयुक्त तसेच डोंगरउतारावरील विविध प्रकारच्या मृदा आढळतात. या भौगोलिक वैशिष्ट्यांमुळे [[भात]]शेती, [[फळ]]बागा आणि पावसावर अवलंबून असलेली [[कृषी]] व्यवस्था विकसित झाली आहे.<ref>{{cite web |title=Hydrogeology of Maharashtra |url=https://gsda.maharashtra.gov.in/en-hydrogeology-of-maharashtra/ |publisher=Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमधून उगम पावणाऱ्या असंख्य नद्या, खाड्या, ओढे आणि नैसर्गिक जलप्रवाहांमुळे कोकणात [[भात]]शेतीस पोषक भौगोलिक परिस्थिती निर्माण झाली. किनारपट्टी, [[डोंगर]]उतार, [[नदी]]खोरे आणि पठारी भाग यांच्या भौगोलिक विविधतेमुळे [[जमीन]] वापर, [[शेती]]चे प्रकार आणि वस्तीची रचना यांतही विविधता आढळते.<ref name="Campbell1880"/> परंपरेने कोकणातील बहुतेक गावे डोंगरांच्या पायथ्याशी किंवा [[नदी]]काठांवर विकसित झाली. गावाभोवती [[भात]]खाचरे, [[डोंगर]]उतारावरील वरकस [[जमीन]], [[फळ]]बागा, गुरचराई क्षेत्रे आणि [[वन]]क्षेत्र अशी भौगोलिक रचना अनेक ठिकाणी आढळते. या नैसर्गिक परिस्थितीचा स्थानिक जमीन वापर, महसूल व्यवस्था आणि पारंपरिक वहिवाटीवर दीर्घकालीन प्रभाव पडला आहे.<ref>{{cite web |title=What We Do – Gazetteers Department |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/whatwedo.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2025-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122100254/https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/whatwedo.html |url-status=dead }}</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == [[कोकण]] प्रदेशाचा [[इतिहास]] प्राचीन काळापासून विविध राजवंश, सागरी [[व्यापार]] आणि किनारी संस्कृतीशी संबंधित आहे. प्राचीन भारतीय [[साहित्य]], शिलालेख, ताम्रपट तसेच परकीय प्रवाशांच्या वर्णनांमध्ये [[अपरांत]] (Aparanta), सप्त[[कोकण]] आणि [[कोकण]] प्रदेशाचा उल्लेख विविध नावांनी आढळतो. या प्रदेशावर [[सातवाहन]], [[चालुक्य]], [[राष्ट्रकूट]], [[शिलाहार]], [[यादव]], [[बहामनी सल्तनत]], [[आदिलशाही]], [[मराठा साम्राज्य]] आणि [[ब्रिटिश राज]] अशा विविध सत्तांनी वेगवेगळ्या कालखंडांत राज्य केले.<ref>{{cite web |title=History – Maharashtra State Gazetteers |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/history.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील जमीनधारणा आणि महसूल व्यवस्था कालानुसार बदलत गेली. मध्ययुगीन काळात स्थानिक ग्रामसंस्था, वतन व्यवस्था आणि प्रादेशिक सत्तांनुसार महसूल आकारणीच्या विविध पद्धती अस्तित्वात होत्या. [[पाटील]], [[कुलकर्णी]], [[देशमुख]] आणि इतर पारंपरिक अधिकारी गावपातळीवरील महसूल प्रशासनात महत्त्वाची भूमिका बजावत असत.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Ratnagiri and Savantvadi Gazetteer |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2022-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819105241/https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |url-status=dead }}</ref> कोकणातील महसूल व्यवस्थेच्या इतिहासात विजापूर, मराठा आणि ब्रिटिश कालखंडांना विशेष महत्त्व आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या महसूल इतिहासानुसार इ.स. १५०२ मध्ये [[युसुफ आदिल शाह]] यांच्या काळात महसूल व्यवस्थेची पुनर्रचना करण्यात आली. पुढे मराठा आणि पेशवा काळात गावपातळीवरील महसूल प्रशासन अधिक संघटित झाले.<ref>{{cite web |title=History of Land Administration – Ratnagiri Gazetteer |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec3.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> इ.स. १८१८ नंतर [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश प्रशासनाने]] कोकणातील [[जमीन]] [[महसूल]] व्यवस्थेत व्यापक बदल केले. जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, नकाशे तयार करणे, जमिनींचे वर्गीकरण आणि [[हक्क]]अभिलेख तयार करण्याची प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने राबविण्यात आली. पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि Record of Rights संबंधीच्या तरतुदींमुळे महसूल प्रशासनाला अधिक एकसंध कायदेशीर स्वरूप प्राप्त झाले.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[स्वातंत्र्य]]ानंतर [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] संहिता, १९६६ लागू झाल्यानंतर[[ महसूल]] अभिलेखांचे आधुनिकीकरण करण्यात आले. त्याअंतर्गत ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंदी आणि इतर [[हक्क]]अभिलेखांचे व्यवस्थापन कायदेशीर चौकटीत करण्यात येते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == पारंपरिक [[जमीन]] व्यवस्था == [[कोकण]] प्रदेशात पारंपरिक [[जमीन]] व्यवस्था ही स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, [[कृषी]], पर्जन्यमान, सामाजिक रचना आणि प्रचलित रूढी-परंपरा यांच्या आधारे विकसित झाली. गावातील जमिनींचा वापर केवळ वैयक्तिक [[शेती]]पुरता मर्यादित नसून, काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर सामुदायिक स्वरूपात केला जात असल्याचे विविध ऐतिहासिक आणि महसुली नोंदींमध्ये आढळते.<ref name="Campbell1880"/> कोकणातील पारंपरिक [[शेती]] प्रामुख्याने [[भात]]शेतीवर आधारित होती. [[डोंगर]] उतारावरील [[जमीन]], वरकस [[जमीन]], आडीची [[शेती]], गुरचराई क्षेत्रे, नैसर्गिक जलस्रोत आणि वनालगतच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, गावकी व्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीनुसार होत असे.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Ratnagiri Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> गावातील [[पाटील]], [[कुलकर्णी]] आणि इतर पारंपरिक ग्रामप्रशासनाशी संबंधित व्यक्ती [[महसूल]] संकलन, [[जमीन]] नोंदी आणि स्थानिक प्रशासनामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत असत. विविध गावांमध्ये [[जमीन]] वापराच्या पद्धती, वहिवाटीचे [[नियम]] आणि सामुदायिक व्यवस्थापनाची स्वरूपे स्थानिक परिस्थितीनुसार भिन्न होती.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिशकालीन]] महसूल सर्वेक्षणापूर्वी जमीनधारणेच्या अनेक प्रथा प्रामुख्याने स्थानिक रूढी आणि प्रचलित परंपरांवर आधारित होत्या. नंतरच्या काळात Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि त्यानंतरच्या [[महसूल]] कायद्यांद्वारे जमिनींचे सर्वेक्षण, वर्गीकरण आणि अभिलेखीकरण करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref> आजही [[कोकण]]ातील काही भागांमध्ये पारंपरिक [[जमीन]] वापराच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचे प्रतिबिंब ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि इतर महसुली अभिलेखांमध्ये आढळून येते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == [[ब्रिटिश]]कालीन [[महसूल]]व्यवस्था == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]च्या कारकीर्दीत आणि त्यानंतर [[ब्रिटिश राज]]च्या काळात [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी]]मधील जमीन महसूल व्यवस्थेत व्यापक प्रशासकीय सुधारणा करण्यात आल्या. महसूल संकलन अधिक कार्यक्षम करणे, जमिनींचे सर्वेक्षण करणे, सीमांकन निश्चित करणे आणि जमीनधारकांच्या हक्कांची नोंद ठेवणे हे या सुधारणांचे प्रमुख उद्दिष्ट होते.ब्रिटिश सत्तेच्या काळात [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी]]मध्ये [[जमीन]] [[महसूल]] व्यवस्थेचे पुनर्गठन करण्यात आले. जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights) आणि [[महसूल]]प्रशासन यांना कायदेशीर चौकट देण्यासाठी पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 लागू करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026}}</ref> एकोणिसाव्या शतकात ग्रेट ट्रिगोनोमेट्रिकल सर्व्हे आणि स्थानिक [[महसूल]] सर्वेक्षणांच्या आधारे जमिनींचे मोजमाप, वर्गीकरण आणि नकाशे तयार करण्याचे काम सुरू झाले. या सर्वेक्षणांमुळे प्रत्येक गावातील [[शेत]]जमिनी, [[डोंगर]], वनक्षेत्र, [[नदी]]-नाले आणि इतर नैसर्गिक भूभाग यांची स्वतंत्र नोंद करण्यात आली. Bombay Land Revenue Code, 1879 लागू झाल्यानंतर [[बॉम्बे]]प्रेसिडेन्सीतील [[जमीन]] [[महसूल]] प्रशासनाला एकसंध कायदेशीर चौकट प्राप्त झाली. या कायद्यांतर्गत जमिनींचे सर्वेक्षण, [[महसूल]] निश्चिती, [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights), फेरफार नोंदी आणि [[महसूल]] अधिकाऱ्यांचे अधिकार निश्चित करण्यात आले. [[ब्रिटिश]]कालात तयार करण्यात आलेल्या [[हक्क]] अभिलेखमुळे प्रत्येक सर्वे क्रमांकाची माहिती, [[जमीन]]धारकांची नावे, जमिनीचा प्रकार, [[क्षेत्रफळ]] आणि [[महसूल]] यांची अधिकृत नोंद ठेवण्याची पद्धत विकसित झाली. पुढील काळात या अभिलेखांच्या आधारे [[महसूल]] प्रशासन अधिक नियमित करण्यात आले. कोकणातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये [[ब्रिटिश]]कालीन सर्वेक्षणानंतर [[महसूल]] नोंदी, [[गाव]] नकाशे आणि [[हक्क]]अभिलेख तयार करण्यात आले. पुढे १९१३ मध्ये ''Record of Rights'' संबंधी तरतुदी लागू झाल्यानंतर गावागावात [[हक्क]]अभिलेख ठेवण्याची प्रक्रिया अधिक नियमित झाली.<ref>{{cite web |title=Records of Rights – Kolaba Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == [[महसूल]] अभिलेख == '''[[महसूल]] अभिलेख''' ({{lang-en|Revenue Records}}) म्हणजे [[जमीन]]ीची मालकी, ताबा, क्षेत्रफळ, वर्गीकरण, महसूल, लागवड, फेरफार आणि इतर संबंधित बाबींची शासनाकडून ठेवली जाणारी अधिकृत नोंद होय. [[महाराष्ट्र]]ात महसूल अभिलेखांचे व्यवस्थापन महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांनुसार केले जाते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[कोकण]] प्रदेशात [[ब्रिटिश]]कालीन [[महसूल]] सर्वेक्षणानंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन आणि [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights) तयार करण्यास प्रारंभ झाला. पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि नंतरच्या कायद्यांनुसार [[गाव]] नमुने, सर्वे क्रमांक, [[जमीन]]वर्गीकरण आणि महसूल नोंदी अधिक नियमितपणे ठेवण्यात आल्या.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्रातील प्रमुख [[महसूल]] अभिलेखांमध्ये ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद (Mutation Entry), [[हक्क]]अभिलेख, [[गाव]] नमुने, सर्वे नकाशे आणि भूमापन अभिलेखांचा समावेश होतो. हे अभिलेख [[जमीन]]धारणा, वारसा, [[व्यवहार]], [[पीक]]पाहणी आणि [[महसूल]] प्रशासनासाठी महत्त्वाचे मानले जातात.<ref>{{cite web |title=e-Rights Record (Mahabhulekh) |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Mahabhumi, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[महसूल]] अभिलेखांमधील नोंदी या प्रामुख्याने [[महसूल]] प्रशासनासाठी ठेवण्यात येतात. त्या स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानल्या जात नाहीत; मालकीचा अंतिम प्रश्न संबंधित पुरावे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांवर अवलंबून असतो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === ७/१२ उतारा === '''७/१२ उतारा''' ({{lang-en|Record of Rights Extract}}) हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[कृषी]] जमिनींसंबंधीचा एक महत्त्वाचा [[महसूल]] अभिलेख आहे. हा उतारा [[हक्क]]अभिलेखचा भाग असून त्यामध्ये सर्वे किंवा गट क्रमांक, [[क्षेत्रफळ]], [[जमीन]]धारकांची नावे, जमिनीचा प्रकार, [[लागवड]] केलेली पिके, कर आकारणी तसेच इतर महसुली नोंदींचा समावेश असतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> Bombay Land Revenue Code, 1879 अंतर्गत हक्क अभिलेख (Record of Rights) तयार करण्याची व्यवस्था विकसित झाली. त्यानंतर [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] संहिता, १९६६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांनुसार ७/१२ उतारा हा [[महसूल]] प्रशासनातील प्रमुख अभिलेख म्हणून वापरला जातो.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही भागांमध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या संयुक्त किंवा सहहिस्सेदारी स्वरूपाच्या जमिनींच्या ७/१२ उताऱ्यांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदविलेली आढळतात. तथापि, केवळ ७/१२ उतारा हा मालकी हक्काचा अंतिम आणि निर्णायक पुरावा मानला जात नाही; तो [[महसूल]] प्रशासनासाठी ठेवण्यात आलेला अभिलेख असून मालकीसंबंधी वाद उद्भवल्यास त्याचा निर्णय सक्षम न्यायालयातील पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === ८-अ उतारा === '''८-अ उतारा''' ({{lang-en|Village Form No. 8A}}) हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[महसूल]] अभिलेखपैकी एक महत्त्वाचा अभिलेख असून तो विशिष्ट खातेदाराच्या (''Khata Holder'') नावावर असलेल्या जमिनींची खातेनिहाय माहिती दर्शवितो. ७/१२ उतारा ज्या प्रकारे विशिष्ट सर्वे किंवा गट क्रमांकावरील जमिनीची माहिती देतो, त्याउलट ८-अ उतारा हा एका खातेदाराच्या नावावरील सर्व सर्वे किंवा गट क्रमांकांची एकत्रित नोंद दर्शवितो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – Village Form 8A |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ८-अ उतारामध्ये खातेदाराचे नाव, खाते क्रमांक, संयुक्त खातेदारांची माहिती, संबंधित सर्वे किंवा गट क्रमांक, एकूण [[क्षेत्रफळ]] तसेच शासनाकडे देय असलेल्या [[जमीन]] महसुलाची [[माहिती]] नोंदविली जाते. त्यामुळे एका व्यक्तीच्या किंवा संयुक्त खातेदारांच्या नावावर गावामध्ये किती [[जमीन]] नोंदलेली आहे याचा एकत्रित आढावा घेण्यासाठी हा अभिलेख उपयोगी मानला जातो.<ref>{{cite web |title=Land Records Services – Mahabhumi |url=https://mahabhumi.gov.in/Mahabhumilink/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा हे परस्परपूरक [[महसूल]] अभिलेख मानले जातात. [[जमीन]]धारणा, [[वारस]]नोंद, फेरफार, [[कर्ज]] व्यवहार तसेच [[महसूल]] प्रशासनातील विविध कामांसाठी दोन्ही अभिलेखांचा एकत्रित संदर्भ घेतला जातो.<ref>{{cite web |title=Digitally Signed Land Records |url=https://mahabhumi.gov.in/Mahabhumilink/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमीनधारणेमध्ये ८-अ उतारा हा संबंधित खातेदारांच्या नावावरील जमिनींची खातेनिहाय [[माहिती]] पडताळण्यासाठी उपयुक्त अभिलेख मानला जातो. तथापि, ७/१२ उतारा प्रमाणेच ८-अ उतारा हा देखील [[महसूल]] अभिलेख असून तो स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम व निर्णायक पुरावा मानला जात नाही; मालकीचा प्रश्न संबंधित कागदपत्रे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयावर अवलंबून असतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === फेरफार नोंद === '''फेरफार नोंद''' ({{lang-en|Mutation Entry}}) ही [[महसूल]] अभिलेखमधील अशी नोंद आहे, ज्याद्वारे [[जमीन]]धारकाच्या नावात, हक्कात किंवा जमिनीच्या तपशीलात झालेल्या बदलांची नोंद करण्यात येते. खरेदी-विक्री, वारसा, [[दान]]पत्र, विभाजन, न्यायालयाचा आदेश, शासनाकडून संपादन किंवा इतर कायदेशीर कारणांमुळे जमिनीच्या हक्कात बदल झाल्यास संबंधित महसूल अधिकाऱ्याकडे फेरफार प्रस्ताव सादर केला जातो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> फेरफार प्रस्ताव प्राप्त झाल्यानंतर [[तलाठी]], मंडळ[[अधिकारी]] किंवा अन्य सक्षम [[महसूल]] अधिकारी उपलब्ध कागदपत्रांची पडताळणी करून आवश्यक चौकशी करतात. कायदेशीर अटी पूर्ण झाल्यास फेरफार मंजूर केला जातो आणि त्यानुसार ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा तसेच इतर महसूल अभिलेखांमध्ये आवश्यक बदल करण्यात येतात.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ आणि [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] ([[हक्क]]अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांनुसार फेरफार नोंदींची प्रक्रिया आणि [[हक्क]]अभिलेखांमध्ये बदल करण्याची कार्यपद्धती निर्धारित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> फेरफार नोंद ही महसूल प्रशासनासाठी ठेवण्यात येणारी नोंद असून ती स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानली जात नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने विविध निर्णयांमध्ये महसूल अभिलेखांतील नोंदी प्रामुख्याने महसुली उद्देशासाठी असल्याचे नमूद केले असून, मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय सक्षम न्यायालयातील पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite book |title=Mulla on the Transfer of Property Act |edition=12th |publisher=LexisNexis |year=2018 }}</ref> कोकण प्रदेशातील संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींमध्ये वारसनोंद, सहहिस्सेदारांची नावे, विभाजन किंवा इतर बदल यांमुळे फेरफार नोंदींना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. फेरफार मंजूर झाल्यानंतर त्यानुसार संबंधित महसूल अभिलेख अद्ययावत केले जातात.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === [[हक्क]]अभिलेख === '''[[हक्क]]अभिलेख''' ({{lang-en|Record of Rights}}) म्हणजे एखाद्या गावातील जमिनींची मालकी, ताबा, उपभोग, [[क्षेत्रफळ]], [[महसूल]], सहहिस्सेदारी, फेरफार तसेच इतर संबंधित बाबींची शासनाकडून ठेवली जाणारी अधिकृत नोंद होय. महाराष्ट्रात [[हक्क]]अभिलेखांची तयारी, देखभाल व अद्ययावतीकरणाची प्रक्रिया महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ तसेच महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांनुसार केली जाते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिशकालात]] Bombay Land Revenue Code, 1879 अंतर्गत Record of Rights प्रणालीचा [[विकास]] करण्यात आला. त्यानंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, [[हक्क]]नोंदी आणि [[महसूल]]अभिलेख यांचे अधिक नियमित स्वरूप विकसित झाले.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्रातील ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद, [[गाव]] नमुने आणि इतर [[महसूल]] नोंदी या [[हक्क]]अभिलेख व्यवस्थेचा भाग मानल्या जातात. या अभिलेखांचा उपयोग [[महसूल]] प्रशासन, [[वारस]]नोंद, [[जमीन]] [[व्यवहार]], [[पीक]]पाहणी, [[कर्ज]]प्रकरणे आणि इतर प्रशासकीय कामांसाठी केला जातो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[कोकण]]ातील अनेक गावांमध्ये ऐतिहासिक कारणांमुळे संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींच्या [[हक्क]]अभिलेखांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा अभिलेखांमध्ये फेरफार, [[वारस]]नोंद आणि विभाजन यांमुळे वेळोवेळी बदल होत असले तरी मूळ [[हक्क]]अभिलेख [[महसूल]] प्रशासनासाठी मूलभूत दस्तऐवज म्हणून वापरले जातात.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Revenue Administration |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[हक्क]]अभिलेखांतील नोंदी या [[महसूल]] प्रशासनासाठी तयार करण्यात आलेल्या अधिकृत नोंदी असतात. त्या मालकी हक्कासंबंधी महत्त्वाचा पुरावा असला तरी, मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय संबंधित कागदपत्रे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == सामुदायिक जमिनींचे प्रकार == [[कोकण]] प्रदेशातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था ही स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पारंपरिक [[कृषी]] पद्धती, ग्रामव्यवस्था आणि ऐतिहासिक [[महसूल]] व्यवस्थेच्या विकासाशी संबंधित आहे. विविध कालखंडांत गावांच्या गरजेनुसार आणि स्थानिक रूढींनुसार वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनींचा सामायिक किंवा संयुक्त स्वरूपात वापर करण्यात येत असे. या जमिनींचे स्वरूप, उपयोग आणि महसुली नोंदी प्रत्येक गावाच्या [[इतिहास]], भौगोलिक परिस्थिती आणि प्रशासकीय व्यवस्थेनुसार भिन्न असू शकतात.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |title=Revenue and Finance – Land Revenue System |website=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |language=en |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक जमिनींचे प्रमुख प्रकार पुढीलप्रमाणे मानले जातात: * '''गावकी जमीन''' – गावातील सर्वसाधारण सार्वजनिक उपयोगासाठी राखून ठेवलेली जमीन. * '''कुळाची (संयुक्त) जमीन''' – एकाच कुळातील किंवा कुटुंबातील अनेक सदस्यांच्या संयुक्त मालकीची जमीन. * '''देवस्थान किंवा धार्मिक संस्थांची जमीन''' – मंदिरे, देवस्थान किंवा धार्मिक संस्थांच्या मालकीची जमीन. * '''गायरान व चाराऊ जमीन''' – जनावरांच्या चरण्यासाठी राखीव सार्वजनिक जमीन. * '''वनसंपत्ती व सामुदायिक वापराची जमीन''' – सरपण, लाकूड, गवत आणि इतर नैसर्गिक संसाधनांच्या सामायिक वापरासाठी राखलेली जमीन. * '''जलस्रोत परिसरातील जमीन''' – तलाव, विहिरी, ओढे किंवा पाणवठ्यांच्या संरक्षण व सार्वजनिक वापरासाठी राखून ठेवलेली जमीन. या सर्व प्रकारच्या जमिनींचे स्वरूप प्रत्येक गावातील स्थानिक प्रथा, परंपरा, महसूल अभिलेख आणि शासनाच्या धोरणांनुसार बदलत गेले. ब्रिटिश काळात तसेच स्वातंत्र्यानंतरच्या महसूल व्यवस्थेत अनेक सामुदायिक जमिनींची स्वतंत्र नोंद ठेवण्यास सुरुवात झाली, तर काही ठिकाणी त्या वैयक्तिक किंवा संस्थात्मक मालकीत रूपांतरित झाल्या. आजही अशा जमिनींचा इतिहास, वापर आणि हक्क समजून घेण्यासाठी महसूल अभिलेख, ७/१२ उतारे, फेरफार नोंदी आणि गॅझेटिअर्स हे महत्त्वाचे संदर्भ मानले जातात.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |title=Revenue and Finance – Land Revenue System |website=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |language=en |access-date=16 July 2026 }}</ref> या लेखाच्या संदर्भात कोकणातील सामुदायिक [[जमीन]] व्यवस्थेशी संबंधित प्रमुख [[जमीन]] प्रकार पुढीलप्रमाणे आहेत: * [[भात]]शेती * डोंगरावरील सामुदायिक [[जमीन]] * वरकस [[जमीन]] * आडीची [[शेती]] * गुरचराईची [[जमीन]] * [[देव]]स्थान, इनाम व गावकीच्या जमिनी या प्रत्येक प्रकारची [[जमीन]] तिचा ऐतिहासिक वापर, महसुली नोंदी आणि कायदेशीर स्थिती यांच्या आधारे स्वतंत्रपणे समजावून सांगितली आहे. === [[भात]]शेती === [[भात]]शेती ही [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक [[कृषी]] व्यवस्थेचा प्रमुख आधार मानली जाते. प्रदेशातील भरपूर पर्जन्यमान, [[नदी]]खोरे, खोरी आणि सखल भाग यांमुळे [[भात]]शेतीचा [[विकास]] झाला. [[रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग]], [[रायगड]] आणि कोकणातील इतर भागांमध्ये [[भात]] हे प्रमुख अन्नधान्य [[पीक]] असून ऐतिहासिकदृष्ट्या अनेक गावांची अर्थव्यवस्था त्यावर आधारित होती.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328025443/https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |url-status=dead }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेतीची जमीन पारंपरिकपणे कुटुंबे, [[भावकी]] किंवा सहहिस्सेदार यांच्या संयुक्त वहिवाटीत असल्याची उदाहरणे महसुली अभिलेखांमध्ये आढळतात. काही गावांमध्ये [[भात]]खाचरे वैयक्तिक ताब्यात असली तरी इतर काही ठिकाणी संयुक्त जमीनधारणेच्या स्वरूपामुळे अनेक सहहिस्सेदारांची नावे एकाच ७/१२ उताऱ्यावर नोंदलेली आढळतात. अशा नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा [[इतिहास]], [[महसूल]] सर्वेक्षण आणि स्थानिक वहिवाट यांवर अवलंबून बदलते.<ref>{{cite web |title=Revenue Administration – Land Tenure |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा गॅझेटिअरनुसार विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत जिल्ह्यातील अन्नधान्य पिकांमध्ये भाताचे क्षेत्र सर्वाधिक होते. विविध तालुक्यांमध्ये [[भात]] लागवडीच्या पद्धती, स्थानिक वाण, पाण्याचे व्यवस्थापन आणि कापणीच्या पद्धती यांमध्ये भौगोलिक परिस्थितीनुसार फरक आढळत होता. उंच (कुर्यात) आणि सखल (माळ) अशा दोन्ही प्रकारच्या जमिनींवर भाताची लागवड केली जात असल्याची नोंद गॅझेटिअरमध्ये आहे.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये भातशेती ही प्रमुख [[कृषी]] पद्धती राहिली असून तिचा स्थानिक [[जमीन]] वापर, [[महसूल]] नोंदी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी निकटचा संबंध होता.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === डोंगरावरील सामुदायिक जमीन === [[कोकण]] प्रदेशातील डोंगरउतारावरील जमिनी या स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीचा महत्त्वाचा भाग आहेत. सह्याद्री पर्वतरांगेपासून किनारपट्टीपर्यंतच्या प्रदेशात डोंगर, उतार, पठारे आणि खोल दऱ्या यांमुळे जमीन वापराच्या विविध पद्धती विकसित झाल्या. अनेक ठिकाणी डोंगरउतारावरील जमिनींचा उपयोग पारंपरिक शेती, गुरचराई, वृक्षलागवड तसेच नैसर्गिक संसाधनांच्या वापरासाठी केला जात असे.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षणामध्ये कोकणातील डोंगरउतारावरील जमिनींचे स्वतंत्र वर्गीकरण करण्यात आले होते. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडी गॅझेटिअरनुसार, ''वर्खस'' (Varkas) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या उंचावरील जमिनी या डोंगरउतारावरील किंवा सपाट अशा दोन प्रकारांत विभागल्या जात होत्या. सर्वेक्षणादरम्यान त्यांच्या क्षेत्रफळाच्या नोंदी, सीमांकन आणि महसूल आकारणीची स्वतंत्र पद्धत विकसित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Surveys (1827–1851) |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_surveys27.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअरनुसार, डोंगरउतारावरील वर्खस जमिनी या उथळ, खडकाळ आणि तुलनेने कमी सुपीक स्वरूपाच्या असतात. अशा जमिनींवर परंपरेने [[नाचणी]], [[वरी]], काजू आणि आंबा यांसारख्या पिकांची लागवड केली जात असल्याची नोंद आहे, तर डोंगरमाथ्यांवरील काही भाग कायमस्वरूपी वनक्षेत्र म्हणून राहिले आहेत.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये अशा डोंगरउतारावरील जमिनींच्या महसूल अभिलेखांमध्ये एकापेक्षा अधिक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. तथापि, या नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, महसूल सर्वेक्षण आणि स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतीनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Land Revenue – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === वरकस [[जमीन]] === '''वरकस जमीन''' ({{lang-en|Varkas Land}}) हा [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक महसुली वर्गीकरणामधील एक जमीनप्रकार आहे. ही जमीन प्रामुख्याने डोंगरउतारांवर आढळते. मृदेची खोली कमी, खडकाळ स्वरूप, तुलनेने कमी सुपीकता आणि पावसावर अवलंबून असलेली शेती ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये मानली जातात.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअरनुसार वरकस जमिनी या डोंगरउतारांवरील उथळ, पिवळसर-लाल रंगाच्या आणि वाळूमिश्रित मृदेच्या असतात. या जमिनींवर परंपरेने [[नाचणी]], [[वरी]], [[काजू]] आणि [[आंबा]] यांसारख्या पिकांची लागवड केली जात असून, डोंगरमाथ्यांवरील काही भाग नैसर्गिक वनक्षेत्र म्हणून टिकून राहिले आहेत.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षणामध्ये वरकस जमीन हा स्वतंत्र महसुली वर्ग म्हणून नोंदविण्यात आला होता. जमिनीचे वर्गीकरण, मृदेचा प्रकार, उत्पादनक्षमता आणि महसूल निर्धारण यांवर आधारित तिचे मूल्यांकन करण्यात येत असे.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> एकोणिसाव्या शतकातील Gazetteer of the Bombay Presidency मध्ये वरकस जमिनींचा उल्लेख डोंगरउतारांवरील शेतीयोग्य जमिनी म्हणून करण्यात आला असून, काही भागांत या जमिनी काही वर्षे पडीत ठेवून नंतर पुन्हा लागवडीखाली आणण्याची पद्धत प्रचलित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="Campbell1880"/> कोकणातील काही गावांमध्ये वरकस जमिनींच्या ७/१२ उताऱ्यांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. तथापि, अशा नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, महसूल सर्वेक्षण आणि स्थानिक जमीनधारणा पद्धतीनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === गुरचराईची [[जमीन]] === '''गुरचराईची [[जमीन]]''' ({{lang-en|Grazing Land or Pasture Land}}) ही गावातील पशुधनासाठी राखीव असलेली [[जमीन]] मानली जाते. [[कोकण]] प्रदेशातील [[डोंगर]]उतार, लेटराइट पठारे आणि मोकळ्या जमिनींचा उपयोग परंपरेने [[गुरे]], म्हशी, शेळ्या व इतर जनावरांच्या चराईसाठी केला जात असे. अनेक गावांमध्ये अशा जमिनी गावाच्या सामायिक वापरासाठी उपलब्ध असल्याचे ऐतिहासिक नोंदींमध्ये आढळते.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा गॅझेटिअरमध्ये सह्याद्रीलगतच्या लेटराइट पठारांवर नैसर्गिकरित्या उगवणाऱ्या गवताळ प्रदेशांचा उल्लेख असून, या भागांचा उपयोग प्रामुख्याने गुरांच्या चराईसाठी होत असल्याचे नमूद केले आहे.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश]]कालीन Gazetteer of the Bombay Presidency मध्ये डोंगरावरील जमिनींचे महसुली मूल्यांकन करताना गुरचराई, चाऱ्याचा साठा आणि गवतासाठी आवश्यक क्षेत्र वजा करून उर्वरित क्षेत्रावर महसूल आकारणी करण्यात येत असल्याची नोंद आहे. यावरून गुरचराईसाठी स्वतंत्र क्षेत्र राखून ठेवण्याची पद्धत अस्तित्वात असल्याचे दिसून येते.<ref>{{cite web |title=Gazetteer of the Bombay Presidency – Ratnagiri: Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec3.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये गुरचराईसाठी वापरल्या जाणाऱ्या जमिनींचा उल्लेख महसुली अभिलेखांमध्ये किंवा गावाच्या सामायिक वापरातील जमिनी म्हणून आढळतो. तथापि, अशा जमिनींचे क्षेत्रफळ, कायदेशीर दर्जा आणि वापराची पद्धत संबंधित गावातील महसूल अभिलेख, स्थानिक परंपरा आणि विद्यमान कायदेशीर तरतुदींनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === देवस्थान [[जमीन]] === '''देवस्थान [[जमीन]]''' म्हणजे मंदिरे, देवस्थाने किंवा इतर धार्मिक संस्थांच्या धार्मिक विधी, देखभाल, पूजा-अर्चा आणि उपजीविकेसाठी समर्पित करण्यात आलेल्या जमिनी होत. कोकण प्रदेशात अनेक देवस्थानांच्या मालकीच्या जमिनींचा उल्लेख ऐतिहासिक सनदा, इनाम अभिलेख आणि महसूल नोंदींमध्ये आढळतो. अशा जमिनींचे व्यवस्थापन कालानुसार स्थानिक देवस्थान समित्या, विश्वस्त किंवा लागू कायद्यांनुसार करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/> === इनाम [[जमीन]] === '''इनाम [[जमीन]]''' म्हणजे शासनकर्त्यांनी धार्मिक संस्था, वतनदार, अधिकारी किंवा इतर व्यक्तींना विशिष्ट सेवा, धार्मिक कार्य किंवा सार्वजनिक उद्देशासाठी अनुदान म्हणून दिलेल्या जमिनी होत. कोकणातील अनेक इनाम जमिनींचा उल्लेख ब्रिटिशकालीन महसूल अभिलेख आणि जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये आढळतो. स्वातंत्र्यानंतर विविध इनाम निर्मूलन कायद्यांमुळे अशा जमिनींच्या महसुली आणि कायदेशीर स्थितीत बदल झाले.<ref name="Campbell1880"/> === गावकीच्या सामुदायिक जमिनी === '''गावकीच्या सामुदायिक जमिनी''' या गावाच्या सामूहिक वापरासाठी राखून ठेवलेल्या जमिनी होत. अशा जमिनींचा उपयोग गुरचराई, सार्वजनिक मार्ग, पाणवठे, स्मशानभूमी, सण-उत्सव, सामुदायिक उपक्रम तसेच इतर सार्वजनिक गरजांसाठी केला जात असल्याची नोंद विविध जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये आढळते. अशा जमिनींचे स्वरूप, व्यवस्थापन आणि महसुली नोंदी संबंधित गावाचा इतिहास, स्थानिक प्रथा आणि लागू कायद्यांनुसार बदलू शकतात.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == सहहिस्सेदारी व [[वारस]] व्यवस्था == '''सहहिस्सेदारी''' ({{lang-en|Co-ownership}}) म्हणजे एका जमिनीवर एकापेक्षा अधिक व्यक्तींचा कायदेशीर हक्क असणे होय. [[कोकण]] प्रदेशातील अनेक गावांमध्ये ऐतिहासिक कारणांमुळे काही प्रकारच्या जमिनींच्या महसूल अभिलेखांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा नोंदींचा उगम पारंपरिक ग्रामव्यवस्था, संयुक्त कुटुंब पद्धती, ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षण तसेच त्यानंतर झालेल्या वारसनोंदींशी संबंधित असल्याचे विविध महसुली अभिलेख आणि जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> सहहिस्सेदारी असलेल्या जमिनींमध्ये प्रत्येक सहहिस्सेदाराचा हिस्सा कायद्याने अस्तित्वात असला तरी तो प्रत्यक्ष क्षेत्रफळाच्या स्वरूपात निश्चित झालेला असेलच असे नाही. जमिनीचे विधिसम्मत विभाजन किंवा सक्षम प्राधिकरणाच्या आदेशानंतरच प्रत्येक सहहिस्सेदाराचा स्वतंत्र हिस्सा निश्चित केला जातो. तोपर्यंत संबंधित सहहिस्सेदारांचा हक्क संयुक्त स्वरूपात राहू शकतो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> जमीनधारकाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या कायदेशीर वारसांची नावे महसूल अभिलेखांमध्ये फेरफार प्रक्रियेद्वारे नोंदविली जातात. या प्रक्रियेस सामान्यतः '''वारसनोंद''' असे संबोधले जाते. वारसनोंदीनंतर ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि इतर [[हक्क]]अभिलेख अद्ययावत केले जातात; तथापि, वारसनोंद ही महसुली नोंद असून ती स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय ठरत नाही.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये अनेक पिढ्यांपासून वारसनोंदी होत गेल्यामुळे एकाच महसूल अभिलेखावर मोठ्या संख्येने सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा परिस्थितीत जमिनीचे व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि महसुली नोंदींचे अद्ययावतीकरण अधिक गुंतागुंतीचे होऊ शकते. अशा प्रत्येक प्रकरणाचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, उपलब्ध अभिलेख, लागू कायदे आणि सक्षम प्राधिकरणाच्या निर्णयांनुसार भिन्न असते.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == महाराष्ट्रातील विद्यमान कायदेशीर चौकट == कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेचे नियमन विविध महसूल, मालमत्ता, वारसा आणि नोंदणीविषयक कायद्यांच्या आधारे केले जाते. या कायद्यांद्वारे जमिनीची नोंद, हक्क अभिलेख, फेरफार, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी, विभाजन आणि जमीन व्यवहार यांचे नियमन केले जाते. संबंधित जमिनीचे स्वरूप, मालकी, हक्क आणि वापर यांनुसार विविध कायदे लागू होऊ शकतात.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2 April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींच्या महसूल अभिलेखांबाबत महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ हे प्रमुख अधिनियम आहे. या संहितेच्या अध्याय १० मध्ये [[हक्क]]अभिलेख, ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद आणि इतर [[महसूल]] नोंदींच्या तयारी व देखभालीसंबंधी तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 – Chapter X (Record of Rights) |url=https://indiankanoon.org/doc/8420948/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांद्वारे हक्क अभिलेखांची तयारी, फेरफार नोंदी, नोंदवह्यांचे स्वरूप आणि त्यांचे अद्ययावतीकरण यांची कार्यपद्धती निश्चित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Record of Rights and Registers (Preparation and Maintenance) Rules, 1971 |url=https://maharashtrahousingandbuildinglaws.com/the-maharashtra-land-revenue-record-of-rights-and-registers-preparation-and-maintenance-rules-1971/ |publisher=Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> सहहिस्सेदारीच्या जमिनींमध्ये वारसा, विभाजन, विक्री, दान किंवा इतर व्यवहारांमुळे उद्भवणाऱ्या हक्कांचे निर्धारण करताना हिंदू वारसा अधिनियम, १९५६, मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, १८८२ आणि नोंदणी अधिनियम, १९०८ यांसारख्या इतर लागू कायद्यांचाही विचार केला जातो. संबंधित प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार सक्षम महसूल प्राधिकरण किंवा दिवाणी न्यायालय यांचे अधिकार लागू होतात.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/15974?view_type=browse |publisher=India Code |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक [[जमीन]] व्यवस्थेच्या संदर्भात [[महसूल]] अभिलेखांतील नोंदी, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी आणि [[जमीन]] व्यवहार यांचा अभ्यास करताना संबंधित कायद्यांबरोबरच शासनाची परिपत्रके, [[महसूल]] [[नियम]], न्यायालयीन निर्णय आणि अद्ययावत प्रशासकीय निर्देश यांनाही महत्त्व आहे. == न्यायालयीन दृष्टिकोन == भारतीय न्यायालयांनी विविध निर्णयांद्वारे महसूल अभिलेख, फेरफार नोंदी, सहहिस्सेदारी आणि मालकी हक्क यांच्यातील कायदेशीर भेद स्पष्ट केला आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने वारंवार नमूद केले आहे की महसूल अभिलेखांतील नोंदी या प्रामुख्याने महसुली उद्देशासाठी असतात आणि त्या स्वतःहून मालकी हक्क निर्माण किंवा समाप्त करीत नाहीत. मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय सक्षम दिवाणी न्यायालय उपलब्ध पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे करते. * '''Sawarni v. Inder Kaur''', (1996) 6 SCC 223 — सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की महसूल अभिलेखातील फेरफार (Mutation) मालकी हक्क निर्माण किंवा समाप्त करीत नाही; त्याचा उद्देश महसूल प्रशासनापुरता मर्यादित असतो. * '''Balwant Singh v. Daulat Singh''', (1997) 7 SCC 137 — केवळ फेरफार नोंदीमुळे जमिनीवरील मालकी हक्क किंवा स्वारस्य संपुष्टात येत नाही. * '''Suraj Bhan v. Financial Commissioner''', (2007) 6 SCC 186 — सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले की महसूल अभिलेखांतील नोंदी या केवळ महसुली उद्देशासाठी असून त्या मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानल्या जाऊ शकत नाहीत. * '''Faqruddin v. Tajuddin''', (2008) 8 SCC 12 — महसूल अधिकारी मालकी हक्कावरील वादाचा अंतिम निर्णय देऊ शकत नाहीत; महसूल नोंदींचे स्वरूप मर्यादित प्रशासकीय उद्देशाचे असते. * '''Narasamma v. State of Karnataka''', (2009) 5 SCC 591 — महसूल नोंदी मालकी हक्क निर्माण करीत नाहीत; तथापि, त्या संबंधित काळातील ताब्याविषयी परिस्थितीजन्य पुरावा म्हणून ग्राह्य धरल्या जाऊ शकतात. * '''Jitendra Singh v. State of Madhya Pradesh''', 2021 SCC OnLine SC 802 — सर्वोच्च न्यायालयाने पूर्वीच्या निर्णयांचा पुनरुच्चार करून स्पष्ट केले की फेरफार नोंदी आणि महसूल अभिलेख केवळ महसुली उद्देशासाठी असतात आणि त्यांमुळे कोणताही स्वतंत्र मालकी हक्क निर्माण होत नाही. कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेच्या संदर्भात संयुक्त महसूल अभिलेख, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी आणि फेरफार नोंदी यांचे मूल्यमापन करताना वरील न्यायसिद्ध तत्त्वे महत्त्वाची मानली जातात. तथापि, प्रत्येक प्रकरणातील मालकी हक्क, हिस्सा, विभाजन किंवा इतर वादांचा निर्णय संबंधित पुरावे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांनुसार केला जातो. == आधुनिक आव्हाने == कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेसमोर एकविसाव्या शतकात अनेक प्रशासकीय, सामाजिक, आर्थिक आणि कायदेशीर आव्हाने निर्माण झाली आहेत. वारसनोंदींमुळे वाढत जाणारी सहहिस्सेदारांची संख्या, जमिनींचे तुकडीकरण, स्थलांतर, बदलते जमीन वापराचे स्वरूप, डिजिटल महसूल अभिलेख आणि पर्यावरणीय नियम यांमुळे या व्यवस्थेची गुंतागुंत वाढल्याचे विविध शासकीय अहवाल, महसूल अभिलेख आणि संशोधनांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये संयुक्त महसूल अभिलेखांमध्ये वारसनोंदींमुळे सहहिस्सेदारांची संख्या सातत्याने वाढत असल्याने जमिनींचे व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि महसुली नोंदी अद्ययावत ठेवणे अधिक जटिल होत आहे. अशा परिस्थितीचा परिणाम जमीन व्यवहार, कर्जप्रकरणे, विकास प्रकल्प आणि प्रशासकीय प्रक्रियांवर होऊ शकतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> डिजिटल भू-अभिलेख प्रणाली, ऑनलाइन ७/१२ उतारे, भू-नकाशांचे संगणकीकरण आणि Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) यांसारख्या उपक्रमांमुळे महसूल अभिलेखांचे आधुनिकीकरण सुरू झाले आहे. तथापि, ऐतिहासिक संयुक्त नोंदी, प्रलंबित फेरफार, सीमावाद आणि अपूर्ण अभिलेख यांमुळे काही भागांमध्ये अद्ययावत नोंदी तयार करण्यास व्यावहारिक अडचणी निर्माण होतात.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकण प्रदेशातील औद्योगिकीकरण, पर्यटन, पायाभूत सुविधा, शहरीकरण आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांमुळे जमीन वापराच्या स्वरूपातही बदल होत आहेत. अशा बदलांच्या पार्श्वभूमीवर सामुदायिक जमीन व्यवस्थेशी संबंधित महसूल अभिलेख, मालकी हक्क, सहहिस्सेदारी आणि जमीन वापर यांचा अभ्यास अधिक महत्त्वाचा मानला जात आहे. == सामाजिक व आर्थिक परिणाम == [[कोकण]]ातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था ही अनेक गावांच्या सामाजिक रचना, पारंपरिक ग्रामव्यवस्था आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेचा ऐतिहासिक भाग राहिली आहे. शेती, पशुपालन, नैसर्गिक संसाधनांचा वापर आणि सामुदायिक उपक्रम यांमध्ये या व्यवस्थेचा विविध स्वरूपात सहभाग असल्याचे जिल्हा गॅझेटिअर्स आणि ऐतिहासिक महसूल अभिलेखांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/> संयुक्त जमीनधारणा आणि सहहिस्सेदारीमुळे अनेक कुटुंबांचा एकाच जमिनीशी ऐतिहासिक संबंध टिकून राहिला. कालांतराने वारसनोंदी, लोकसंख्यावाढ आणि ग्रामीण भागातून शहरांकडे होणारे स्थलांतर यांमुळे अनेक महसूल अभिलेखांमध्ये सहहिस्सेदारांची संख्या वाढत गेली. परिणामी, काही भागांमध्ये जमीन व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि अभिलेखांचे अद्ययावतीकरण अधिक गुंतागुंतीचे झाले आहे.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील कृषी पद्धती, फळबागा, पर्यटन, पायाभूत सुविधा आणि इतर आर्थिक उपक्रमांच्या विस्तारामुळे जमीन वापराच्या स्वरूपात बदल होत आहेत. या बदलांच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक सामुदायिक जमीन व्यवस्था, महसूल अभिलेख आणि आधुनिक जमीन प्रशासन यांच्यात समन्वय राखण्याची आवश्यकता विविध धोरणात्मक अभ्यासांमध्ये अधोरेखित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेचा अभ्यास हा केवळ महसूल अभिलेखांपुरता मर्यादित नसून ग्रामीण इतिहास, सामाजिक रचना, कृषी अर्थव्यवस्था, पर्यावरण, जमीनधारणा आणि सार्वजनिक प्रशासन या विविध अभ्यासक्षेत्रांशी संबंधित मानला जातो. त्यामुळे या व्यवस्थेचा अभ्यास इतिहास, कायदा, महसूल प्रशासन आणि ग्रामीण विकास या सर्व दृष्टिकोनांतून केला जातो.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Early Land System |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Kolaba%20District/land_early.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> == संदर्भ == <references /> == हेही पहा == * [[जमीन]] * [[महसूल]] == ग्रंथसूची == === कायदे === * भारत सरकार. ''मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, १८८२'' (Transfer of Property Act, 1882). * भारत सरकार. ''नोंदणी अधिनियम, १९०८'' (Registration Act, 1908). * भारत सरकार. ''हिंदू वारसा अधिनियम, १९५६'' (Hindu Succession Act, 1956). * महाराष्ट्र शासन. ''महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६''. * महाराष्ट्र शासन. ''महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१''. * Bombay Land Revenue Code, 1879. === अधिकृत शासन प्रकाशने === * महाराष्ट्र शासन. ''महाभूलेख''. * भारत सरकार. ''Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP)''. * महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर्स विभाग. * Survey and Settlement Commissioner, Maharashtra. विविध महसूल परिपत्रके व मार्गदर्शक सूचना. === जिल्हा गॅझेटिअर्स === * Government of Maharashtra. ''Ratnagiri District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Sindhudurg District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Raigad District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Kolaba District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Thane District Gazetteer''. === ब्रिटिशकालीन गॅझेटिअर्स === * Campbell, James M. (ed.). ''The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi''. Vol. X. Government Central Press, Bombay, 1880. * Campbell, James M. (ed.). ''The Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba''. Vol. XI. Government Central Press, Bombay. === संशोधन व संदर्भग्रंथ === * Khobrekar, V. G. ''Kokan from the Earliest to 1818 A.D.'' * Government of Maharashtra. ''Maharashtra State Gazetteers'' (General Series). === संकेतस्थळे === * Maharashtra State Gazetteers Department. * Mahabhulekh. * Maharashtra Revenue and Forest Department. * India Code. * Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP). == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Paddy field in Maharashtra 9.jpg|कोकणातील भातशेती File:Paddy field in Maharashtra 10.jpg|पारंपरिक भातखाचरे File:Devi Hasol plateau in Konkan 1 (2).jpg|कोकणातील लेटराइट पठार (वरकस जमीन) File:Mango orchard in lateritic plateau.jpg|वरकस जमिनीवरील आंब्याची बाग File:उदगीर वन व जंगल.jpg|कोकणातील वनक्षेत्र File:उदगीरचा डोंगर.jpg|सह्याद्री पर्वतरांगांतील डोंगरउतार </gallery> == बाह्य दुवे == * [https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ महाभूलेख] * [https://aapleabhilekh.mahabhumi.gov.in/ आपले अभिलेख] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर्स] * [https://dilrmp.gov.in/ Digital India Land Records Modernization Programme] * [https://www.indiacode.nic.in/ India Code] * [https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/land-revenue-code-1966-2/ महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६] * [https://mahabhumi.gov.in/ महसूल व वन विभाग, महाराष्ट्र शासन] {{कोकण लोकजीवन}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कृषी]] nmt2ekbilznjzt8xg14dpubd1zxoisa 2699710 2699709 2026-08-06T17:54:20Z AdvAnantGholam 172574 /* सामाजिक व आर्थिक परिणाम */ 2699710 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था | header1 = सामान्य माहिती | label2 = प्रकार | data2 = पारंपरिक जमीन व्यवस्था | label3 = प्रदेश | data3 = [[कोकण]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | label4 = ऐतिहासिक कालखंड | data4 = प्राचीन काळ – वर्तमान | label5 = प्रमुख जमीन प्रकार | data5 = भातशेती, वरकस जमीन, डोंगरावरील सामुदायिक जमीन, आडीची शेती, गुरचराईची जमीन, देवस्थान जमीन, इनाम जमीन, गावकीच्या सामुदायिक जमिनी | label6 = प्रमुख अभिलेख | data6 = ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद, हक्क अभिलेख | label7 = प्रमुख कायदा | data7 = महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ | label8 = संबंधित संस्था | data8 = महसूल व वन विभाग, महाराष्ट्र शासन | label9 = संबंधित विषय | data9 = [[महसूल]], [[जमीन]], सहहिस्सेदारी, वारस व्यवस्था | below = कोकणातील पारंपरिक सामुदायिक जमीनधारणा, महसूल अभिलेख आणि कायदेशीर व्यवस्थेचा आढावा }} '''[[कोकण]]तील सामुदायिक जमीन व्यवस्था''' हा [[महाराष्ट्र]]तील [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक जमीनधारणा, [[महसूल]]प्रशासन|महसुली व्यवस्था आणि [[हक्क]]अभिलेख यांच्या इतिहासाशी संबंधित अभ्यासाचा विषय आहे. कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेती, डोंगर उतारावरील शेती, वरकस [[जमीन]], आडीची [[शेती]], गुरचराईची क्षेत्रे तसेच इतर काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, ग्रामव्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीच्या आधारे होत असल्याचे The Gazetteer of the Bombay Presidency, [[महाराष्ट्र]]राज्य गॅझेटिअर, महसुली अभिलेख आणि इतर ऐतिहासिक स्रोतांमधून दिसून येते.<ref>{{cite book |title=The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1880 }}</ref> [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिशकालात]] करण्यात आलेल्या [[महसूल]] सर्वेक्षण, ''Bombay Land Revenue Code, 1879'', ''Record of Rights'' प्रणाली आणि त्यानंतर महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ अंतर्गत तयार झालेल्या अभिलेखांमुळे या प्रदेशातील जमीनधारणा व महसुली नोंदींचे दस्तऐवजीकरण अधिक नियमित स्वरूपात करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == प्रस्तावना == '''[[कोकण]]ातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था''' हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक जमीनधारणा, [[महसूल]] प्रशासन|महसुली प्रशासन आणि [[हक्क]]अभिलेख यांच्या इतिहासाशी संबंधित अभ्यासाचा विषय आहे. कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेती, डोंगर उतारावरील शेती, वरकस [[जमीन]], आडीची शेती, गुरचराई क्षेत्रे तसेच इतर काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, ग्रामव्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीच्या आधारे होत असल्याचे विविध ऐतिहासिक, महसुली आणि प्रशासकीय अभिलेखांतून दिसून येते.<ref name="Campbell1880">{{cite book |editor=James M. Campbell |title=The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |location=Bombay |publisher=Government Central Press |year=1880 }}</ref> [[ब्रिटिश]] [[भारत]], ब्रिटिशकालात करण्यात आलेल्या [[महसूल]] सर्वेक्षण, [[गाव]]नकाशे, Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि Record of Rights प्रणालीच्या अंमलबजावणीनंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, वर्गीकरण आणि हक्क अभिलेखांची नोंद अधिक नियमितपणे करण्यात आली.<ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ लागू झाल्यानंतर महसूल अभिलेखांचे आधुनिकीकरण करण्यात आले आणि ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंदी व इतर हक्क अभिलेख यांच्या व्यवस्थापनासाठी एकसंध कायदेशीर चौकट उपलब्ध झाली.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == भौगोलिक पार्श्वभूमी == '''[[कोकण]]''' हा [[भारत]]च्या पश्चिम किनारपट्टीवरील [[सह्याद्री]] पर्वतरांग आणि [[अरबी समुद्र]] यांच्या दरम्यान वसलेला चिंचोळा किनारी प्रदेश आहे. [[महाराष्ट्र]]ातील कोकण विभागात [[मुंबई शहर जिल्हा]], [[मुंबई]] उपनगर जिल्हा, [[ठाणे]] जिल्हा, [[पालघर]] जिल्हा, [[रायगड]] जिल्हा, [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा आणि [[सिंधुदुर्ग]] जिल्हा यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite web |title=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/index.html |publisher=Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकण प्रदेशात दक्षिण-पश्चिम मान्सूनच्या प्रभावामुळे मोठ्या प्रमाणात पर्जन्यवृष्टी होते. या प्रदेशात प्रामुख्याने लेटराइट (जांभा), लाल मुरूम, गाळयुक्त तसेच डोंगरउतारावरील विविध प्रकारच्या मृदा आढळतात. या भौगोलिक वैशिष्ट्यांमुळे [[भात]]शेती, [[फळ]]बागा आणि पावसावर अवलंबून असलेली [[कृषी]] व्यवस्था विकसित झाली आहे.<ref>{{cite web |title=Hydrogeology of Maharashtra |url=https://gsda.maharashtra.gov.in/en-hydrogeology-of-maharashtra/ |publisher=Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमधून उगम पावणाऱ्या असंख्य नद्या, खाड्या, ओढे आणि नैसर्गिक जलप्रवाहांमुळे कोकणात [[भात]]शेतीस पोषक भौगोलिक परिस्थिती निर्माण झाली. किनारपट्टी, [[डोंगर]]उतार, [[नदी]]खोरे आणि पठारी भाग यांच्या भौगोलिक विविधतेमुळे [[जमीन]] वापर, [[शेती]]चे प्रकार आणि वस्तीची रचना यांतही विविधता आढळते.<ref name="Campbell1880"/> परंपरेने कोकणातील बहुतेक गावे डोंगरांच्या पायथ्याशी किंवा [[नदी]]काठांवर विकसित झाली. गावाभोवती [[भात]]खाचरे, [[डोंगर]]उतारावरील वरकस [[जमीन]], [[फळ]]बागा, गुरचराई क्षेत्रे आणि [[वन]]क्षेत्र अशी भौगोलिक रचना अनेक ठिकाणी आढळते. या नैसर्गिक परिस्थितीचा स्थानिक जमीन वापर, महसूल व्यवस्था आणि पारंपरिक वहिवाटीवर दीर्घकालीन प्रभाव पडला आहे.<ref>{{cite web |title=What We Do – Gazetteers Department |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/whatwedo.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2025-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122100254/https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/whatwedo.html |url-status=dead }}</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == [[कोकण]] प्रदेशाचा [[इतिहास]] प्राचीन काळापासून विविध राजवंश, सागरी [[व्यापार]] आणि किनारी संस्कृतीशी संबंधित आहे. प्राचीन भारतीय [[साहित्य]], शिलालेख, ताम्रपट तसेच परकीय प्रवाशांच्या वर्णनांमध्ये [[अपरांत]] (Aparanta), सप्त[[कोकण]] आणि [[कोकण]] प्रदेशाचा उल्लेख विविध नावांनी आढळतो. या प्रदेशावर [[सातवाहन]], [[चालुक्य]], [[राष्ट्रकूट]], [[शिलाहार]], [[यादव]], [[बहामनी सल्तनत]], [[आदिलशाही]], [[मराठा साम्राज्य]] आणि [[ब्रिटिश राज]] अशा विविध सत्तांनी वेगवेगळ्या कालखंडांत राज्य केले.<ref>{{cite web |title=History – Maharashtra State Gazetteers |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/history.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील जमीनधारणा आणि महसूल व्यवस्था कालानुसार बदलत गेली. मध्ययुगीन काळात स्थानिक ग्रामसंस्था, वतन व्यवस्था आणि प्रादेशिक सत्तांनुसार महसूल आकारणीच्या विविध पद्धती अस्तित्वात होत्या. [[पाटील]], [[कुलकर्णी]], [[देशमुख]] आणि इतर पारंपरिक अधिकारी गावपातळीवरील महसूल प्रशासनात महत्त्वाची भूमिका बजावत असत.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Ratnagiri and Savantvadi Gazetteer |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2022-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220819105241/https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |url-status=dead }}</ref> कोकणातील महसूल व्यवस्थेच्या इतिहासात विजापूर, मराठा आणि ब्रिटिश कालखंडांना विशेष महत्त्व आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या महसूल इतिहासानुसार इ.स. १५०२ मध्ये [[युसुफ आदिल शाह]] यांच्या काळात महसूल व्यवस्थेची पुनर्रचना करण्यात आली. पुढे मराठा आणि पेशवा काळात गावपातळीवरील महसूल प्रशासन अधिक संघटित झाले.<ref>{{cite web |title=History of Land Administration – Ratnagiri Gazetteer |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec3.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}{{मृत दुवा|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> इ.स. १८१८ नंतर [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश प्रशासनाने]] कोकणातील [[जमीन]] [[महसूल]] व्यवस्थेत व्यापक बदल केले. जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, नकाशे तयार करणे, जमिनींचे वर्गीकरण आणि [[हक्क]]अभिलेख तयार करण्याची प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने राबविण्यात आली. पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि Record of Rights संबंधीच्या तरतुदींमुळे महसूल प्रशासनाला अधिक एकसंध कायदेशीर स्वरूप प्राप्त झाले.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[स्वातंत्र्य]]ानंतर [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] संहिता, १९६६ लागू झाल्यानंतर[[ महसूल]] अभिलेखांचे आधुनिकीकरण करण्यात आले. त्याअंतर्गत ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंदी आणि इतर [[हक्क]]अभिलेखांचे व्यवस्थापन कायदेशीर चौकटीत करण्यात येते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == पारंपरिक [[जमीन]] व्यवस्था == [[कोकण]] प्रदेशात पारंपरिक [[जमीन]] व्यवस्था ही स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, [[कृषी]], पर्जन्यमान, सामाजिक रचना आणि प्रचलित रूढी-परंपरा यांच्या आधारे विकसित झाली. गावातील जमिनींचा वापर केवळ वैयक्तिक [[शेती]]पुरता मर्यादित नसून, काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर सामुदायिक स्वरूपात केला जात असल्याचे विविध ऐतिहासिक आणि महसुली नोंदींमध्ये आढळते.<ref name="Campbell1880"/> कोकणातील पारंपरिक [[शेती]] प्रामुख्याने [[भात]]शेतीवर आधारित होती. [[डोंगर]] उतारावरील [[जमीन]], वरकस [[जमीन]], आडीची [[शेती]], गुरचराई क्षेत्रे, नैसर्गिक जलस्रोत आणि वनालगतच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, गावकी व्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीनुसार होत असे.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Ratnagiri Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> गावातील [[पाटील]], [[कुलकर्णी]] आणि इतर पारंपरिक ग्रामप्रशासनाशी संबंधित व्यक्ती [[महसूल]] संकलन, [[जमीन]] नोंदी आणि स्थानिक प्रशासनामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत असत. विविध गावांमध्ये [[जमीन]] वापराच्या पद्धती, वहिवाटीचे [[नियम]] आणि सामुदायिक व्यवस्थापनाची स्वरूपे स्थानिक परिस्थितीनुसार भिन्न होती.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिशकालीन]] महसूल सर्वेक्षणापूर्वी जमीनधारणेच्या अनेक प्रथा प्रामुख्याने स्थानिक रूढी आणि प्रचलित परंपरांवर आधारित होत्या. नंतरच्या काळात Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि त्यानंतरच्या [[महसूल]] कायद्यांद्वारे जमिनींचे सर्वेक्षण, वर्गीकरण आणि अभिलेखीकरण करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref> आजही [[कोकण]]ातील काही भागांमध्ये पारंपरिक [[जमीन]] वापराच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचे प्रतिबिंब ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि इतर महसुली अभिलेखांमध्ये आढळून येते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == [[ब्रिटिश]]कालीन [[महसूल]]व्यवस्था == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]च्या कारकीर्दीत आणि त्यानंतर [[ब्रिटिश राज]]च्या काळात [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी]]मधील जमीन महसूल व्यवस्थेत व्यापक प्रशासकीय सुधारणा करण्यात आल्या. महसूल संकलन अधिक कार्यक्षम करणे, जमिनींचे सर्वेक्षण करणे, सीमांकन निश्चित करणे आणि जमीनधारकांच्या हक्कांची नोंद ठेवणे हे या सुधारणांचे प्रमुख उद्दिष्ट होते.ब्रिटिश सत्तेच्या काळात [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी]]मध्ये [[जमीन]] [[महसूल]] व्यवस्थेचे पुनर्गठन करण्यात आले. जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights) आणि [[महसूल]]प्रशासन यांना कायदेशीर चौकट देण्यासाठी पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 लागू करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026}}</ref> एकोणिसाव्या शतकात ग्रेट ट्रिगोनोमेट्रिकल सर्व्हे आणि स्थानिक [[महसूल]] सर्वेक्षणांच्या आधारे जमिनींचे मोजमाप, वर्गीकरण आणि नकाशे तयार करण्याचे काम सुरू झाले. या सर्वेक्षणांमुळे प्रत्येक गावातील [[शेत]]जमिनी, [[डोंगर]], वनक्षेत्र, [[नदी]]-नाले आणि इतर नैसर्गिक भूभाग यांची स्वतंत्र नोंद करण्यात आली. Bombay Land Revenue Code, 1879 लागू झाल्यानंतर [[बॉम्बे]]प्रेसिडेन्सीतील [[जमीन]] [[महसूल]] प्रशासनाला एकसंध कायदेशीर चौकट प्राप्त झाली. या कायद्यांतर्गत जमिनींचे सर्वेक्षण, [[महसूल]] निश्चिती, [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights), फेरफार नोंदी आणि [[महसूल]] अधिकाऱ्यांचे अधिकार निश्चित करण्यात आले. [[ब्रिटिश]]कालात तयार करण्यात आलेल्या [[हक्क]] अभिलेखमुळे प्रत्येक सर्वे क्रमांकाची माहिती, [[जमीन]]धारकांची नावे, जमिनीचा प्रकार, [[क्षेत्रफळ]] आणि [[महसूल]] यांची अधिकृत नोंद ठेवण्याची पद्धत विकसित झाली. पुढील काळात या अभिलेखांच्या आधारे [[महसूल]] प्रशासन अधिक नियमित करण्यात आले. कोकणातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये [[ब्रिटिश]]कालीन सर्वेक्षणानंतर [[महसूल]] नोंदी, [[गाव]] नकाशे आणि [[हक्क]]अभिलेख तयार करण्यात आले. पुढे १९१३ मध्ये ''Record of Rights'' संबंधी तरतुदी लागू झाल्यानंतर गावागावात [[हक्क]]अभिलेख ठेवण्याची प्रक्रिया अधिक नियमित झाली.<ref>{{cite web |title=Records of Rights – Kolaba Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == [[महसूल]] अभिलेख == '''[[महसूल]] अभिलेख''' ({{lang-en|Revenue Records}}) म्हणजे [[जमीन]]ीची मालकी, ताबा, क्षेत्रफळ, वर्गीकरण, महसूल, लागवड, फेरफार आणि इतर संबंधित बाबींची शासनाकडून ठेवली जाणारी अधिकृत नोंद होय. [[महाराष्ट्र]]ात महसूल अभिलेखांचे व्यवस्थापन महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांनुसार केले जाते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[कोकण]] प्रदेशात [[ब्रिटिश]]कालीन [[महसूल]] सर्वेक्षणानंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन आणि [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights) तयार करण्यास प्रारंभ झाला. पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि नंतरच्या कायद्यांनुसार [[गाव]] नमुने, सर्वे क्रमांक, [[जमीन]]वर्गीकरण आणि महसूल नोंदी अधिक नियमितपणे ठेवण्यात आल्या.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्रातील प्रमुख [[महसूल]] अभिलेखांमध्ये ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद (Mutation Entry), [[हक्क]]अभिलेख, [[गाव]] नमुने, सर्वे नकाशे आणि भूमापन अभिलेखांचा समावेश होतो. हे अभिलेख [[जमीन]]धारणा, वारसा, [[व्यवहार]], [[पीक]]पाहणी आणि [[महसूल]] प्रशासनासाठी महत्त्वाचे मानले जातात.<ref>{{cite web |title=e-Rights Record (Mahabhulekh) |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Mahabhumi, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[महसूल]] अभिलेखांमधील नोंदी या प्रामुख्याने [[महसूल]] प्रशासनासाठी ठेवण्यात येतात. त्या स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानल्या जात नाहीत; मालकीचा अंतिम प्रश्न संबंधित पुरावे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांवर अवलंबून असतो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === ७/१२ उतारा === '''७/१२ उतारा''' ({{lang-en|Record of Rights Extract}}) हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[कृषी]] जमिनींसंबंधीचा एक महत्त्वाचा [[महसूल]] अभिलेख आहे. हा उतारा [[हक्क]]अभिलेखचा भाग असून त्यामध्ये सर्वे किंवा गट क्रमांक, [[क्षेत्रफळ]], [[जमीन]]धारकांची नावे, जमिनीचा प्रकार, [[लागवड]] केलेली पिके, कर आकारणी तसेच इतर महसुली नोंदींचा समावेश असतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> Bombay Land Revenue Code, 1879 अंतर्गत हक्क अभिलेख (Record of Rights) तयार करण्याची व्यवस्था विकसित झाली. त्यानंतर [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] संहिता, १९६६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांनुसार ७/१२ उतारा हा [[महसूल]] प्रशासनातील प्रमुख अभिलेख म्हणून वापरला जातो.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही भागांमध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या संयुक्त किंवा सहहिस्सेदारी स्वरूपाच्या जमिनींच्या ७/१२ उताऱ्यांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदविलेली आढळतात. तथापि, केवळ ७/१२ उतारा हा मालकी हक्काचा अंतिम आणि निर्णायक पुरावा मानला जात नाही; तो [[महसूल]] प्रशासनासाठी ठेवण्यात आलेला अभिलेख असून मालकीसंबंधी वाद उद्भवल्यास त्याचा निर्णय सक्षम न्यायालयातील पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === ८-अ उतारा === '''८-अ उतारा''' ({{lang-en|Village Form No. 8A}}) हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[महसूल]] अभिलेखपैकी एक महत्त्वाचा अभिलेख असून तो विशिष्ट खातेदाराच्या (''Khata Holder'') नावावर असलेल्या जमिनींची खातेनिहाय माहिती दर्शवितो. ७/१२ उतारा ज्या प्रकारे विशिष्ट सर्वे किंवा गट क्रमांकावरील जमिनीची माहिती देतो, त्याउलट ८-अ उतारा हा एका खातेदाराच्या नावावरील सर्व सर्वे किंवा गट क्रमांकांची एकत्रित नोंद दर्शवितो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – Village Form 8A |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ८-अ उतारामध्ये खातेदाराचे नाव, खाते क्रमांक, संयुक्त खातेदारांची माहिती, संबंधित सर्वे किंवा गट क्रमांक, एकूण [[क्षेत्रफळ]] तसेच शासनाकडे देय असलेल्या [[जमीन]] महसुलाची [[माहिती]] नोंदविली जाते. त्यामुळे एका व्यक्तीच्या किंवा संयुक्त खातेदारांच्या नावावर गावामध्ये किती [[जमीन]] नोंदलेली आहे याचा एकत्रित आढावा घेण्यासाठी हा अभिलेख उपयोगी मानला जातो.<ref>{{cite web |title=Land Records Services – Mahabhumi |url=https://mahabhumi.gov.in/Mahabhumilink/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा हे परस्परपूरक [[महसूल]] अभिलेख मानले जातात. [[जमीन]]धारणा, [[वारस]]नोंद, फेरफार, [[कर्ज]] व्यवहार तसेच [[महसूल]] प्रशासनातील विविध कामांसाठी दोन्ही अभिलेखांचा एकत्रित संदर्भ घेतला जातो.<ref>{{cite web |title=Digitally Signed Land Records |url=https://mahabhumi.gov.in/Mahabhumilink/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमीनधारणेमध्ये ८-अ उतारा हा संबंधित खातेदारांच्या नावावरील जमिनींची खातेनिहाय [[माहिती]] पडताळण्यासाठी उपयुक्त अभिलेख मानला जातो. तथापि, ७/१२ उतारा प्रमाणेच ८-अ उतारा हा देखील [[महसूल]] अभिलेख असून तो स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम व निर्णायक पुरावा मानला जात नाही; मालकीचा प्रश्न संबंधित कागदपत्रे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयावर अवलंबून असतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === फेरफार नोंद === '''फेरफार नोंद''' ({{lang-en|Mutation Entry}}) ही [[महसूल]] अभिलेखमधील अशी नोंद आहे, ज्याद्वारे [[जमीन]]धारकाच्या नावात, हक्कात किंवा जमिनीच्या तपशीलात झालेल्या बदलांची नोंद करण्यात येते. खरेदी-विक्री, वारसा, [[दान]]पत्र, विभाजन, न्यायालयाचा आदेश, शासनाकडून संपादन किंवा इतर कायदेशीर कारणांमुळे जमिनीच्या हक्कात बदल झाल्यास संबंधित महसूल अधिकाऱ्याकडे फेरफार प्रस्ताव सादर केला जातो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> फेरफार प्रस्ताव प्राप्त झाल्यानंतर [[तलाठी]], मंडळ[[अधिकारी]] किंवा अन्य सक्षम [[महसूल]] अधिकारी उपलब्ध कागदपत्रांची पडताळणी करून आवश्यक चौकशी करतात. कायदेशीर अटी पूर्ण झाल्यास फेरफार मंजूर केला जातो आणि त्यानुसार ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा तसेच इतर महसूल अभिलेखांमध्ये आवश्यक बदल करण्यात येतात.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ आणि [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] ([[हक्क]]अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांनुसार फेरफार नोंदींची प्रक्रिया आणि [[हक्क]]अभिलेखांमध्ये बदल करण्याची कार्यपद्धती निर्धारित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> फेरफार नोंद ही महसूल प्रशासनासाठी ठेवण्यात येणारी नोंद असून ती स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानली जात नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने विविध निर्णयांमध्ये महसूल अभिलेखांतील नोंदी प्रामुख्याने महसुली उद्देशासाठी असल्याचे नमूद केले असून, मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय सक्षम न्यायालयातील पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite book |title=Mulla on the Transfer of Property Act |edition=12th |publisher=LexisNexis |year=2018 }}</ref> कोकण प्रदेशातील संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींमध्ये वारसनोंद, सहहिस्सेदारांची नावे, विभाजन किंवा इतर बदल यांमुळे फेरफार नोंदींना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. फेरफार मंजूर झाल्यानंतर त्यानुसार संबंधित महसूल अभिलेख अद्ययावत केले जातात.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === [[हक्क]]अभिलेख === '''[[हक्क]]अभिलेख''' ({{lang-en|Record of Rights}}) म्हणजे एखाद्या गावातील जमिनींची मालकी, ताबा, उपभोग, [[क्षेत्रफळ]], [[महसूल]], सहहिस्सेदारी, फेरफार तसेच इतर संबंधित बाबींची शासनाकडून ठेवली जाणारी अधिकृत नोंद होय. महाराष्ट्रात [[हक्क]]अभिलेखांची तयारी, देखभाल व अद्ययावतीकरणाची प्रक्रिया महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ तसेच महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांनुसार केली जाते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिशकालात]] Bombay Land Revenue Code, 1879 अंतर्गत Record of Rights प्रणालीचा [[विकास]] करण्यात आला. त्यानंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, [[हक्क]]नोंदी आणि [[महसूल]]अभिलेख यांचे अधिक नियमित स्वरूप विकसित झाले.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्रातील ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद, [[गाव]] नमुने आणि इतर [[महसूल]] नोंदी या [[हक्क]]अभिलेख व्यवस्थेचा भाग मानल्या जातात. या अभिलेखांचा उपयोग [[महसूल]] प्रशासन, [[वारस]]नोंद, [[जमीन]] [[व्यवहार]], [[पीक]]पाहणी, [[कर्ज]]प्रकरणे आणि इतर प्रशासकीय कामांसाठी केला जातो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[कोकण]]ातील अनेक गावांमध्ये ऐतिहासिक कारणांमुळे संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींच्या [[हक्क]]अभिलेखांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा अभिलेखांमध्ये फेरफार, [[वारस]]नोंद आणि विभाजन यांमुळे वेळोवेळी बदल होत असले तरी मूळ [[हक्क]]अभिलेख [[महसूल]] प्रशासनासाठी मूलभूत दस्तऐवज म्हणून वापरले जातात.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Revenue Administration |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[हक्क]]अभिलेखांतील नोंदी या [[महसूल]] प्रशासनासाठी तयार करण्यात आलेल्या अधिकृत नोंदी असतात. त्या मालकी हक्कासंबंधी महत्त्वाचा पुरावा असला तरी, मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय संबंधित कागदपत्रे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == सामुदायिक जमिनींचे प्रकार == [[कोकण]] प्रदेशातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था ही स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पारंपरिक [[कृषी]] पद्धती, ग्रामव्यवस्था आणि ऐतिहासिक [[महसूल]] व्यवस्थेच्या विकासाशी संबंधित आहे. विविध कालखंडांत गावांच्या गरजेनुसार आणि स्थानिक रूढींनुसार वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनींचा सामायिक किंवा संयुक्त स्वरूपात वापर करण्यात येत असे. या जमिनींचे स्वरूप, उपयोग आणि महसुली नोंदी प्रत्येक गावाच्या [[इतिहास]], भौगोलिक परिस्थिती आणि प्रशासकीय व्यवस्थेनुसार भिन्न असू शकतात.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |title=Revenue and Finance – Land Revenue System |website=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |language=en |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक जमिनींचे प्रमुख प्रकार पुढीलप्रमाणे मानले जातात: * '''गावकी जमीन''' – गावातील सर्वसाधारण सार्वजनिक उपयोगासाठी राखून ठेवलेली जमीन. * '''कुळाची (संयुक्त) जमीन''' – एकाच कुळातील किंवा कुटुंबातील अनेक सदस्यांच्या संयुक्त मालकीची जमीन. * '''देवस्थान किंवा धार्मिक संस्थांची जमीन''' – मंदिरे, देवस्थान किंवा धार्मिक संस्थांच्या मालकीची जमीन. * '''गायरान व चाराऊ जमीन''' – जनावरांच्या चरण्यासाठी राखीव सार्वजनिक जमीन. * '''वनसंपत्ती व सामुदायिक वापराची जमीन''' – सरपण, लाकूड, गवत आणि इतर नैसर्गिक संसाधनांच्या सामायिक वापरासाठी राखलेली जमीन. * '''जलस्रोत परिसरातील जमीन''' – तलाव, विहिरी, ओढे किंवा पाणवठ्यांच्या संरक्षण व सार्वजनिक वापरासाठी राखून ठेवलेली जमीन. या सर्व प्रकारच्या जमिनींचे स्वरूप प्रत्येक गावातील स्थानिक प्रथा, परंपरा, महसूल अभिलेख आणि शासनाच्या धोरणांनुसार बदलत गेले. ब्रिटिश काळात तसेच स्वातंत्र्यानंतरच्या महसूल व्यवस्थेत अनेक सामुदायिक जमिनींची स्वतंत्र नोंद ठेवण्यास सुरुवात झाली, तर काही ठिकाणी त्या वैयक्तिक किंवा संस्थात्मक मालकीत रूपांतरित झाल्या. आजही अशा जमिनींचा इतिहास, वापर आणि हक्क समजून घेण्यासाठी महसूल अभिलेख, ७/१२ उतारे, फेरफार नोंदी आणि गॅझेटिअर्स हे महत्त्वाचे संदर्भ मानले जातात.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |title=Revenue and Finance – Land Revenue System |website=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |language=en |access-date=16 July 2026 }}</ref> या लेखाच्या संदर्भात कोकणातील सामुदायिक [[जमीन]] व्यवस्थेशी संबंधित प्रमुख [[जमीन]] प्रकार पुढीलप्रमाणे आहेत: * [[भात]]शेती * डोंगरावरील सामुदायिक [[जमीन]] * वरकस [[जमीन]] * आडीची [[शेती]] * गुरचराईची [[जमीन]] * [[देव]]स्थान, इनाम व गावकीच्या जमिनी या प्रत्येक प्रकारची [[जमीन]] तिचा ऐतिहासिक वापर, महसुली नोंदी आणि कायदेशीर स्थिती यांच्या आधारे स्वतंत्रपणे समजावून सांगितली आहे. === [[भात]]शेती === [[भात]]शेती ही [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक [[कृषी]] व्यवस्थेचा प्रमुख आधार मानली जाते. प्रदेशातील भरपूर पर्जन्यमान, [[नदी]]खोरे, खोरी आणि सखल भाग यांमुळे [[भात]]शेतीचा [[विकास]] झाला. [[रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग]], [[रायगड]] आणि कोकणातील इतर भागांमध्ये [[भात]] हे प्रमुख अन्नधान्य [[पीक]] असून ऐतिहासिकदृष्ट्या अनेक गावांची अर्थव्यवस्था त्यावर आधारित होती.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2025-03-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250328025443/https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |url-status=dead }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेतीची जमीन पारंपरिकपणे कुटुंबे, [[भावकी]] किंवा सहहिस्सेदार यांच्या संयुक्त वहिवाटीत असल्याची उदाहरणे महसुली अभिलेखांमध्ये आढळतात. काही गावांमध्ये [[भात]]खाचरे वैयक्तिक ताब्यात असली तरी इतर काही ठिकाणी संयुक्त जमीनधारणेच्या स्वरूपामुळे अनेक सहहिस्सेदारांची नावे एकाच ७/१२ उताऱ्यावर नोंदलेली आढळतात. अशा नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा [[इतिहास]], [[महसूल]] सर्वेक्षण आणि स्थानिक वहिवाट यांवर अवलंबून बदलते.<ref>{{cite web |title=Revenue Administration – Land Tenure |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा गॅझेटिअरनुसार विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत जिल्ह्यातील अन्नधान्य पिकांमध्ये भाताचे क्षेत्र सर्वाधिक होते. विविध तालुक्यांमध्ये [[भात]] लागवडीच्या पद्धती, स्थानिक वाण, पाण्याचे व्यवस्थापन आणि कापणीच्या पद्धती यांमध्ये भौगोलिक परिस्थितीनुसार फरक आढळत होता. उंच (कुर्यात) आणि सखल (माळ) अशा दोन्ही प्रकारच्या जमिनींवर भाताची लागवड केली जात असल्याची नोंद गॅझेटिअरमध्ये आहे.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये भातशेती ही प्रमुख [[कृषी]] पद्धती राहिली असून तिचा स्थानिक [[जमीन]] वापर, [[महसूल]] नोंदी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी निकटचा संबंध होता.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === डोंगरावरील सामुदायिक जमीन === [[कोकण]] प्रदेशातील डोंगरउतारावरील जमिनी या स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीचा महत्त्वाचा भाग आहेत. सह्याद्री पर्वतरांगेपासून किनारपट्टीपर्यंतच्या प्रदेशात डोंगर, उतार, पठारे आणि खोल दऱ्या यांमुळे जमीन वापराच्या विविध पद्धती विकसित झाल्या. अनेक ठिकाणी डोंगरउतारावरील जमिनींचा उपयोग पारंपरिक शेती, गुरचराई, वृक्षलागवड तसेच नैसर्गिक संसाधनांच्या वापरासाठी केला जात असे.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षणामध्ये कोकणातील डोंगरउतारावरील जमिनींचे स्वतंत्र वर्गीकरण करण्यात आले होते. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडी गॅझेटिअरनुसार, ''वर्खस'' (Varkas) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या उंचावरील जमिनी या डोंगरउतारावरील किंवा सपाट अशा दोन प्रकारांत विभागल्या जात होत्या. सर्वेक्षणादरम्यान त्यांच्या क्षेत्रफळाच्या नोंदी, सीमांकन आणि महसूल आकारणीची स्वतंत्र पद्धत विकसित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Surveys (1827–1851) |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_surveys27.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअरनुसार, डोंगरउतारावरील वर्खस जमिनी या उथळ, खडकाळ आणि तुलनेने कमी सुपीक स्वरूपाच्या असतात. अशा जमिनींवर परंपरेने [[नाचणी]], [[वरी]], काजू आणि आंबा यांसारख्या पिकांची लागवड केली जात असल्याची नोंद आहे, तर डोंगरमाथ्यांवरील काही भाग कायमस्वरूपी वनक्षेत्र म्हणून राहिले आहेत.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये अशा डोंगरउतारावरील जमिनींच्या महसूल अभिलेखांमध्ये एकापेक्षा अधिक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. तथापि, या नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, महसूल सर्वेक्षण आणि स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतीनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Land Revenue – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === वरकस [[जमीन]] === '''वरकस जमीन''' ({{lang-en|Varkas Land}}) हा [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक महसुली वर्गीकरणामधील एक जमीनप्रकार आहे. ही जमीन प्रामुख्याने डोंगरउतारांवर आढळते. मृदेची खोली कमी, खडकाळ स्वरूप, तुलनेने कमी सुपीकता आणि पावसावर अवलंबून असलेली शेती ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये मानली जातात.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअरनुसार वरकस जमिनी या डोंगरउतारांवरील उथळ, पिवळसर-लाल रंगाच्या आणि वाळूमिश्रित मृदेच्या असतात. या जमिनींवर परंपरेने [[नाचणी]], [[वरी]], [[काजू]] आणि [[आंबा]] यांसारख्या पिकांची लागवड केली जात असून, डोंगरमाथ्यांवरील काही भाग नैसर्गिक वनक्षेत्र म्हणून टिकून राहिले आहेत.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षणामध्ये वरकस जमीन हा स्वतंत्र महसुली वर्ग म्हणून नोंदविण्यात आला होता. जमिनीचे वर्गीकरण, मृदेचा प्रकार, उत्पादनक्षमता आणि महसूल निर्धारण यांवर आधारित तिचे मूल्यांकन करण्यात येत असे.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> एकोणिसाव्या शतकातील Gazetteer of the Bombay Presidency मध्ये वरकस जमिनींचा उल्लेख डोंगरउतारांवरील शेतीयोग्य जमिनी म्हणून करण्यात आला असून, काही भागांत या जमिनी काही वर्षे पडीत ठेवून नंतर पुन्हा लागवडीखाली आणण्याची पद्धत प्रचलित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="Campbell1880"/> कोकणातील काही गावांमध्ये वरकस जमिनींच्या ७/१२ उताऱ्यांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. तथापि, अशा नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, महसूल सर्वेक्षण आणि स्थानिक जमीनधारणा पद्धतीनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === गुरचराईची [[जमीन]] === '''गुरचराईची [[जमीन]]''' ({{lang-en|Grazing Land or Pasture Land}}) ही गावातील पशुधनासाठी राखीव असलेली [[जमीन]] मानली जाते. [[कोकण]] प्रदेशातील [[डोंगर]]उतार, लेटराइट पठारे आणि मोकळ्या जमिनींचा उपयोग परंपरेने [[गुरे]], म्हशी, शेळ्या व इतर जनावरांच्या चराईसाठी केला जात असे. अनेक गावांमध्ये अशा जमिनी गावाच्या सामायिक वापरासाठी उपलब्ध असल्याचे ऐतिहासिक नोंदींमध्ये आढळते.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा गॅझेटिअरमध्ये सह्याद्रीलगतच्या लेटराइट पठारांवर नैसर्गिकरित्या उगवणाऱ्या गवताळ प्रदेशांचा उल्लेख असून, या भागांचा उपयोग प्रामुख्याने गुरांच्या चराईसाठी होत असल्याचे नमूद केले आहे.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश]]कालीन Gazetteer of the Bombay Presidency मध्ये डोंगरावरील जमिनींचे महसुली मूल्यांकन करताना गुरचराई, चाऱ्याचा साठा आणि गवतासाठी आवश्यक क्षेत्र वजा करून उर्वरित क्षेत्रावर महसूल आकारणी करण्यात येत असल्याची नोंद आहे. यावरून गुरचराईसाठी स्वतंत्र क्षेत्र राखून ठेवण्याची पद्धत अस्तित्वात असल्याचे दिसून येते.<ref>{{cite web |title=Gazetteer of the Bombay Presidency – Ratnagiri: Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec3.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये गुरचराईसाठी वापरल्या जाणाऱ्या जमिनींचा उल्लेख महसुली अभिलेखांमध्ये किंवा गावाच्या सामायिक वापरातील जमिनी म्हणून आढळतो. तथापि, अशा जमिनींचे क्षेत्रफळ, कायदेशीर दर्जा आणि वापराची पद्धत संबंधित गावातील महसूल अभिलेख, स्थानिक परंपरा आणि विद्यमान कायदेशीर तरतुदींनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === देवस्थान [[जमीन]] === '''देवस्थान [[जमीन]]''' म्हणजे मंदिरे, देवस्थाने किंवा इतर धार्मिक संस्थांच्या धार्मिक विधी, देखभाल, पूजा-अर्चा आणि उपजीविकेसाठी समर्पित करण्यात आलेल्या जमिनी होत. कोकण प्रदेशात अनेक देवस्थानांच्या मालकीच्या जमिनींचा उल्लेख ऐतिहासिक सनदा, इनाम अभिलेख आणि महसूल नोंदींमध्ये आढळतो. अशा जमिनींचे व्यवस्थापन कालानुसार स्थानिक देवस्थान समित्या, विश्वस्त किंवा लागू कायद्यांनुसार करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/> === इनाम [[जमीन]] === '''इनाम [[जमीन]]''' म्हणजे शासनकर्त्यांनी धार्मिक संस्था, वतनदार, अधिकारी किंवा इतर व्यक्तींना विशिष्ट सेवा, धार्मिक कार्य किंवा सार्वजनिक उद्देशासाठी अनुदान म्हणून दिलेल्या जमिनी होत. कोकणातील अनेक इनाम जमिनींचा उल्लेख ब्रिटिशकालीन महसूल अभिलेख आणि जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये आढळतो. स्वातंत्र्यानंतर विविध इनाम निर्मूलन कायद्यांमुळे अशा जमिनींच्या महसुली आणि कायदेशीर स्थितीत बदल झाले.<ref name="Campbell1880"/> === गावकीच्या सामुदायिक जमिनी === '''गावकीच्या सामुदायिक जमिनी''' या गावाच्या सामूहिक वापरासाठी राखून ठेवलेल्या जमिनी होत. अशा जमिनींचा उपयोग गुरचराई, सार्वजनिक मार्ग, पाणवठे, स्मशानभूमी, सण-उत्सव, सामुदायिक उपक्रम तसेच इतर सार्वजनिक गरजांसाठी केला जात असल्याची नोंद विविध जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये आढळते. अशा जमिनींचे स्वरूप, व्यवस्थापन आणि महसुली नोंदी संबंधित गावाचा इतिहास, स्थानिक प्रथा आणि लागू कायद्यांनुसार बदलू शकतात.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == सहहिस्सेदारी व [[वारस]] व्यवस्था == '''सहहिस्सेदारी''' ({{lang-en|Co-ownership}}) म्हणजे एका जमिनीवर एकापेक्षा अधिक व्यक्तींचा कायदेशीर हक्क असणे होय. [[कोकण]] प्रदेशातील अनेक गावांमध्ये ऐतिहासिक कारणांमुळे काही प्रकारच्या जमिनींच्या महसूल अभिलेखांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा नोंदींचा उगम पारंपरिक ग्रामव्यवस्था, संयुक्त कुटुंब पद्धती, ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षण तसेच त्यानंतर झालेल्या वारसनोंदींशी संबंधित असल्याचे विविध महसुली अभिलेख आणि जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> सहहिस्सेदारी असलेल्या जमिनींमध्ये प्रत्येक सहहिस्सेदाराचा हिस्सा कायद्याने अस्तित्वात असला तरी तो प्रत्यक्ष क्षेत्रफळाच्या स्वरूपात निश्चित झालेला असेलच असे नाही. जमिनीचे विधिसम्मत विभाजन किंवा सक्षम प्राधिकरणाच्या आदेशानंतरच प्रत्येक सहहिस्सेदाराचा स्वतंत्र हिस्सा निश्चित केला जातो. तोपर्यंत संबंधित सहहिस्सेदारांचा हक्क संयुक्त स्वरूपात राहू शकतो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> जमीनधारकाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या कायदेशीर वारसांची नावे महसूल अभिलेखांमध्ये फेरफार प्रक्रियेद्वारे नोंदविली जातात. या प्रक्रियेस सामान्यतः '''वारसनोंद''' असे संबोधले जाते. वारसनोंदीनंतर ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि इतर [[हक्क]]अभिलेख अद्ययावत केले जातात; तथापि, वारसनोंद ही महसुली नोंद असून ती स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय ठरत नाही.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये अनेक पिढ्यांपासून वारसनोंदी होत गेल्यामुळे एकाच महसूल अभिलेखावर मोठ्या संख्येने सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा परिस्थितीत जमिनीचे व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि महसुली नोंदींचे अद्ययावतीकरण अधिक गुंतागुंतीचे होऊ शकते. अशा प्रत्येक प्रकरणाचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, उपलब्ध अभिलेख, लागू कायदे आणि सक्षम प्राधिकरणाच्या निर्णयांनुसार भिन्न असते.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == महाराष्ट्रातील विद्यमान कायदेशीर चौकट == कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेचे नियमन विविध महसूल, मालमत्ता, वारसा आणि नोंदणीविषयक कायद्यांच्या आधारे केले जाते. या कायद्यांद्वारे जमिनीची नोंद, हक्क अभिलेख, फेरफार, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी, विभाजन आणि जमीन व्यवहार यांचे नियमन केले जाते. संबंधित जमिनीचे स्वरूप, मालकी, हक्क आणि वापर यांनुसार विविध कायदे लागू होऊ शकतात.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2 April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींच्या महसूल अभिलेखांबाबत महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ हे प्रमुख अधिनियम आहे. या संहितेच्या अध्याय १० मध्ये [[हक्क]]अभिलेख, ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद आणि इतर [[महसूल]] नोंदींच्या तयारी व देखभालीसंबंधी तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 – Chapter X (Record of Rights) |url=https://indiankanoon.org/doc/8420948/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांद्वारे हक्क अभिलेखांची तयारी, फेरफार नोंदी, नोंदवह्यांचे स्वरूप आणि त्यांचे अद्ययावतीकरण यांची कार्यपद्धती निश्चित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Record of Rights and Registers (Preparation and Maintenance) Rules, 1971 |url=https://maharashtrahousingandbuildinglaws.com/the-maharashtra-land-revenue-record-of-rights-and-registers-preparation-and-maintenance-rules-1971/ |publisher=Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> सहहिस्सेदारीच्या जमिनींमध्ये वारसा, विभाजन, विक्री, दान किंवा इतर व्यवहारांमुळे उद्भवणाऱ्या हक्कांचे निर्धारण करताना हिंदू वारसा अधिनियम, १९५६, मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, १८८२ आणि नोंदणी अधिनियम, १९०८ यांसारख्या इतर लागू कायद्यांचाही विचार केला जातो. संबंधित प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार सक्षम महसूल प्राधिकरण किंवा दिवाणी न्यायालय यांचे अधिकार लागू होतात.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/15974?view_type=browse |publisher=India Code |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक [[जमीन]] व्यवस्थेच्या संदर्भात [[महसूल]] अभिलेखांतील नोंदी, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी आणि [[जमीन]] व्यवहार यांचा अभ्यास करताना संबंधित कायद्यांबरोबरच शासनाची परिपत्रके, [[महसूल]] [[नियम]], न्यायालयीन निर्णय आणि अद्ययावत प्रशासकीय निर्देश यांनाही महत्त्व आहे. == न्यायालयीन दृष्टिकोन == भारतीय न्यायालयांनी विविध निर्णयांद्वारे महसूल अभिलेख, फेरफार नोंदी, सहहिस्सेदारी आणि मालकी हक्क यांच्यातील कायदेशीर भेद स्पष्ट केला आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने वारंवार नमूद केले आहे की महसूल अभिलेखांतील नोंदी या प्रामुख्याने महसुली उद्देशासाठी असतात आणि त्या स्वतःहून मालकी हक्क निर्माण किंवा समाप्त करीत नाहीत. मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय सक्षम दिवाणी न्यायालय उपलब्ध पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे करते. * '''Sawarni v. Inder Kaur''', (1996) 6 SCC 223 — सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की महसूल अभिलेखातील फेरफार (Mutation) मालकी हक्क निर्माण किंवा समाप्त करीत नाही; त्याचा उद्देश महसूल प्रशासनापुरता मर्यादित असतो. * '''Balwant Singh v. Daulat Singh''', (1997) 7 SCC 137 — केवळ फेरफार नोंदीमुळे जमिनीवरील मालकी हक्क किंवा स्वारस्य संपुष्टात येत नाही. * '''Suraj Bhan v. Financial Commissioner''', (2007) 6 SCC 186 — सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले की महसूल अभिलेखांतील नोंदी या केवळ महसुली उद्देशासाठी असून त्या मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानल्या जाऊ शकत नाहीत. * '''Faqruddin v. Tajuddin''', (2008) 8 SCC 12 — महसूल अधिकारी मालकी हक्कावरील वादाचा अंतिम निर्णय देऊ शकत नाहीत; महसूल नोंदींचे स्वरूप मर्यादित प्रशासकीय उद्देशाचे असते. * '''Narasamma v. State of Karnataka''', (2009) 5 SCC 591 — महसूल नोंदी मालकी हक्क निर्माण करीत नाहीत; तथापि, त्या संबंधित काळातील ताब्याविषयी परिस्थितीजन्य पुरावा म्हणून ग्राह्य धरल्या जाऊ शकतात. * '''Jitendra Singh v. State of Madhya Pradesh''', 2021 SCC OnLine SC 802 — सर्वोच्च न्यायालयाने पूर्वीच्या निर्णयांचा पुनरुच्चार करून स्पष्ट केले की फेरफार नोंदी आणि महसूल अभिलेख केवळ महसुली उद्देशासाठी असतात आणि त्यांमुळे कोणताही स्वतंत्र मालकी हक्क निर्माण होत नाही. कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेच्या संदर्भात संयुक्त महसूल अभिलेख, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी आणि फेरफार नोंदी यांचे मूल्यमापन करताना वरील न्यायसिद्ध तत्त्वे महत्त्वाची मानली जातात. तथापि, प्रत्येक प्रकरणातील मालकी हक्क, हिस्सा, विभाजन किंवा इतर वादांचा निर्णय संबंधित पुरावे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांनुसार केला जातो. == आधुनिक आव्हाने == कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेसमोर एकविसाव्या शतकात अनेक प्रशासकीय, सामाजिक, आर्थिक आणि कायदेशीर आव्हाने निर्माण झाली आहेत. वारसनोंदींमुळे वाढत जाणारी सहहिस्सेदारांची संख्या, जमिनींचे तुकडीकरण, स्थलांतर, बदलते जमीन वापराचे स्वरूप, डिजिटल महसूल अभिलेख आणि पर्यावरणीय नियम यांमुळे या व्यवस्थेची गुंतागुंत वाढल्याचे विविध शासकीय अहवाल, महसूल अभिलेख आणि संशोधनांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये संयुक्त महसूल अभिलेखांमध्ये वारसनोंदींमुळे सहहिस्सेदारांची संख्या सातत्याने वाढत असल्याने जमिनींचे व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि महसुली नोंदी अद्ययावत ठेवणे अधिक जटिल होत आहे. अशा परिस्थितीचा परिणाम जमीन व्यवहार, कर्जप्रकरणे, विकास प्रकल्प आणि प्रशासकीय प्रक्रियांवर होऊ शकतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> डिजिटल भू-अभिलेख प्रणाली, ऑनलाइन ७/१२ उतारे, भू-नकाशांचे संगणकीकरण आणि Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) यांसारख्या उपक्रमांमुळे महसूल अभिलेखांचे आधुनिकीकरण सुरू झाले आहे. तथापि, ऐतिहासिक संयुक्त नोंदी, प्रलंबित फेरफार, सीमावाद आणि अपूर्ण अभिलेख यांमुळे काही भागांमध्ये अद्ययावत नोंदी तयार करण्यास व्यावहारिक अडचणी निर्माण होतात.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकण प्रदेशातील औद्योगिकीकरण, पर्यटन, पायाभूत सुविधा, शहरीकरण आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांमुळे जमीन वापराच्या स्वरूपातही बदल होत आहेत. अशा बदलांच्या पार्श्वभूमीवर सामुदायिक जमीन व्यवस्थेशी संबंधित महसूल अभिलेख, मालकी हक्क, सहहिस्सेदारी आणि जमीन वापर यांचा अभ्यास अधिक महत्त्वाचा मानला जात आहे. == सामाजिक व आर्थिक परिणाम == [[कोकण]]ातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था ही अनेक गावांच्या सामाजिक रचना, पारंपरिक ग्रामव्यवस्था आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेचा ऐतिहासिक भाग राहिली आहे. शेती, पशुपालन, नैसर्गिक संसाधनांचा वापर आणि सामुदायिक उपक्रम यांमध्ये या व्यवस्थेचा विविध स्वरूपात सहभाग असल्याचे जिल्हा गॅझेटिअर्स आणि ऐतिहासिक महसूल अभिलेखांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/> संयुक्त जमीनधारणा आणि सहहिस्सेदारीमुळे अनेक कुटुंबांचा एकाच जमिनीशी ऐतिहासिक संबंध टिकून राहिला. कालांतराने वारसनोंदी, लोकसंख्यावाढ आणि ग्रामीण भागातून शहरांकडे होणारे स्थलांतर यांमुळे अनेक महसूल अभिलेखांमध्ये सहहिस्सेदारांची संख्या वाढत गेली. परिणामी, काही भागांमध्ये जमीन व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि अभिलेखांचे अद्ययावतीकरण अधिक गुंतागुंतीचे झाले आहे.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील कृषी पद्धती, फळबागा, पर्यटन, पायाभूत सुविधा आणि इतर आर्थिक उपक्रमांच्या विस्तारामुळे जमीन वापराच्या स्वरूपात बदल होत आहेत. या बदलांच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक सामुदायिक जमीन व्यवस्था, महसूल अभिलेख आणि आधुनिक जमीन प्रशासन यांच्यात समन्वय राखण्याची आवश्यकता विविध धोरणात्मक अभ्यासांमध्ये अधोरेखित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेचा अभ्यास हा केवळ महसूल अभिलेखांपुरता मर्यादित नसून ग्रामीण इतिहास, सामाजिक रचना, कृषी अर्थव्यवस्था, पर्यावरण, जमीनधारणा आणि सार्वजनिक प्रशासन या विविध अभ्यासक्षेत्रांशी संबंधित मानला जातो. त्यामुळे या व्यवस्थेचा अभ्यास इतिहास, कायदा, महसूल प्रशासन आणि ग्रामीण विकास या सर्व दृष्टिकोनांतून केला जातो.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Early Land System |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Kolaba%20District/land_early.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> <ref>{{cite web |title=Revenue Administration – Tenures |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_tenures.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> == संदर्भ == <references /> == हेही पहा == * [[जमीन]] * [[महसूल]] == ग्रंथसूची == === कायदे === * भारत सरकार. ''मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, १८८२'' (Transfer of Property Act, 1882). * भारत सरकार. ''नोंदणी अधिनियम, १९०८'' (Registration Act, 1908). * भारत सरकार. ''हिंदू वारसा अधिनियम, १९५६'' (Hindu Succession Act, 1956). * महाराष्ट्र शासन. ''महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६''. * महाराष्ट्र शासन. ''महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१''. * Bombay Land Revenue Code, 1879. === अधिकृत शासन प्रकाशने === * महाराष्ट्र शासन. ''महाभूलेख''. * भारत सरकार. ''Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP)''. * महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर्स विभाग. * Survey and Settlement Commissioner, Maharashtra. विविध महसूल परिपत्रके व मार्गदर्शक सूचना. === जिल्हा गॅझेटिअर्स === * Government of Maharashtra. ''Ratnagiri District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Sindhudurg District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Raigad District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Kolaba District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Thane District Gazetteer''. === ब्रिटिशकालीन गॅझेटिअर्स === * Campbell, James M. (ed.). ''The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi''. Vol. X. Government Central Press, Bombay, 1880. * Campbell, James M. (ed.). ''The Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba''. Vol. XI. Government Central Press, Bombay. === संशोधन व संदर्भग्रंथ === * Khobrekar, V. G. ''Kokan from the Earliest to 1818 A.D.'' * Government of Maharashtra. ''Maharashtra State Gazetteers'' (General Series). === संकेतस्थळे === * Maharashtra State Gazetteers Department. * Mahabhulekh. * Maharashtra Revenue and Forest Department. * India Code. * Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP). == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Paddy field in Maharashtra 9.jpg|कोकणातील भातशेती File:Paddy field in Maharashtra 10.jpg|पारंपरिक भातखाचरे File:Devi Hasol plateau in Konkan 1 (2).jpg|कोकणातील लेटराइट पठार (वरकस जमीन) File:Mango orchard in lateritic plateau.jpg|वरकस जमिनीवरील आंब्याची बाग File:उदगीर वन व जंगल.jpg|कोकणातील वनक्षेत्र File:उदगीरचा डोंगर.jpg|सह्याद्री पर्वतरांगांतील डोंगरउतार </gallery> == बाह्य दुवे == * [https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ महाभूलेख] * [https://aapleabhilekh.mahabhumi.gov.in/ आपले अभिलेख] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर्स] * [https://dilrmp.gov.in/ Digital India Land Records Modernization Programme] * [https://www.indiacode.nic.in/ India Code] * [https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/land-revenue-code-1966-2/ महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६] * [https://mahabhumi.gov.in/ महसूल व वन विभाग, महाराष्ट्र शासन] {{कोकण लोकजीवन}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कृषी]] fiw4ft39uv4l90xnfc817p6g68rcqyz 2699714 2699710 2026-08-06T18:03:55Z AdvAnantGholam 172574 2699714 wikitext text/x-wiki {{Infobox | above = कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था | header1 = सामान्य माहिती | label2 = प्रकार | data2 = पारंपरिक जमीन व्यवस्था | label3 = प्रदेश | data3 = [[कोकण]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | label4 = ऐतिहासिक कालखंड | data4 = प्राचीन काळ – वर्तमान | label5 = प्रमुख जमीन प्रकार | data5 = भातशेती, वरकस जमीन, डोंगरावरील सामुदायिक जमीन, आडीची शेती, गुरचराईची जमीन, देवस्थान जमीन, इनाम जमीन, गावकीच्या सामुदायिक जमिनी | label6 = प्रमुख अभिलेख | data6 = ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद, हक्क अभिलेख | label7 = प्रमुख कायदा | data7 = महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ | label8 = संबंधित संस्था | data8 = महसूल व वन विभाग, महाराष्ट्र शासन | label9 = संबंधित विषय | data9 = [[महसूल]], [[जमीन]], सहहिस्सेदारी, वारस व्यवस्था | below = कोकणातील पारंपरिक सामुदायिक जमीनधारणा, महसूल अभिलेख आणि कायदेशीर व्यवस्थेचा आढावा }} '''[[कोकण]]तील सामुदायिक जमीन व्यवस्था''' हा [[महाराष्ट्र]]तील [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक जमीनधारणा, [[महसूल]]प्रशासन|महसुली व्यवस्था आणि [[हक्क]]अभिलेख यांच्या इतिहासाशी संबंधित अभ्यासाचा विषय आहे. कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेती, डोंगर उतारावरील शेती, वरकस [[जमीन]], आडीची [[शेती]], गुरचराईची क्षेत्रे तसेच इतर काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, ग्रामव्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीच्या आधारे होत असल्याचे The Gazetteer of the Bombay Presidency, [[महाराष्ट्र]]राज्य गॅझेटिअर, महसुली अभिलेख आणि इतर ऐतिहासिक स्रोतांमधून दिसून येते.<ref>{{cite book |title=The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |publisher=Government Central Press |location=Bombay |year=1880 }}</ref> [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिशकालात]] करण्यात आलेल्या [[महसूल]] सर्वेक्षण, ''Bombay Land Revenue Code, 1879'', ''Record of Rights'' प्रणाली आणि त्यानंतर महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ अंतर्गत तयार झालेल्या अभिलेखांमुळे या प्रदेशातील जमीनधारणा व महसुली नोंदींचे दस्तऐवजीकरण अधिक नियमित स्वरूपात करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == प्रस्तावना == '''[[कोकण]]ातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था''' हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक जमीनधारणा, [[महसूल]] प्रशासन|महसुली प्रशासन आणि [[हक्क]]अभिलेख यांच्या इतिहासाशी संबंधित अभ्यासाचा विषय आहे. कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेती, डोंगर उतारावरील शेती, वरकस [[जमीन]], आडीची शेती, गुरचराई क्षेत्रे तसेच इतर काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, ग्रामव्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीच्या आधारे होत असल्याचे विविध ऐतिहासिक, महसुली आणि प्रशासकीय अभिलेखांतून दिसून येते.<ref name="Campbell1880">{{cite book |editor=James M. Campbell |title=The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi |volume=10 |location=Bombay |publisher=Government Central Press |year=1880 }}</ref> [[ब्रिटिश]] [[भारत]], ब्रिटिशकालात करण्यात आलेल्या [[महसूल]] सर्वेक्षण, [[गाव]]नकाशे, Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि Record of Rights प्रणालीच्या अंमलबजावणीनंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, वर्गीकरण आणि हक्क अभिलेखांची नोंद अधिक नियमितपणे करण्यात आली.<ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ लागू झाल्यानंतर महसूल अभिलेखांचे आधुनिकीकरण करण्यात आले आणि ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंदी व इतर हक्क अभिलेख यांच्या व्यवस्थापनासाठी एकसंध कायदेशीर चौकट उपलब्ध झाली.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == भौगोलिक पार्श्वभूमी == '''[[कोकण]]''' हा [[भारत]]च्या पश्चिम किनारपट्टीवरील [[सह्याद्री]] पर्वतरांग आणि [[अरबी समुद्र]] यांच्या दरम्यान वसलेला चिंचोळा किनारी प्रदेश आहे. [[महाराष्ट्र]]ातील कोकण विभागात [[मुंबई शहर जिल्हा]], [[मुंबई]] उपनगर जिल्हा, [[ठाणे]] जिल्हा, [[पालघर]] जिल्हा, [[रायगड]] जिल्हा, [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा आणि [[सिंधुदुर्ग]] जिल्हा यांचा समावेश होतो.<ref>{{cite web |title=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/index.html |publisher=Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकण प्रदेशात दक्षिण-पश्चिम मान्सूनच्या प्रभावामुळे मोठ्या प्रमाणात पर्जन्यवृष्टी होते. या प्रदेशात प्रामुख्याने लेटराइट (जांभा), लाल मुरूम, गाळयुक्त तसेच डोंगरउतारावरील विविध प्रकारच्या मृदा आढळतात. या भौगोलिक वैशिष्ट्यांमुळे [[भात]]शेती, [[फळ]]बागा आणि पावसावर अवलंबून असलेली [[कृषी]] व्यवस्था विकसित झाली आहे.<ref>{{cite web |title=Hydrogeology of Maharashtra |url=https://gsda.maharashtra.gov.in/en-hydrogeology-of-maharashtra/ |publisher=Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[सह्याद्री]] पर्वतरांगांमधून उगम पावणाऱ्या असंख्य नद्या, खाड्या, ओढे आणि नैसर्गिक जलप्रवाहांमुळे कोकणात [[भात]]शेतीस पोषक भौगोलिक परिस्थिती निर्माण झाली. किनारपट्टी, [[डोंगर]]उतार, [[नदी]]खोरे आणि पठारी भाग यांच्या भौगोलिक विविधतेमुळे [[जमीन]] वापर, [[शेती]]चे प्रकार आणि वस्तीची रचना यांतही विविधता आढळते.<ref name="Campbell1880"/> परंपरेने कोकणातील बहुतेक गावे डोंगरांच्या पायथ्याशी किंवा [[नदी]]काठांवर विकसित झाली. गावाभोवती [[भात]]खाचरे, [[डोंगर]]उतारावरील वरकस [[जमीन]], [[फळ]]बागा, गुरचराई क्षेत्रे आणि [[वन]]क्षेत्र अशी भौगोलिक रचना अनेक ठिकाणी आढळते. या नैसर्गिक परिस्थितीचा स्थानिक जमीन वापर, महसूल व्यवस्था आणि पारंपरिक वहिवाटीवर दीर्घकालीन प्रभाव पडला आहे.<ref>{{cite web |title=What We Do – Gazetteers Department |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/whatwedo.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 |archive-date=2025-01-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250122100254/https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/whatwedo.html |url-status=dead }}</ref> == ऐतिहासिक पार्श्वभूमी == [[कोकण]] प्रदेशाचा [[इतिहास]] प्राचीन काळापासून विविध राजवंश, सागरी [[व्यापार]] आणि किनारी संस्कृतीशी संबंधित आहे. प्राचीन भारतीय [[साहित्य]], शिलालेख, ताम्रपट तसेच परकीय प्रवाशांच्या वर्णनांमध्ये [[अपरांत]] (Aparanta), सप्त[[कोकण]] आणि [[कोकण]] प्रदेशाचा उल्लेख विविध नावांनी आढळतो. या प्रदेशावर [[सातवाहन]], [[चालुक्य]], [[राष्ट्रकूट]], [[शिलाहार]], [[यादव]], [[बहामनी सल्तनत]], [[आदिलशाही]], [[मराठा साम्राज्य]] आणि [[ब्रिटिश राज]] अशा विविध सत्तांनी वेगवेगळ्या कालखंडांत राज्य केले.<ref>{{cite web |title=History – Maharashtra State Gazetteers |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/history.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील जमीनधारणा आणि महसूल व्यवस्था कालानुसार बदलत गेली. मध्ययुगीन काळात स्थानिक ग्रामसंस्था, वतन व्यवस्था आणि प्रादेशिक सत्तांनुसार महसूल आकारणीच्या विविध पद्धती अस्तित्वात होत्या. [[पाटील]], [[कुलकर्णी]], [[देशमुख]] आणि इतर पारंपरिक अधिकारी गावपातळीवरील महसूल प्रशासनात महत्त्वाची भूमिका बजावत असत.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Ratnagiri |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> कोकणातील महसूल व्यवस्थेच्या इतिहासात विजापूर, मराठा आणि ब्रिटिश कालखंडांना विशेष महत्त्व आहे. रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या महसूल इतिहासानुसार इ.स. १५०२ मध्ये [[युसुफ आदिल शाह]] यांच्या काळात महसूल व्यवस्थेची पुनर्रचना करण्यात आली. पुढे मराठा आणि पेशवा काळात गावपातळीवरील महसूल प्रशासन अधिक संघटित झाले.<ref>{{cite web |title=Land Administration – History |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec3.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> इ.स. १८१८ नंतर [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिश प्रशासनाने]] कोकणातील [[जमीन]] [[महसूल]] व्यवस्थेत व्यापक बदल केले. जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, नकाशे तयार करणे, जमिनींचे वर्गीकरण आणि [[हक्क]]अभिलेख तयार करण्याची प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने राबविण्यात आली. पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि Record of Rights संबंधीच्या तरतुदींमुळे महसूल प्रशासनाला अधिक एकसंध कायदेशीर स्वरूप प्राप्त झाले.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[स्वातंत्र्य]]ानंतर [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] संहिता, १९६६ लागू झाल्यानंतर[[ महसूल]] अभिलेखांचे आधुनिकीकरण करण्यात आले. त्याअंतर्गत ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंदी आणि इतर [[हक्क]]अभिलेखांचे व्यवस्थापन कायदेशीर चौकटीत करण्यात येते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == पारंपरिक [[जमीन]] व्यवस्था == [[कोकण]] प्रदेशात पारंपरिक [[जमीन]] व्यवस्था ही स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, [[कृषी]], पर्जन्यमान, सामाजिक रचना आणि प्रचलित रूढी-परंपरा यांच्या आधारे विकसित झाली. गावातील जमिनींचा वापर केवळ वैयक्तिक [[शेती]]पुरता मर्यादित नसून, काही प्रकारच्या जमिनींचा वापर सामुदायिक स्वरूपात केला जात असल्याचे विविध ऐतिहासिक आणि महसुली नोंदींमध्ये आढळते.<ref name="Campbell1880"/> कोकणातील पारंपरिक [[शेती]] प्रामुख्याने [[भात]]शेतीवर आधारित होती. [[डोंगर]] उतारावरील [[जमीन]], वरकस [[जमीन]], आडीची [[शेती]], गुरचराई क्षेत्रे, नैसर्गिक जलस्रोत आणि वनालगतच्या जमिनींचा वापर स्थानिक प्रथा, गावकी व्यवस्था आणि परंपरागत वहिवाटीनुसार होत असे.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Ratnagiri Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec1.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> गावातील [[पाटील]], [[कुलकर्णी]] आणि इतर पारंपरिक ग्रामप्रशासनाशी संबंधित व्यक्ती [[महसूल]] संकलन, [[जमीन]] नोंदी आणि स्थानिक प्रशासनामध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावत असत. विविध गावांमध्ये [[जमीन]] वापराच्या पद्धती, वहिवाटीचे [[नियम]] आणि सामुदायिक व्यवस्थापनाची स्वरूपे स्थानिक परिस्थितीनुसार भिन्न होती.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश भारत|ब्रिटिशकालीन]] महसूल सर्वेक्षणापूर्वी जमीनधारणेच्या अनेक प्रथा प्रामुख्याने स्थानिक रूढी आणि प्रचलित परंपरांवर आधारित होत्या. नंतरच्या काळात Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि त्यानंतरच्या [[महसूल]] कायद्यांद्वारे जमिनींचे सर्वेक्षण, वर्गीकरण आणि अभिलेखीकरण करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref> आजही [[कोकण]]ातील काही भागांमध्ये पारंपरिक [[जमीन]] वापराच्या ऐतिहासिक स्वरूपाचे प्रतिबिंब ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि इतर महसुली अभिलेखांमध्ये आढळून येते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == [[ब्रिटिश]]कालीन [[महसूल]]व्यवस्था == [[ईस्ट इंडिया कंपनी]]च्या कारकीर्दीत आणि त्यानंतर [[ब्रिटिश राज]]च्या काळात [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी]]मधील जमीन महसूल व्यवस्थेत व्यापक प्रशासकीय सुधारणा करण्यात आल्या. महसूल संकलन अधिक कार्यक्षम करणे, जमिनींचे सर्वेक्षण करणे, सीमांकन निश्चित करणे आणि जमीनधारकांच्या हक्कांची नोंद ठेवणे हे या सुधारणांचे प्रमुख उद्दिष्ट होते.ब्रिटिश सत्तेच्या काळात [[बॉम्बे प्रेसिडेन्सी]]मध्ये [[जमीन]] [[महसूल]] व्यवस्थेचे पुनर्गठन करण्यात आले. जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights) आणि [[महसूल]]प्रशासन यांना कायदेशीर चौकट देण्यासाठी पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 लागू करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026}}</ref> एकोणिसाव्या शतकात ग्रेट ट्रिगोनोमेट्रिकल सर्व्हे आणि स्थानिक [[महसूल]] सर्वेक्षणांच्या आधारे जमिनींचे मोजमाप, वर्गीकरण आणि नकाशे तयार करण्याचे काम सुरू झाले. या सर्वेक्षणांमुळे प्रत्येक गावातील [[शेत]]जमिनी, [[डोंगर]], वनक्षेत्र, [[नदी]]-नाले आणि इतर नैसर्गिक भूभाग यांची स्वतंत्र नोंद करण्यात आली. Bombay Land Revenue Code, 1879 लागू झाल्यानंतर [[बॉम्बे]]प्रेसिडेन्सीतील [[जमीन]] [[महसूल]] प्रशासनाला एकसंध कायदेशीर चौकट प्राप्त झाली. या कायद्यांतर्गत जमिनींचे सर्वेक्षण, [[महसूल]] निश्चिती, [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights), फेरफार नोंदी आणि [[महसूल]] अधिकाऱ्यांचे अधिकार निश्चित करण्यात आले. [[ब्रिटिश]]कालात तयार करण्यात आलेल्या [[हक्क]] अभिलेखमुळे प्रत्येक सर्वे क्रमांकाची माहिती, [[जमीन]]धारकांची नावे, जमिनीचा प्रकार, [[क्षेत्रफळ]] आणि [[महसूल]] यांची अधिकृत नोंद ठेवण्याची पद्धत विकसित झाली. पुढील काळात या अभिलेखांच्या आधारे [[महसूल]] प्रशासन अधिक नियमित करण्यात आले. कोकणातील अनेक जिल्ह्यांमध्ये [[ब्रिटिश]]कालीन सर्वेक्षणानंतर [[महसूल]] नोंदी, [[गाव]] नकाशे आणि [[हक्क]]अभिलेख तयार करण्यात आले. पुढे १९१३ मध्ये ''Record of Rights'' संबंधी तरतुदी लागू झाल्यानंतर गावागावात [[हक्क]]अभिलेख ठेवण्याची प्रक्रिया अधिक नियमित झाली.<ref>{{cite web |title=Records of Rights – Kolaba Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == [[महसूल]] अभिलेख == '''[[महसूल]] अभिलेख''' ({{lang-en|Revenue Records}}) म्हणजे [[जमीन]]ीची मालकी, ताबा, क्षेत्रफळ, वर्गीकरण, महसूल, लागवड, फेरफार आणि इतर संबंधित बाबींची शासनाकडून ठेवली जाणारी अधिकृत नोंद होय. [[महाराष्ट्र]]ात महसूल अभिलेखांचे व्यवस्थापन महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांनुसार केले जाते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[कोकण]] प्रदेशात [[ब्रिटिश]]कालीन [[महसूल]] सर्वेक्षणानंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन आणि [[हक्क]]अभिलेख (Record of Rights) तयार करण्यास प्रारंभ झाला. पुढे Bombay Land Revenue Code, 1879 आणि नंतरच्या कायद्यांनुसार [[गाव]] नमुने, सर्वे क्रमांक, [[जमीन]]वर्गीकरण आणि महसूल नोंदी अधिक नियमितपणे ठेवण्यात आल्या.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्रातील प्रमुख [[महसूल]] अभिलेखांमध्ये ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद (Mutation Entry), [[हक्क]]अभिलेख, [[गाव]] नमुने, सर्वे नकाशे आणि भूमापन अभिलेखांचा समावेश होतो. हे अभिलेख [[जमीन]]धारणा, वारसा, [[व्यवहार]], [[पीक]]पाहणी आणि [[महसूल]] प्रशासनासाठी महत्त्वाचे मानले जातात.<ref>{{cite web |title=e-Rights Record (Mahabhulekh) |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Mahabhumi, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[महसूल]] अभिलेखांमधील नोंदी या प्रामुख्याने [[महसूल]] प्रशासनासाठी ठेवण्यात येतात. त्या स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानल्या जात नाहीत; मालकीचा अंतिम प्रश्न संबंधित पुरावे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांवर अवलंबून असतो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === ७/१२ उतारा === '''७/१२ उतारा''' ({{lang-en|Record of Rights Extract}}) हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[कृषी]] जमिनींसंबंधीचा एक महत्त्वाचा [[महसूल]] अभिलेख आहे. हा उतारा [[हक्क]]अभिलेखचा भाग असून त्यामध्ये सर्वे किंवा गट क्रमांक, [[क्षेत्रफळ]], [[जमीन]]धारकांची नावे, जमिनीचा प्रकार, [[लागवड]] केलेली पिके, कर आकारणी तसेच इतर महसुली नोंदींचा समावेश असतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> Bombay Land Revenue Code, 1879 अंतर्गत हक्क अभिलेख (Record of Rights) तयार करण्याची व्यवस्था विकसित झाली. त्यानंतर [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] संहिता, १९६६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांनुसार ७/१२ उतारा हा [[महसूल]] प्रशासनातील प्रमुख अभिलेख म्हणून वापरला जातो.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही भागांमध्ये ऐतिहासिकदृष्ट्या संयुक्त किंवा सहहिस्सेदारी स्वरूपाच्या जमिनींच्या ७/१२ उताऱ्यांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदविलेली आढळतात. तथापि, केवळ ७/१२ उतारा हा मालकी हक्काचा अंतिम आणि निर्णायक पुरावा मानला जात नाही; तो [[महसूल]] प्रशासनासाठी ठेवण्यात आलेला अभिलेख असून मालकीसंबंधी वाद उद्भवल्यास त्याचा निर्णय सक्षम न्यायालयातील पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === ८-अ उतारा === '''८-अ उतारा''' ({{lang-en|Village Form No. 8A}}) हा [[महाराष्ट्र]]ातील [[महसूल]] अभिलेखपैकी एक महत्त्वाचा अभिलेख असून तो विशिष्ट खातेदाराच्या (''Khata Holder'') नावावर असलेल्या जमिनींची खातेनिहाय माहिती दर्शवितो. ७/१२ उतारा ज्या प्रकारे विशिष्ट सर्वे किंवा गट क्रमांकावरील जमिनीची माहिती देतो, त्याउलट ८-अ उतारा हा एका खातेदाराच्या नावावरील सर्व सर्वे किंवा गट क्रमांकांची एकत्रित नोंद दर्शवितो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – Village Form 8A |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ८-अ उतारामध्ये खातेदाराचे नाव, खाते क्रमांक, संयुक्त खातेदारांची माहिती, संबंधित सर्वे किंवा गट क्रमांक, एकूण [[क्षेत्रफळ]] तसेच शासनाकडे देय असलेल्या [[जमीन]] महसुलाची [[माहिती]] नोंदविली जाते. त्यामुळे एका व्यक्तीच्या किंवा संयुक्त खातेदारांच्या नावावर गावामध्ये किती [[जमीन]] नोंदलेली आहे याचा एकत्रित आढावा घेण्यासाठी हा अभिलेख उपयोगी मानला जातो.<ref>{{cite web |title=Land Records Services – Mahabhumi |url=https://mahabhumi.gov.in/Mahabhumilink/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ७/१२ उतारा आणि ८-अ उतारा हे परस्परपूरक [[महसूल]] अभिलेख मानले जातात. [[जमीन]]धारणा, [[वारस]]नोंद, फेरफार, [[कर्ज]] व्यवहार तसेच [[महसूल]] प्रशासनातील विविध कामांसाठी दोन्ही अभिलेखांचा एकत्रित संदर्भ घेतला जातो.<ref>{{cite web |title=Digitally Signed Land Records |url=https://mahabhumi.gov.in/Mahabhumilink/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमीनधारणेमध्ये ८-अ उतारा हा संबंधित खातेदारांच्या नावावरील जमिनींची खातेनिहाय [[माहिती]] पडताळण्यासाठी उपयुक्त अभिलेख मानला जातो. तथापि, ७/१२ उतारा प्रमाणेच ८-अ उतारा हा देखील [[महसूल]] अभिलेख असून तो स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम व निर्णायक पुरावा मानला जात नाही; मालकीचा प्रश्न संबंधित कागदपत्रे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयावर अवलंबून असतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === फेरफार नोंद === '''फेरफार नोंद''' ({{lang-en|Mutation Entry}}) ही [[महसूल]] अभिलेखमधील अशी नोंद आहे, ज्याद्वारे [[जमीन]]धारकाच्या नावात, हक्कात किंवा जमिनीच्या तपशीलात झालेल्या बदलांची नोंद करण्यात येते. खरेदी-विक्री, वारसा, [[दान]]पत्र, विभाजन, न्यायालयाचा आदेश, शासनाकडून संपादन किंवा इतर कायदेशीर कारणांमुळे जमिनीच्या हक्कात बदल झाल्यास संबंधित महसूल अधिकाऱ्याकडे फेरफार प्रस्ताव सादर केला जातो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> फेरफार प्रस्ताव प्राप्त झाल्यानंतर [[तलाठी]], मंडळ[[अधिकारी]] किंवा अन्य सक्षम [[महसूल]] अधिकारी उपलब्ध कागदपत्रांची पडताळणी करून आवश्यक चौकशी करतात. कायदेशीर अटी पूर्ण झाल्यास फेरफार मंजूर केला जातो आणि त्यानुसार ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा तसेच इतर महसूल अभिलेखांमध्ये आवश्यक बदल करण्यात येतात.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ आणि [[महाराष्ट्र]] [[जमीन]] [[महसूल]] ([[हक्क]]अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांनुसार फेरफार नोंदींची प्रक्रिया आणि [[हक्क]]अभिलेखांमध्ये बदल करण्याची कार्यपद्धती निर्धारित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> फेरफार नोंद ही महसूल प्रशासनासाठी ठेवण्यात येणारी नोंद असून ती स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानली जात नाही. सर्वोच्च न्यायालयाने विविध निर्णयांमध्ये महसूल अभिलेखांतील नोंदी प्रामुख्याने महसुली उद्देशासाठी असल्याचे नमूद केले असून, मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय सक्षम न्यायालयातील पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite book |title=Mulla on the Transfer of Property Act |edition=12th |publisher=LexisNexis |year=2018 }}</ref> कोकण प्रदेशातील संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींमध्ये वारसनोंद, सहहिस्सेदारांची नावे, विभाजन किंवा इतर बदल यांमुळे फेरफार नोंदींना विशेष महत्त्व प्राप्त होते. फेरफार मंजूर झाल्यानंतर त्यानुसार संबंधित महसूल अभिलेख अद्ययावत केले जातात.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === [[हक्क]]अभिलेख === '''[[हक्क]]अभिलेख''' ({{lang-en|Record of Rights}}) म्हणजे एखाद्या गावातील जमिनींची मालकी, ताबा, उपभोग, [[क्षेत्रफळ]], [[महसूल]], सहहिस्सेदारी, फेरफार तसेच इतर संबंधित बाबींची शासनाकडून ठेवली जाणारी अधिकृत नोंद होय. महाराष्ट्रात [[हक्क]]अभिलेखांची तयारी, देखभाल व अद्ययावतीकरणाची प्रक्रिया महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ तसेच महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांनुसार केली जाते.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश राज|ब्रिटिशकालात]] Bombay Land Revenue Code, 1879 अंतर्गत Record of Rights प्रणालीचा [[विकास]] करण्यात आला. त्यानंतर जमिनींचे सर्वेक्षण, सीमांकन, [[हक्क]]नोंदी आणि [[महसूल]]अभिलेख यांचे अधिक नियमित स्वरूप विकसित झाले.<ref>{{cite web |title=The Bombay Land Revenue Code, 1879 |url=https://indiankanoon.org/doc/106576745/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=Revenue Administration and Record of Rights |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_record_right.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्रातील ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद, [[गाव]] नमुने आणि इतर [[महसूल]] नोंदी या [[हक्क]]अभिलेख व्यवस्थेचा भाग मानल्या जातात. या अभिलेखांचा उपयोग [[महसूल]] प्रशासन, [[वारस]]नोंद, [[जमीन]] [[व्यवहार]], [[पीक]]पाहणी, [[कर्ज]]प्रकरणे आणि इतर प्रशासकीय कामांसाठी केला जातो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[कोकण]]ातील अनेक गावांमध्ये ऐतिहासिक कारणांमुळे संयुक्त किंवा सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींच्या [[हक्क]]अभिलेखांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा अभिलेखांमध्ये फेरफार, [[वारस]]नोंद आणि विभाजन यांमुळे वेळोवेळी बदल होत असले तरी मूळ [[हक्क]]अभिलेख [[महसूल]] प्रशासनासाठी मूलभूत दस्तऐवज म्हणून वापरले जातात.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Revenue Administration |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[हक्क]]अभिलेखांतील नोंदी या [[महसूल]] प्रशासनासाठी तयार करण्यात आलेल्या अधिकृत नोंदी असतात. त्या मालकी हक्कासंबंधी महत्त्वाचा पुरावा असला तरी, मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय संबंधित कागदपत्रे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांच्या आधारे केला जातो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == सामुदायिक जमिनींचे प्रकार == [[कोकण]] प्रदेशातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था ही स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, पारंपरिक [[कृषी]] पद्धती, ग्रामव्यवस्था आणि ऐतिहासिक [[महसूल]] व्यवस्थेच्या विकासाशी संबंधित आहे. विविध कालखंडांत गावांच्या गरजेनुसार आणि स्थानिक रूढींनुसार वेगवेगळ्या प्रकारच्या जमिनींचा सामायिक किंवा संयुक्त स्वरूपात वापर करण्यात येत असे. या जमिनींचे स्वरूप, उपयोग आणि महसुली नोंदी प्रत्येक गावाच्या [[इतिहास]], भौगोलिक परिस्थिती आणि प्रशासकीय व्यवस्थेनुसार भिन्न असू शकतात.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |title=Revenue and Finance – Land Revenue System |website=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |language=en |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक जमिनींचे प्रमुख प्रकार पुढीलप्रमाणे मानले जातात: * '''गावकी जमीन''' – गावातील सर्वसाधारण सार्वजनिक उपयोगासाठी राखून ठेवलेली जमीन. * '''कुळाची (संयुक्त) जमीन''' – एकाच कुळातील किंवा कुटुंबातील अनेक सदस्यांच्या संयुक्त मालकीची जमीन. * '''देवस्थान किंवा धार्मिक संस्थांची जमीन''' – मंदिरे, देवस्थान किंवा धार्मिक संस्थांच्या मालकीची जमीन. * '''गायरान व चाराऊ जमीन''' – जनावरांच्या चरण्यासाठी राखीव सार्वजनिक जमीन. * '''वनसंपत्ती व सामुदायिक वापराची जमीन''' – सरपण, लाकूड, गवत आणि इतर नैसर्गिक संसाधनांच्या सामायिक वापरासाठी राखलेली जमीन. * '''जलस्रोत परिसरातील जमीन''' – तलाव, विहिरी, ओढे किंवा पाणवठ्यांच्या संरक्षण व सार्वजनिक वापरासाठी राखून ठेवलेली जमीन. या सर्व प्रकारच्या जमिनींचे स्वरूप प्रत्येक गावातील स्थानिक प्रथा, परंपरा, महसूल अभिलेख आणि शासनाच्या धोरणांनुसार बदलत गेले. ब्रिटिश काळात तसेच स्वातंत्र्यानंतरच्या महसूल व्यवस्थेत अनेक सामुदायिक जमिनींची स्वतंत्र नोंद ठेवण्यास सुरुवात झाली, तर काही ठिकाणी त्या वैयक्तिक किंवा संस्थात्मक मालकीत रूपांतरित झाल्या. आजही अशा जमिनींचा इतिहास, वापर आणि हक्क समजून घेण्यासाठी महसूल अभिलेख, ७/१२ उतारे, फेरफार नोंदी आणि गॅझेटिअर्स हे महत्त्वाचे संदर्भ मानले जातात.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |title=Revenue and Finance – Land Revenue System |website=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |language=en |access-date=16 July 2026 }}</ref> या लेखाच्या संदर्भात कोकणातील सामुदायिक [[जमीन]] व्यवस्थेशी संबंधित प्रमुख [[जमीन]] प्रकार पुढीलप्रमाणे आहेत: * [[भात]]शेती * डोंगरावरील सामुदायिक [[जमीन]] * वरकस [[जमीन]] * आडीची [[शेती]] * गुरचराईची [[जमीन]] * [[देव]]स्थान, इनाम व गावकीच्या जमिनी या प्रत्येक प्रकारची [[जमीन]] तिचा ऐतिहासिक वापर, महसुली नोंदी आणि कायदेशीर स्थिती यांच्या आधारे स्वतंत्रपणे समजावून सांगितली आहे. === [[भात]]शेती === [[भात]]शेती ही [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक [[कृषी]] व्यवस्थेचा प्रमुख आधार मानली जाते. प्रदेशातील भरपूर पर्जन्यमान, [[नदी]]खोरे, खोरी आणि सखल भाग यांमुळे [[भात]]शेतीचा [[विकास]] झाला. [[रत्‍नागिरी]], [[सिंधुदुर्ग]], [[रायगड]] आणि कोकणातील इतर भागांमध्ये [[भात]] हे प्रमुख अन्नधान्य [[पीक]] असून ऐतिहासिकदृष्ट्या अनेक गावांची अर्थव्यवस्था त्यावर आधारित होती.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://www.gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये [[भात]]शेतीची जमीन पारंपरिकपणे कुटुंबे, [[भावकी]] किंवा सहहिस्सेदार यांच्या संयुक्त वहिवाटीत असल्याची उदाहरणे महसुली अभिलेखांमध्ये आढळतात. काही गावांमध्ये [[भात]]खाचरे वैयक्तिक ताब्यात असली तरी इतर काही ठिकाणी संयुक्त जमीनधारणेच्या स्वरूपामुळे अनेक सहहिस्सेदारांची नावे एकाच ७/१२ उताऱ्यावर नोंदलेली आढळतात. अशा नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा [[इतिहास]], [[महसूल]] सर्वेक्षण आणि स्थानिक वहिवाट यांवर अवलंबून बदलते.<ref>{{cite web |title=Revenue Administration – Land Tenure |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा गॅझेटिअरनुसार विसाव्या शतकाच्या मध्यापर्यंत जिल्ह्यातील अन्नधान्य पिकांमध्ये भाताचे क्षेत्र सर्वाधिक होते. विविध तालुक्यांमध्ये [[भात]] लागवडीच्या पद्धती, स्थानिक वाण, पाण्याचे व्यवस्थापन आणि कापणीच्या पद्धती यांमध्ये भौगोलिक परिस्थितीनुसार फरक आढळत होता. उंच (कुर्यात) आणि सखल (माळ) अशा दोन्ही प्रकारच्या जमिनींवर भाताची लागवड केली जात असल्याची नोंद गॅझेटिअरमध्ये आहे.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये भातशेती ही प्रमुख [[कृषी]] पद्धती राहिली असून तिचा स्थानिक [[जमीन]] वापर, [[महसूल]] नोंदी आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी निकटचा संबंध होता.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Cereals |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_cereals.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === डोंगरावरील सामुदायिक जमीन === [[कोकण]] प्रदेशातील डोंगरउतारावरील जमिनी या स्थानिक भौगोलिक परिस्थितीचा महत्त्वाचा भाग आहेत. सह्याद्री पर्वतरांगेपासून किनारपट्टीपर्यंतच्या प्रदेशात डोंगर, उतार, पठारे आणि खोल दऱ्या यांमुळे जमीन वापराच्या विविध पद्धती विकसित झाल्या. अनेक ठिकाणी डोंगरउतारावरील जमिनींचा उपयोग पारंपरिक शेती, गुरचराई, वृक्षलागवड तसेच नैसर्गिक संसाधनांच्या वापरासाठी केला जात असे.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षणामध्ये कोकणातील डोंगरउतारावरील जमिनींचे स्वतंत्र वर्गीकरण करण्यात आले होते. रत्‍नागिरी आणि सावंतवाडी गॅझेटिअरनुसार, ''वर्खस'' (Varkas) म्हणून ओळखल्या जाणाऱ्या उंचावरील जमिनी या डोंगरउतारावरील किंवा सपाट अशा दोन प्रकारांत विभागल्या जात होत्या. सर्वेक्षणादरम्यान त्यांच्या क्षेत्रफळाच्या नोंदी, सीमांकन आणि महसूल आकारणीची स्वतंत्र पद्धत विकसित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Surveys (1827–1851) |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_surveys27.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअरनुसार, डोंगरउतारावरील वर्खस जमिनी या उथळ, खडकाळ आणि तुलनेने कमी सुपीक स्वरूपाच्या असतात. अशा जमिनींवर परंपरेने [[नाचणी]], [[वरी]], काजू आणि आंबा यांसारख्या पिकांची लागवड केली जात असल्याची नोंद आहे, तर डोंगरमाथ्यांवरील काही भाग कायमस्वरूपी वनक्षेत्र म्हणून राहिले आहेत.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये अशा डोंगरउतारावरील जमिनींच्या महसूल अभिलेखांमध्ये एकापेक्षा अधिक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. तथापि, या नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, महसूल सर्वेक्षण आणि स्थानिक जमीनधारणेच्या पद्धतीनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Land Revenue – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === वरकस [[जमीन]] === '''वरकस जमीन''' ({{lang-en|Varkas Land}}) हा [[कोकण]] प्रदेशातील पारंपरिक महसुली वर्गीकरणामधील एक जमीनप्रकार आहे. ही जमीन प्रामुख्याने डोंगरउतारांवर आढळते. मृदेची खोली कमी, खडकाळ स्वरूप, तुलनेने कमी सुपीकता आणि पावसावर अवलंबून असलेली शेती ही तिची प्रमुख वैशिष्ट्ये मानली जातात.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअरनुसार वरकस जमिनी या डोंगरउतारांवरील उथळ, पिवळसर-लाल रंगाच्या आणि वाळूमिश्रित मृदेच्या असतात. या जमिनींवर परंपरेने [[नाचणी]], [[वरी]], [[काजू]] आणि [[आंबा]] यांसारख्या पिकांची लागवड केली जात असून, डोंगरमाथ्यांवरील काही भाग नैसर्गिक वनक्षेत्र म्हणून टिकून राहिले आहेत.<ref>{{cite web |title=Agriculture – Soils |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/agri_soils.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षणामध्ये वरकस जमीन हा स्वतंत्र महसुली वर्ग म्हणून नोंदविण्यात आला होता. जमिनीचे वर्गीकरण, मृदेचा प्रकार, उत्पादनक्षमता आणि महसूल निर्धारण यांवर आधारित तिचे मूल्यांकन करण्यात येत असे.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> एकोणिसाव्या शतकातील Gazetteer of the Bombay Presidency मध्ये वरकस जमिनींचा उल्लेख डोंगरउतारांवरील शेतीयोग्य जमिनी म्हणून करण्यात आला असून, काही भागांत या जमिनी काही वर्षे पडीत ठेवून नंतर पुन्हा लागवडीखाली आणण्याची पद्धत प्रचलित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="Campbell1880"/> कोकणातील काही गावांमध्ये वरकस जमिनींच्या ७/१२ उताऱ्यांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. तथापि, अशा नोंदींचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, महसूल सर्वेक्षण आणि स्थानिक जमीनधारणा पद्धतीनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === गुरचराईची [[जमीन]] === '''गुरचराईची [[जमीन]]''' ({{lang-en|Grazing Land or Pasture Land}}) ही गावातील पशुधनासाठी राखीव असलेली [[जमीन]] मानली जाते. [[कोकण]] प्रदेशातील [[डोंगर]]उतार, लेटराइट पठारे आणि मोकळ्या जमिनींचा उपयोग परंपरेने [[गुरे]], म्हशी, शेळ्या व इतर जनावरांच्या चराईसाठी केला जात असे. अनेक गावांमध्ये अशा जमिनी गावाच्या सामायिक वापरासाठी उपलब्ध असल्याचे ऐतिहासिक नोंदींमध्ये आढळते.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[रत्‍नागिरी]] जिल्हा गॅझेटिअरमध्ये सह्याद्रीलगतच्या लेटराइट पठारांवर नैसर्गिकरित्या उगवणाऱ्या गवताळ प्रदेशांचा उल्लेख असून, या भागांचा उपयोग प्रामुख्याने गुरांच्या चराईसाठी होत असल्याचे नमूद केले आहे.<ref>{{cite web |title=Physical Features and Natural Resources – Ratnagiri District Gazetteer |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/phy_geographical.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> [[ब्रिटिश]]कालीन Gazetteer of the Bombay Presidency मध्ये डोंगरावरील जमिनींचे महसुली मूल्यांकन करताना गुरचराई, चाऱ्याचा साठा आणि गवतासाठी आवश्यक क्षेत्र वजा करून उर्वरित क्षेत्रावर महसूल आकारणी करण्यात येत असल्याची नोंद आहे. यावरून गुरचराईसाठी स्वतंत्र क्षेत्र राखून ठेवण्याची पद्धत अस्तित्वात असल्याचे दिसून येते.<ref>{{cite web |title=Gazetteer of the Bombay Presidency – Ratnagiri: Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Ratnagiri%20and%20Sawantwadi/ratnagiri/land1_sec3.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये गुरचराईसाठी वापरल्या जाणाऱ्या जमिनींचा उल्लेख महसुली अभिलेखांमध्ये किंवा गावाच्या सामायिक वापरातील जमिनी म्हणून आढळतो. तथापि, अशा जमिनींचे क्षेत्रफळ, कायदेशीर दर्जा आणि वापराची पद्धत संबंधित गावातील महसूल अभिलेख, स्थानिक परंपरा आणि विद्यमान कायदेशीर तरतुदींनुसार बदलू शकते.<ref>{{cite web |title=Revenue and Finance – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> === देवस्थान [[जमीन]] === '''देवस्थान [[जमीन]]''' म्हणजे मंदिरे, देवस्थाने किंवा इतर धार्मिक संस्थांच्या धार्मिक विधी, देखभाल, पूजा-अर्चा आणि उपजीविकेसाठी समर्पित करण्यात आलेल्या जमिनी होत. कोकण प्रदेशात अनेक देवस्थानांच्या मालकीच्या जमिनींचा उल्लेख ऐतिहासिक सनदा, इनाम अभिलेख आणि महसूल नोंदींमध्ये आढळतो. अशा जमिनींचे व्यवस्थापन कालानुसार स्थानिक देवस्थान समित्या, विश्वस्त किंवा लागू कायद्यांनुसार करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/> === इनाम [[जमीन]] === '''इनाम [[जमीन]]''' म्हणजे शासनकर्त्यांनी धार्मिक संस्था, वतनदार, अधिकारी किंवा इतर व्यक्तींना विशिष्ट सेवा, धार्मिक कार्य किंवा सार्वजनिक उद्देशासाठी अनुदान म्हणून दिलेल्या जमिनी होत. कोकणातील अनेक इनाम जमिनींचा उल्लेख ब्रिटिशकालीन महसूल अभिलेख आणि जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये आढळतो. स्वातंत्र्यानंतर विविध इनाम निर्मूलन कायद्यांमुळे अशा जमिनींच्या महसुली आणि कायदेशीर स्थितीत बदल झाले.<ref name="Campbell1880"/> === गावकीच्या सामुदायिक जमिनी === '''गावकीच्या सामुदायिक जमिनी''' या गावाच्या सामूहिक वापरासाठी राखून ठेवलेल्या जमिनी होत. अशा जमिनींचा उपयोग गुरचराई, सार्वजनिक मार्ग, पाणवठे, स्मशानभूमी, सण-उत्सव, सामुदायिक उपक्रम तसेच इतर सार्वजनिक गरजांसाठी केला जात असल्याची नोंद विविध जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये आढळते. अशा जमिनींचे स्वरूप, व्यवस्थापन आणि महसुली नोंदी संबंधित गावाचा इतिहास, स्थानिक प्रथा आणि लागू कायद्यांनुसार बदलू शकतात.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref><ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == सहहिस्सेदारी व [[वारस]] व्यवस्था == '''सहहिस्सेदारी''' ({{lang-en|Co-ownership}}) म्हणजे एका जमिनीवर एकापेक्षा अधिक व्यक्तींचा कायदेशीर हक्क असणे होय. [[कोकण]] प्रदेशातील अनेक गावांमध्ये ऐतिहासिक कारणांमुळे काही प्रकारच्या जमिनींच्या महसूल अभिलेखांमध्ये अनेक सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा नोंदींचा उगम पारंपरिक ग्रामव्यवस्था, संयुक्त कुटुंब पद्धती, ब्रिटिशकालीन महसूल सर्वेक्षण तसेच त्यानंतर झालेल्या वारसनोंदींशी संबंधित असल्याचे विविध महसुली अभिलेख आणि जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/><ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> सहहिस्सेदारी असलेल्या जमिनींमध्ये प्रत्येक सहहिस्सेदाराचा हिस्सा कायद्याने अस्तित्वात असला तरी तो प्रत्यक्ष क्षेत्रफळाच्या स्वरूपात निश्चित झालेला असेलच असे नाही. जमिनीचे विधिसम्मत विभाजन किंवा सक्षम प्राधिकरणाच्या आदेशानंतरच प्रत्येक सहहिस्सेदाराचा स्वतंत्र हिस्सा निश्चित केला जातो. तोपर्यंत संबंधित सहहिस्सेदारांचा हक्क संयुक्त स्वरूपात राहू शकतो.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2nd April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> जमीनधारकाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या कायदेशीर वारसांची नावे महसूल अभिलेखांमध्ये फेरफार प्रक्रियेद्वारे नोंदविली जातात. या प्रक्रियेस सामान्यतः '''वारसनोंद''' असे संबोधले जाते. वारसनोंदीनंतर ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा आणि इतर [[हक्क]]अभिलेख अद्ययावत केले जातात; तथापि, वारसनोंद ही महसुली नोंद असून ती स्वतःहून मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय ठरत नाही.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh – e-Rights Record |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील काही गावांमध्ये अनेक पिढ्यांपासून वारसनोंदी होत गेल्यामुळे एकाच महसूल अभिलेखावर मोठ्या संख्येने सहहिस्सेदारांची नावे नोंदलेली आढळतात. अशा परिस्थितीत जमिनीचे व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि महसुली नोंदींचे अद्ययावतीकरण अधिक गुंतागुंतीचे होऊ शकते. अशा प्रत्येक प्रकरणाचे स्वरूप संबंधित गावाचा इतिहास, उपलब्ध अभिलेख, लागू कायदे आणि सक्षम प्राधिकरणाच्या निर्णयांनुसार भिन्न असते.<ref>{{cite web |title=Ratnagiri District Gazetteer – Land Revenue |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/RATNAGIRI/rev_land.html |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> == महाराष्ट्रातील विद्यमान कायदेशीर चौकट == कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेचे नियमन विविध महसूल, मालमत्ता, वारसा आणि नोंदणीविषयक कायद्यांच्या आधारे केले जाते. या कायद्यांद्वारे जमिनीची नोंद, हक्क अभिलेख, फेरफार, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी, विभाजन आणि जमीन व्यवहार यांचे नियमन केले जाते. संबंधित जमिनीचे स्वरूप, मालकी, हक्क आणि वापर यांनुसार विविध कायदे लागू होऊ शकतात.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 (Text as on 2 April 2025) |url=https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/the-maharashtra-land-revenue-code-1966-text-as-on-2nd-april-2025/ |publisher=Law and Judiciary Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक स्वरूपाच्या जमिनींच्या महसूल अभिलेखांबाबत महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६ हे प्रमुख अधिनियम आहे. या संहितेच्या अध्याय १० मध्ये [[हक्क]]अभिलेख, ७/१२ उतारा, ८-अ उतारा, फेरफार नोंद आणि इतर [[महसूल]] नोंदींच्या तयारी व देखभालीसंबंधी तरतुदी करण्यात आल्या आहेत.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 – Chapter X (Record of Rights) |url=https://indiankanoon.org/doc/8420948/ |publisher=Indian Kanoon |access-date=16 July 2026 }}</ref> महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१ यांद्वारे हक्क अभिलेखांची तयारी, फेरफार नोंदी, नोंदवह्यांचे स्वरूप आणि त्यांचे अद्ययावतीकरण यांची कार्यपद्धती निश्चित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Record of Rights and Registers (Preparation and Maintenance) Rules, 1971 |url=https://maharashtrahousingandbuildinglaws.com/the-maharashtra-land-revenue-record-of-rights-and-registers-preparation-and-maintenance-rules-1971/ |publisher=Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> सहहिस्सेदारीच्या जमिनींमध्ये वारसा, विभाजन, विक्री, दान किंवा इतर व्यवहारांमुळे उद्भवणाऱ्या हक्कांचे निर्धारण करताना हिंदू वारसा अधिनियम, १९५६, मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, १८८२ आणि नोंदणी अधिनियम, १९०८ यांसारख्या इतर लागू कायद्यांचाही विचार केला जातो. संबंधित प्रकरणाच्या स्वरूपानुसार सक्षम महसूल प्राधिकरण किंवा दिवाणी न्यायालय यांचे अधिकार लागू होतात.<ref>{{cite web |title=The Maharashtra Land Revenue Code, 1966 |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/15974?view_type=browse |publisher=India Code |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक [[जमीन]] व्यवस्थेच्या संदर्भात [[महसूल]] अभिलेखांतील नोंदी, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी आणि [[जमीन]] व्यवहार यांचा अभ्यास करताना संबंधित कायद्यांबरोबरच शासनाची परिपत्रके, [[महसूल]] [[नियम]], न्यायालयीन निर्णय आणि अद्ययावत प्रशासकीय निर्देश यांनाही महत्त्व आहे. == न्यायालयीन दृष्टिकोन == भारतीय न्यायालयांनी विविध निर्णयांद्वारे महसूल अभिलेख, फेरफार नोंदी, सहहिस्सेदारी आणि मालकी हक्क यांच्यातील कायदेशीर भेद स्पष्ट केला आहे. सर्वोच्च न्यायालयाने वारंवार नमूद केले आहे की महसूल अभिलेखांतील नोंदी या प्रामुख्याने महसुली उद्देशासाठी असतात आणि त्या स्वतःहून मालकी हक्क निर्माण किंवा समाप्त करीत नाहीत. मालकी हक्काचा अंतिम निर्णय सक्षम दिवाणी न्यायालय उपलब्ध पुरावे आणि लागू कायद्यांच्या आधारे करते. * '''Sawarni v. Inder Kaur''', (1996) 6 SCC 223 — सर्वोच्च न्यायालयाने स्पष्ट केले की महसूल अभिलेखातील फेरफार (Mutation) मालकी हक्क निर्माण किंवा समाप्त करीत नाही; त्याचा उद्देश महसूल प्रशासनापुरता मर्यादित असतो. * '''Balwant Singh v. Daulat Singh''', (1997) 7 SCC 137 — केवळ फेरफार नोंदीमुळे जमिनीवरील मालकी हक्क किंवा स्वारस्य संपुष्टात येत नाही. * '''Suraj Bhan v. Financial Commissioner''', (2007) 6 SCC 186 — सर्वोच्च न्यायालयाने नमूद केले की महसूल अभिलेखांतील नोंदी या केवळ महसुली उद्देशासाठी असून त्या मालकी हक्काचा अंतिम पुरावा मानल्या जाऊ शकत नाहीत. * '''Faqruddin v. Tajuddin''', (2008) 8 SCC 12 — महसूल अधिकारी मालकी हक्कावरील वादाचा अंतिम निर्णय देऊ शकत नाहीत; महसूल नोंदींचे स्वरूप मर्यादित प्रशासकीय उद्देशाचे असते. * '''Narasamma v. State of Karnataka''', (2009) 5 SCC 591 — महसूल नोंदी मालकी हक्क निर्माण करीत नाहीत; तथापि, त्या संबंधित काळातील ताब्याविषयी परिस्थितीजन्य पुरावा म्हणून ग्राह्य धरल्या जाऊ शकतात. * '''Jitendra Singh v. State of Madhya Pradesh''', 2021 SCC OnLine SC 802 — सर्वोच्च न्यायालयाने पूर्वीच्या निर्णयांचा पुनरुच्चार करून स्पष्ट केले की फेरफार नोंदी आणि महसूल अभिलेख केवळ महसुली उद्देशासाठी असतात आणि त्यांमुळे कोणताही स्वतंत्र मालकी हक्क निर्माण होत नाही. कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेच्या संदर्भात संयुक्त महसूल अभिलेख, सहहिस्सेदारी, वारसनोंदी आणि फेरफार नोंदी यांचे मूल्यमापन करताना वरील न्यायसिद्ध तत्त्वे महत्त्वाची मानली जातात. तथापि, प्रत्येक प्रकरणातील मालकी हक्क, हिस्सा, विभाजन किंवा इतर वादांचा निर्णय संबंधित पुरावे, लागू कायदे आणि सक्षम न्यायालयाच्या निर्णयांनुसार केला जातो. == आधुनिक आव्हाने == कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेसमोर एकविसाव्या शतकात अनेक प्रशासकीय, सामाजिक, आर्थिक आणि कायदेशीर आव्हाने निर्माण झाली आहेत. वारसनोंदींमुळे वाढत जाणारी सहहिस्सेदारांची संख्या, जमिनींचे तुकडीकरण, स्थलांतर, बदलते जमीन वापराचे स्वरूप, डिजिटल महसूल अभिलेख आणि पर्यावरणीय नियम यांमुळे या व्यवस्थेची गुंतागुंत वाढल्याचे विविध शासकीय अहवाल, महसूल अभिलेख आणि संशोधनांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील अनेक गावांमध्ये संयुक्त महसूल अभिलेखांमध्ये वारसनोंदींमुळे सहहिस्सेदारांची संख्या सातत्याने वाढत असल्याने जमिनींचे व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि महसुली नोंदी अद्ययावत ठेवणे अधिक जटिल होत आहे. अशा परिस्थितीचा परिणाम जमीन व्यवहार, कर्जप्रकरणे, विकास प्रकल्प आणि प्रशासकीय प्रक्रियांवर होऊ शकतो.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> डिजिटल भू-अभिलेख प्रणाली, ऑनलाइन ७/१२ उतारे, भू-नकाशांचे संगणकीकरण आणि Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) यांसारख्या उपक्रमांमुळे महसूल अभिलेखांचे आधुनिकीकरण सुरू झाले आहे. तथापि, ऐतिहासिक संयुक्त नोंदी, प्रलंबित फेरफार, सीमावाद आणि अपूर्ण अभिलेख यांमुळे काही भागांमध्ये अद्ययावत नोंदी तयार करण्यास व्यावहारिक अडचणी निर्माण होतात.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकण प्रदेशातील औद्योगिकीकरण, पर्यटन, पायाभूत सुविधा, शहरीकरण आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांमुळे जमीन वापराच्या स्वरूपातही बदल होत आहेत. अशा बदलांच्या पार्श्वभूमीवर सामुदायिक जमीन व्यवस्थेशी संबंधित महसूल अभिलेख, मालकी हक्क, सहहिस्सेदारी आणि जमीन वापर यांचा अभ्यास अधिक महत्त्वाचा मानला जात आहे. == सामाजिक व आर्थिक परिणाम == [[कोकण]]ातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था ही अनेक गावांच्या सामाजिक रचना, पारंपरिक ग्रामव्यवस्था आणि स्थानिक अर्थव्यवस्थेचा ऐतिहासिक भाग राहिली आहे. शेती, पशुपालन, नैसर्गिक संसाधनांचा वापर आणि सामुदायिक उपक्रम यांमध्ये या व्यवस्थेचा विविध स्वरूपात सहभाग असल्याचे जिल्हा गॅझेटिअर्स आणि ऐतिहासिक महसूल अभिलेखांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Campbell1880"/> संयुक्त जमीनधारणा आणि सहहिस्सेदारीमुळे अनेक कुटुंबांचा एकाच जमिनीशी ऐतिहासिक संबंध टिकून राहिला. कालांतराने वारसनोंदी, लोकसंख्यावाढ आणि ग्रामीण भागातून शहरांकडे होणारे स्थलांतर यांमुळे अनेक महसूल अभिलेखांमध्ये सहहिस्सेदारांची संख्या वाढत गेली. परिणामी, काही भागांमध्ये जमीन व्यवस्थापन, व्यवहार, विभाजन आणि अभिलेखांचे अद्ययावतीकरण अधिक गुंतागुंतीचे झाले आहे.<ref>{{cite web |title=Mahabhulekh |url=https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ |publisher=Revenue and Forest Department, Government of Maharashtra |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील कृषी पद्धती, फळबागा, पर्यटन, पायाभूत सुविधा आणि इतर आर्थिक उपक्रमांच्या विस्तारामुळे जमीन वापराच्या स्वरूपात बदल होत आहेत. या बदलांच्या पार्श्वभूमीवर पारंपरिक सामुदायिक जमीन व्यवस्था, महसूल अभिलेख आणि आधुनिक जमीन प्रशासन यांच्यात समन्वय राखण्याची आवश्यकता विविध धोरणात्मक अभ्यासांमध्ये अधोरेखित करण्यात आली आहे.<ref>{{cite web |title=Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP) |url=https://dilrmp.gov.in/ |publisher=Department of Land Resources, Government of India |access-date=16 July 2026 }}</ref> कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्थेचा अभ्यास हा केवळ महसूल अभिलेखांपुरता मर्यादित नसून ग्रामीण इतिहास, सामाजिक रचना, कृषी अर्थव्यवस्था, पर्यावरण, जमीनधारणा आणि सार्वजनिक प्रशासन या विविध अभ्यासक्षेत्रांशी संबंधित मानला जातो. त्यामुळे या व्यवस्थेचा अभ्यास इतिहास, कायदा, महसूल प्रशासन आणि ग्रामीण विकास या सर्व दृष्टिकोनांतून केला जातो.<ref>{{cite web |title=Land Administration – Early Land System |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/Kolaba%20District/land_early.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> <ref>{{cite web |title=Revenue Administration – Tenures |url=https://gazetteers.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/KOLABA/rev_admin_tenures.html |website=Maharashtra State Gazetteers |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |access-date=6 August 2026 }}</ref> == संदर्भ == <references /> == हेही पहा == * [[जमीन]] * [[महसूल]] == ग्रंथसूची == === कायदे === * भारत सरकार. ''मालमत्ता हस्तांतरण अधिनियम, १८८२'' (Transfer of Property Act, 1882). * भारत सरकार. ''नोंदणी अधिनियम, १९०८'' (Registration Act, 1908). * भारत सरकार. ''हिंदू वारसा अधिनियम, १९५६'' (Hindu Succession Act, 1956). * महाराष्ट्र शासन. ''महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६''. * महाराष्ट्र शासन. ''महाराष्ट्र जमीन महसूल (हक्क अभिलेख व नोंदवह्या तयार करणे व त्यांची देखभाल) नियम, १९७१''. * Bombay Land Revenue Code, 1879. === अधिकृत शासन प्रकाशने === * महाराष्ट्र शासन. ''महाभूलेख''. * भारत सरकार. ''Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP)''. * महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर्स विभाग. * Survey and Settlement Commissioner, Maharashtra. विविध महसूल परिपत्रके व मार्गदर्शक सूचना. === जिल्हा गॅझेटिअर्स === * Government of Maharashtra. ''Ratnagiri District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Sindhudurg District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Raigad District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Kolaba District Gazetteer''. * Government of Maharashtra. ''Thane District Gazetteer''. === ब्रिटिशकालीन गॅझेटिअर्स === * Campbell, James M. (ed.). ''The Gazetteer of the Bombay Presidency: Ratnagiri and Savantvadi''. Vol. X. Government Central Press, Bombay, 1880. * Campbell, James M. (ed.). ''The Gazetteer of the Bombay Presidency: Kolaba''. Vol. XI. Government Central Press, Bombay. === संशोधन व संदर्भग्रंथ === * Khobrekar, V. G. ''Kokan from the Earliest to 1818 A.D.'' * Government of Maharashtra. ''Maharashtra State Gazetteers'' (General Series). === संकेतस्थळे === * Maharashtra State Gazetteers Department. * Mahabhulekh. * Maharashtra Revenue and Forest Department. * India Code. * Digital India Land Records Modernization Programme (DILRMP). == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Paddy field in Maharashtra 9.jpg|कोकणातील भातशेती File:Paddy field in Maharashtra 10.jpg|पारंपरिक भातखाचरे File:Devi Hasol plateau in Konkan 1 (2).jpg|कोकणातील लेटराइट पठार (वरकस जमीन) File:Mango orchard in lateritic plateau.jpg|वरकस जमिनीवरील आंब्याची बाग File:उदगीर वन व जंगल.jpg|कोकणातील वनक्षेत्र File:उदगीरचा डोंगर.jpg|सह्याद्री पर्वतरांगांतील डोंगरउतार </gallery> == बाह्य दुवे == * [https://bhulekh.mahabhumi.gov.in/ महाभूलेख] * [https://aapleabhilekh.mahabhumi.gov.in/ आपले अभिलेख] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर्स] * [https://dilrmp.gov.in/ Digital India Land Records Modernization Programme] * [https://www.indiacode.nic.in/ India Code] * [https://lj.maharashtra.gov.in/en/document/land-revenue-code-1966-2/ महाराष्ट्र जमीन महसूल संहिता, १९६६] * [https://mahabhumi.gov.in/ महसूल व वन विभाग, महाराष्ट्र शासन] {{कोकण लोकजीवन}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कृषी]] mwvw96j7ikr6b0grlhg8iq6d2dliszd 10 381795 2699661 2699374 2026-08-06T15:22:54Z AdvAnantGholam 172574 2699661 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = कोकण लोकजीवन | title = '''कोकण लोकजीवन''' | state = autocollapse | group1 = प्रदेश | list1 = * [[कोकण]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[कोकण संस्कृती]] | group2 = ग्रामव्यवस्था | list2 = * [[पंचक्रोशी]] * [[भावकी]] * [[कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था]] * [[खडीकोळवण]] | group3 = धार्मिक परंपरा | list3 = * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील ग्रामदैवत]] * [[काळम्मादेवी मंदिर (उदगिरी)]] * [[गाव पांढर]] * [[भगतगिरी]] | group4 = लोककला | list4 = * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] | group5 = ग्रामीण जीवन | list5 = * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] * [[मिरागाची राखण]] * [[नांगर]] * [[कोकणातील जनावरांचे पारंपरिक गोठे]] }} 6gz9bmnuyfn1kydb4o23s68mbosk7qv 0 382167 2699957 2699387 2026-08-07T11:14:57Z Ganesh591 62733 /* मोझांबिकचा इस्वातिनी दौरा */ 2699957 wikitext text/x-wiki {{असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२४-२५|२०२५-२६}} '''२०२५ असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगामात''' एप्रिल ते सप्टेंबर २०२५ या कालावधीत सुरू झालेल्या मालिकांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/series/index.html |title=Season archive |access-date=13 January 2025 |work=ESPNcricinfo}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]ेच्या असोसिएट सदस्यांदरम्यान खेळल्या गेलेल्या सर्व अधिकृत [[ट्वेंटी२० क्रिकेट|२० षटकांच्या सामन्यांना]] पूर्ण [[पुरुष ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] किंवा [[महिला ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) दर्जा मिळण्याची पात्रता होती. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने आपल्या सर्व सदस्यांदरम्यान खेळल्या जाणाऱ्या सामन्यांना १ जुलै २०१८ पासून महिला संघांसाठी आणि १ जानेवारी २०१९ पासून पुरुष संघांसाठी टी२०आ दर्जा प्रदान केला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322|title=All T20 matches between ICC members to get international status|work=International Cricket Council|date=26 April 2018|access-date=25 January 2023}}</ref> या हंगामात प्रामुख्याने आयसीसीच्या असोसिएट सदस्यांचा सहभाग असलेल्या सर्व टी२०आ क्रिकेट मालिकांचा समावेश होता. या मालिका [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५|२०२५ मधील आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट]] या लेखात समाविष्ट असलेल्या मालिकांव्यतिरिक्त खेळल्या गेल्या होत्या. == हंगामाचा आढावा == ===पुरुषांच्या स्पर्धा=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan="2" | आरंभ तारीख ! rowspan="2" | यजमान संघ ! rowspan="2" | पाहुणा संघ ! निकाल [सामने] |- ! [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] |- | style="text-align:left" | [[#नॉर्वेचा पोर्तुगाल दौरा|७ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|POR}} | style="text-align:left" | {{cr|NOR}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#एस्टोनियाचा माल्टा दौरा|६ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|MLT}} | style="text-align:left" | {{cr|EST}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[# कूक द्वीपसमूहाचा जपान दौरा|१३ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|JPN}} | style="text-align:left" | {{cr|COK}} | colspan=3 | २–० [२] |- | style="text-align:left" | [[#स्लोव्हेनियाचा ऑस्ट्रिया दौरा|१७ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} | style="text-align:left" | {{cr|SLO}} | colspan=3 | ४–० [४] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा ऑस्ट्रिया दौरा|३० मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | ३–१ [४] |- | style="text-align:left" | [[#गर्न्सीचा जर्सी दौरा|६ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|JER}} | style="text-align:left" | {{cr|GUE}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्लोव्हेनियाचा सर्बिया दौरा|७ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|SRB}} | style="text-align:left" | {{cr|SLO}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#कंबोडियाचा इंडोनेशिया दौरा|११ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|IDN}} | style="text-align:left" | {{cr|CAM}} | colspan=3 | २–५ [८] |- | style="text-align:left" | [[#डेन्मार्कमध्ये फिनलंड विरुद्ध नॉर्वे|१५ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{flagicon|DEN}} {{cr|FIN}} | style="text-align:left" | {{cr|NOR}} | colspan=3 | १–० [१] |- | style="text-align:left" | [[#स्लोव्हेनियाचा हंगेरी दौरा|२१ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|HUN}} | style="text-align:left" | {{cr|SLO}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा लक्झेंबर्ग दौरा|२१ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|LUX}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#सौदी अरेबियाचा कतार दौरा|१८ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|QAT}} | style="text-align:left" | {{cr|SAU}} | colspan=3 | ३–२ [५] |- | style="text-align:left" | [[#फिनलंडचा एस्टोनिया दौरा|२५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|EST}} | style="text-align:left" | {{cr|FIN}} | colspan=3 | १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा एस्टोनिया दौरा|२ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|EST}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#सायप्रसचा क्रोएशिया दौरा|७ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|CRO}} | style="text-align:left" | {{cr|CYP}} | colspan=3 | ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#पापुआ न्यू गिनीचा गर्न्सी दौरा|१४ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|GUE}} | style="text-align:left" | {{cr|PNG}} | colspan=3 | ०–१ [१] |- | style="text-align:left" | [[#चेक प्रजासत्ताकाचा रोमानिया दौरा|२१ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|ROM}} | style="text-align:left" | {{cr|CZE}} | colspan=3 | २–२ [४] |- | style="text-align:left" | [[#बेल्जियमचा ऑस्ट्रिया दौरा|२३ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} | style="text-align:left" | {{cr|BEL}} | colspan=3 | ४–० [४] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा गर्न्सी दौरा|३० ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|GUE}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | १–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वीडनचा आईल ऑफ मान दौरा|६ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|IOM}} | style="text-align:left" | {{cr|SWE}} | colspan=3 | ०–२ [४] |- | style="text-align:left" | [[#मोझांबिकचा इस्वातिनी दौरा|१२ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|ESW}} | style="text-align:left" | {{cr|MOZ}} | colspan=3 | ४–० [५] |- ! colspan=4 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ तारीख ! colspan=2 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका|९ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|HK}} [[#२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका|२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|KUW}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा|१७ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|PAN}} [[२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{cr|PAN}}<br />{{cr|MEX}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ उत्तर अमेरिका चषक|१९ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CAY}} [[२०२५ उत्तर अमेरिका चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|USA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका|२४ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|Malaysia}} [[#२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका|२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|MAS}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका|७ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|JPN}} [[#२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका|२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|THA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष मदिना चषक|३० मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BEL}} [[#२०२५ पुरुष मदिना चषक|२०२५ पुरुष मदिना चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|BEL}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक|८ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CZE}} [[#२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक|२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका|११ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CAN}} [[२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी#नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका|२०२५ नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका]] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक|१३ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|DEN}} [[#२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक|२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|DEN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ स्कॉटलंड टी२०आ तिरंगी मालिका|१५ जून २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|SCO}} [[२०२५ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका#टी२०आ मालिका|२०२५ स्कॉटलंड टी२०आ तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|SCO}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|१५ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CAN}} [[२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी]] | style="text-align:left" | {{cr|CAN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक|२६ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|ROM}} [[#२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक|२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|MLT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|NED}} [[२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी]] | style="text-align:left" | {{cr|NED}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ मलावी चार राष्ट्र टी२० चषक|५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|MWI}} [[२०२५ मलावी चार राष्ट्र टी२० चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|TAN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका|६ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|IDN}} [[#२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका|२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|PHI}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका|१० जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BUL}} [[#२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका|२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|BUL}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका|१७ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|UGA}} [[२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|UGA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१८ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|SIN}} [[#२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] | style="text-align:left" | {{cr|MAS}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका|१८ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|RWA}} [[#२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका|२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|BHR}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बुडापेस्ट चषक|२५ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|HUN}} [[#२०२५ बुडापेस्ट चषक|२०२५ बुडापेस्ट चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बाल्टिक चषक|२६ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|EST}} [[#२०२५ बाल्टिक चषक|२०२५ बाल्टिक चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|EST}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ व्हायकिंग चषक|७ ऑगस्ट २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|SWE}} [[#२०२५ व्हायकिंग चषक|२०२५ व्हायकिंग चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका|१७ ऑगस्ट २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|NOR}} [[#२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका|२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|NOR}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पूर्व युरोप चषक|२९ ऑगस्ट २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|HUN}} [[#२०२५ पूर्व युरोप चषक|२०२५ पूर्व युरोप चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|HUN}} |} ===महिलांच्या स्पर्धा=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan=4 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ तारीख ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! निकाल [सामने] |- ! [[महिला ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |- | style="text-align:left" | [[#नॉर्वे महिला संघाचा पोर्तुगाल दौरा|७ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|POR}} | style="text-align:left" | {{crw|NOR}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#युगांडा महिला संघाचा नामिबिया दौरा|८ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|NAM}} | style="text-align:left" | {{crw|UGA}} | colspan=3 | ३–३ [६] |- | style="text-align:left" | [[#बहरीन महिला संघाचा ओमान दौरा|२ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|OMA}} | style="text-align:left" | {{crw|BHR}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#सायप्रस महिला संघाचा चेक प्रजासत्ताक दौरा|२ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|CZE}} | style="text-align:left" | {{crw|CYP}} | colspan=3 | ०–५ [५] |- | style="text-align:left" | [[#क्रोएशिया महिला संघाचा माल्टा दौरा|५ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|MLT}} | style="text-align:left" | {{crw|CRO}} | colspan=3 | २–० [२] |- | style="text-align:left" | [[#जर्मनी महिला संघाचा ग्रीस दौरा|१० मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|GRE}} | style="text-align:left" | {{crw|GER}} | colspan=3 | ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#बल्गेरिया महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा|१५ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|EST}} | style="text-align:left" | {{crw|BUL}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंड महिला संघाचा बेल्जियम दौरा|२८ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|BEL}} | style="text-align:left" | {{crw|SUI}} | colspan=3 | ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#अमेरिका महिला संघाचा नेदरलँड्स दौरा|७ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | style="text-align:left" | {{crw|USA}} | colspan=3 | ४–० [५] |- | style="text-align:left" | [[#इंडोनेशिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा|२ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|SIN}} | style="text-align:left" | {{crw|IDN}} | colspan=3 | ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#जर्सी महिला संघाचा गर्न्सी दौरा|५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|GUE}} | style="text-align:left" | {{crw|JER}} | colspan=3 | ०–१ [१] |- | style="text-align:left" | [[#जिब्राल्टर महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा|२ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|EST}} | style="text-align:left" | {{crw|GIB}} | colspan=3 | १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#कंबोडिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा|१३ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|SIN}} | style="text-align:left" | {{crw|CAM}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#जपान महिला संघाचा फिजी दौरा|५ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|FIJ}} | style="text-align:left" | {{crw|JPN}} | colspan=3 | ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#चेक प्रजासत्ताक महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा|६ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|EST}} | style="text-align:left" | {{crw|CZE}} | colspan=3 | ३–० [३] |- ! colspan=4 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ तारीख ! colspan=2 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ कार्तिनी चषक|९ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|IDN}} [[#२०२५ कार्तिनी चषक|२०२५ कार्तिनी चषक]] | style="text-align:left" | {{crw|IDN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका|१८ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CYP}} [[#२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका|२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|JER}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा|२६ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BOT}} [[#२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा|२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|SLE}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका|३ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|THA}} [[#२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका|२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|THA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा|९ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|THA}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|THA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग दोन|२५ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|ITA}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग दोन]] | style="text-align:left" | {{crw|ITA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी|३ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|JPN}} [[#२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी|२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी]] | style="text-align:left" | {{crw|JPN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा|३ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|RWA}} [[२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|TAN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला मध्य युरोप चषक|११ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CZE}} [[#२०२५ महिला मध्य युरोप चषक|२०२५ महिला मध्य युरोप चषक]] | style="text-align:left" | {{crw|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स आमंत्रण स्पर्धा|१५ जून २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|PNG}} [[२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स आमंत्रण स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका|७ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BUL}} [[#२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका|२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|TUR}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका|१८ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|FIN}} [[#२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका|२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|SUI}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग दोन|२० जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BOT}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग दोन]] | style="text-align:left" | {{crw|RWA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग एक|२० ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|NED}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग एक]] | style="text-align:left" | {{crw|IRE}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला नॉर्डिक चषक|२९ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|DEN}} [[#२०२५ महिला नॉर्डिक चषक|२०२५ महिला नॉर्डिक चषक]] | style="text-align:left" | {{crw|GER}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग एक|३१ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|NAM}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग एक|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग एक]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका|३१ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|ENG}} [[#२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका|२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|BRA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा|९ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|FIJ}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका|१२ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|LUX}} [[#२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका|२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|SUI}} |} ==एप्रिल== ===नॉर्वे महिला संघाचा पोर्तुगाल दौरा=== {{main|नॉर्वे महिला क्रिकेट संघाचा पोर्तुगाल दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478411.html मटी२०आ २२२३] || ७ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{crw|POR}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478412.html मटी२०आ २२२४] || ८ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{crw|NOR}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478413.html मटी२०आ २२२७] || ९ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{crw|POR}} ९ गडी राखून विजयी |} ===नॉर्वेचा पोर्तुगाल दौरा=== {{main|नॉर्वे क्रिकेट संघाचा पोर्तुगाल दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="5" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478228.html टी२०आ ३१२९] || ७ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{cr|NOR}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478229.html टी२०आ ३१३०] || ८ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{cr|POR}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478230.html टी२०आ ३१३३] || ९ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{cr|POR}} ५४ धावांनी विजयी |} ===युगांडा महिला संघाचा नामिबिया दौरा=== {{main|युगांडा महिला क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="5" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479929.html मटी२०आ २२२५] || ८ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} २ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479930.html मटी२०आ २२२८] || ९ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479931.html मटी२०आ २२३१] || ११ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479932.html मटी२०आ २२३३] || १२ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} २१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479933.html मटी२०आ २२३४] || १४ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} १ धावेने विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479934.html मटी२०आ २२३५] || १५ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ५ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ कार्तिनी चषक=== {{main|२०२५ कार्तिनी चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकक्लब्स<ref>{{cite web |url=https://cricclubs.com/PCI/viewLeaguePointstable.do?league=282&clubId=18330 |title=WBBI: Kartini T20 International Series |work=CricClubs |access-date=11 April 2025 |archive-date=2025-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405200855/https://cricclubs.com/PCI/viewLeaguePointstable.do?league=282&clubId=18330 |url-status=dead }}</ref> |update=complete |team1=IDN |team2=COK |team3=AIWCA |team4=PHI |win_AIWCA=1|loss_AIWCA=2|nr_AIWCA=|rs_AIWCA=182|or_AIWCA=41.4|rc_AIWCA=220|ob_AIWCA=43.4 |win_COK=2|loss_COK=1|nr_COK=|rs_COK=301|or_COK=60|rc_COK=229|ob_COK=49.5 |win_IDN=3|loss_IDN=|nr_IDN=|rs_IDN=223|or_IDN=33.3|rc_IDN=142|ob_IDN=45 |win_PHI=|loss_PHI=3|nr_PHI=|rs_PHI=227|or_PHI=60|rc_PHI=342|ob_PHI=56.4 |name_AIWCA=[https://www.aiwca.org/ एआयडब्ल्यूसीए] |name_COK={{crw|COK}} |name_IDN={{crw|IDN}} |name_PHI={{crw|PHI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477679.html मटी२०आ २२२६] || ९ एप्रिल || {{crw|IDN}} || {{crw|COK}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1757&clubId=18330 दुसरा सामना] || ९ एप्रिल || एआयडब्ल्यूसीए || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || एआयडब्ल्यूसीए ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477680.html मटी२०आ २२२९] || १० एप्रिल || {{crw|IDN}} || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ७६ धावांनी विजयी |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1759&clubId=18330 चौथा सामना] || १० एप्रिल || एआयडब्ल्यूसीए || {{crw|COK}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|COK}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1760&clubId=18330 पाचवा सामना] || ११ एप्रिल || {{crw|IDN}} || एआयडब्ल्यूसीए || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477681.html मटी२०आ २२३०] || ११ एप्रिल || {{crw|COK}} || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|COK}} ३८ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1762&clubId=18330 सातवा सामना] || १२ एप्रिल || एआयडब्ल्यूसीए || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || एआयडब्ल्यूसीए ६९ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477682.html मटी२०आ २२३२] || १२ एप्रिल || {{crw|IDN}} || {{crw|COK}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ३ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/points-table-standings |title=Quadrangular Twenty20 Series (Hong Kong) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 April 2025 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=NEP |team2=KUW |team3=HK |team4=QAT |win_NEP=2 |loss_NEP=0 |nr_NEP=1 |rs_NEP=340 |or_NEP=35.5 |rc_NEP=336 |ob_NEP=40 |win_KUW=2 |loss_KUW=1 |nr_KUW=0 |rs_KUW=492 |or_KUW=49 |rc_KUW=485 |ob_KUW=58.5 |win_HK=1 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |rs_HK=372 |or_HK=40 |rc_HK=309 |ob_HK=39 |win_QAT=0 |loss_QAT=3 |nr_QAT=0 |rs_QAT=404 |or_QAT=60 |rc_QAT=478 |ob_QAT=47 |name_NEP={{cr|NEP}} |name_KUW={{cr|KUW}} |name_HK={{cr|HK}} |name_QAT={{cr|QAT}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479320.html टी२०आ ३१३१] || ९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479321.html टी२०आ ३१३२] || ९ एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|KUW}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479322.html टी२०आ ३१३४] || १० एप्रिल || {{cr|KUW}} || {{cr|NEP}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479323.html टी२०आ ३१३५] || १० एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|HK}} ६८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479324.html टी२०आ ३१३६] || १२ एप्रिल || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|KUW}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479325.html टी२०आ ३१३७] || १२ एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || निकाल नाही |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479326.html टी२०आ ३१३८] || १३ एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|HK}} १ धावेने विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479327.html टी२०आ ३१३९] || १३ एप्रिल || {{cr|KUW}} || {{cr|NEP}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|KUW}} ३ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा=== {{main|२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/central-american-cricket-championships-2025-1480822/points-table-standings |title=Central American Cricket Championships - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=19 April 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=PAN |team2=MEX |team3=TCA |team4=CRC |win_CRC=0|loss_CRC=3|nr_CRC=0|rs_CRC=212|or_CRC=60|rc_CRC=340|ob_CRC=39 |win_MEX=2|loss_MEX=1|nr_MEX=0|rs_MEX=383|or_MEX=54|rc_MEX=264|ob_MEX=60 |win_PAN=3|loss_PAN=0|nr_PAN=0|rs_PAN=352|or_PAN=50.5|rc_PAN=296|ob_PAN=60 |win_TCA=1|loss_TCA=2|nr_TCA=0|rs_TCA=269|or_TCA=48.1|rc_TCA=316|ob_TCA=54 |name_CRC={{cr|CRC}} |name_MEX={{cr|MEX}} |name_PAN={{cr|PAN}} |name_TCA={{cr|TCA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481295.html टी२०आ ३१४०] || १७ एप्रिल || {{cr|CRC}} || {{cr|MEX}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|MEX}} १२४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481296.html टी२०आ ३१४१] || १७ एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481297.html टी२०आ ३१४२] || १८ एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|CRC}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481298.html टी२०आ ३१४३] || १८ एप्रिल || {{cr|MEX}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|MEX}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481299.html टी२०आ ३१४५] || १९ एप्रिल || {{cr|CRC}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|TCA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481300.html टी२०आ ३१४७] || १९ एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|MEX}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} ६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481301.html टी२०आ ३१४९] || २० एप्रिल || {{cr|CRC}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|CRC}} २१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481302.html टी२०आ ३१५०अ] || २० एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|MEX}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || सामना रद्द |} ===२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-quadrangular-series-in-cyprus-2025-1478401/points-table-standings |title=Women's T20 Quadrangular Series (in Cyprus) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=20 April 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=JER |team2=IOM |team3=DEN |team4=CYP |win_CYP=0|loss_CYP=6|nr_CYP=0|rs_CYP=543|or_CYP=120|rc_CYP=792|ob_CYP=100.1 |win_DEN=3|loss_DEN=3|nr_DEN=0|rs_DEN=551|or_DEN=109.3|rc_DEN=694|ob_DEN=103 |win_IOM=3|loss_IOM=3|nr_IOM=0|rs_IOM=780|or_IOM=116.5|rc_IOM=615|ob_IOM=99.2 |win_JER=6|loss_JER=0|nr_JER=0|rs_JER=724|or_JER=76.1|rc_JER=497|ob_JER=120 |name_CYP={{crw|CYP}} |name_DEN={{crw|DEN}} |name_IOM={{crw|IOM}} |name_JER={{crw|JER}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478414.html मटी२०आ २२३६] || १८ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478415.html मटी२०आ २२३७] || १८ एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|IOM}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478416.html मटी२०आ २२३८] || १८ एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} १४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478417.html मटी२०आ २२३९] || १८ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|IOM}} १०६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478418.html मटी२०आ २२४०] || १९ एप्रिल || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478419.html मटी२०आ २२४१] || १९ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|DEN}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|DEN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478420.html मटी२०आ २२४२] || १९ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ७६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478421.html मटी२०आ २२४३] || १९ एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|DEN}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478422.html मटी२०आ २२४४] || २० एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478423.html मटी२०आ २२४५] || २० एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|IOM}} ६१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478424.html मटी२०आ २२४६] || २० एप्रिल || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478425.html मटी२०आ २२४७] || २० एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|DEN}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|DEN}} ३ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ उत्तर अमेरिका चषक=== {{main|२०२५ उत्तर अमेरिका चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=[https://www.espn.com/cricket/table/series/1480825/season/2025/north-america-t20-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फो] |update=complete |show_tie=no |show_nr=no |team1=CAN |team2=USA |team3=BER |team4=CAY |team5=BAH |win_CAN=4 |loss_CAN=0 |nr_CAN=0 |nrr_CAN=3.291 |win_USA=3 |loss_USA=1 |nr_USA=0 |nrr_USA=4.399 |win_BER=2 |loss_BER=2 |nr_BER=0 |nrr_BER=0.052 |win_CAY=1 |loss_CAY=3 |nr_CAY=0 |nrr_CAY=-1.550 |win_BAH=0 |loss_BAH=4 |nr_BAH=0 |nrr_BAH=-6.131 |name_CAN={{cr|CAN}} |name_USA={{cr|USA}} |name_BER={{cr|BER}} |name_CAY={{cr|CAY}} |name_BAH={{cr|BAH}} |result1=SF |result2=SF |result3=SF |result4=SF |result5=E |res_col_header=प्रगती |col_SF=green1 |col_E=red1 |text_SF=उपांत्य फेरीसाठी पात्र |text_E=स्पर्धेतून बाहेर }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481303.html टी२०आ ३१४४] || १९ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} ७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481304.html टी२०आ ३१४६] || १९ एप्रिल || {{cr|BER}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481305.html टी२०आ ३१४८] || २० एप्रिल || {{cr|BAH}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} १४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481306.html टी२०आ ३१५०] || २० एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|BER}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|BER}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481307.html टी२०आ ३१५१] || २१ एप्रिल || {{cr|BAH}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481308.html टी२०आ ३१५२] || २१ एप्रिल || {{cr|BER}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481309.html टी२०आ ३१५३] || २३ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} ९४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481310.html टी२०आ ३१५४] || २३ एप्रिल || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|BER}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481311.html टी२०आ ३१५७] || २४ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|BAH}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAY}} ७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481312.html टी२०आ ३१५८] || २४ एप्रिल || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} १७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481313.html टी२०आ ३१६३] || २६ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481314.html टी२०आ ३१६४] || २६ एप्रिल || {{cr|BER}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} १० गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481315.html टी२०आ ३१६५] || २७ एप्रिल || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ मलेशिया ओपन टी२०आ चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-malaysia-2025-1482081/points-table-standings |title=Quadrangular Twenty20 Series (Malaysia) 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=30 April 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=SAU |team2=MAS |team3=SIN |team4=THA |win_MAS=4|loss_MAS=1|nr_MAS=1|rs_MAS=766|or_MAS=91.2|rc_MAS=667|ob_MAS=97.5 |win_SAU=5|loss_SAU=1|nr_SAU=0|rs_SAU=962|or_SAU=112|rc_SAU=758|ob_SAU=119.5 |win_SIN=1|loss_SIN=3|nr_SIN=2|rs_SIN=461|or_SIN=76|rc_SIN=578|ob_SIN=70.1 |win_THA=0|loss_THA=5|nr_THA=1|rs_THA=518|or_THA=96|rc_THA=704|ob_THA=87.3 |name_MAS={{cr|MAS}} |name_SAU={{cr|SAU}} |name_SIN={{cr|SIN}} |name_THA={{cr|THA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html टी२०आ ३१५५] || २४ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} २८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482088.html टी२०आ ३१५६] || २४ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ६६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482090.html टी२०आ ३१५९] || २५ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html टी२०आ ३१६०] || २५ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ९६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482092.html टी२०आ ३१६१] || २६ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html टी२०आ ३१६२] || २६ एप्रिल || {{cr|SIN}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} १० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482094.html टी२०आ ३१६६] || २८ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html टी२०आ ३१६७] || २८ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482096.html टी२०आ ३१६८] || २९ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} ७० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html टी२०आ ३१६९] || २९ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482098.html टी२०आ ३१७०] || ३० एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482099.html टी२०आ ३१७०अ] || ३० एप्रिल || {{cr|SIN}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || सामना रद्द |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html टी२०आ ३१७१] || २ मे || {{cr|SIN}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} ३० धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482101.html टी२०आ ३१७२] || २ मे || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} १८ धावांनी विजयी |} ===२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा=== {{main|२०२५ बीसीए कालाहारी महिला टी२०आ स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bca-kalahari-women-s-t20-international-tournament-2025-1477626/points-table-standings |title=BCA Kalahari Women's T20 International Tournament 2024 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=29 April 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SLE |team2=BOT |team3=MOZ |team4=ESW |win_BOT=4|loss_BOT=2|nr_BOT=0|rs_BOT=593|or_BOT=106.5|rc_BOT=344|ob_BOT=118 |win_ESW=0|loss_ESW=6|nr_ESW=0|rs_ESW=237|or_ESW=120|rc_ESW=585|ob_ESW=90.3 |win_MOZ=2|loss_MOZ=4|nr_MOZ=0|rs_MOZ=383|or_MOZ=120|rc_MOZ=445|ob_MOZ=100.2 |win_SLE=6|loss_SLE=0|nr_SLE=0|rs_SLE=438|or_SLE=82|rc_SLE=277|ob_SLE=120 |name_BOT={{crw|BOT}} |name_ESW={{crw|ESW}} |name_MOZ={{crw|MOZ}} |name_SLE={{crw|SLE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477662.html मटी२०आ २२४९] || २६ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} १२२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477663.html मटी२०आ २२५०] || २६ एप्रिल || {{crw|MOZ}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477671.html मटी२०आ २२५१] || २६ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477665.html मटी२०आ २२५२] || २६ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ७५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477668.html मटी२०आ २२५३] || २७ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477667.html मटी२०आ २२५४] || २७ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477670.html मटी२०आ २२५५] || २७ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ५८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477669.html मटी२०आ २२५६] || २७ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} १५० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477666.html मटी२०आ २२५८] || २९ एप्रिल || {{crw|MOZ}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477664.html मटी२०आ २२५९] || २९ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477674.html मटी२०आ २२६०] || २९ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477675.html मटी२०आ २२६१] || २९ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ५८ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477672.html मटी२०आ २२६३] || ३० एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ५२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477673.html मटी२०आ २२६४] || ३० एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ३९ धावांनी विजयी |} ==मे== ===बहरीन महिला संघाचा ओमान दौरा=== {{main|बहरैन महिला क्रिकेट संघाचा ओमान दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483941.html मटी२०आ २२६५] || २ मे || [[ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]], [[अल अमरात]] || {{crw|OMA}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483942.html मटी२०आ २२६९] || ३ मे || [[ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || {{crw|OMA}} ५७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483943.html मटी२०आ २२७६] || ५ मे || [[ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || {{crw|OMA}} ५ गडी राखून विजयी |} ===सायप्रस महिला संघाचा चेक प्रजासत्ताक दौरा=== {{main|सायप्रस महिला क्रिकेट संघाचा चेक प्रजासत्ताक दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483063.html मटी२०आ २२६६] || २ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ११४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483064.html मटी२०आ २२६७] || २ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ६७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483065.html मटी२०आ २२७१] || ३ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483066.html मटी२०आ २२७२] || ३ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483067.html मटी२०आ २२७५] || ४ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} १० गडी राखून विजयी |} ===२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा#चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-quadrangular-series-in-thailand-2025-1483737/points-table-standings |title=Women's T20 Quadrangular Series (in Thailand) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=6 May 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=THA |team2=UAE |team3=HK |team4=KUW |win_HK=1|loss_HK=2|nr_HK=0|rs_HK=318|or_HK=60|rc_HK=331|ob_HK=60 |win_KUW=0|loss_KUW=3|nr_KUW=0|rs_KUW=240|or_KUW=60|rc_KUW=349|ob_KUW=53.2 |win_THA=3|loss_THA=0|nr_THA=0|rs_THA=304|or_THA=53.2|rc_THA=253|ob_THA=60 |win_UAE=2|loss_UAE=1|nr_UAE=0|rs_UAE=349|or_UAE=60|rc_UAE=278|ob_UAE=60 |name_HK={{crw|HK}} |name_KUW={{crw|KUW}} |name_THA={{crw|THA}} |name_UAE={{crw|UAE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483754.html मटी२०आ २२६८] || ३ मे || {{crw|HK}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483755.html मटी२०आ २२७०] || ३ मे || {{crw|THA}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483756.html मटी२०आ २२७३] || ४ मे || {{crw|THA}} || {{crw|HK}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ३२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483757.html मटी२०आ २२७४] || ४ मे || {{crw|KUW}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} ८१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483758.html मटी२०आ २२७९] || ६ मे || {{crw|HK}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|HK}} २५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483759.html मटी२०आ २२८०] || ६ मे || {{crw|THA}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} १६ धावांनी विजयी |} ===क्रोएशिया महिला संघाचा माल्टा दौरा=== {{main|क्रोएशिया महिला क्रिकेट संघाचा माल्टा दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483068.html मटी२०आ २२७७] || ५ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{crw|MLT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483069.html मटी२०आ २२७८] || ५ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{crw|MLT}} ८ गडी राखून विजयी |} ===एस्टोनियाचा माल्टा दौरा=== {{main|एस्टोनिया क्रिकेट संघाचा माल्टा दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482828.html टी२०आ ३१७३] || ६ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{cr|MLT}} २६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482829.html टी२०आ ३१७४] || ६ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{cr|EST}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482830.html टी२०आ ३१७६] || ७ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{cr|MLT}} १०१ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ पुरुष सानो आंतरराष्ट्रीय टी२०आ तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/japan-twenty20-tri-series-2025-1482811/points-table-standings |title=Japan Twenty20 Tri-Series - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=10 May 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=JPN |team2=THA |team3=COK |win_COK=1|loss_COK=2|nr_COK=1|rs_COK=268|or_COK=58.5|rc_COK=305|ob_COK=53.4 |win_JPN=2|loss_JPN=0|nr_JPN=2|rs_JPN=215|or_JPN=40|rc_JPN=120|ob_JPN=40 |win_THA=1|loss_THA=2|nr_THA=1|rs_THA=249|or_THA=53.4|rc_THA=307|ob_THA=58.5 |name_COK={{cr|COK}} |name_JPN={{cr|JPN}} |name_THA={{cr|THA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482819.html टी२०आ ३१७५] || ७ मे || {{cr|COK}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|COK}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482820.html टी२०आ ३१७७] || ८ मे || {{cr|JPN}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} ६१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482821.html टी२०आ ३१७८] || ९ मे || {{cr|COK}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|THA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482822.html टी२०आ ३१७९] || ९ मे || {{cr|JPN}} || {{cr|COK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} ३४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482823.html टी२०आ ३१७९अ] || १० मे || {{cr|JPN}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482824.html टी२०आ ३१७९ब] || १० मे || {{cr|JPN}} || {{cr|COK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482825.html टी२०आ ३१८०] || ११ मे || {{cr|JPN}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|THA}} ६ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा}} ====गट अ गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-asia-region-qualifier-2025-1483752/points-table-standings |title=ICC Women's T20 World Cup Asia Region Qualifier - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=16 May 2025 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=THA |team2=KUW |team3=BHU |win_THA=2|loss_THA=0|nr_THA=2|rs_THA=145|or_THA=18|rc_THA=99|ob_THA=29 |win_KUW=1|loss_KUW=2|nr_KUW=1|rs_KUW=233|or_KUW=53|rc_KUW=203|ob_KUW=41.4 |win_BHU=1|loss_BHU=2|nr_BHU=1|rs_BHU=189|or_BHU=41.4|rc_BHU=265|ob_BHU=42 |name_THA={{crw|THA}} |name_KUW={{crw|KUW}} |name_BHU={{crw|BHU}} |result1=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[#सुपर थ्री|सुपर थ्रीमध्ये प्रवेश]] }} ====गट ब गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq" /> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=UAE |team2=MAS |team3=QAT |win_UAE=2|loss_UAE=0|nr_UAE=2|rs_UAE=225|or_UAE=24.3|rc_UAE=59|ob_UAE=27 |win_MAS=1|loss_MAS=1|nr_MAS=2|rs_MAS=71|or_MAS=11|rc_MAS=73|ob_MAS=21.3 |win_QAT=0|loss_QAT=2|nr_QAT=2|rs_QAT=69|or_QAT=37|rc_QAT=233|ob_QAT=24 |name_UAE={{crw|UAE}} |name_MAS={{crw|MAS}} |name_QAT={{crw|QAT}} |result1=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[#सुपर थ्री|सुपर थ्रीमध्ये प्रवेश]] }} ====गट क गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq" /> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=NEP |team2=HK |team3=BHR |win_NEP=2|loss_NEP=1|nr_NEP=1|rs_NEP=127|or_NEP=15|rc_NEP=126|ob_NEP=16.3 |win_HK=1|loss_HK=0|nr_HK=3|rs_HK=30|or_HK=4.3|rc_HK=29|ob_HK=5 |win_BHR=0|loss_BHR=2|nr_BHR=2|rs_BHR=96|or_BHR=12|rc_BHR=98|ob_BHR=10 |name_NEP={{crw|NEP}} |name_HK={{crw|HK}} |name_BHR={{crw|BHR}} |result1=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[#सुपर थ्री|सुपर थ्रीमध्ये प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483760.html मटी२०आ २२८१] || ९ मे || {{crw|THA}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483761.html मटी२०आ २२८२अ] || ९ मे || {{crw|HK}} || {{crw|NEP}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483762.html मटी२०आ २२८२] || ९ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|UAE}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483763.html मटी२०आ २२८३] || १० मे || {{crw|BHR}} || {{crw|NEP}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|NEP}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483764.html मटी२०आ २२८३अ] || १० मे || {{crw|THA}} || {{crw|BHU}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483765.html मटी२०आ २२८४] || १० मे || {{crw|QAT}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} १६३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483766.html मटी२०आ २२८९] || १२ मे || {{crw|BHU}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|KUW}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483767.html मटी२०आ २२९०] || १२ मे || {{crw|BHR}} || {{crw|HK}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483768.html मटी२०आ २२९०अ] || १२ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|QAT}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483769.html मटी२०आ २२९०ब] || १३ मे || {{crw|THA}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483770.html मटी२०आ २२९१] || १३ मे || {{crw|HK}} || {{crw|NEP}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || {{crw|HK}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483771.html मटी२०आ २२९१अ] || १३ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483772.html मटी२०आ २२९२] || १५ मे || {{crw|THA}} || {{crw|BHU}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483773.html मटी२०आ २२९४] || १५ मे || {{crw|BHR}} || {{crw|NEP}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|NEP}} ६ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483774.html मटी२०आ २२९४अ] || १५ मे || {{crw|QAT}} || {{crw|UAE}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483775.html मटी२०आ २२९६] || १६ मे || {{crw|BHU}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|BHU}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483776.html मटी२०आ २२९७अ] || १६ मे || {{crw|BHR}} || {{crw|HK}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483777.html मटी२०आ २२९८] || १६ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|QAT}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|MAS}} १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} ====सुपर थ्री गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq" /> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=THA |team2=NEP |team3=UAE |win_THA=4|loss_THA=0|nr_THA=2|rs_THA=447|or_THA=58|rc_THA=269|ob_THA=69 |win_NEP=3|loss_NEP=2|nr_NEP=1|rs_NEP=322|or_NEP=54.3|rc_NEP=398|ob_NEP=56.3 |win_UAE=2|loss_UAE=2|nr_UAE=2|rs_UAE=429|or_UAE=64.3|rc_UAE=318|ob_UAE=66.3 |name_THA={{crw|THA}} |name_NEP={{crw|NEP}} |name_UAE={{crw|UAE}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | सुपर थ्री |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483778.html मटी२०आ २२९९] || १८ मे || {{crw|THA}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ५४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483779.html मटी२०आ २३००] || १९ मे || {{crw|NEP}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|NEP}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485778.html मटी२०आ २३०१] || २० मे || {{crw|THA}} || {{crw|NEP}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ७८ धावांनी विजयी |} ===जर्मनी महिला संघाचा ग्रीस दौरा=== {{main|जर्मनी महिला क्रिकेट संघाचा ग्रीस दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483070.html मटी२०आ २२८५] || १० मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} १०५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483071.html मटी२०आ २२८६] || १० मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} ६६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483072.html मटी२०आ २२८७] || ११ मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} ८९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483073.html मटी२०आ २२८८] || ११ मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} १० गडी राखून विजयी |} ===कूक द्वीपसमूहाचा जपान दौरा=== {{main|कूक द्वीपसमूह क्रिकेट संघाचा जपान दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482826.html टी२०आ ३१८१] || १३ मे || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482827.html टी२०आ ३१८२] || १४ मे || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} ४२ धावांनी विजयी |} ===बल्गेरिया महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|बल्गेरिया महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477676.html मटी२०आ २२९३] || १५ मे || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477677.html मटी२०आ २२९५] || १५ मे || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477678.html मटी२०आ २२९७] || १६ मे || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ६ धावांनी विजयी |} ===स्लोव्हेनियाचा ऑस्ट्रिया दौरा=== {{main|स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486225.html टी२०आ ३१८३] || १७ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ७५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486226.html टी२०आ ३१८४] || १७ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ११० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486227.html टी२०आ ३१८६] || १८ मे || बॉलपार्क मैदान, [[ग्रात्स]] || {{cr|AUT}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486228.html टी२०आ ३१८७] || १८ मे || बॉलपार्क मैदान, [[ग्रात्स]] || {{cr|AUT}} १६८ धावांनी विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग दोन=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन}} ====गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-europe-division-2-qualifier-2025-1486081/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Europe Division 2 Qualifier - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=29 May 2025 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=ITA |team2=GER |team3=JER |team4=SWE |team5=ESP |team6=IOM |win_ITA=5|loss_ITA=0|nr_ITA=0|rs_ITA=641|or_ITA=80|rc_ITA=574|ob_ITA=100|nrr_ITA=2.273 |win_GER=4|loss_GER=1|nr_GER=0|rs_GER=637|or_GER=98|rc_GER=596|ob_GER=100 |win_JER=2|loss_JER=3|nr_JER=0|rs_JER=606|or_JER=91|rc_JER=582|ob_JER=99 |win_SWE=2|loss_SWE=3|nr_SWE=0|rs_SWE=572|or_SWE=100|rc_SWE=583|ob_SWE=82.5 |win_ESP=1|loss_ESP=4|nr_ESP=0|rs_ESP=475|or_ESP=95.5|rc_ESP=545|ob_ESP=91 |win_IOM=1|loss_IOM=4|nr_IOM=0|rs_IOM=528|or_IOM=91.3|rc_IOM=579|ob_IOM=83.3 |name_ITA={{crw|ITA}} |name_GER={{crw|GER}} |name_JER={{crw|JER}} |name_SWE={{crw|SWE}} |name_ESP={{crw|ESP}} |name_IOM={{crw|IOM}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक|विभाग एकमध्ये प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486088.html मटी२०आ २३०४] || २५ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|JER}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486089.html मटी२०आ २३०५] || २५ मे || {{crw|ESP}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|SWE}} १३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486090.html मटी२०आ २३०६] || २५ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|IOM}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486091.html मटी२०आ २३०७] || २५ मे || {{crw|GER}} || {{crw|ESP}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} २८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486092.html मटी२०आ २३०८] || २६ मे || {{crw|GER}} || {{crw|JER}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486093.html मटी२०आ २३०९] || २६ मे || {{crw|IOM}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|IOM}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486094.html मटी२०आ २३१०] || २६ मे || {{crw|JER}} || {{crw|ESP}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|JER}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486095.html मटी२०आ २३११] || २६ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486096.html मटी२०आ २३१४] || २८ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|GER}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} ३४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486097.html मटी२०आ २३१५] || २८ मे || {{crw|IOM}} || {{crw|ESP}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ESP}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486098.html मटी२०आ २३१७] || २८ मे || {{crw|GER}} || {{crw|SWE}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486099.html मटी२०आ २३१८] || २८ मे || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|JER}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486100.html मटी२०आ २३२०] || २९ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|ESP}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} २९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486101.html मटी२०आ २३२१] || २९ मे || {{crw|JER}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|SWE}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486102.html मटी२०आ २३२३] || २९ मे || {{crw|GER}} || {{crw|IOM}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} ८ गडी राखून विजयी |} ===स्वित्झर्लंड महिला संघाचा बेल्जियम दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा बेल्जियम दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका – महिला मदिना चषक |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483808.html मटी२०आ २३१३] || २८ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483809.html मटी२०आ २३१६] || २८ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483810.html मटी२०आ २३१९] || २९ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483811.html मटी२०आ २३२२] || २९ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ८० धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष मदिना चषक=== {{main|२०२५ पुरुष मदिना चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/mdina-cup-2025-1485340/points-table-standings |title=Mdina Cup - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=31 May 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=POR |team2=BEL |team3=MLT |win_BEL=2|loss_BEL=2|nr_BEL=0|rs_BEL=552|or_BEL=73.1|rc_BEL=450|ob_BEL=70 |win_MLT=0|loss_MLT=4|nr_MLT=0|rs_MLT=434|or_MLT=80|rc_MLT=545|ob_MLT=62.2 |win_POR=4|loss_POR=0|nr_POR=0|rs_POR=526|or_POR=59.1|rc_POR=517|ob_POR=80 |name_BEL={{cr|BEL}} |name_MLT={{cr|MLT}} |name_POR={{cr|POR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485346.html टी२०आ ३१९१] || ३० मे || {{cr|BEL}} || {{cr|MLT}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|BEL}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485345.html टी२०आ ३१९२] || ३० मे || {{cr|MLT}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485343.html टी२०आ ३१९५] || ३० मे || {{cr|BEL}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485348.html टी२०आ ३१९६] || ३१ मे || {{cr|BEL}} || {{cr|MLT}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|BEL}} १०३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485347.html टी२०आ ३१९८] || ३१ मे || {{cr|MLT}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485344.html टी२०आ ३२००] || ३१ मे || {{cr|BEL}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486224.html टी२०आ ३२०२] || १ जून || {{cr|BEL}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|BEL}} ४४ धावांनी विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा ऑस्ट्रिया दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483788.html टी२०आ ३१९३] || ३० मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} २९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483789.html टी२०आ ३१९७] || ३१ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} १७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486784.html टी२०आ ३१९९] || ३१ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|SUI}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486785.html टी२०आ ३२०१] || १ जून || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} १७ धावांनी विजयी |} ==जून== ===२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी=== {{main|२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-pentangular-series-in-japan-2025-1485391/points-table-standings |title=Women's T20 Pentangular Series (in Japan) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=7 June 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=HK |team2=JPN |team3=CHN |team4=PHI |team5=MNG |win_CHN=2|loss_CHN=1|nr_CHN=1|rs_CHN=154|or_CHN=42.3|rc_CHN=176|ob_CHN=60 |win_HK=2|loss_HK=0|nr_HK=2|rs_HK=161|or_HK=20.5|rc_HK=141|ob_HK=29 |win_JPN=2|loss_JPN=1|nr_JPN=1|rs_JPN=244|or_JPN=49|rc_JPN=180|ob_JPN=49 |win_MNG=0|loss_MNG=3|nr_MNG=1|rs_MNG=155|or_MNG=60|rc_MNG=275|ob_MNG=40 |win_PHI=1|loss_PHI=2|nr_PHI=1|rs_PHI=241|or_PHI=60|rc_PHI=183|ob_PHI=54.2 |name_CHN={{crw|CHN}} |name_HK={{crw|HK}} |name_JPN={{crw|JPN}} |name_MNG={{crw|MNG}} |name_PHI={{crw|PHI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485404.html मटी२०आ २३२३अ] || ३ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|MNG}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485405.html मटी२०आ २३२३ब] || ३ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|HK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485406.html मटी२०आ २३२७] || ४ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|HK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|HK}} १९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485407.html मटी२०आ २३२८] || ४ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|CHN}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485408.html मटी२०आ २३३२अ] || ५ जून || {{crw|HK}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485409.html मटी२०आ २३३३] || ५ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|MNG}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|CHN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485410.html मटी२०आ २३३७] || ६ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|CHN}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|JPN}} २४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485411.html मटी२०आ २३३८] || ६ जून || {{crw|MNG}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|PHI}} ११८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485412.html मटी२०आ २३४२] || ७ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|JPN}} ५९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485413.html मटी२०आ २३४३] || ७ जून || {{crw|HK}} || {{crw|MNG}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|HK}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485414.html मटी२०आ २३४७] || ८ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|CHN}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485415.html मटी२०आ २३४८] || ८ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|HK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|JPN}} २२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | चौथ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489041.html मटी२०आ २३४९] || ८ जून || {{crw|MNG}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान २, सानो || {{crw|PHI}} ९ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा=== {{main|२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/kwibuka-women-s-twenty20-tournament-2025-1487668/points-table-standings |title=Kwibuka Women's Twenty20 Tournament - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=RWA |team2=UGA |team3=ZIM |team4=TAN |team5=NGA |team6=BRA |team7=MWI |team8=SLE |team9=CMR |win_BRA=4|loss_BRA=4|nr_BRA=0|rs_BRA=736|or_BRA=142.3|rc_BRA=687|ob_BRA=133.2 |win_CMR=1|loss_CMR=7|nr_CMR=0|rs_CMR=483|or_CMR=149|rc_CMR=910|ob_CMR=126.5 |win_MWI=1|loss_MWI=7|nr_MWI=0|rs_MWI=574|or_MWI=142|rc_MWI=760|ob_MWI=141.1 |win_NGA=5|loss_NGA=3|nr_NGA=0|rs_NGA=666|or_NGA=141|rc_NGA=593|ob_NGA=141 |win_RWA=7|loss_RWA=1|nr_RWA=0|rs_RWA=896|or_RWA=157.2|rc_RWA=652|ob_RWA=151.2 |win_SLE=1|loss_SLE=7|nr_SLE=0|rs_SLE=581|or_SLE=155.2|rc_SLE=806|ob_SLE=134.2 |win_TAN=5|loss_TAN=3|nr_TAN=0|rs_TAN=764|or_TAN=119.3|rc_TAN=552|ob_TAN=138.2 |win_UGA=6|loss_UGA=2|nr_UGA=0|rs_UGA=652|or_UGA=121.5|rc_UGA=580|ob_UGA=158.4 |win_ZIM=6|loss_ZIM=2|nr_ZIM=0|rs_ZIM=921|or_ZIM=145.1|rc_ZIM=733|ob_ZIM=148.4 |name_BRA={{crw|BRA}} |name_CMR={{crw|CMR}} |name_MWI={{crw|MWI}} |name_NGA={{crw|NGA}} |name_RWA={{crw|RWA}} |name_SLE={{crw|SLE}} |name_TAN={{crw|TAN}} |name_UGA={{crw|UGA}} |name_ZIM={{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487693.html मटी२०आ २३२४] || ३ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|CMR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ९१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487694.html दुसरा सामना] || ३ जून || {{crw|NGA}} || {{flagdeco|ZIM}} [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे अकरा]] || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487695.html मटी२०आ २३२५] || ३ जून || {{crw|SLE}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} १०५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487696.html मटी२०आ २३२६] || ३ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487697.html मटी२०आ २३२९] || ४ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ५५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487698.html मटी२०आ २३३०] || ४ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487699.html मटी२०आ २३३१] || ४ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ५ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487700.html मटी२०आ २३३२] || ४ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487701.html नववा सामना] || ५ जून || {{crw|UGA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} ४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487702.html मटी२०आ २३३४] || ५ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|CMR}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487703.html मटी२०आ २३३५] || ५ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487704.html मटी२०आ २३३६] || ५ जून || {{crw|NGA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487705.html तेरावा सामना] || ६ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ६२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487706.html मटी२०आ २३३९] || ६ जून || {{crw|SLE}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487707.html मटी२०आ २३४०] || ६ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|MWI}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487708.html मटी२०आ २३४१] || ६ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ४० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487709.html मटी२०आ २३४४] || ७ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487710.html मटी२०आ २३४५] || ७ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|SLE}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487711.html एकोणिसावा सामना] || ७ जून || {{crw|TAN}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ९ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487712.html मटी२०आ २३४६] || ७ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ३८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487713.html मटी२०आ २३५०] || ८ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} ५० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487714.html मटी२०आ २३५१] || ८ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487715.html मटी२०आ २३५२] || ८ जून || {{crw|NGA}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ३६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487716.html चोविसावा सामना] || ८ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487717.html मटी२०आ २३५४] || १० जून || {{crw|TAN}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} २० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487718.html मटी२०आ २३५५] || १० जून || {{crw|MWI}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ४६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487719.html सत्ताविसावा सामना] || १० जून || {{crw|CMR}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ८८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487720.html मटी२०आ २३५६] || १० जून || {{crw|RWA}} || {{crw|BRA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487721.html मटी२०आ २३५७] || ११ जून || {{crw|NGA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487722.html मटी२०आ २३५८] || ११ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487723.html मटी२०आ २३६१] || ११ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|CMR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ११२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487724.html बत्तिसावा सामना] || ११ जून || {{crw|SLE}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487725.html मटी२०आ २३६३] || १२ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ११९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487726.html मटी२०आ २३६४] || १२ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487727.html पस्तिसावा सामना] || १२ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487728.html मटी२०आ २३६७] || १२ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487729.html मटी२०आ २३६९] || १३ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487730.html दुसरा उपांत्य सामना] || १३ जून || {{crw|UGA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} १ धावेने विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487731.html मटी२०आ २३७३] || १४ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} २० धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487732.html अंतिम सामना] || १४ जून || {{crw|TAN}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ३२ धावांनी विजयी |} ===गर्न्सीचा जर्सी दौरा=== {{main|२०२५ टी२०आ आंतर-द्वीपीय मालिका#पुरुष मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतर-द्वीपीय – टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487813.html टी२०आ ३२०४] || ६ जून || [[ग्रेनव्हिल क्रिकेट मैदान]], [[सेंट सेव्हियर, जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{cr|GUE}} १३ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487814.html टी२०आ ३२०७] || ७ जून || [[ग्रेनव्हिल क्रिकेट मैदान]], [[सेंट सेव्हियर, जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{cr|JER}} ७ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487815.html टी२०आ ३२०९] || ७ जून || [[ग्रेनव्हिल क्रिकेट मैदान]], [[सेंट सेव्हियर, जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{cr|JER}} ३ धावांनी विजयी |} ===स्लोव्हेनियाचा सर्बिया दौरा=== {{main|स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाचा सर्बिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका (अ‍ॅड्रिया चषक) |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486789.html टी२०आ ३२०६] || ७ जून || लिसिच्जी जाराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] || {{cr|SRB}} ३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486790.html टी२०आ ३२०८] || ७ जून || लिसिच्जी जाराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] || {{cr|SRB}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486791.html टी२०आ ३२११] || ८ जून || लिसिच्जी जाराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] || {{cr|SRB}} २४ धावांनी विजयी |} ===अमेरिका महिला संघाचा नेदरलँड्स दौरा=== {{main|अमेरिका महिला क्रिकेट संघाचा नेदरलँड्स दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487651.html मटी२०आ २३४५अ] || ७ जून || [[व्हीआरए क्रिकेट मैदान]], [[आम्स्टेलव्हीन]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487652.html मटी२०आ २३५३] || ९–१० जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487653.html मटी२०आ २३६०] || ११ जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} ५३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487654.html मटी२०आ २३६६] || १२ जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487655.html मटी२०आ २३७१] || १३ जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} ७५ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक=== {{main|२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/central-europe-cup-2025-1483727/points-table-standings |title=Central Europe Cup - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=10 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=NOR |team3=CZE |win_AUT=3|loss_AUT=1|nr_AUT=0|rs_AUT=633|or_AUT=65.3|rc_AUT=484|ob_AUT=80 |win_CZE=0|loss_CZE=4|nr_CZE=0|rs_CZE=411|or_CZE=73|rc_CZE=654|ob_CZE=64.4 |win_NOR=3|loss_NOR=1|nr_NOR=0|rs_NOR=621|or_NOR=73|rc_NOR=527|ob_NOR=66.5 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_CZE={{cr|CZE}} |name_NOR={{cr|NOR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483731.html टी२०आ ३२१०] || ८ जून || {{cr|CZE}} || {{cr|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|AUT}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483732.html टी२०आ ३२१२] || ८ जून || {{cr|CZE}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|NOR}} ३७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483733.html टी२०आ ३२१४] || ९ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|NOR}} २२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483734.html टी२०आ ३२१५] || ९ जून || {{cr|CZE}} || {{cr|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|AUT}} १६१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483735.html टी२०आ ३२१६] || १० जून || {{cr|CZE}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|NOR}} ४१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483736.html टी२०आ ३२१७] || १० जून || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|AUT}} ९ गडी राखून विजयी |} ===कंबोडियाचा इंडोनेशिया दौरा=== {{main|कंबोडिया क्रिकेट संघाचा इंडोनेशिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488319.html टी२०आ ३२१९] || ११ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488320.html टी२०आ ३२२१] || १२ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488321.html टी२०आ ३२२२] || १२ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488322.html टी२०आ ३२२८] || १४ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488323.html टी२०आ ३२२९] || १४ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488324.html टी२०आ ३२३४] || १५ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488325.html टी२०आ ३२३५] || १५ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490239.html टी२०आ ३२४२] || १६ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ४ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला मध्य युरोप चषक=== {{main|२०२५ महिला मध्य युरोप चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source= |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=GIB |team3=CZE |win_AUT=4|loss_AUT=0|nr_AUT=0|rs_AUT=398|or_AUT=51.5|rc_AUT=331|ob_AUT=80 |win_CZE=0|loss_CZE=4|nr_CZE=0|rs_CZE=309|or_CZE=80|rc_CZE=438|ob_CZE=51.5 |win_GIB=2|loss_GIB=2|nr_GIB=0|rs_GIB=531|or_GIB=80|rc_GIB=475|ob_GIB=80 |name_AUT={{crw|AUT}} |name_GIB={{crw|GIB}} |name_CZE={{crw|CZE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483812.html मटी२०आ २३५९] || ११ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|GIB}} ५१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483813.html मटी२०आ २३६२] || ११ जून || {{crw|AUT}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} ५५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487658.html मटी२०आ २३६५] || १२ जून || {{crw|AUT}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} १७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487659.html मटी२०आ २३६८] || १२ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487660.html मटी२०आ २३७०] || १३ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|GIB}} ७७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487661.html मटी२०आ २३७२] || १३ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} ८ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका=== {{main|२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी#नो फ्रील्स आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} <!-- हा राऊंड-रॉबिन प्रकार नसल्यामुळे गुणतालिकेची आवश्यकता नाही. -->{| class="wikitable" ! colspan="6" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489583.html टी२०आ ३२२०] || ११ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489581.html टी२०आ ३२२३] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BAH}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} १०७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489582.html टी२०आ ३२२४] || १२ जून || {{cr|BER}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489584.html टी२०आ ३२२६] || १३ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489585.html टी२०आ ३२२७] || १३ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} १२६ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक=== {{main|२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nordic-t20-cup-2025-1488312/points-table-standings |title=Nordic T20 Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=15 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=DEN |team2=NOR |team3=SWE |team4=FIN |win_DEN=2|loss_DEN=1|nr_DEN=0|rs_DEN=544|or_DEN=60|rc_DEN=406|ob_DEN=57.3 |win_FIN=1|loss_FIN=2|nr_FIN=0|rs_FIN=267|or_FIN=60|rc_FIN=448|ob_FIN=60 |win_NOR=2|loss_NOR=1|nr_NOR=0|rs_NOR=422|or_NOR=57.3|rc_NOR=429|ob_NOR=60 |win_SWE=1|loss_SWE=2|nr_SWE=0|rs_SWE=458|or_SWE=60|rc_SWE=408|ob_SWE=60 |name_DEN={{cr|DEN}} |name_FIN={{cr|FIN}} |name_NOR={{cr|NOR}} |name_SWE={{cr|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488338.html टी२०आ ३२२५] || १३ जून || {{cr|DEN}} || {{cr|FIN}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|DEN}} १२१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488339.html टी२०आ ३२३०] || १४ जून || {{cr|FIN}} || {{cr|NOR}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|FIN}} ११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488340.html टी२०आ ३२३१] || १४ जून || {{cr|DEN}} || {{cr|SWE}} || कोगे क्रिकेट क्लब, [[कोगे]] || {{cr|DEN}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488341.html टी२०आ ३२३२] || १४ जून || {{cr|DEN}} || {{cr|NOR}} || कोगे क्रिकेट क्लब, [[कोगे]] || {{cr|NOR}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488342.html टी२०आ ३२३३] || १४ जून || {{cr|FIN}} || {{cr|SWE}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|SWE}} ७१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488343.html टी२०आ ३२३६] || १५ जून || {{cr|NOR}} || {{cr|SWE}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|NOR}} २ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स आमंत्रण स्पर्धा=== {{main|२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकक्लब्स<ref>{{cite web |url=https://cricclubs.com/cpng/viewLeaguePointstable.do?league=88&clubId=34550 |title=PacificAus Sports Invitational - PNG |work=Cricclubs |access-date=21 June 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=PNG |team2=AUS |team3=VAN |team4=SAM |win_AUS=5|loss_AUS=1|nr_AUS=0|nrr_AUS=1.422 |win_PNG=5|loss_PNG=1|nr_PNG=0|nrr_PNG=1.646 |win_SAM=0|loss_SAM=5|nr_SAM=1|nrr_SAM=-2.502 |win_VAN=1|loss_VAN=4|nr_VAN=1|nrr_VAN=-1.140 |name_AUS={{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ |name_PNG={{crw|PNG}} |name_SAM={{crw|SAM}} |name_VAN={{crw|VAN}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1437&clubId=34550 पहिला सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १५ जून || {{crw|PNG}} || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489042.html मटी२०आ २३७४] || १५ जून || {{crw|SAM}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || निकाल नाही |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1441&clubId=34550 तिसरा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १६ जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ४६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489043.html मटी२०आ २३७५] || १६ जून || {{crw|PNG}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489044.html मटी२०आ २३७६] || १७ जून || {{crw|PNG}} || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1446&clubId=34550 सहावा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १७ जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ६ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1448&clubId=34550 सातवा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १९ जून || {{crw|PNG}} || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489045.html मटी२०आ २३७७] || १९ जून || {{crw|SAM}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|VAN}} ९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489046.html मटी२०आ २३७८] || २० जून || {{crw|PNG}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३१ धावांनी विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1451&clubId=34550 दहावा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || २० जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ७ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1452&clubId=34550 अकरावा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || २१ जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489047.html मटी२०आ २३८०] || २१ जून || {{crw|PNG}} || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ९४ धावांनी विजयी |} ===डेन्मार्कमध्ये फिनलंड विरुद्ध नॉर्वे=== {{main|फिनलंड क्रिकेट संघाचा नॉर्वे दौरा (डेन्मार्कमध्ये), २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ सामना |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488344.html टी२०आ ३२३७] || १५ जून || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|FIN}} २२ धावांनी विजयी |} ===२०२५ स्कॉटलंड टी२०आ तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका#टी२०आ मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/scotland-tri-series-2025-1485935/points-table-standings |title=Scotland Tri-Series Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=20 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SCO |team2=NEP |team3=NED |win_NEP=2|loss_NEP=2|nr_NEP=0|nrr_NEP=-0.291 |win_NED=2|loss_NED=2|nr_NED=0|nrr_NED=-0.385 |win_SCO=2|loss_SCO=2|nr_SCO=0|nrr_SCO=0.672 |name_NED={{cr|NED}} |name_NEP={{cr|NEP}} |name_SCO={{cr|SCO}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485938.html टी२०आ ३२३९] || १५ जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NED}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|SCO}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485939.html टी२०आ ३२४३] || १६ जून || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || सामना बरोबरीत ({{cr|NED}} तिसऱ्या [[सुपर ओव्हर|सुपर ओव्हरमध्ये]] विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485940.html टी२०आ ३२४६] || १७ जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NEP}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485942.html टी२०आ ३२४७] || १८ जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NED}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NED}} १७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485941.html टी२०आ ३२५०] || १९ जून || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485943.html टी२०आ ३२५३] || २० जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|SCO}} ३४ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी=== {{main|२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-americas-region-final-2025-1488310/points-table-standings |title=ICC Men's T20 World Cup Americas Region Final - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=22 June 2025 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=CAN |team2=BER |team3=CAY |team4=BAH |win_CAN=6 |loss_CAN=0 |nr_CAN=0 |nrr_CAN=4.843 |win_BER=3 |loss_BER=3 |nr_BER=0 |nrr_BER=0.186 |win_CAY=3 |loss_CAY=3 |nr_CAY=0 |nrr_CAY=-0.705 |win_BAH=0 |loss_BAH=6 |nr_BAH=0 |nrr_BAH=-4.234 |name_CAN={{cr|CAN}} |name_BER={{cr|BER}} |name_CAY={{cr|CAY}} |name_BAH={{cr|BAH}} |result1=Q |res_col_header=पात्रता |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488326.html टी२०आ ३२४०] || १५ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ११० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488327.html टी२०आ ३२४१] || १५ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ३८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488328.html टी२०आ ३२४४] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ५० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488329.html टी२०आ ३२४५] || १६ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488330.html टी२०आ ३२४८] || १८ जून || {{cr|BER}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488331.html टी२०आ ३२४९] || १८ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BAH}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488332.html टी२०आ ३२५१] || १९ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} २६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488333.html टी२०आ ३२५२] || १९ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ४३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488334.html टी२०आ ३२५८] || २१ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BAH}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488335.html टी२०आ ३२५९] || २१ जून || {{cr|BER}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488336.html टी२०आ ३२६२] || २२ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488337.html टी२०आ ३२६३] || २२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ६ गडी राखून विजयी |} ===स्लोव्हेनियाचा हंगेरी दौरा=== {{main|स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाचा हंगेरी दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486786.html टी२०आ ३२५४] || २१ जून || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} १२२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486787.html टी२०आ ३२५६] || २१ जून || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ६२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486788.html टी२०आ ३२६०] || २२ जून || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ९ गडी राखून विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा लक्झेंबर्ग दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा लक्झेंबर्ग दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487631.html टी२०आ ३२५५] || २१ जून || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{cr|SUI}} ५७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487632.html टी२०आ ३२५७] || २१ जून || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{cr|SUI}} ११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487633.html टी२०आ ३२६१] || २२ जून || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{cr|LUX}} ७ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक=== {{main|२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="cont">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/continental-cup-2025-1490863/points-table-standings |title=Continental Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=27 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=ROM |team2=AUT |team3=HUN |win_AUT=1|loss_AUT=1|nr_AUT=0|rs_AUT=280|or_AUT=31.2|rc_AUT=280|ob_AUT=29.4 |win_HUN=0|loss_HUN=2|nr_HUN=0|rs_HUN=333|or_HUN=40|rc_HUN=343|ob_HUN=23.2 |win_ROM=2|loss_ROM=0|nr_ROM=0|rs_ROM=247|or_ROM=21.4|rc_ROM=237|ob_ROM=40 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_HUN={{cr|HUN}} |name_ROM={{cr|ROM}} }} {{col-2}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="cont" /> |show_tie=no |update=complete |team1=BEL |team2=MLT |team3=FRA |win_BEL=2|loss_BEL=0|nr_BEL=0|rs_BEL=377|or_BEL=40|rc_BEL=296|ob_BEL=40 |win_FRA=0|loss_FRA=2|nr_FRA=0|rs_FRA=267|or_FRA=40|rc_FRA=284|ob_FRA=33.4 |win_MLT=1|loss_MLT=1|nr_MLT=0|rs_MLT=240|or_MLT=33.4|rc_MLT=304|ob_MLT=40 |name_BEL={{cr|BEL}} |name_FRA={{cr|FRA}} |name_MLT={{cr|MLT}} }} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490882.html टी२०आ ३२६४] || २६ जून || {{cr|FRA}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|MLT}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490883.html टी२०आ ३२६५] || २६ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|AUT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490884.html टी२०आ ३२६६] || २६ जून || {{cr|BEL}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|BEL}} ६५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490885.html टी२०आ ३२६७] || २७ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|HUN}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|AUT}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490886.html टी२०आ ३२६८] || २७ जून || {{cr|BEL}} || {{cr|FRA}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|BEL}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490887.html टी२०आ ३२६९] || २७ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|HUN}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490888.html टी२०आ ३२७०] || २८ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|BEL}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490889.html टी२०आ ३२७१] || २८ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|MLT}} १३ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490891.html टी२०आ ३२७२] || २९ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|BEL}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|BEL}} ६३ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490892.html टी२०आ ३२७३] || २९ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|MLT}} ४७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490890.html टी२०आ ३२७४] || २९ जून || {{cr|FRA}} || {{cr|HUN}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|HUN}} ५२ धावांनी विजयी |} ==जुलै== ===इंडोनेशिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा=== {{main|इंडोनेशिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका (इंडो-सिंगा मैत्री चषक) |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490225.html मटी२०आ २३८५] || २ जुलै || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490226.html मटी२०आ २३८६] || ३ जुलै || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|IDN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490227.html मटी२०आ २३८८] || ५ जुलै || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|IDN}} १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} ===२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी=== {{main|२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/19287/season/2025 |title=ICC Men's T20 World Cup Europe Region Final Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=NED |team2=ITA |team3=JER |team4=SCO |team5=GUE |win_NED=3 |loss_NED=1 |nr_NED=0 |nrr_NED=1.281 |win_ITA=2 |loss_ITA=1 |nr_ITA=1 |nrr_ITA=0.612 |win_JER=2 |loss_JER=1 |nr_JER=1 |nrr_JER=0.306 |win_SCO=1 |loss_SCO=2 |nr_SCO=1 |nrr_SCO=-0.117 |win_GUE=0 |loss_GUE=3 |nr_GUE=1 |nrr_GUE=-2.517 |name_NED={{cr|NED}} |name_ITA={{cr|ITA}} |name_JER={{cr|JER}} |name_SCO={{cr|SCO}} |name_GUE={{cr|GUE}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्रता |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490471.html टी२०आ ३२७५] || ५ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|JER}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|NED}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490472.html टी२०आ ३२७७] || ५ जुलै || {{cr|GUE}} || {{cr|ITA}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490473.html टी२०आ ३२७९अ] || ६ जुलै || {{cr|GUE}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490474.html टी२०आ ३२८०अ] || ६ जुलै || {{cr|ITA}} || {{cr|JER}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490475.html टी२०आ ३२८६] || ८ जुलै || {{cr|GUE}} || {{cr|JER}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|JER}} २२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490476.html टी२०आ ३२८८] || ८ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|SCO}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490477.html टी२०आ ३२९१] || ९ जुलै || {{cr|ITA}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|ITA}} १२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490478.html टी२०आ ३२९२] || ९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|GUE}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|NED}} ७३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490479.html टी२०आ ३३०१] || ११ जुलै || {{cr|JER}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|JER}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490480.html टी२०आ ३३०३] || ११ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|ITA}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|NED}} ९ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ मलावी चार राष्ट्र टी२० चषक=== {{main|२०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-malawi-2025-1492875/points-table-standings |title=Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 July 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=BHR |team2=TAN |team3=GER |team4=MWI |win_BHR=4|loss_BHR=1|nr_BHR=1|rs_BHR=760|or_BHR=77.5|rc_BHR=711|ob_BHR=99.2 |win_GER=2|loss_GER=3|nr_GER=1|rs_GER=741|or_GER=94.4|rc_GER=798|ob_GER=96.5 |win_MWI=1|loss_MWI=4|nr_MWI=1|rs_MWI=611|or_MWI=100|rc_MWI=682|ob_MWI=78.1 |win_TAN=3|loss_TAN=2|nr_TAN=1|rs_TAN=842|or_TAN=96.1|rc_TAN=763|ob_TAN=94.2 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_GER={{cr|GER}} |name_MWI={{cr|MWI}} |name_TAN={{cr|TAN}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492880.html टी२०आ ३२७६] || ५ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|GER}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492882.html टी२०आ ३२७९] || ६ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} ७२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492881.html टी२०आ ३२८०] || ६ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} ४८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492883.html टी२०आ ३२८३] || ७ जुलै || {{cr|GER}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|GER}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492884.html टी२०आ ३२८४] || ७ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|BHR}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492879.html टी२०आ ३२८७] || ८ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492885.html टी२०आ ३२९०अ] || ९ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492886.html टी२०आ ३२९१अ] || ९ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492887.html टी२०आ ३२९६] || १० जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492888.html टी२०आ ३२९८] || १० जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|MWI}} ८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492889.html टी२०आ ३३०७] || १२ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|BHR}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492890.html टी२०आ ३३०९] || १२ जुलै || {{cr|GER}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492891.html टी२०आ ३३१३] || १३ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|GER}} ३७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492892.html टी२०आ ३३१४] || १३ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} १० गडी राखून विजयी |} ===जर्सी महिला संघाचा गर्न्सी दौरा=== {{main|२०२५ टी२०आ आंतर-द्वीपीय मालिका#महिला मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | आंतर-द्वीपीय – मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1493624.html मटी२०आ २३८९] || ५ जुलै || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || {{crw|JER}} ९० धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} ===२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-tri-nation-t20i-series-2025-1490851/points-table-standings |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=13 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=PHI |team2=IDN |team3=KOR |win_IDN=4|loss_IDN=4|nr_IDN=0|rs_IDN=1102|or_IDN=138.3|rc_IDN=1064|ob_IDN=149.2 |win_PHI=6|loss_PHI=2|nr_PHI=0|rs_PHI=1273|or_PHI=140.1|rc_PHI=1101|ob_PHI=160 |win_KOR=2|loss_KOR=6|nr_KOR=0|rs_KOR=946|or_KOR=159.2|rc_KOR=1156|ob_KOR=128.4 |name_IDN={{cr|IDN}} |name_PHI={{cr|PHI}} |name_KOR={{cr|KOR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490870.html टी२०आ ३२७८] || ६ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ५३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490871.html टी२०आ ३२८१] || ७ जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490872.html टी२०आ ३२८२] || ७ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490873.html टी२०आ ३२८५] || ८ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490874.html टी२०आ ३२८९] || ९ जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|KOR}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490875.html टी२०आ ३२९०] || ९ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490876.html टी२०आ ३२९३] || १० जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490877.html टी२०आ ३२९४] || १० जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ११२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490878.html टी२०आ ३३०४] || १२ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|KOR}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490879.html टी२०आ ३३०५] || १२ जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ८५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490880.html टी२०आ ३३१०] || १३ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490881.html टी२०आ ३३११] || १३ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ७ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-quadrangular-series-in-bulgaria-2025-1490847/points-table-standings |title=Women's T20 Quadrangular Series (in Bulgaria) 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=8 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=TUR |team2=GRE |team3=SRB |team4=BUL |win_BUL=0|loss_BUL=3|nr_BUL=0|rs_BUL=300|or_BUL=60|rc_BUL=511|ob_BUL=55.3 |win_GRE=2|loss_GRE=1|nr_GRE=0|rs_GRE=415|or_GRE=59.3|rc_GRE=372|ob_GRE=60 |win_SRB=1|loss_SRB=2|nr_SRB=0|rs_SRB=353|or_SRB=55.3|rc_SRB=416|ob_SRB=59.3 |win_TUR=3|loss_TUR=0|nr_TUR=0|rs_TUR=519|or_TUR=60|rc_TUR=288|ob_TUR=60 |name_BUL={{crw|BUL}} |name_GRE={{crw|GRE}} |name_SRB={{crw|SRB}} |name_TUR={{crw|TUR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490854.html मटी२०आ २३९०] || ७ जुलै || {{crw|GRE}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} २ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490855.html मटी२०आ २३९१] || ७ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|SRB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|SRB}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490856.html मटी२०आ २३९२] || ७ जुलै || {{crw|SRB}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} ६३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490857.html मटी२०आ २३९३] || ८ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|GRE}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|GRE}} ४४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490858.html मटी२०आ २३९४] || ८ जुलै || {{crw|GRE}} || {{crw|SRB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|GRE}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490859.html मटी२०आ २३९५] || ८ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} १६६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490860.html मटी२०आ २३९६] || ९ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|SRB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|SRB}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490861.html मटी२०आ २३९७] || ९ जुलै || {{crw|GRE}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} १० धावांनी विजयी |} ===२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bulgaria-tri-nation-t20i-series-2025-1491601/points-table-standings |title=Bulgaria Tri-Nation T20I Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=GIB |team2=BUL |team3=TUR |win_BUL=2|loss_BUL=2|nr_BUL=0|rs_BUL=839|or_BUL=69.1|rc_BUL=897|ob_BUL=78.4 |win_GIB=3|loss_GIB=1|nr_GIB=0|rs_GIB=816|or_GIB=74|rc_GIB=803|ob_GIB=74.2 |win_TUR=1|loss_TUR=3|nr_TUR=0|rs_TUR=774|or_TUR=80|rc_TUR=729|ob_TUR=70.1 |name_BUL={{cr|BUL}} |name_GIB={{cr|GIB}} |name_TUR={{cr|TUR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491604.html टी२०आ ३२९५] || १० जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|GIB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|GIB}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491605.html टी२०आ ३२९७] || १० जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|BUL}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491606.html टी२०आ ३३००] || ११ जुलै || {{cr|GIB}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|GIB}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491607.html टी२०आ ३३०२] || ११ जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|GIB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|BUL}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491608.html टी२०आ ३३०६] || १२ जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|TUR}} ५९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491609.html टी२०आ ३३०८] || १२ जुलै || {{cr|GIB}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|GIB}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491610.html टी२०आ ३३१२] || १३ जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|GIB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|BUL}} ८ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका=== {{main|२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pearl-of-africa-t20i-series-2025-1494081/points-table-standings |title=Pearl of Africa T20I Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=27 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete (नामिबिया अ संघाचे सामने गुणतालिकेत समाविष्ट नाहीत) |team1=UGA |team2=UAE |team3=KEN |team4=NGA |win_KEN=2|loss_KEN=4|nr_KEN=0|rs_KEN=696|or_KEN=115.1|rc_KEN=745|ob_KEN=108 |win_NGA=0|loss_NGA=6|nr_NGA=0|rs_NGA=541|or_NGA=114|rc_NGA=733|ob_NGA=98 |win_UGA=6|loss_UGA=0|nr_UGA=0|rs_UGA=887|or_UGA=116.1|rc_UGA=729|ob_UGA=118 |win_UAE=4|loss_UAE=2|nr_UAE=0|rs_UAE=744|or_UAE=98.4|rc_UAE=661|ob_UAE=120 |name_KEN={{cr|KEN}} |name_NGA={{cr|NGA}} |name_UGA={{cr|UGA}} |name_UAE={{cr|UAE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494106.html पहिला सामना] || १७ जुलै || {{flagdeco|UGA}} [[युगांडा क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|NAM|name=नामिबिया अ}} २ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494115.html टी२०आ ३३१९] || १७ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} २० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494116.html टी२०आ ३३२२] || १८ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ७७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494105.html टी२०आ ३३२३] || १८ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ४० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494117.html पाचवा सामना] || १९ जुलै || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|NAM|name=नामिबिया अ}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494108.html टी२०आ ३३३०] || १९ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494118.html टी२०आ ३३४०] || २१ जुलै || {{cr|NGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494103.html टी२०आ ३३४१] || २१ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|KEN}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} २८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494107.html नववा सामना] || २२ जुलै || {{cr|KEN}} || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} ३ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494583.html टी२०आ ३३४६] || २२ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ३८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494110.html टी२०आ ३३५४] || २३ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494109.html बारावा सामना] || २३ जुलै || {{flagdeco|UGA}} [[युगांडा क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA|name=युगांडा अ}} ३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494114.html टी२०आ ३३६३] || २५ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|KEN}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494104.html चौदावा सामना] || २५ जुलै || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|NGA}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494113.html टी२०आ ३३७२] || २६ जुलै || {{cr|NGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ५३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494112.html सोळावा सामना] || २६ जुलै || {{cr|KEN}} || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} ३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494584.html टी२०आ ३३८०] || २७ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494111.html टी२०आ ३३८२] || २७ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ८ धावांनी विजयी |} ===२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी=== {{main|२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-pacific-cricket-champions-trophy-2025-1494077/points-table-standings |title=Asia Pacific Cricket Champions Trophy 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=24 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=MAS |team2=HK |team3=SIN |team4=SAM |win_HK=4|loss_HK=2|nr_HK=0|rs_HK=1031|or_HK=119.4|rc_HK=875|ob_HK=113 |win_MAS=6|loss_MAS=0|nr_MAS=0|rs_MAS=915|or_MAS=90.1|rc_MAS=837|ob_MAS=120 |win_SAM=0|loss_SAM=6|nr_SAM=0|rs_SAM=790|or_SAM=120|rc_SAM=906|ob_SAM=105.5 |win_SIN=2|loss_SIN=4|nr_SIN=0|rs_SIN=820|or_SIN=118.4|rc_SIN=938|ob_SIN=109.4 |name_HK={{cr|HK}} |name_MAS={{cr|MAS}} |name_SAM={{cr|SAM}} |name_SIN={{cr|SIN}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494090.html टी२०आ ३३२०] || १८ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html टी२०आ ३३२१] || १८ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494092.html टी२०आ ३३२७] || १९ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494093.html टी२०आ ३३२८] || १९ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ५४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494094.html टी२०आ ३३३३] || २० जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|HK}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494095.html टी२०आ ३३३४] || २० जुलै || {{cr|MAS}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494096.html टी२०आ ३३४३] || २२ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html टी२०आ ३३४४] || २२ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494098.html टी२०आ ३३५२] || २३ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494099.html टी२०आ ३३५३] || २३ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494100.html टी२०आ ३३५८] || २४ जुलै || {{cr|MAS}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494101.html टी२०आ ३३५९] || २४ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|HK}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ५२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494102.html टी२०आ ३३७०] || २६ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} १० गडी राखून विजयी |} ===२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/rwanda-tri-nation-t20i-series-2025-1495448/points-table-standings |title=Rwanda Tri-Nation T20I Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=26 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=BHR |team2=MWI |team3=RWA |win_BHR=8|loss_BHR=0|nr_BHR=0|rs_BHR=1151|or_BHR=143.1|rc_BHR=870|ob_BHR=160 |win_MWI=2|loss_MWI=6|nr_MWI=0|rs_MWI=1015|or_MWI=156.5|rc_MWI=1067|ob_MWI=143.3 |win_RWA=2|loss_RWA=6|nr_RWA=0|rs_RWA=896|or_RWA=155.5|rc_RWA=1125|ob_RWA=152.2 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_MWI={{cr|MWI}} |name_RWA={{cr|RWA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495453.html टी२०आ ३३२५] || १८ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495454.html टी२०आ ३३२९] || १९ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495455.html टी२०आ ३३३१] || १९ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495456.html टी२०आ ३३३५] || २० जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495457.html टी२०आ ३३३७] || २० जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495458.html टी२०आ ३३४५] || २२ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495459.html टी२०आ ३३४८] || २२ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ११२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495460.html टी२०आ ३३५५] || २३ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|MWI}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495461.html टी२०आ ३३५६] || २३ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495462.html टी२०आ ३३६४] || २५ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ११४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495463.html टी२०आ ३३६६] || २५ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495464.html टी२०आ ३३७५] || २६ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|MWI}} ९ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495465.html टी२०आ ३३८३] || २७ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ९४ धावांनी विजयी |} ===२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/finland-women-s-t20i-tri-series-2025-1494571/points-table-standings |title=Finland Women's T20I Tri-Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=20 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SUI |team2=FIN |team3=EST |win_EST=1|loss_EST=3|nr_EST=0|rs_EST=429|or_EST=80|rc_EST=477|ob_EST=74.2 |win_FIN=1|loss_FIN=3|nr_FIN=0|rs_FIN=411|or_FIN=75.1|rc_FIN=444|ob_FIN=71.1 |win_SUI=4|loss_SUI=0|nr_SUI=0|rs_SUI=510|or_SUI=72.2|rc_SUI=429|ob_SUI=80 |name_EST={{crw|EST}} |name_FIN={{crw|FIN}} |name_SUI={{crw|SUI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494575.html मटी२०आ २४००] || १८ जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494576.html मटी२०आ २४०१] || १८ जुलै || {{crw|EST}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494577.html मटी२०आ २४०२] || १९ जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|EST}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|FIN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494578.html मटी२०आ २४०३] || १९ जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494579.html मटी२०आ २४०४] || १९ जुलै || {{crw|EST}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ७६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494580.html मटी२०आ २४०५] || २० जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|EST}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|EST}} ३३ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494581.html मटी२०आ २४०८] || २० जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} १० गडी राखून विजयी |} ===सौदी अरेबियाचा कतार दौरा=== {{main|सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाचा कतार दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494765.html टी२०आ ३३२६] || १८ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} १ धावेने विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494766.html टी२०आ ३३३२] || १९ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494767.html टी२०आ ३३४२] || २१ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494768.html टी२०आ ३३५०] || २२ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} ३२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494769.html टी२०आ ३३५७] || २३ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || सामना बरोबरीत ({{cr|SAU}} [[सुपर ओव्हर|सुपर ओव्हरमध्ये]] विजयी) |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग दोन=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन}} ====गट अ गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/22553/season/2025 |title=ICC Women's T20 World Cup Africa Region Division Two Qualifier Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=RWA |team2=MWI |team3=CMR |team4=LES |win_RWA=3 |loss_RWA=0 |nr_RWA=0 |nrr_RWA=4.915 |win_MWI=2 |loss_MWI=1 |nr_MWI=0 |nrr_MWI=1.283 |win_CMR=1 |loss_CMR=2 |nr_CMR=0 |nrr_CMR=-0.875 |win_LES=0 |loss_LES=3 |nr_LES=0 |nrr_LES=-4.591 |name_RWA={{crw|RWA}} |name_MWI={{crw|MWI}} |name_CMR={{crw|CMR}} |name_LES={{crw|LES}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} ====गट ब गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |show_tie=no |update=complete |team1=SLE |team2=BOT |team3=MOZ |team4=ESW |win_SLE=3 |loss_SLE=0 |nr_SLE=0 |nrr_SLE=4.587 |win_BOT=2 |loss_BOT=1 |nr_BOT=0 |nrr_BOT=2.837 |win_MOZ=1 |loss_MOZ=2 |nr_MOZ=0 |nrr_MOZ=-1.026 |win_ESW=0 |loss_ESW=3 |nr_ESW=0 |nrr_ESW=-5.800 |name_SLE={{crw|SLE}} |name_BOT={{crw|BOT}} |name_MOZ={{crw|MOZ}} |name_ESW={{crw|ESW}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html मटी२०आ २४०६] || २० जुलै || {{crw|LES}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html मटी२०आ २४०७] || २० जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} १११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html मटी२०आ २४०९] || २० जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|MWI}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MWI}} ३८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html मटी२०आ २४१०] || २० जुलै || {{crw|MOZ}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ७७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html मटी२०आ २४१२] || २१ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html मटी२०आ २४१३] || २१ जुलै || {{crw|MWI}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} ६७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html मटी२०आ २४१४] || २१ जुलै || {{crw|ESW}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} १४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html मटी२०आ २४१५] || २१ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|LES}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|CMR}} ५५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html मटी२०आ २४१७] || २३ जुलै || {{crw|LES}} || {{crw|MWI}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MWI}} १०६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html मटी२०आ २४१८] || २३ जुलै || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ८८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html मटी२०आ २४१९] || २३ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html मटी२०आ २४२०] || २३ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} १० गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीच्या सामन्याचे उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html मटी२०आ २४२३] || २४ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|CMR}} १४० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html मटी२०आ २४२४] || २४ जुलै || {{crw|LES}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ३ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html मटी२०आ २४२२] || २४ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html मटी२०आ २४२५] || २४ जुलै || {{crw|MWI}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ६ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html मटी२०आ २४२६] || २६ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|MWI}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ६५ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | सातव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html मटी२०आ २४२७] || २६ जुलै || {{crw|ESW}} || {{crw|LES}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|LES}} ४८ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html मटी२०आ २४२८] || २६ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|CMR}} २ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html मटी२०आ २४२९] || २६ जुलै || {{crw|RWA}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} ५१ धावांनी विजयी |} ===२०२५ बुडापेस्ट चषक=== {{main|२०२५ बुडापेस्ट चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=26 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=ROM |team3=HUN |team4=LUX |win_AUT=3|loss_AUT=0|nr_AUT=0|rs_AUT=543|or_AUT=51.5|rc_AUT=475|ob_AUT=60 |win_HUN=1|loss_HUN=2|nr_HUN=0|rs_HUN=409|or_HUN=60|rc_HUN=341|ob_HUN=46 |win_LUX=0|loss_LUX=3|nr_LUX=0|rs_LUX=390|or_LUX=60|rc_LUX=571|ob_LUX=60 |win_ROM=2|loss_ROM=1|nr_ROM=0|rs_ROM=400|or_ROM=48|rc_ROM=355|ob_ROM=53.5 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_HUN={{cr|HUN}} |name_LUX={{cr|LUX}} |name_ROM={{cr|ROM}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495654.html टी२०आ ३३६२] || २५ जुलै || {{cr|AUT}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|AUT}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495655.html टी२०आ ३३६५] || २५ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|ROM}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495656.html टी२०आ ३३६८] || २५ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|LUX}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ७० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495657.html टी२०आ ३३७१] || २६ जुलै || {{cr|LUX}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|ROM}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495658.html टी२०आ ३३७३] || २६ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|AUT}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495659.html टी२०आ ३३७७] || २६ जुलै || {{cr|AUT}} || {{cr|LUX}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|AUT}} ६६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495660.html टी२०आ ३३७९] || २७ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|LUX}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ३७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495661.html टी२०आ ३३८१] || २७ जुलै || {{cr|AUT}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || निकाल नाही |} ===फिनलंडचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494770.html टी२०आ ३३६७] || २५ जुलै || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html टी२०आ ३३७६] || २६ जुलै || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494772.html टी२०आ ३३८४] || २७ जुलै || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} ५ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ बाल्टिक चषक=== {{main|२०२५ बाल्टिक चषक}} <!-- एका सामन्याला टी२०आ दर्जा असल्यामुळे ही स्पर्धा येथे समाविष्ट केली आहे; तो सामना द्विपक्षीय मालिकेतही समाविष्ट असल्याने त्याची पुनरावृत्ती होते. -->{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकहीरोज<ref>{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/point-table |title=Baltic Cup 2025 |work=Cricheroes |access-date=27 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=EST |team2=FIN |team3=LAT |team4=LTU |win_EST=3|loss_EST=0|nr_EST=0|rs_EST=480|or_EST=57|rc_EST=281|ob_EST=60 |win_FIN=2|loss_FIN=1|nr_FIN=0|rs_FIN=418|or_FIN=60|rc_FIN=299|ob_FIN=57 |win_LAT=1|loss_LAT=2|nr_LAT=0|rs_LAT=464|or_LAT=60|rc_LAT=422|ob_LAT=60 |win_LTU=0|loss_LTU=3|nr_LTU=0|rs_LTU=189|or_LTU=60|rc_LTU=549|ob_LTU=60 |name_EST={{cr|EST}} |name_FIN={{cr|FIN}} |name_LAT={{cr|LAT}} |name_LTU={{cr|LTU}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449564/baltic-cup-2025/lithuania-vs-estonia/summary पहिला सामना] || २६ जुलै || {{cr|EST}} || {{cr|LTU}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} १५४ धावांनी विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449566/baltic-cup-2025/finland-vs-latvia/summary दुसरा सामना] || २६ जुलै || {{cr|FIN}} || {{cr|LAT}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} ४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html टी२०आ ३३७६] || २६ जुलै || {{cr|EST}} || {{cr|FIN}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449570/baltic-cup-2025/lithuania-vs-latvia/summary चौथा सामना] || २६ जुलै || {{cr|LAT}} || {{cr|LTU}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{cr|LAT}} ९० धावांनी विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449571/baltic-cup-2025/latvia-vs-estonia/summary पाचवा सामना] || २७ जुलै || {{cr|EST}} || {{cr|LAT}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} ४४ धावांनी विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449575/baltic-cup-2025/lithuania-vs-finland/summary सहावा सामना] || २७ जुलै || {{cr|FIN}} || {{cr|LTU}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} ११६ धावांनी विजयी |} ==ऑगस्ट== ===जिब्राल्टर महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496809.html मटी२०आ २४३०] || २ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{crw|EST}} २६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496810.html मटी२०आ २४३१] || २ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{crw|GIB}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496811.html मटी२०आ २४३२] || ३ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{crw|GIB}} ३४ धावांनी विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html टी२०आ ३३८७] || २ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|SUI}} ७२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494774.html टी२०आ ३३८९] || ३ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|SUI}} १५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494775.html टी२०आ ३३९०] || ३ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|SUI}} ४१ धावांनी विजयी |} ===सायप्रसचा क्रोएशिया दौरा=== {{main|सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html टी२०आ ३३९२] || ७ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ५८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496829.html टी२०आ ३३९४] || ७ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496830.html टी२०आ ३३९६] || ८ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496831.html टी२०आ ३३९८] || ८ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ५२ धावांनी विजयी |} ===२०२५ व्हायकिंग चषक=== {{main|२०२५ व्हायकिंग चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/viking-cup-2025-1496812/points-table-standings |title=Viking Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=9 August 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=NOR |team3=SWE |team4=FRA |win_AUT=3|loss_AUT=0|nr_AUT=0|rs_AUT=399|or_AUT=54.3|rc_AUT=385|ob_AUT=60 |win_FRA=0|loss_FRA=3|nr_FRA=0|rs_FRA=406|or_FRA=60|rc_FRA=468|ob_FRA=59.4 |win_NOR=2|loss_NOR=1|nr_NOR=0|rs_NOR=404|or_NOR=60|rc_NOR=364|ob_NOR=56.4 |win_SWE=1|loss_SWE=2|nr_SWE=0|rs_SWE=454|or_SWE=60|rc_SWE=446|ob_SWE=58.1 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_FRA={{cr|FRA}} |name_NOR={{cr|NOR}} |name_SWE={{cr|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496819.html टी२०आ ३३९३] || ७ ऑगस्ट || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496820.html टी२०आ ३३९५] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|FRA}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|SWE}} ३४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496822.html टी२०आ ३३९७] || ८ ऑगस्ट || {{cr|FRA}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|NOR}} २२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496821.html टी२०आ ३३९९] || ८ ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|AUT}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496823.html टी२०आ ३४००] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|NOR}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496824.html टी२०आ ३४०१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|AUT}} || {{cr|FRA}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ६ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496825.html टी२०आ ३४०२] || १० ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|FRA}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|FRA}} २ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496826.html टी२०आ ३४०४] || १० ऑगस्ट || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ८ गडी राखून विजयी |} ===कंबोडिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा=== {{main|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका (महिला मैत्री चषक) |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498203.html मटी२०आ २४३६] || १३ ऑगस्ट || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|SIN}} १२५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498204.html मटी२०आ २४३७] || १४ ऑगस्ट || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|SIN}} ११४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498205.html मटी२०आ २४३८] || १६ ऑगस्ट || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|SIN}} १०२ धावांनी विजयी |} ===पापुआ न्यू गिनीचा गर्न्सी दौरा=== {{main|२०२५ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (जर्सी)#गर्न्सी विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ सामना |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498689.html टी२०आ ३४०६] || १४ ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || {{cr|PNG}} ६ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=युरोपियन क्रिकेट नेटवर्क<ref>{{cite web |url=https://www.ecn.cricket/series/ecn-norway-t20i-2025-9900/standings |title=ECN Norway T20I Tri-Series, 2025 Standings |work=European Cricket Network |access-date=17 August 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=NOR |team2=SWE |team3=HUN |win_HUN=0|loss_HUN=2|nr_HUN=0|rs_HUN=265|or_HUN=40|rc_HUN=376|ob_HUN=40 |win_NOR=2|loss_NOR=0|nr_NOR=0|rs_NOR=309|or_NOR=38.3|rc_NOR=276|ob_NOR=40 |win_SWE=1|loss_SWE=1|nr_SWE=0|rs_SWE=340|or_SWE=40|rc_SWE=262|ob_SWE=38.3 |name_HUN={{cr|HUN}} |name_NOR={{cr|NOR}} |name_SWE={{cr|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496827.html टी२०आ ३४०८] || १७ ऑगस्ट || {{cr|NOR}} || {{cr|SWE}} || स्टुबेरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] || {{cr|NOR}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498191.html टी२०आ ३४०९] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SWE}} || स्टुबेरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] || {{cr|SWE}} ७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498192.html टी२०आ ३४१०] || १७ ऑगस्ट || {{cr|NOR}} || {{cr|HUN}} || स्टुबेरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] || {{cr|NOR}} ३२ धावांनी विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग एक=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498196/season/2025/icc-womens-t20-world-cup-europe-division-1-qualifier |title=ICC Women's T20 World Cup Europe Division 1 Qualifier Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=IRE |team2=NED |team3=ITA |team4=GER |win_IRE=6|loss_IRE=0|nr_IRE=0|nrr_IRE=3.309 |win_NED=4|loss_NED=2|nr_NED=0|nrr_NED=2.833 |win_ITA=2|loss_ITA=4|nr_ITA=0|nrr_ITA=-0.906 |win_GER=0|loss_GER=6|nr_GER=0|nrr_GER=-5.611 |name_IRE={{crw|IRE}} |name_NED={{crw|NED}} |name_ITA={{crw|ITA}} |name_GER={{crw|GER}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्रता |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498206.html मटी२०आ २४३९] || २० ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} ४३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498207.html मटी२०आ २४४०] || २० ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498208.html मटी२०आ २४४१] || २१ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498209.html मटी२०आ २४४२] || २१ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|ITA}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498210.html मटी२०आ २४४३] || २३ ऑगस्ट || {{crw|IRE}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ६३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498211.html मटी२०आ २४४४] || २३ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|GER}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} २०२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498212.html मटी२०आ २४४५] || २४ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} १७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498213.html मटी२०आ २४४६] || २४ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498214.html मटी२०आ २४४७] || २६ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|ITA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498215.html मटी२०आ २४४८] || २६ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498216.html मटी२०आ २४४९] || २७ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|GER}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} ६५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498217.html मटी२०आ २४५०] || २७ ऑगस्ट || {{crw|IRE}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ३३ धावांनी विजयी |} ===चेक प्रजासत्ताकाचा रोमानिया दौरा=== {{main|चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499011.html टी२०आ ३४११] || २१ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|CZE}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499012.html टी२०आ ३४१२] || २१ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499013.html टी२०आ ३४१३] || २२ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} २५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499014.html टी२०आ ३४१४] || २२ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|CZE}} ४ गडी राखून विजयी |} ===बेल्जियमचा ऑस्ट्रिया दौरा=== {{main|बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498696.html टी२०आ ३४१५] || २३ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498697.html टी२०आ ३४१६] || २३ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ३८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498698.html टी२०आ ३४१७] || २४ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498699.html टी२०आ ३४१८] || २४ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ पूर्व युरोप चषक=== {{main|२०२५ पूर्व युरोप चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/eastern-europe-cup-2025-1499540/points-table-standings |title=Eastern Europe Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=31 August 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=SRB |team2=HUN |team3=CRO |win_CRO=0|loss_CRO=3|nr_CRO=1|rs_CRO=470|or_CRO=60|rc_CRO=559|ob_CRO=58.3 |win_HUN=1|loss_HUN=2|nr_HUN=1|rs_HUN=396|or_HUN=53.4|rc_HUN=401|ob_HUN=50.3 |win_SRB=4|loss_SRB=0|nr_SRB=0|rs_SRB=599|or_SRB=69|rc_SRB=505|ob_SRB=73.4 |name_CRO={{cr|CRO}} |name_HUN={{cr|HUN}} |name_SRB={{cr|SRB}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499544.html टी२०आ ३४१९] || २९ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499545.html टी२०आ ३४२०] || २९ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|CRO}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499546.html टी२०आ ३४२२] || ३० ऑगस्ट || {{cr|CRO}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ८४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499547.html टी२०आ ३४२३] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ५ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499548.html टी२०आ ३४२५अ] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|CRO}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499549.html टी२०आ ३४२८] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|CRO}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499550.html टी२०आ ३४३०] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ३४ धावांनी विजयी |} ===२०२५ महिला नॉर्डिक चषक=== {{main|२०२५ महिला नॉर्डिक चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nordic-women-t20-cup-2025-1499015/points-table-standings |title=Nordic Women T20 Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=31 August 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=GER |team2=SWE |team3=DEN |team4=NOR |team5=FIN |win_DEN=2|loss_DEN=2|nr_DEN=0|rs_DEN=335|or_DEN=69.3|rc_DEN=400|ob_DEN=80 |win_FIN=0|loss_FIN=4|nr_FIN=0|rs_FIN=351|or_FIN=80|rc_FIN=430|ob_FIN=65.4 |win_GER=4|loss_GER=0|nr_GER=0|rs_GER=559|or_GER=72.2|rc_GER=342|ob_GER=80 |win_NOR=1|loss_NOR=3|nr_NOR=0|rs_NOR=311|or_NOR=78.4|rc_NOR=484|ob_NOR=74.5 |win_SWE=3|loss_SWE=1|nr_SWE=0|rs_SWE=520|or_SWE=80|rc_SWE=420|ob_SWE=80 |name_DEN={{crw|DEN}} |name_FIN={{crw|FIN}} |name_GER={{crw|GER}} |name_NOR={{crw|NOR}} |name_SWE={{crw|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499021.html मटी२०आ २४५१] || २९ ऑगस्ट || {{crw|FIN}} || {{crw|GER}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499022.html मटी२०आ २४५२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|NOR}} || {{crw|SWE}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|SWE}} ९४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499023.html मटी२०आ २४५३] || ३० ऑगस्ट || {{crw|FIN}} || {{crw|NOR}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|NOR}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499024.html मटी२०आ २४५४] || ३० ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|SWE}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|SWE}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499025.html मटी२०आ २४५५] || ३० ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|FIN}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|DEN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499026.html मटी२०आ २४५६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|NOR}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ७८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499027.html मटी२०आ २४५९] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|NOR}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|DEN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499028.html मटी२०आ २४६०] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|SWE}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ७४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499030.html मटी२०आ २४६३] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|FIN}} || {{crw|SWE}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|SWE}} ७३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499029.html मटी२०आ २४६४] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|GER}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ६४ धावांनी विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा गर्न्सी दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498690.html टी२०आ ३४२४] || ३० ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498691.html टी२०आ ३४२७] || ३० ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498692.html टी२०आ ३४२९] || ३१ ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || {{cr|GUE}} ७ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग एक=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग एक}} {{col-begin|width=100%}} {{col-2}} ====गट अ==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv1">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/24133/season/2025/icc-womens-t20-world-cup-africa-region-division-one-qualifier |title=ICC Women's T20 World Cup Africa Region Division One Qualifier Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=ZIM |team2=NAM |team3=NGA |team4=SLE |win_ZIM=3|loss_ZIM=0|nr_ZIM=0|nrr_ZIM=2.173 |win_NAM=2|loss_NAM=1|nr_NAM=0|nrr_NAM=3.377 |win_NGA=1|loss_NGA=2|nr_NGA=0|nrr_NGA=0.040 |win_SLE=0|loss_SLE=3|nr_SLE=0|nrr_SLE=-5.442 |name_ZIM={{crw|ZIM}} |name_NAM={{crw|NAM}} |name_NGA={{crw|NGA}} |name_SLE={{crw|SLE}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {{col-2}} ====गट ब==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv1" /> |show_tie=no |update=complete |team1=TAN |team2=UGA |team3=RWA |team4=KEN |win_TAN=3|loss_TAN=0|nr_TAN=0|nrr_TAN=0.817 |win_UGA=2|loss_UGA=1|nr_UGA=0|nrr_UGA=0.536 |win_RWA=1|loss_RWA=2|nr_RWA=0|nrr_RWA=-0.545 |win_KEN=0|loss_KEN=3|nr_KEN=0|nrr_KEN=-0.795 |name_TAN={{crw|TAN}} |name_UGA={{crw|UGA}} |name_RWA={{crw|RWA}} |name_KEN={{crw|KEN}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" | गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html मटी२०आ २४५७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|NGA}} || {{crw|SLE}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|NGA}} ९६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html मटी२०आ २४५८] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|KEN}} || {{crw|RWA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|RWA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html मटी२०आ २४६१] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|NAM}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} ३२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html मटी२०आ २४६२] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|TAN}} || {{crw|UGA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} १ धावेने विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html मटी२०आ २४६६] || १ सप्टेंबर || {{crw|SLE}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html मटी२०आ २४६७] || १ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|TAN}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html मटी२०आ २४६९] || १ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|NGA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html मटी२०आ २४७०] || १ सप्टेंबर || {{crw|RWA}} || {{crw|UGA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html मटी२०आ २४७२] || ३ सप्टेंबर || {{crw|RWA}} || {{crw|TAN}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html मटी२०आ २४७३] || ३ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|SLE}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} १५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html मटी२०आ २४७४] || ३ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|UGA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html मटी२०आ २४७५] || ३ सप्टेंबर || {{crw|NGA}} || {{crw|ZIM}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} १० गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498719.html मटी२०आ २४७७] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UGA}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498721.html मटी२०आ २४८०] || ४ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|TAN}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या ते आठव्या स्थानांसाठीचे उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html मटी२०आ २४७८] || ४ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|NGA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|KEN}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html मटी२०आ २४८१] || ४ सप्टेंबर || {{crw|RWA}} || {{crw|SLE}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|RWA}} ५० धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | सातव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html मटी२०आ २४८४] || ६ सप्टेंबर || {{crw|NGA}} || {{crw|SLE}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NGA}} ८५ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html मटी२०आ २४८७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|RWA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|RWA}} ६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498723.html मटी२०आ २४८५] || ६ सप्टेंबर || {{crw|TAN}} || {{crw|UGA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} ६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498726.html मटी२०आ २४८८] || ६ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} ९ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-icc-t20-tri-series-2025-1500621/points-table-standings |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=4 September 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=BRA |team2=IOM |team3=JER |win_BRA=4|loss_BRA=0|nr_BRA=1|rs_BRA=393|or_BRA=46.1|rc_BRA=261|ob_BRA=67 |win_IOM=1|loss_IOM=2|nr_IOM=1|rs_IOM=193|or_IOM=54.1|rc_IOM=300|ob_IOM=43.4 |win_JER=0|loss_JER=3|nr_JER=2|rs_JER=289|or_JER=47|rc_JER=324|ob_JER=36.4 |name_BRA={{crw|BRA}} |name_IOM={{crw|IOM}} |name_JER={{crw|JER}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500635.html मटी२०आ २४६५] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BRA}} || {{crw|IOM}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500636.html मटी२०आ २४६८] || १ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|IOM}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} १०५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500637.html मटी२०आ २४७०अ] || १ सप्टेंबर || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500638.html मटी२०आ २४७१] || २ सप्टेंबर || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|IOM}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500639.html मटी२०आ २४७३अ] || ३ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500640.html मटी२०आ २४७६] || ३ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} २० धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500641.html मटी२०आ २४७९] || ४ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} ८ गडी राखून विजयी |} ==सप्टेंबर== ===जपान महिला संघाचा फिजी दौरा=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा#फिजी विरुद्ध जपान मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html मटी२०आ २४८२] || ५ सप्टेंबर || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html मटी२०आ २४८३] || ६ सप्टेंबर || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} १०४ धावांनी विजयी |} ===चेक प्रजासत्ताक महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499781.html मटी२०आ २४८६] || ६ सप्टेंबर || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499782.html मटी२०आ २४८९] || ६ सप्टेंबर || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ११५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499783.html मटी२०आ २४९०] || ७ सप्टेंबर || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ७ गडी राखून विजयी |} ===स्वीडनचा आईल ऑफ मान दौरा=== {{main|स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498700.html टी२०आ ३४३८] || ६ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || {{cr|SWE}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498701.html टी२०आ ३४४०] || ६ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || {{cr|SWE}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498702.html टी२०आ ३४४०अ] || ७ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498703.html टी२०आ ३४४१अ] || ७ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || सामना रद्द |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा}} ====गट अ==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकबझ<ref name="eapq">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025/points-table |title=ICC Women's T20 World Cup East Asia Pacific Qualifier 2025 - Points Table |work=Cricbuzz |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=PNG |team2=JPN |team3=SAM |team4=PHI |win_PNG=2|loss_PNG=1|nr_PNG=0|nrr_PNG=3.333 |win_JPN=2|loss_JPN=1|nr_JPN=0|nrr_JPN=2.283 |win_SAM=2|loss_SAM=1|nr_SAM=0|nrr_SAM=0.156 |win_PHI=0|loss_PHI=3|nr_PHI=0|nrr_PHI=-6.756 |name_PNG={{crw|PNG}} |name_JPN={{crw|JPN}} |name_SAM={{crw|SAM}} |name_PHI={{crw|PHI}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} ====गट ब==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकबझ<ref name="eapq" /> |show_tie=no |update=complete |team1=VAN |team2=IDN |team3=FIJ |team4=COK |win_VAN=3|loss_VAN=0|nr_VAN=0|nrr_VAN=2.254 |win_IDN=2|loss_IDN=1|nr_IDN=0|nrr_IDN=2.583 |win_FIJ=1|loss_FIJ=2|nr_FIJ=0|nrr_FIJ=-1.953 |win_COK=0|loss_COK=3|nr_COK=0|nrr_COK=-3.052 |name_VAN={{crw|VAN}} |name_IDN={{crw|IDN}} |name_FIJ={{crw|FIJ}} |name_COK={{crw|COK}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499784.html मटी२०आ २४९१] || ९ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|COK}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html मटी२०आ २४९२] || ९ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|PNG}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} ४६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499786.html मटी२०आ २४९३] || ९ सप्टेंबर || {{crw|IDN}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html मटी२०आ २४९४] || ९ सप्टेंबर || {{crw|PHI}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|SAM}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html मटी२०आ २४९५] || १० सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} ७१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499789.html मटी२०आ २४९६] || १० सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|IDN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|IDN}} ४२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html मटी२०आ २४९७] || १० सप्टेंबर || {{crw|PNG}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} १६८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499791.html मटी२०आ २४९८] || १० सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499792.html मटी२०आ २४९९] || १२ सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|IDN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|IDN}} १२० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html मटी२०आ २५००] || १२ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} १११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499794.html मटी२०आ २५०१] || १२ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} ८९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html मटी२०आ २५०२] || १२ सप्टेंबर || {{crw|PNG}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|SAM}} १३ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या ते आठव्या स्थानांसाठीचे उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499796.html मटी२०आ २५०४] || १३ सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|SAM}} ६२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499797.html मटी२०आ २५०५] || १३ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499798.html मटी२०आ २५०६] || १३ सप्टेंबर || {{crw|IDN}} || {{crw|PNG}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499799.html मटी२०आ २५०७] || १३ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} २२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | सातव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499801.html मटी२०आ २५१२] || १५ सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|PHI}} ४ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499800.html मटी२०आ २५१३] || १५ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499802.html मटी२०आ २५१४] || १५ सप्टेंबर || {{crw|IDN}} || {{crw|JPN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|IDN}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499803.html मटी२०आ २५१५] || १५ सप्टेंबर || {{crw|PNG}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} ९ गडी राखून विजयी |} ===मोझांबिकचा इस्वातिनी दौरा=== {{मुख्य|मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वातिनी दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501502.html टी२०आ ३४४७] || १२ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || {{cr|ESW}} ३१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501503.html टी२०आ ३४४८] || १२ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || {{cr|ESW}} ५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501504.html टी२०आ ३४५१] || १३ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || {{cr|ESW}} ७४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501505.html टी२०आ ३४५२] || १३ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || सामना बरोबरीत ({{cr|ESW}} [[सुपर ओव्हर|सुपर ओव्हरमध्ये]] विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501506.html टी२०आ ३४५४] || १४ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || निकाल नाही |} ===२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/luxembourg-women-s-t20i-tri-series-2025-1500861/points-table-standings |title=Luxembourg Women's T20I Tri-Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=13 September 2025 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SUI |team2=AUT |team3=LUX |win_AUT=1|loss_AUT=1|nr_AUT=0|rs_AUT=285|or_AUT=38|rc_AUT=232|ob_AUT=37.5 |win_LUX=0|loss_LUX=2|nr_LUX=0|rs_LUX=169|or_LUX=38|rc_LUX=297|ob_LUX=38 |win_SUI=2|loss_SUI=0|nr_SUI=0|rs_SUI=303|or_SUI=39.5|rc_SUI=228|ob_SUI=40 |name_AUT={{crw|AUT}} |name_LUX={{crw|LUX}} |name_SUI={{crw|SUI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500864.html मटी२०आ २५०३] || १२ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|SUI}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|SUI}} ७४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500865.html मटी२०आ २५०८] || १३ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|AUT}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|AUT}} ५४ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500866.html मटी२०आ २५०९] || १३ सप्टेंबर || {{crw|AUT}} || {{crw|SUI}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|SUI}} ६ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500867.html मटी२०आ २५१०] || १४ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|AUT}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|LUX}} ८ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500868.html मटी२०आ २५११] || १४ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|SUI}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|SUI}} ८ गडी राखून विजयी |} == हे सुद्धा पहा == * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] * [[असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५]] * [[असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] habznebaksq35y7glvx6h6i9d3uq714 2699965 2699957 2026-08-07T11:44:30Z Ganesh591 62733 /* हंगामाचा आढावा */ 2699965 wikitext text/x-wiki {{असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२४-२५|२०२५-२६}} '''२०२५ असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगामात''' एप्रिल ते सप्टेंबर २०२५ या कालावधीत सुरू झालेल्या मालिकांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/series/index.html |title=Season archive |access-date=13 January 2025 |work=ESPNcricinfo}}</ref> [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]]ेच्या असोसिएट सदस्यांदरम्यान खेळल्या गेलेल्या सर्व अधिकृत [[ट्वेंटी२० क्रिकेट|२० षटकांच्या सामन्यांना]] पूर्ण [[पुरुष ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] किंवा [[महिला ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) दर्जा मिळण्याची पात्रता होती. आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने आपल्या सर्व सदस्यांदरम्यान खेळल्या जाणाऱ्या सामन्यांना १ जुलै २०१८ पासून महिला संघांसाठी आणि १ जानेवारी २०१९ पासून पुरुष संघांसाठी टी२०आ दर्जा प्रदान केला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/672322|title=All T20 matches between ICC members to get international status|work=International Cricket Council|date=26 April 2018|access-date=25 January 2023}}</ref> या हंगामात प्रामुख्याने आयसीसीच्या असोसिएट सदस्यांचा सहभाग असलेल्या सर्व टी२०आ क्रिकेट मालिकांचा समावेश होता. या मालिका [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५|२०२५ मधील आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट]] या लेखात समाविष्ट असलेल्या मालिकांव्यतिरिक्त खेळल्या गेल्या होत्या. == हंगामाचा आढावा == ===पुरुषांच्या स्पर्धा=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan="4" | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan="2" | आरंभ तारीख ! rowspan="2" | यजमान संघ ! rowspan="2" | पाहुणा संघ ! निकाल [सामने] |- ! [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०आ]] |- | style="text-align:left" | [[#नॉर्वेचा पोर्तुगाल दौरा|७ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|POR}} | style="text-align:left" | {{cr|NOR}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#एस्टोनियाचा माल्टा दौरा|६ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|MLT}} | style="text-align:left" | {{cr|EST}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[# कूक द्वीपसमूहाचा जपान दौरा|१३ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|JPN}} | style="text-align:left" | {{cr|COK}} | colspan=3 | २–० [२] |- | style="text-align:left" | [[#स्लोव्हेनियाचा ऑस्ट्रिया दौरा|१७ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} | style="text-align:left" | {{cr|SLO}} | colspan=3 | ४–० [४] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा ऑस्ट्रिया दौरा|३० मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | ३–१ [४] |- | style="text-align:left" | [[#गर्न्सीचा जर्सी दौरा|६ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|JER}} | style="text-align:left" | {{cr|GUE}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्लोव्हेनियाचा सर्बिया दौरा|७ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|SRB}} | style="text-align:left" | {{cr|SLO}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#कंबोडियाचा इंडोनेशिया दौरा|११ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|IDN}} | style="text-align:left" | {{cr|CAM}} | colspan=3 | २–५ [८] |- | style="text-align:left" | [[#डेन्मार्कमध्ये फिनलंड विरुद्ध नॉर्वे|१५ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{flagicon|DEN}} {{cr|FIN}} | style="text-align:left" | {{cr|NOR}} | colspan=3 | १–० [१] |- | style="text-align:left" | [[#स्लोव्हेनियाचा हंगेरी दौरा|२१ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|HUN}} | style="text-align:left" | {{cr|SLO}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा लक्झेंबर्ग दौरा|२१ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|LUX}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#सौदी अरेबियाचा कतार दौरा|१८ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|QAT}} | style="text-align:left" | {{cr|SAU}} | colspan=3 | ३–२ [५] |- | style="text-align:left" | [[#फिनलंडचा एस्टोनिया दौरा|२५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|EST}} | style="text-align:left" | {{cr|FIN}} | colspan=3 | १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा एस्टोनिया दौरा|२ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|EST}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | ०–३ [३] |- | style="text-align:left" | [[#सायप्रसचा क्रोएशिया दौरा|७ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|CRO}} | style="text-align:left" | {{cr|CYP}} | colspan=3 | ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#पापुआ न्यू गिनीचा गर्न्सी दौरा|१४ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|GUE}} | style="text-align:left" | {{cr|PNG}} | colspan=3 | ०–१ [१] |- | style="text-align:left" | [[#चेक प्रजासत्ताकाचा रोमानिया दौरा|२१ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|ROM}} | style="text-align:left" | {{cr|CZE}} | colspan=3 | २–२ [४] |- | style="text-align:left" | [[#बेल्जियमचा ऑस्ट्रिया दौरा|२३ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} | style="text-align:left" | {{cr|BEL}} | colspan=3 | ४–० [४] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंडचा गर्न्सी दौरा|३० ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|GUE}} | style="text-align:left" | {{cr|SUI}} | colspan=3 | १–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वीडनचा आईल ऑफ मान दौरा|६ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|IOM}} | style="text-align:left" | {{cr|SWE}} | colspan=3 | ०–२ [४] |- | style="text-align:left" | [[#मोझांबिकचा इस्वातिनी दौरा|१२ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{cr|ESW}} | style="text-align:left" | {{cr|MOZ}} | colspan=3 | ४–० [५] |- ! colspan=4 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ तारीख ! colspan=2 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका|९ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|HK}} [[#२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका|२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|KUW}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा|१७ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|PAN}} [[२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{cr|PAN}}<br />{{cr|MEX}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ उत्तर अमेरिका चषक|१९ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CAY}} [[२०२५ उत्तर अमेरिका चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|USA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका|२४ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|Malaysia}} [[#२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका|२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|MAS}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका|७ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|JPN}} [[#२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका|२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|THA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष मदिना चषक|३० मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BEL}} [[#२०२५ पुरुष मदिना चषक|२०२५ पुरुष मदिना चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|BEL}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक|८ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CZE}} [[#२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक|२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका|११ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CAN}} [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी#नो फ्रील्स आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका|२०२५ नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक|१३ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|DEN}} [[#२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक|२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|DEN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ स्कॉटलंड टी२०आ तिरंगी मालिका|१५ जून २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|SCO}} [[२०२५ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका#टी२०आ मालिका|२०२५ स्कॉटलंड टी२०आ तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|SCO}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|१५ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CAN}} [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी]] | style="text-align:left" | {{cr|CAN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक|२६ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|ROM}} [[#२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक|२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|MLT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|NED}} [[२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी|२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी]] | style="text-align:left" | {{cr|NED}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक|५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|MWI}} [[२०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|TAN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका|६ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|IDN}} [[#२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका|२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|PHI}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका|१० जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BUL}} [[#२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका|२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|BUL}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका|१७ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|UGA}} [[२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|UGA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१८ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|SIN}} [[#२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] | style="text-align:left" | {{cr|MAS}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका|१८ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|RWA}} [[#२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका|२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|BHR}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बुडापेस्ट चषक|२५ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|HUN}} [[#२०२५ बुडापेस्ट चषक|२०२५ बुडापेस्ट चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बाल्टिक चषक|२६ जुलै २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|EST}} [[#२०२५ बाल्टिक चषक|२०२५ बाल्टिक चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|EST}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ व्हायकिंग चषक|७ ऑगस्ट २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|SWE}} [[#२०२५ व्हायकिंग चषक|२०२५ व्हायकिंग चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका|१७ ऑगस्ट २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|NOR}} [[#२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका|२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{cr|NOR}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ पूर्व युरोप चषक|२९ ऑगस्ट २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|HUN}} [[#२०२५ पूर्व युरोप चषक|२०२५ पूर्व युरोप चषक]] | style="text-align:left" | {{cr|HUN}} |} ===महिलांच्या स्पर्धा=== {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! colspan=4 | आंतरराष्ट्रीय दौरे |- ! rowspan=2 | आरंभ तारीख ! rowspan=2 | यजमान संघ ! rowspan=2 | पाहुणा संघ ! निकाल [सामने] |- ! [[महिला ट्वेंटी२० आंतरराष्ट्रीय|मटी२०आ]] |- | style="text-align:left" | [[#नॉर्वे महिला संघाचा पोर्तुगाल दौरा|७ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|POR}} | style="text-align:left" | {{crw|NOR}} | colspan=3 | २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#युगांडा महिला संघाचा नामिबिया दौरा|८ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|NAM}} | style="text-align:left" | {{crw|UGA}} | colspan=3 | ३–३ [६] |- | style="text-align:left" | [[#बहरीन महिला संघाचा ओमान दौरा|२ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|OMA}} | style="text-align:left" | {{crw|BHR}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#सायप्रस महिला संघाचा चेक प्रजासत्ताक दौरा|२ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|CZE}} | style="text-align:left" | {{crw|CYP}} | colspan=3 | ०–५ [५] |- | style="text-align:left" | [[#क्रोएशिया महिला संघाचा माल्टा दौरा|५ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|MLT}} | style="text-align:left" | {{crw|CRO}} | colspan=3 | २–० [२] |- | style="text-align:left" | [[#जर्मनी महिला संघाचा ग्रीस दौरा|१० मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|GRE}} | style="text-align:left" | {{crw|GER}} | colspan=3 | ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#बल्गेरिया महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा|१५ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|EST}} | style="text-align:left" | {{crw|BUL}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#स्वित्झर्लंड महिला संघाचा बेल्जियम दौरा|२८ मे २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|BEL}} | style="text-align:left" | {{crw|SUI}} | colspan=3 | ०–४ [४] |- | style="text-align:left" | [[#अमेरिका महिला संघाचा नेदरलँड्स दौरा|७ जून २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | style="text-align:left" | {{crw|USA}} | colspan=3 | ४–० [५] |- | style="text-align:left" | [[#इंडोनेशिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा|२ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|SIN}} | style="text-align:left" | {{crw|IDN}} | colspan=3 | ०–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#जर्सी महिला संघाचा गर्न्सी दौरा|५ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|GUE}} | style="text-align:left" | {{crw|JER}} | colspan=3 | ०–१ [१] |- | style="text-align:left" | [[#जिब्राल्टर महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा|२ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|EST}} | style="text-align:left" | {{crw|GIB}} | colspan=3 | १–२ [३] |- | style="text-align:left" | [[#कंबोडिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा|१३ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|SIN}} | style="text-align:left" | {{crw|CAM}} | colspan=3 | ३–० [३] |- | style="text-align:left" | [[#जपान महिला संघाचा फिजी दौरा|५ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|FIJ}} | style="text-align:left" | {{crw|JPN}} | colspan=3 | ०–२ [२] |- | style="text-align:left" | [[#चेक प्रजासत्ताक महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा|६ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" | {{crw|EST}} | style="text-align:left" | {{crw|CZE}} | colspan=3 | ३–० [३] |- ! colspan=4 | आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा |- ! आरंभ तारीख ! colspan=2 | स्पर्धा ! विजेते |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ कार्तिनी चषक|९ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|IDN}} [[#२०२५ कार्तिनी चषक|२०२५ कार्तिनी चषक]] | style="text-align:left" | {{crw|IDN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका|१८ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CYP}} [[#२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका|२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|JER}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा|२६ एप्रिल २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BOT}} [[#२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा|२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|SLE}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका|३ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|THA}} [[#२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका|२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|THA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा|९ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|THA}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|THA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग दोन|२५ मे २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|ITA}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग दोन]] | style="text-align:left" | {{crw|ITA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी|३ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|JPN}} [[#२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी|२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी]] | style="text-align:left" | {{crw|JPN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा|३ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|RWA}} [[२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|TAN}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला मध्य युरोप चषक|११ जून २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|CZE}} [[#२०२५ महिला मध्य युरोप चषक|२०२५ महिला मध्य युरोप चषक]] | style="text-align:left" | {{crw|AUT}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा|१५ जून २०२५]] | colspan="2" style="text-align:left" | {{flagicon|PNG}} [[२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका|७ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BUL}} [[#२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका|२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|TUR}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका|१८ जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|FIN}} [[#२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका|२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|SUI}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग दोन|२० जुलै २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|BOT}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग दोन]] | style="text-align:left" | {{crw|RWA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग एक|२० ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|NED}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग एक]] | style="text-align:left" | {{crw|IRE}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला नॉर्डिक चषक|२९ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|DEN}} [[#२०२५ महिला नॉर्डिक चषक|२०२५ महिला नॉर्डिक चषक]] | style="text-align:left" | {{crw|GER}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग एक|३१ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|NAM}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग एक|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग एक]] | style="text-align:left" | {{crw|ZIM}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका|३१ ऑगस्ट २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|ENG}} [[#२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका|२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|BRA}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा|९ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|FIJ}} [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} |- | style="text-align:left" | [[#२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका|१२ सप्टेंबर २०२५]] | style="text-align:left" colspan=2 | {{flagicon|LUX}} [[#२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका|२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{crw|SUI}} |} ==एप्रिल== ===नॉर्वे महिला संघाचा पोर्तुगाल दौरा=== {{main|नॉर्वे महिला क्रिकेट संघाचा पोर्तुगाल दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478411.html मटी२०आ २२२३] || ७ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{crw|POR}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478412.html मटी२०आ २२२४] || ८ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{crw|NOR}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478413.html मटी२०आ २२२७] || ९ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{crw|POR}} ९ गडी राखून विजयी |} ===नॉर्वेचा पोर्तुगाल दौरा=== {{main|नॉर्वे क्रिकेट संघाचा पोर्तुगाल दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="5" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478228.html टी२०आ ३१२९] || ७ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{cr|NOR}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478229.html टी२०आ ३१३०] || ८ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{cr|POR}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478230.html टी२०आ ३१३३] || ९ एप्रिल || सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया || {{cr|POR}} ५४ धावांनी विजयी |} ===युगांडा महिला संघाचा नामिबिया दौरा=== {{main|युगांडा महिला क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="5" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479929.html मटी२०आ २२२५] || ८ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} २ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479930.html मटी२०आ २२२८] || ९ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479931.html मटी२०आ २२३१] || ११ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479932.html मटी२०आ २२३३] || १२ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} २१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479933.html मटी२०आ २२३४] || १४ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} १ धावेने विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479934.html मटी२०आ २२३५] || १५ एप्रिल || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ५ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ कार्तिनी चषक=== {{main|२०२५ कार्तिनी चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकक्लब्स<ref>{{cite web |url=https://cricclubs.com/PCI/viewLeaguePointstable.do?league=282&clubId=18330 |title=WBBI: Kartini T20 International Series |work=CricClubs |access-date=11 April 2025 |archive-date=2025-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250405200855/https://cricclubs.com/PCI/viewLeaguePointstable.do?league=282&clubId=18330 |url-status=dead }}</ref> |update=complete |team1=IDN |team2=COK |team3=AIWCA |team4=PHI |win_AIWCA=1|loss_AIWCA=2|nr_AIWCA=|rs_AIWCA=182|or_AIWCA=41.4|rc_AIWCA=220|ob_AIWCA=43.4 |win_COK=2|loss_COK=1|nr_COK=|rs_COK=301|or_COK=60|rc_COK=229|ob_COK=49.5 |win_IDN=3|loss_IDN=|nr_IDN=|rs_IDN=223|or_IDN=33.3|rc_IDN=142|ob_IDN=45 |win_PHI=|loss_PHI=3|nr_PHI=|rs_PHI=227|or_PHI=60|rc_PHI=342|ob_PHI=56.4 |name_AIWCA=[https://www.aiwca.org/ एआयडब्ल्यूसीए] |name_COK={{crw|COK}} |name_IDN={{crw|IDN}} |name_PHI={{crw|PHI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477679.html मटी२०आ २२२६] || ९ एप्रिल || {{crw|IDN}} || {{crw|COK}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1757&clubId=18330 दुसरा सामना] || ९ एप्रिल || एआयडब्ल्यूसीए || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || एआयडब्ल्यूसीए ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477680.html मटी२०आ २२२९] || १० एप्रिल || {{crw|IDN}} || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ७६ धावांनी विजयी |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1759&clubId=18330 चौथा सामना] || १० एप्रिल || एआयडब्ल्यूसीए || {{crw|COK}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|COK}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1760&clubId=18330 पाचवा सामना] || ११ एप्रिल || {{crw|IDN}} || एआयडब्ल्यूसीए || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477681.html मटी२०आ २२३०] || ११ एप्रिल || {{crw|COK}} || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|COK}} ३८ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://cricclubs.com/PCI/viewScorecard.do?matchId=1762&clubId=18330 सातवा सामना] || १२ एप्रिल || एआयडब्ल्यूसीए || {{crw|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || एआयडब्ल्यूसीए ६९ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477682.html मटी२०आ २२३२] || १२ एप्रिल || {{crw|IDN}} || {{crw|COK}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{crw|IDN}} ३ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ हाँग काँग चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-hong-kong-2025-1479316/points-table-standings |title=Quadrangular Twenty20 Series (Hong Kong) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 April 2025 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=NEP |team2=KUW |team3=HK |team4=QAT |win_NEP=2 |loss_NEP=0 |nr_NEP=1 |rs_NEP=340 |or_NEP=35.5 |rc_NEP=336 |ob_NEP=40 |win_KUW=2 |loss_KUW=1 |nr_KUW=0 |rs_KUW=492 |or_KUW=49 |rc_KUW=485 |ob_KUW=58.5 |win_HK=1 |loss_HK=1 |nr_HK=1 |rs_HK=372 |or_HK=40 |rc_HK=309 |ob_HK=39 |win_QAT=0 |loss_QAT=3 |nr_QAT=0 |rs_QAT=404 |or_QAT=60 |rc_QAT=478 |ob_QAT=47 |name_NEP={{cr|NEP}} |name_KUW={{cr|KUW}} |name_HK={{cr|HK}} |name_QAT={{cr|QAT}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479320.html टी२०आ ३१३१] || ९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479321.html टी२०आ ३१३२] || ९ एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|KUW}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479322.html टी२०आ ३१३४] || १० एप्रिल || {{cr|KUW}} || {{cr|NEP}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479323.html टी२०आ ३१३५] || १० एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|HK}} ६८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479324.html टी२०आ ३१३६] || १२ एप्रिल || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|KUW}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479325.html टी२०आ ३१३७] || १२ एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || निकाल नाही |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479326.html टी२०आ ३१३८] || १३ एप्रिल || {{cr|HK}} || {{cr|QAT}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|HK}} १ धावेने विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1479327.html टी२०आ ३१३९] || १३ एप्रिल || {{cr|KUW}} || {{cr|NEP}} || [[मिशन रोड मैदान]], [[मोंग कोक]] || {{cr|KUW}} ३ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा=== {{main|२०२५ पुरुष मध्य अमेरिका अजिंक्यपद स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/central-american-cricket-championships-2025-1480822/points-table-standings |title=Central American Cricket Championships - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=19 April 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=PAN |team2=MEX |team3=TCA |team4=CRC |win_CRC=0|loss_CRC=3|nr_CRC=0|rs_CRC=212|or_CRC=60|rc_CRC=340|ob_CRC=39 |win_MEX=2|loss_MEX=1|nr_MEX=0|rs_MEX=383|or_MEX=54|rc_MEX=264|ob_MEX=60 |win_PAN=3|loss_PAN=0|nr_PAN=0|rs_PAN=352|or_PAN=50.5|rc_PAN=296|ob_PAN=60 |win_TCA=1|loss_TCA=2|nr_TCA=0|rs_TCA=269|or_TCA=48.1|rc_TCA=316|ob_TCA=54 |name_CRC={{cr|CRC}} |name_MEX={{cr|MEX}} |name_PAN={{cr|PAN}} |name_TCA={{cr|TCA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481295.html टी२०आ ३१४०] || १७ एप्रिल || {{cr|CRC}} || {{cr|MEX}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|MEX}} १२४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481296.html टी२०आ ३१४१] || १७ एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481297.html टी२०आ ३१४२] || १८ एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|CRC}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481298.html टी२०आ ३१४३] || १८ एप्रिल || {{cr|MEX}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|MEX}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481299.html टी२०आ ३१४५] || १९ एप्रिल || {{cr|CRC}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|TCA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481300.html टी२०आ ३१४७] || १९ एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|MEX}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|PAN}} ६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481301.html टी२०आ ३१४९] || २० एप्रिल || {{cr|CRC}} || {{cr|TCA}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || {{cr|CRC}} २१ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481302.html टी२०आ ३१५०अ] || २० एप्रिल || {{cr|PAN}} || {{cr|MEX}} || क्लेटन, [[पनामा सिटी]] || सामना रद्द |} ===२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ सायप्रस महिला चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-quadrangular-series-in-cyprus-2025-1478401/points-table-standings |title=Women's T20 Quadrangular Series (in Cyprus) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=20 April 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=JER |team2=IOM |team3=DEN |team4=CYP |win_CYP=0|loss_CYP=6|nr_CYP=0|rs_CYP=543|or_CYP=120|rc_CYP=792|ob_CYP=100.1 |win_DEN=3|loss_DEN=3|nr_DEN=0|rs_DEN=551|or_DEN=109.3|rc_DEN=694|ob_DEN=103 |win_IOM=3|loss_IOM=3|nr_IOM=0|rs_IOM=780|or_IOM=116.5|rc_IOM=615|ob_IOM=99.2 |win_JER=6|loss_JER=0|nr_JER=0|rs_JER=724|or_JER=76.1|rc_JER=497|ob_JER=120 |name_CYP={{crw|CYP}} |name_DEN={{crw|DEN}} |name_IOM={{crw|IOM}} |name_JER={{crw|JER}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478414.html मटी२०आ २२३६] || १८ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478415.html मटी२०आ २२३७] || १८ एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|IOM}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478416.html मटी२०आ २२३८] || १८ एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} १४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478417.html मटी२०आ २२३९] || १८ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|IOM}} १०६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478418.html मटी२०आ २२४०] || १९ एप्रिल || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478419.html मटी२०आ २२४१] || १९ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|DEN}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|DEN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478420.html मटी२०आ २२४२] || १९ एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ७६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478421.html मटी२०आ २२४३] || १९ एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|DEN}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478422.html मटी२०आ २२४४] || २० एप्रिल || {{crw|DEN}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478423.html मटी२०आ २२४५] || २० एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|IOM}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|IOM}} ६१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478424.html मटी२०आ २२४६] || २० एप्रिल || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|JER}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1478425.html मटी२०आ २२४७] || २० एप्रिल || {{crw|CYP}} || {{crw|DEN}} || [[हॅपी व्हॅली मैदान|हॅपी व्हॅली मैदान २]], [[एपिस्कोपी, लिमासोल|एपिस्कोपी]] || {{crw|DEN}} ३ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ उत्तर अमेरिका चषक=== {{main|२०२५ उत्तर अमेरिका चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=[https://www.espn.com/cricket/table/series/1480825/season/2025/north-america-t20-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फो] |update=complete |show_tie=no |show_nr=no |team1=CAN |team2=USA |team3=BER |team4=CAY |team5=BAH |win_CAN=4 |loss_CAN=0 |nr_CAN=0 |nrr_CAN=3.291 |win_USA=3 |loss_USA=1 |nr_USA=0 |nrr_USA=4.399 |win_BER=2 |loss_BER=2 |nr_BER=0 |nrr_BER=0.052 |win_CAY=1 |loss_CAY=3 |nr_CAY=0 |nrr_CAY=-1.550 |win_BAH=0 |loss_BAH=4 |nr_BAH=0 |nrr_BAH=-6.131 |name_CAN={{cr|CAN}} |name_USA={{cr|USA}} |name_BER={{cr|BER}} |name_CAY={{cr|CAY}} |name_BAH={{cr|BAH}} |result1=SF |result2=SF |result3=SF |result4=SF |result5=E |res_col_header=प्रगती |col_SF=green1 |col_E=red1 |text_SF=उपांत्य फेरीसाठी पात्र |text_E=स्पर्धेतून बाहेर }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481303.html टी२०आ ३१४४] || १९ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} ७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481304.html टी२०आ ३१४६] || १९ एप्रिल || {{cr|BER}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481305.html टी२०आ ३१४८] || २० एप्रिल || {{cr|BAH}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} १४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481306.html टी२०आ ३१५०] || २० एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|BER}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|BER}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481307.html टी२०आ ३१५१] || २१ एप्रिल || {{cr|BAH}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481308.html टी२०आ ३१५२] || २१ एप्रिल || {{cr|BER}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481309.html टी२०आ ३१५३] || २३ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} ९४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481310.html टी२०आ ३१५४] || २३ एप्रिल || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|BER}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481311.html टी२०आ ३१५७] || २४ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|BAH}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAY}} ७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481312.html टी२०आ ३१५८] || २४ एप्रिल || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} १७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481313.html टी२०आ ३१६३] || २६ एप्रिल || {{cr|CAY}} || {{cr|CAN}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|CAN}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481314.html टी२०आ ३१६४] || २६ एप्रिल || {{cr|BER}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} १० गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1481315.html टी२०आ ३१६५] || २७ एप्रिल || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[जिमी पॉवेल ओव्हल]], [[जॉर्जटाउन (केमन द्वीपसमूह)|जॉर्ज टाउन]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ मलेशिया खुली टी२०आ चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ मलेशिया ओपन टी२०आ चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-malaysia-2025-1482081/points-table-standings |title=Quadrangular Twenty20 Series (Malaysia) 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=30 April 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=SAU |team2=MAS |team3=SIN |team4=THA |win_MAS=4|loss_MAS=1|nr_MAS=1|rs_MAS=766|or_MAS=91.2|rc_MAS=667|ob_MAS=97.5 |win_SAU=5|loss_SAU=1|nr_SAU=0|rs_SAU=962|or_SAU=112|rc_SAU=758|ob_SAU=119.5 |win_SIN=1|loss_SIN=3|nr_SIN=2|rs_SIN=461|or_SIN=76|rc_SIN=578|ob_SIN=70.1 |win_THA=0|loss_THA=5|nr_THA=1|rs_THA=518|or_THA=96|rc_THA=704|ob_THA=87.3 |name_MAS={{cr|MAS}} |name_SAU={{cr|SAU}} |name_SIN={{cr|SIN}} |name_THA={{cr|THA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482089.html टी२०आ ३१५५] || २४ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} २८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482088.html टी२०आ ३१५६] || २४ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ६६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482090.html टी२०आ ३१५९] || २५ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482091.html टी२०आ ३१६०] || २५ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ९६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482092.html टी२०आ ३१६१] || २६ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482093.html टी२०आ ३१६२] || २६ एप्रिल || {{cr|SIN}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} १० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482094.html टी२०आ ३१६६] || २८ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482095.html टी२०आ ३१६७] || २८ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482096.html टी२०आ ३१६८] || २९ एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} ७० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482097.html टी२०आ ३१६९] || २९ एप्रिल || {{cr|SAU}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482098.html टी२०आ ३१७०] || ३० एप्रिल || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SAU}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482099.html टी२०आ ३१७०अ] || ३० एप्रिल || {{cr|SIN}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || सामना रद्द |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482100.html टी२०आ ३१७१] || २ मे || {{cr|SIN}} || {{cr|THA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|SIN}} ३० धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482101.html टी२०आ ३१७२] || २ मे || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[पांडामारन]] || {{cr|MAS}} १८ धावांनी विजयी |} ===२०२५ कालाहारी महिला स्पर्धा=== {{main|२०२५ बीसीए कालाहारी महिला टी२०आ स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bca-kalahari-women-s-t20-international-tournament-2025-1477626/points-table-standings |title=BCA Kalahari Women's T20 International Tournament 2024 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=29 April 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SLE |team2=BOT |team3=MOZ |team4=ESW |win_BOT=4|loss_BOT=2|nr_BOT=0|rs_BOT=593|or_BOT=106.5|rc_BOT=344|ob_BOT=118 |win_ESW=0|loss_ESW=6|nr_ESW=0|rs_ESW=237|or_ESW=120|rc_ESW=585|ob_ESW=90.3 |win_MOZ=2|loss_MOZ=4|nr_MOZ=0|rs_MOZ=383|or_MOZ=120|rc_MOZ=445|ob_MOZ=100.2 |win_SLE=6|loss_SLE=0|nr_SLE=0|rs_SLE=438|or_SLE=82|rc_SLE=277|ob_SLE=120 |name_BOT={{crw|BOT}} |name_ESW={{crw|ESW}} |name_MOZ={{crw|MOZ}} |name_SLE={{crw|SLE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477662.html मटी२०आ २२४९] || २६ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} १२२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477663.html मटी२०आ २२५०] || २६ एप्रिल || {{crw|MOZ}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477671.html मटी२०आ २२५१] || २६ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477665.html मटी२०आ २२५२] || २६ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ७५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477668.html मटी२०आ २२५३] || २७ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477667.html मटी२०आ २२५४] || २७ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477670.html मटी२०आ २२५५] || २७ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ५८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477669.html मटी२०आ २२५६] || २७ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} १५० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477666.html मटी२०आ २२५८] || २९ एप्रिल || {{crw|MOZ}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477664.html मटी२०आ २२५९] || २९ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477674.html मटी२०आ २२६०] || २९ एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477675.html मटी२०आ २२६१] || २९ एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ५८ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477672.html मटी२०आ २२६३] || ३० एप्रिल || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ५२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477673.html मटी२०आ २२६४] || ३० एप्रिल || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ३९ धावांनी विजयी |} ==मे== ===बहरीन महिला संघाचा ओमान दौरा=== {{main|बहरैन महिला क्रिकेट संघाचा ओमान दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483941.html मटी२०आ २२६५] || २ मे || [[ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ २]], [[अल अमरात]] || {{crw|OMA}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483942.html मटी२०आ २२६९] || ३ मे || [[ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || {{crw|OMA}} ५७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483943.html मटी२०आ २२७६] || ५ मे || [[ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान|ओमान क्रिकेट अकादमी मैदान टर्फ १]], [[अल अमरात]] || {{crw|OMA}} ५ गडी राखून विजयी |} ===सायप्रस महिला संघाचा चेक प्रजासत्ताक दौरा=== {{main|सायप्रस महिला क्रिकेट संघाचा चेक प्रजासत्ताक दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483063.html मटी२०आ २२६६] || २ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ११४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483064.html मटी२०आ २२६७] || २ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ६७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483065.html मटी२०आ २२७१] || ३ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483066.html मटी२०आ २२७२] || ३ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483067.html मटी२०आ २२७५] || ४ मे || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|CYP}} १० गडी राखून विजयी |} ===२०२५ थायलंड महिला चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा#चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-quadrangular-series-in-thailand-2025-1483737/points-table-standings |title=Women's T20 Quadrangular Series (in Thailand) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=6 May 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=THA |team2=UAE |team3=HK |team4=KUW |win_HK=1|loss_HK=2|nr_HK=0|rs_HK=318|or_HK=60|rc_HK=331|ob_HK=60 |win_KUW=0|loss_KUW=3|nr_KUW=0|rs_KUW=240|or_KUW=60|rc_KUW=349|ob_KUW=53.2 |win_THA=3|loss_THA=0|nr_THA=0|rs_THA=304|or_THA=53.2|rc_THA=253|ob_THA=60 |win_UAE=2|loss_UAE=1|nr_UAE=0|rs_UAE=349|or_UAE=60|rc_UAE=278|ob_UAE=60 |name_HK={{crw|HK}} |name_KUW={{crw|KUW}} |name_THA={{crw|THA}} |name_UAE={{crw|UAE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483754.html मटी२०आ २२६८] || ३ मे || {{crw|HK}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483755.html मटी२०आ २२७०] || ३ मे || {{crw|THA}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483756.html मटी२०आ २२७३] || ४ मे || {{crw|THA}} || {{crw|HK}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ३२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483757.html मटी२०आ २२७४] || ४ मे || {{crw|KUW}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} ८१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483758.html मटी२०आ २२७९] || ६ मे || {{crw|HK}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|HK}} २५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483759.html मटी२०आ २२८०] || ६ मे || {{crw|THA}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} १६ धावांनी विजयी |} ===क्रोएशिया महिला संघाचा माल्टा दौरा=== {{main|क्रोएशिया महिला क्रिकेट संघाचा माल्टा दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483068.html मटी२०आ २२७७] || ५ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{crw|MLT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483069.html मटी२०आ २२७८] || ५ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{crw|MLT}} ८ गडी राखून विजयी |} ===एस्टोनियाचा माल्टा दौरा=== {{main|एस्टोनिया क्रिकेट संघाचा माल्टा दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482828.html टी२०आ ३१७३] || ६ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{cr|MLT}} २६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482829.html टी२०आ ३१७४] || ६ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{cr|EST}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482830.html टी२०आ ३१७६] || ७ मे || [[मार्सा स्पोर्ट्स क्लब]], [[मार्सा, माल्टा|मार्सा]] || {{cr|MLT}} १०१ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ पुरुष सानो आंतरराष्ट्रीय टी२०आ तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/japan-twenty20-tri-series-2025-1482811/points-table-standings |title=Japan Twenty20 Tri-Series - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=10 May 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=JPN |team2=THA |team3=COK |win_COK=1|loss_COK=2|nr_COK=1|rs_COK=268|or_COK=58.5|rc_COK=305|ob_COK=53.4 |win_JPN=2|loss_JPN=0|nr_JPN=2|rs_JPN=215|or_JPN=40|rc_JPN=120|ob_JPN=40 |win_THA=1|loss_THA=2|nr_THA=1|rs_THA=249|or_THA=53.4|rc_THA=307|ob_THA=58.5 |name_COK={{cr|COK}} |name_JPN={{cr|JPN}} |name_THA={{cr|THA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482819.html टी२०आ ३१७५] || ७ मे || {{cr|COK}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|COK}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482820.html टी२०आ ३१७७] || ८ मे || {{cr|JPN}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} ६१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482821.html टी२०आ ३१७८] || ९ मे || {{cr|COK}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|THA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482822.html टी२०आ ३१७९] || ९ मे || {{cr|JPN}} || {{cr|COK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} ३४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482823.html टी२०आ ३१७९अ] || १० मे || {{cr|JPN}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482824.html टी२०आ ३१७९ब] || १० मे || {{cr|JPN}} || {{cr|COK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482825.html टी२०आ ३१८०] || ११ मे || {{cr|JPN}} || {{cr|THA}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|THA}} ६ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आशिया पात्रता स्पर्धा}} ====गट अ गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-asia-region-qualifier-2025-1483752/points-table-standings |title=ICC Women's T20 World Cup Asia Region Qualifier - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=16 May 2025 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=THA |team2=KUW |team3=BHU |win_THA=2|loss_THA=0|nr_THA=2|rs_THA=145|or_THA=18|rc_THA=99|ob_THA=29 |win_KUW=1|loss_KUW=2|nr_KUW=1|rs_KUW=233|or_KUW=53|rc_KUW=203|ob_KUW=41.4 |win_BHU=1|loss_BHU=2|nr_BHU=1|rs_BHU=189|or_BHU=41.4|rc_BHU=265|ob_BHU=42 |name_THA={{crw|THA}} |name_KUW={{crw|KUW}} |name_BHU={{crw|BHU}} |result1=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[#सुपर थ्री|सुपर थ्रीमध्ये प्रवेश]] }} ====गट ब गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq" /> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=UAE |team2=MAS |team3=QAT |win_UAE=2|loss_UAE=0|nr_UAE=2|rs_UAE=225|or_UAE=24.3|rc_UAE=59|ob_UAE=27 |win_MAS=1|loss_MAS=1|nr_MAS=2|rs_MAS=71|or_MAS=11|rc_MAS=73|ob_MAS=21.3 |win_QAT=0|loss_QAT=2|nr_QAT=2|rs_QAT=69|or_QAT=37|rc_QAT=233|ob_QAT=24 |name_UAE={{crw|UAE}} |name_MAS={{crw|MAS}} |name_QAT={{crw|QAT}} |result1=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[#सुपर थ्री|सुपर थ्रीमध्ये प्रवेश]] }} ====गट क गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq" /> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=NEP |team2=HK |team3=BHR |win_NEP=2|loss_NEP=1|nr_NEP=1|rs_NEP=127|or_NEP=15|rc_NEP=126|ob_NEP=16.3 |win_HK=1|loss_HK=0|nr_HK=3|rs_HK=30|or_HK=4.3|rc_HK=29|ob_HK=5 |win_BHR=0|loss_BHR=2|nr_BHR=2|rs_BHR=96|or_BHR=12|rc_BHR=98|ob_BHR=10 |name_NEP={{crw|NEP}} |name_HK={{crw|HK}} |name_BHR={{crw|BHR}} |result1=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[#सुपर थ्री|सुपर थ्रीमध्ये प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483760.html मटी२०आ २२८१] || ९ मे || {{crw|THA}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483761.html मटी२०आ २२८२अ] || ९ मे || {{crw|HK}} || {{crw|NEP}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483762.html मटी२०आ २२८२] || ९ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|UAE}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483763.html मटी२०आ २२८३] || १० मे || {{crw|BHR}} || {{crw|NEP}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|NEP}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483764.html मटी२०आ २२८३अ] || १० मे || {{crw|THA}} || {{crw|BHU}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483765.html मटी२०आ २२८४] || १० मे || {{crw|QAT}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|UAE}} १६३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483766.html मटी२०आ २२८९] || १२ मे || {{crw|BHU}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|KUW}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483767.html मटी२०आ २२९०] || १२ मे || {{crw|BHR}} || {{crw|HK}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483768.html मटी२०आ २२९०अ] || १२ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|QAT}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483769.html मटी२०आ २२९०ब] || १३ मे || {{crw|THA}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483770.html मटी२०आ २२९१] || १३ मे || {{crw|HK}} || {{crw|NEP}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || {{crw|HK}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483771.html मटी२०आ २२९१अ] || १३ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483772.html मटी२०आ २२९२] || १५ मे || {{crw|THA}} || {{crw|BHU}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483773.html मटी२०आ २२९४] || १५ मे || {{crw|BHR}} || {{crw|NEP}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|NEP}} ६ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483774.html मटी२०आ २२९४अ] || १५ मे || {{crw|QAT}} || {{crw|UAE}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483775.html मटी२०आ २२९६] || १६ मे || {{crw|BHU}} || {{crw|KUW}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|BHU}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483776.html मटी२०आ २२९७अ] || १६ मे || {{crw|BHR}} || {{crw|HK}} || एशियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी मैदान, [[बँकॉक]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483777.html मटी२०आ २२९८] || १६ मे || {{crw|MAS}} || {{crw|QAT}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|MAS}} १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} ====सुपर थ्री गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="asiaq" /> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=THA |team2=NEP |team3=UAE |win_THA=4|loss_THA=0|nr_THA=2|rs_THA=447|or_THA=58|rc_THA=269|ob_THA=69 |win_NEP=3|loss_NEP=2|nr_NEP=1|rs_NEP=322|or_NEP=54.3|rc_NEP=398|ob_NEP=56.3 |win_UAE=2|loss_UAE=2|nr_UAE=2|rs_UAE=429|or_UAE=64.3|rc_UAE=318|ob_UAE=66.3 |name_THA={{crw|THA}} |name_NEP={{crw|NEP}} |name_UAE={{crw|UAE}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | सुपर थ्री |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483778.html मटी२०आ २२९९] || १८ मे || {{crw|THA}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ५४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483779.html मटी२०आ २३००] || १९ मे || {{crw|NEP}} || {{crw|UAE}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|NEP}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485778.html मटी२०आ २३०१] || २० मे || {{crw|THA}} || {{crw|NEP}} || [[तेर्डथाई क्रिकेट मैदान]], [[बँकॉक]] || {{crw|THA}} ७८ धावांनी विजयी |} ===जर्मनी महिला संघाचा ग्रीस दौरा=== {{main|जर्मनी महिला क्रिकेट संघाचा ग्रीस दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483070.html मटी२०आ २२८५] || १० मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} १०५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483071.html मटी२०आ २२८६] || १० मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} ६६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483072.html मटी२०आ २२८७] || ११ मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} ८९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483073.html मटी२०आ २२८८] || ११ मे || मरिना मैदान, [[गौविया]] || {{crw|GER}} १० गडी राखून विजयी |} ===कूक द्वीपसमूहाचा जपान दौरा=== {{main|कूक द्वीपसमूह क्रिकेट संघाचा जपान दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482826.html टी२०आ ३१८१] || १३ मे || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1482827.html टी२०आ ३१८२] || १४ मे || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{cr|JPN}} ४२ धावांनी विजयी |} ===बल्गेरिया महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|बल्गेरिया महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477676.html मटी२०आ २२९३] || १५ मे || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477677.html मटी२०आ २२९५] || १५ मे || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1477678.html मटी२०आ २२९७] || १६ मे || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ६ धावांनी विजयी |} ===स्लोव्हेनियाचा ऑस्ट्रिया दौरा=== {{main|स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486225.html टी२०आ ३१८३] || १७ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ७५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486226.html टी२०आ ३१८४] || १७ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ११० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486227.html टी२०आ ३१८६] || १८ मे || बॉलपार्क मैदान, [[ग्रात्स]] || {{cr|AUT}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486228.html टी२०आ ३१८७] || १८ मे || बॉलपार्क मैदान, [[ग्रात्स]] || {{cr|AUT}} १६८ धावांनी विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग दोन=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन}} ====गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-europe-division-2-qualifier-2025-1486081/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Europe Division 2 Qualifier - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=29 May 2025 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=ITA |team2=GER |team3=JER |team4=SWE |team5=ESP |team6=IOM |win_ITA=5|loss_ITA=0|nr_ITA=0|rs_ITA=641|or_ITA=80|rc_ITA=574|ob_ITA=100|nrr_ITA=2.273 |win_GER=4|loss_GER=1|nr_GER=0|rs_GER=637|or_GER=98|rc_GER=596|ob_GER=100 |win_JER=2|loss_JER=3|nr_JER=0|rs_JER=606|or_JER=91|rc_JER=582|ob_JER=99 |win_SWE=2|loss_SWE=3|nr_SWE=0|rs_SWE=572|or_SWE=100|rc_SWE=583|ob_SWE=82.5 |win_ESP=1|loss_ESP=4|nr_ESP=0|rs_ESP=475|or_ESP=95.5|rc_ESP=545|ob_ESP=91 |win_IOM=1|loss_IOM=4|nr_IOM=0|rs_IOM=528|or_IOM=91.3|rc_IOM=579|ob_IOM=83.3 |name_ITA={{crw|ITA}} |name_GER={{crw|GER}} |name_JER={{crw|JER}} |name_SWE={{crw|SWE}} |name_ESP={{crw|ESP}} |name_IOM={{crw|IOM}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्र |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक|विभाग एकमध्ये प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486088.html मटी२०आ २३०४] || २५ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|JER}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486089.html मटी२०आ २३०५] || २५ मे || {{crw|ESP}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|SWE}} १३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486090.html मटी२०आ २३०६] || २५ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|IOM}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486091.html मटी२०आ २३०७] || २५ मे || {{crw|GER}} || {{crw|ESP}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} २८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486092.html मटी२०आ २३०८] || २६ मे || {{crw|GER}} || {{crw|JER}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486093.html मटी२०आ २३०९] || २६ मे || {{crw|IOM}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|IOM}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486094.html मटी२०आ २३१०] || २६ मे || {{crw|JER}} || {{crw|ESP}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|JER}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486095.html मटी२०आ २३११] || २६ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486096.html मटी२०आ २३१४] || २८ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|GER}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} ३४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486097.html मटी२०आ २३१५] || २८ मे || {{crw|IOM}} || {{crw|ESP}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ESP}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486098.html मटी२०आ २३१७] || २८ मे || {{crw|GER}} || {{crw|SWE}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486099.html मटी२०आ २३१८] || २८ मे || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|JER}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486100.html मटी२०आ २३२०] || २९ मे || {{crw|ITA}} || {{crw|ESP}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|ITA}} २९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486101.html मटी२०आ २३२१] || २९ मे || {{crw|JER}} || {{crw|SWE}} || सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|SWE}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486102.html मटी२०आ २३२३] || २९ मे || {{crw|GER}} || {{crw|IOM}} || रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] || {{crw|GER}} ८ गडी राखून विजयी |} ===स्वित्झर्लंड महिला संघाचा बेल्जियम दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा बेल्जियम दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका – महिला मदिना चषक |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483808.html मटी२०आ २३१३] || २८ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483809.html मटी२०आ २३१६] || २८ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483810.html मटी२०आ २३१९] || २९ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483811.html मटी२०आ २३२२] || २९ मे || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{crw|SUI}} ८० धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष मदिना चषक=== {{main|२०२५ पुरुष मदिना चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/mdina-cup-2025-1485340/points-table-standings |title=Mdina Cup - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=31 May 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=POR |team2=BEL |team3=MLT |win_BEL=2|loss_BEL=2|nr_BEL=0|rs_BEL=552|or_BEL=73.1|rc_BEL=450|ob_BEL=70 |win_MLT=0|loss_MLT=4|nr_MLT=0|rs_MLT=434|or_MLT=80|rc_MLT=545|ob_MLT=62.2 |win_POR=4|loss_POR=0|nr_POR=0|rs_POR=526|or_POR=59.1|rc_POR=517|ob_POR=80 |name_BEL={{cr|BEL}} |name_MLT={{cr|MLT}} |name_POR={{cr|POR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485346.html टी२०आ ३१९१] || ३० मे || {{cr|BEL}} || {{cr|MLT}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|BEL}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485345.html टी२०आ ३१९२] || ३० मे || {{cr|MLT}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485343.html टी२०आ ३१९५] || ३० मे || {{cr|BEL}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485348.html टी२०आ ३१९६] || ३१ मे || {{cr|BEL}} || {{cr|MLT}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|BEL}} १०३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485347.html टी२०आ ३१९८] || ३१ मे || {{cr|MLT}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485344.html टी२०आ ३२००] || ३१ मे || {{cr|BEL}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|POR}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486224.html टी२०आ ३२०२] || १ जून || {{cr|BEL}} || {{cr|POR}} || स्टार्स अरेना, हॉफस्टाडे || {{cr|BEL}} ४४ धावांनी विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा ऑस्ट्रिया दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483788.html टी२०आ ३१९३] || ३० मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} २९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483789.html टी२०आ ३१९७] || ३१ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} १७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486784.html टी२०आ ३१९९] || ३१ मे || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|SUI}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486785.html टी२०आ ३२०१] || १ जून || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} १७ धावांनी विजयी |} ==जून== ===२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय ट्रॉफी=== {{main|२०२५ महिला सानो सिटी आंतरराष्ट्रीय चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-pentangular-series-in-japan-2025-1485391/points-table-standings |title=Women's T20 Pentangular Series (in Japan) - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=7 June 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=HK |team2=JPN |team3=CHN |team4=PHI |team5=MNG |win_CHN=2|loss_CHN=1|nr_CHN=1|rs_CHN=154|or_CHN=42.3|rc_CHN=176|ob_CHN=60 |win_HK=2|loss_HK=0|nr_HK=2|rs_HK=161|or_HK=20.5|rc_HK=141|ob_HK=29 |win_JPN=2|loss_JPN=1|nr_JPN=1|rs_JPN=244|or_JPN=49|rc_JPN=180|ob_JPN=49 |win_MNG=0|loss_MNG=3|nr_MNG=1|rs_MNG=155|or_MNG=60|rc_MNG=275|ob_MNG=40 |win_PHI=1|loss_PHI=2|nr_PHI=1|rs_PHI=241|or_PHI=60|rc_PHI=183|ob_PHI=54.2 |name_CHN={{crw|CHN}} |name_HK={{crw|HK}} |name_JPN={{crw|JPN}} |name_MNG={{crw|MNG}} |name_PHI={{crw|PHI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485404.html मटी२०आ २३२३अ] || ३ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|MNG}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485405.html मटी२०आ २३२३ब] || ३ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|HK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485406.html मटी२०आ २३२७] || ४ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|HK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|HK}} १९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485407.html मटी२०आ २३२८] || ४ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|CHN}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485408.html मटी२०आ २३३२अ] || ५ जून || {{crw|HK}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485409.html मटी२०आ २३३३] || ५ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|MNG}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|CHN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485410.html मटी२०आ २३३७] || ६ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|CHN}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|JPN}} २४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485411.html मटी२०आ २३३८] || ६ जून || {{crw|MNG}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|PHI}} ११८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485412.html मटी२०आ २३४२] || ७ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|JPN}} ५९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485413.html मटी२०आ २३४३] || ७ जून || {{crw|HK}} || {{crw|MNG}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|HK}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485414.html मटी२०आ २३४७] || ८ जून || {{crw|CHN}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|CHN}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485415.html मटी२०आ २३४८] || ८ जून || {{crw|JPN}} || {{crw|HK}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, सानो || {{crw|JPN}} २२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | चौथ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489041.html मटी२०आ २३४९] || ८ जून || {{crw|MNG}} || {{crw|PHI}} || सानो आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान २, सानो || {{crw|PHI}} ९ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा=== {{main|२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/kwibuka-women-s-twenty20-tournament-2025-1487668/points-table-standings |title=Kwibuka Women's Twenty20 Tournament - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=RWA |team2=UGA |team3=ZIM |team4=TAN |team5=NGA |team6=BRA |team7=MWI |team8=SLE |team9=CMR |win_BRA=4|loss_BRA=4|nr_BRA=0|rs_BRA=736|or_BRA=142.3|rc_BRA=687|ob_BRA=133.2 |win_CMR=1|loss_CMR=7|nr_CMR=0|rs_CMR=483|or_CMR=149|rc_CMR=910|ob_CMR=126.5 |win_MWI=1|loss_MWI=7|nr_MWI=0|rs_MWI=574|or_MWI=142|rc_MWI=760|ob_MWI=141.1 |win_NGA=5|loss_NGA=3|nr_NGA=0|rs_NGA=666|or_NGA=141|rc_NGA=593|ob_NGA=141 |win_RWA=7|loss_RWA=1|nr_RWA=0|rs_RWA=896|or_RWA=157.2|rc_RWA=652|ob_RWA=151.2 |win_SLE=1|loss_SLE=7|nr_SLE=0|rs_SLE=581|or_SLE=155.2|rc_SLE=806|ob_SLE=134.2 |win_TAN=5|loss_TAN=3|nr_TAN=0|rs_TAN=764|or_TAN=119.3|rc_TAN=552|ob_TAN=138.2 |win_UGA=6|loss_UGA=2|nr_UGA=0|rs_UGA=652|or_UGA=121.5|rc_UGA=580|ob_UGA=158.4 |win_ZIM=6|loss_ZIM=2|nr_ZIM=0|rs_ZIM=921|or_ZIM=145.1|rc_ZIM=733|ob_ZIM=148.4 |name_BRA={{crw|BRA}} |name_CMR={{crw|CMR}} |name_MWI={{crw|MWI}} |name_NGA={{crw|NGA}} |name_RWA={{crw|RWA}} |name_SLE={{crw|SLE}} |name_TAN={{crw|TAN}} |name_UGA={{crw|UGA}} |name_ZIM={{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487693.html मटी२०आ २३२४] || ३ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|CMR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ९१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487694.html दुसरा सामना] || ३ जून || {{crw|NGA}} || {{flagdeco|ZIM}} [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे अकरा]] || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487695.html मटी२०आ २३२५] || ३ जून || {{crw|SLE}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} १०५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487696.html मटी२०आ २३२६] || ३ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487697.html मटी२०आ २३२९] || ४ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ५५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487698.html मटी२०आ २३३०] || ४ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487699.html मटी२०आ २३३१] || ४ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ५ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487700.html मटी२०आ २३३२] || ४ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487701.html नववा सामना] || ५ जून || {{crw|UGA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} ४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487702.html मटी२०आ २३३४] || ५ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|CMR}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487703.html मटी२०आ २३३५] || ५ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487704.html मटी२०आ २३३६] || ५ जून || {{crw|NGA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487705.html तेरावा सामना] || ६ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ६२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487706.html मटी२०आ २३३९] || ६ जून || {{crw|SLE}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487707.html मटी२०आ २३४०] || ६ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|MWI}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487708.html मटी२०आ २३४१] || ६ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ४० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487709.html मटी२०आ २३४४] || ७ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487710.html मटी२०आ २३४५] || ७ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|SLE}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487711.html एकोणिसावा सामना] || ७ जून || {{crw|TAN}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ९ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487712.html मटी२०आ २३४६] || ७ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ३८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487713.html मटी२०आ २३५०] || ८ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} ५० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487714.html मटी२०आ २३५१] || ८ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487715.html मटी२०आ २३५२] || ८ जून || {{crw|NGA}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ३६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487716.html चोविसावा सामना] || ८ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487717.html मटी२०आ २३५४] || १० जून || {{crw|TAN}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} २० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487718.html मटी२०आ २३५५] || १० जून || {{crw|MWI}} || {{crw|NGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ४६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487719.html सत्ताविसावा सामना] || १० जून || {{crw|CMR}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ८८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487720.html मटी२०आ २३५६] || १० जून || {{crw|RWA}} || {{crw|BRA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487721.html मटी२०आ २३५७] || ११ जून || {{crw|NGA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|NGA}} ४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487722.html मटी२०आ २३५८] || ११ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487723.html मटी२०आ २३६१] || ११ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|CMR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ११२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487724.html बत्तिसावा सामना] || ११ जून || {{crw|SLE}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487725.html मटी२०आ २३६३] || १२ जून || {{crw|CMR}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ११९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487726.html मटी२०आ २३६४] || १२ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|RWA}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487727.html पस्तिसावा सामना] || १२ जून || {{crw|MWI}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487728.html मटी२०आ २३६७] || १२ जून || {{crw|BRA}} || {{crw|SLE}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|BRA}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487729.html मटी२०आ २३६९] || १३ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|TAN}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487730.html दुसरा उपांत्य सामना] || १३ जून || {{crw|UGA}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} १ धावेने विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487731.html मटी२०आ २३७३] || १४ जून || {{crw|RWA}} || {{crw|UGA}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] || {{crw|UGA}} २० धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487732.html अंतिम सामना] || १४ जून || {{crw|TAN}} || {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{crw|TAN}} ३२ धावांनी विजयी |} ===गर्न्सीचा जर्सी दौरा=== {{main|२०२५ टी२०आ आंतर-द्वीपीय मालिका#पुरुष मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आंतर-द्वीपीय – टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487813.html टी२०आ ३२०४] || ६ जून || [[ग्रेनव्हिल क्रिकेट मैदान]], [[सेंट सेव्हियर, जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{cr|GUE}} १३ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487814.html टी२०आ ३२०७] || ७ जून || [[ग्रेनव्हिल क्रिकेट मैदान]], [[सेंट सेव्हियर, जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{cr|JER}} ७ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487815.html टी२०आ ३२०९] || ७ जून || [[ग्रेनव्हिल क्रिकेट मैदान]], [[सेंट सेव्हियर, जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{cr|JER}} ३ धावांनी विजयी |} ===स्लोव्हेनियाचा सर्बिया दौरा=== {{main|स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाचा सर्बिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका (अ‍ॅड्रिया चषक) |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486789.html टी२०आ ३२०६] || ७ जून || लिसिच्जी जाराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] || {{cr|SRB}} ३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486790.html टी२०आ ३२०८] || ७ जून || लिसिच्जी जाराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] || {{cr|SRB}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486791.html टी२०आ ३२११] || ८ जून || लिसिच्जी जाराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] || {{cr|SRB}} २४ धावांनी विजयी |} ===अमेरिका महिला संघाचा नेदरलँड्स दौरा=== {{main|अमेरिका महिला क्रिकेट संघाचा नेदरलँड्स दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487651.html मटी२०आ २३४५अ] || ७ जून || [[व्हीआरए क्रिकेट मैदान]], [[आम्स्टेलव्हीन]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487652.html मटी२०आ २३५३] || ९–१० जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487653.html मटी२०आ २३६०] || ११ जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} ५३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487654.html मटी२०आ २३६६] || १२ जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487655.html मटी२०आ २३७१] || १३ जून || स्पोर्टपार्क मार्शाल्करवेर्ड, [[युट्रेक्ट]] || {{crw|NED}} ७५ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक=== {{main|२०२५ पुरुष मध्य युरोप चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/central-europe-cup-2025-1483727/points-table-standings |title=Central Europe Cup - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=10 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=NOR |team3=CZE |win_AUT=3|loss_AUT=1|nr_AUT=0|rs_AUT=633|or_AUT=65.3|rc_AUT=484|ob_AUT=80 |win_CZE=0|loss_CZE=4|nr_CZE=0|rs_CZE=411|or_CZE=73|rc_CZE=654|ob_CZE=64.4 |win_NOR=3|loss_NOR=1|nr_NOR=0|rs_NOR=621|or_NOR=73|rc_NOR=527|ob_NOR=66.5 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_CZE={{cr|CZE}} |name_NOR={{cr|NOR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483731.html टी२०आ ३२१०] || ८ जून || {{cr|CZE}} || {{cr|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|AUT}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483732.html टी२०आ ३२१२] || ८ जून || {{cr|CZE}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|NOR}} ३७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483733.html टी२०आ ३२१४] || ९ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|NOR}} २२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483734.html टी२०आ ३२१५] || ९ जून || {{cr|CZE}} || {{cr|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|AUT}} १६१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483735.html टी२०आ ३२१६] || १० जून || {{cr|CZE}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|NOR}} ४१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483736.html टी२०आ ३२१७] || १० जून || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{cr|AUT}} ९ गडी राखून विजयी |} ===कंबोडियाचा इंडोनेशिया दौरा=== {{main|कंबोडिया क्रिकेट संघाचा इंडोनेशिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488319.html टी२०आ ३२१९] || ११ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488320.html टी२०आ ३२२१] || १२ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488321.html टी२०आ ३२२२] || १२ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488322.html टी२०आ ३२२८] || १४ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488323.html टी२०आ ३२२९] || १४ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488324.html टी२०आ ३२३४] || १५ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488325.html टी२०आ ३२३५] || १५ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|CAM}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490239.html टी२०आ ३२४२] || १६ जून || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ४ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला मध्य युरोप चषक=== {{main|२०२५ महिला मध्य युरोप चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source= |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=GIB |team3=CZE |win_AUT=4|loss_AUT=0|nr_AUT=0|rs_AUT=398|or_AUT=51.5|rc_AUT=331|ob_AUT=80 |win_CZE=0|loss_CZE=4|nr_CZE=0|rs_CZE=309|or_CZE=80|rc_CZE=438|ob_CZE=51.5 |win_GIB=2|loss_GIB=2|nr_GIB=0|rs_GIB=531|or_GIB=80|rc_GIB=475|ob_GIB=80 |name_AUT={{crw|AUT}} |name_GIB={{crw|GIB}} |name_CZE={{crw|CZE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483812.html मटी२०आ २३५९] || ११ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|GIB}} ५१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1483813.html मटी२०आ २३६२] || ११ जून || {{crw|AUT}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} ५५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487658.html मटी२०आ २३६५] || १२ जून || {{crw|AUT}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} १७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487659.html मटी२०आ २३६८] || १२ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487660.html मटी२०आ २३७०] || १३ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|GIB}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|GIB}} ७७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487661.html मटी२०आ २३७२] || १३ जून || {{crw|CZE}} || {{crw|AUT}} || विनोर क्रिकेट मैदान, [[प्राग]] || {{crw|AUT}} ८ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ नो फ्रिल्स टी२०आ मालिका=== {{main|२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी#नो फ्रील्स आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका}} <!-- हा राऊंड-रॉबिन प्रकार नसल्यामुळे गुणतालिकेची आवश्यकता नाही. -->{| class="wikitable" ! colspan="6" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489583.html टी२०आ ३२२०] || ११ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489581.html टी२०आ ३२२३] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BAH}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} १०७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489582.html टी२०आ ३२२४] || १२ जून || {{cr|BER}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489584.html टी२०आ ३२२६] || १३ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489585.html टी२०आ ३२२७] || १३ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ ईशान्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} १२६ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक=== {{main|२०२५ पुरुष नॉर्डिक चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nordic-t20-cup-2025-1488312/points-table-standings |title=Nordic T20 Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=15 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=DEN |team2=NOR |team3=SWE |team4=FIN |win_DEN=2|loss_DEN=1|nr_DEN=0|rs_DEN=544|or_DEN=60|rc_DEN=406|ob_DEN=57.3 |win_FIN=1|loss_FIN=2|nr_FIN=0|rs_FIN=267|or_FIN=60|rc_FIN=448|ob_FIN=60 |win_NOR=2|loss_NOR=1|nr_NOR=0|rs_NOR=422|or_NOR=57.3|rc_NOR=429|ob_NOR=60 |win_SWE=1|loss_SWE=2|nr_SWE=0|rs_SWE=458|or_SWE=60|rc_SWE=408|ob_SWE=60 |name_DEN={{cr|DEN}} |name_FIN={{cr|FIN}} |name_NOR={{cr|NOR}} |name_SWE={{cr|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488338.html टी२०आ ३२२५] || १३ जून || {{cr|DEN}} || {{cr|FIN}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|DEN}} १२१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488339.html टी२०आ ३२३०] || १४ जून || {{cr|FIN}} || {{cr|NOR}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|FIN}} ११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488340.html टी२०आ ३२३१] || १४ जून || {{cr|DEN}} || {{cr|SWE}} || कोगे क्रिकेट क्लब, [[कोगे]] || {{cr|DEN}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488341.html टी२०आ ३२३२] || १४ जून || {{cr|DEN}} || {{cr|NOR}} || कोगे क्रिकेट क्लब, [[कोगे]] || {{cr|NOR}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488342.html टी२०आ ३२३३] || १४ जून || {{cr|FIN}} || {{cr|SWE}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|SWE}} ७१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488343.html टी२०आ ३२३६] || १५ जून || {{cr|NOR}} || {{cr|SWE}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|NOR}} २ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स आमंत्रण स्पर्धा=== {{main|२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकक्लब्स<ref>{{cite web |url=https://cricclubs.com/cpng/viewLeaguePointstable.do?league=88&clubId=34550 |title=PacificAus Sports Invitational - PNG |work=Cricclubs |access-date=21 June 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=PNG |team2=AUS |team3=VAN |team4=SAM |win_AUS=5|loss_AUS=1|nr_AUS=0|nrr_AUS=1.422 |win_PNG=5|loss_PNG=1|nr_PNG=0|nrr_PNG=1.646 |win_SAM=0|loss_SAM=5|nr_SAM=1|nrr_SAM=-2.502 |win_VAN=1|loss_VAN=4|nr_VAN=1|nrr_VAN=-1.140 |name_AUS={{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ |name_PNG={{crw|PNG}} |name_SAM={{crw|SAM}} |name_VAN={{crw|VAN}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1437&clubId=34550 पहिला सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १५ जून || {{crw|PNG}} || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489042.html मटी२०आ २३७४] || १५ जून || {{crw|SAM}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || निकाल नाही |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1441&clubId=34550 तिसरा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १६ जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ४६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489043.html मटी२०आ २३७५] || १६ जून || {{crw|PNG}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489044.html मटी२०आ २३७६] || १७ जून || {{crw|PNG}} || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1446&clubId=34550 सहावा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १७ जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ६ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1448&clubId=34550 सातवा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || १९ जून || {{crw|PNG}} || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489045.html मटी२०आ २३७७] || १९ जून || {{crw|SAM}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|VAN}} ९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489046.html मटी२०आ २३७८] || २० जून || {{crw|PNG}} || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ३१ धावांनी विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1451&clubId=34550 दहावा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || २० जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ७ गडी राखून विजयी |- | [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1452&clubId=34550 अकरावा सामना]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} || २१ जून || {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ || {{crw|VAN}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{flagdeco|AUS}} ऑस्ट्रेलियन स्थानिक संघ ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489047.html मटी२०आ २३८०] || २१ जून || {{crw|PNG}} || {{crw|SAM}} || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मोरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ९४ धावांनी विजयी |} ===डेन्मार्कमध्ये फिनलंड विरुद्ध नॉर्वे=== {{main|फिनलंड क्रिकेट संघाचा नॉर्वे दौरा (डेन्मार्कमध्ये), २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ सामना |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488344.html टी२०आ ३२३७] || १५ जून || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{cr|FIN}} २२ धावांनी विजयी |} ===२०२५ स्कॉटलंड टी२०आ तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका#टी२०आ मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/scotland-tri-series-2025-1485935/points-table-standings |title=Scotland Tri-Series Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=20 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SCO |team2=NEP |team3=NED |win_NEP=2|loss_NEP=2|nr_NEP=0|nrr_NEP=-0.291 |win_NED=2|loss_NED=2|nr_NED=0|nrr_NED=-0.385 |win_SCO=2|loss_SCO=2|nr_SCO=0|nrr_SCO=0.672 |name_NED={{cr|NED}} |name_NEP={{cr|NEP}} |name_SCO={{cr|SCO}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485938.html टी२०आ ३२३९] || १५ जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NED}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|SCO}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485939.html टी२०आ ३२४३] || १६ जून || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || सामना बरोबरीत ({{cr|NED}} तिसऱ्या [[सुपर ओव्हर|सुपर ओव्हरमध्ये]] विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485940.html टी२०आ ३२४६] || १७ जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NEP}} २ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485942.html टी२०आ ३२४७] || १८ जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NED}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NED}} १७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485941.html टी२०आ ३२५०] || १९ जून || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1485943.html टी२०आ ३२५३] || २० जून || {{cr|SCO}} || {{cr|NEP}} || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{cr|SCO}} ३४ धावांनी विजयी |} ===२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी=== {{main|२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक अमेरिका प्रादेशिक अंतिम फेरी}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-men-s-t20-world-cup-americas-region-final-2025-1488310/points-table-standings |title=ICC Men's T20 World Cup Americas Region Final - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=22 June 2025 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=CAN |team2=BER |team3=CAY |team4=BAH |win_CAN=6 |loss_CAN=0 |nr_CAN=0 |nrr_CAN=4.843 |win_BER=3 |loss_BER=3 |nr_BER=0 |nrr_BER=0.186 |win_CAY=3 |loss_CAY=3 |nr_CAY=0 |nrr_CAY=-0.705 |win_BAH=0 |loss_BAH=6 |nr_BAH=0 |nrr_BAH=-4.234 |name_CAN={{cr|CAN}} |name_BER={{cr|BER}} |name_CAY={{cr|CAY}} |name_BAH={{cr|BAH}} |result1=Q |res_col_header=पात्रता |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488326.html टी२०आ ३२४०] || १५ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ११० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488327.html टी२०आ ३२४१] || १५ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ३८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488328.html टी२०आ ३२४४] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ५० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488329.html टी२०आ ३२४५] || १६ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488330.html टी२०आ ३२४८] || १८ जून || {{cr|BER}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488331.html टी२०आ ३२४९] || १८ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BAH}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} १० गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488332.html टी२०आ ३२५१] || १९ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|BER}} २६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488333.html टी२०आ ३२५२] || १९ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ४३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488334.html टी२०आ ३२५८] || २१ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BAH}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488335.html टी२०आ ३२५९] || २१ जून || {{cr|BER}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488336.html टी२०आ ३२६२] || २२ जून || {{cr|BAH}} || {{cr|CAY}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAY}} ४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1488337.html टी२०आ ३२६३] || २२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|BER}} || मेपल लीफ वायव्य मैदान, किंग सिटी || {{cr|CAN}} ६ गडी राखून विजयी |} ===स्लोव्हेनियाचा हंगेरी दौरा=== {{main|स्लोव्हेनिया क्रिकेट संघाचा हंगेरी दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486786.html टी२०आ ३२५४] || २१ जून || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} १२२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486787.html टी२०आ ३२५६] || २१ जून || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ६२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486788.html टी२०आ ३२६०] || २२ जून || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ९ गडी राखून विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा लक्झेंबर्ग दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा लक्झेंबर्ग दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487631.html टी२०आ ३२५५] || २१ जून || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{cr|SUI}} ५७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487632.html टी२०आ ३२५७] || २१ जून || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{cr|SUI}} ११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487633.html टी२०आ ३२६१] || २२ जून || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{cr|LUX}} ७ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक=== {{main|२०२५ पुरुष कॉन्टिनेंटल चषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="cont">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/continental-cup-2025-1490863/points-table-standings |title=Continental Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=27 June 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=ROM |team2=AUT |team3=HUN |win_AUT=1|loss_AUT=1|nr_AUT=0|rs_AUT=280|or_AUT=31.2|rc_AUT=280|ob_AUT=29.4 |win_HUN=0|loss_HUN=2|nr_HUN=0|rs_HUN=333|or_HUN=40|rc_HUN=343|ob_HUN=23.2 |win_ROM=2|loss_ROM=0|nr_ROM=0|rs_ROM=247|or_ROM=21.4|rc_ROM=237|ob_ROM=40 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_HUN={{cr|HUN}} |name_ROM={{cr|ROM}} }} {{col-2}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="cont" /> |show_tie=no |update=complete |team1=BEL |team2=MLT |team3=FRA |win_BEL=2|loss_BEL=0|nr_BEL=0|rs_BEL=377|or_BEL=40|rc_BEL=296|ob_BEL=40 |win_FRA=0|loss_FRA=2|nr_FRA=0|rs_FRA=267|or_FRA=40|rc_FRA=284|ob_FRA=33.4 |win_MLT=1|loss_MLT=1|nr_MLT=0|rs_MLT=240|or_MLT=33.4|rc_MLT=304|ob_MLT=40 |name_BEL={{cr|BEL}} |name_FRA={{cr|FRA}} |name_MLT={{cr|MLT}} }} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490882.html टी२०आ ३२६४] || २६ जून || {{cr|FRA}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|MLT}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490883.html टी२०आ ३२६५] || २६ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|AUT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490884.html टी२०आ ३२६६] || २६ जून || {{cr|BEL}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|BEL}} ६५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490885.html टी२०आ ३२६७] || २७ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|HUN}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|AUT}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490886.html टी२०आ ३२६८] || २७ जून || {{cr|BEL}} || {{cr|FRA}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|BEL}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490887.html टी२०आ ३२६९] || २७ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|HUN}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} ७ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490888.html टी२०आ ३२७०] || २८ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|BEL}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490889.html टी२०आ ३२७१] || २८ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|MLT}} १३ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490891.html टी२०आ ३२७२] || २९ जून || {{cr|ROM}} || {{cr|BEL}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|BEL}} ६३ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490892.html टी२०आ ३२७३] || २९ जून || {{cr|AUT}} || {{cr|MLT}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|MLT}} ४७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490890.html टी२०आ ३२७४] || २९ जून || {{cr|FRA}} || {{cr|HUN}} || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|HUN}} ५२ धावांनी विजयी |} ==जुलै== ===इंडोनेशिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा=== {{main|इंडोनेशिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका (इंडो-सिंगा मैत्री चषक) |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490225.html मटी२०आ २३८५] || २ जुलै || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490226.html मटी२०आ २३८६] || ३ जुलै || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|IDN}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490227.html मटी२०आ २३८८] || ५ जुलै || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|IDN}} १८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} ===२०२५ पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी=== {{main|२०२५ आयसीसी पुरुष टी२० विश्वचषक युरोप प्रादेशिक अंतिम फेरी}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/19287/season/2025 |title=ICC Men's T20 World Cup Europe Region Final Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=NED |team2=ITA |team3=JER |team4=SCO |team5=GUE |win_NED=3 |loss_NED=1 |nr_NED=0 |nrr_NED=1.281 |win_ITA=2 |loss_ITA=1 |nr_ITA=1 |nrr_ITA=0.612 |win_JER=2 |loss_JER=1 |nr_JER=1 |nrr_JER=0.306 |win_SCO=1 |loss_SCO=2 |nr_SCO=1 |nrr_SCO=-0.117 |win_GUE=0 |loss_GUE=3 |nr_GUE=1 |nrr_GUE=-2.517 |name_NED={{cr|NED}} |name_ITA={{cr|ITA}} |name_JER={{cr|JER}} |name_SCO={{cr|SCO}} |name_GUE={{cr|GUE}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्रता |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषक|२०२६ पुरुष टी२० विश्वचषकासाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490471.html टी२०आ ३२७५] || ५ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|JER}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|NED}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490472.html टी२०आ ३२७७] || ५ जुलै || {{cr|GUE}} || {{cr|ITA}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490473.html टी२०आ ३२७९अ] || ६ जुलै || {{cr|GUE}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490474.html टी२०आ ३२८०अ] || ६ जुलै || {{cr|ITA}} || {{cr|JER}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490475.html टी२०आ ३२८६] || ८ जुलै || {{cr|GUE}} || {{cr|JER}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|JER}} २२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490476.html टी२०आ ३२८८] || ८ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|SCO}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490477.html टी२०आ ३२९१] || ९ जुलै || {{cr|ITA}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|ITA}} १२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490478.html टी२०आ ३२९२] || ९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|GUE}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|NED}} ७३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490479.html टी२०आ ३३०१] || ११ जुलै || {{cr|JER}} || {{cr|SCO}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|JER}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490480.html टी२०आ ३३०३] || ११ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|ITA}} || स्पोर्टपार्क वेस्टव्ह्लिट, व्होरबर्ग || {{cr|NED}} ९ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ मलावी चार राष्ट्र टी२० चषक=== {{main|२०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/quadrangular-twenty20-series-malawi-2025-1492875/points-table-standings |title=Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 July 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=BHR |team2=TAN |team3=GER |team4=MWI |win_BHR=4|loss_BHR=1|nr_BHR=1|rs_BHR=760|or_BHR=77.5|rc_BHR=711|ob_BHR=99.2 |win_GER=2|loss_GER=3|nr_GER=1|rs_GER=741|or_GER=94.4|rc_GER=798|ob_GER=96.5 |win_MWI=1|loss_MWI=4|nr_MWI=1|rs_MWI=611|or_MWI=100|rc_MWI=682|ob_MWI=78.1 |win_TAN=3|loss_TAN=2|nr_TAN=1|rs_TAN=842|or_TAN=96.1|rc_TAN=763|ob_TAN=94.2 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_GER={{cr|GER}} |name_MWI={{cr|MWI}} |name_TAN={{cr|TAN}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492880.html टी२०आ ३२७६] || ५ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|GER}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492882.html टी२०आ ३२७९] || ६ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} ७२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492881.html टी२०आ ३२८०] || ६ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} ४८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492883.html टी२०आ ३२८३] || ७ जुलै || {{cr|GER}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|GER}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492884.html टी२०आ ३२८४] || ७ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|BHR}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492879.html टी२०आ ३२८७] || ८ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492885.html टी२०आ ३२९०अ] || ९ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492886.html टी२०आ ३२९१अ] || ९ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492887.html टी२०आ ३२९६] || १० जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492888.html टी२०आ ३२९८] || १० जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|MWI}} ८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492889.html टी२०आ ३३०७] || १२ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|BHR}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|BHR}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492890.html टी२०आ ३३०९] || १२ जुलै || {{cr|GER}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492891.html टी२०आ ३३१३] || १३ जुलै || {{cr|MWI}} || {{cr|GER}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|GER}} ३७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492892.html टी२०आ ३३१४] || १३ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|TAN}} || टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] || {{cr|TAN}} १० गडी राखून विजयी |} ===जर्सी महिला संघाचा गर्न्सी दौरा=== {{main|२०२५ टी२०आ आंतर-द्वीपीय मालिका#महिला मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | आंतर-द्वीपीय – मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1493624.html मटी२०आ २३८९] || ५ जुलै || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || {{crw|JER}} ९० धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} ===२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ रायझिंग आशिया तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/indonesia-tri-nation-t20i-series-2025-1490851/points-table-standings |title=Indonesia Tri-Nation T20I Series - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=13 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=PHI |team2=IDN |team3=KOR |win_IDN=4|loss_IDN=4|nr_IDN=0|rs_IDN=1102|or_IDN=138.3|rc_IDN=1064|ob_IDN=149.2 |win_PHI=6|loss_PHI=2|nr_PHI=0|rs_PHI=1273|or_PHI=140.1|rc_PHI=1101|ob_PHI=160 |win_KOR=2|loss_KOR=6|nr_KOR=0|rs_KOR=946|or_KOR=159.2|rc_KOR=1156|ob_KOR=128.4 |name_IDN={{cr|IDN}} |name_PHI={{cr|PHI}} |name_KOR={{cr|KOR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490870.html टी२०आ ३२७८] || ६ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ५३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490871.html टी२०आ ३२८१] || ७ जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490872.html टी२०आ ३२८२] || ७ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490873.html टी२०आ ३२८५] || ८ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490874.html टी२०आ ३२८९] || ९ जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|KOR}} ३९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490875.html टी२०आ ३२९०] || ९ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490876.html टी२०आ ३२९३] || १० जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490877.html टी२०आ ३२९४] || १० जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ११२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490878.html टी२०आ ३३०४] || १२ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|KOR}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490879.html टी२०आ ३३०५] || १२ जुलै || {{cr|PHI}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ८५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490880.html टी२०आ ३३१०] || १३ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|PHI}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|PHI}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490881.html टी२०आ ३३११] || १३ जुलै || {{cr|IDN}} || {{cr|KOR}} || उदयना क्रिकेट मैदान, जिम्बारन || {{cr|IDN}} ७ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका=== {{main|२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-quadrangular-series-in-bulgaria-2025-1490847/points-table-standings |title=Women's T20 Quadrangular Series (in Bulgaria) 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=8 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=TUR |team2=GRE |team3=SRB |team4=BUL |win_BUL=0|loss_BUL=3|nr_BUL=0|rs_BUL=300|or_BUL=60|rc_BUL=511|ob_BUL=55.3 |win_GRE=2|loss_GRE=1|nr_GRE=0|rs_GRE=415|or_GRE=59.3|rc_GRE=372|ob_GRE=60 |win_SRB=1|loss_SRB=2|nr_SRB=0|rs_SRB=353|or_SRB=55.3|rc_SRB=416|ob_SRB=59.3 |win_TUR=3|loss_TUR=0|nr_TUR=0|rs_TUR=519|or_TUR=60|rc_TUR=288|ob_TUR=60 |name_BUL={{crw|BUL}} |name_GRE={{crw|GRE}} |name_SRB={{crw|SRB}} |name_TUR={{crw|TUR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490854.html मटी२०आ २३९०] || ७ जुलै || {{crw|GRE}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} २ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490855.html मटी२०आ २३९१] || ७ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|SRB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|SRB}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490856.html मटी२०आ २३९२] || ७ जुलै || {{crw|SRB}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} ६३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490857.html मटी२०आ २३९३] || ८ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|GRE}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|GRE}} ४४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490858.html मटी२०आ २३९४] || ८ जुलै || {{crw|GRE}} || {{crw|SRB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|GRE}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490859.html मटी२०आ २३९५] || ८ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} १६६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490860.html मटी२०आ २३९६] || ९ जुलै || {{crw|BUL}} || {{crw|SRB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|SRB}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490861.html मटी२०आ २३९७] || ९ जुलै || {{crw|GRE}} || {{crw|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{crw|TUR}} १० धावांनी विजयी |} ===२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ बल्गेरिया तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bulgaria-tri-nation-t20i-series-2025-1491601/points-table-standings |title=Bulgaria Tri-Nation T20I Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=12 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=GIB |team2=BUL |team3=TUR |win_BUL=2|loss_BUL=2|nr_BUL=0|rs_BUL=839|or_BUL=69.1|rc_BUL=897|ob_BUL=78.4 |win_GIB=3|loss_GIB=1|nr_GIB=0|rs_GIB=816|or_GIB=74|rc_GIB=803|ob_GIB=74.2 |win_TUR=1|loss_TUR=3|nr_TUR=0|rs_TUR=774|or_TUR=80|rc_TUR=729|ob_TUR=70.1 |name_BUL={{cr|BUL}} |name_GIB={{cr|GIB}} |name_TUR={{cr|TUR}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491604.html टी२०आ ३२९५] || १० जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|GIB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|GIB}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491605.html टी२०आ ३२९७] || १० जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|BUL}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491606.html टी२०आ ३३००] || ११ जुलै || {{cr|GIB}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|GIB}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491607.html टी२०आ ३३०२] || ११ जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|GIB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|BUL}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491608.html टी२०आ ३३०६] || १२ जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|TUR}} ५९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491609.html टी२०आ ३३०८] || १२ जुलै || {{cr|GIB}} || {{cr|TUR}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|GIB}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491610.html टी२०आ ३३१२] || १३ जुलै || {{cr|BUL}} || {{cr|GIB}} || वासिल लेव्हस्की राष्ट्रीय क्रीडा अकादमी, [[सोफिया]] || {{cr|BUL}} ८ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका=== {{main|२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/pearl-of-africa-t20i-series-2025-1494081/points-table-standings |title=Pearl of Africa T20I Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=27 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete (नामिबिया अ संघाचे सामने गुणतालिकेत समाविष्ट नाहीत) |team1=UGA |team2=UAE |team3=KEN |team4=NGA |win_KEN=2|loss_KEN=4|nr_KEN=0|rs_KEN=696|or_KEN=115.1|rc_KEN=745|ob_KEN=108 |win_NGA=0|loss_NGA=6|nr_NGA=0|rs_NGA=541|or_NGA=114|rc_NGA=733|ob_NGA=98 |win_UGA=6|loss_UGA=0|nr_UGA=0|rs_UGA=887|or_UGA=116.1|rc_UGA=729|ob_UGA=118 |win_UAE=4|loss_UAE=2|nr_UAE=0|rs_UAE=744|or_UAE=98.4|rc_UAE=661|ob_UAE=120 |name_KEN={{cr|KEN}} |name_NGA={{cr|NGA}} |name_UGA={{cr|UGA}} |name_UAE={{cr|UAE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494106.html पहिला सामना] || १७ जुलै || {{flagdeco|UGA}} [[युगांडा क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|NAM|name=नामिबिया अ}} २ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494115.html टी२०आ ३३१९] || १७ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} २० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494116.html टी२०आ ३३२२] || १८ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ७७ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494105.html टी२०आ ३३२३] || १८ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ४० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494117.html पाचवा सामना] || १९ जुलै || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|NAM|name=नामिबिया अ}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494108.html टी२०आ ३३३०] || १९ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494118.html टी२०आ ३३४०] || २१ जुलै || {{cr|NGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494103.html टी२०आ ३३४१] || २१ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|KEN}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} २८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494107.html नववा सामना] || २२ जुलै || {{cr|KEN}} || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} ३ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494583.html टी२०आ ३३४६] || २२ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ३८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494110.html टी२०आ ३३५४] || २३ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494109.html बारावा सामना] || २३ जुलै || {{flagdeco|UGA}} [[युगांडा क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA|name=युगांडा अ}} ३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494114.html टी२०आ ३३६३] || २५ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|KEN}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494104.html चौदावा सामना] || २५ जुलै || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|NGA}} ६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494113.html टी२०आ ३३७२] || २६ जुलै || {{cr|NGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UAE}} ५३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494112.html सोळावा सामना] || २६ जुलै || {{cr|KEN}} || {{flagdeco|NAM}} [[नामिबिया क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} ३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494584.html टी२०आ ३३८०] || २७ जुलै || {{cr|KEN}} || {{cr|NGA}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|KEN}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494111.html टी२०आ ३३८२] || २७ जुलै || {{cr|UGA}} || {{cr|UAE}} || एंटेब्बे क्रिकेट ओव्हल, एंटेब्बे || {{cr|UGA}} ८ धावांनी विजयी |} ===२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स ट्रॉफी=== {{main|२०२५ आशिया-पॅसिफिक क्रिकेट चॅम्पियन्स चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/asia-pacific-cricket-champions-trophy-2025-1494077/points-table-standings |title=Asia Pacific Cricket Champions Trophy 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=24 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=MAS |team2=HK |team3=SIN |team4=SAM |win_HK=4|loss_HK=2|nr_HK=0|rs_HK=1031|or_HK=119.4|rc_HK=875|ob_HK=113 |win_MAS=6|loss_MAS=0|nr_MAS=0|rs_MAS=915|or_MAS=90.1|rc_MAS=837|ob_MAS=120 |win_SAM=0|loss_SAM=6|nr_SAM=0|rs_SAM=790|or_SAM=120|rc_SAM=906|ob_SAM=105.5 |win_SIN=2|loss_SIN=4|nr_SIN=0|rs_SIN=820|or_SIN=118.4|rc_SIN=938|ob_SIN=109.4 |name_HK={{cr|HK}} |name_MAS={{cr|MAS}} |name_SAM={{cr|SAM}} |name_SIN={{cr|SIN}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494090.html टी२०आ ३३२०] || १८ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494091.html टी२०आ ३३२१] || १८ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494092.html टी२०आ ३३२७] || १९ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494093.html टी२०आ ३३२८] || १९ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ५४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494094.html टी२०आ ३३३३] || २० जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|HK}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494095.html टी२०आ ३३३४] || २० जुलै || {{cr|MAS}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494096.html टी२०आ ३३४३] || २२ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494097.html टी२०आ ३३४४] || २२ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|SIN}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494098.html टी२०आ ३३५२] || २३ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494099.html टी२०आ ३३५३] || २३ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494100.html टी२०आ ३३५८] || २४ जुलै || {{cr|MAS}} || {{cr|SAM}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494101.html टी२०आ ३३५९] || २४ जुलै || {{cr|SIN}} || {{cr|HK}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|HK}} ५२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494102.html टी२०आ ३३७०] || २६ जुलै || {{cr|HK}} || {{cr|MAS}} || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{cr|MAS}} १० गडी राखून विजयी |} ===२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/rwanda-tri-nation-t20i-series-2025-1495448/points-table-standings |title=Rwanda Tri-Nation T20I Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=26 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=BHR |team2=MWI |team3=RWA |win_BHR=8|loss_BHR=0|nr_BHR=0|rs_BHR=1151|or_BHR=143.1|rc_BHR=870|ob_BHR=160 |win_MWI=2|loss_MWI=6|nr_MWI=0|rs_MWI=1015|or_MWI=156.5|rc_MWI=1067|ob_MWI=143.3 |win_RWA=2|loss_RWA=6|nr_RWA=0|rs_RWA=896|or_RWA=155.5|rc_RWA=1125|ob_RWA=152.2 |name_BHR={{cr|BHR}} |name_MWI={{cr|MWI}} |name_RWA={{cr|RWA}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495453.html टी२०आ ३३२५] || १८ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495454.html टी२०आ ३३२९] || १९ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495455.html टी२०आ ३३३१] || १९ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495456.html टी२०आ ३३३५] || २० जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495457.html टी२०आ ३३३७] || २० जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495458.html टी२०आ ३३४५] || २२ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|RWA}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495459.html टी२०आ ३३४८] || २२ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ११२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495460.html टी२०आ ३३५५] || २३ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|MWI}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495461.html टी२०आ ३३५६] || २३ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495462.html टी२०आ ३३६४] || २५ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|BHR}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ११४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495463.html टी२०आ ३३६६] || २५ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495464.html टी२०आ ३३७५] || २६ जुलै || {{cr|RWA}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|MWI}} ९ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495465.html टी२०आ ३३८३] || २७ जुलै || {{cr|BHR}} || {{cr|MWI}} || [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] || {{cr|BHR}} ९४ धावांनी विजयी |} ===२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/finland-women-s-t20i-tri-series-2025-1494571/points-table-standings |title=Finland Women's T20I Tri-Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=20 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SUI |team2=FIN |team3=EST |win_EST=1|loss_EST=3|nr_EST=0|rs_EST=429|or_EST=80|rc_EST=477|ob_EST=74.2 |win_FIN=1|loss_FIN=3|nr_FIN=0|rs_FIN=411|or_FIN=75.1|rc_FIN=444|ob_FIN=71.1 |win_SUI=4|loss_SUI=0|nr_SUI=0|rs_SUI=510|or_SUI=72.2|rc_SUI=429|ob_SUI=80 |name_EST={{crw|EST}} |name_FIN={{crw|FIN}} |name_SUI={{crw|SUI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494575.html मटी२०आ २४००] || १८ जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494576.html मटी२०आ २४०१] || १८ जुलै || {{crw|EST}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494577.html मटी२०आ २४०२] || १९ जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|EST}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|FIN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494578.html मटी२०आ २४०३] || १९ जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494579.html मटी२०आ २४०४] || १९ जुलै || {{crw|EST}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} ७६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494580.html मटी२०आ २४०५] || २० जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|EST}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|EST}} ३३ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494581.html मटी२०आ २४०८] || २० जुलै || {{crw|FIN}} || {{crw|SUI}} || [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा || {{crw|SUI}} १० गडी राखून विजयी |} ===सौदी अरेबियाचा कतार दौरा=== {{main|सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाचा कतार दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494765.html टी२०आ ३३२६] || १८ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} १ धावेने विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494766.html टी२०आ ३३३२] || १९ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|SAU}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494767.html टी२०आ ३३४२] || २१ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494768.html टी२०आ ३३५०] || २२ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || {{cr|QAT}} ३२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494769.html टी२०आ ३३५७] || २३ जुलै || [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] || सामना बरोबरीत ({{cr|SAU}} [[सुपर ओव्हर|सुपर ओव्हरमध्ये]] विजयी) |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग दोन=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन}} ====गट अ गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/22553/season/2025 |title=ICC Women's T20 World Cup Africa Region Division Two Qualifier Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=RWA |team2=MWI |team3=CMR |team4=LES |win_RWA=3 |loss_RWA=0 |nr_RWA=0 |nrr_RWA=4.915 |win_MWI=2 |loss_MWI=1 |nr_MWI=0 |nrr_MWI=1.283 |win_CMR=1 |loss_CMR=2 |nr_CMR=0 |nrr_CMR=-0.875 |win_LES=0 |loss_LES=3 |nr_LES=0 |nrr_LES=-4.591 |name_RWA={{crw|RWA}} |name_MWI={{crw|MWI}} |name_CMR={{crw|CMR}} |name_LES={{crw|LES}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} ====गट ब गुणतालिका==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |show_tie=no |update=complete |team1=SLE |team2=BOT |team3=MOZ |team4=ESW |win_SLE=3 |loss_SLE=0 |nr_SLE=0 |nrr_SLE=4.587 |win_BOT=2 |loss_BOT=1 |nr_BOT=0 |nrr_BOT=2.837 |win_MOZ=1 |loss_MOZ=2 |nr_MOZ=0 |nrr_MOZ=-1.026 |win_ESW=0 |loss_ESW=3 |nr_ESW=0 |nrr_ESW=-5.800 |name_SLE={{crw|SLE}} |name_BOT={{crw|BOT}} |name_MOZ={{crw|MOZ}} |name_ESW={{crw|ESW}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html मटी२०आ २४०६] || २० जुलै || {{crw|LES}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html मटी२०आ २४०७] || २० जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} १११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html मटी२०आ २४०९] || २० जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|MWI}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MWI}} ३८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html मटी२०आ २४१०] || २० जुलै || {{crw|MOZ}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ७७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html मटी२०आ २४१२] || २१ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html मटी२०आ २४१३] || २१ जुलै || {{crw|MWI}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} ६७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html मटी२०आ २४१४] || २१ जुलै || {{crw|ESW}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} १४९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html मटी२०आ २४१५] || २१ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|LES}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|CMR}} ५५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html मटी२०आ २४१७] || २३ जुलै || {{crw|LES}} || {{crw|MWI}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MWI}} १०६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html मटी२०आ २४१८] || २३ जुलै || {{crw|ESW}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ८८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html मटी२०आ २४१९] || २३ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html मटी२०आ २४२०] || २३ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} १० गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीच्या सामन्याचे उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html मटी२०आ २४२३] || २४ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|ESW}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|CMR}} १४० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html मटी२०आ २४२४] || २४ जुलै || {{crw|LES}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|MOZ}} ३ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html मटी२०आ २४२२] || २४ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|RWA}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} ३५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html मटी२०आ २४२५] || २४ जुलै || {{crw|MWI}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|SLE}} ६ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html मटी२०आ २४२६] || २६ जुलै || {{crw|BOT}} || {{crw|MWI}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|BOT}} ६५ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | सातव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html मटी२०आ २४२७] || २६ जुलै || {{crw|ESW}} || {{crw|LES}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|LES}} ४८ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html मटी२०आ २४२८] || २६ जुलै || {{crw|CMR}} || {{crw|MOZ}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गाबोरोन]] || {{crw|CMR}} २ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html मटी२०आ २४२९] || २६ जुलै || {{crw|RWA}} || {{crw|SLE}} || [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्सवाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गाबोरोन]] || {{crw|RWA}} ५१ धावांनी विजयी |} ===२०२५ बुडापेस्ट चषक=== {{main|२०२५ बुडापेस्ट चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=26 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=ROM |team3=HUN |team4=LUX |win_AUT=3|loss_AUT=0|nr_AUT=0|rs_AUT=543|or_AUT=51.5|rc_AUT=475|ob_AUT=60 |win_HUN=1|loss_HUN=2|nr_HUN=0|rs_HUN=409|or_HUN=60|rc_HUN=341|ob_HUN=46 |win_LUX=0|loss_LUX=3|nr_LUX=0|rs_LUX=390|or_LUX=60|rc_LUX=571|ob_LUX=60 |win_ROM=2|loss_ROM=1|nr_ROM=0|rs_ROM=400|or_ROM=48|rc_ROM=355|ob_ROM=53.5 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_HUN={{cr|HUN}} |name_LUX={{cr|LUX}} |name_ROM={{cr|ROM}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495654.html टी२०आ ३३६२] || २५ जुलै || {{cr|AUT}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|AUT}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495655.html टी२०आ ३३६५] || २५ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|ROM}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495656.html टी२०आ ३३६८] || २५ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|LUX}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ७० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495657.html टी२०आ ३३७१] || २६ जुलै || {{cr|LUX}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|ROM}} ४५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495658.html टी२०आ ३३७३] || २६ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|AUT}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495659.html टी२०आ ३३७७] || २६ जुलै || {{cr|AUT}} || {{cr|LUX}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|AUT}} ६६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495660.html टी२०आ ३३७९] || २७ जुलै || {{cr|HUN}} || {{cr|LUX}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ३७ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495661.html टी२०आ ३३८१] || २७ जुलै || {{cr|AUT}} || {{cr|ROM}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || निकाल नाही |} ===फिनलंडचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494770.html टी२०आ ३३६७] || २५ जुलै || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} १६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html टी२०आ ३३७६] || २६ जुलै || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494772.html टी२०आ ३३८४] || २७ जुलै || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} ५ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ बाल्टिक चषक=== {{main|२०२५ बाल्टिक चषक}} <!-- एका सामन्याला टी२०आ दर्जा असल्यामुळे ही स्पर्धा येथे समाविष्ट केली आहे; तो सामना द्विपक्षीय मालिकेतही समाविष्ट असल्याने त्याची पुनरावृत्ती होते. -->{{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकहीरोज<ref>{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/point-table |title=Baltic Cup 2025 |work=Cricheroes |access-date=27 July 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=EST |team2=FIN |team3=LAT |team4=LTU |win_EST=3|loss_EST=0|nr_EST=0|rs_EST=480|or_EST=57|rc_EST=281|ob_EST=60 |win_FIN=2|loss_FIN=1|nr_FIN=0|rs_FIN=418|or_FIN=60|rc_FIN=299|ob_FIN=57 |win_LAT=1|loss_LAT=2|nr_LAT=0|rs_LAT=464|or_LAT=60|rc_LAT=422|ob_LAT=60 |win_LTU=0|loss_LTU=3|nr_LTU=0|rs_LTU=189|or_LTU=60|rc_LTU=549|ob_LTU=60 |name_EST={{cr|EST}} |name_FIN={{cr|FIN}} |name_LAT={{cr|LAT}} |name_LTU={{cr|LTU}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449564/baltic-cup-2025/lithuania-vs-estonia/summary पहिला सामना] || २६ जुलै || {{cr|EST}} || {{cr|LTU}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} १५४ धावांनी विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449566/baltic-cup-2025/finland-vs-latvia/summary दुसरा सामना] || २६ जुलै || {{cr|FIN}} || {{cr|LAT}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} ४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html टी२०आ ३३७६] || २६ जुलै || {{cr|EST}} || {{cr|FIN}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449570/baltic-cup-2025/lithuania-vs-latvia/summary चौथा सामना] || २६ जुलै || {{cr|LAT}} || {{cr|LTU}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{cr|LAT}} ९० धावांनी विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449571/baltic-cup-2025/latvia-vs-estonia/summary पाचवा सामना] || २७ जुलै || {{cr|EST}} || {{cr|LAT}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|EST}} ४४ धावांनी विजयी |- | [https://cricheroes.com/scorecard/18449575/baltic-cup-2025/lithuania-vs-finland/summary सहावा सामना] || २७ जुलै || {{cr|FIN}} || {{cr|LTU}} || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{cr|FIN}} ११६ धावांनी विजयी |} ==ऑगस्ट== ===जिब्राल्टर महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496809.html मटी२०आ २४३०] || २ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{crw|EST}} २६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496810.html मटी२०आ २४३१] || २ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{crw|GIB}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496811.html मटी२०आ २४३२] || ३ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान २, [[तालिन]] || {{crw|GIB}} ३४ धावांनी विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html टी२०आ ३३८७] || २ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|SUI}} ७२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494774.html टी२०आ ३३८९] || ३ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|SUI}} १५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494775.html टी२०आ ३३९०] || ३ ऑगस्ट || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{cr|SUI}} ४१ धावांनी विजयी |} ===सायप्रसचा क्रोएशिया दौरा=== {{main|सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html टी२०आ ३३९२] || ७ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ५८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496829.html टी२०आ ३३९४] || ७ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496830.html टी२०आ ३३९६] || ८ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496831.html टी२०आ ३३९८] || ८ ऑगस्ट || म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] || {{cr|CYP}} ५२ धावांनी विजयी |} ===२०२५ व्हायकिंग चषक=== {{main|२०२५ व्हायकिंग चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/viking-cup-2025-1496812/points-table-standings |title=Viking Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=9 August 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=AUT |team2=NOR |team3=SWE |team4=FRA |win_AUT=3|loss_AUT=0|nr_AUT=0|rs_AUT=399|or_AUT=54.3|rc_AUT=385|ob_AUT=60 |win_FRA=0|loss_FRA=3|nr_FRA=0|rs_FRA=406|or_FRA=60|rc_FRA=468|ob_FRA=59.4 |win_NOR=2|loss_NOR=1|nr_NOR=0|rs_NOR=404|or_NOR=60|rc_NOR=364|ob_NOR=56.4 |win_SWE=1|loss_SWE=2|nr_SWE=0|rs_SWE=454|or_SWE=60|rc_SWE=446|ob_SWE=58.1 |name_AUT={{cr|AUT}} |name_FRA={{cr|FRA}} |name_NOR={{cr|NOR}} |name_SWE={{cr|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496819.html टी२०आ ३३९३] || ७ ऑगस्ट || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496820.html टी२०आ ३३९५] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|FRA}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|SWE}} ३४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496822.html टी२०आ ३३९७] || ८ ऑगस्ट || {{cr|FRA}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|NOR}} २२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496821.html टी२०आ ३३९९] || ८ ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|AUT}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496823.html टी२०आ ३४००] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|NOR}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496824.html टी२०आ ३४०१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|AUT}} || {{cr|FRA}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ६ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496825.html टी२०आ ३४०२] || १० ऑगस्ट || {{cr|SWE}} || {{cr|FRA}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|FRA}} २ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496826.html टी२०आ ३४०४] || १० ऑगस्ट || {{cr|AUT}} || {{cr|NOR}} || बॉटशिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] || {{cr|AUT}} ८ गडी राखून विजयी |} ===कंबोडिया महिला संघाचा सिंगापूर दौरा=== {{main|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका (महिला मैत्री चषक) |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498203.html मटी२०आ २४३६] || १३ ऑगस्ट || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|SIN}} १२५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498204.html मटी२०आ २४३७] || १४ ऑगस्ट || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|SIN}} ११४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498205.html मटी२०आ २४३८] || १६ ऑगस्ट || सिंगापूर राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान, [[सिंगापूर]] || {{crw|SIN}} १०२ धावांनी विजयी |} ===पापुआ न्यू गिनीचा गर्न्सी दौरा=== {{main|२०२५ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग अ (जर्सी)#गर्न्सी विरुद्ध पापुआ न्यू गिनी मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ सामना |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498689.html टी२०आ ३४०६] || १४ ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || {{cr|PNG}} ६ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=युरोपियन क्रिकेट नेटवर्क<ref>{{cite web |url=https://www.ecn.cricket/series/ecn-norway-t20i-2025-9900/standings |title=ECN Norway T20I Tri-Series, 2025 Standings |work=European Cricket Network |access-date=17 August 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=NOR |team2=SWE |team3=HUN |win_HUN=0|loss_HUN=2|nr_HUN=0|rs_HUN=265|or_HUN=40|rc_HUN=376|ob_HUN=40 |win_NOR=2|loss_NOR=0|nr_NOR=0|rs_NOR=309|or_NOR=38.3|rc_NOR=276|ob_NOR=40 |win_SWE=1|loss_SWE=1|nr_SWE=0|rs_SWE=340|or_SWE=40|rc_SWE=262|ob_SWE=38.3 |name_HUN={{cr|HUN}} |name_NOR={{cr|NOR}} |name_SWE={{cr|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496827.html टी२०आ ३४०८] || १७ ऑगस्ट || {{cr|NOR}} || {{cr|SWE}} || स्टुबेरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] || {{cr|NOR}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498191.html टी२०आ ३४०९] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SWE}} || स्टुबेरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] || {{cr|SWE}} ७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498192.html टी२०आ ३४१०] || १७ ऑगस्ट || {{cr|NOR}} || {{cr|HUN}} || स्टुबेरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] || {{cr|NOR}} ३२ धावांनी विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा विभाग एक=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498196/season/2025/icc-womens-t20-world-cup-europe-division-1-qualifier |title=ICC Women's T20 World Cup Europe Division 1 Qualifier Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=IRE |team2=NED |team3=ITA |team4=GER |win_IRE=6|loss_IRE=0|nr_IRE=0|nrr_IRE=3.309 |win_NED=4|loss_NED=2|nr_NED=0|nrr_NED=2.833 |win_ITA=2|loss_ITA=4|nr_ITA=0|nrr_ITA=-0.906 |win_GER=0|loss_GER=6|nr_GER=0|nrr_GER=-5.611 |name_IRE={{crw|IRE}} |name_NED={{crw|NED}} |name_ITA={{crw|ITA}} |name_GER={{crw|GER}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=पात्रता |col_Q=green1 |text_Q=[[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता स्पर्धा|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498206.html मटी२०आ २४३९] || २० ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} ४३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498207.html मटी२०आ २४४०] || २० ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498208.html मटी२०आ २४४१] || २१ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498209.html मटी२०आ २४४२] || २१ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|ITA}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498210.html मटी२०आ २४४३] || २३ ऑगस्ट || {{crw|IRE}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ६३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498211.html मटी२०आ २४४४] || २३ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|GER}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} २०२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498212.html मटी२०आ २४४५] || २४ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} १७९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498213.html मटी२०आ २४४६] || २४ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498214.html मटी२०आ २४४७] || २६ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|ITA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498215.html मटी२०आ २४४८] || २६ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|IRE}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498216.html मटी२०आ २४४९] || २७ ऑगस्ट || {{crw|NED}} || {{crw|GER}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|NED}} ६५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498217.html मटी२०आ २४५०] || २७ ऑगस्ट || {{crw|IRE}} || {{crw|ITA}} || हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] || {{crw|IRE}} ३३ धावांनी विजयी |} ===चेक प्रजासत्ताकाचा रोमानिया दौरा=== {{main|चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499011.html टी२०आ ३४११] || २१ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|CZE}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499012.html टी२०आ ३४१२] || २१ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499013.html टी२०आ ३४१३] || २२ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|ROM}} २५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499014.html टी२०आ ३४१४] || २२ ऑगस्ट || मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, [[इल्फोव्ह काउंटी]] || {{cr|CZE}} ४ गडी राखून विजयी |} ===बेल्जियमचा ऑस्ट्रिया दौरा=== {{main|बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498696.html टी२०आ ३४१५] || २३ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498697.html टी२०आ ३४१६] || २३ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ३८ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498698.html टी२०आ ३४१७] || २४ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498699.html टी२०आ ३४१८] || २४ ऑगस्ट || वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लात्शाख || {{cr|AUT}} ४ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ पूर्व युरोप चषक=== {{main|२०२५ पूर्व युरोप चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/eastern-europe-cup-2025-1499540/points-table-standings |title=Eastern Europe Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=31 August 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=SRB |team2=HUN |team3=CRO |win_CRO=0|loss_CRO=3|nr_CRO=1|rs_CRO=470|or_CRO=60|rc_CRO=559|ob_CRO=58.3 |win_HUN=1|loss_HUN=2|nr_HUN=1|rs_HUN=396|or_HUN=53.4|rc_HUN=401|ob_HUN=50.3 |win_SRB=4|loss_SRB=0|nr_SRB=0|rs_SRB=599|or_SRB=69|rc_SRB=505|ob_SRB=73.4 |name_CRO={{cr|CRO}} |name_HUN={{cr|HUN}} |name_SRB={{cr|SRB}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499544.html टी२०आ ३४१९] || २९ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499545.html टी२०आ ३४२०] || २९ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|CRO}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ४ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499546.html टी२०आ ३४२२] || ३० ऑगस्ट || {{cr|CRO}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ८४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499547.html टी२०आ ३४२३] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ५ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499548.html टी२०आ ३४२५अ] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|CRO}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499549.html टी२०आ ३४२८] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|CRO}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|SRB}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499550.html टी२०आ ३४३०] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|HUN}} || {{cr|SRB}} || जीबी ओव्हल, सोडलिगेट || {{cr|HUN}} ३४ धावांनी विजयी |} ===२०२५ महिला नॉर्डिक चषक=== {{main|२०२५ महिला नॉर्डिक चषक}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/nordic-women-t20-cup-2025-1499015/points-table-standings |title=Nordic Women T20 Cup 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=31 August 2025}}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=GER |team2=SWE |team3=DEN |team4=NOR |team5=FIN |win_DEN=2|loss_DEN=2|nr_DEN=0|rs_DEN=335|or_DEN=69.3|rc_DEN=400|ob_DEN=80 |win_FIN=0|loss_FIN=4|nr_FIN=0|rs_FIN=351|or_FIN=80|rc_FIN=430|ob_FIN=65.4 |win_GER=4|loss_GER=0|nr_GER=0|rs_GER=559|or_GER=72.2|rc_GER=342|ob_GER=80 |win_NOR=1|loss_NOR=3|nr_NOR=0|rs_NOR=311|or_NOR=78.4|rc_NOR=484|ob_NOR=74.5 |win_SWE=3|loss_SWE=1|nr_SWE=0|rs_SWE=520|or_SWE=80|rc_SWE=420|ob_SWE=80 |name_DEN={{crw|DEN}} |name_FIN={{crw|FIN}} |name_GER={{crw|GER}} |name_NOR={{crw|NOR}} |name_SWE={{crw|SWE}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499021.html मटी२०आ २४५१] || २९ ऑगस्ट || {{crw|FIN}} || {{crw|GER}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499022.html मटी२०आ २४५२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|NOR}} || {{crw|SWE}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|SWE}} ९४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499023.html मटी२०आ २४५३] || ३० ऑगस्ट || {{crw|FIN}} || {{crw|NOR}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|NOR}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499024.html मटी२०आ २४५४] || ३० ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|SWE}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|SWE}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499025.html मटी२०आ २४५५] || ३० ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|FIN}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|DEN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499026.html मटी२०आ २४५६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|NOR}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ७८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499027.html मटी२०आ २४५९] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|NOR}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|DEN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499028.html मटी२०आ २४६०] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|GER}} || {{crw|SWE}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ७४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499030.html मटी२०आ २४६३] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|FIN}} || {{crw|SWE}} || अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, अल्बर्टस्लुंड || {{crw|SWE}} ७३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499029.html मटी२०आ २४६४] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|DEN}} || {{crw|GER}} || इशोय क्रिकेट क्लब, इशोय || {{crw|GER}} ६४ धावांनी विजयी |} ===स्वित्झर्लंडचा गर्न्सी दौरा=== {{main|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498690.html टी२०आ ३४२४] || ३० ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498691.html टी२०आ ३४२७] || ३० ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || निकाल नाही |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498692.html टी२०आ ३४२९] || ३१ ऑगस्ट || किंग जॉर्ज पाचवा क्रीडा मैदान, कॅस्टेल || {{cr|GUE}} ७ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा विभाग एक=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#विभाग एक}} {{col-begin|width=100%}} {{col-2}} ====गट अ==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv1">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/24133/season/2025/icc-womens-t20-world-cup-africa-region-division-one-qualifier |title=ICC Women's T20 World Cup Africa Region Division One Qualifier Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=ZIM |team2=NAM |team3=NGA |team4=SLE |win_ZIM=3|loss_ZIM=0|nr_ZIM=0|nrr_ZIM=2.173 |win_NAM=2|loss_NAM=1|nr_NAM=0|nrr_NAM=3.377 |win_NGA=1|loss_NGA=2|nr_NGA=0|nrr_NGA=0.040 |win_SLE=0|loss_SLE=3|nr_SLE=0|nrr_SLE=-5.442 |name_ZIM={{crw|ZIM}} |name_NAM={{crw|NAM}} |name_NGA={{crw|NGA}} |name_SLE={{crw|SLE}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {{col-2}} ====गट ब==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv1" /> |show_tie=no |update=complete |team1=TAN |team2=UGA |team3=RWA |team4=KEN |win_TAN=3|loss_TAN=0|nr_TAN=0|nrr_TAN=0.817 |win_UGA=2|loss_UGA=1|nr_UGA=0|nrr_UGA=0.536 |win_RWA=1|loss_RWA=2|nr_RWA=0|nrr_RWA=-0.545 |win_KEN=0|loss_KEN=3|nr_KEN=0|nrr_KEN=-0.795 |name_TAN={{crw|TAN}} |name_UGA={{crw|UGA}} |name_RWA={{crw|RWA}} |name_KEN={{crw|KEN}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" | गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html मटी२०आ २४५७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|NGA}} || {{crw|SLE}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|NGA}} ९६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html मटी२०आ २४५८] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|KEN}} || {{crw|RWA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|RWA}} ६ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html मटी२०आ २४६१] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|NAM}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} ३२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html मटी२०आ २४६२] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|TAN}} || {{crw|UGA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} १ धावेने विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html मटी२०आ २४६६] || १ सप्टेंबर || {{crw|SLE}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html मटी२०आ २४६७] || १ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|TAN}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} ३० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html मटी२०आ २४६९] || १ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|NGA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html मटी२०आ २४७०] || १ सप्टेंबर || {{crw|RWA}} || {{crw|UGA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html मटी२०आ २४७२] || ३ सप्टेंबर || {{crw|RWA}} || {{crw|TAN}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} १८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html मटी२०आ २४७३] || ३ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|SLE}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} १५२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html मटी२०आ २४७४] || ३ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|UGA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|UGA}} ८ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html मटी२०आ २४७५] || ३ सप्टेंबर || {{crw|NGA}} || {{crw|ZIM}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} १० गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498719.html मटी२०आ २४७७] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UGA}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498721.html मटी२०आ २४८०] || ४ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|TAN}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|NAM}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या ते आठव्या स्थानांसाठीचे उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html मटी२०आ २४७८] || ४ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|NGA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|KEN}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html मटी२०आ २४८१] || ४ सप्टेंबर || {{crw|RWA}} || {{crw|SLE}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|RWA}} ५० धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | सातव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html मटी२०आ २४८४] || ६ सप्टेंबर || {{crw|NGA}} || {{crw|SLE}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|NGA}} ८५ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html मटी२०आ २४८७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|KEN}} || {{crw|RWA}} || हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] || {{crw|RWA}} ६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498723.html मटी२०आ २४८५] || ६ सप्टेंबर || {{crw|TAN}} || {{crw|UGA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|TAN}} ६ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498726.html मटी२०आ २४८८] || ६ सप्टेंबर || {{crw|NAM}} || {{crw|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{crw|ZIM}} ९ गडी राखून विजयी |} ===२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-icc-t20-tri-series-2025-1500621/points-table-standings |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=4 September 2025}}</ref> |show_tie=no |show_nr=yes |update=complete |team1=BRA |team2=IOM |team3=JER |win_BRA=4|loss_BRA=0|nr_BRA=1|rs_BRA=393|or_BRA=46.1|rc_BRA=261|ob_BRA=67 |win_IOM=1|loss_IOM=2|nr_IOM=1|rs_IOM=193|or_IOM=54.1|rc_IOM=300|ob_IOM=43.4 |win_JER=0|loss_JER=3|nr_JER=2|rs_JER=289|or_JER=47|rc_JER=324|ob_JER=36.4 |name_BRA={{crw|BRA}} |name_IOM={{crw|IOM}} |name_JER={{crw|JER}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500635.html मटी२०आ २४६५] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BRA}} || {{crw|IOM}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500636.html मटी२०आ २४६८] || १ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|IOM}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} १०५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500637.html मटी२०आ २४७०अ] || १ सप्टेंबर || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500638.html मटी२०आ २४७१] || २ सप्टेंबर || {{crw|IOM}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|IOM}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500639.html मटी२०आ २४७३अ] || ३ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500640.html मटी२०आ २४७६] || ३ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} २० धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500641.html मटी२०आ २४७९] || ४ सप्टेंबर || {{crw|BRA}} || {{crw|JER}} || न्यू फार्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] || {{crw|BRA}} ८ गडी राखून विजयी |} ==सप्टेंबर== ===जपान महिला संघाचा फिजी दौरा=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा#फिजी विरुद्ध जपान मालिका}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html मटी२०आ २४८२] || ५ सप्टेंबर || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} २३ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html मटी२०आ २४८३] || ६ सप्टेंबर || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} १०४ धावांनी विजयी |} ===चेक प्रजासत्ताक महिला संघाचा एस्टोनिया दौरा=== {{main|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | मटी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499781.html मटी२०आ २४८६] || ६ सप्टेंबर || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} १ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499782.html मटी२०आ २४८९] || ६ सप्टेंबर || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ११५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499783.html मटी२०आ २४९०] || ७ सप्टेंबर || एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट आणि रग्बी मैदान, [[तालिन]] || {{crw|EST}} ७ गडी राखून विजयी |} ===स्वीडनचा आईल ऑफ मान दौरा=== {{main|स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498700.html टी२०आ ३४३८] || ६ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || {{cr|SWE}} १० गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498701.html टी२०आ ३४४०] || ६ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || {{cr|SWE}} ३ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498702.html टी२०आ ३४४०अ] || ७ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498703.html टी२०आ ३४४१अ] || ७ सप्टेंबर || क्रॉन्कबर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड || सामना रद्द |} ===२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा=== {{main|२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा}} ====गट अ==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकबझ<ref name="eapq">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025/points-table |title=ICC Women's T20 World Cup East Asia Pacific Qualifier 2025 - Points Table |work=Cricbuzz |access-date=1 August 2026 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=PNG |team2=JPN |team3=SAM |team4=PHI |win_PNG=2|loss_PNG=1|nr_PNG=0|nrr_PNG=3.333 |win_JPN=2|loss_JPN=1|nr_JPN=0|nrr_JPN=2.283 |win_SAM=2|loss_SAM=1|nr_SAM=0|nrr_SAM=0.156 |win_PHI=0|loss_PHI=3|nr_PHI=0|nrr_PHI=-6.756 |name_PNG={{crw|PNG}} |name_JPN={{crw|JPN}} |name_SAM={{crw|SAM}} |name_PHI={{crw|PHI}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} ====गट ब==== {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=क्रिकबझ<ref name="eapq" /> |show_tie=no |update=complete |team1=VAN |team2=IDN |team3=FIJ |team4=COK |win_VAN=3|loss_VAN=0|nr_VAN=0|nrr_VAN=2.254 |win_IDN=2|loss_IDN=1|nr_IDN=0|nrr_IDN=2.583 |win_FIJ=1|loss_FIJ=2|nr_FIJ=0|nrr_FIJ=-1.953 |win_COK=0|loss_COK=3|nr_COK=0|nrr_COK=-3.052 |name_VAN={{crw|VAN}} |name_IDN={{crw|IDN}} |name_FIJ={{crw|FIJ}} |name_COK={{crw|COK}} |result1=Q |result2=Q |res_col_header=प्रगती |col_Q=green1 |text_Q=[[#उपांत्य सामने|उपांत्य फेरीत प्रवेश]] }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | गट फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499784.html मटी२०आ २४९१] || ९ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|COK}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html मटी२०आ २४९२] || ९ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|PNG}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} ४६ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499786.html मटी२०आ २४९३] || ९ सप्टेंबर || {{crw|IDN}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} ७ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html मटी२०आ २४९४] || ९ सप्टेंबर || {{crw|PHI}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|SAM}} ९ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html मटी२०आ २४९५] || १० सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} ७१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499789.html मटी२०आ २४९६] || १० सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|IDN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|IDN}} ४२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html मटी२०आ २४९७] || १० सप्टेंबर || {{crw|PNG}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} १६८ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499791.html मटी२०आ २४९८] || १० सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} ७ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499792.html मटी२०आ २४९९] || १२ सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|IDN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|IDN}} १२० धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html मटी२०आ २५००] || १२ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|JPN}} १११ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499794.html मटी२०आ २५०१] || १२ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} ८९ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html मटी२०आ २५०२] || १२ सप्टेंबर || {{crw|PNG}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|SAM}} १३ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या ते आठव्या स्थानांसाठीचे उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499796.html मटी२०आ २५०४] || १३ सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|SAM}} ६२ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499797.html मटी२०आ २५०५] || १३ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | उपांत्य सामने |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499798.html मटी२०आ २५०६] || १३ सप्टेंबर || {{crw|IDN}} || {{crw|PNG}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499799.html मटी२०आ २५०७] || १३ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|VAN}} २२ धावांनी विजयी |- ! colspan="6" | सातव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499801.html मटी२०आ २५१२] || १५ सप्टेंबर || {{crw|COK}} || {{crw|PHI}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|PHI}} ४ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | पाचव्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499800.html मटी२०आ २५१३] || १५ सप्टेंबर || {{crw|FIJ}} || {{crw|SAM}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|FIJ}} ५ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499802.html मटी२०आ २५१४] || १५ सप्टेंबर || {{crw|IDN}} || {{crw|JPN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] || {{crw|IDN}} ८ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499803.html मटी२०आ २५१५] || १५ सप्टेंबर || {{crw|PNG}} || {{crw|VAN}} || अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] || {{crw|PNG}} ९ गडी राखून विजयी |} ===मोझांबिकचा इस्वातिनी दौरा=== {{मुख्य|मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वातिनी दौरा, २०२५}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | टी२०आ मालिका |- ! क्र. ! तारीख ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501502.html टी२०आ ३४४७] || १२ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || {{cr|ESW}} ३१ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501503.html टी२०आ ३४४८] || १२ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || {{cr|ESW}} ५ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501504.html टी२०आ ३४५१] || १३ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || {{cr|ESW}} ७४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501505.html टी२०आ ३४५२] || १३ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || सामना बरोबरीत ({{cr|ESW}} [[सुपर ओव्हर|सुपर ओव्हरमध्ये]] विजयी) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1501506.html टी२०आ ३४५४] || १४ सप्टेंबर || माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स || निकाल नाही |} ===२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२५ लक्झेंबर्ग महिला तिरंगी मालिका}} {{#invoke:Sports table|main|style=CricketRR |source=ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/luxembourg-women-s-t20i-tri-series-2025-1500861/points-table-standings |title=Luxembourg Women's T20I Tri-Series 2025 - Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=13 September 2025 }}</ref> |show_tie=no |update=complete |team1=SUI |team2=AUT |team3=LUX |win_AUT=1|loss_AUT=1|nr_AUT=0|rs_AUT=285|or_AUT=38|rc_AUT=232|ob_AUT=37.5 |win_LUX=0|loss_LUX=2|nr_LUX=0|rs_LUX=169|or_LUX=38|rc_LUX=297|ob_LUX=38 |win_SUI=2|loss_SUI=0|nr_SUI=0|rs_SUI=303|or_SUI=39.5|rc_SUI=228|ob_SUI=40 |name_AUT={{crw|AUT}} |name_LUX={{crw|LUX}} |name_SUI={{crw|SUI}} }} {| class="wikitable" ! colspan="6" | साखळी फेरी |- ! क्र. ! तारीख ! संघ १ ! संघ २ ! मैदान ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500864.html मटी२०आ २५०३] || १२ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|SUI}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|SUI}} ७४ धावांनी विजयी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500865.html मटी२०आ २५०८] || १३ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|AUT}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|AUT}} ५४ धावांनी विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500866.html मटी२०आ २५०९] || १३ सप्टेंबर || {{crw|AUT}} || {{crw|SUI}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|SUI}} ६ गडी राखून विजयी |- ! colspan="6" | तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500867.html मटी२०आ २५१०] || १४ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|AUT}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|LUX}} ८ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="6" | अंतिम सामना |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1500868.html मटी२०आ २५११] || १४ सप्टेंबर || {{crw|LUX}} || {{crw|SUI}} || [[पियरे वर्नर क्रिकेट मैदान]], वालफरडांगे || {{crw|SUI}} ८ गडी राखून विजयी |} == हे सुद्धा पहा == * [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] * [[असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४-२५]] * [[असोसिएट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] b84xvhbu4qslqu43hh0ka3ono7wvdc2 0 382225 2699754 2698814 2026-08-06T21:16:22Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699754 wikitext text/x-wiki '''२०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा''' ही एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती. ही स्पर्धा २०२६ महिला टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग होती. स्पर्धेचा पहिला टप्पा असलेला द्वितीय विभाग २५ ते २९ मे २०२५ या कालावधीत [[इटली]] येथे खेळवण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.manxradio.com/news/isle-of-man-sport/cricket-first-womens-world-cup-qualifiers-a-huge-milestone/ |title=Cricket: First women's world cup qualifiers a 'huge' milestone |work=Manx Radio |access-date=13 January 2025}}</ref><ref name="EQ">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/2026-icc-womens-t20-world-cup-europe-qualifier/ |title=Cricket Italy and Netherlands Cricket to host Europe Qualifier's for 2026 ICC Women's T20 World Cup |work=Czarsportz |date=17 December 2024 |access-date=2 January 2025}}</ref> द्वितीय विभागात सहा संघ सहभागी झाले होते. यातील अव्वल दोन संघांनी २० ते २७ ऑगस्ट २०२५ या कालावधीत [[नेदरलँड्स]] येथे झालेल्या प्रथम विभागात प्रवेश केला.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c74nwekzrmzo |title=Jersey pick squad for T20 World Cup qualifiers |work=BBC Sport |access-date=24 May 2025}}</ref> आइल ऑफ मान महिला संघाने प्रथमच महिला विश्वचषक पात्रता स्पर्धेत भाग घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.iomtoday.co.im/sport/cricket-isle-of-mans-womens-side-to-contest-world-cup-qualifiers-for-first-time-755622 |title=Cricket: Isle of Man's women's side to contest World Cup qualifiers for first time |work=Isle of Man Today |access-date=13 January 2025}}</ref> द्वितीय विभागातील जर्सी आणि स्वीडन यांच्यातील सामन्यात जर्सीच्या क्लोई ग्रीचन आणि स्वीडनच्या गया जयवीरा यांनी हॅट्ट्रिक घेतली. सर्व प्रकारांतील महिला आणि पुरुष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या इतिहासात प्रतिस्पर्धी संघांच्या दोन गोलंदाजांनी एकाच सामन्यात हॅट्ट्रिक घेण्याची ही पहिलीच घटना होती.<ref name="record">{{cite web |url=https://www.wisden.com/cricket-news/chloe-greechan-jersey-gaya-jayaweera-sweden-opposite-sides-hat-tricks-international-cricket-first |title=Trade of the 'tricks': Bowlers on opposite sides claim hat-tricks in international cricket first |work=Wisden |access-date=30 May 2025}}</ref> प्रथम विभागातील अव्वल दोन संघांनी २०२६ महिला टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेत प्रवेश केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/ireland-announce-squad-for-t20-world-cup-european-qualifier |title=Ireland announce squad for T20 World Cup European Qualifier |work=International Cricket Council |access-date=13 August 2025}}</ref> [[आयर्लंड]] आणि [[नेदरलँड्स]] यांनी पात्रतेच्या दोन्ही जागा निश्चित केल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c3dp30r2jk0o |title=Ireland seal T20 progress with Netherlands win |work=BBC Sport |access-date=26 August 2025}}</ref><ref>{{cite web |title=European teams for Women's T20WC Global Qualifier confirmed |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/european-teams-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed |work=International Cricket Council |access-date=27 August 2025}}</ref> == सहभागी संघ== {| class="wikitable" |- ![[#विभाग दोन|विभाग दोन]] ![[#विभाग एक|विभाग एक]] |- |valign="top"| *{{crw|GER}} *{{crw|IOM}} *{{crw|ITA}} *{{crw|JER}} *{{crw|SPA}} *{{crw|SWE}} |valign="top"| *{{crw|GER}} *{{crw|IRE}} *{{crw|ITA}} *{{crw|NED}} |} ==विभाग दोन== ==विभाग दोन== {{Infobox cricket tournament | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा – विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आयसीसी युरोप]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी स्पर्धा]] | host = {{flagicon|Italy}} [[इटली]] | fromdate = २५ | todate = २९ मे २०२५ | champions = {{crw|ITA}} | runner up = {{crw|GER}} | participants = ६ | matches = १५ | most runs = {{crwicon|ITA}} दिलाइशा नानायकारा (१७३) | most wickets = {{crwicon|ESP}} उस्वा सय्यद (९)<br />{{crwicon|JER}} [[ग्रेस वेदरॉल]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग दोन | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|GER}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DJ57lxJo9Aq/ |title=Squad announcement |publisher=जर्मन क्रिकेट महासंघ |access-date=21 May 2025}}</ref> ! {{crw|IOM}}<ref>{{cite web |url=https://www.manxradio.com/news/isle-of-man-sport/cricket-manx-womens-squad-announced-for-first-ever-icc-qualifiers/ |title=Cricket: Manx women's squad announced for first ever ICC qualifiers |work=Manx Radio |access-date=20 May 2025}}</ref> ! {{crw|ITA}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DJ9PSSMo-Y8/ |title=Ci siamo! Roma è pronta a fare la storia! |language=it |trans-title=आम्ही सज्ज आहोत! इतिहास घडवण्यासाठी रोम तयार आहे! |work=इटालियन क्रिकेट महासंघ |access-date=22 May 2025}}</ref> ! {{crw|JER}}<ref>{{cite web |url=https://www.jerseycricket.je/latest-news/jersey-women-travel-to-rome-for-icc-t20-europe-division-2 |title=Jersey Women Travel to Rome for ICC T20 Europe Division 2 |work=जर्सी क्रिकेट मंडळ |access-date=22 May 2025}}</ref> ! {{crw|ESP}} ! {{crw|SWE}}<ref>{{cite web |url=https://cricket.se/damlandslaget-uttaget-till-iccs-kvalturnering-i-italien/ |title=Damlandslaget uttaget till ICC:s Kvalturnering i Italien |language=sv |trans-title=इटलीतील आयसीसी पात्रता स्पर्धेसाठी महिला राष्ट्रीय संघाची निवड |work=स्वीडन क्रिकेट |access-date=25 May 2025 |archive-date=2025-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250525071543/https://cricket.se/damlandslaget-uttaget-till-iccs-kvalturnering-i-italien/ |url-status=dead }}</ref> |- |valign="top"| * अस्मिता कोहली (कर्णधार) * कार्तिका विजयाराघवन (उपकर्णधार, यष्टीरक्षक) * अश्विनी बालाजी * मिलेना बेरेसफर्ड * अ‍ॅन बीरविश * आयरिस एडवर्ड्स * क्रिस्टिना गफ * विल्हेल्मिना होर्नेरो-गार्सिया * अमेया कनुकुंटला * निकोल किंग्स्ली * श्राव्या कोलचारम * जेनेट रोनाल्ड्स * शरण्या सदरंगानी * रमीशा शाहिद |valign="top"| * अलान्या थॉर्प (कर्णधार) * ल्युसी बार्नेट * किम कार्नी * क्लेअर क्रो * जॉर्जिना फोर्ड * सॅम हॅसल * केटलिन हेनरी * जोआन हिक्स * लोला हॉर्नबी-व्हीलर * डॅनिएल मर्फी * रेचल ओव्हरमन * कॅथरीन पेरी * रेबेका वेबस्टर (यष्टीरक्षक) |valign="top"| * एमिलिया बार्ट्रम (कर्णधार) * दिलाइशा नानायकारा (उपकर्णधार) * तेशानी अरालिया * निमेशा एकनायके * इशारा जयामान्नगे * पसिंदी कनानकेगे * अलेक्सिया कोंटोपिराकिस * चतुरिका महामालगे * एमा मूर * कुमुदू पेड्रिक * क्लोई पिपारो * मेथनारा रत्नायके (यष्टीरक्षक) * इलेनिया सिम्स * अ‍ॅनी विकमन |valign="top"| * क्लोई ग्रीचन (कर्णधार) * एमी एकेनहेड * ऑलिव्हिया बॅस्टिन * केट फॉलैन * लिली ग्रेग * निया ग्रेग * मिया मॅग्वायर (यष्टीरक्षक) * जॉर्जिया मॅलेट * अ‍ॅनालिस मेरिट * अ‍ॅनाबेल मॉसॉप * ट्रिनिटी स्मिथ * टॅलुला स्प्राय * फ्लॉरेन्स टॅन्गी * ग्रेस वेदरल |valign="top"| * एल्स्पेथ फाउलर (कर्णधार) * समाया बशारत * एमी ब्राउन-करेरा * पायल चिलोंगिया * आंद्रेआ डेव्हिडसन-सोलेर * अलेक्सिस हार्टली * नाओमी हिलमन-बर्मेहो * अमेलिया जोन्स (यष्टीरक्षक) * ताशिबा मिर्झा (यष्टीरक्षक) * मार्दिया मोहम्मद * राबिया मुश्ताक * मुस्कान नसीब * मेमूना रियाझ * उस्वा सय्यद |valign="top"| * कंचन राणा (कर्णधार) * इमान आसिम * हरीर चामतो * इमाली जयसूरिया * गया जयवीरा * झारा मोहम्मद * सूर्या रावुरी * हरिहरन श्रेया * गुंजन शुक्ला * अभिलाषा सिंह * रश्मी सोमशेखर * एल्सा थेलँडर (यष्टीरक्षक) * अन्या वैद्य * माल्यून युसूफ |} ===गुणतालिका=== <section begin=Division2 /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! निकाल नाही ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|ITA}} | ५ | ५ | ० | ० | १० | +२.२७३ | rowspan="2" | [[#विभाग एक|विभाग एकसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|GER}} | ५ | ४ | १ | ० | ८ | +०.५४० |- | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|JER}} | ५ | २ | ३ | ० | ४ | +०.७८१ | rowspan="4" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|SWE}} | ५ | २ | ३ | ० | ४ | −१.३१८ |- | ५ | style="text-align:left;" | {{crw|ESP}} | ५ | १ | ४ | ० | २ | −१.०३२ |- | ६ | style="text-align:left;" | {{crw|IOM}} | ५ | १ | ४ | ० | २ | −१.१६४ |}'''स्रोत:''' ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-europe-division-2-qualifier-2025-1486081/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Europe Division 2 Qualifier – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=29 May 2025}}</ref> <section end=Division2 /> ===सामने=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|JER}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = १६२/९ (२० षटके) | runs1 = अॅनालिस मेरिट ७७ (५६ चेंडू) | wickets1 = कुमुदू पेड्रिक ३/२८ (४ षटके) | score2 = १६३/३ (१९ षटके) | runs2 = दिलाइशा नानायकारा ८६ (५४ चेंडू) | wickets2 = फ्लॉरेन्स टॅन्गी २/२६ (४ षटके) | result = इटली ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486088.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = मार्क जेम्सन (जर्मनी) आणि डेव्हिड मॅक्लीन (स्कॉटलंड) | motm = दिलाइशा नानायकारा (इटली) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अलेक्सिया कोंटोपिराकिस, क्लोई पिपारो आणि अ‍ॅनी विकमन (इटली), तसेच अ‍ॅनाबेल मॉसॉप (जर्सी) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|ESP}} | score1 = १०४/७ (२० षटके) | runs1 = इमान आसिम ३० (५० चेंडू) | wickets1 = उस्वा सय्यद २/२१ (४ षटके) | score2 = ९१/८ (२० षटके) | runs2 = नाओमी हिलमन-बर्मेहो ३४* (३८ चेंडू) | wickets2 = झारा मोहम्मद २/२१ (४ षटके) | result = स्वीडन १३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486089.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = शनाका फर्नांडो (इटली) आणि स्टुअर्ट हॉजसन (जर्सी) | motm = इमान आसिम (स्वीडन) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अमेलिया जोन्स (स्पेन) आणि गया जयवीरा (स्वीडन) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IOM}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = ८८ (१४.५ षटके) | runs1 = केटलिन हेनरी १९ (१५ चेंडू) | wickets1 = चतुरिका महामालगे ३/१९ (४ षटके) | score2 = ८९/२ (९.४ षटके) | runs2 = एमिलिया बार्ट्रम ३७* (२२ चेंडू) | wickets2 = ल्युसी बार्नेट २/२४ (४ षटके) | result = इटली ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486090.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = डेव्हिड मॅक्लीन (स्कॉटलंड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड्स) | motm = एमिलिया बार्ट्रम (इटली) | toss = आइल ऑफ मानने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|ESP}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना गफ ३०* (२७ चेंडू) | wickets1 = राबिया मुश्ताक २/३३ (३ षटके) | score2 = १११/३ (२० षटके) | runs2 = अमेलिया जोन्स ३९* (६६ चेंडू) | wickets2 = अस्मिता कोहली १/१९ (४ षटके) | result = जर्मनी २८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486091.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = स्टुअर्ट हॉजसन (जर्सी) आणि इयान मॅकडोनाल्ड (स्कॉटलंड) | motm = क्रिस्टिना गफ (जर्मनी) | toss = स्पेनने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|JER}} | score1 = १०६/६ (२० षटके) | runs1 = जेनेट रोनाल्ड्स ३५ (४४ चेंडू) | wickets1 = ग्रेस वेदरल ४/१७ (४ षटके) | score2 = ९९/८ (२० षटके) | runs2 = अॅनालिस मेरिट २५ (२१ चेंडू) | wickets2 = अस्मिता कोहली २/१५ (४ षटके) | result = जर्मनी ७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486092.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = मार्क जेम्सन (जर्मनी) आणि इयान मॅकडोनाल्ड (स्कॉटलंड) | motm = जेनेट रोनाल्ड्स (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|IOM}} | score1 = १२३/३ (२० षटके) | runs1 = इमान आसिम २९ (३४ चेंडू) | wickets1 = अलान्या थॉर्प १/१२ (३ षटके) | score2 = १२४/३ (११.३ षटके) | runs2 = ल्युसी बार्नेट ७७ (४७ चेंडू) | wickets2 = सूर्या रावुरी १/८ (१ षटक) | result = आइल ऑफ मान ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486093.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = स्टुअर्ट हॉजसन (जर्सी) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड्स) | motm = ल्युसी बार्नेट (आइल ऑफ मान) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ESP}} | team2 = {{crw|JER}} | score1 = ९४/७ (२० षटके) | runs1 = अलेक्सिस हार्टली ४१ (३८ चेंडू) | wickets1 = ऑलिव्हिया बॅस्टिन १/१३ (४ षटके) | score2 = ९५/३ (११ षटके) | runs2 = एमी एकेनहेड ३२* (३४ चेंडू) | wickets2 = पायल चिलोंगिया १/१९ (२ षटके) | result = जर्सी ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486094.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = शनाका फर्नांडो (इटली) आणि इयान मॅकडोनाल्ड (स्कॉटलंड) | motm = एमी एकेनहेड (जर्सी) | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = ११८/५ (२० षटके) | runs1 = इमान आसिम ५८ (५६ चेंडू) | wickets1 = एमिलिया बार्ट्रम १/११ (३ षटके) | score2 = १२०/० (११.२ षटके) | runs2 = दिलाइशा नानायकारा ५८* (४३ चेंडू) | wickets2 = | result = इटली १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486095.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = डेव्हिड मॅक्लीन (स्कॉटलंड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड्स) | motm = दिलाइशा नानायकारा (इटली) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २८ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ITA}} | team2 = {{crw|GER}} | score1 = १४८/६ (२० षटके) | runs1 = क्लोई पिपारो ७४* (५५ चेंडू) | wickets1 = जेनेट रोनाल्ड्स २/२४ (४ षटके) | score2 = ११४/६ (२० षटके) | runs2 = क्रिस्टिना गफ २८ (३७ चेंडू) | wickets2 = एमिलिया बार्ट्रम १/१३ (३ षटके)<br />पसिंदी कनानकेगे १/१३ (३ षटके) | result = इटली ३४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486096.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = इयान मॅकडोनाल्ड (स्कॉटलंड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड्स) | motm = क्लोई पिपारो (इटली) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २८ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IOM}} | team2 = {{crw|ESP}} | score1 = ८६ (१९.२ षटके) | runs1 = एलन क्लीटर ३३ (५१ चेंडू) | wickets1 = नाओमी हिलमन-बर्मेहो ४/१० (३.२ षटके) | score2 = ८७/२ (१५.५ षटके) | runs2 = अलेक्सिस हार्टली ४६* (४२ चेंडू) | wickets2 = केटलिन हेनरी १/३ (१ षटक) | result = स्पेन ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486097.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = शनाका फर्नांडो (इटली) आणि मार्क जेम्सन (जर्मनी) | motm = नाओमी हिलमन-बर्मेहो (स्पेन) | toss = आइल ऑफ मानने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २८ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|SWE}} | score1 = १३८/७ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना गफ ४३ (४० चेंडू) | wickets1 = झारा मोहम्मद २/१९ (४ षटके) | score2 = ९९/९ (२० षटके) | runs2 = कंचन राणा २६ (२९ चेंडू) | wickets2 = अश्विनी बालाजी ३/१३ (४ षटके) | result = जर्मनी ३९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486098.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = इयान मॅकडोनाल्ड (स्कॉटलंड) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड्स) | motm = जेनेट रोनाल्ड्स (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २८ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JER}} | team2 = {{crw|IOM}} | score1 = १४०/६ (२० षटके) | runs1 = ट्रिनिटी स्मिथ ४४ (४० चेंडू) | wickets1 = अलान्या थॉर्प ३/२५ (४ षटके) | score2 = ९१ (१७.१ षटके) | runs2 = क्लेअर क्रो २५ (३२ चेंडू) | wickets2 = अॅनालिस मेरिट ४/२२ (४ षटके) | result = जर्सी ४९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486099.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = शनाका फर्नांडो (इटली) आणि डेव्हिड मॅक्लीन (स्कॉटलंड) | motm = अॅनालिस मेरिट (जर्सी) | toss = आइल ऑफ मानने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २९ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ITA}} | team2 = {{crw|ESP}} | score1 = १२१/९ (२० षटके) | runs1 = मेथनारा रत्नायके ३० (३३ चेंडू) | wickets1 = उस्वा सय्यद २/१७ (४ षटके) | score2 = ९२/६ (२० षटके) | runs2 = नाओमी हिलमन-बर्मेहो ३५ (४६ चेंडू) | wickets2 = चतुरिका महामालगे ३/१४ (३ षटके) | result = इटली २९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486100.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = मार्क जेम्सन (जर्मनी) आणि डेव्हिड मॅक्लीन (स्कॉटलंड) | motm = मेथनारा रत्नायके (इटली) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २९ मे २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|JER}} | score1 = १२८/८ (२० षटके) | runs1 = इमान आसिम ४५ (४० चेंडू) | wickets1 = क्लोई ग्रीचन ४/१३ (४ षटके) | score2 = ११० (१८ षटके) | runs2 = एमी एकेनहेड ५८* (५३ चेंडू) | wickets2 = गया जयवीरा ४/११ (२ षटके) | result = स्वीडन १८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486101.html धावफलक] | venue = सिमार क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = शनाका फर्नांडो (इटली) आणि मौलिक प्रभुदेसाई (नेदरलँड्स) | motm = गया जयवीरा (स्वीडन) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केट फॉलैन (जर्सी) आणि माल्यून युसूफ (स्वीडन) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * क्लोई ग्रीचनने (जर्सी) हॅट्ट्रिक घेतली.<ref name="hattricks">{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/cn4q1wx4n91o |title=Jersey out of T20 World Cup qualifiers after Sweden loss |work=BBC Sport |access-date=29 May 2025}}</ref> * गया जयवीरा महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये हॅट्ट्रिक घेणारी स्वीडनची पहिली खेळाडू ठरली.<ref name="hattricks" /> * सर्व प्रकारच्या महिला आणि पुरुष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये प्रतिस्पर्धी संघांच्या दोन गोलंदाजांनी एकाच सामन्यात हॅट्ट्रिक घेण्याची ही पहिलीच घटना होती.<ref name="record" /> }} --- {{Single-innings cricket match | date = २९ मे २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IOM}} | team2 = {{crw|GER}} | score1 = १३९/५ (२० षटके) | runs1 = ल्युसी बार्नेट ५४ (४७ चेंडू) | wickets1 = जेनेट रोनाल्ड्स २/२५ (४ षटके) | score2 = १४०/२ (१८ षटके) | runs2 = श्राव्या कोलचारम ५०* (३१ चेंडू) | wickets2 = ल्युसी बार्नेट १/१२ (३ षटके) | result = जर्मनी ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1486102.html धावफलक] | venue = रोमा क्रिकेट मैदान, [[रोम]] | umpires = मार्क जेम्सन (जर्मनी) आणि इयान मॅकडोनाल्ड (स्कॉटलंड) | motm = श्राव्या कोलचारम (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{Infobox cricket tournament | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा – विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आयसीसी युरोप]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी स्पर्धा | host = {{flag|नेदरलँड्स}} | fromdate = २० | todate = २७ ऑगस्ट २०२५ | champions = {{crw|IRE}} | runner up = {{crw|NED}} | participants = ४ | matches = १२ | most runs = {{crwicon|IRE}} [[एमी हंटर]] (२४१) | most wickets = {{crwicon|IRE}} आर्लीन केली (१०)<br />{{crwicon|NED}} [[आयरिस झ्विलिंग]] (१०) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा#विभाग एक | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|GER}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNPsYg4hE1b/ |title=ICC Women's Division 1 Qualifiers – we're in |work=जर्मन क्रिकेट महासंघ |via=Instagram |access-date=12 August 2025}}</ref> ! {{crw|IRE}}<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/ireland-womens-squad-selected/ |title=Ireland Women’s squad selected |work=क्रिकेट आयर्लंड |access-date=13 August 2025 |archive-date=2025-08-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250813213000/https://cricketireland.ie/news/ireland-womens-squad-selected/ |url-status=dead }}</ref> ! {{crw|ITA}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNjhUMUoDx6/ |title=Forza Azzurre! La nostra Nazionale Femminile è pronta a scendere in campo per l'ICC Women's T20 World Cup Europe Division 1 Qualifier! |language=it |trans-title=आमचा महिला राष्ट्रीय संघ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक युरोप विभाग एक पात्रता स्पर्धेसाठी मैदानात उतरण्यास सज्ज आहे! |work=इटालियन क्रिकेट महासंघ |via=Instagram |access-date=19 August 2025}}</ref> ! {{crw|NED}}<ref>{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/womens-squad-announced-for-t20-world-cup-europe-qualifier/ |title=Women's squad announced for T20 World Cup Europe Qualifier |work=रॉयल डच क्रिकेट संघटना |access-date=14 August 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | valign="top" | * अस्मिता कोहली (कर्णधार) * कार्तिका विजयाराघवन (उपकर्णधार, यष्टीरक्षक) * अश्विनी बालाजी * आयरिस एडवर्ड्स * [[क्रिस्टिना गॉफ]] * विल्हेल्मिना होर्नेरो-गार्सिया * अमेया कनुकुंटला * निकोल किंग्स्ली * ऐशानी किशोर * श्राव्या कोलचारम * अँटोनिया मेयेनबोर्ग * [[जॅनेट रॉनल्ड्स]] * रमीशा शाहिद * व्हेरेना स्टोले | valign="top" | * [[गॅबी लुईस]] (कर्णधार) * [[ओर्ला प्रेंडरगास्ट]] (उपकर्णधार) * [[एव्हा कॅनिंग]] * क्रिस्टिना कूल्टर रीली (यष्टीरक्षक) * [[अलाना डॅलझेल]] * [[लॉरा डिलेनी]] * [[एमी हंटर]] (यष्टीरक्षक) * [[अर्लीन केली]] * [[जेन मॅग्वायर]] * लारा मॅकब्राइड * [[कॅरा मरे]] * [[लिआह पॉल]] * [[फ्रीया सार्जेंट]] * [[रेबेका स्टॉकेल]] | valign="top" | * एमिलिया बार्ट्रम (कर्णधार) * दिलाइशा नानायकारा (उपकर्णधार) * तेशानी अरालिया * निमेशा एकनायके * इशारा जयामान्नगे * पसिंदी कनानकेगे * अलेक्सिया कोंटोपिराकिस * चतुरिका महामालगे * सदाली मालवत्ता * एमा मूर * कुमुदू पेड्रिक * क्लोई पिपारो * अमाया राजपक्ष * मेथनारा रत्नायके (यष्टीरक्षक) * इलेनिया सिम्स * अ‍ॅनी विकमन | valign="top" | * [[बाबेट डी लीडे]] (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * मेरेल डेकेलिंग * [[कॅरोलिन डि लँग]] * सान्या खुराना * [[हॅना लँडहीर]] * लारा लीमहाउस * फिबी मोल्केनबोअर * [[फ्रेडरिक ओव्हरडिक]] * [[रॉबिन रियकी]] * [[हेदर सीगर्स]] (यष्टीरक्षक) * [[सिल्व्हर सीगर्स]] * मिर्थे व्हान डेन राड * इसाबेल व्हान डेर वोनिंग * [[आयरिस झ्विलिंग]] |} ===गुणतालिका=== <section begin=Division1 /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! निकाल नाही ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|IRE}} | ६ | ६ | ० | ० | १२ | +३.३०९ | rowspan="2" | [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|NED}} | ६ | ४ | २ | ० | ८ | +२.८३३ |- | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|ITA}} | ६ | २ | ४ | ० | ४ | −०.९०६ | rowspan="2" | स्पर्धेतून बाहेर |- | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|GER}} | ६ | ० | ६ | ० | ० | −५.६११ |}'''स्रोत:''' ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-europe-division-1-qlf-2025-1498196/points-table-standings |title=ICC Women's T20 World Cup Europe Division 1 QLF – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=27 August 2025}}</ref> <section end=Division1 /> ===सामने=== {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = १५७/७ (२० षटके) | runs1 = [[बाबेट डी लीडे]] ५२ (४२ चेंडू) | wickets1 = एमा मूर २/३३ (४ षटके) | score2 = ११४/८ (२० षटके) | runs2 = अ‍ॅनी विकमन ३७ (२९ चेंडू) | wickets2 = इसाबेल व्हान डेर वोनिंग २/१९ (३ षटके) | result = नेदरलँड्स ४३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498206.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[बाबेट डी लीडे]] (नेदरलँड्स) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अमाया राजपक्षने (इटली) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * या मैदानावर खेळवण्यात आलेला हा पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना होता. * [[आयरिस झ्विलिंग]]ने (नेदरलँड्स) आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील आपला १००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/KNCBcricket/status/1958176137516830880 |title=Milestone Alert! Iris Zwilling has passed 100 international wickets |date=20 August 2025 |work=KNCB Cricket |access-date=20 August 2025}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = २० ऑगस्ट २०२५ | time = १५:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = ६२ (१८.२ षटके) | runs1 = [[क्रिस्टिना गॉफ]] २८ (३९ चेंडू) | wickets1 = [[लॉरा डिलेनी]] ४/९ (२.२ षटके) | score2 = ६३/० (७.३ षटके) | runs2 = [[एमी हंटर]] ३१* (२३ चेंडू) | wickets2 = | result = आयर्लंड १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498207.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) | motm = [[लॉरा डिलेनी]] (आयर्लंड) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[एमी हंटर]]ने (आयर्लंड) आपला ५०वा महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० सामना खेळला.<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/cricketireland/status/1958164132043035096 |title=50 T20I caps for Amy Hunter! |date=20 August 2025 |work=Cricket Ireland |access-date=20 August 2025}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = १३७/६ (२० षटके) | runs1 = [[हेदर सीगर्स]] २७ (२४ चेंडू) | wickets1 = [[लॉरा डिलेनी]] २/१९ (३ षटके) | score2 = १४१/२ (१९.२ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ६६* (५२ चेंडू) | wickets2 = [[कॅरोलिन डि लँग]] १/१९ (४ षटके) | result = आयर्लंड ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498208.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) | motm = [[गॅबी लुईस]] (आयर्लंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = ११३/६ (२० षटके) | runs1 = श्राव्या कोलचारम ३५ (३० चेंडू) | wickets1 = इलेनिया सिम्स ३/८ (४ षटके) | score2 = ११७/६ (१५.४ षटके) | runs2 = क्लोई पिपारो ३७ (२२ चेंडू) | wickets2 = आयरिस एडवर्ड्स ३/१३ (३ षटके) | result = इटली ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498209.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = एमिलिया बार्ट्रम (इटली) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = १६६/४ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी लुईस]] ४२ (३७ चेंडू) | wickets1 = इलेनिया सिम्स २/२६ (४ षटके) | score2 = १०३/७ (२० षटके) | runs2 = क्लोई पिपारो २९ (२३ चेंडू) | wickets2 = [[अर्लीन केली]] ३/७ (४ षटके) | result = आयर्लंड ६३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498210.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) | motm = [[अर्लीन केली]] (आयर्लंड) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|GER}} | score1 = २५५/३ (२० षटके) | runs1 = [[हेदर सीगर्स]] १०६* (५५ चेंडू) | wickets1 = अँटोनिया मेयेनबोर्ग १/२० (२ षटके) | score2 = ५३ (१७.२ षटके) | runs2 = रमीशा शाहिद १४ (१५ चेंडू) | wickets2 = [[आयरिस झ्विलिंग]] ३/६ (३ षटके) | result = नेदरलँड्स २०२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498211.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[हेदर सीगर्स]] (नेदरलँड्स) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[हेदर सीगर्स]]ने (नेदरलँड्स) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमधील आपले पहिले शतक झळकावले आणि या प्रकारातील १,००० धावांचा टप्पाही पार केला.<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/KNCBcricket/status/1959288410641772791 |title=Heather Siegers scores 106 not out and reaches 1,000 T20I runs |date=23 August 2025 |work=KNCB Cricket |access-date=23 August 2025}}</ref><ref name="Siegers">{{cite web |url=https://www.kncb.nl/en/news/the-netherlands-breaks-records-in-mega-win-over-germany/ |title=The Netherlands breaks records in mega win over Germany |work=Royal Dutch Cricket Association |access-date=23 August 2025 |archive-date=2025-08-23 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250823195510/https://www.kncb.nl/en/news/the-netherlands-breaks-records-in-mega-win-over-germany/ |url-status=dead }}</ref> * नेदरलँड्सने महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमधील आपली सर्वोच्च धावसंख्या नोंदवली.<ref name="Siegers" /> }} {{Single-innings cricket match | date = २४ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|GER}} | score1 = २२३/१ (२० षटके) | runs1 = [[एमी हंटर]] ११४* (६७ चेंडू) | wickets1 = रमीशा शाहिद १/३० (३ षटके) | score2 = ४४/८ (२० षटके) | runs2 = अमेया कनुकुंटला ९ (३९ चेंडू) | wickets2 = [[लिआह पॉल]] २/४ (३ षटके) | result = आयर्लंड १७९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498212.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[एमी हंटर]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऐशानी किशोरने (जर्मनी) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * आयर्लंडने महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमधील आपली सर्वोच्च धावसंख्या नोंदवली.<ref>{{cite web |url=https://cricketireland.ie/news/hunter-on-the-century-prowl/ |title=Hunter on the century prowl |work=Cricket Ireland |access-date=24 August 2025 |archive-date=2025-09-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250913141129/https://cricketireland.ie/news/hunter-on-the-century-prowl/ |url-status=dead }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = २४ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|ITA}} | team2 = {{crw|NED}} | score1 = ८६/९ (२० षटके) | runs1 = एमिलिया बार्ट्रम २९* (३५ चेंडू) | wickets1 = [[आयरिस झ्विलिंग]] ३/१४ (४ षटके) | score2 = ९०/३ (१५.१ षटके) | runs2 = [[रॉबिन रियकी]] ३५* (३१ चेंडू) | wickets2 = पसिंदी कनानकेगे १/१३ (३ षटके) | result = नेदरलँड्स ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498213.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) | motm = [[आयरिस झ्विलिंग]] (नेदरलँड्स) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = १०८/४ (२० षटके) | runs1 = अमेया कनुकुंटला २७* (४१ चेंडू) | wickets1 = इलेनिया सिम्स २/१३ (४ षटके) | score2 = १०९/२ (१४ षटके) | runs2 = अ‍ॅनी विकमन ३८* (३१ चेंडू) | wickets2 = अमेया कनुकुंटला १/११ (३ षटके) | result = इटली ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498214.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = इलेनिया सिम्स (इटली) | toss = इटलीने नाणेफेक जिंकून प्रथम क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|IRE}} | score1 = ११० (१८.५ षटके) | runs1 = [[रॉबिन रियकी]] २५ (२७ चेंडू) | wickets1 = [[अर्लीन केली]] ५/१४ (३.५ षटके) | score2 = १११/३ (१९.१ षटके) | runs2 = [[गॅबी लुईस]] ५६ (५५ चेंडू) | wickets2 = [[हॅना लँडहीर]] २/१७ (४ षटके) | result = आयर्लंड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498215.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = [[अर्लीन केली]] (आयर्लंड) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २७ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NED}} | team2 = {{crw|GER}} | score1 = १७५/४ (२० षटके) | runs1 = फिबी मोल्केनबोअर ९१* (६६ चेंडू) | wickets1 = रमीशा शाहिद २/२७ (४ षटके) | score2 = ११०/१ (२० षटके) | runs2 = विल्हेल्मिना होर्नेरो-गार्सिया ५१* (५७ चेंडू) | wickets2 = [[हॅना लँडहीर]] १/१९ (४ षटके) | result = नेदरलँड्स ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498216.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि एडन सीव्हर (आयर्लंड) | motm = फिबी मोल्केनबोअर (नेदरलँड्स) | toss = नेदरलँड्सने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = लारा लीमहाउसने (नेदरलँड्स) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २७ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|IRE}} | team2 = {{crw|ITA}} | score1 = १७५/६ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरा डिलेनी]] ९१ (५७ चेंडू) | wickets1 = इलेनिया सिम्स २/२२ (३ षटके) | score2 = १४२ (१८.३ षटके) | runs2 = अ‍ॅनी विकमन ५३ (२९ चेंडू) | wickets2 = [[फ्रीया सार्जेंट]] ३/३८ (४ षटके) | result = आयर्लंड ३३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498217.html धावफलक] | venue = हाझेलारवेग स्टेडियम, [[रॉटरडॅम]] | umpires = रिझवान अक्रम (नेदरलँड्स) आणि जेस्पर जेन्सेन (डेन्मार्क) | motm = [[लॉरा डिलेनी]] (आयर्लंड) | toss = आयर्लंडने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[अर्लीन केली]]ने महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये प्रथमच आयर्लंडचे नेतृत्व केले.<ref>{{cite web |url=https://twitter.com/cricketireland/status/1960687849520476489 |title=Arlene Kelly to stand in as captain for the first time |date=27 August 2025 |work=Cricket Ireland |access-date=27 August 2025}}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-europe-division-2-qualifier-2025-1486081 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील दुसऱ्या विभागाचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/icc-women-s-t20-world-cup-europe-division-1-qlf-2025-1498196 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील पहिल्या विभागाचे पान] * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/europe-eagerly-awaits-action-packed-summer-of-icc-qualifying-events आयसीसीवरील पात्रता स्पर्धेची घोषणा] * [https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/european-teams-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed आयसीसीवरील पात्र संघांची घोषणा] {{२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:महिला टी२० विश्वचषक युरोप पात्रता स्पर्धा, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्पर्धा]] [[वर्ग:इटलीमधील क्रिकेट]] 1g1oxfa9ve9rxw2i9c08gsqtusk5212 0 382236 2699746 2699106 2026-08-06T21:05:23Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699746 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा | image = | imagesize = | caption = | fromdate = ३ | todate = १४ जून २०२५ | administrator = [[ऱ्वांडा क्रिकेट असोसिएशन|रवांडा क्रिकेट संघटना]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी]] आणि [[बाद-फेरी स्पर्धा|बाद फेरी]] | host = {{flagicon|Rwanda}} [[ऱ्वांडा|रवांडा]] | champions = {{crw|TAN}} | runner up = {{crw|ZIM|name=झिम्बाब्वे अकरा}} | count = ३ | participants = ९ | matches = ४० | player of the series = {{crwicon|RWA}} [[हेन्रिएट इशिम्वे]] | most runs = {{crwicon|TAN}} नीमा पायस (२७५) | most wickets = {{crwicon|RWA}} [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (२०) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा }} '''२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा''' ही ३ ते १४ जून २०२५ या कालावधीत [[ऱ्वांडा|रवांडा]]मध्ये आयोजित करण्यात आलेली [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती.<ref>{{Cite news|url=https://guardian.ng/sport/national-womens-cricket-team-stakes-pride-at-2025-kwibuka-t20/ |location=लागोस, नायजेरिया|title=National women’s cricket team stakes pride at 2025 Kwibuka T20 |access-date=६ जून २०२५|newspaper=द गार्डियन}}</ref> स्पर्धेत [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझील]], [[कामेरून राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कॅमेरून]], [[मलावी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|मलावी]], [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]], [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]], [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सिएरा लिओन]], [[टांझानिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|टांझानिया]], [[युगांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|युगांडा]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे उच्च कामगिरी अकरा]] या संघांनी भाग घेतला.<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2025/05/27/victoria-pearls-in-quest-for-fourth-title-at-kwibuka-tournament/ |title=Victoria Pearls in quest for fourth title at Kwibuka Tournament |work=कावोवो स्पोर्ट्स |access-date=२७ मे २०२५}}</ref> क्विबुका स्पर्धेची ही अकरावी आवृत्ती होती. १९९४ मधील तुत्सींविरुद्धच्या रवांडा नरसंहाराच्या ३१व्या स्मृतिदिनानिमित्त स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/25495/sports/cricket/kwibuka-womens-t20-tournament-to-attract-more-foreign-countries |title=Kwibuka Women’s T20 tournament to attract more foreign countries |work=न्यू टाइम्स रवांडा |access-date=८ एप्रिल २०२५}}</ref> [[२०२४ क्विबुका महिला टी-२० स्पर्धा|२०२४ स्पर्धेचे]] विजेतेपद जिंकणारा युगांडा हा गतविजेता संघ होता.<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2024/06/09/victoria-pearls-win-4th-kwibuka-title-in-low-scoring-thriller-against-zimbabwe/ |title=Victoria Pearls win 4th Kwibuka title in low-scoring thriller against Zimbabwe |work=कावोवो स्पोर्ट्स |access-date=९ जून २०२४}}</ref> सर्व संघांनी [[साखळी सामने|साखळी पद्धतीने]] एकमेकांविरुद्ध सामने खेळले. त्यानंतर गुणतालिकेतील अव्वल चार संघ उपांत्य फेरीसाठी पात्र ठरले.<ref>{{Cite news|url=https://punchng.com/female-yellow-greens-hit-rwanda-for-kwibuka-cricket-tourney/?amp |title=Female Yellow Greens hit Rwanda for Kwibuka cricket tourney |access-date=२ जून २०२५|newspaper=द पंच}}</ref> रवांडाने नऊ सामन्यांपैकी आठ विजय मिळवून साखळी फेरीत पहिले स्थान मिळवले.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/27205/sports/cricket/cricket-rwanda-edge-uganda-to-clinch-semis-at-kwibuka-womens-t20 |title=Cricket: Rwanda edge Uganda to clinch semis at Kwibuka women’s T20|work=न्यू टाइम्स रवांडा |access-date=१३ जून २०२५}}</ref> कमी धावसंख्या झालेल्या एका उपांत्य सामन्यात टांझानियाने रवांडाचा १६ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/27222/sports/cricket/cricket-tanzania-overpowers-rwanda-to-reach-kwibuka-womens-t20-final |title=Cricket: Tanzania overpowers Rwanda to reach Kwibuka women's T20 final |work=न्यू टाइम्स रवांडा |access-date=१४ जून २०२५}}</ref> दुसऱ्या उपांत्य सामन्यात युगांडाचा डाव ८३/२ वरून ९२ धावांत संपुष्टात आला आणि झिम्बाब्वे उच्च कामगिरी अकराने एका धावेने विजय मिळवला.<ref>{{cite web|url=https://kawowo.com/2025/06/13/zimbabwe-hpc-deny-victoria-pearls-third-consecutive-kwibuka-final/ |title=Zimbabwe HPC deny Victoria Pearls third consecutive Kwibuka Final |work=कावोवो स्पोर्ट्स |access-date=१३ जून २०२५}}</ref> अंतिम सामन्यात टांझानियाने झिम्बाब्वे उच्च कामगिरी अकराचा ३२ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web|url=https://www.newtimes.co.rw/article/27243/sports/cricket/cricket-tanzania-win-kwibuka-womens-t20-trophy |title=Cricket: Tanzania win Kwibuka women’s T20 trophy |work=न्यू टाइम्स रवांडा |access-date=१४ जून २०२५}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" |- ! {{crw|BRA}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.facebook.com/share/p/1G4ENWSYcN/ | title = AS ESCOLHIDAS! Elas treinaram, lutaram, sonharam… e agora estão prontas para representar o Brasil em mais um desafio internacional! | website = Brazil Cricket Association | via = Facebook | access-date = २९ मे २०२५ }}</ref> ! {{crw|CMR}} ! {{crw|MWI}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.facebook.com/share/p/14tqLqgmEQ/ | title = We're proud to see our Malawi Women’s National Team flying the flag high at the Kwibuka Women’s T20 Cup in Rwanda, taking place from 3rd to 14th June! | website = Cricket Malawi | via = Facebook | access-date = २ जून २०२५ }}</ref> ! {{crw|NGA}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.instagram.com/p/DKT7kftsQPR/ | title = Squad reveal alert! | website = Nigeria Cricket Federation | via = Instagram | access-date = ३१ मे २०२५ }}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.newtimes.co.rw/article/26808/sports/cricket/nhamburo-names-squad-for-kwibuka-womens-t20-tournament | title = Nhamburo names squad for Kwibuka women’s T20 tournament | website = New Times Rwanda | access-date = २९ मे २०२५ }}</ref> ! {{crw|SLE}} ! {{crw|TAN}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.facebook.com/share/p/16Uk4GnZNH/ | title = Team Tanzania is Kigali-bound! Here is the official squad representing Tanzania at the 2025 Kwibuka Women’s T20 Tournament in Rwanda | website = Tanzania Cricket Association | via = Facebook | access-date = ३१ मे २०२५ }}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/79-women-s-cricket/1034-tournament-preview-victoria-pearls-target-glory-at-11th-kwibuka-women-s-t20-tournament-in-rwanda | title = Tournament Preview – Victoria Pearls Target Glory at 11th Kwibuka Women's T20 Tournament in Rwanda | website = Uganda Cricket Association | access-date = २७ मे २०२५ | archive-date = 2025-05-27 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250527180214/http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/79-women-s-cricket/1034-tournament-preview-victoria-pearls-target-glory-at-11th-kwibuka-women-s-t20-tournament-in-rwanda | url-status = dead }}</ref> ! {{flagicon|ZIM}} [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.zimcricket.org/news/3958/ZC-sends-Women%E2%80%99s-HPC-side-to-Rwanda-for-Kwibuka-T20-tournament | title = ZC sends Women’s HPC side to Rwanda for Kwibuka T20 tournament | website = Zimbabwe Cricket | access-date = ३१ मे २०२५ }}</ref> |- | valign="top" | * कॅरोलिना नासिमेंटो (कर्णधार) * [[लॉरा कार्डोसो]] (उपकर्णधार) * [[रॉबर्टा मोरेट्टी एव्हरी]] * लॉरा अगाथा * मॅरिएन आर्तुर * मायारा दोस सान्तोस (यष्टिरक्षक) * लारा मोइसेस * एव्हलिन म्युलर * निकोल मोंतेइरो * मारिया रिबेइरो * जुलिया रिबेइरो * आना साबिनो * मारिया सिल्वा * लिंडसे विलास बोआस (यष्टिरक्षक) | valign="top" | * मिशेल एकानी (कर्णधार, यष्टिरक्षक) * सोनिता अकेन्जी * मार्गरिट बेसाला * [[मॅव्हा डौमा]] * अकागो एलियान * एडविज गेहोआदा * एल्सा काना * क्लेमेन्स मानिदोम * कॅथी म्बेलेल * बर्नाडेट म्बिदा * जीन न्गोनो * ऑलिव्ह रानेदूमून * मॅडलेन सिसाको (यष्टिरक्षक) * ब्रेंडा वालुमा | valign="top" | * युलेस चिरालिले (कर्णधार) * अलिनाफे अल्फोन्सो * क्रिस्टिना ब्वानाली * सोफिना चिनावे * केट्रिना चिंगाइपे * लिडिया डिम्बा * ईव्हा काबवेरे * सुगेनी कानांजी * ट्रिफोनिया लुका (यष्टिरक्षक) * फेबे मालेफुला * ल्युसी मालिनो * प्रेझ माजिया (यष्टिरक्षक) * तादाला म्पांडाकवाया * एस्थर रिचर्ड | valign="top" | * फेवर एसेइग्बे (कर्णधार) * अबिगेल इग्बोबी (उपकर्णधार, यष्टिरक्षक) * रुकायत अब्दुलरासाक * अदेशोला अडेकुन्ले * अॅनॉइंटेड अखिग्बे * मुहिबात अमुसा * क्रिस्टाबेल चुक्वुओन्ये * ओमोसिघो एगुआकुन * सारा एतिम (यष्टिरक्षक) * युसेन पीस * रॅचेल सॅमसन * एस्थर सँडी * सॅलोमे संडे * लिलियन उदेह | valign="top" | * [[मरी बिमेनीमाना]] (कर्णधार) * अॅलिस इकुझ्वे * जॉर्जेट इंगाबिरे * रोझिन इरेरा * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * इमॅक्युले मुहावेनिमाना * बेलिस मुरेकातेते * शकीला नियोमुहोजा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हानिस उवासे * मर्वेइल उवासे (यष्टिरक्षक) * सारा उवेरा (यष्टिरक्षक) | valign="top" | * अमिनाता कामारा (कर्णधार) * आयशा बंगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू कॉन्टेह (यष्टिरक्षक) * अॅलिस फिली * अॅन मारी कामारा * एमा कामारा * फातू कामारा * झैनब कामारा (यष्टिरक्षक) * जेन न्यूलँड * फातमाता पार्किन्सन * पॅट्रिका प्रॅट * हुसेनातू सावानेह * मारी तुरे | valign="top" | * शुफा मोहामेदी (कर्णधार, यष्टिरक्षक) * सौमू हुसेन (यष्टिरक्षक) * सोफिया जेरोम * पेरिस कामुन्या * [[फातुमा किबासू]] * जेनिफर किमारो * शीला किझिटो * लिंडा मसावे * सौम म्ताए * हुदा ओमारी * गर्ट्रूड मुशी * ताबू ओमारी * नीमा पायस * अॅग्नेस क्वेले * नसरा सैदी * म्वानाम्वुआ उशांगा | valign="top" | * [[जॅनेट म्बाबाझी]] (कर्णधार) * [[रिटा मुसमाळी]] (उपकर्णधार) * सारा अकितेंग * प्रॉस्कोव्हिया अलाको * केविन अमुगे * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केव्हिन अविनो]] (यष्टिरक्षक) * एस्थर इलोकू * फिओना कुलुमे * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] * टेडी ओयेला * सारा टिनो * सारा वालाझा | valign="top" | * [[नॉमवेलो सिबंदा]] (कर्णधार) * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * कॅथरीन चितोम्बो * [[चिएद्झा हुरुरू]] (यष्टिरक्षक) * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * लिंडोकुह्ले माभेरा * नोकुतेंदा मकानिवा * मिशेल मावुंगा * नताशा म्तोम्बा * पॅशनेट मुनोरवेई * सालेम मुसेका * विम्बाई मुतिंग्विंदू * केली न्दिराया * [[लॉरिन फिरी]] * [[लॉरीन त्शुमा]] |} ==साखळी फेरी== ===गुणतालिका=== <table class="wikitable" style="text-align:center;"> <tr> <th>स्थान</th> <th>संघ</th> <th>सामने</th> <th>विजय</th> <th>पराभव</th> <th>गुण</th> <th>निव्वळ धावगती</th> <th>पात्रता</th> </tr> <tr style="background:#BBF3BB;"> <td>१</td> <td style="text-align:left;">{{crw|RWA}}</td> <td>८</td> <td>७</td> <td>१</td> <td>१४</td> <td>+१.३८७</td> <td rowspan="4" style="vertical-align:middle;">[[#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]]</td> </tr> <tr style="background:#BBF3BB;"> <td>२</td> <td style="text-align:left;">{{crw|UGA}}</td> <td>८</td> <td>६</td> <td>२</td> <td>१२</td> <td>+१.६९६</td> </tr> <tr style="background:#BBF3BB;"> <td>३</td> <td style="text-align:left;">{{flagicon|ZIM}} [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]]</td> <td>८</td> <td>६</td> <td>२</td> <td>१२</td> <td>+१.४१४</td> </tr> <tr style="background:#BBF3BB;"> <td>४</td> <td style="text-align:left;">{{crw|TAN}}</td> <td>८</td> <td>५</td> <td>३</td> <td>१०</td> <td>+२.४०३</td> </tr> <tr> <td>५</td> <td style="text-align:left;">{{crw|NGA}}</td> <td>८</td> <td>५</td> <td>३</td> <td>१०</td> <td>+०.५१८</td> <td rowspan="5" style="vertical-align:middle;">साखळी फेरीतून बाद</td> </tr> <tr> <td>६</td> <td style="text-align:left;">{{crw|BRA}}</td> <td>८</td> <td>४</td> <td>४</td> <td>८</td> <td>+०.०१२</td> </tr> <tr> <td>७</td> <td style="text-align:left;">{{crw|MWI}}</td> <td>८</td> <td>१</td> <td>७</td> <td>२</td> <td>−१.३४१</td> </tr> <tr> <td>८</td> <td style="text-align:left;">{{crw|SLE}}</td> <td>८</td> <td>१</td> <td>७</td> <td>२</td> <td>−२.२६०</td> </tr> <tr> <td>९</td> <td style="text-align:left;">{{crw|CMR}}</td> <td>८</td> <td>१</td> <td>७</td> <td>२</td> <td>−३.९३३</td> </tr> </table>:'''स्रोत:''' ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.espncricinfo.com/series/kwibuka-women-s-twenty20-tournament-2025-1487668/points-table-standings | title = Kwibuka Women's Twenty20 Tournament – Points Table | website = ईएसपीएनक्रिकइन्फो | access-date = १२ जून २०२५ }}</ref> ===सामने=== ====पहिला दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १४५/४ (२० षटके) | runs1 = शकीला नियोमुहोजा ५२* (४५) | wickets1 = मिशेल एकानी २/३० (४ षटके) | score2 = ५४ (२० षटके) | runs2 = मार्गरिट बेसाला १६ (१९) | wickets2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३/५ (४ षटके) | result = रवांडाने ९१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487693.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १०४/८ (२० षटके) | runs1 = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] २८ (३७) | wickets1 = रॅचेल सॅमसन ३/२४ (३ षटके) | score2 = ९८/७ (२० षटके) | runs2 = सारा एतिम १९ (१६) | wickets2 = पॅशनेट मुनोरवेई ३/२० (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487694.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) | motm = पॅशनेट मुनोरवेई (झिम्बाब्वे) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १५२/४ (२० षटके) | runs1 = नीमा पायस ७७* (६२) | wickets1 = एमा कामारा २/३५ (४ षटके) | score2 = ४७ (१७.५ षटके) | runs2 = लिंडा बुल ७ (१२) | wickets2 = [[फातुमा किबासू]] ४/६ (२.५ षटके) | result = टांझानियाने १०५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487695.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = विकी प्रजापती (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = नीमा पायस (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जेनिफर किमारोने (टांझानिया) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = १०१/६ (२० षटके) | runs1 = लिडिया डिम्बा २७ (३३) | wickets1 = मारिया रिबेइरो ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०२/३ (१६.५ षटके) | runs2 = [[रॉबर्टा मोरेट्टी एव्हरी|रॉबर्टा एव्हरी]] ३५* (४६) | wickets2 = सुगेनी कानांजी १/१४ (३.५ षटके) | result = ब्राझीलने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487696.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = मारिया रिबेइरो (ब्राझील) | toss = ब्राझीलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = क्रिस्टिना ब्वानाली, युलेस चिरालिले आणि एस्थर रिचर्ड यांनी (मलावी) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ====दुसरा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३५/३ (२० षटके) | runs1 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ६७* (५१) | wickets1 = लिंडा बुल १/१६ (४ षटके) | score2 = ८०/८ (२० षटके) | runs2 = अमिनाता कामारा २६ (४७) | wickets2 = सिल्व्हिया उसाब्यिमाना ३/१७ (४ षटके) | result = रवांडाने ५५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487697.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ४२ (१९.४ षटके) | runs1 = जीन न्गोनो १० (२४) | wickets1 = [[स्टेफनी नम्पीना]] ३/३ (३.४ षटके) | score2 = ४३/० (४.५ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २६* (१९) | wickets2 = | result = युगांडाने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487698.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) | motm = [[स्टेफनी नम्पीना]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केविन अमुगे आणि सारा टिनो यांनी (युगांडा) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = ९२ (२० षटके) | runs1 = मुहिबात अमुसा २१ (२६) | wickets1 = मॅरिएन आर्तुर २/९ (३ षटके) | score2 = ५९/४ (१२ षटके) | runs2 = [[रॉबर्टा मोरेट्टी एव्हरी]] २७* (३१) | wickets2 = रॅचेल सॅमसन १/७ (२ षटके) | result = ब्राझीलने ५ धावांनी विजय मिळवला (डीएलएस पद्धत) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487699.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = [[रॉबर्टा मोरेट्टी एव्हरी]] (ब्राझील) | toss = ब्राझीलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = मुहिबात अमुसाने (नायजेरिया) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ४ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १२१/६ (२० षटके) | runs1 = नीमा पायस ४५ (४१) | wickets1 = प्रेझ माजिया २/१६ (४ षटके) | score2 = ५७/५ (९ षटके) | runs2 = सुगेनी कानांजी १९ (१२) | wickets2 = अॅग्नेस क्वेले १/७ (२ षटके) | result = टांझानियाने ८ धावांनी विजय मिळवला (डीएलएस पद्धत) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487700.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = नीमा पायस (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = ईव्हा काबवेरेने (मलावी) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ====तिसरा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{flagicon|ZIM}} [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] | score1 = १०५/५ (२० षटके) | runs1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २६ (२७) | wickets1 = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] २/८ (४ षटके) | score2 = १०१/९ (२० षटके) | runs2 = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] २७ (२०) | wickets2 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१२ (४ षटके) | result = युगांडाने ४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487701.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = झिम्बाब्वे इलेव्हनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १०७/५ (२० षटके) | runs1 = बर्नाडेट म्बिदा ३३ (३७) | wickets1 = लिंडा बुल ३/२१ (४ षटके) | score2 = ८४ (१८.२ षटके) | runs2 = सेलिना बुल ३५ (३२) | wickets2 = [[मॅव्हा डौमा]] ३/८ (४ षटके) | result = कॅमेरूनने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487702.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = [[मॅव्हा डौमा]] (कॅमेरून) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १०९/४ (२० षटके) | runs1 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३५* (२८) | wickets1 = एस्थर रिचर्ड १/१५ (२ षटके) | score2 = ६० (१७.४ षटके) | runs2 = सुगेनी कानांजी १७* (२५) | wickets2 = अॅलिस इकुझ्वे ४/९ (४ षटके) | result = रवांडाने ४९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487703.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = ८२/९ (२० षटके) | runs1 = नीमा पायस २१ (२१) | wickets1 = युसेन पीस २/९ (४ षटके) | score2 = ८३/८ (२० षटके) | runs2 = फेवर एसेइग्बे ३७ (४९) | wickets2 = सोफिया जेरोम ३/११ (४ षटके) | result = नायजेरियाने २ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487704.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = युसेन पीस (नायजेरिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====चौथा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = १५१/५ (२० षटके) | runs1 = [[चिएद्झा हुरुरू]] ५५ (५९) | wickets1 = लिंडसे विलास बोआस २/२८ (४ षटके) | score2 = ८९/३ (२० षटके) | runs2 = लिंडसे विलास बोआस २९ (३५) | wickets2 = लिंडोकुह्ले माभेरा २/७ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने ६२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487705.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = [[चिएद्झा हुरुरू]] (झिम्बाब्वे) | toss = ब्राझीलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ३२ (११.१ षटके) | runs1 = हुसेनातू सावानेह ८* (१४) | wickets1 = केविन अमुगे ५/१९ (४ षटके) | score2 = ३३/० (४.५ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] १९* (१९) | wickets2 = | result = युगांडाने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487706.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = विकी प्रजापती (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = केविन अमुगे (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = टेडी ओयेलाने (युगांडा) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * केविन अमुगेने (युगांडा) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच बळींची कामगिरी नोंदवली. }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = ७२ (१९ षटके) | runs1 = मिशेल एकानी २८ (४५) | wickets1 = क्रिस्टिना ब्वानाली २/७ (२ षटके) | score2 = ७३/४ (१३ षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २५ (२१) | wickets2 = ऑलिव्ह रानेदूमून २/१२ (३ षटके) | result = मलावीने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487707.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = लिडिया डिम्बा (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = ११४/७ (२० षटके) | runs1 = अॅलिस इकुझ्वे ३७* (२३) | wickets1 = अॅनॉइंटेड अखिग्बे ३/३२ (४ षटके) | score2 = ७४ (१७.३ षटके) | runs2 = एस्थर सँडी २० (२०) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/१० (३.३ षटके) | result = रवांडाने ४० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487708.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = अॅलिस इकुझ्वे (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====पाचवा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BRA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ८०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रॉबर्टा मोरेट्टी एव्हरी]] २३ (३६) | wickets1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ४/१६ (४ षटके) | score2 = ८१/३ (१२.१ षटके) | runs2 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] ३४* (२७) | wickets2 = निकोल मोंतेइरो १/४ (१ षटक) | result = युगांडाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487709.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) आणि गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ७४ (१९.१ षटके) | runs1 = सुगेनी कानांजी १९ (१४) | wickets1 = एमा कामारा ४/७ (४ षटके) | score2 = ७७/६ (१५.२ षटके) | runs2 = झैनब कामारा २८ (२३) | wickets2 = ईव्हा काबवेरे ३/१६ (४ षटके) | result = सिएरा लिओनने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487710.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = विकी प्रजापती (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = एमा कामारा (सिएरा लिओन) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{flagicon|ZIM}} [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] | score1 = १०३/५ (२० षटके) | runs1 = नीमा पायस ५२ (५९) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] २/९ (२ षटके) | score2 = ६४/१ (९.२ षटके) | runs2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३४* (२४) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने ९ गडी राखून विजय मिळवला (डीएलएस पद्धत) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487711.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वे इलेव्हनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे झिम्बाब्वे इलेव्हनसमोर १० षटकांत ६१ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १४०/४ (२० षटके) | runs1 = सॅलोमे संडे ५३* (३५) | wickets1 = मॅडलेन सिसाको १/२२ (२ षटके) | score2 = ३६/६ (९ षटके) | runs2 = एल्सा काना १८ (२०) | wickets2 = मुहिबात अमुसा २/४ (२ षटके) | result = नायजेरियाने ३८ धावांनी विजय मिळवला (डीएलएस पद्धत) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487712.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = मुहिबात अमुसा (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे कॅमेरूनसमोर ९ षटकांत ७५ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. | notes = }} ====सहावा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = [[केव्हिन अविनो]] ३१ (४७) | wickets1 = ल्युसी मालिनो २/१४ (३ षटके) | score2 = ५३ (१८ षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २९ (३७) | wickets2 = [[स्टेफनी नम्पीना]] ६/८ (४ षटके) | result = युगांडाने ५० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487713.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[स्टेफनी नम्पीना]] (युगांडा) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|BRA}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = ७५ (१७.३ षटके) | runs1 = [[लॉरा कार्डोसो]] १७ (२५) | wickets1 = पेरिस कामुन्या २/११ (४ षटके) | score2 = ७६/१ (९.१ षटके) | runs2 = [[फातुमा किबासू]] ४७ (२५) | wickets2 = मॅरिएन आर्तुर १/१७ (२ षटके) | result = टांझानियाने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487714.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = [[फातुमा किबासू]] (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १०४ (१९.४ षटके) | runs1 = मुहिबात अमुसा २३ (२८) | wickets1 = सेलिना बुल २/१० (१.४ षटके) | score2 = ६८ (२० षटके) | runs2 = एमा कामारा ४०* (५८) | wickets2 = मुहिबात अमुसा २/७ (४ षटके) | result = नायजेरियाने ३६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487715.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = मुहिबात अमुसा (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ओमोसिघो एगुआकुनने (नायजेरिया) महिला आंतरराष्ट्रीय ट्वेंटी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ८ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = ९९/८ (२० षटके) | runs1 = [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] ४१ (३७) | wickets1 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ४/१५ (४ षटके) | score2 = १०३/४ (१८.४ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] २९ (३७) | wickets2 = मिशेल मावुंगा २/१८ (२ षटके) | result = रवांडाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487716.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = झिम्बाब्वे इलेव्हनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====सातवा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = ९९/६ (२० षटके) | runs1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ३४ (३२) | wickets1 = नीमा पायस २/१८ (४ षटके)<br/>म्वानाम्वुआ उशांगा २/१८ (४ षटके) | score2 = ७९ (१८ षटके) | runs2 = नीमा पायस १९ (२१) | wickets2 = [[स्टेफनी नम्पीना]] २/१० (२ षटके) | result = युगांडाने २० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487717.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १०७ (१९.३ षटके) | runs1 = लिलियन उदेह २१* (१६) | wickets1 = लिडिया डिम्बा ३/१५ (४ षटके) | score2 = ६१/९ (२० षटके) | runs2 = सुगेनी कानांजी १२ (१२) | wickets2 = मुहिबात अमुसा ४/१८ (४ षटके) | result = नायजेरियाने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487718.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = मुहिबात अमुसा (नायजेरिया) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १६३/६ (२० षटके) | runs1 = [[चिएद्झा हुरुरू]] ५२ (४४) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] ३/२४ (३ षटके) | score2 = ७५/८ (२० षटके) | runs2 = ब्रेंडा वालुमा ३९ (५०) | wickets2 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/१५ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने ८८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487719.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वे इलेव्हनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = ९६ (२० षटके) | runs1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३४ (३८) | wickets1 = मारिया रिबेइरो ३/२२ (४ षटके) | score2 = ८८/६ (२० षटके) | runs2 = [[लॉरा कार्डोसो]] ३८ (५०) | wickets2 = रोझिन इरेरा २/१७ (४ षटके) | result = रवांडाने ८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487720.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = रोझिन इरेरा (रवांडा) | toss = ब्राझीलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====आठवा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = ११ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ७३/९ (२० षटके) | runs1 = मुहिबात अमुसा ३० (५२) | wickets1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ४/१६ (४ षटके) | score2 = ६९ (२० षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू १५ (३०) | wickets2 = अॅनॉइंटेड अखिग्बे ३/११ (४ षटके) | result = नायजेरियाने ४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487721.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = अॅनॉइंटेड अखिग्बे (नायजेरिया) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ११ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|TAN}} | score1 = ७४ (२० षटके) | runs1 = मर्वेइल उवासे २२ (३३) | wickets1 = अॅग्नेस क्वेले ४/७ (४ षटके) | score2 = ७८/३ (११.२ षटके) | runs2 = [[फातुमा किबासू]] ४१* (३७) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] २/१५ (२.२ षटके) | result = टांझानियाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487722.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = अॅग्नेस क्वेले (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ११ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BRA}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १५६/७ (२० षटके) | runs1 = आना साबिनो ४३ (३२) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] २/१८ (३ षटके) | score2 = ४४ (१३.४ षटके) | runs2 = बर्नाडेट म्बिदा १८ (२३) | wickets2 = मारिया रिबेइरो ३/९ (४ षटके) | result = ब्राझीलने ११२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487723.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = मारिया रिबेइरो (ब्राझील) | toss = कॅमेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ११ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{flagicon|ZIM}} [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] | score1 = १०८/३ (२० षटके) | runs1 = एमा कामारा ३१* (४३) | wickets1 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] १/१० (४ षटके) | score2 = ११४/१ (१५.५ षटके) | runs2 = [[लॉरीन त्शुमा]] ५९* (५७) | wickets2 = लिंडा बुल १/२७ (२.५ षटके) | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487724.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = [[लॉरीन त्शुमा]] (झिम्बाब्वे) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ====नववा दिवस==== {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १७२/३ (२० षटके) | runs1 = [[फातुमा किबासू]] ५९ (५६) | wickets1 = क्लेमेन्स मानिदोम १/१५ (१ षटक) | score2 = ५३ (१८.२ षटके) | runs2 = मॅडलेन सिसाको ११ (३१) | wickets2 = ताबू ओमारी ४/१३ (४ षटके) | result = टांझानियाने ११९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487725.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = [[फातुमा किबासू]] (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = ११९/६ (२० षटके) | runs1 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] ४४ (४५) | wickets1 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/२३ (४ षटके) | score2 = १२०/५ (१८.४ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ४६ (४४) | wickets2 = [[स्टेफनी नम्पीना]] २/२१ (४ षटके) | result = रवांडाने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487726.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १२५/७ (२० षटके) | runs1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३४ (३७) | wickets1 = ईव्हा काबवेरे ४/१५ (४ षटके) | score2 = ९५/९ (२० षटके) | runs2 = सोफिना चिनावे २१ (२०) | wickets2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] २/११ (३ षटके) | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने ३० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487727.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ जून २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = ८५/७ (२० षटके) | runs1 = अमिनाता कामारा २५* (२७) | wickets1 = लिंडसे विलास बोआस ४/१५ (४ षटके) | score2 = ८७/२ (१३.४ षटके) | runs2 = लॉरा अगाथा ५२* (३९) | wickets2 = सेलिना बुल १/२२ (३.४ षटके) | result = ब्राझीलने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487728.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) | motm = लिंडसे विलास बोआस (ब्राझील) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==उपांत्य फेरी== {{Single-innings cricket match | date = १३ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = ५९ (१५ षटके) | runs1 = सौम म्ताए १५ (१७) | wickets1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ५/६ (३ षटके) | score2 = ४३ (१७.२ षटके) | runs2 = रोझेट शिम्वामाना १५ (२८) | wickets2 = अॅग्नेस क्वेले ४/१२ (४ षटके) | result = टांझानियाने १६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487729.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि गॅस्टन नियिबिझी (रवांडा) | motm = अॅग्नेस क्वेले (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १३ जून २०२५ | time = ०९:४५ | daynight = | team1 = [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] {{flagicon|ZIM}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ९३/८ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरिन फिरी]] ३२* (२०) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] ३/१० (४ षटके) | score2 = ९२ (१९.१ षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ५४ (४९) | wickets2 = [[नॉमवेलो सिबंदा]] २/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वे इलेव्हनने १ धावेने विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487730.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = डॅमासेन हागेनिमाना (रवांडा) आणि रेमी सिंगिझ्वा (रवांडा) | motm = [[नॉमवेलो सिबंदा]] (झिम्बाब्वे) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना== {{Single-innings cricket match | date = १४ जून २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०७/५ (२० षटके) | runs1 = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] २९ (३१) | wickets1 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] २/२३ (४ षटके) | score2 = ८७/७ (२० षटके) | runs2 = क्लॅरिस उमुतोनिवासे २९ (२५) | wickets2 = सारा टिनो ३/२० (४ षटके) | result = युगांडाने २० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487731.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा बी मैदान]], [[किगाली]] | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि विकी प्रजापती (रवांडा) | motm = सारा टिनो (युगांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = १४ जून २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{flagicon|ZIM}} [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे इलेव्हन]] | score1 = ९९/६ (२० षटके) | runs1 = अॅग्नेस क्वेले ३० (३७) | wickets1 = मिशेल मावुंगा २/२३ (४ षटके) | score2 = ६७ (१९.३ षटके) | runs2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ४५* (५४) | wickets2 = म्वानाम्वुआ उशांगा ४/१२ (४ षटके) | result = टांझानियाने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1487732.html धावफलक] | venue = [[रवांडा क्रिकेट स्टेडियम|गहांगा आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[किगाली]] | umpires = व्हेरोनिक इरिहो (रवांडा) आणि [[फोर्स्टर मुतिझ्वा]] (झिम्बाब्वे) | motm = म्वानाम्वुआ उशांगा (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/kwibuka-women-s-twenty20-tournament-2025-1487668 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.newtimes.co.rw/article/27243/sports/cricket/cricket-tanzania-win-kwibuka-womens-t20-trophy द न्यू टाइम्सवरील अंतिम सामन्याचा अहवाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:ऱ्वांडामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] o3yi4nbdz1ot0jfpvrw7r90a21707kr 0 382252 2699872 2699548 2026-08-07T05:55:38Z Nitin.kunjir 4684 /* आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका*/ 2699872 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Cricket Ireland flag.svg | team1_name = आयर्लंड | team2_image = Flag of India.svg | team2_name = भारत | from_date = २६ | to_date = २८ जून २०२६ | team1_captain = [[लॉर्कन टकर]] | team2_captain = [[श्रेयस अय्यर]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[लॉर्कन टकर]] (६५) | team2_twenty20s_most_runs = [[टिळक वर्मा]] (७४) | team1_twenty20s_most_wickets = [[मॅट हॉलार्ड]] (६) | team2_twenty20s_most_wickets = [[हर्षित राणा]] (४)<br>[[अर्शदीप सिंग]] (४) | player_of_twenty20_series = [[जय मुंद्रा]] (आ) }} भारतीय क्रिकेट संघाने आयर्लंडविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी जून २०२६ मध्ये आयर्लंडचा दौरा केला. <ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/ireland-announce-schedule-for-big-home-assignments-in-2026 |trans-title=आयर्लंडने २०२६ मधील मोठ्या घरगुती मालिकांचे वेळापत्रक जाहीर केले.|title=Ireland announce schedule for big home assignments in 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]|access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138090/india-likely-to-tour-ireland-in-late-june-for-white-ball-matches-cricbuzzcom |trans-title= भारत २६ आणि २८ जून रोजी आयर्लंडविरुद्ध दोन टी२० सामने खेळणार.|title=India to play two T20Is against Ireland on June 26, 28 |work=क्रिकबझ्झ |access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref> या दौऱ्यात दोन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता. <ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cp327w16d6go|trans-title=|title=Ireland to face India in Stormont T20 matches |work=[[बीबीसी न्यूज]] |access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचे भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men’s Future Tour Programs |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=४ ऑगस्ट २०२६ |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=2022-12-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead }}</ref> मार्च २०२६ मध्ये, [[क्रिकेट आयर्लंड]]ने २०२६ च्या मायदेशातील आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले. <ref>{{cite web|url=https://cricketireland.ie/news/mens-fixtures-revealed/|trans-title= पुरुषांच्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर |title=Men’s fixtures revealed |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref> दोन्ही सामने [[बेलफास्ट]] येथील [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]] क्रिकेट मैदानावर खेळले गेले. आयर्लंडने ही दोन सामन्यांची मालिका २-० अशी जिंकली; हा त्यांचा भारतावर मिळवलेला पहिलाच टी२० मालिका विजय ठरला आणि यामुळे भारताची सलग १६ आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका जिंकण्याची विजयी मालिका खंडित झाली.<ref>{{cite web |last=Andy Gray |date=२८ जून २०२६|trans-title= रोमांचक टी२० मालिकेत भारताचा आयर्लंडविरुद्ध एका धावेने धक्कादायक पराभव. |title=Ireland stun India in dramatic T20 series by one run |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cq81420w8llo |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]] |access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= टी२० विश्वविजेत्या भारताचा आयर्लंडमध्ये ०-२ असा मालिका पराभव; १६ मालिकांची विजयी शृंखला खंडित. |title=T20 world champions India lose series 0-2 in Ireland as 16-series streak ends |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/ireland-vs-india-2nd-t20i-ireland-win-by-1-run-seal-2-0-series-sweep-2936236-2026-06-28 |work=[[इंडिया टुडे]] |date=२८ जून २०२६|access-date=४ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !{{cr|IRE}}<ref>{{cite web|url=https://cricketireland.ie/news/t20i-captaincy-confirmed/ |trans-title=आंतरराष्ट्रीय टी२० कर्णधारपदावर शिक्कामोर्तब|title=T20I captaincy confirmed |work=[[क्रिकेट आयर्लंड]] |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> !{{cr|IND}}<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556347/team-india-senior-men-and-india-a-squads-announced |trans-title=टीम इंडिया (वरिष्ठ पुरुष) आणि इंडिया 'अ' संघ घोषित.|title=Team India (Senior Men) and India A squads announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date= ६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[लॉर्कन टकर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[गॅव्हिन होई]] * [[गेराथ डिलेनी]] * [[जय मुंद्रा]] * [[जॉर्ज डॉकरेल]] * [[टिम टेक्टर]] * [[बेन कॅलिट्झ]] * [[मॅट हॉलार्ड]] * [[मॅथ्यू हम्फ्रेस]] * रुबेन विल्सन * [[रॉस अडेर]] * लियाम मॅककार्थी * [[स्टीफन डोहेनी]] * [[हॅरी टेक्टर]] | * [[श्रेयस अय्यर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[टिळक वर्मा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अक्षर पटेल]] * [[अभिषेक शर्मा]] * [[अर्शदीप सिंग]] * [[ईशान किशन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[नितीश कुमार रेड्डी]]</s> * [[प्रसिद्ध कृष्ण]] * [[प्रिन्स यादव]] * <s>[[मोहम्मद सिराज]]</s> * [[रवी बिश्नोई]] * <s>[[वरुण चक्रवर्ती]]</s> * [[वैभव सूर्यवंशी]] * [[वॉशिंग्टन सुंदर]] * [[शिवम दुबे]] * [[संजू सॅमसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सूर्यांश शेडगे]] * [[हर्षित राणा]] |} ९ जून रोजी, कामाच्या ताणामुळे [[मोहम्मद सिराज]]ला मालिकेतून वगळण्यात आले आणि त्याच्या जागी [[प्रसिद्ध कृष्ण]]ला संधी देण्यात आली.<ref>{{cite web |access-date=६ ऑगस्ट २०२६|trans-title=आयर्लंड आणि इंग्लंडविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० संघांमध्ये मोहम्मद सिराजच्या जागी प्रसिद्ध कृष्णाची निवड. |title=Prasidh Krishna replaces Mohammed Siraj in T20I squads for Ireland & England |url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556348/prasidh-krishna-replaces-mohammed-siraj-in-t20i-squads-for-ireland-england |website=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]]}}</ref>२१ जून रोजी, डाव्या पायाच्या दुखापतीमुळे [[वरुण चक्रवर्ती]] मालिकेतून बाहेर पडला.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556358/india-s-odi-squad-for-the-england-tour-announced |trans-title=|title=India’s ODI squad for the England tour announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |access-date= ६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> २३ जून रोजी, डाव्या मांडीच्या स्नायूंच्या (क्वाड्रिसेप्स) दुखापतीमुळे [[नितीश कुमार रेड्डी]] मालिकेतून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[सूर्यांश शेडगे]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.bcci.tv/articles/2026/news/55556360/suryansh-shedge-replaces-nitish-kumar-reddy-in-india-s-squads-for-ireland-and-england-series |trans-title= आयर्लंड आणि इंग्लंड मालिकेसाठीच्या भारतीय संघात नितीश कुमार रेड्डी यांच्या जागी सूर्यांश शेडगे यांची निवड.|title= Suryansh Shedge replaces Nitish Kumar Reddy in India's squads for Ireland and England series |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]]|access-date= ६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका == ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जून २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १८२/९ (२० षटके) | runs1 = [[लॉर्कन टकर]] ५० (३६) | wickets1 = [[हर्षित राणा]] ३/२४ (४ षटके) | score2 = १४८ (१८.५ षटके) | runs2 = [[अभिषेक शर्मा]] ४९(२०) | wickets2 = [[मॅट हॉलार्ड]] ३/२८ (४ षटके) | result = आयर्लंड ३४ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html धावफलक] | venue = [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] | umpires = [[रोलंड ब्लॅक]] (आ) आणि गॅरेथ मॉरिसन (आयर्लंड) | motm = [[मॅट हॉलार्ड]] (आ) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[मॅट हॉलार्ड]] आणि [[जय मुंद्रा]] (आ) ह्या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. * [[श्रेयस अय्यर]] आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत पहिल्यांदाच भारताचे नेतृत्व केले.<ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title='सिंहासारखे खेळूया': भारताचा नवीन आंतरराष्ट्रीय टी२० कर्णधार म्हणून श्रेयस अय्यरचा पहिला संदेश |title='Let's play like Lions': Shreyas Iyer's first message as India's new T20I captain |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/india-vs-ireland/lets-play-like-lions-shreyas-iyers-first-message-as-indias-new-t20i-captain/articleshow/132014223.cms |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]]}}</ref> * [[शिवम दुबे]] (भा) आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील आपल्या १,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title= शिवम दुबेची उल्लेखनीय कामगिरी; ...करणारा तिसरा सर्वात जलद भारतीय फलंदाज ठरला.|title=Shivam Dubey’sRemarkable Milestone, Becomes Third-Fastest Indian Batter To... |url=https://www.news18.com/cricket/abhishek-sharma-becomes-fastest-indian-batter-to-1000-t20i-runs-ws-l-10176004.html |work=[[न्यूज१८]]}}</ref> * आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये भारताविरुद्धचा आयर्लंडचा हा पहिलाच विजय होता.<ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title= विश्वविजेत्या भारताचा धक्कादायक पराभव करत आयर्लंडचा ऐतिहासिक टी२० विजय. |title=Ireland stun world champions India for historic T20 win |url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cwy0k47k3wno |work=[[बीबीसी स्पोर्ट]]}}</ref><ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title= भारताविरुद्धच्या आयर्लंडच्या ऐतिहासिक विजयात टकर, डेलानी, हॉलार्ड आणि मुंद्रा यांनी चमकदार कामगिरी. |title=Tucker, Delany, Hollard and Moondra shine in Ireland's historic win over India |url=https://www.espncricinfo.com/series/india-in-ireland-2026-1528532/ireland-vs-india-1st-t20i-1528548/match-report |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २८ जून २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{cr-rt|IRE}} | team2 = {{cr|IND}} | score1 = १५४/८ (२० षटके) | runs1 = [[हॅरी टेक्टर]] ५३ (४७) | wickets1 = [[प्रिन्स यादव]] ३/२२ (४ षटके) | score2 = १५३/९ (२० षटके) | runs2 = [[टिळक वर्मा]] ५५ (४६) | wickets2 = [[मॅट हॉलार्ड]] ३/२६ (४ षटके) | result = आयर्लंड १ धावेने विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html धावफलक] | venue = [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] | umpires = जोनाथन केनेडी (आयर्लंड) आणि एडन सीव्हर (आ) | motm = [[जय मुंद्रा]] (आ) | toss = भारताने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[सूर्यांश शेडगे]] आणि [[प्रिन्स यादव]] (भा) ह्या दोघांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.. * आयर्लंडने पहिल्यांदाच भारता विरुद्धची आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका जिंकली. <ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |trans-title= आयर्लंडचा भारतावर एका धावेने विजय; मालिकेत ऐतिहासिक 'क्लीन स्वीप' |title=Ireland Beat India By One Run, Register Historic Series Sweep |url=https://sports.ndtv.com/ireland-vs-india-2026/india-vs-ireland-2nd-t20i-live-score-ind-vs-ire-live-updates-vaibhav-sooryavanshi-shreyas-iyer-11698091 |website=एनडीटीव्ही स्पोर्ट्स}}</ref> }} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/india-in-ireland-2026-1528532 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{आयर्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे आयर्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग:भारतीय क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|आयर्लंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे आयर्लंड दौरे]] 35rhhxsnodkln3hkx8d4581w7ucocvb 0 382282 2699763 2699065 2026-08-07T00:13:08Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[गिलगिट‑बल्तिस्तान]] to [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] 2699763 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] awf6rmykpm4l6y9ccqb82ykegnuhn6r 1 382283 2699765 2699067 2026-08-07T00:13:31Z EmausBot 9929 Bot: Fixing double redirect from [[चर्चा:गिलगिट‑बल्तिस्तान]] to [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] 2699765 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] 4axitaha1qmdhf6vabttavmcoew9biq 0 382309 2699755 2699346 2026-08-06T21:18:16Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 4 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699755 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा | fromdate = १५ | todate = २१ जून २०२५ | administrator = [[क्रिकेट पापुआ न्यू गिनी]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = दुहेरी साखळी फेरी | host = {{flagicon|PNG}} [[पापुआ न्यू गिनी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | participants = ४ | matches = १२ | most runs = {{flagicon|VAN}} रॅचेल अँड्र्यू (१४५)<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = PacificAus Sports Cricket Invitational – PNG: Batting Records | url = https://cricclubs.com/cpng/battingRecords.do?clubId=34550 | website = CricClubs | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> | most wickets = {{flagicon|AUS}} क्रिस्टिना कूलसन (११)<br/>{{flagicon|PNG}} [[इसाबेल तौआ]] (११) }} '''२०२५ महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धा''' ही १५ ते २१ जून २०२५ दरम्यान [[पापुआ न्यू गिनी]]मध्ये खेळविण्यात आलेली महिलांची [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेट स्पर्धा होती. ही दरवर्षी आयोजित करण्यात येणाऱ्या महिला पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धेची पहिली आवृत्ती होती. प्रशांत महासागर क्षेत्रातील आणि ऑस्ट्रेलियातील फर्स्ट नेशन्स समुदायांमधील महिला क्रिकेटपटूंना एकत्र आणणारी ही अशा प्रकारची पहिली स्पर्धा होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = २४ जून २०२५ | title = Putting Pacific Cricket On The Path To International Success | url = https://www.pacificaussports.gov.au/news/putting-pacific-cricket-path-international-success | website = PacificAus Sports | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2025-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250618053506/https://www.pacificaussports.gov.au/news/putting-pacific-cricket-path-international-success | url-status = dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = Cricket PNG Thanks Support for a Successful PacificAus Sports Cricket Invitational 2025 | url = https://www.cricketpng.org.pg/press-releases/cricket-png-thanks-support-for-a-successful-pacificaus-sports-cricket-invitational-2025 | website = Cricket PNG | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> ही स्पर्धा पापुआ न्यू गिनीच्या स्वातंत्र्याच्या पन्नासाव्या वर्धापनदिनानिमित्त आयोजित करण्यात आलेल्या कार्यक्रमांचा भाग होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = postcourieronline | date = १३ जून २०२५ | title = Inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational to ignite Amini Park | url = https://www.postcourier.com.pg/inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational-to-ignite-amini-park/ | website = Post Courier | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> या स्पर्धेत [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]], [[सामोआ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सामोआ]], [[व्हानुआतू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|व्हानुआतू]] आणि ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ या चार संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेचे आयोजन क्रिकेट पापुआ न्यू गिनीने केले होते. ऑस्ट्रेलियन सरकारच्या पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स कार्यक्रमाने आणि [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया|क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाने]] स्पर्धेला सहकार्य केले. प्रशांत महासागर क्षेत्रातील क्रिकेटसाठी असलेल्या पॅसिफिकऑस भागीदारीचे नूतनीकरण झाल्यानंतर ही स्पर्धा आयोजित करण्यात आली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = २४ जून २०२५ | title = PacificAus Sports Announces New Cricket Partnership | url = https://www.pacificaussports.gov.au/news/pacificaus-sports-announces-new-cricket-partnership | website = PacificAus Sports | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2025-06-18 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250618052103/https://www.pacificaussports.gov.au/news/pacificaus-sports-announces-new-cricket-partnership | url-status = dead }}</ref> ऑस्ट्रेलिया आणि ब्लू पॅसिफिकमधील देशांच्या संबंधांना ही स्पर्धा समर्पित करण्यात आली होती. पापुआ न्यू गिनीमध्ये खेळविण्यात आलेले हे पहिले महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Kei | first = Jonah | date = १९ जून २०२५ | title = Australian High Commission Hosts PacificAus Sports Tea Reception for Women's Cricket Invitational | url = https://www.sportstokmagazine.com/post/australian-high-commission-hosts-pacificaus-sports-tea-reception-for-women-s-cricket-invitational | website = Sports Tok Magazine | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2026-05-21 | archive-url = https://web.archive.org/web/20260521014201/https://www.sportstokmagazine.com/post/australian-high-commission-hosts-pacificaus-sports-tea-reception-for-women-s-cricket-invitational | url-status = dead }}</ref> स्पर्धा दुहेरी साखळी पद्धतीने खेळविण्यात आली. पापुआ न्यू गिनीने गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून विजेतेपद पटकावले. पापुआ न्यू गिनी आणि ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाचे समान गुण झाले होते; मात्र पापुआ न्यू गिनीची [[निव्वळ धावगती]] अधिक असल्यामुळे संघ विजेता ठरला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = PNG Lewas crowned champions of inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational | url = https://www.nbc.com.pg/post/22707/png-lewas-crowned-champions-of-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational | website = NBC PNG | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> सामोआतील ऑस्ट्रेलियाचे उच्चायुक्त विल रॉबिन्सन यांनी उद्घाटनाच्या पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्स क्रिकेट आमंत्रण स्पर्धेत सामोआ संघाच्या सहभागासाठी ऑस्ट्रेलियन सरकारने सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशनसोबत केलेल्या भागीदारीबद्दल अभिमान व्यक्त केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = Women cricketers to make mark in PNG | url = https://www.samoaobserver.ws/category/samoa/114749 | website = Samoa Observer | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> यापूर्वी पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्सने जानेवारी २०२५ मध्ये झालेल्या महिला अंडर-१९ टी२० विश्वचषकाच्या तयारीसाठी ऑस्ट्रेलियाची माजी क्रिकेटपटू [[कॅथ्रिन फिट्झपॅट्रिक]] हिच्या सामोआ दौऱ्याला सहकार्य केले होते. सामोआने कोणत्याही स्तरावरील आयसीसी विश्वचषकासाठी पात्र ठरण्याची ती पहिलीच वेळ होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = २४ जून २०२५ | title = A Cricket Legend's Impact on Samoa's ICC T20 World Cup Dreams | url = https://www.pacificaussports.gov.au/news/cricket-legends-impact-samoas-icc-t20-world-cup-dreams | website = PacificAus Sports | access-date = २४ जून २०२५ | language = en | archive-date = 2025-05-16 | archive-url = https://web.archive.org/web/20250516202155/https://www.pacificaussports.gov.au/news/cricket-legends-impact-samoas-icc-t20-world-cup-dreams | url-status = dead }}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = ICC | date = २३ मे २०२४ | title = Samoa make history by booking their spot at the ICC U19 Women’s T20 World Cup 2025 | url = https://www.icc-cricket.com/media-releases/samoa-make-history-by-booking-their-spot-at-the-icc-u19-women-s-t20-world-cup-2025 | website = आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> कॅपिटल इन्शुरन्स, स्टील इंडस्ट्रीज, एमजे इलेक्ट्रिकल, ड्युलक्स, प्युअर वॉटर, बोरोको मोटर्स, ब्रायन बेल, पॅसिफिक इंटरनॅशनल हॉस्पिटल, डिजिसेल, रॉयल पापुआ यॉट क्लब, ब्लॅक स्वान सिक्युरिटी सर्व्हिसेस, बिशप ब्रदर्स, पीएनजी मोटर्स, बीओसी गॅसेस, गार्ड डॉग सिक्युरिटी सर्व्हिसेस, क्वीन्सलँड क्रिकेट, बिझनेस फॉर हेल्थ पीएनजी, पापुआ न्यू गिनी ऑलिम्पिक समिती आणि बिझनेस कोअॅलिशन फॉर विमेन यांसह अनेक प्रायोजक आणि सहयोगी संस्थांनी स्पर्धेला सहकार्य केले.<ref name="closing">{{संकेतस्थळ स्रोत | last = postcourieronline | date = २३ जून २०२५ | title = Cricket PNG celebrates success of inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational 2025 | url = https://www.postcourier.com.pg/cricket-png-celebrates-success-of-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational-2025/ | website = Post Courier | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> १८ जून रोजी [[पोर्ट मॉरेस्बी]] येथील ऑस्ट्रेलियन उच्चायुक्तालयाच्या मुख्य कार्यालयात ऑस्ट्रेलियाचे पापुआ न्यू गिनीतील उच्चायुक्त आणि प्रशांत महासागर क्षेत्रासाठीचे विशेष दूत इवेन मॅकडोनाल्ड यांनी सहभागी संघांसाठी चहापानाचे आयोजन केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Post-Courier | date = २४ जून २०२५ | title = Tea, cricket and a very good wicket | url = https://www.postcourier.com.pg/tea-cricket-and-a-very-good-wicket/ | website = Post Courier | access-date = २४ जून २०२५ | language = en }}</ref> २१ जून रोजी स्पर्धेच्या अखेरच्या दिवशी पारितोषिक वितरणासह समारोप समारंभ झाला. या कार्यक्रमाला पापुआ न्यू गिनीतील ऑस्ट्रेलियाचे कार्यवाहक उच्चायुक्त एड्रियन लॉक्रिन, मोतू कोइता असेंब्लीचे अध्यक्ष दादी टोका ज्युनियर, पापुआ न्यू गिनी ऑलिम्पिक समितीच्या अध्यक्षा एमा वायवाय आणि क्रिकेट ऑस्ट्रेलियाचे ब्रेट वूड उपस्थित होते.<ref name="closing"/> ==खेळाडू== स्पर्धेसाठी पुढील संघ जाहीर करण्यात आले होते. {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- ! {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | date = १० जून २०२५ | title = NSW Trio Named for Indigenous Squad – Cricket NSW | url = https://www.cricketnsw.com.au/news/4282876/nsw-trio-named-for-indigenous-squad | website = क्रिकेट न्यू साउथ वेल्स | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | title = PNG Lewas Squad Announced for the Inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational | url = https://www.cricketpng.org.pg/press-releases/png-lewas-squad-announced-for-the-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational | website = क्रिकेट पापुआ न्यू गिनी | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Release | first = Press | date = १६ जून २०२५ | title = Samoa to participate in Inaugural PacificAus Sports Cricket Invitational | url = https://samoaglobalnews.com/samoa-to-participate-in-inaugural-pacificaus-sports-cricket-invitational/ | website = Samoa Global News | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | last = Cricket | first = Vanuatu | date = ९ जून २०२५ | title = Squad Named for PacificAus Sports Women's Invitational T20 in PNG | url = https://www.cricket.vu/post/squad-named-for-pacificaus-sports-women-s-invitational-t20-in-png | website = व्हानुआतू क्रिकेट | access-date = २२ जून २०२५ | language = en }}</ref> |- style="vertical-align:top;" | style="text-align:left;" | * क्रिस्टिना कूलसन (कर्णधार) * एमा मॅनिक्स-गीव्ह्स (यष्टिरक्षक) * ग्रेस ॲब्डी * कॅली ब्लॅक * धर्मिनी चौहान * एला हेवर्ड * मिकायला हिंकली * व्हेरोनिका कीन * अनिका लियरॉइड * तालिया मायर * क्लोडा रायाल * एल्सी सिम्पसन * मॅडिसन स्पेन्स * शार्लट टुही | style="text-align:left;" | * [[ब्रेंडा ताऊ]] (कर्णधार, यष्टिरक्षक) * मेलानी आनी * विकी बुरुका * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * मिरिया रायो * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताऊ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | style="text-align:left;" | * कोलोटिता नोनू (कर्णधार) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * फिलिमाउआ मालोटुटोआसी * अवेतिया मापू * नोरा सलीमा * फाइउगा सिसिफो * जॅसिंटा सॅनेले * तुआओलोआ सेमाऊ * एंजेल सूटागा (यष्टिरक्षक) * मसीना ताफेआ * फातामाली तिउगा | style="text-align:left;" | * रॅचेल अँड्र्यू (कर्णधार) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * मेलिसा फारे * ॲना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेंटा लंगियातू * विकी मनसाले * नसिमाना नवाइका * रायलिन ओवा * नैथा सिमेलुम * सुसान स्टीफन * माहिना तारिमियाला (यष्टिरक्षक) * व्हॅनेसा विरा |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" |- ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | '''{{crw|PNG}}''' || ६ || ५ || १ || ० || ० || '''१०''' || '''+१.६४६१''' || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ || ६ || ५ || १ || ० || ० || '''१०''' || +१.४२२१ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ६ || १ || ४ || ० || १ || '''३''' || −१.११४० || तिसरे स्थान |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ६ || ० || ५ || ० || १ || '''१''' || −२.५०१८ || चौथे स्थान |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%;" | स्रोत: क्रिकेट पापुआ न्यू गिनी<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://cricclubs.com/cpng/viewPointsTable.do?clubId=34550 | title = PacificAus Sports Cricket Invitational 2025 – League Points Table | website = CricClubs | access-date = ५ ऑगस्ट २०२६ | language = en }}</ref> |} ==साखळी सामने== ===पहिला सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = १०८/६ (२० षटके) | runs1 = [[ब्रेंडा ताऊ]] ४६* (४६) | wickets1 = क्रिस्टिना कूलसन २/१० (३ षटके) | score2 = १०९/२ (१८ षटके) | runs2 = अनिका लियरॉइड ६२* (५७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] १/२२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/fullScorecard.do?matchId=1437&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = अनिका लियरॉइड (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ११६/९ (२० षटके) | runs1 = व्हॅलेंटा लंगियातू ३४ (४०) | wickets1 = तालिली इओसेफो ३/१९ (४ षटके) | score2 = १२/२ (१.३ षटके) | runs2 = कॅरोल अगाफिली १० (७) | wickets2 = व्हॅनेसा विरा १/५ (१ षटक) | result = सामन्याचा निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489042.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = लकानी ओआला (पापुआ न्यू गिनी) आणि राका इपी (पापुआ न्यू गिनी) | motm = | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामन्याचा निकाल लागला नाही. | notes = फातामाली तिउगाने (सामोआ) आणि ॲना ग्रिफिनने (व्हानुआतू) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===तिसरा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ {{flagicon|AUS}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ११६/३ (२० षटके) | runs1 = क्लोडा रायाल ४४ (५७) | wickets1 = तुआओलोआ हेलेन सेमाऊ २/२१ (३ षटके) | score2 = ७० (१५ षटके) | runs2 = फाइउगा सिसिफो १३ (१५) | wickets2 = क्रिस्टिना कूलसन ३/७ (२ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/fullScorecard.do?matchId=1441&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = क्रिस्टिना कूलसन (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===चौथा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ९८ (२० षटके) | runs1 = हेनाओ थॉमस ४६ (४७) | wickets1 = रॅचेल अँड्र्यू ३/१९ (४ षटके) | score2 = ६३ (१८.२ षटके) | runs2 = व्हॅलेंटा लंगियातू १९ (३९) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ४/५ (३.२ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ३५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489043.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) आणि लकानी ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | motm = [[इसाबेल तौआ]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[लक्ष्मी राजदुराई]]ने पापुआ न्यू गिनीकडून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===पाचवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = ६४ (१७ षटके) | runs1 = तालिली इओसेफो २२ (२५) | wickets1 = [[पाउके सियाका]] ४/३ (३ षटके) | score2 = ६५/६ (१२.२ षटके) | runs2 = [[नाओआनी वारे]] २४* (३५) | wickets2 = डिका लोहिया २/७ (३ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489044.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) | motm = [[पाउके सियाका]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मिरिया रायोने पापुआ न्यू गिनीकडून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===सहावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = ९४/८ (२० षटके) | runs1 = रॅचेल अँड्र्यू ५६* (५४) | wickets1 = एला हेवर्ड ३/१७ (३ षटके) | score2 = ९५/४ (१८.४ षटके) | runs2 = तालिया मायर ३१* (५२) | wickets2 = विकी मनसाले २/१७ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1446&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = रॅचेल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===सातवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ {{flagicon|AUS}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १११/७ (२० षटके) | runs1 = कॅली ब्लॅक ४९ (४०) | wickets1 = हॉलन डोरिगा ३/८ (४ षटके) | score2 = ११३/८ (१९.५ षटके) | runs2 = [[पाउके सियाका]] ३३* (३५) | wickets2 = ग्रेस ॲब्डी ३/१७ (४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने २ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1448&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = [[पाउके सियाका]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===आठवा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १०२/६ (२० षटके) | runs1 = रॅचेल अँड्र्यू ५६ (६२) | wickets1 = ऑलिव्ह लेफागा २/१४ (४ षटके) | score2 = ९३ (१८.३ षटके) | runs2 = तालिली इओसेफो ३५ (२५) | wickets2 = रायलिन ओवा ५/१४ (३.३ षटके) | result = व्हानुआतूने ९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489045.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) | motm = रायलिन ओवा (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===नववा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ९८/८ (२० षटके) | runs1 = हेनाओ थॉमस २७ (४६) | wickets1 = विकी मनसाले ३/३१ (४ षटके) | score2 = ६७ (१६.४ षटके) | runs2 = रॅचेल अँड्र्यू १६ (१६) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ३१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489046.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) आणि राका इपी (पापुआ न्यू गिनी) | motm = [[इसाबेल तौआ]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मेलानी आनीने पापुआ न्यू गिनीकडून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दहावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = ५१ (१६ षटके) | runs1 = कॅरोल लोरा अगाफिली १६ (१८) | wickets1 = क्रिस्टिना कूलसन ४/३ (२ षटके) | score2 = ५२/३ (१०.२ षटके) | runs2 = क्रिस्टिना कूलसन १८ (१९) | wickets2 = कॅरोल लोरा अगाफिली ३/१० (३ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://nit.com.au/23-06-2025/18696/australia-dominant-at-sports-cricket-invitational-pipped-by-hosts-as-tournament-champions वृत्त] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = धर्मिनी चौहान (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===अकरावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जून २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{flagicon|AUS}} ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघ | score1 = ६० (१६.१ षटके) | runs1 = सुसान स्टीफन १० (११) | wickets1 = एला हेवर्ड ४/१० (४ षटके) | score2 = ६२/२ (११ षटके) | runs2 = एला हेवर्ड २१* (२५) | wickets2 = नसिमाना नवाइका १/१४ (२ षटके) | result = ऑस्ट्रेलिया आदिवासी महिला संघाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://cricclubs.com/cpng/viewScorecard.do?matchId=1452&clubId=34550 धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = | motm = एला हेवर्ड (ऑस्ट्रेलिया आदिवासी) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===बारावा सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जून २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[नाओआनी वारे]] ३० (४३) | wickets1 = तुआओलोआ सेमाऊ २/२१ (४ षटके) | score2 = ४४ (११ षटके) | runs2 = जॅसिंटा सॅनेले १२ (२०) | wickets2 = हेनाओ थॉमस ३/८ (३ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ९४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1489047.html धावफलक] | venue = [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] | umpires = आलू कापा (पापुआ न्यू गिनी) आणि लकानी ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | motm = हेनाओ थॉमस (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = या विजयामुळे पापुआ न्यू गिनीने गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.pacificaussports.gov.au/news/history-making-pacificaus-sports-cricket-invitational पॅसिफिकऑस स्पोर्ट्सवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricketpng.org.pg/press-releases/fxeh7l2k08p9hgurev4zeu2glaykfv क्रिकेट पापुआ न्यू गिनीवरील स्पर्धेची घोषणा] * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/21071/season/2025/pacificaus-sports-cricket-invitational ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पापुआ न्यू गिनीमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 1fgvyky3regpyedti530qv4aobfuj9s 0 382316 2699931 2699367 2026-08-07T10:17:18Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699931 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल | पदवी = सम्राट | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ७५०]] - [[इ.स. ७८३]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ७५०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = गोपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = सुमारे  [[इ.स. ६९०]] | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ७८३]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = पद निर्माण | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[धर्मपाल]] | वडील = वाप्यता | आई = | पत्नी = देड्डदेवी | पती = | इतर_पती = | संतती = [[धर्मपाल]]<br>[[वकपाल ]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''गोपाल''' (राज्यकाळ ७५०-७८३ इ.स.) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशात स्थित असलेल्या पाल राजवंशाचा संस्थापक होता. त्याच्या नावातील शेवटच्या रूपिम 'पाल' चा अर्थ "संरक्षक" आहे आणि तो सर्व पाल राजांच्या नावांचा शेवट म्हणून वापरला गेला. 'पाल' हे नाव पाल राजवंशाच्या कोणत्याही वांशिक विचारांना सुचवत नाही किंवा सूचित करत नाही. प्रादेशिक सरदारांच्या एका गटाने निवडल्यानंतर तो आठव्या शतकाच्या उत्तरार्धात बंगालमध्ये सत्तेवर आला. [[वर्ग:पाल सम्राट|गोपाल ०१]] [[वर्ग:इ.स. ७८३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] mh28ymrzl0fu56ui8gz6gqk4g910cyn 0 382319 2699752 2699383 2026-08-06T21:14:57Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699752 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक | fromdate = ५ | todate = १३ जुलै २०२५ | administrator = [[क्रिकेट मलावी]] | cricket format = [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = दुहेरी [[साखळी पद्धत]] आणि [[बाद फेरी]] | host = [[मलावी]] | champions = {{cr|TAN}} | runners-up = {{cr|BHR}} | participants = ४ | matches = १४ | player of the series = | most runs = {{cricon|TAN}} अरुण यादव (३१८) | most wickets = {{cricon|TAN}} अली किमोटे (१३) | previous_year = | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ मलावी चौरंगी टी२० चषक''' ('''अर्जुन मेनन स्मृती स्पर्धा''') ही ५ ते १३ जुलै २०२५ या कालावधीत [[ब्लँटायर]], [[मलावी]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10278/quadrangular-t20i-series-in-malawi-2025/matches |title=Quadrangular T20I Series in Malawi 2025 schedule, live scores and results |work=Cricbuzz |access-date=5 August 2026}}</ref> [[क्रिकेट मलावी]]ने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेतील सर्व सामने ब्लँटायरमधील टीसीए ओव्हल येथे खेळवण्यात आले. स्पर्धेत प्रथम दुहेरी साखळी पद्धतीने सामने खेळवण्यात आले आणि त्यानंतर तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना व अंतिम सामना खेळवण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://malawisport.mw/news/malawi-to-host-quad-nations-t20-cup/ |title=MALAWI TO HOST QUAD NATIONS T20 CUP |work=Malawi National Council of Sports |access-date=1 July 2025 |archive-date=2025-10-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251009152007/https://malawisport.mw/news/malawi-to-host-quad-nations-t20-cup/ |url-status=dead }}</ref> क्रिकेट मलावीचे माजी क्रिकेट संचालन प्रमुख दिवंगत अर्जुन मेनन यांच्या स्मरणार्थ या स्पर्धेचे आयोजन करण्यात आले होते.<ref name="malawi202">{{cite web |url=https://times.mw/malawi-to-host-quad-nations-t20-cup/ |title=Malawi to host Quad Nations T20 Cup |work=The Times Group |access-date=2 July 2025}}</ref> मलावी राष्ट्रीय क्रीडा परिषदेने या स्पर्धेचे वर्णन मलावीमध्ये आयोजित करण्यात आलेल्या सर्वाधिक प्रतिष्ठेच्या क्रिकेट स्पर्धांपैकी एक असे केले होते.<ref>{{cite web |url=https://malawisport.mw/news/cricket-malawi-announces-national-squad-and-fixtures-for-2025-quad-nations-t20-cup-arjun-menon-memorial/ |title=Cricket Malawi announces national squad and fixtures for 2025 Quad Nations T20 Cup – Arjun Menon Memorial |work=Malawi National Council of Sports |access-date=4 July 2025 |archive-date=2025-10-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251007060039/https://malawisport.mw/news/cricket-malawi-announces-national-squad-and-fixtures-for-2025-quad-nations-t20-cup-arjun-menon-memorial/ |url-status=dead }}</ref> मलावीमध्ये खेळवण्यात आलेली ही पहिली बहुसंघीय पुरुष टी२०आ स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://stats.espncricinfo.com/ci/engine/stats/index.html?class=3;filter=advanced;groupby=series;host=169;orderby=start;size=200;template=results;tournament_type=3;tournament_type=5;type=team |title=Statistics / Statsguru / Twenty20 Internationals / Team records |work=ESPNcricinfo |access-date=7 July 2025}}</ref> स्पर्धेत यजमान [[मलावी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मलावी]], तसेच [[बहरैन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बहरैन]], [[जर्मनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|जर्मनी]] आणि [[टांझानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|टांझानिया]] या चार संघांनी भाग घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.gdnonline.com/Details/1357689/Kingdom-seal-46-run-victory-over-Germany |title=Kingdom seal 46-run victory over Germany |work=Gulf Daily News |access-date=7 July 2025}}</ref> टांझानियाचे नवे मुख्य प्रशिक्षक सलीग नॅकर्डियन यांच्या मार्गदर्शनाखालील ही संघाची पहिली आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा होती. त्यांचा मुलगा इम्रान नॅकर्डियन याने यापूर्वी टांझानियाच्या १९ वर्षांखालील पुरुष संघाला प्रथमच १९ वर्षांखालील पुरुष क्रिकेट विश्वचषकासाठी पात्र ठरवले होते. त्याने वरिष्ठ महिला संघाला [[२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धा|२०२५ क्विबुका महिला टी२० स्पर्धेचे]] विजेतेपदही मिळवून दिले होते.<ref name="Tansquad">{{cite web |url=https://dailynews.co.tz/tanzania-mens-team-off-to-malawi-for-cricket-challenge/ |title=Tanzania men’s team off to Malawi for cricket challenge |work=Daily News |access-date=3 July 2025}}</ref> स्पर्धा सुरू होण्याच्या आदल्या दिवशी उपकरणे पोहोचण्यास झालेल्या विलंबामुळे वेळापत्रकात काही बदल करण्यात आले. यामध्ये बहरैन आणि टांझानिया यांच्यातील सामना ५ जुलैऐवजी ८ जुलै रोजी खेळवण्याचा बदलही समाविष्ट होता.<ref>{{cite tweet |user=cricketmalawi |number=1941230876781838584 |title=🏏 FIXTURE UPDATE – QUAD NATIONS T20 CUP 🇲🇼🔥 |date=5 July 2025}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|BHR}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/15NtyDxXRj/ |title=From the deserts of Bahrain to the heart of Africa! 🏏🇧🇭🦁 Ready to roar in Malawi & Rwanda. Game on! |work=Bahrain Cricket Federation |via=Facebook |access-date=3 July 2025}}</ref> ! {{cr|GER}}<ref>{{cite web |url=https://www.cricket.de/cricket-jenseits-des-aequators-dcb-herren-spielen-in-malawi/ |title=Cricket jenseits des Äquators – DCB-Herren spielen in Malawi |trans-title=Cricket beyond the equator – DCB men play in Malawi |work=German Cricket Federation |language=German |access-date=3 July 2025}}</ref> ! {{cr|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/16nj9HoKR1/ |title=🇲🇼 MALAWI SQUAD ANNOUNCEMENT 🇲🇼 |work=Cricket Malawi |via=Facebook |access-date=1 July 2025}}</ref> ! {{cr|TAN}}<ref name="Tansquad" /> |- | valign="top" | * अहमर बिन नासिर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल माजिद अब्बासी * फियाझ अहमद * सोहेल अहमद * आसिफ अली * इम्रान अन्वर * जुनैद अझीझ * मुहम्मद बासिल * रिझवान बट * अली दाऊद * इम्रान खान * प्रशांत कुरूप ([[यष्टीरक्षक]]) * शशांक शुक्ला * अब्दुल्ला मोहम्मद युसुफ | valign="top" | * हरमनजोत सिंग ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल बशीर * अब्दुल शकूर * शाहिद आफ्रिदी * गुलाम अहमदी * मुसद्दिक अहमद * आदिल खान * फयाझ खान * हसन खान * काइल क्लेसे ([[यष्टीरक्षक]]) * जतिंदर कुमार * साजिद लियाकत * सचिन मंडी * मुस्लिम यार | valign="top" | * डोनेक्स कान्सोन्खो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सामी सोहेल ([[उपकर्णधार]]) * ब्राइट बलाला * चिसोमो चेते * डॅनियल जॅकिएल * गिफ्ट कान्सोन्खो * आफताब लिमडावाला * चिसोमो मलाया * सलीम निहुते ([[यष्टीरक्षक]]) * केनेडी नल्टुंडुवाथा * ब्लेसिंग्स पोंडानी * काझिम सोमानी * चिसोमो त्चाले * सुहैल वयानी | valign="top" | * कासिम नासोरो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अजित ऑगस्टिन * लक्ष बकरानिया * शेख बाशा * रेमंड फ्रान्सिस * अली हाफिधी * एक्रे ह्यूगो ([[यष्टीरक्षक]]) * खालिदी जुमा * सालुम जुम्बे * अली किमोटे * सिम्बा म्बाकी * ध्रुमित मेहता * मुकेश सुथार * अरुण यादव |} ==साखळी फेरी== ===गुणतालिका=== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{cr|BHR}} || ६ || ४ || १ || ० || १ || '''९''' || +२.६०७ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{cr|TAN}} || ६ || ३ || २ || ० || १ || '''७''' || +०.६६७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{cr|GER}} || ६ || २ || ३ || ० || १ || '''५''' || −०.४१३ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना|तिसऱ्या स्थानासाठीच्या सामन्यात प्रवेश]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{cr|MWI}} || ६ || १ || ४ || ० || १ || '''३''' || −२.६१५ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1492875/season/2025/quadrangular-twenty20-series-malawi |title=Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> |} ===सामने=== {{Single-innings cricket match | date = ५ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = १४४/८ (२० षटके) | runs1 = सामी सोहेल ६८ (४३) | wickets1 = शाहिद आफ्रिदी ३/२६ (४ षटके) | score2 = १४५/५ (१६.४ षटके) | runs2 = काइल क्लेसे ३८ (३१) | wickets2 = ब्राइट बलाला १/६ (१ षटक) | result = जर्मनी ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492880.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) | motm = शाहिद आफ्रिदी (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = ट्रस्ट मकाया, सलीम निहुते (मलावी), हसन खान, काइल क्लेसे आणि जतिंदर कुमार (जर्मनी) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|TAN}} | team2 = {{cr|MWI}} | score1 = १९२/४ (२० षटके) | runs1 = अरुण यादव ८६ (६४) | wickets1 = डॅनियल जॅकिएल २/२९ (४ षटके) | score2 = १२०/७ (२० षटके) | runs2 = सलीम निहुते ४०* (४०) | wickets2 = अली किमोटे ३/१७ (४ षटके) | result = टांझानिया ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492882.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = अरुण यादव (टांझानिया) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = अजित ऑगस्टिन, एक्रे ह्यूगो, मुकेश सुथार आणि अरुण यादव (टांझानिया) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ६ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = २०७/२ (२० षटके) | runs1 = फियाझ अहमद १०५* (५७) | wickets1 = साजिद लियाकत १/२९ (३ षटके) | score2 = १६१/८ (२० षटके) | runs2 = फयाझ खान ३१ (१६) | wickets2 = रिझवान बट ३/२५ (४ षटके) | result = बहरैन ४६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492881.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = फियाझ अहमद (बहरैन) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = फियाझ अहमद हा पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात शतक करणारा बहरैनचा पहिला क्रिकेटपटू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1B1Jj5Zmeg/ |title=🔥 RECORD BREAKER! 🔥 |work=Cricket Malawi |via=Facebook |access-date=6 July 2025}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|TAN}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = १३५/९ (२० षटके) | runs1 = कासिम नासोरो ३२ (२५) | wickets1 = गुलाम अहमदी २/१७ (२ षटके) | score2 = १३७/६ (१८ षटके) | runs2 = मुसद्दिक अहमद ६३ (३९) | wickets2 = अरुण यादव ३/१२ (२ षटके) | result = जर्मनी ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492883.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = मुसद्दिक अहमद (जर्मनी) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = अरुण यादवने आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपली पहिली हॅट्ट्रिक घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492883.html |title=Germany v Tanzania, 4th Match, Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ७ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|BHR}} | score1 = १०९/९ (२० षटके) | runs1 = सामी सोहेल ४८ (३८) | wickets1 = इम्रान अन्वर २/१३ (३ षटके) | score2 = १११/३ (१४.४ षटके) | runs2 = आसिफ अली ३३ (२२) | wickets2 = सामी सोहेल १/१६ (४ षटके) | result = बहरैन ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492884.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = अब्दुल माजिद अब्बासी (बहरैन) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = काझिम सोमानीने (मलावी) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ८ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = २०९/५ (२० षटके) | runs1 = फियाझ अहमद ६१ (३५) | wickets1 = अली किमोटे २/४५ (४ षटके) | score2 = २१५/४ (१९.२ षटके) | runs2 = अरुण यादव ८४ (३२) | wickets2 = आसिफ अली १/१० (१ षटक) | result = टांझानिया ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492879.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सुनील गौडा (जर्मनी) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = अरुण यादव (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द करण्यात आला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492885.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे एकही चेंडू टाकता आला नाही. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द करण्यात आला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492886.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे एकही चेंडू टाकता आला नाही. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|TAN}} | team2 = {{cr|BHR}} | score1 = १५४/७ (२० षटके) | runs1 = मुकेश सुथार ६७* (४७) | wickets1 = इम्रान अन्वर ३/२५ (४ षटके) | score2 = १५७/४ (१६.२ षटके) | runs2 = फियाझ अहमद ६०* (३९) | wickets2 = अली किमोटे २/२६ (४ षटके) | result = बहरैन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492887.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सुनील गौडा (जर्मनी) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = इम्रान अन्वर (बहरैन) | toss = बहरैनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|GER}} | score1 = १६६/८ (२० षटके) | runs1 = आफताब लिमडावाला ६८ (४९) | wickets1 = साजिद लियाकत ३/२९ (३ षटके) | score2 = १५८ (१९.५ षटके) | runs2 = सचिन मंडी ५०* (३५) | wickets2 = आफताब लिमडावाला ४/२३ (३.५ षटके) | result = मलावी ८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492888.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) | motm = आफताब लिमडावाला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = * केनेडी म्टुंडुवाथाने (मलावी) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * आफताब लिमडावाला हा पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात हॅट्ट्रिक घेणारा मलावीचा पहिला खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492888.html |title=Malawi v Germany, 10th Match, Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> }} --- {{Single-innings cricket match | date = १२ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|MWI}} | team2 = {{cr|BHR}} | score1 = ७२ (१४.५ षटके) | runs1 = आफताब लिमडावाला २७ (२१) | wickets1 = रिझवान बट ६/९ (३.५ षटके) | score2 = ७६/० (६.५ षटके) | runs2 = अहमर बिन नासिर ५२* (२८) | wickets2 = | result = बहरैन १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492889.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सुनील गौडा (जर्मनी) | motm = रिझवान बट (बहरैन) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = शशांक शुक्लाने (बहरैन) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १२ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = १४० (१८.४ षटके) | runs1 = सचिन मंडी ५० (४०) | wickets1 = सालुम जुम्बे २/७ (२ षटके) | score2 = १४६/५ (१६.५ षटके) | runs2 = अजित ऑगस्टिन ५६ (४०) | wickets2 = साजिद लियाकत २/२० (३ षटके) | result = टांझानिया ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492890.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = अजित ऑगस्टिन (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = रेमंड फ्रान्सिसने (टांझानिया) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ==तिसऱ्या स्थानासाठीचा सामना== {{Single-innings cricket match | date = १३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|GER}} | team2 = {{cr|MWI}} | score1 = २१९/७ (२० षटके) | runs1 = मुसद्दिक अहमद १०७ (५३) | wickets1 = चिसोमो त्चाले २/३६ (४ षटके) | score2 = १८२/७ (२० षटके) | runs2 = सलीम निहुते ५६ (३३) | wickets2 = शाहिद आफ्रिदी ३/१५ (२ षटके) | result = जर्मनी ३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492891.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = सुनील गौडा (जर्मनी) आणि उस्मान म्हांगो (मलावी) | motm = मुसद्दिक अहमद (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = * चिसोमो त्चालेने (मलावी) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * मुसद्दिक अहमद हा पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यात शतक करणारा जर्मनीचा पहिला क्रिकेटपटू ठरला. * शाहिद आफ्रिदीने (जर्मनी) आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपली पहिली हॅट्ट्रिक घेतली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1492875/scorecard/1492891/malawi-vs-germany-3rd-place-play-off-quadrangular-twenty20-series-malawi-2025 |title=Malawi v Germany, 3rd place play-off, Quadrangular Twenty20 Series (Malawi) 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=5 August 2026}}</ref> }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = १३ जुलै २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BHR}} | team2 = {{cr|TAN}} | score1 = ८९ (१९ षटके) | runs1 = जुनैद अझीझ २८ (३६) | wickets1 = अली किमोटे ३/१२ (३ षटके) | score2 = ९०/० (१०.१ षटके) | runs2 = अरुण यादव ४८* (३२) | wickets2 = | result = टांझानिया १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1492892.html धावफलक] | venue = टीसीए ओव्हल, [[ब्लँटायर]] | umpires = माझिझी गाम्पू (दक्षिण आफ्रिका) आणि सिपेलेले गासा (दक्षिण आफ्रिका) | motm = सालुम जुम्बे (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1492875/season/2025/quadrangular-twenty20-series-malawi ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10278/quadrangular-t20i-series-in-malawi-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] i6u6arznnz8mi7n2trxq0r4h7rgzpbf 0 382350 2699747 2699507 2026-08-06T21:08:36Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2699747 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका | fromdate = १७ | todate = २७ जुलै २०२५ | administrator = [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] आणि [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट]] | tournament format = [[साखळी सामने|दुहेरी साखळी]] | host = [[युगांडा]] | champions = {{cr|UGA}} | count = २ | runners-up = {{cr|UAE}} | participants = ५ | matches = १८ | player of the series = | most runs = {{cricon|UGA}} [[राघव धवन]] (२२८) | most wickets = {{cricon|UAE}} हैदर अली (१३) | previous_year = २०२१ | previous_tournament = २०२१-२२ युगांडा तिरंगी मालिका | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ पर्ल ऑफ आफ्रिका टी२० मालिका''' ही जुलै २०२५ मध्ये एंटेबे, [[युगांडा]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] (टी२०आ) क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://english.news.cn/africa/20250625/bb46cf5de510479b859acdf479ba2e4c/c.html |title=Uganda to host Pearl of Africa T20 Cricket Series |work=Xinhua |access-date=26 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sportsnation.co.ug/hosts-uganda-express-readiness-for-pearl-of-africa-t20-series/ |title=Hosts Uganda Express Readiness For Pearl Of Africa T20 Series |work=SportsNation |access-date=26 June 2025 }}{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ही स्पर्धेची दुसरी आवृत्ती होती आणि तिचे आयोजन [[युगांडा क्रिकेट असोसिएशन]]ने केले होते.<ref>{{cite web |url=https://roramedia.net/second-edition-of-the-pearl-of-africa-t20-series-launched/ |title=Second edition of the Pearl of Africa T20 series launched |work=Rora Media Sports |access-date=26 June 2025}}</ref> स्पर्धेत यजमान [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा]], तसेच [[केन्या राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|केन्या]] आणि [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] या देशांचे राष्ट्रीय संघ व [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ संघ]] सहभागी झाले होते.<ref>{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/pearl-of-africa-t20i-tournament-2025/ |title=Uganda cricket to host 2nd edition of Pearl of Africa T20I tournament in July 2025 |work=Czarsportz |access-date=26 June 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://voiceofbugerere.com/pearl-of-africa-t20-series-launched-world-class-experience-expected-at-entebbe-cricket-oval/ |title=Pearl of Africa T20 Series Launched, World Class Experience Expected at Entebbe Cricket Oval |work=Voice of Bugerere |access-date=26 June 2025}}</ref> [[कुवेत राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कुवेतचाही]] सुरुवातीला स्पर्धेत सहभाग निश्चित करण्यात आला होता; मात्र २६ जून रोजी स्पर्धेतील संघांची संख्या चार करण्यात आल्याचे जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/06/25/cricket-cranes-in-pearl-of-africa-series-test-ahead-of-t20-qualifiers/ |title=Cricket Cranes in Pearl of Africa Series test ahead of T20 Qualifiers |work=Kawowo Sports |access-date=26 June 2025}}</ref> ३ जुलै रोजी [[नायजेरिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नायजेरियाचा]] पाचवा संघ म्हणून स्पर्धेत समावेश करण्यात आल्याचे जाहीर करण्यात आले.<ref name="uca">{{cite web |url=http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1065-poa-t20-series-nigeria-s-yellow-greens-replace-kuwait-playing-format-changes |title=POA T20 Series - Nigeria’s Yellow Greens Replace Kuwait, Playing Format Changes |work=Uganda Cricket Association |access-date=8 July 2025 |archive-date=2025-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250703230059/http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1065-poa-t20-series-nigeria-s-yellow-greens-replace-kuwait-playing-format-changes |url-status=dead }}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|KEN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DL787qtSldl/?hl=en |title=Team Announcement for the 2nd Edition of Africa T20I Tournament. |work=Cricket Kenya |access-date=15 July 2025 |via=Instagram}}</ref> ! {{cr|NAM|name=नामिबिया अ}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMKS1oVuwLi/ |title=PEARL OF AFRICA SERIES Our Namibia A squad is ready for Uganda! Stay tuned for livestream details. |work=Cricket Namibia |access-date=16 July 2025 |via=Instagram}}</ref> ! {{cr|NGA}}<ref>{{cite news |url=https://punchng.com/yellow-greens-set-for-pearl-of-africa-cricket-tourney |title=Yellow Greens set for Pearl of Africa cricket tourney |access-date=15 July 2025 |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{cr|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/07/13/pearl-of-africa-series-new-captain-two-debutants-in-cricket-cranes-squad/ |title=Pearl Of Africa Series: New captain, two debutants in Cricket Cranes squad |work=Kawowo Sports |access-date=13 July 2025}}</ref> ! {{cr|UAE}}<ref>{{cite web |url=https://www.emiratescricket.com/news-detail/lwGqLkzPdyXwbQrov3KB |title=Muhammad Waseem to lead UAE in Pearl of Africa T20I Series in Uganda |work=Emirates Cricket Board |access-date=14 July 2025}}</ref> |- | valign="top" | * धिरेन गोंदारिया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सचिन गिल * जसराज कुंडी * पीटर लंगत * फ्रान्सिस मुतुआ * जेरार्ड म्वेंदवा * [[शेम न्गोचे]] * [[लुकास ओलुओच]] * [[राकेप पटेल]] * विशिल पटेल * [[व्रज पटेल]] * [[पुष्कर शर्मा]] * तन्झील शेख * [[सुखदीप सिंग]] ([[यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * यान बाल्ट ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * लियाम बॅसन ([[यष्टीरक्षक]]) * [[पीटर-डॅनियल ब्लिग्नॉट]] * [[जॅक ब्रासेल]] * अ‍ॅड्रिआन कोएत्झी * यान-इझाक डी व्हिलियर्स * [[झिवागो ग्रोनीवॉल्ड]] * मॅक्स हेइंगो * ज्युनियर कारियाटा * हांद्रे क्लाझिंगे * डिलन लेइकर * डियान नीथलिंग ([[यष्टीरक्षक]]) * सायमन शिकोंगो * झाकिओ व्हॅन वुरेन | valign="top" | * सिल्वेस्टर ओकपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * व्हिन्सेंट अडेवोये * पीटर आहो * डेव्हिड अंक्रा * सोलोमन चिलेमान्या ([[यष्टीरक्षक]]) * आयझॅक डॅनलाडी * अखेरे इसेसेले * अब्दुलरहमान जिमोह * आयझॅक ओकपे * ओलायिंका ओलालेये * सुलैमान रनसेवे ([[यष्टीरक्षक]]) * सेलीम सालाऊ * मोहम्मद ताइवो * प्रॉस्पर उसेनी | valign="top" | * [[जुमा मियागी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * जोसेफ बागुमा * [[राघव धवन]] * सायरस काकुरू ([[यष्टीरक्षक]]) * कॉसमस क्येवुता * रोनाल्ड लुताया * श्रीदीप मंगेला * मॅथ्यू मुसिंगुझी * इनोसंट म्वेबाझे * दिनेश नकरानी * फ्रँक नसुबुगा * [[रॉबिन्सन ओबुया]] * [[अल्पेश रामजानी]] * कॅल्विन वाटुवा | valign="top" | * [[मुहम्मद वसीम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] * [[राहुल चोप्रा]] ([[यष्टीरक्षक]]) * इथन डि'सूझा * [[आसिफ खान]] * मतिउल्ला खान * सघीर खान * [[ध्रुव पराशर]] * आकिफ राजा * मुहम्मद रोहिद * आर्यन्श शर्मा * [[आलिशान शराफु]] * मुहम्मद झोहैब * झुहैब झुबैर |} युगांडाने नामिबिया अ संघाविरुद्धच्या सामन्यांसाठी स्वतंत्र युगांडा अ संघही जाहीर केला होता.<ref>{{cite web |url=http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1071-poa-t20-series-coach-abhay-sharma-happy-to-unleash-exciting-debutants-calvin-watuwa-matthew-musinguzi |title=POA T20 series: Coach Abhay Sharma happy to unleash exciting debutants Calvin Watuwa and Matthew Musinguzi |work=Uganda Cricket Association |access-date=15 July 2025 |archive-date=2025-07-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250715181202/http://www.ugandacricket.com/index.php/international-competition/76-men-s-cricket/1071-poa-t20-series-coach-abhay-sharma-happy-to-unleash-exciting-debutants-calvin-watuwa-matthew-musinguzi |url-status=dead }}</ref> ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! स्थिती |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{cr|UGA}} || ६ || ६ || ० || ० || ० || '''१२''' || +१.५४८ || विजेता |- | २ || style="text-align:left" | {{cr|UAE}} || ६ || ४ || २ || ० || ० || '''८''' || +२.०३२ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left" | {{cr|KEN}} || ६ || २ || ४ || ० || ० || '''४''' || −०.८७२ || |- | ४ || style="text-align:left" | {{cr|NGA}} || ६ || ० || ६ || ० || ० || '''०''' || −२.७१४ || |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: युगांडा क्रिकेट असोसिएशन<ref>{{cite web |url=https://ugandacricket.com/poa-t20-series-cricket-cranes-crowned-champions-after-epic-final-win-over-uae/ |title=POA T20 Series – Cricket Cranes Crowned Champions After Epic ‘Final’ Win Over UAE |work=Uganda Cricket Association |date=27 July 2025 |access-date=6 August 2026}}</ref> |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | नामिबिया अ आणि युगांडा अ यांनी प्रदर्शनीय सामने खेळले होते आणि त्यांचा विजेतेपदाच्या गुणांकनात समावेश करण्यात आला नव्हता. |} ==सामने== {{Single-innings cricket match | date = १७ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १०८/८ (१६ षटके) | runs1 = तन्झील शेख २६ (२०) | wickets1 = सिल्वेस्टर ओकपे ४/११ (४ षटके) | score2 = ८८/९ (१६ षटके) | runs2 = प्रॉस्पर उसेनी ३६ (१९) | wickets2 = [[व्रज पटेल]] ३/५ (३ षटके) | result = केन्या २० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494115.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[व्रज पटेल]] (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १६ षटकांचा करण्यात आला. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १८०/४ (२० षटके) | runs1 = [[रॉबिन्सन ओबुया]] ५८[[नाबाद|*]] (३९) | wickets1 = प्रॉस्पर उसेनी १/१८ (२ षटके) | score2 = ८५/५ (१८ षटके) | runs2 = आयझॅक डॅनलाडी २६ (४४) | wickets2 = मॅथ्यू मुसिंगुझी २/१६ (३ षटके) | result = युगांडा ७७ धावांनी विजयी (डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीनुसार) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494116.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[रॉबिन्सन ओबुया]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = पावसामुळे पुढील खेळ होऊ शकला नाही. | notes = * मॅथ्यू मुसिंगुझीने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * डेव्हिड अंक्राने यापूर्वी घानासाठी चार आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळल्यानंतर नायजेरियाकडून आपला पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळला. पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२०मध्ये दोन आंतरराष्ट्रीय संघांचे प्रतिनिधित्व करणारा तो विसावा क्रिकेटपटू ठरला.<ref>{{cite web |url=https://cricketarchive.com/Archive/Players/1336/1336474/1336474.html |title=David-Kind Ankrah |work=CricketArchive |access-date=6 August 2026}}</ref> }} --- {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = १६१/७ (२० षटके) | runs1 = [[राहुल चोप्रा]] ४५[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = सचिन गिल २/३६ (४ षटके) | score2 = १२१ (२० षटके) | runs2 = धिरेन गोंदारिया ४५ (४२) | wickets2 = [[हैदर अली (क्रिकेट खेळाडू, जन्म १९९४)|हैदर अली]] २/१५ (४ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494105.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि जॉन मायेकू (युगांडा) | motm = [[राहुल चोप्रा]] (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = मुहम्मद रोहिदने (संयुक्त अरब अमिराती) आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १२६/९ (२० षटके) | runs1 = [[राघव धवन]] ४४ (४२) | wickets1 = मुहम्मद रोहिद ३/२३ (४ षटके) | score2 = १२०/८ (२० षटके) | runs2 = [[मुहम्मद वसीम]] ३३ (२८) | wickets2 = [[जुमा मियागी]] ३/२८ (४ षटके) | result = युगांडा ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494108.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[अल्पेश रामजानी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ५८ (१३.३ षटके) | runs1 = आयझॅक डॅनलाडी १७ (२७) | wickets1 = झुहैब झुबैर ५/२१ (३.३ षटके) | score2 = ५९/३ (४.५ षटके) | runs2 = [[आलिशान शराफु]] ३६ (१६) | wickets2 = प्रॉस्पर उसेनी १/३ (१ षटक) | result = संयुक्त अरब अमिराती ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494118.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = झुहैब झुबैर (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = * सोलोमन चिलेमान्या आणि अब्दुलरहमान जिमोह (नायजेरिया) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * झुहैब झुबैरने (संयुक्त अरब अमिराती) आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील आपले पहिले पाच बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494118.html |title=Nigeria v United Arab Emirates, 7th Match, Pearl of Africa T20I Series 2025 – Scorecard |work=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026}}</ref> }} --- {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = १५७/५ (२० षटके) | runs1 = [[राघव धवन]] ४१ (३९) | wickets1 = पीटर लंगत २/२५ (३ षटके) | score2 = १२९/७ (२० षटके) | runs2 = [[राकेप पटेल]] ५८ (४९) | wickets2 = फ्रँक नसुबुगा ३/१० (३ षटके) | result = युगांडा २८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494103.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = फ्रँक नसुबुगा (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २२ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १४७/६ (२० षटके) | runs1 = श्रीदीप मंगेला ५१ (४२) | wickets1 = [[मोहम्मद तैवो]] २/१८ (४ षटके) | score2 = १०९ (१८.१ षटके) | runs2 = आयझॅक ओकपे २६[[नाबाद|*]] (२०) | wickets2 = दिनेश नकरानी ३/११ (३ षटके) | result = युगांडा ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494583.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = श्रीदीप मंगेला (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = इनोसंट म्वेबाझे आणि कॅल्विन वाटुवा (युगांडा) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = ९८ (२० षटके) | runs1 = [[पुष्कर शर्मा]] ४२ (३९) | wickets1 = झुहैब झुबैर २/१३ (४ षटके) | score2 = १०१/३ (१३.५ षटके) | runs2 = मुहम्मद झोहैब ३५[[नाबाद|*]] (३६) | wickets2 = धिरेन गोंदारिया २/३१ (३.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494110.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = झुहैब झुबैर (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{cr|UGA}} | score1 = १२४/८ (२० षटके) | runs1 = [[राकेप पटेल]] ३७ (३६) | wickets1 = कॉसमस क्येवुता २/२५ (४ षटके) | score2 = १२५/४ (१८.१ षटके) | runs2 = [[राघव धवन]] ३२ (४६) | wickets2 = [[लुकास ओलुओच]] १/६ (१.१ षटके) | result = युगांडा ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494114.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = दिनेश नकरानी (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UAE}} | team2 = {{cr|NGA}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = मुहम्मद झोहैब ५० (४८) | wickets1 = सुलैमान रनसेवे १/१४ (२ षटके) | score2 = ८८ (१८.५ षटके) | runs2 = डेव्हिड अंक्रा २४ (१७) | wickets2 = इथन डि'सूझा ४/९ (२.५ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ५३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494113.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = इथन डि'सूझा (संयुक्त अरब अमिराती) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = ११३/९ (२० षटके) | runs1 = सिल्वेस्टर ओकपे ३५ (३७) | wickets1 = सचिन गिल २/१० (४ षटके) | score2 = ११६/४ (१९.१ षटके) | runs2 = सचिन गिल ३५ (४२) | wickets2 = [[मोहम्मद तैवो]] १/६ (१ षटक) | result = केन्या ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494584.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = सचिन गिल (केन्या) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|UGA}} | team2 = {{cr|UAE}} | score1 = १७०/७ (२० षटके) | runs1 = [[अल्पेश रामजानी]] ६१ (३४) | wickets1 = [[अकिफ राजा]] २/३१ (४ षटके) | score2 = १६२/९ (२० षटके) | runs2 = इथन डि'सूझा ३२ (१७) | wickets2 = दिनेश नकरानी २/२४ (४ षटके) | result = युगांडा ८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494111.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केन्या) | motm = [[अल्पेश रामजानी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ==अतिरिक्त ट्वेंटी-२० सामने== {{Single-innings cricket match | date = १७ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] {{flagicon|NAM}} | team2 = {{flagicon|UGA}} [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] | score1 = १४५/६ (२० षटके) | runs1 = यान बाल्ट ४८ (४१) | wickets1 = बैधू इव्हान ३/२३ (४ षटके) | score2 = १४३/५ (२० षटके) | runs2 = सायमन सेसाझी ६६ (६६) | wickets2 = यान-इझाक डी व्हिलियर्स २/२० (४ षटके) | result = नामिबिया अ २ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494106.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि सायमन किंटू (युगांडा) | motm = यान बाल्ट (नामिबिया अ) | toss = नामिबिया अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १११ (१९ षटके) | runs1 = सिल्वेस्टर ओकपे २७ (२८) | wickets1 = डिलन लेइकर ४/२६ (४ षटके) | score2 = ११५/२ (१५.२ षटके) | runs2 = हांद्रे क्लाझिंगे ५५[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = पीटर आहो १/१५ (३ षटके) | result = नामिबिया अ ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494117.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि चार्ल्स कारियुकी (केन्या) | motm = डिलन लेइकर (नामिबिया अ) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = लियाम बॅसन, मॅक्स हेइंगो, डियान नीथलिंग, झाकिओ व्हॅन वुरेन (नामिबिया अ) आणि सोलोमन चिलेमान्या (नायजेरिया) यांनी ट्वेंटी-२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २२ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] {{flagicon|NAM}} | team2 = {{cr|KEN}} | score1 = ११३/८ (२० षटके) | runs1 = यान-इझाक डी व्हिलियर्स ३३ (२७) | wickets1 = पीटर लंगत ३/२८ (४ षटके) | score2 = ८३/७ (१२.५ षटके) | runs2 = लुकास ओलुओच ३१[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = झाकिओ व्हॅन वुरेन २/९ (२ षटके) | result = केन्या ३ गडी राखून विजयी ([[डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धत|डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीनुसार]]) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494107.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = सायमन किंटू (युगांडा) आणि जॉन मायेकू (युगांडा) | motm = लुकास ओलुओच (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = पावसामुळे केन्यासमोर १३ षटकांत ८३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = [[युगांडा राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|युगांडा अ]] {{flagicon|UGA}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १२७/८ (२० षटके) | runs1 = अनस बेग ४५ (३१) | wickets1 = यान बाल्ट २/१६ (३ षटके) | score2 = १२४/७ (२० षटके) | runs2 = लियाम बॅसन २५ (२६) | wickets2 = केनेथ वैस्वा ३/२८ (४ षटके) | result = युगांडा अ ३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494109.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जेम्स बामुलेसे (युगांडा) आणि जॉन मायेकू (युगांडा) | motm = अनस बेग (युगांडा अ) | toss = युगांडा अ संघाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NGA}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = ओलायिंका ओलालेये ३४ (३६) | wickets1 = यान-इझाक डी व्हिलियर्स २/६ (२ षटके) | score2 = ९९/८ (२० षटके) | runs2 = यान बाल्ट ३५ (४०) | wickets2 = आयझॅक डॅनलाडी २/१३ (४ षटके) | result = नायजेरिया ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494104.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = जॉन मायेकू (युगांडा) आणि आयझॅक ओयेको (केन्या) | motm = अब्दुलरहमान जिमोह (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = अ‍ॅड्रिआन कोएत्झीने (नामिबिया अ) ट्वेंटी-२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|KEN}} | team2 = {{flagicon|NAM}} [[नामिबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नामिबिया अ]] | score1 = १२६/६ (२० षटके) | runs1 = धिरेन गोंदारिया ३९[[नाबाद|*]] (२०) | wickets1 = झिवागो ग्रोनीवॉल्ड २/१७ (४ षटके) | score2 = १२३/२ (२० षटके) | runs2 = झाकिओ व्हॅन वुरेन ६२ (५३) | wickets2 = फ्रान्सिस मुतुआ १/२४ (३ षटके) | result = केन्या ३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494112.html धावफलक] | venue = एंटेबे क्रिकेट ओव्हल, एंटेबे | umpires = चार्ल्स कारियुकी (केन्या) आणि आयझॅक ओयेको (केन्या) | motm = धिरेन गोंदारिया (केन्या) | toss = केन्याने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://ugandacricket.com/poa-t20-series-cricket-cranes-crowned-champions-after-epic-final-win-over-uae/ क्रिकेट युगांडावरील स्पर्धेचा आढावा] * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24127/season/2025/pearl-of-africa-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10410/pearl-of-africa-t20i-series-2025 क्रिकबझवरील मालिका मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:युगांडामधील क्रिकेट]] bmtd699yxs1i3uo6pgk0ihqkvemtuql 0 382353 2699582 2699518 2026-08-06T13:20:09Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699582 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट देवपाल | पदवी = परमेश्वर<br> परमभट्टरक <br> महाराजाधिराज<br>परमसौगता | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८२०]] - [[इ.स. ८५०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८२०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = देवपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ८५०]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[धर्मपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[महेंद्रपाल]] | वडील = [[धर्मपाल]] | आई = रणदेवी | पत्नी = महता देवी (चाहमान घराण्यातील दुर्लभराज प्रथमची कन्या) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[महेंद्रपाल]]<br>राज्यपाल<br>[[पहिला शूरपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''देवपाल''' (इ.स. ९ व्या शतकात) हा एक महान बंगाली सम्राट आणि [[धर्मपाल]]चा उत्तराधिकारी तसेच पाल साम्राज्याचा तिसरा सम्राट होता. त्याच्या कारकिर्दीत, पाल साम्राज्याने आपल्या प्रादेशिक विस्ताराची आणि समृद्धीची उंची गाठली. तो आर्यावर्ताचा अधिपती म्हणून ओळखला जात होता. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. ८५० मधील मृत्यू]] kahltxxdd8of2ikszcfuk8hwztevp9j 0 382355 2699583 2699527 2026-08-06T13:21:07Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699583 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका | fromdate = १८ | todate = २० जुलै २०२५ | administrator = क्रिकेट फिनलंड | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने|दुहेरी साखळी]] आणि अंतिम सामना | host = [[फिनलंड]] | champions = {{flagicon|SUI}} [[स्वित्झर्लंड|स्वित्झर्लंड महिला]] | runner up = {{flagicon|FIN}} [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड महिला]] | participants = ३ | matches = ७ | most runs = {{flagicon|SUI}} मेघना राजन (१३०) | most wickets = {{flagicon|SUI}} मुंद्रा परिनिथा (७) }} '''२०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिका''' ही १८ ते २० जुलै २०२५ या कालावधीत [[केरावा]], [[फिनलंड]] येथे खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/scores/series/23778/season/2025/finland-womens-t20i-tri |title=Finland Women's T20I Tri-Series 2025 – Fixtures and Results |work=ESPNcricinfo |access-date=6 August 2026}}</ref> क्रिकेट फिनलंडने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेतील सर्व सामने [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]] येथे खेळवण्यात आले.<ref name="swisspreview">{{cite web |url=https://cricketswitzerland.ch/2025/07/17/cricket-switzerland-womens-team-set-for-t20i-series-in-finland/ |title=Cricket Switzerland Women’s Team Set for T20I Series in Finland |work=Cricket Switzerland |date=17 July 2025 |access-date=6 August 2026}}</ref> स्पर्धेत यजमान [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]] आणि [[स्वित्झर्लंड]] यांच्या महिला संघांनी भाग घेतला.<ref name="swisspreview" /> साखळी फेरीत प्रत्येक संघाने इतर दोन्ही संघांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. सहा साखळी सामन्यांनंतर गुणतालिकेतील अव्वल दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="fixtures" /> स्वित्झर्लंडने साखळी फेरीतील आपले चारही सामने जिंकून पहिले स्थान मिळवले, तर फिनलंडने दुसरे स्थान मिळवून अंतिम सामन्यात प्रवेश केला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10449/finland-womens-t20i-tri-series-2025/points-table |title=Finland Women's T20I Tri-Series 2025 – Points Table |work=Cricbuzz |access-date=6 August 2026}}</ref> अंतिम सामन्यात स्वित्झर्लंडने फिनलंडचा १० गडी राखून पराभव करून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/127368/finw-vs-suiw-final-finland-womens-t20i-tri-series-2025 |title=Finland Women v Switzerland Women, Final – Scorecard |work=Cricbuzz |date=20 July 2025 |access-date=6 August 2026}}</ref> स्वित्झर्लंडच्या मेघना राजनने स्पर्धेत सर्वाधिक १३० धावा केल्या, तर मुंद्रा परिनिथाने सर्वाधिक सात बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10449/finland-womens-t20i-tri-series-2025/stats |title=Finland Women's T20I Tri-Series 2025 – Statistics |work=Cricbuzz |access-date=6 August 2026}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{flagicon|EST}} [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया महिला]]<ref name="squads">{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/70408-where-to-watch-finland-womens-t20i-tri-series-2025-check-broadcast-details-squads-schedule.html |title=Where to Watch Finland Women's T20I Tri-Series 2025? Check Broadcast Details, Squads, Schedule |work=Female Cricket |date=१७ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! {{flagicon|FIN}} [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड महिला]]<ref name="finlandsquad">{{cite web |url=https://www.eurocricket.net/2025/07/18/finland-finland-unveils-squad-for-womens-t20i-tri-series-on-home-soilfinland/ |title=Finland Women’s Squad Announced for Home T20I Tri-Series |work=EuroCricket |date=१८ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! {{flagicon|SUI}} [[स्वित्झर्लंड|स्वित्झर्लंड महिला]]<ref name="switzerlandsquad">{{cite web |url=https://cricketswitzerland.ch/2025/07/17/cricket-switzerland-womens-team-set-for-t20i-series-in-finland/ |title=Cricket Switzerland Women’s Team Set for T20I Series in Finland |work=Cricket Switzerland |date=१७ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |- | valign="top" | * ॲनेमारी वेसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * लीना सोर्मुस * बीनिश वानी * राग्ने हालिक * व्हिक्टोरिया फ्रे * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्रे * अस्मा शिफा ([[यष्टिरक्षक]]) * एगेलिन एलेर्मा * गीथमा मदनायके * चमाली लोकुगे * हेलेना केर्गे ([[यष्टिरक्षक]]) * सिर्ली पॅटेंडेन | valign="top" | * ट्रैजिला मुलेपती ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * स्टेला शेरिडन (उपकर्णधार आणि [[यष्टिरक्षक]]) * लिया मार्टिन ([[यष्टिरक्षक]]) * मीरा सास्तामोइनेन * टीना लेस्किनेन * ची-हान ले * हंसिका दासनायके * मिन्ना स्टोल्ट ([[यष्टिरक्षक]]) * रिया खुल्लर * माल्युन हसन फराह * दिविजा उन्हाळे * आंचल खुल्लर * हाय येन न्गुयेन ([[यष्टिरक्षक]]) * प्रगती भंडारी * अभिनया षण्मुगनाथन | valign="top" | * दनाशी मेडागोडा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मेघना राजन (उपकर्णधार) * अनन्या श्रीनिवासन ([[यष्टिरक्षक]]) * दिव्या श्रीकुमार * फ्रांझिस्का कुएनबुर्ग * कोथा सरन्या * लैला पिकार्ड * लिझ फुल्टन * मेट्टी फर्नांडिस * नैना मेट्टी साजू * नताली सेंट सिर क्लार्क * परिनिथा मुंद्रा * समीहा दाभोलकर * सेजल विनोद |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|SUI}} || ४ || ४ || ० || ० || ० || '''८''' || +१.८८९ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|FIN}} || ४ || १ || ३ || ० || ० || '''२''' || −०.७७१ |- | ३ || style="text-align:left" | {{crw|EST}} || ४ || १ || ३ || ० || ० || '''२''' || −१.०५५ || |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: क्रिकबझ<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10449/finland-womens-t20i-tri-series-2025/points-table |title=Finland Women's T20I Tri-Series 2025 – Points Table |work=Cricbuzz |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|FIN}} | team2 = {{crw|SUI}} | score1 = १२६/६ (२० षटके) | runs1 = स्टेला शेरिडन २८ (२३) | wickets1 = कोथा सरन्या २/१३ (२ षटके) | score2 = १२७/३ (१७.२ षटके) | runs2 = नताली सेंट सिर क्लार्क ३६ (४३) | wickets2 = आंचल खुल्लर १/२५ (३.२ षटके) | result = स्वित्झर्लंड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494575.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = थारिंदू कोरालगे आणि वेंकटराघवन सीशाद्री | motm = कोथा सरन्या (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = रिया खुल्लर, स्टेला शेरिडन, दिविजा उन्हाळे, माल्युन हसन, ट्रैजिला मुलेपती, मिन्ना स्टोल्ट, हाय येन न्गुयेन, लिया मार्टिन, आंचल खुल्लर, प्रगती भंडारी आणि मीरा सास्तामोइनेन (फिनलंड), तसेच दिव्या श्रीकुमार आणि परिनिथा मुंद्रा (स्वित्झर्लंड) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = १७:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|EST}} | team2 = {{crw|SUI}} | score1 = १३२/४ (२० षटके) | runs1 = व्हिक्टोरिया फ्रे ४९[[नाबाद|*]] (५५) | wickets1 = परिनिथा मुंद्रा २/२० (४ षटके) | score2 = १३५/५ (१९.१ षटके) | runs2 = मेघना राजन ४५ (४१) | wickets2 = गीथमा मदनायके ३/२६ (४ षटके) | result = स्वित्झर्लंड ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494576.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि थारिंदू कोरालगे | motm = मेघना राजन (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|EST}} | team2 = {{crw|FIN}} | score1 = ११७ (१९.४ षटके) | runs1 = राग्ने हालिक १९ (२९) | wickets1 = ट्रैजिला मुलेपती २/११ (३ षटके) | score2 = ११९/३ (१५.१ षटके) | runs2 = स्टेला शेरिडन ३३ (२१) | wickets2 = गीथमा मदनायके १/२० (४ षटके) | result = फिनलंड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494577.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि वेंकटराघवन सीशाद्री | motm = स्टेला शेरिडन (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|FIN}} | team2 = {{crw|SUI}} | score1 = ९५/९ (२० षटके) | runs1 = दिविजा उन्हाळे ४१ (५२) | wickets1 = परिनिथा मुंद्रा २/१४ (४ षटके) | score2 = ९६/१ (१३.५ षटके) | runs2 = फ्रांझिस्का कुएनबुर्ग ४९ (४१) | wickets2 = आंचल खुल्लर १/१९ (३ षटके) | result = स्वित्झर्लंड ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494578.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि थारिंदू कोरालगे | motm = मेघना राजन (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = १७:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SUI}} | team2 = {{crw|EST}} | score1 = १५२/४ (२० षटके) | runs1 = मेघना राजन ७६ (६३) | wickets1 = व्हिक्टोरिया फ्रे १/३१ (३.३ षटके) | score2 = ७६ (१४.५ षटके) | runs2 = व्हिक्टोरिया फ्रे १९ (२९) | wickets2 = मेघना राजन ३/९ (२.५ षटके) | result = स्वित्झर्लंड ७६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494579.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = थारिंदू कोरालगे आणि वेंकटराघवन सीशाद्री | motm = मेघना राजन (स्वित्झर्लंड) | toss = एस्टोनियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = मेघना राजनने ७६ धावा केल्या आणि ९ धावांत ३ बळी घेतले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|EST}} | team2 = {{crw|FIN}} | score1 = १०४/९ (२० षटके) | runs1 = चमाली लोकुगे २३ (२१) | wickets1 = ट्रैजिला मुलेपती २/१६ (४ षटके) | score2 = ७१ (१५ षटके) | runs2 = मीरा सास्तामोइनेन ११ (२२) | wickets2 = मारेत वाल्नेर ३/१० (३ षटके) | result = एस्टोनिया ३३ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494580.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = वेंकटराघवन सीशाद्री आणि थारिंदू कोरालगे | motm = मारेत वाल्नेर (एस्टोनिया) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|FIN}} | team2 = {{crw|SUI}} | score1 = ५४ (१६.५ षटके) | runs1 = दिविजा उन्हाळे ११ (२४) | wickets1 = मेट्टी फर्नांडिस २/४ (२ षटके) | score2 = ५५/० (१०.२ षटके) | runs2 = फ्रांझिस्का कुएनबुर्ग २८[[नाबाद|*]] (२३) | wickets2 = | result = स्वित्झर्लंड १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494581.html धावफलक] | venue = [[केरावा राष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], केरावा | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि वेंकटराघवन सीशाद्री | motm = समीहा दाभोलकर (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes =समीहा दाभोलकरने दोन निर्धाव षटकांत एकही धाव न देता एक बळी घेतला. * स्वित्झर्लंडने २०२५ फिनलंड महिला तिरंगी मालिकेचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricketfinland.com/news-highlights/ क्रिकेट फिनलंडवरील स्पर्धेची घोषणा] * [https://www.espn.co.uk/cricket/scores/series/23778/season/2025/finland-womens-t20i-tri ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10449/finland-womens-t20i-tri-series-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:फिनलंडमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] jjueb2xmeimsqzpup9ud9cs1616kl7s 0 382357 2699584 2699535 2026-08-06T13:23:42Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699584 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाचा<br/>कतार दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Qatar.svg | team1_name = कतार | team2_image = Flag of Saudi Arabia.svg | team2_name = सौदी अरेबिया | from_date = १८ | to_date = २३ जुलै २०२५ | team1_captain = सकलैन अर्शद | team2_captain = वाजी उल हसन | no_of_twenty20s = ५ | team1_twenty20s_won = ३ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = मुहम्मद तनवीर (१५७)<ref name="stats">{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.espn.com.au/cricket/series/_/id/23767/23767 | title = Saudi Arabia tour of Qatar 2025 – Series statistics | website = ईएसपीएनक्रिकइन्फो | access-date = ६ ऑगस्ट २०२६ | language = en }}</ref> | team2_twenty20s_most_runs = फैसल खान (१४६)<ref name="stats"/> | team1_twenty20s_most_wickets = डॅनियल लुईस (११)<ref name="stats"/> | team2_twenty20s_most_wickets = इश्तियाक अहमद (१०)<ref name="stats"/> | player_of_twenty20_series = }} '''सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाचा कतार दौरा, २०२५''' हा १८ ते २३ जुलै २०२५ दरम्यान आयोजित करण्यात आलेला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरा होता. या दौऱ्यात [[कतार राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|कतार]] आणि [[सौदी अरेबिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सौदी अरेबिया]] यांच्यात पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवण्यात आले.<ref name="series">{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.espn.co.uk/cricket/scores/series/23767 | title = Saudi Arabia tour of Qatar 2025 – Fixtures and Results | website = ईएसपीएनक्रिकइन्फो | access-date = ६ ऑगस्ट २०२६ | language = en }}</ref> सर्व सामने [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] येथे खेळवण्यात आले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10432/saudi-arabia-tour-of-qatar-2025/matches | title = Saudi Arabia tour of Qatar 2025 – Schedule and Results | website = क्रिकबझ | access-date = ६ ऑगस्ट २०२६ | language = en }}</ref> कतारने पहिला सामना एका धावेने जिंकला, तर सौदी अरेबियाने दुसरा सामना चार गडी राखून जिंकून मालिकेत बरोबरी साधली. कतारने पुढील दोन सामने जिंकून मालिका आपल्या नावे केली.<ref name="series"/> पाचवा सामना बरोबरीत सुटल्यानंतर झालेल्या सुपर ओव्हरमध्ये सौदी अरेबियाने विजय मिळवला. त्यामुळे कतारने पाच सामन्यांची मालिका ३–२ अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत | url = https://www.espn.com/cricket/scores/series/23767/saudi-arabia-in-qatar-2025 | title = Saudi Arabia tour of Qatar 2025 – Fifth T20I result | website = ईएसपीएनक्रिकइन्फो | access-date = ६ ऑगस्ट २०२६ | language = en }}</ref> कतारच्या मुहम्मद तनवीरने मालिकेत सर्वाधिक १५७ धावा केल्या, तर डॅनियल लुईसने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="stats"/> ==खेळाडू== अधिकृतरीत्या जाहीर केलेल्या पूर्ण संघयाद्या उपलब्ध नसल्यामुळे, खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील पाचही सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे. {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|QAT}}<ref name="firstsquad">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/127247/qat-vs-sau-1st-match-saudi-arabia-tour-of-qatar-2025 |title=Qatar v Saudi Arabia, 1st Match – Squads |work=Cricbuzz |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref name="thirdsquad">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/127269/qat-vs-sau-3rd-match-saudi-arabia-tour-of-qatar-2025 |title=Qatar v Saudi Arabia, 3rd Match – Squads |work=Cricbuzz |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref name="fourthsquad">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127274/qat-vs-sau-4th-match-saudi-arabia-tour-of-qatar-2025 |title=Qatar v Saudi Arabia, 4th Match – Match Information |work=Cricbuzz |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref name="fifthsquad">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/127280/qat-vs-sau-5th-match-saudi-arabia-tour-of-qatar-2025 |title=Qatar v Saudi Arabia, 5th Match – Squads |work=Cricbuzz |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! {{cr|KSA}}<ref name="firstsquad"/><ref name="thirdsquad"/><ref name="fourthsquad"/><ref name="fifthsquad"/> |- | valign="top" | * सकलैन अर्शद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]—पहिला सामना आणि [[यष्टीरक्षक]]) * मिर्झा मोहम्मद बेग ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]—दुसरा ते पाचवा सामना) * आरिफ नासिर उद्दीन * डॅनियल लुईस * कामरान खान * मोहम्मद इकरामुल्ला खान * मोहम्मद इर्शाद * मुजीब उर रहमान * मुहम्मद असीम * मुहम्मद जबीर * मुहम्मद मुराद * मुहम्मद तनवीर * ओवैस अहमद * शक्कीर कासिम * शहजैब जमील ([[यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * वाजी उल हसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल मनान अली ([[यष्टीरक्षक]]) * अब्दुल सलमान खान * अब्दुल वाहिद * अब्दुल वाहिद गफ्फार * अली अब्बास * फैझान ताहिर * फैसल खान * इम्तियाझ खान * इश्तियाक अहमद * नवाझिश अख्तर ([[यष्टीरक्षक]]) * उस्मान नजीब * झहूर अहमद * झैन उल आबिदीन |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १८ जुलै २०२५ | time = १८:३० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|QAT}} | team2 = {{cr|KSA}} | score1 = १०१ (१७.४ षटके) | runs1 = मोहम्मद इकरामुल्ला खान ३० (३०) | wickets1 = वाजी उल हसन ३/१४ (२.४ षटके) | score2 = १००/७ (२० षटके) | runs2 = अब्दुल वाहिद गफ्फार ३१ (२४) | wickets2 = मिर्झा मोहम्मद बेग २/१० (३ षटके) | result = कतार १ धावेने विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494765.html धावफलक] | venue = [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] | umpires = मुहम्मद उस्मान आणि रियाझ कुरुपकर | motm = मिर्झा मोहम्मद बेग (कतार) | toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = डॅनियल लुईस आणि आरिफ नासिर उद्दीन (कतार) यांनी आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ जुलै २०२५ | time = १८:३० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|QAT}} | team2 = {{cr|KSA}} | score1 = १८९/४ (२० षटके) | runs1 = मुहम्मद तनवीर ६३ (३९) | wickets1 = वाजी उल हसन २/३२ (४ षटके) | score2 = १९३/६ (१९.२ षटके) | runs2 = फैसल खान ७० (३७) | wickets2 = डॅनियल लुईस ३/३० (४ षटके) | result = सौदी अरेबिया ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494766.html धावफलक] | venue = [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] | umpires = अब्दुल सलाम आणि ताहिर महमूद | motm = फैसल खान (सौदी अरेबिया) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = झहूर अहमद (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १८:३० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|KSA}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = १६९/७ (२० षटके) | runs1 = वाजी उल हसन ५७ (४६) | wickets1 = डॅनियल लुईस ३/२२ (२ षटके) | score2 = १७३/६ (१९.२ षटके) | runs2 = मुहम्मद असीम ४४ (२५) | wickets2 = इश्तियाक अहमद २/२३ (३.२ षटके) | result = कतार ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494767.html धावफलक] | venue = [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] | umpires = अब्दुल जब्बार आणि मुहम्मद उस्मान | motm = मिर्झा मोहम्मद बेग (कतार) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = मिर्झा मोहम्मद बेगने ३६ धावांत ३ बळी घेतल्यानंतर नाबाद ४३ धावा केल्या. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ जुलै २०२५ | time = १८:३० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|QAT}} | team2 = {{cr|KSA}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = मिर्झा मोहम्मद बेग ६०[[नाबाद|*]] (३१) | wickets1 = इश्तियाक अहमद २/२९ (४ षटके) | score2 = १४५ (१८.४ षटके) | runs2 = झैन उल आबिदीन ५८ (३३) | wickets2 = मुहम्मद असीम ३/८ (४ षटके) | result = कतार ३२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494768.html धावफलक] | venue = [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] | umpires = रियाझ कुरुपकर आणि ताहिर महमूद | motm = मिर्झा मोहम्मद बेग (कतार) | toss = सौदी अरेबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = अब्दुल सलमान खान (सौदी अरेबिया) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * कतारने या विजयासह मालिकेत ३–१ अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १८:३० | daynight = yes | team1 = {{cr-rt|KSA}} | team2 = {{cr|QAT}} | score1 = १२३ (१९.३ षटके) | runs1 = फैसल खान ३९ (१८) | wickets1 = मोहम्मद इर्शाद ३/२५ (४ षटके) | score2 = १२३/९ (२० षटके) | runs2 = मुहम्मद तनवीर ५४ (४७) | wickets2 = इश्तियाक अहमद ३/२५ (४ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला (सुपर ओव्हरमध्ये सौदी अरेबिया विजयी) | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494769.html धावफलक] | venue = [[वेस्ट एंड पार्क आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दोहा]] | umpires = अब्दुल जब्बार आणि अब्दुल सलाम | motm = इश्तियाक अहमद (सौदी अरेबिया) | toss = कतारने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = शक्कीर कासिम (कतार) याने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * सुपर ओव्हरमध्ये कतारने बिनबाद १४ धावा केल्या. सौदी अरेबियाने ०.५ षटकांत बिनबाद १७ धावा करून विजय मिळवला. * कतारने पाच सामन्यांची मालिका ३–२ अशा फरकाने जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.co.uk/cricket/scores/series/23767 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10432/saudi-arabia-tour-of-qatar-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:कतारमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सौदी अरेबिया क्रिकेट संघाचे कतार दौरे|२०२५]] 5bq6hdvnkmg8gr9lect0poouohghhdh 0 382360 2699564 2699563 2026-08-06T11:59:54Z Ganesh591 62733 /* विभाग एक */ 2699564 wikitext text/x-wiki '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक#पात्रता|२०२६ महिला टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग असलेली एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती. स्पर्धेचा पहिला टप्पा विभाग दोन होता. आठ संघांचा सहभाग असलेला हा टप्पा जुलै २०२५ मध्ये [[बोत्स्वाना]] येथे खेळवण्यात आला.<ref name="africa">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-women-s-t20-world-cup-2026-asia-qualifier-ultimate-guide |title=Women's T20 World Cup Asia Qualifier Ultimate Guide |work=International Cricket Council |access-date=9 May 2025}}</ref> [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] यांनी विभाग दोनच्या अंतिम सामन्यात प्रवेश केला आणि त्यामुळे हे दोन्ही संघ विभाग एकसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/rwanda-sierra-leone-seal-path-to-next-round-of-women-s-t20-world-cup-qualifying |title=Rwanda, Sierra Leone stay on track for Women's T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28367/sports/cricket/rwanda-set-up-t20-world-cup-africa-qualifier-final-with-sierra-leone |title=Rwanda set up T20 World Cup Africa Qualifier final with Sierra Leone |work=New Times Rwanda |access-date=25 July 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात रवांडाने सियेरा लिओनचा ५१ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28401/sports/cricket/rwanda-qualifies-for-icc-womens-t20-world-cup-africa-division-one |title=Rwanda qualifies for ICC Women's T20 World Cup Africa Division One |work=The New Times |access-date=27 July 2025}}</ref> विभाग एक सप्टेंबरमध्ये [[नामिबिया]] येथे खेळवण्यात आला. या टप्प्यातील अव्वल दोन संघ [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरणार होते.<ref>{{cite web |url=https://cricketnamibia.com/namibia-to-host-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier/ |title=Namibia to host ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier |work=Cricket Namibia |access-date=18 August 2025}}</ref> [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] यांनी पात्रतेच्या दोन्ही जागा मिळवल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/africa-entries-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed |title=Africa entries for Women's T20WC Global Qualifier confirmed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=4 September 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात झिम्बाब्वेने नामिबियाचा नऊ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.namibian.com.na/capricorn-eagles-still-in-the-hunt/ |title=Capricorn Eagles still in the hunt |work=The Namibian |access-date=8 September 2025}}</ref> [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] हे संघ विभाग दोनमध्ये अवनत झाले. नायजेरियाची लकी पायटी मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरली असली, तरी नायजेरियाला अवनती टाळता आली नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/icc-t20-africa-women-nigerias-lucky-piety-wins-mvp-best-batter-awards-despite-teams-early-exit/ |title=ICC T20 Africa Women: Nigeria’s Lucky Piety wins MVP, best batter awards despite team's early exit |work=Sports247 |access-date=8 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/piety-bags-cricket-wcup-qualifiers-mvp-best-batter-awards/ |title=Piety bags cricket W’Cup qualifiers MVP, best batter awards |access-date=8 September 2025 |newspaper=The Punch}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sierraloaded.sl/sport/sierra-leone-womens-africa-qualifier/ |title=Sierra Leone women's cricket team exit ICC Africa Qualifier winless |work=Sierra Loaded |access-date=7 September 2025}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" |- ![[#विभाग दोन|विभाग दोन]] ![[#विभाग एक|विभाग एक]] |- |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{nobr|{{crw|CMR}}}} *{{crw|ESW}} *{{crw|LES}} *{{crw|MWI}} *{{crw|MOZ}} *'''{{crw|RWA}}''' *'''{{crw|SLE}}''' |valign=top| *{{crw|KEN}} *{{crw|NAM}} *{{crw|NGA}} *{{crw|RWA}} *{{crw|SLE}} *{{crw|TAN}} *{{crw|UGA}} *{{crw|ZIM}} |} ==विभाग दोन== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा – विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = | host = {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना]] | fromdate = २० | todate = २६ जुलै २०२५ | champions = {{crw|RWA}} | runner up = {{crw|SLE}} | participants = ८ | matches = २० | venues = | most runs = {{crwicon|SLE}} एम्मा कमारा (१६५) | most wickets = {{crwicon|CMR}} एडविज गुएहोआडा (१०)<br />{{crwicon|BOT}} पाको मापोत्साने (१०)<br />{{crwicon|MOZ}} ओल्गा मात्सोलो (१०) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग दोन | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMS5kEkNaHQ/ |title=Meet the Herons! |work=बोत्स्वाना क्रिकेट |via=इंस्टाग्राम |access-date=१९ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|CMR}}<ref name="div2squads">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/botswana-to-host-icc-women-s-t20-world-cup-division-2-africa-qualifier |title=Botswana to host ICC Women’s T20 World Cup Division 2 Africa Qualifier |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|ESW}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|LES}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1AfCRj48uF/ |title=Here are the 14 women ready to represent Malawi at the ICC Women’s T20 World Cup – Africa Division 2 Qualifier in Botswana, 20–27th July 2025! |work=क्रिकेट मलावी |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|MOZ}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28193/sports/cricket/cricket-national-teams-set-for-t20-world-cup-qualifiers-tri-nation-series |title=Cricket: National teams set for T20 World Cup qualifiers, Tri-Nation Series |work=New Times Rwanda |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BzjutYQqV/ |title=Ladies Patriots of Sierra Leone Squad |work=सियेरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> |- |valign=top| * तुएलो शॅड्रॅक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्ल्हालेफो गोडिसामांग * केसेगो इनाकाले * ओन्नेइले केइत्सेमांग * ओराटिले क्गेरेसी * पाको मापोत्साने * गोआबिल्वे मातोमे * अमांते मोक्गोत्ले * लॉरा मोफाकेदी ([[यष्टिरक्षक]]) * आलिया मोतोर्वालो * वेंडी मोउत्स्वी * मेरापेलो फियासे * मात्ला सेफाती * गोइत्सेओने सेत्श्वाने |valign=top| * मॅडलेन सिसाको ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]] आणि [[यष्टिरक्षक]]) * सोनिता अकेन्जी * मार्गेरित बेसाला * नांगेह दिओम * [[मॅव्हा डौमा]] * मिशेल एकानी * एडविज गुएहोआडा * एल्सा काना * क्लेमेन्स मानिदोम * कॅथी म्बेलेल * बर्नादेत म्बिदा * झान न्गोनो * ऑलिव्ह रानेदूमून * ब्रेंडा वालुमा |valign=top| * म्बाली दलामिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * तिबुसिसो दलामिनी * विनिले गिनिंदझा * लेथोकुह्ले ग्वेबू * न्तोम्बिझिनी ग्वेबू * नोथांदो माबिला * तेनेले मालिंगा * लिंडोकुह्ले माम्बा * न्कोसिंगिफिले माम्बा * न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ([[यष्टिरक्षक]]) * लिह्ले शाबालाला * झिन्ह्ले शाबालाला * लुलामा सिमेलाने * नोन्सेडो सिमेलाने ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * मानेओ न्याबेला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्सेपांग खाबो * थांडी कोबेली * रेत्सेपिले लिमेमा * माकोपानो माबाथोआना * कानानेलो माबित्ले * थाटो माहे * कानानेलो मोलापो * पाबालो फेको ([[यष्टिरक्षक]]) * बोइतुमेलो फेलान्याने * टांकी रामाबित्सा * न्थातुओआ थेकिसो * बोइतुमेलो त्लाली * मोसा त्सेमाने |valign=top| * केत्रिना चिंगाइपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ल्युसी बिगुला * क्रिस्टिना ब्वानाली * सोफिना चिनावा * लिडिया डिम्बा * इव्हा काब्वेरे * सुंगेनी कानांजी * ट्रिफोनिया लुका * अँजेला लुम्बे ([[यष्टिरक्षक]]) * फेब्बे मालेफुला * ल्युसी मालिनो * प्रेझ मझिया * एस्थर रिचर्ड * ल्युसी वेस्ली |valign=top| * अँजेलिका सालोमाओ ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * विस्ले बुकुआने * लॉरा चिपांगा * इसाबेल चुमा * पाल्मिरा कुइंका * रोसालिया हायोंग * इल्झा मचावा * क्रिस्टिना मागाया ([[यष्टिरक्षक]]) * आल्दा मांगे * ओल्गा मात्सोलो * ओल्गा मोंडलाने * इरेने मुल्होवो * अमेलिया मुंदुदो * युडनी मुर्रुरे |valign=top| * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * जॉर्जेट इंगाबिरे * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * बेलिस मुरेकातेते * शाकिला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हानिस उवासे * मेर्वेइये उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) * सारा उवेरा ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * अमिनाता कमारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बंगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू कॉन्टेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * अॅन मरी कमारा * एम्मा कमारा * झैनब कमारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सावानेह * हुसेनातू सावान्नेह * मरी तुरे |} ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|RWA}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.९१५ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|MWI}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +१.२८३ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|CMR}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −०.८७५ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|LES}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −४.५९१ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085/points-table-standings |title=T20 World Cup Africa Division Two Qualifier 2025 – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=२३ जुलै २०२५}}</ref> |} <section end="Div 2 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २३ (१०.१ षटके) | runs1 = कानानेलो मोलापो ४ (१०) | wickets1 = रोझिन इरेरा ३/४ (३.१ षटके) | score2 = २४/० (३.१ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] १५[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = बोइतुमेलो त्लाली (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १११/५ (२० षटके) | runs1 = प्रेझ मझिया २८[[नाबाद|नाबाद]] (२६) | wickets1 = एडविज गुएहोआडा १/१३ (४ षटके) | score2 = ७३ (१७.५ षटके) | runs2 = एडविज गुएहोआडा १६[[नाबाद|नाबाद]] (३४) | wickets2 = इव्हा काब्वेरे ४/२१ (४ षटके) | result = मलावी ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = इव्हा काब्वेरे (मलावी) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नांगेह दिओम (कामेरून) आणि अँजेला लुम्बे (मलावी) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४२ (४६) | wickets1 = सुंगेनी कानांजी २/२२ (४ षटके) | score2 = ७१/९ (२० षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २६ (३३) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/१३ (४ षटके) | result = रवांडा ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = क्लेमेन्स मानिदोम १२ (१३) | wickets1 = बोइतुमेलो त्लाली ३/११ (४ षटके) | score2 = ५० (१७ षटके) | runs2 = बोइतुमेलो त्लाली १० (२७) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/८ (४ षटके) | result = कामेरून ५५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला ६२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = टांकी रामाबित्सा २/४२ (४ षटके) | score2 = ५६ (१४.४ षटके) | runs2 = मानेओ न्याबेला १८ (२५) | wickets2 = ल्युसी मालिनो ४/१४ (२.४ षटके) | result = मलावी १०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = फेब्बे मालेफुला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = ल्युसी बिगुला (मलावी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २० (१३.१ षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ९ (२७) | wickets1 = रोझिन इरेरा २/१ (२ षटके) | score2 = २२/० (३.५ षटके) | runs2 = जॉर्जेट इंगाबिरे १३[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि रवी अंगारा (बोत्स्वाना) | motm = रोझिन इरेरा (रवांडा) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|SLE}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.५८७ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|BOT}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +२.८३७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|MOZ}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −१.०२६ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|ESW}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −५.८०० |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |} <section end="Div 2 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफाकेदी ५४ (४९) | wickets1 = तिबुसिसो दलामिनी १/२६ (४ षटके) | score2 = ५९/८ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी २० (४१) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे २/२ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना १११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = लॉरा मोफाकेदी (बोत्स्वाना) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = अमिनाता कमारा ४६ (३१) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो ३/३३ (४ षटके) | score2 = ६४ (१७.५ षटके) | runs2 = इसाबेल चुमा २६ (४४) | wickets2 = लिंडा बुल ४/१० (३ षटके) | result = सियेरा लिओन ७७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = लिंडा बुल (सियेरा लिओन) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ५३/९ (२० षटके) | runs1 = पाल्मिरा कुइंका १२ (३२) | wickets1 = पाको मापोत्साने ४/६ (३ षटके) | score2 = ५४/२ (७.३ षटके) | runs2 = गोआबिल्वे मातोमे २४[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका १/२५ (३ षटके) | result = बोत्स्वाना ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = गोआबिल्वे मातोमे (बोत्स्वाना) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १९०/६ (२० षटके) | runs1 = एम्मा कमारा ७१ (६०) | wickets1 = नोथांदो माबिला १/२१ (३ षटके) | score2 = ४१/८ (२० षटके) | runs2 = नोथांदो माबिला २०[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = अमिनाता कमारा ३/३ (४ षटके) | result = सियेरा लिओन १४९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नोन्सेडो सिमेलाने (इस्वाटिनी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १६५/३ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना मागाया ५२ (४१) | wickets1 = लुलामा सिमेलाने २/५२ (४ षटके) | score2 = ७७/९ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी ४० (४१) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका ३/४ (४ षटके) | result = मोझांबिक ८८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = क्रिस्टिना मागाया (मोझांबिक) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ८९/४ (२० षटके) | runs1 = गोआबिल्वे मातोमे ३२ (४७) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१० (४ षटके) | score2 = ९०/५ (१३.५ षटके) | runs2 = एम्मा कमारा ३३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = पाको मापोत्साने २/८ (२ षटके) | result = सियेरा लिओन ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ५७ (५६) | wickets1 = न्कोसिंगिफिले माम्बा २/२९ (४ षटके) | score2 = ३७ (१७.१ षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी १३ (२६) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/१ (४ षटके) | result = कामेरून १४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १००/८ (२० षटके) | runs1 = मानेओ न्याबेला १९ (२५) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो १/११ (४ षटके) | score2 = १०१/७ (१६.४ षटके) | runs2 = विस्ले बुकुआने १८[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = मानेओ न्याबेला २/२१ (४ षटके) | result = मोझांबिक ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = रोसालिया हायोंग (मोझांबिक) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = न्थातुओआ थेकिसो (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = ८८/९ (२० षटके) | runs1 = बोइतुमेलो फेलान्याने २७ (३९) | wickets1 = म्बाली दलामिनी ३/१४ (४ षटके) | score2 = ४० (१४.२ षटके) | runs2 = न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ६ (१२) | wickets2 = मानेओ न्याबेला ३/६ (३ षटके) | result = लेसोथो ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = मानेओ न्याबेला (लेसोथो) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = <!--महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील २१व्या प्रयत्नात लेसोथोचा हा पहिलाच विजय होता. (योग्य संदर्भाची प्रतीक्षा)--> }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = ८७/८ (२० षटके) | runs1 = इसाबेल चुमा १७ (२९) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] २/१३ (४ षटके) | score2 = ८८/८ (१८ षटके) | runs2 = मॅडलेन सिसाको २७ (३५) | wickets2 = ओल्गा मात्सोलो ४/१३ (४ षटके) | result = कामेरून २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = ऑलिव्ह रानेदूमून (कामेरून) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ९९/९ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] २४ (३२) | wickets1 = गोइत्सेओने सेत्श्वाने ३/१७ (४ षटके) | score2 = ६४/९ (२० षटके) | runs2 = लॉरा मोफाकेदी ३१ (५६) | wickets2 = अॅलिस इकुझ्वे ३/१६ (४ षटके) | result = रवांडा ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १००/६ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला २७[[नाबाद|*]] (१८) | wickets1 = अमिनाता कमारा ३/१४ (४ षटके) | score2 = १०१/४ (१५.२ षटके) | runs2 = मरी तुरे ३२ (३६) | wickets2 = क्रिस्टिना ब्वानाली १/१० (३.२ षटके) | result = सियेरा लिओन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = अमिनाता कमारा (सियेरा लिओन) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = अमांते मोक्गोत्ले ६०[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = ल्युसी बिगुला १/२३ (३ षटके) | score2 = ७८ (१५.४ षटके) | runs2 = सुंगेनी कानांजी २८ (२५) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे ३/१५ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = अमांते मोक्गोत्ले (बोत्स्वाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३५/७ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४४ (२८) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१९ (३ षटके)<br />फातू पेसिमा २/१९ (३ षटके) | score2 = ८४ (१८.१ षटके) | runs2 = लिंडा बुल १९ (२८) | wickets2 = बेलिस मुरेकातेते २/९ (३ षटके) | result = रवांडा ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = | host = {{ध्वज|नामिबिया}} | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ६ सप्टेंबर २०२५ | champions = {{crw|ZIM}} | runners-up = {{crw|NAM}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी (१९८) | most wickets = {{crwicon|KEN}} मेल्विन खागिओत्सा (११) | player of the series = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग एक | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|KEN}} ! {{crw|NAM}} ! {{crw|NGA}}<ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/oyede-admits-world-cup-qualifiers-selection-headache/ |title=Oyede admits World Cup qualifiers selection headache |access-date=२७ ऑगस्ट २०२५ |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29067/sports/cricket/nhamburo-names-squad-for-womens-t20-wc-qualifiers-in-namibia |title=Nhamburo names squad for Women’s T20 WC Qualifiers in Namibia |work=New Times Rwanda |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKRLYnoq8/ |title=The Sierra Leone women's national cricket team is poised to participate in the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifiers, scheduled to take place in Namibia from August 31 to September 6, 2025 |work=Sierra Leone Cricket Association |via=Facebook |access-date=३१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|TAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1FTVLAws6v/ |title=Seventeen dedicated athletes and staff will represent Tanzania at the ICC Women’s T20 World Cup Africa Qualifier in Windhoek, Namibia (31 Aug – 6 Sept 2025) |work=Tanzania Cricket Association |via=Facebook |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/08/20/victoria-pearls-set-for-t20-world-cup-qualifiers-in-namibia/ |title=Victoria Pearls set for T20 World Cup Qualifiers in Namibia |work=Kawowo Sports |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|ZIM}}<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4124/Zimbabwe-reveal-squad-for-Women%E2%80%99s-T20-World-Cup-Africa-Qualifier |title=Zimbabwe reveal squad for Women’s T20 World Cup Africa Qualifier |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर अॅबेल]] * व्हेरोनिका अबुगा * जोसेफिन अब्वोम * रूथ अचांदो ([[यष्टिरक्षक]]) * लावेंडा इदाम्बो * मेल्विन खागोइत्सा * जेमिमा न्दानू * मोनिका न्धाम्बी * ज्युडिथ ओगोला * वेनासा ओको * ॲन वांजिरा | valign="top" | * [[सुने विटमन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] * मर्क्झर्ली गोरासेस * [[कायलीन ग्रीन]] * [[व्हिक्टोरिया हामुन्येला]] * एव्हलिन केजारुकुआ * [[यास्मिन खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * मेकेलिया म्वातिले * [[विल्का म्वातिले]] * [[सिल्व्हिया शिहेपो]] * सायमा तुहादेलेनी * एडेल व्हॅन झिल | valign="top" | * पेक्युलियर अग्बोया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा एटिम (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक]]) * अदेशोला अडेकुन्ले * ॲनॉइंटेड अखिग्बे * मुहिबात अमुसा * क्रिस्टाबेल चुक्वुओन्ये * ओमोसिघो एगुआकुन * व्हिक्टरी इग्बिनेडिओन * ओसेयांडे ओमोनखोबिओ * उसेन पीस * लकी पायटी * रॅचेल सॅमसन * सालोमे संडे * लिलियन उदेह | valign="top" | * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * फ्लोरा इराकोझे ([[यष्टिरक्षक]]) * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * इमॅक्युले मुहावेनिमाना * बेलिस मुरेकातेते * शकीला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हॅनिस उवासे * मर्वेई उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) | valign="top" | * अमिनाता कामारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बांगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू काँतेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * ॲन मारी कामारा * एम्मा कामारा * झैनब कामारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सवानेह * हुसेनातू सवानेह * मारी तुराय | valign="top" | * शुफा मोहामेदी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * सौम बोराकांबी * सोफिया जेरोम * पेरिस कामुन्या * [[फातुमा किबासू]] * जेनिफर किमारो * शीला किझितो * नसरा मोहामेदी * सौम मताए * हुदा ओमारी * नीमा पायस * ॲग्नेस क्वेले * नसरा सैदी * म्वानाम्वुआ उशांगा | valign="top" | * [[जॅनेट म्बाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा अकितेंग * प्रोस्कोव्हिया अलाको * नाउमे अमोंगिन * केव्हिन अमुगे * मालिसा अरिओकोट * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केव्हिन अविनो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * एस्थर इलोकू * फिओना कुलुमे * [[रिटा मुसमाळी]] * आयरीन मुतोनी * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] | valign="top" | * [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बिलव्ह्ड बिझा * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * कुद्झाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * लिंडोकुह्ले माभेरो * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] * [[केलीस एनधलोवू]] * [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * अडेल झिमुनू |} ===अ गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|ZIM}} | ३ | ३ | ० | ६ | +२.१७३ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|NAM}} | ३ | २ | १ | ४ | +३.३७७ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|NGA}} | ३ | १ | २ | २ | +०.०४० | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|SLE}} | ३ | ० | ३ | ० | −५.४४२ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Africa Division One QLF - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=३ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} <section end="Div 1 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १८२/३ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ६८ (३६) | wickets1 = सेलिना बुल १/२७ (४ षटके) | score2 = ८६/८ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा ३१ (२५) | wickets2 = रॅचेल सॅमसन १/८ (३ षटके) | result = नायजेरियाने ९६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ३९* (३१) | wickets1 = [[सुने विटमन]] २/११ (४ षटके) | score2 = १०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[विल्का म्वातिले]] २४* (१४) | wickets2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३/४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = बिलव्ह्ड बिझा (झिम्बाब्वे) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९३/९ (२० षटके) | runs1 = सेलिना बुल २६ (३४) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ३/२७ (४ षटके) | score2 = ९४/० (१२ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ५१* (४०) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७० (१८.४ षटके) | runs1 = सालोमे संडे २२ (२८) | wickets1 = सायमा तुहादेलेनी ३/१३ (३.४ षटके) | score2 = ७१/२ (९.५ षटके) | runs2 = [[यास्मिन खान]] ५१* (३०) | wickets2 = मुहिबात अमुसा १/१० (२ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = [[यास्मिन खान]] (नामिबिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = २२८/१ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ८६* (५७) | wickets1 = सेलिना बुल १/३७ (४ षटके) | score2 = ७६ (१९.५ षटके) | runs2 = एम्मा कामारा २४ (३४) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी ३/१२ (३.५ षटके) | result = नामिबियाने १५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = [[कायलीन ग्रीन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९० (१९.५ षटके) | runs1 = सारा एटिम २५ (२२) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ५/६ (४ षटके) | score2 = ९३/० (१४.२ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ४४* (४६) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] (झिम्बाब्वे) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमोने]] (झिम्बाब्वे) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} ===ब गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|TAN}} | ३ | ३ | ० | ६ | +०.८१७ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|UGA}} | ३ | २ | १ | ४ | +०.५३६ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|RWA}} | ३ | १ | २ | २ | −०.५४५ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|KEN}} | ३ | ० | ३ | ० | −०.७९५ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1" /> |} <section end="Div 1 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = एस्थर वाचिरा ५३* (५८) | wickets1 = रोझिन इरेरा १/१२ (३ षटके) | score2 = १०६/४ (१९ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ४८* (६३) | wickets2 = ॲन वांजिरा १/१० (२ षटके) | result = रवांडाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १२१/७ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३९ (४०) | wickets1 = आयरीन मुतोनी १/१५ (३ षटके) | score2 = १२०/५ (२० षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४९ (५५) | wickets2 = सोफिया जेरोम २/८ (२ षटके) | result = टांझानियाने १ धावेने विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = एस्थर इलोकू (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नाउमे अमोंगिनने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२५/८ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३० (१९) | wickets1 = मेल्विन खागोइत्सा ५/१३ (४ षटके) | score2 = ९५ (१९.५ षटके) | runs2 = लावेंडा इदाम्बो १८ (११) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले ३/१० (३.५ षटके) | result = टांझानियाने ३० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ११४ (१९.५ षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४१ (३३) | wickets1 = आयरीन मुतोनी २/१८ (३ षटके) | score2 = ११६/२ (१६.३ षटके) | runs2 = [[रिटा मुसमाळी]] ४७* (३७) | wickets2 = रोझिन इरेरा १/७ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (नामिबिया) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १२३/४ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ५४* (४६) | wickets1 = | score2 = १०५/८ (२० षटके) | runs2 = शकीला नियोमुहोझा ३१ (२६) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२६ (४ षटके) | result = टांझानियाने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = हुदा ओमारी (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०७/८ (२० षटके) | runs1 = वेनासा ओको ४१* (३२) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१२ (४ षटके) | score2 = १०८/२ (१८.४ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ६३* (६१) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा १/२२ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="P1"></span>प्ले-ऑफ फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १०५/७ (२० षटके) | runs1 = मोनिका न्धाम्बी २४ (३१) | wickets1 = लकी पायटी २/२६ (४ षटके) | score2 = ९८ (१८.५ षटके) | runs2 = लकी पायटी ३५ (२९) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा ४/१६ (४ षटके) | result = केनियाने ७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४३ (३९) | wickets1 = लिंडा बुल २/२८ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = सेलिना बुल ४१* (३५) | wickets2 = सिल्व्हिया उसाब्यिमाना १/११ (२ षटके) | result = रवांडाने ५० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १५९/४ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ९२ (६०) | wickets1 = अॅलिस फिली १/७ (१ षटक) | score2 = ७४/९ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा १५ (१४) | wickets2 = लकी पायटी ४/१० (४ षटके) | result = नायजेरियाने ८५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२२/५ (२० षटके) | runs1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३३ (३३) | wickets1 = जेमिमा न्दानू २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (२० षटके) | runs2 = [[क्वींतोर अॅबेल]] ६२* (४१) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/३० (४ षटके) | result = रवांडाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/qualifier-standings आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या संकेतस्थळावरील पात्रता स्पर्धांची गुणतालिका] * [https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग दोन स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग एक स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नामिबियामधील क्रिकेट]] r7wq89h5n05hxb8kw8sdg60we9t6kfr 2699565 2699564 2026-08-06T12:03:32Z Ganesh591 62733 /* विभाग एक */ 2699565 wikitext text/x-wiki '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक#पात्रता|२०२६ महिला टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग असलेली एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती. स्पर्धेचा पहिला टप्पा विभाग दोन होता. आठ संघांचा सहभाग असलेला हा टप्पा जुलै २०२५ मध्ये [[बोत्स्वाना]] येथे खेळवण्यात आला.<ref name="africa">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-women-s-t20-world-cup-2026-asia-qualifier-ultimate-guide |title=Women's T20 World Cup Asia Qualifier Ultimate Guide |work=International Cricket Council |access-date=9 May 2025}}</ref> [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] यांनी विभाग दोनच्या अंतिम सामन्यात प्रवेश केला आणि त्यामुळे हे दोन्ही संघ विभाग एकसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/rwanda-sierra-leone-seal-path-to-next-round-of-women-s-t20-world-cup-qualifying |title=Rwanda, Sierra Leone stay on track for Women's T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28367/sports/cricket/rwanda-set-up-t20-world-cup-africa-qualifier-final-with-sierra-leone |title=Rwanda set up T20 World Cup Africa Qualifier final with Sierra Leone |work=New Times Rwanda |access-date=25 July 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात रवांडाने सियेरा लिओनचा ५१ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28401/sports/cricket/rwanda-qualifies-for-icc-womens-t20-world-cup-africa-division-one |title=Rwanda qualifies for ICC Women's T20 World Cup Africa Division One |work=The New Times |access-date=27 July 2025}}</ref> विभाग एक सप्टेंबरमध्ये [[नामिबिया]] येथे खेळवण्यात आला. या टप्प्यातील अव्वल दोन संघ [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरणार होते.<ref>{{cite web |url=https://cricketnamibia.com/namibia-to-host-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier/ |title=Namibia to host ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier |work=Cricket Namibia |access-date=18 August 2025}}</ref> [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] यांनी पात्रतेच्या दोन्ही जागा मिळवल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/africa-entries-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed |title=Africa entries for Women's T20WC Global Qualifier confirmed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=4 September 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात झिम्बाब्वेने नामिबियाचा नऊ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.namibian.com.na/capricorn-eagles-still-in-the-hunt/ |title=Capricorn Eagles still in the hunt |work=The Namibian |access-date=8 September 2025}}</ref> [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] हे संघ विभाग दोनमध्ये अवनत झाले. नायजेरियाची लकी पायटी मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरली असली, तरी नायजेरियाला अवनती टाळता आली नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/icc-t20-africa-women-nigerias-lucky-piety-wins-mvp-best-batter-awards-despite-teams-early-exit/ |title=ICC T20 Africa Women: Nigeria’s Lucky Piety wins MVP, best batter awards despite team's early exit |work=Sports247 |access-date=8 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/piety-bags-cricket-wcup-qualifiers-mvp-best-batter-awards/ |title=Piety bags cricket W’Cup qualifiers MVP, best batter awards |access-date=8 September 2025 |newspaper=The Punch}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sierraloaded.sl/sport/sierra-leone-womens-africa-qualifier/ |title=Sierra Leone women's cricket team exit ICC Africa Qualifier winless |work=Sierra Loaded |access-date=7 September 2025}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" |- ![[#विभाग दोन|विभाग दोन]] ![[#विभाग एक|विभाग एक]] |- |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{nobr|{{crw|CMR}}}} *{{crw|ESW}} *{{crw|LES}} *{{crw|MWI}} *{{crw|MOZ}} *'''{{crw|RWA}}''' *'''{{crw|SLE}}''' |valign=top| *{{crw|KEN}} *{{crw|NAM}} *{{crw|NGA}} *{{crw|RWA}} *{{crw|SLE}} *{{crw|TAN}} *{{crw|UGA}} *{{crw|ZIM}} |} ==विभाग दोन== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा – विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = | host = {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना]] | fromdate = २० | todate = २६ जुलै २०२५ | champions = {{crw|RWA}} | runner up = {{crw|SLE}} | participants = ८ | matches = २० | venues = | most runs = {{crwicon|SLE}} एम्मा कमारा (१६५) | most wickets = {{crwicon|CMR}} एडविज गुएहोआडा (१०)<br />{{crwicon|BOT}} पाको मापोत्साने (१०)<br />{{crwicon|MOZ}} ओल्गा मात्सोलो (१०) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग दोन | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMS5kEkNaHQ/ |title=Meet the Herons! |work=बोत्स्वाना क्रिकेट |via=इंस्टाग्राम |access-date=१९ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|CMR}}<ref name="div2squads">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/botswana-to-host-icc-women-s-t20-world-cup-division-2-africa-qualifier |title=Botswana to host ICC Women’s T20 World Cup Division 2 Africa Qualifier |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|ESW}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|LES}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1AfCRj48uF/ |title=Here are the 14 women ready to represent Malawi at the ICC Women’s T20 World Cup – Africa Division 2 Qualifier in Botswana, 20–27th July 2025! |work=क्रिकेट मलावी |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|MOZ}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28193/sports/cricket/cricket-national-teams-set-for-t20-world-cup-qualifiers-tri-nation-series |title=Cricket: National teams set for T20 World Cup qualifiers, Tri-Nation Series |work=New Times Rwanda |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BzjutYQqV/ |title=Ladies Patriots of Sierra Leone Squad |work=सियेरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> |- |valign=top| * तुएलो शॅड्रॅक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्ल्हालेफो गोडिसामांग * केसेगो इनाकाले * ओन्नेइले केइत्सेमांग * ओराटिले क्गेरेसी * पाको मापोत्साने * गोआबिल्वे मातोमे * अमांते मोक्गोत्ले * लॉरा मोफाकेदी ([[यष्टिरक्षक]]) * आलिया मोतोर्वालो * वेंडी मोउत्स्वी * मेरापेलो फियासे * मात्ला सेफाती * गोइत्सेओने सेत्श्वाने |valign=top| * मॅडलेन सिसाको ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]] आणि [[यष्टिरक्षक]]) * सोनिता अकेन्जी * मार्गेरित बेसाला * नांगेह दिओम * [[मॅव्हा डौमा]] * मिशेल एकानी * एडविज गुएहोआडा * एल्सा काना * क्लेमेन्स मानिदोम * कॅथी म्बेलेल * बर्नादेत म्बिदा * झान न्गोनो * ऑलिव्ह रानेदूमून * ब्रेंडा वालुमा |valign=top| * म्बाली दलामिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * तिबुसिसो दलामिनी * विनिले गिनिंदझा * लेथोकुह्ले ग्वेबू * न्तोम्बिझिनी ग्वेबू * नोथांदो माबिला * तेनेले मालिंगा * लिंडोकुह्ले माम्बा * न्कोसिंगिफिले माम्बा * न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ([[यष्टिरक्षक]]) * लिह्ले शाबालाला * झिन्ह्ले शाबालाला * लुलामा सिमेलाने * नोन्सेडो सिमेलाने ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * मानेओ न्याबेला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्सेपांग खाबो * थांडी कोबेली * रेत्सेपिले लिमेमा * माकोपानो माबाथोआना * कानानेलो माबित्ले * थाटो माहे * कानानेलो मोलापो * पाबालो फेको ([[यष्टिरक्षक]]) * बोइतुमेलो फेलान्याने * टांकी रामाबित्सा * न्थातुओआ थेकिसो * बोइतुमेलो त्लाली * मोसा त्सेमाने |valign=top| * केत्रिना चिंगाइपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ल्युसी बिगुला * क्रिस्टिना ब्वानाली * सोफिना चिनावा * लिडिया डिम्बा * इव्हा काब्वेरे * सुंगेनी कानांजी * ट्रिफोनिया लुका * अँजेला लुम्बे ([[यष्टिरक्षक]]) * फेब्बे मालेफुला * ल्युसी मालिनो * प्रेझ मझिया * एस्थर रिचर्ड * ल्युसी वेस्ली |valign=top| * अँजेलिका सालोमाओ ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * विस्ले बुकुआने * लॉरा चिपांगा * इसाबेल चुमा * पाल्मिरा कुइंका * रोसालिया हायोंग * इल्झा मचावा * क्रिस्टिना मागाया ([[यष्टिरक्षक]]) * आल्दा मांगे * ओल्गा मात्सोलो * ओल्गा मोंडलाने * इरेने मुल्होवो * अमेलिया मुंदुदो * युडनी मुर्रुरे |valign=top| * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * जॉर्जेट इंगाबिरे * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * बेलिस मुरेकातेते * शाकिला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हानिस उवासे * मेर्वेइये उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) * सारा उवेरा ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * अमिनाता कमारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बंगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू कॉन्टेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * अॅन मरी कमारा * एम्मा कमारा * झैनब कमारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सावानेह * हुसेनातू सावान्नेह * मरी तुरे |} ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|RWA}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.९१५ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|MWI}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +१.२८३ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|CMR}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −०.८७५ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|LES}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −४.५९१ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085/points-table-standings |title=T20 World Cup Africa Division Two Qualifier 2025 – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=२३ जुलै २०२५}}</ref> |} <section end="Div 2 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २३ (१०.१ षटके) | runs1 = कानानेलो मोलापो ४ (१०) | wickets1 = रोझिन इरेरा ३/४ (३.१ षटके) | score2 = २४/० (३.१ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] १५[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = बोइतुमेलो त्लाली (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १११/५ (२० षटके) | runs1 = प्रेझ मझिया २८[[नाबाद|नाबाद]] (२६) | wickets1 = एडविज गुएहोआडा १/१३ (४ षटके) | score2 = ७३ (१७.५ षटके) | runs2 = एडविज गुएहोआडा १६[[नाबाद|नाबाद]] (३४) | wickets2 = इव्हा काब्वेरे ४/२१ (४ षटके) | result = मलावी ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = इव्हा काब्वेरे (मलावी) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नांगेह दिओम (कामेरून) आणि अँजेला लुम्बे (मलावी) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४२ (४६) | wickets1 = सुंगेनी कानांजी २/२२ (४ षटके) | score2 = ७१/९ (२० षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २६ (३३) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/१३ (४ षटके) | result = रवांडा ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = क्लेमेन्स मानिदोम १२ (१३) | wickets1 = बोइतुमेलो त्लाली ३/११ (४ षटके) | score2 = ५० (१७ षटके) | runs2 = बोइतुमेलो त्लाली १० (२७) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/८ (४ षटके) | result = कामेरून ५५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला ६२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = टांकी रामाबित्सा २/४२ (४ षटके) | score2 = ५६ (१४.४ षटके) | runs2 = मानेओ न्याबेला १८ (२५) | wickets2 = ल्युसी मालिनो ४/१४ (२.४ षटके) | result = मलावी १०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = फेब्बे मालेफुला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = ल्युसी बिगुला (मलावी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २० (१३.१ षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ९ (२७) | wickets1 = रोझिन इरेरा २/१ (२ षटके) | score2 = २२/० (३.५ षटके) | runs2 = जॉर्जेट इंगाबिरे १३[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि रवी अंगारा (बोत्स्वाना) | motm = रोझिन इरेरा (रवांडा) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|SLE}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.५८७ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|BOT}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +२.८३७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|MOZ}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −१.०२६ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|ESW}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −५.८०० |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |} <section end="Div 2 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफाकेदी ५४ (४९) | wickets1 = तिबुसिसो दलामिनी १/२६ (४ षटके) | score2 = ५९/८ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी २० (४१) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे २/२ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना १११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = लॉरा मोफाकेदी (बोत्स्वाना) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = अमिनाता कमारा ४६ (३१) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो ३/३३ (४ षटके) | score2 = ६४ (१७.५ षटके) | runs2 = इसाबेल चुमा २६ (४४) | wickets2 = लिंडा बुल ४/१० (३ षटके) | result = सियेरा लिओन ७७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = लिंडा बुल (सियेरा लिओन) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ५३/९ (२० षटके) | runs1 = पाल्मिरा कुइंका १२ (३२) | wickets1 = पाको मापोत्साने ४/६ (३ षटके) | score2 = ५४/२ (७.३ षटके) | runs2 = गोआबिल्वे मातोमे २४[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका १/२५ (३ षटके) | result = बोत्स्वाना ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = गोआबिल्वे मातोमे (बोत्स्वाना) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १९०/६ (२० षटके) | runs1 = एम्मा कमारा ७१ (६०) | wickets1 = नोथांदो माबिला १/२१ (३ षटके) | score2 = ४१/८ (२० षटके) | runs2 = नोथांदो माबिला २०[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = अमिनाता कमारा ३/३ (४ षटके) | result = सियेरा लिओन १४९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नोन्सेडो सिमेलाने (इस्वाटिनी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १६५/३ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना मागाया ५२ (४१) | wickets1 = लुलामा सिमेलाने २/५२ (४ षटके) | score2 = ७७/९ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी ४० (४१) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका ३/४ (४ षटके) | result = मोझांबिक ८८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = क्रिस्टिना मागाया (मोझांबिक) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ८९/४ (२० षटके) | runs1 = गोआबिल्वे मातोमे ३२ (४७) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१० (४ षटके) | score2 = ९०/५ (१३.५ षटके) | runs2 = एम्मा कमारा ३३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = पाको मापोत्साने २/८ (२ षटके) | result = सियेरा लिओन ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ५७ (५६) | wickets1 = न्कोसिंगिफिले माम्बा २/२९ (४ षटके) | score2 = ३७ (१७.१ षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी १३ (२६) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/१ (४ षटके) | result = कामेरून १४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १००/८ (२० षटके) | runs1 = मानेओ न्याबेला १९ (२५) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो १/११ (४ षटके) | score2 = १०१/७ (१६.४ षटके) | runs2 = विस्ले बुकुआने १८[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = मानेओ न्याबेला २/२१ (४ षटके) | result = मोझांबिक ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = रोसालिया हायोंग (मोझांबिक) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = न्थातुओआ थेकिसो (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = ८८/९ (२० षटके) | runs1 = बोइतुमेलो फेलान्याने २७ (३९) | wickets1 = म्बाली दलामिनी ३/१४ (४ षटके) | score2 = ४० (१४.२ षटके) | runs2 = न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ६ (१२) | wickets2 = मानेओ न्याबेला ३/६ (३ षटके) | result = लेसोथो ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = मानेओ न्याबेला (लेसोथो) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = <!--महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील २१व्या प्रयत्नात लेसोथोचा हा पहिलाच विजय होता. (योग्य संदर्भाची प्रतीक्षा)--> }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = ८७/८ (२० षटके) | runs1 = इसाबेल चुमा १७ (२९) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] २/१३ (४ षटके) | score2 = ८८/८ (१८ षटके) | runs2 = मॅडलेन सिसाको २७ (३५) | wickets2 = ओल्गा मात्सोलो ४/१३ (४ षटके) | result = कामेरून २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = ऑलिव्ह रानेदूमून (कामेरून) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ९९/९ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] २४ (३२) | wickets1 = गोइत्सेओने सेत्श्वाने ३/१७ (४ षटके) | score2 = ६४/९ (२० षटके) | runs2 = लॉरा मोफाकेदी ३१ (५६) | wickets2 = अॅलिस इकुझ्वे ३/१६ (४ षटके) | result = रवांडा ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १००/६ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला २७[[नाबाद|*]] (१८) | wickets1 = अमिनाता कमारा ३/१४ (४ षटके) | score2 = १०१/४ (१५.२ षटके) | runs2 = मरी तुरे ३२ (३६) | wickets2 = क्रिस्टिना ब्वानाली १/१० (३.२ षटके) | result = सियेरा लिओन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = अमिनाता कमारा (सियेरा लिओन) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = अमांते मोक्गोत्ले ६०[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = ल्युसी बिगुला १/२३ (३ षटके) | score2 = ७८ (१५.४ षटके) | runs2 = सुंगेनी कानांजी २८ (२५) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे ३/१५ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = अमांते मोक्गोत्ले (बोत्स्वाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३५/७ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४४ (२८) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१९ (३ षटके)<br />फातू पेसिमा २/१९ (३ षटके) | score2 = ८४ (१८.१ षटके) | runs2 = लिंडा बुल १९ (२८) | wickets2 = बेलिस मुरेकातेते २/९ (३ षटके) | result = रवांडा ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = | host = {{ध्वज|नामिबिया}} | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ६ सप्टेंबर २०२५ | champions = {{crw|ZIM}} | runners-up = {{crw|NAM}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी (१९८) | most wickets = {{crwicon|KEN}} मेल्विन खागिओत्सा (११) | player of the series = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग एक | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|KEN}} ! {{crw|NAM}} ! {{crw|NGA}}<ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/oyede-admits-world-cup-qualifiers-selection-headache/ |title=Oyede admits World Cup qualifiers selection headache |access-date=२७ ऑगस्ट २०२५ |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29067/sports/cricket/nhamburo-names-squad-for-womens-t20-wc-qualifiers-in-namibia |title=Nhamburo names squad for Women’s T20 WC Qualifiers in Namibia |work=New Times Rwanda |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKRLYnoq8/ |title=The Sierra Leone women's national cricket team is poised to participate in the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifiers, scheduled to take place in Namibia from August 31 to September 6, 2025 |work=Sierra Leone Cricket Association |via=Facebook |access-date=३१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|TAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1FTVLAws6v/ |title=Seventeen dedicated athletes and staff will represent Tanzania at the ICC Women’s T20 World Cup Africa Qualifier in Windhoek, Namibia (31 Aug – 6 Sept 2025) |work=Tanzania Cricket Association |via=Facebook |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/08/20/victoria-pearls-set-for-t20-world-cup-qualifiers-in-namibia/ |title=Victoria Pearls set for T20 World Cup Qualifiers in Namibia |work=Kawowo Sports |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|ZIM}}<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4124/Zimbabwe-reveal-squad-for-Women%E2%80%99s-T20-World-Cup-Africa-Qualifier |title=Zimbabwe reveal squad for Women’s T20 World Cup Africa Qualifier |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर अॅबेल]] * व्हेरोनिका अबुगा * जोसेफिन अब्वोम * रूथ अचांदो ([[यष्टिरक्षक]]) * लावेंडा इदाम्बो * मेल्विन खागोइत्सा * जेमिमा न्दानू * मोनिका न्धाम्बी * ज्युडिथ ओगोला * वेनासा ओको * ॲन वांजिरा | valign="top" | * [[सुने विटमन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] * मर्क्झर्ली गोरासेस * [[कायलीन ग्रीन]] * [[व्हिक्टोरिया हामुन्येला]] * एव्हलिन केजारुकुआ * [[यास्मिन खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * मेकेलिया म्वातिले * [[विल्का म्वातिले]] * [[सिल्व्हिया शिहेपो]] * सायमा तुहादेलेनी * एडेल व्हॅन झिल | valign="top" | * पेक्युलियर अग्बोया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा एटिम (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक]]) * अदेशोला अडेकुन्ले * ॲनॉइंटेड अखिग्बे * मुहिबात अमुसा * क्रिस्टाबेल चुक्वुओन्ये * ओमोसिघो एगुआकुन * व्हिक्टरी इग्बिनेडिओन * ओसेयांडे ओमोनखोबिओ * उसेन पीस * लकी पायटी * रॅचेल सॅमसन * सालोमे संडे * लिलियन उदेह | valign="top" | * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * फ्लोरा इराकोझे ([[यष्टिरक्षक]]) * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * इमॅक्युले मुहावेनिमाना * बेलिस मुरेकातेते * शकीला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हॅनिस उवासे * मर्वेई उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) | valign="top" | * अमिनाता कामारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बांगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू काँतेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * ॲन मारी कामारा * एम्मा कामारा * झैनब कामारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सवानेह * हुसेनातू सवानेह * मारी तुराय | valign="top" | * शुफा मोहामेदी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * सौम बोराकांबी * सोफिया जेरोम * पेरिस कामुन्या * [[फातुमा किबासू]] * जेनिफर किमारो * शीला किझितो * नसरा मोहामेदी * सौम मताए * हुदा ओमारी * नीमा पायस * ॲग्नेस क्वेले * नसरा सैदी * म्वानाम्वुआ उशांगा | valign="top" | * [[जॅनेट म्बाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा अकितेंग * प्रोस्कोव्हिया अलाको * नाउमे अमोंगिन * केव्हिन अमुगे * मालिसा अरिओकोट * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केव्हिन अविनो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * एस्थर इलोकू * फिओना कुलुमे * [[रिटा मुसमाळी]] * आयरीन मुतोनी * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] | valign="top" | * [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बिलव्ह्ड बिझा * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * कुद्झाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * लिंडोकुह्ले माभेरो * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] * [[केलीस एनधलोवू]] * [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * अडेल झिमुनू |} ===अ गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|ZIM}} | ३ | ३ | ० | ६ | +२.१७३ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|NAM}} | ३ | २ | १ | ४ | +३.३७७ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|NGA}} | ३ | १ | २ | २ | +०.०४० | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|SLE}} | ३ | ० | ३ | ० | −५.४४२ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Africa Division One QLF - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=३ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} <section end="Div 1 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १८२/३ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ६८ (३६) | wickets1 = सेलिना बुल १/२७ (४ षटके) | score2 = ८६/८ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा ३१ (२५) | wickets2 = रॅचेल सॅमसन १/८ (३ षटके) | result = नायजेरियाने ९६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ३९* (३१) | wickets1 = [[सुने विटमन]] २/११ (४ षटके) | score2 = १०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[विल्का म्वातिले]] २४* (१४) | wickets2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३/४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = बिलव्ह्ड बिझा (झिम्बाब्वे) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९३/९ (२० षटके) | runs1 = सेलिना बुल २६ (३४) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ३/२७ (४ षटके) | score2 = ९४/० (१२ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ५१* (४०) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७० (१८.४ षटके) | runs1 = सालोमे संडे २२ (२८) | wickets1 = सायमा तुहादेलेनी ३/१३ (३.४ षटके) | score2 = ७१/२ (९.५ षटके) | runs2 = [[यास्मिन खान]] ५१* (३०) | wickets2 = मुहिबात अमुसा १/१० (२ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = [[यास्मिन खान]] (नामिबिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = २२८/१ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ८६* (५७) | wickets1 = सेलिना बुल १/३७ (४ षटके) | score2 = ७६ (१९.५ षटके) | runs2 = एम्मा कामारा २४ (३४) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी ३/१२ (३.५ षटके) | result = नामिबियाने १५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = [[कायलीन ग्रीन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९० (१९.५ षटके) | runs1 = सारा एटिम २५ (२२) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ५/६ (४ षटके) | score2 = ९३/० (१४.२ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ४४* (४६) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] (झिम्बाब्वे) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमोने]] (झिम्बाब्वे) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} ===ब गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|TAN}} | ३ | ३ | ० | ६ | +०.८१७ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|UGA}} | ३ | २ | १ | ४ | +०.५३६ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|RWA}} | ३ | १ | २ | २ | −०.५४५ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|KEN}} | ३ | ० | ३ | ० | −०.७९५ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1" /> |} <section end="Div 1 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = एस्थर वाचिरा ५३* (५८) | wickets1 = रोझिन इरेरा १/१२ (३ षटके) | score2 = १०६/४ (१९ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ४८* (६३) | wickets2 = ॲन वांजिरा १/१० (२ षटके) | result = रवांडाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १२१/७ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३९ (४०) | wickets1 = आयरीन मुतोनी १/१५ (३ षटके) | score2 = १२०/५ (२० षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४९ (५५) | wickets2 = सोफिया जेरोम २/८ (२ षटके) | result = टांझानियाने १ धावेने विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = एस्थर इलोकू (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नाउमे अमोंगिनने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२५/८ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३० (१९) | wickets1 = मेल्विन खागोइत्सा ५/१३ (४ षटके) | score2 = ९५ (१९.५ षटके) | runs2 = लावेंडा इदाम्बो १८ (११) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले ३/१० (३.५ षटके) | result = टांझानियाने ३० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ११४ (१९.५ षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४१ (३३) | wickets1 = आयरीन मुतोनी २/१८ (३ षटके) | score2 = ११६/२ (१६.३ षटके) | runs2 = [[रिटा मुसमाळी]] ४७* (३७) | wickets2 = रोझिन इरेरा १/७ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (नामिबिया) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १२३/४ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ५४* (४६) | wickets1 = | score2 = १०५/८ (२० षटके) | runs2 = शकीला नियोमुहोझा ३१ (२६) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२६ (४ षटके) | result = टांझानियाने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = हुदा ओमारी (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०७/८ (२० षटके) | runs1 = वेनासा ओको ४१* (३२) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१२ (४ षटके) | score2 = १०८/२ (१८.४ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ६३* (६१) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा १/२२ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="P1"></span>प्ले-ऑफ फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १०५/७ (२० षटके) | runs1 = मोनिका न्धाम्बी २४ (३१) | wickets1 = लकी पायटी २/२६ (४ षटके) | score2 = ९८ (१८.५ षटके) | runs2 = लकी पायटी ३५ (२९) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा ४/१६ (४ षटके) | result = केनियाने ७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४३ (३९) | wickets1 = लिंडा बुल २/२८ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = सेलिना बुल ४१* (३५) | wickets2 = सिल्व्हिया उसाब्यिमाना १/११ (२ षटके) | result = रवांडाने ५० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १५९/४ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ९२ (६०) | wickets1 = अॅलिस फिली १/७ (१ षटक) | score2 = ७४/९ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा १५ (१४) | wickets2 = लकी पायटी ४/१० (४ षटके) | result = नायजेरियाने ८५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२२/५ (२० षटके) | runs1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३३ (३३) | wickets1 = जेमिमा न्दानू २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (२० षटके) | runs2 = [[क्वींतोर अॅबेल]] ६२* (४१) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/३० (४ षटके) | result = रवांडाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="उपांत्य फेरी"></span>अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११९/७ (२० षटके) | runs1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २९ (२३) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १२०/५ (१७.४ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] २५ (२५) | wickets2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498719.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७४/८ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी २६ (३७) | wickets1 = [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] २/८ (४ षटके) | score2 = ७७/२ (१३.५ षटके) | runs2 = मेकेलिया म्वातिले ४३* (३८) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले १/१० (३ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498721.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = मेकेलिया म्वातिले (नामिबिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०९/५ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ४५* (३४) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१४ (४ षटके) | score2 = १०३ (१९.४ षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४५ (४५) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२० (३.४ षटके) | result = टांझानियाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498723.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = नसरा सैदी (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११५/७ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ४८ (४७) | wickets1 = बिलव्ह्ड बिझा २/१२ (३ षटके) | score2 = ११६/१ (१६.३ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ७०* (५२) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी १/१८ (३.३ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498726.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/qualifier-standings आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या संकेतस्थळावरील पात्रता स्पर्धांची गुणतालिका] * [https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग दोन स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग एक स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नामिबियामधील क्रिकेट]] c3rp21s4pw2j2nfpg4zcgm7kioheb10 2699566 2699565 2026-08-06T12:07:31Z Ganesh591 62733 /* बाह्य दुवे */ 2699566 wikitext text/x-wiki '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक#पात्रता|२०२६ महिला टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग असलेली एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती. स्पर्धेचा पहिला टप्पा विभाग दोन होता. आठ संघांचा सहभाग असलेला हा टप्पा जुलै २०२५ मध्ये [[बोत्स्वाना]] येथे खेळवण्यात आला.<ref name="africa">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-women-s-t20-world-cup-2026-asia-qualifier-ultimate-guide |title=Women's T20 World Cup Asia Qualifier Ultimate Guide |work=International Cricket Council |access-date=9 May 2025}}</ref> [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] यांनी विभाग दोनच्या अंतिम सामन्यात प्रवेश केला आणि त्यामुळे हे दोन्ही संघ विभाग एकसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/rwanda-sierra-leone-seal-path-to-next-round-of-women-s-t20-world-cup-qualifying |title=Rwanda, Sierra Leone stay on track for Women's T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28367/sports/cricket/rwanda-set-up-t20-world-cup-africa-qualifier-final-with-sierra-leone |title=Rwanda set up T20 World Cup Africa Qualifier final with Sierra Leone |work=New Times Rwanda |access-date=25 July 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात रवांडाने सियेरा लिओनचा ५१ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28401/sports/cricket/rwanda-qualifies-for-icc-womens-t20-world-cup-africa-division-one |title=Rwanda qualifies for ICC Women's T20 World Cup Africa Division One |work=The New Times |access-date=27 July 2025}}</ref> विभाग एक सप्टेंबरमध्ये [[नामिबिया]] येथे खेळवण्यात आला. या टप्प्यातील अव्वल दोन संघ [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरणार होते.<ref>{{cite web |url=https://cricketnamibia.com/namibia-to-host-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier/ |title=Namibia to host ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier |work=Cricket Namibia |access-date=18 August 2025}}</ref> [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] यांनी पात्रतेच्या दोन्ही जागा मिळवल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/africa-entries-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed |title=Africa entries for Women's T20WC Global Qualifier confirmed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=4 September 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात झिम्बाब्वेने नामिबियाचा नऊ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.namibian.com.na/capricorn-eagles-still-in-the-hunt/ |title=Capricorn Eagles still in the hunt |work=The Namibian |access-date=8 September 2025}}</ref> [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] हे संघ विभाग दोनमध्ये अवनत झाले. नायजेरियाची लकी पायटी मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरली असली, तरी नायजेरियाला अवनती टाळता आली नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/icc-t20-africa-women-nigerias-lucky-piety-wins-mvp-best-batter-awards-despite-teams-early-exit/ |title=ICC T20 Africa Women: Nigeria’s Lucky Piety wins MVP, best batter awards despite team's early exit |work=Sports247 |access-date=8 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/piety-bags-cricket-wcup-qualifiers-mvp-best-batter-awards/ |title=Piety bags cricket W’Cup qualifiers MVP, best batter awards |access-date=8 September 2025 |newspaper=The Punch}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sierraloaded.sl/sport/sierra-leone-womens-africa-qualifier/ |title=Sierra Leone women's cricket team exit ICC Africa Qualifier winless |work=Sierra Loaded |access-date=7 September 2025}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" |- ![[#विभाग दोन|विभाग दोन]] ![[#विभाग एक|विभाग एक]] |- |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{nobr|{{crw|CMR}}}} *{{crw|ESW}} *{{crw|LES}} *{{crw|MWI}} *{{crw|MOZ}} *'''{{crw|RWA}}''' *'''{{crw|SLE}}''' |valign=top| *{{crw|KEN}} *{{crw|NAM}} *{{crw|NGA}} *{{crw|RWA}} *{{crw|SLE}} *{{crw|TAN}} *{{crw|UGA}} *{{crw|ZIM}} |} ==विभाग दोन== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा – विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = | host = {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना]] | fromdate = २० | todate = २६ जुलै २०२५ | champions = {{crw|RWA}} | runner up = {{crw|SLE}} | participants = ८ | matches = २० | venues = | most runs = {{crwicon|SLE}} एम्मा कमारा (१६५) | most wickets = {{crwicon|CMR}} एडविज गुएहोआडा (१०)<br />{{crwicon|BOT}} पाको मापोत्साने (१०)<br />{{crwicon|MOZ}} ओल्गा मात्सोलो (१०) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग दोन | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMS5kEkNaHQ/ |title=Meet the Herons! |work=बोत्स्वाना क्रिकेट |via=इंस्टाग्राम |access-date=१९ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|CMR}}<ref name="div2squads">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/botswana-to-host-icc-women-s-t20-world-cup-division-2-africa-qualifier |title=Botswana to host ICC Women’s T20 World Cup Division 2 Africa Qualifier |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|ESW}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|LES}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1AfCRj48uF/ |title=Here are the 14 women ready to represent Malawi at the ICC Women’s T20 World Cup – Africa Division 2 Qualifier in Botswana, 20–27th July 2025! |work=क्रिकेट मलावी |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|MOZ}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28193/sports/cricket/cricket-national-teams-set-for-t20-world-cup-qualifiers-tri-nation-series |title=Cricket: National teams set for T20 World Cup qualifiers, Tri-Nation Series |work=New Times Rwanda |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BzjutYQqV/ |title=Ladies Patriots of Sierra Leone Squad |work=सियेरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> |- |valign=top| * तुएलो शॅड्रॅक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्ल्हालेफो गोडिसामांग * केसेगो इनाकाले * ओन्नेइले केइत्सेमांग * ओराटिले क्गेरेसी * पाको मापोत्साने * गोआबिल्वे मातोमे * अमांते मोक्गोत्ले * लॉरा मोफाकेदी ([[यष्टिरक्षक]]) * आलिया मोतोर्वालो * वेंडी मोउत्स्वी * मेरापेलो फियासे * मात्ला सेफाती * गोइत्सेओने सेत्श्वाने |valign=top| * मॅडलेन सिसाको ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]] आणि [[यष्टिरक्षक]]) * सोनिता अकेन्जी * मार्गेरित बेसाला * नांगेह दिओम * [[मॅव्हा डौमा]] * मिशेल एकानी * एडविज गुएहोआडा * एल्सा काना * क्लेमेन्स मानिदोम * कॅथी म्बेलेल * बर्नादेत म्बिदा * झान न्गोनो * ऑलिव्ह रानेदूमून * ब्रेंडा वालुमा |valign=top| * म्बाली दलामिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * तिबुसिसो दलामिनी * विनिले गिनिंदझा * लेथोकुह्ले ग्वेबू * न्तोम्बिझिनी ग्वेबू * नोथांदो माबिला * तेनेले मालिंगा * लिंडोकुह्ले माम्बा * न्कोसिंगिफिले माम्बा * न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ([[यष्टिरक्षक]]) * लिह्ले शाबालाला * झिन्ह्ले शाबालाला * लुलामा सिमेलाने * नोन्सेडो सिमेलाने ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * मानेओ न्याबेला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्सेपांग खाबो * थांडी कोबेली * रेत्सेपिले लिमेमा * माकोपानो माबाथोआना * कानानेलो माबित्ले * थाटो माहे * कानानेलो मोलापो * पाबालो फेको ([[यष्टिरक्षक]]) * बोइतुमेलो फेलान्याने * टांकी रामाबित्सा * न्थातुओआ थेकिसो * बोइतुमेलो त्लाली * मोसा त्सेमाने |valign=top| * केत्रिना चिंगाइपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ल्युसी बिगुला * क्रिस्टिना ब्वानाली * सोफिना चिनावा * लिडिया डिम्बा * इव्हा काब्वेरे * सुंगेनी कानांजी * ट्रिफोनिया लुका * अँजेला लुम्बे ([[यष्टिरक्षक]]) * फेब्बे मालेफुला * ल्युसी मालिनो * प्रेझ मझिया * एस्थर रिचर्ड * ल्युसी वेस्ली |valign=top| * अँजेलिका सालोमाओ ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * विस्ले बुकुआने * लॉरा चिपांगा * इसाबेल चुमा * पाल्मिरा कुइंका * रोसालिया हायोंग * इल्झा मचावा * क्रिस्टिना मागाया ([[यष्टिरक्षक]]) * आल्दा मांगे * ओल्गा मात्सोलो * ओल्गा मोंडलाने * इरेने मुल्होवो * अमेलिया मुंदुदो * युडनी मुर्रुरे |valign=top| * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * जॉर्जेट इंगाबिरे * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * बेलिस मुरेकातेते * शाकिला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हानिस उवासे * मेर्वेइये उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) * सारा उवेरा ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * अमिनाता कमारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बंगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू कॉन्टेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * अॅन मरी कमारा * एम्मा कमारा * झैनब कमारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सावानेह * हुसेनातू सावान्नेह * मरी तुरे |} ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|RWA}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.९१५ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|MWI}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +१.२८३ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|CMR}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −०.८७५ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|LES}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −४.५९१ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085/points-table-standings |title=T20 World Cup Africa Division Two Qualifier 2025 – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=२३ जुलै २०२५}}</ref> |} <section end="Div 2 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २३ (१०.१ षटके) | runs1 = कानानेलो मोलापो ४ (१०) | wickets1 = रोझिन इरेरा ३/४ (३.१ षटके) | score2 = २४/० (३.१ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] १५[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = बोइतुमेलो त्लाली (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १११/५ (२० षटके) | runs1 = प्रेझ मझिया २८[[नाबाद|नाबाद]] (२६) | wickets1 = एडविज गुएहोआडा १/१३ (४ षटके) | score2 = ७३ (१७.५ षटके) | runs2 = एडविज गुएहोआडा १६[[नाबाद|नाबाद]] (३४) | wickets2 = इव्हा काब्वेरे ४/२१ (४ षटके) | result = मलावी ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = इव्हा काब्वेरे (मलावी) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नांगेह दिओम (कामेरून) आणि अँजेला लुम्बे (मलावी) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४२ (४६) | wickets1 = सुंगेनी कानांजी २/२२ (४ षटके) | score2 = ७१/९ (२० षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २६ (३३) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/१३ (४ षटके) | result = रवांडा ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = क्लेमेन्स मानिदोम १२ (१३) | wickets1 = बोइतुमेलो त्लाली ३/११ (४ षटके) | score2 = ५० (१७ षटके) | runs2 = बोइतुमेलो त्लाली १० (२७) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/८ (४ षटके) | result = कामेरून ५५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला ६२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = टांकी रामाबित्सा २/४२ (४ षटके) | score2 = ५६ (१४.४ षटके) | runs2 = मानेओ न्याबेला १८ (२५) | wickets2 = ल्युसी मालिनो ४/१४ (२.४ षटके) | result = मलावी १०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = फेब्बे मालेफुला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = ल्युसी बिगुला (मलावी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २० (१३.१ षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ९ (२७) | wickets1 = रोझिन इरेरा २/१ (२ षटके) | score2 = २२/० (३.५ षटके) | runs2 = जॉर्जेट इंगाबिरे १३[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि रवी अंगारा (बोत्स्वाना) | motm = रोझिन इरेरा (रवांडा) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|SLE}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.५८७ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|BOT}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +२.८३७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|MOZ}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −१.०२६ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|ESW}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −५.८०० |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |} <section end="Div 2 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफाकेदी ५४ (४९) | wickets1 = तिबुसिसो दलामिनी १/२६ (४ षटके) | score2 = ५९/८ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी २० (४१) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे २/२ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना १११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = लॉरा मोफाकेदी (बोत्स्वाना) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = अमिनाता कमारा ४६ (३१) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो ३/३३ (४ षटके) | score2 = ६४ (१७.५ षटके) | runs2 = इसाबेल चुमा २६ (४४) | wickets2 = लिंडा बुल ४/१० (३ षटके) | result = सियेरा लिओन ७७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = लिंडा बुल (सियेरा लिओन) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ५३/९ (२० षटके) | runs1 = पाल्मिरा कुइंका १२ (३२) | wickets1 = पाको मापोत्साने ४/६ (३ षटके) | score2 = ५४/२ (७.३ षटके) | runs2 = गोआबिल्वे मातोमे २४[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका १/२५ (३ षटके) | result = बोत्स्वाना ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = गोआबिल्वे मातोमे (बोत्स्वाना) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १९०/६ (२० षटके) | runs1 = एम्मा कमारा ७१ (६०) | wickets1 = नोथांदो माबिला १/२१ (३ षटके) | score2 = ४१/८ (२० षटके) | runs2 = नोथांदो माबिला २०[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = अमिनाता कमारा ३/३ (४ षटके) | result = सियेरा लिओन १४९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नोन्सेडो सिमेलाने (इस्वाटिनी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १६५/३ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना मागाया ५२ (४१) | wickets1 = लुलामा सिमेलाने २/५२ (४ षटके) | score2 = ७७/९ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी ४० (४१) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका ३/४ (४ षटके) | result = मोझांबिक ८८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = क्रिस्टिना मागाया (मोझांबिक) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ८९/४ (२० षटके) | runs1 = गोआबिल्वे मातोमे ३२ (४७) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१० (४ षटके) | score2 = ९०/५ (१३.५ षटके) | runs2 = एम्मा कमारा ३३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = पाको मापोत्साने २/८ (२ षटके) | result = सियेरा लिओन ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ५७ (५६) | wickets1 = न्कोसिंगिफिले माम्बा २/२९ (४ षटके) | score2 = ३७ (१७.१ षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी १३ (२६) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/१ (४ षटके) | result = कामेरून १४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १००/८ (२० षटके) | runs1 = मानेओ न्याबेला १९ (२५) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो १/११ (४ षटके) | score2 = १०१/७ (१६.४ षटके) | runs2 = विस्ले बुकुआने १८[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = मानेओ न्याबेला २/२१ (४ षटके) | result = मोझांबिक ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = रोसालिया हायोंग (मोझांबिक) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = न्थातुओआ थेकिसो (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = ८८/९ (२० षटके) | runs1 = बोइतुमेलो फेलान्याने २७ (३९) | wickets1 = म्बाली दलामिनी ३/१४ (४ षटके) | score2 = ४० (१४.२ षटके) | runs2 = न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ६ (१२) | wickets2 = मानेओ न्याबेला ३/६ (३ षटके) | result = लेसोथो ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = मानेओ न्याबेला (लेसोथो) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = <!--महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील २१व्या प्रयत्नात लेसोथोचा हा पहिलाच विजय होता. (योग्य संदर्भाची प्रतीक्षा)--> }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = ८७/८ (२० षटके) | runs1 = इसाबेल चुमा १७ (२९) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] २/१३ (४ षटके) | score2 = ८८/८ (१८ षटके) | runs2 = मॅडलेन सिसाको २७ (३५) | wickets2 = ओल्गा मात्सोलो ४/१३ (४ षटके) | result = कामेरून २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = ऑलिव्ह रानेदूमून (कामेरून) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ९९/९ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] २४ (३२) | wickets1 = गोइत्सेओने सेत्श्वाने ३/१७ (४ षटके) | score2 = ६४/९ (२० षटके) | runs2 = लॉरा मोफाकेदी ३१ (५६) | wickets2 = अॅलिस इकुझ्वे ३/१६ (४ षटके) | result = रवांडा ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १००/६ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला २७[[नाबाद|*]] (१८) | wickets1 = अमिनाता कमारा ३/१४ (४ षटके) | score2 = १०१/४ (१५.२ षटके) | runs2 = मरी तुरे ३२ (३६) | wickets2 = क्रिस्टिना ब्वानाली १/१० (३.२ षटके) | result = सियेरा लिओन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = अमिनाता कमारा (सियेरा लिओन) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = अमांते मोक्गोत्ले ६०[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = ल्युसी बिगुला १/२३ (३ षटके) | score2 = ७८ (१५.४ षटके) | runs2 = सुंगेनी कानांजी २८ (२५) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे ३/१५ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = अमांते मोक्गोत्ले (बोत्स्वाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३५/७ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४४ (२८) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१९ (३ षटके)<br />फातू पेसिमा २/१९ (३ षटके) | score2 = ८४ (१८.१ षटके) | runs2 = लिंडा बुल १९ (२८) | wickets2 = बेलिस मुरेकातेते २/९ (३ षटके) | result = रवांडा ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = | host = {{ध्वज|नामिबिया}} | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ६ सप्टेंबर २०२५ | champions = {{crw|ZIM}} | runners-up = {{crw|NAM}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी (१९८) | most wickets = {{crwicon|KEN}} मेल्विन खागिओत्सा (११) | player of the series = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग एक | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|KEN}} ! {{crw|NAM}} ! {{crw|NGA}}<ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/oyede-admits-world-cup-qualifiers-selection-headache/ |title=Oyede admits World Cup qualifiers selection headache |access-date=२७ ऑगस्ट २०२५ |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29067/sports/cricket/nhamburo-names-squad-for-womens-t20-wc-qualifiers-in-namibia |title=Nhamburo names squad for Women’s T20 WC Qualifiers in Namibia |work=New Times Rwanda |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKRLYnoq8/ |title=The Sierra Leone women's national cricket team is poised to participate in the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifiers, scheduled to take place in Namibia from August 31 to September 6, 2025 |work=Sierra Leone Cricket Association |via=Facebook |access-date=३१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|TAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1FTVLAws6v/ |title=Seventeen dedicated athletes and staff will represent Tanzania at the ICC Women’s T20 World Cup Africa Qualifier in Windhoek, Namibia (31 Aug – 6 Sept 2025) |work=Tanzania Cricket Association |via=Facebook |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/08/20/victoria-pearls-set-for-t20-world-cup-qualifiers-in-namibia/ |title=Victoria Pearls set for T20 World Cup Qualifiers in Namibia |work=Kawowo Sports |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|ZIM}}<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4124/Zimbabwe-reveal-squad-for-Women%E2%80%99s-T20-World-Cup-Africa-Qualifier |title=Zimbabwe reveal squad for Women’s T20 World Cup Africa Qualifier |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर अॅबेल]] * व्हेरोनिका अबुगा * जोसेफिन अब्वोम * रूथ अचांदो ([[यष्टिरक्षक]]) * लावेंडा इदाम्बो * मेल्विन खागोइत्सा * जेमिमा न्दानू * मोनिका न्धाम्बी * ज्युडिथ ओगोला * वेनासा ओको * ॲन वांजिरा | valign="top" | * [[सुने विटमन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] * मर्क्झर्ली गोरासेस * [[कायलीन ग्रीन]] * [[व्हिक्टोरिया हामुन्येला]] * एव्हलिन केजारुकुआ * [[यास्मिन खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * मेकेलिया म्वातिले * [[विल्का म्वातिले]] * [[सिल्व्हिया शिहेपो]] * सायमा तुहादेलेनी * एडेल व्हॅन झिल | valign="top" | * पेक्युलियर अग्बोया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा एटिम (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक]]) * अदेशोला अडेकुन्ले * ॲनॉइंटेड अखिग्बे * मुहिबात अमुसा * क्रिस्टाबेल चुक्वुओन्ये * ओमोसिघो एगुआकुन * व्हिक्टरी इग्बिनेडिओन * ओसेयांडे ओमोनखोबिओ * उसेन पीस * लकी पायटी * रॅचेल सॅमसन * सालोमे संडे * लिलियन उदेह | valign="top" | * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * फ्लोरा इराकोझे ([[यष्टिरक्षक]]) * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * इमॅक्युले मुहावेनिमाना * बेलिस मुरेकातेते * शकीला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हॅनिस उवासे * मर्वेई उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) | valign="top" | * अमिनाता कामारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बांगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू काँतेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * ॲन मारी कामारा * एम्मा कामारा * झैनब कामारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सवानेह * हुसेनातू सवानेह * मारी तुराय | valign="top" | * शुफा मोहामेदी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * सौम बोराकांबी * सोफिया जेरोम * पेरिस कामुन्या * [[फातुमा किबासू]] * जेनिफर किमारो * शीला किझितो * नसरा मोहामेदी * सौम मताए * हुदा ओमारी * नीमा पायस * ॲग्नेस क्वेले * नसरा सैदी * म्वानाम्वुआ उशांगा | valign="top" | * [[जॅनेट म्बाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा अकितेंग * प्रोस्कोव्हिया अलाको * नाउमे अमोंगिन * केव्हिन अमुगे * मालिसा अरिओकोट * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केव्हिन अविनो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * एस्थर इलोकू * फिओना कुलुमे * [[रिटा मुसमाळी]] * आयरीन मुतोनी * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] | valign="top" | * [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बिलव्ह्ड बिझा * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * कुद्झाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * लिंडोकुह्ले माभेरो * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] * [[केलीस एनधलोवू]] * [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * अडेल झिमुनू |} ===अ गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|ZIM}} | ३ | ३ | ० | ६ | +२.१७३ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|NAM}} | ३ | २ | १ | ४ | +३.३७७ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|NGA}} | ३ | १ | २ | २ | +०.०४० | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|SLE}} | ३ | ० | ३ | ० | −५.४४२ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Africa Division One QLF - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=३ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} <section end="Div 1 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १८२/३ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ६८ (३६) | wickets1 = सेलिना बुल १/२७ (४ षटके) | score2 = ८६/८ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा ३१ (२५) | wickets2 = रॅचेल सॅमसन १/८ (३ षटके) | result = नायजेरियाने ९६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ३९* (३१) | wickets1 = [[सुने विटमन]] २/११ (४ षटके) | score2 = १०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[विल्का म्वातिले]] २४* (१४) | wickets2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३/४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = बिलव्ह्ड बिझा (झिम्बाब्वे) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९३/९ (२० षटके) | runs1 = सेलिना बुल २६ (३४) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ३/२७ (४ षटके) | score2 = ९४/० (१२ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ५१* (४०) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७० (१८.४ षटके) | runs1 = सालोमे संडे २२ (२८) | wickets1 = सायमा तुहादेलेनी ३/१३ (३.४ षटके) | score2 = ७१/२ (९.५ षटके) | runs2 = [[यास्मिन खान]] ५१* (३०) | wickets2 = मुहिबात अमुसा १/१० (२ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = [[यास्मिन खान]] (नामिबिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = २२८/१ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ८६* (५७) | wickets1 = सेलिना बुल १/३७ (४ षटके) | score2 = ७६ (१९.५ षटके) | runs2 = एम्मा कामारा २४ (३४) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी ३/१२ (३.५ षटके) | result = नामिबियाने १५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = [[कायलीन ग्रीन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९० (१९.५ षटके) | runs1 = सारा एटिम २५ (२२) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ५/६ (४ षटके) | score2 = ९३/० (१४.२ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ४४* (४६) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] (झिम्बाब्वे) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमोने]] (झिम्बाब्वे) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} ===ब गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|TAN}} | ३ | ३ | ० | ६ | +०.८१७ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|UGA}} | ३ | २ | १ | ४ | +०.५३६ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|RWA}} | ३ | १ | २ | २ | −०.५४५ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|KEN}} | ३ | ० | ३ | ० | −०.७९५ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1" /> |} <section end="Div 1 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = एस्थर वाचिरा ५३* (५८) | wickets1 = रोझिन इरेरा १/१२ (३ षटके) | score2 = १०६/४ (१९ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ४८* (६३) | wickets2 = ॲन वांजिरा १/१० (२ षटके) | result = रवांडाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १२१/७ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३९ (४०) | wickets1 = आयरीन मुतोनी १/१५ (३ षटके) | score2 = १२०/५ (२० षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४९ (५५) | wickets2 = सोफिया जेरोम २/८ (२ षटके) | result = टांझानियाने १ धावेने विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = एस्थर इलोकू (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नाउमे अमोंगिनने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२५/८ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३० (१९) | wickets1 = मेल्विन खागोइत्सा ५/१३ (४ षटके) | score2 = ९५ (१९.५ षटके) | runs2 = लावेंडा इदाम्बो १८ (११) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले ३/१० (३.५ षटके) | result = टांझानियाने ३० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ११४ (१९.५ षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४१ (३३) | wickets1 = आयरीन मुतोनी २/१८ (३ षटके) | score2 = ११६/२ (१६.३ षटके) | runs2 = [[रिटा मुसमाळी]] ४७* (३७) | wickets2 = रोझिन इरेरा १/७ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (नामिबिया) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १२३/४ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ५४* (४६) | wickets1 = | score2 = १०५/८ (२० षटके) | runs2 = शकीला नियोमुहोझा ३१ (२६) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२६ (४ षटके) | result = टांझानियाने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = हुदा ओमारी (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०७/८ (२० षटके) | runs1 = वेनासा ओको ४१* (३२) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१२ (४ षटके) | score2 = १०८/२ (१८.४ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ६३* (६१) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा १/२२ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="P1"></span>प्ले-ऑफ फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १०५/७ (२० षटके) | runs1 = मोनिका न्धाम्बी २४ (३१) | wickets1 = लकी पायटी २/२६ (४ षटके) | score2 = ९८ (१८.५ षटके) | runs2 = लकी पायटी ३५ (२९) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा ४/१६ (४ षटके) | result = केनियाने ७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४३ (३९) | wickets1 = लिंडा बुल २/२८ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = सेलिना बुल ४१* (३५) | wickets2 = सिल्व्हिया उसाब्यिमाना १/११ (२ षटके) | result = रवांडाने ५० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १५९/४ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ९२ (६०) | wickets1 = अॅलिस फिली १/७ (१ षटक) | score2 = ७४/९ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा १५ (१४) | wickets2 = लकी पायटी ४/१० (४ षटके) | result = नायजेरियाने ८५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२२/५ (२० षटके) | runs1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३३ (३३) | wickets1 = जेमिमा न्दानू २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (२० षटके) | runs2 = [[क्वींतोर अॅबेल]] ६२* (४१) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/३० (४ षटके) | result = रवांडाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="उपांत्य फेरी"></span>अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११९/७ (२० षटके) | runs1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २९ (२३) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १२०/५ (१७.४ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] २५ (२५) | wickets2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498719.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७४/८ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी २६ (३७) | wickets1 = [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] २/८ (४ षटके) | score2 = ७७/२ (१३.५ षटके) | runs2 = मेकेलिया म्वातिले ४३* (३८) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले १/१० (३ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498721.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = मेकेलिया म्वातिले (नामिबिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०९/५ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ४५* (३४) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१४ (४ षटके) | score2 = १०३ (१९.४ षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४५ (४५) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२० (३.४ षटके) | result = टांझानियाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498723.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = नसरा सैदी (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११५/७ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ४८ (४७) | wickets1 = बिलव्ह्ड बिझा २/१२ (३ षटके) | score2 = ११६/१ (१६.३ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ७०* (५२) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी १/१८ (३.३ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498726.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/qualifier-standings आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या संकेतस्थळावरील पात्रता स्पर्धांची गुणतालिका] * [https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग दोन स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग एक स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] {{२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट|आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नामिबियामधील क्रिकेट]] htnh3ha49vzy0lpjj6yruexb3wknhp0 2699567 2699566 2026-08-06T12:09:57Z Ganesh591 62733 /* विभाग एक */ 2699567 wikitext text/x-wiki '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक#पात्रता|२०२६ महिला टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग असलेली एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती. स्पर्धेचा पहिला टप्पा विभाग दोन होता. आठ संघांचा सहभाग असलेला हा टप्पा जुलै २०२५ मध्ये [[बोत्स्वाना]] येथे खेळवण्यात आला.<ref name="africa">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-women-s-t20-world-cup-2026-asia-qualifier-ultimate-guide |title=Women's T20 World Cup Asia Qualifier Ultimate Guide |work=International Cricket Council |access-date=9 May 2025}}</ref> [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] यांनी विभाग दोनच्या अंतिम सामन्यात प्रवेश केला आणि त्यामुळे हे दोन्ही संघ विभाग एकसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/rwanda-sierra-leone-seal-path-to-next-round-of-women-s-t20-world-cup-qualifying |title=Rwanda, Sierra Leone stay on track for Women's T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28367/sports/cricket/rwanda-set-up-t20-world-cup-africa-qualifier-final-with-sierra-leone |title=Rwanda set up T20 World Cup Africa Qualifier final with Sierra Leone |work=New Times Rwanda |access-date=25 July 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात रवांडाने सियेरा लिओनचा ५१ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28401/sports/cricket/rwanda-qualifies-for-icc-womens-t20-world-cup-africa-division-one |title=Rwanda qualifies for ICC Women's T20 World Cup Africa Division One |work=The New Times |access-date=27 July 2025}}</ref> विभाग एक सप्टेंबरमध्ये [[नामिबिया]] येथे खेळवण्यात आला. या टप्प्यातील अव्वल दोन संघ [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरणार होते.<ref>{{cite web |url=https://cricketnamibia.com/namibia-to-host-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier/ |title=Namibia to host ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier |work=Cricket Namibia |access-date=18 August 2025}}</ref> [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] यांनी पात्रतेच्या दोन्ही जागा मिळवल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/africa-entries-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed |title=Africa entries for Women's T20WC Global Qualifier confirmed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=4 September 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात झिम्बाब्वेने नामिबियाचा नऊ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.namibian.com.na/capricorn-eagles-still-in-the-hunt/ |title=Capricorn Eagles still in the hunt |work=The Namibian |access-date=8 September 2025}}</ref> [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] हे संघ विभाग दोनमध्ये अवनत झाले. नायजेरियाची लकी पायटी मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरली असली, तरी नायजेरियाला अवनती टाळता आली नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/icc-t20-africa-women-nigerias-lucky-piety-wins-mvp-best-batter-awards-despite-teams-early-exit/ |title=ICC T20 Africa Women: Nigeria’s Lucky Piety wins MVP, best batter awards despite team's early exit |work=Sports247 |access-date=8 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/piety-bags-cricket-wcup-qualifiers-mvp-best-batter-awards/ |title=Piety bags cricket W’Cup qualifiers MVP, best batter awards |access-date=8 September 2025 |newspaper=The Punch}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sierraloaded.sl/sport/sierra-leone-womens-africa-qualifier/ |title=Sierra Leone women's cricket team exit ICC Africa Qualifier winless |work=Sierra Loaded |access-date=7 September 2025}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" |- ![[#विभाग दोन|विभाग दोन]] ![[#विभाग एक|विभाग एक]] |- |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{nobr|{{crw|CMR}}}} *{{crw|ESW}} *{{crw|LES}} *{{crw|MWI}} *{{crw|MOZ}} *'''{{crw|RWA}}''' *'''{{crw|SLE}}''' |valign=top| *{{crw|KEN}} *{{crw|NAM}} *{{crw|NGA}} *{{crw|RWA}} *{{crw|SLE}} *{{crw|TAN}} *{{crw|UGA}} *{{crw|ZIM}} |} ==विभाग दोन== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा – विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = | host = {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना]] | fromdate = २० | todate = २६ जुलै २०२५ | champions = {{crw|RWA}} | runner up = {{crw|SLE}} | participants = ८ | matches = २० | venues = | most runs = {{crwicon|SLE}} एम्मा कमारा (१६५) | most wickets = {{crwicon|CMR}} एडविज गुएहोआडा (१०)<br />{{crwicon|BOT}} पाको मापोत्साने (१०)<br />{{crwicon|MOZ}} ओल्गा मात्सोलो (१०) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग दोन | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMS5kEkNaHQ/ |title=Meet the Herons! |work=बोत्स्वाना क्रिकेट |via=इंस्टाग्राम |access-date=१९ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|CMR}}<ref name="div2squads">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/botswana-to-host-icc-women-s-t20-world-cup-division-2-africa-qualifier |title=Botswana to host ICC Women’s T20 World Cup Division 2 Africa Qualifier |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|ESW}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|LES}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1AfCRj48uF/ |title=Here are the 14 women ready to represent Malawi at the ICC Women’s T20 World Cup – Africa Division 2 Qualifier in Botswana, 20–27th July 2025! |work=क्रिकेट मलावी |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|MOZ}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28193/sports/cricket/cricket-national-teams-set-for-t20-world-cup-qualifiers-tri-nation-series |title=Cricket: National teams set for T20 World Cup qualifiers, Tri-Nation Series |work=New Times Rwanda |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BzjutYQqV/ |title=Ladies Patriots of Sierra Leone Squad |work=सियेरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> |- |valign=top| * तुएलो शॅड्रॅक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्ल्हालेफो गोडिसामांग * केसेगो इनाकाले * ओन्नेइले केइत्सेमांग * ओराटिले क्गेरेसी * पाको मापोत्साने * गोआबिल्वे मातोमे * अमांते मोक्गोत्ले * लॉरा मोफाकेदी ([[यष्टिरक्षक]]) * आलिया मोतोर्वालो * वेंडी मोउत्स्वी * मेरापेलो फियासे * मात्ला सेफाती * गोइत्सेओने सेत्श्वाने |valign=top| * मॅडलेन सिसाको ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]] आणि [[यष्टिरक्षक]]) * सोनिता अकेन्जी * मार्गेरित बेसाला * नांगेह दिओम * [[मॅव्हा डौमा]] * मिशेल एकानी * एडविज गुएहोआडा * एल्सा काना * क्लेमेन्स मानिदोम * कॅथी म्बेलेल * बर्नादेत म्बिदा * झान न्गोनो * ऑलिव्ह रानेदूमून * ब्रेंडा वालुमा |valign=top| * म्बाली दलामिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * तिबुसिसो दलामिनी * विनिले गिनिंदझा * लेथोकुह्ले ग्वेबू * न्तोम्बिझिनी ग्वेबू * नोथांदो माबिला * तेनेले मालिंगा * लिंडोकुह्ले माम्बा * न्कोसिंगिफिले माम्बा * न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ([[यष्टिरक्षक]]) * लिह्ले शाबालाला * झिन्ह्ले शाबालाला * लुलामा सिमेलाने * नोन्सेडो सिमेलाने ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * मानेओ न्याबेला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्सेपांग खाबो * थांडी कोबेली * रेत्सेपिले लिमेमा * माकोपानो माबाथोआना * कानानेलो माबित्ले * थाटो माहे * कानानेलो मोलापो * पाबालो फेको ([[यष्टिरक्षक]]) * बोइतुमेलो फेलान्याने * टांकी रामाबित्सा * न्थातुओआ थेकिसो * बोइतुमेलो त्लाली * मोसा त्सेमाने |valign=top| * केत्रिना चिंगाइपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ल्युसी बिगुला * क्रिस्टिना ब्वानाली * सोफिना चिनावा * लिडिया डिम्बा * इव्हा काब्वेरे * सुंगेनी कानांजी * ट्रिफोनिया लुका * अँजेला लुम्बे ([[यष्टिरक्षक]]) * फेब्बे मालेफुला * ल्युसी मालिनो * प्रेझ मझिया * एस्थर रिचर्ड * ल्युसी वेस्ली |valign=top| * अँजेलिका सालोमाओ ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * विस्ले बुकुआने * लॉरा चिपांगा * इसाबेल चुमा * पाल्मिरा कुइंका * रोसालिया हायोंग * इल्झा मचावा * क्रिस्टिना मागाया ([[यष्टिरक्षक]]) * आल्दा मांगे * ओल्गा मात्सोलो * ओल्गा मोंडलाने * इरेने मुल्होवो * अमेलिया मुंदुदो * युडनी मुर्रुरे |valign=top| * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * जॉर्जेट इंगाबिरे * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * बेलिस मुरेकातेते * शाकिला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हानिस उवासे * मेर्वेइये उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) * सारा उवेरा ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * अमिनाता कमारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बंगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू कॉन्टेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * अॅन मरी कमारा * एम्मा कमारा * झैनब कमारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सावानेह * हुसेनातू सावान्नेह * मरी तुरे |} ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|RWA}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.९१५ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|MWI}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +१.२८३ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|CMR}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −०.८७५ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|LES}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −४.५९१ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085/points-table-standings |title=T20 World Cup Africa Division Two Qualifier 2025 – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=२३ जुलै २०२५}}</ref> |} <section end="Div 2 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २३ (१०.१ षटके) | runs1 = कानानेलो मोलापो ४ (१०) | wickets1 = रोझिन इरेरा ३/४ (३.१ षटके) | score2 = २४/० (३.१ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] १५[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = बोइतुमेलो त्लाली (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १११/५ (२० षटके) | runs1 = प्रेझ मझिया २८[[नाबाद|नाबाद]] (२६) | wickets1 = एडविज गुएहोआडा १/१३ (४ षटके) | score2 = ७३ (१७.५ षटके) | runs2 = एडविज गुएहोआडा १६[[नाबाद|नाबाद]] (३४) | wickets2 = इव्हा काब्वेरे ४/२१ (४ षटके) | result = मलावी ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = इव्हा काब्वेरे (मलावी) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नांगेह दिओम (कामेरून) आणि अँजेला लुम्बे (मलावी) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४२ (४६) | wickets1 = सुंगेनी कानांजी २/२२ (४ षटके) | score2 = ७१/९ (२० षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २६ (३३) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/१३ (४ षटके) | result = रवांडा ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = क्लेमेन्स मानिदोम १२ (१३) | wickets1 = बोइतुमेलो त्लाली ३/११ (४ षटके) | score2 = ५० (१७ षटके) | runs2 = बोइतुमेलो त्लाली १० (२७) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/८ (४ षटके) | result = कामेरून ५५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला ६२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = टांकी रामाबित्सा २/४२ (४ षटके) | score2 = ५६ (१४.४ षटके) | runs2 = मानेओ न्याबेला १८ (२५) | wickets2 = ल्युसी मालिनो ४/१४ (२.४ षटके) | result = मलावी १०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = फेब्बे मालेफुला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = ल्युसी बिगुला (मलावी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २० (१३.१ षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ९ (२७) | wickets1 = रोझिन इरेरा २/१ (२ षटके) | score2 = २२/० (३.५ षटके) | runs2 = जॉर्जेट इंगाबिरे १३[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि रवी अंगारा (बोत्स्वाना) | motm = रोझिन इरेरा (रवांडा) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|SLE}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.५८७ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|BOT}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +२.८३७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|MOZ}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −१.०२६ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|ESW}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −५.८०० |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |} <section end="Div 2 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफाकेदी ५४ (४९) | wickets1 = तिबुसिसो दलामिनी १/२६ (४ षटके) | score2 = ५९/८ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी २० (४१) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे २/२ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना १११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = लॉरा मोफाकेदी (बोत्स्वाना) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = अमिनाता कमारा ४६ (३१) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो ३/३३ (४ षटके) | score2 = ६४ (१७.५ षटके) | runs2 = इसाबेल चुमा २६ (४४) | wickets2 = लिंडा बुल ४/१० (३ षटके) | result = सियेरा लिओन ७७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = लिंडा बुल (सियेरा लिओन) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ५३/९ (२० षटके) | runs1 = पाल्मिरा कुइंका १२ (३२) | wickets1 = पाको मापोत्साने ४/६ (३ षटके) | score2 = ५४/२ (७.३ षटके) | runs2 = गोआबिल्वे मातोमे २४[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका १/२५ (३ षटके) | result = बोत्स्वाना ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = गोआबिल्वे मातोमे (बोत्स्वाना) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १९०/६ (२० षटके) | runs1 = एम्मा कमारा ७१ (६०) | wickets1 = नोथांदो माबिला १/२१ (३ षटके) | score2 = ४१/८ (२० षटके) | runs2 = नोथांदो माबिला २०[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = अमिनाता कमारा ३/३ (४ षटके) | result = सियेरा लिओन १४९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नोन्सेडो सिमेलाने (इस्वाटिनी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १६५/३ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना मागाया ५२ (४१) | wickets1 = लुलामा सिमेलाने २/५२ (४ षटके) | score2 = ७७/९ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी ४० (४१) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका ३/४ (४ षटके) | result = मोझांबिक ८८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = क्रिस्टिना मागाया (मोझांबिक) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ८९/४ (२० षटके) | runs1 = गोआबिल्वे मातोमे ३२ (४७) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१० (४ षटके) | score2 = ९०/५ (१३.५ षटके) | runs2 = एम्मा कमारा ३३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = पाको मापोत्साने २/८ (२ षटके) | result = सियेरा लिओन ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ५७ (५६) | wickets1 = न्कोसिंगिफिले माम्बा २/२९ (४ षटके) | score2 = ३७ (१७.१ षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी १३ (२६) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/१ (४ षटके) | result = कामेरून १४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १००/८ (२० षटके) | runs1 = मानेओ न्याबेला १९ (२५) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो १/११ (४ षटके) | score2 = १०१/७ (१६.४ षटके) | runs2 = विस्ले बुकुआने १८[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = मानेओ न्याबेला २/२१ (४ षटके) | result = मोझांबिक ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = रोसालिया हायोंग (मोझांबिक) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = न्थातुओआ थेकिसो (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = ८८/९ (२० षटके) | runs1 = बोइतुमेलो फेलान्याने २७ (३९) | wickets1 = म्बाली दलामिनी ३/१४ (४ षटके) | score2 = ४० (१४.२ षटके) | runs2 = न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ६ (१२) | wickets2 = मानेओ न्याबेला ३/६ (३ षटके) | result = लेसोथो ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = मानेओ न्याबेला (लेसोथो) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = <!--महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील २१व्या प्रयत्नात लेसोथोचा हा पहिलाच विजय होता. (योग्य संदर्भाची प्रतीक्षा)--> }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = ८७/८ (२० षटके) | runs1 = इसाबेल चुमा १७ (२९) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] २/१३ (४ षटके) | score2 = ८८/८ (१८ षटके) | runs2 = मॅडलेन सिसाको २७ (३५) | wickets2 = ओल्गा मात्सोलो ४/१३ (४ षटके) | result = कामेरून २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = ऑलिव्ह रानेदूमून (कामेरून) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ९९/९ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] २४ (३२) | wickets1 = गोइत्सेओने सेत्श्वाने ३/१७ (४ षटके) | score2 = ६४/९ (२० षटके) | runs2 = लॉरा मोफाकेदी ३१ (५६) | wickets2 = अॅलिस इकुझ्वे ३/१६ (४ षटके) | result = रवांडा ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १००/६ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला २७[[नाबाद|*]] (१८) | wickets1 = अमिनाता कमारा ३/१४ (४ षटके) | score2 = १०१/४ (१५.२ षटके) | runs2 = मरी तुरे ३२ (३६) | wickets2 = क्रिस्टिना ब्वानाली १/१० (३.२ षटके) | result = सियेरा लिओन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = अमिनाता कमारा (सियेरा लिओन) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = अमांते मोक्गोत्ले ६०[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = ल्युसी बिगुला १/२३ (३ षटके) | score2 = ७८ (१५.४ षटके) | runs2 = सुंगेनी कानांजी २८ (२५) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे ३/१५ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = अमांते मोक्गोत्ले (बोत्स्वाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३५/७ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४४ (२८) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१९ (३ षटके)<br />फातू पेसिमा २/१९ (३ षटके) | score2 = ८४ (१८.१ षटके) | runs2 = लिंडा बुल १९ (२८) | wickets2 = बेलिस मुरेकातेते २/९ (३ षटके) | result = रवांडा ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = | host = {{ध्वज|नामिबिया}} | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ६ सप्टेंबर २०२५ | champions = {{crw|ZIM}} | runners-up = {{crw|NAM}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी (१९८) | most wickets = {{crwicon|KEN}} मेल्विन खागिओत्सा (११) | player of the series = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग एक | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|KEN}} ! {{crw|NAM}} ! {{crw|NGA}}<ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/oyede-admits-world-cup-qualifiers-selection-headache/ |title=Oyede admits World Cup qualifiers selection headache |access-date=२७ ऑगस्ट २०२५ |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29067/sports/cricket/nhamburo-names-squad-for-womens-t20-wc-qualifiers-in-namibia |title=Nhamburo names squad for Women’s T20 WC Qualifiers in Namibia |work=New Times Rwanda |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKRLYnoq8/ |title=The Sierra Leone women's national cricket team is poised to participate in the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifiers, scheduled to take place in Namibia from August 31 to September 6, 2025 |work=Sierra Leone Cricket Association |via=Facebook |access-date=३१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|TAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1FTVLAws6v/ |title=Seventeen dedicated athletes and staff will represent Tanzania at the ICC Women’s T20 World Cup Africa Qualifier in Windhoek, Namibia (31 Aug – 6 Sept 2025) |work=Tanzania Cricket Association |via=Facebook |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/08/20/victoria-pearls-set-for-t20-world-cup-qualifiers-in-namibia/ |title=Victoria Pearls set for T20 World Cup Qualifiers in Namibia |work=Kawowo Sports |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|ZIM}}<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4124/Zimbabwe-reveal-squad-for-Women%E2%80%99s-T20-World-Cup-Africa-Qualifier |title=Zimbabwe reveal squad for Women’s T20 World Cup Africa Qualifier |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर एबेल]] * व्हेरोनिका अबुगा * जोसेफिन अब्वोम * रूथ अचांदो ([[यष्टिरक्षक]]) * लावेंडा इदाम्बो * मेल्विन खागोइत्सा * जेमिमा न्दानू * मोनिका न्धाम्बी * ज्युडिथ ओगोला * वेनासा ओको * ॲन वांजिरा | valign="top" | * [[सुने विटमन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] * मर्क्झर्ली गोरासेस * [[कायलीन ग्रीन]] * [[व्हिक्टोरिया हामुन्येला]] * एव्हलिन केजारुकुआ * [[यास्मिन खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * मेकेलिया म्वातिले * [[विल्का म्वातिले]] * [[सिल्व्हिया शिहेपो]] * सायमा तुहादेलेनी * एडेल व्हॅन झिल | valign="top" | * पेक्युलियर अग्बोया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा एटिम (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक]]) * अदेशोला अडेकुन्ले * ॲनॉइंटेड अखिग्बे * मुहिबात अमुसा * क्रिस्टाबेल चुक्वुओन्ये * ओमोसिघो एगुआकुन * व्हिक्टरी इग्बिनेडिओन * ओसेयांडे ओमोनखोबिओ * उसेन पीस * लकी पायटी * रॅचेल सॅमसन * सालोमे संडे * लिलियन उदेह | valign="top" | * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * फ्लोरा इराकोझे ([[यष्टिरक्षक]]) * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * इमॅक्युले मुहावेनिमाना * बेलिस मुरेकातेते * शकीला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हॅनिस उवासे * मर्वेई उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) | valign="top" | * अमिनाता कामारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बांगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू काँतेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * ॲन मारी कामारा * एम्मा कामारा * झैनब कामारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सवानेह * हुसेनातू सवानेह * मारी तुराय | valign="top" | * शुफा मोहामेदी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * सौम बोराकांबी * सोफिया जेरोम * पेरिस कामुन्या * [[फातुमा किबासू]] * जेनिफर किमारो * शीला किझितो * नसरा मोहामेदी * सौम मताए * हुदा ओमारी * नीमा पायस * ॲग्नेस क्वेले * नसरा सैदी * म्वानाम्वुआ उशांगा | valign="top" | * [[जॅनेट म्बाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा अकितेंग * प्रोस्कोव्हिया अलाको * नाउमे अमोंगिन * केव्हिन अमुगे * मालिसा अरिओकोट * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केव्हिन अविनो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * एस्थर इलोकू * फिओना कुलुमे * [[रिटा मुसमाळी]] * आयरीन मुतोनी * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] | valign="top" | * [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बिलव्ह्ड बिझा * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * कुद्झाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * लिंडोकुह्ले माभेरो * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] * [[केलीस एनधलोवू]] * [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * अडेल झिमुनू |} ===अ गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|ZIM}} | ३ | ३ | ० | ६ | +२.१७३ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|NAM}} | ३ | २ | १ | ४ | +३.३७७ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|NGA}} | ३ | १ | २ | २ | +०.०४० | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|SLE}} | ३ | ० | ३ | ० | −५.४४२ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Africa Division One QLF - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=३ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} <section end="Div 1 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १८२/३ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ६८ (३६) | wickets1 = सेलिना बुल १/२७ (४ षटके) | score2 = ८६/८ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा ३१ (२५) | wickets2 = रॅचेल सॅमसन १/८ (३ षटके) | result = नायजेरियाने ९६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ३९* (३१) | wickets1 = [[सुने विटमन]] २/११ (४ षटके) | score2 = १०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[विल्का म्वातिले]] २४* (१४) | wickets2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३/४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = बिलव्ह्ड बिझा (झिम्बाब्वे) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९३/९ (२० षटके) | runs1 = सेलिना बुल २६ (३४) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ३/२७ (४ षटके) | score2 = ९४/० (१२ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ५१* (४०) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७० (१८.४ षटके) | runs1 = सालोमे संडे २२ (२८) | wickets1 = सायमा तुहादेलेनी ३/१३ (३.४ षटके) | score2 = ७१/२ (९.५ षटके) | runs2 = [[यास्मिन खान]] ५१* (३०) | wickets2 = मुहिबात अमुसा १/१० (२ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = [[यास्मिन खान]] (नामिबिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = २२८/१ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ८६* (५७) | wickets1 = सेलिना बुल १/३७ (४ षटके) | score2 = ७६ (१९.५ षटके) | runs2 = एम्मा कामारा २४ (३४) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी ३/१२ (३.५ षटके) | result = नामिबियाने १५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = [[कायलीन ग्रीन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९० (१९.५ षटके) | runs1 = सारा एटिम २५ (२२) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ५/६ (४ षटके) | score2 = ९३/० (१४.२ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ४४* (४६) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] (झिम्बाब्वे) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमोने]] (झिम्बाब्वे) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} ===ब गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|TAN}} | ३ | ३ | ० | ६ | +०.८१७ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|UGA}} | ३ | २ | १ | ४ | +०.५३६ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|RWA}} | ३ | १ | २ | २ | −०.५४५ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|KEN}} | ३ | ० | ३ | ० | −०.७९५ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1" /> |} <section end="Div 1 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = एस्थर वाचिरा ५३* (५८) | wickets1 = रोझिन इरेरा १/१२ (३ षटके) | score2 = १०६/४ (१९ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ४८* (६३) | wickets2 = ॲन वांजिरा १/१० (२ षटके) | result = रवांडाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १२१/७ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३९ (४०) | wickets1 = आयरीन मुतोनी १/१५ (३ षटके) | score2 = १२०/५ (२० षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४९ (५५) | wickets2 = सोफिया जेरोम २/८ (२ षटके) | result = टांझानियाने १ धावेने विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = एस्थर इलोकू (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नाउमे अमोंगिनने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२५/८ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३० (१९) | wickets1 = मेल्विन खागोइत्सा ५/१३ (४ षटके) | score2 = ९५ (१९.५ षटके) | runs2 = लावेंडा इदाम्बो १८ (११) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले ३/१० (३.५ षटके) | result = टांझानियाने ३० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ११४ (१९.५ षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४१ (३३) | wickets1 = आयरीन मुतोनी २/१८ (३ षटके) | score2 = ११६/२ (१६.३ षटके) | runs2 = [[रिटा मुसमाळी]] ४७* (३७) | wickets2 = रोझिन इरेरा १/७ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (नामिबिया) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १२३/४ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ५४* (४६) | wickets1 = | score2 = १०५/८ (२० षटके) | runs2 = शकीला नियोमुहोझा ३१ (२६) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२६ (४ षटके) | result = टांझानियाने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = हुदा ओमारी (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०७/८ (२० षटके) | runs1 = वेनासा ओको ४१* (३२) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१२ (४ षटके) | score2 = १०८/२ (१८.४ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ६३* (६१) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा १/२२ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="P1"></span>प्ले-ऑफ फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १०५/७ (२० षटके) | runs1 = मोनिका न्धाम्बी २४ (३१) | wickets1 = लकी पायटी २/२६ (४ षटके) | score2 = ९८ (१८.५ षटके) | runs2 = लकी पायटी ३५ (२९) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा ४/१६ (४ षटके) | result = केनियाने ७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४३ (३९) | wickets1 = लिंडा बुल २/२८ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = सेलिना बुल ४१* (३५) | wickets2 = सिल्व्हिया उसाब्यिमाना १/११ (२ षटके) | result = रवांडाने ५० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १५९/४ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ९२ (६०) | wickets1 = अॅलिस फिली १/७ (१ षटक) | score2 = ७४/९ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा १५ (१४) | wickets2 = लकी पायटी ४/१० (४ षटके) | result = नायजेरियाने ८५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२२/५ (२० षटके) | runs1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३३ (३३) | wickets1 = जेमिमा न्दानू २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (२० षटके) | runs2 = [[क्वींतोर एबेल]] ६२* (४१) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/३० (४ षटके) | result = रवांडाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="उपांत्य फेरी"></span>अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११९/७ (२० षटके) | runs1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २९ (२३) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १२०/५ (१७.४ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] २५ (२५) | wickets2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498719.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७४/८ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी २६ (३७) | wickets1 = [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] २/८ (४ षटके) | score2 = ७७/२ (१३.५ षटके) | runs2 = मेकेलिया म्वातिले ४३* (३८) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले १/१० (३ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498721.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = मेकेलिया म्वातिले (नामिबिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०९/५ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ४५* (३४) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१४ (४ षटके) | score2 = १०३ (१९.४ षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४५ (४५) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२० (३.४ षटके) | result = टांझानियाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498723.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = नसरा सैदी (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११५/७ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ४८ (४७) | wickets1 = बिलव्ह्ड बिझा २/१२ (३ षटके) | score2 = ११६/१ (१६.३ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ७०* (५२) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी १/१८ (३.३ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498726.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/qualifier-standings आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या संकेतस्थळावरील पात्रता स्पर्धांची गुणतालिका] * [https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग दोन स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग एक स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] {{२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट|आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नामिबियामधील क्रिकेट]] t5b73jsaqp72avu66w3gtlfhly1lq6l 2699587 2699567 2026-08-06T13:24:33Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699587 wikitext text/x-wiki '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक#पात्रता|२०२६ महिला टी२० विश्वचषकाच्या पात्रता प्रक्रियेचा]] भाग असलेली एक [[क्रिकेट]] स्पर्धा होती. स्पर्धेचा पहिला टप्पा विभाग दोन होता. आठ संघांचा सहभाग असलेला हा टप्पा जुलै २०२५ मध्ये [[बोत्स्वाना]] येथे खेळवण्यात आला.<ref name="africa">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/icc-women-s-t20-world-cup-2026-asia-qualifier-ultimate-guide |title=Women's T20 World Cup Asia Qualifier Ultimate Guide |work=International Cricket Council |access-date=9 May 2025}}</ref> [[ऱ्वांडा राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|रवांडा]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] यांनी विभाग दोनच्या अंतिम सामन्यात प्रवेश केला आणि त्यामुळे हे दोन्ही संघ विभाग एकसाठी पात्र ठरले.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/rwanda-sierra-leone-seal-path-to-next-round-of-women-s-t20-world-cup-qualifying |title=Rwanda, Sierra Leone stay on track for Women's T20 World Cup |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=28 July 2025}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28367/sports/cricket/rwanda-set-up-t20-world-cup-africa-qualifier-final-with-sierra-leone |title=Rwanda set up T20 World Cup Africa Qualifier final with Sierra Leone |work=New Times Rwanda |access-date=25 July 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात रवांडाने सियेरा लिओनचा ५१ धावांनी पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28401/sports/cricket/rwanda-qualifies-for-icc-womens-t20-world-cup-africa-division-one |title=Rwanda qualifies for ICC Women's T20 World Cup Africa Division One |work=The New Times |access-date=27 July 2025}}</ref> विभाग एक सप्टेंबरमध्ये [[नामिबिया]] येथे खेळवण्यात आला. या टप्प्यातील अव्वल दोन संघ [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक पात्रता|जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी]] पात्र ठरणार होते.<ref>{{cite web |url=https://cricketnamibia.com/namibia-to-host-icc-womens-t20-world-cup-africa-qualifier/ |title=Namibia to host ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifier |work=Cricket Namibia |access-date=18 August 2025}}</ref> [[नामिबिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नामिबिया]] आणि [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वे]] यांनी पात्रतेच्या दोन्ही जागा मिळवल्या.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/africa-entries-for-women-s-t20wc-global-qualifier-confirmed |title=Africa entries for Women's T20WC Global Qualifier confirmed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=4 September 2025}}</ref> अंतिम सामन्यात झिम्बाब्वेने नामिबियाचा नऊ गडी राखून पराभव केला.<ref>{{cite web |url=https://www.namibian.com.na/capricorn-eagles-still-in-the-hunt/ |title=Capricorn Eagles still in the hunt |work=The Namibian |access-date=8 September 2025}}</ref> [[नायजेरिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नायजेरिया]] आणि [[सियेरा लिओन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सियेरा लिओन]] हे संघ विभाग दोनमध्ये अवनत झाले. नायजेरियाची लकी पायटी मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरली असली, तरी नायजेरियाला अवनती टाळता आली नाही.<ref>{{cite web |url=https://www.sports247.ng/icc-t20-africa-women-nigerias-lucky-piety-wins-mvp-best-batter-awards-despite-teams-early-exit/ |title=ICC T20 Africa Women: Nigeria’s Lucky Piety wins MVP, best batter awards despite team's early exit |work=Sports247 |access-date=8 September 2025}}</ref><ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/piety-bags-cricket-wcup-qualifiers-mvp-best-batter-awards/ |title=Piety bags cricket W’Cup qualifiers MVP, best batter awards |access-date=8 September 2025 |newspaper=The Punch}}</ref><ref>{{cite web |url=https://sierraloaded.sl/sport/sierra-leone-womens-africa-qualifier/ |title=Sierra Leone women's cricket team exit ICC Africa Qualifier winless |work=Sierra Loaded |access-date=7 September 2025}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" |- ![[#विभाग दोन|विभाग दोन]] ![[#विभाग एक|विभाग एक]] |- |valign=top| *{{crw|BOT}} *{{nobr|{{crw|CMR}}}} *{{crw|ESW}} *{{crw|LES}} *{{crw|MWI}} *{{crw|MOZ}} *'''{{crw|RWA}}''' *'''{{crw|SLE}}''' |valign=top| *{{crw|KEN}} *{{crw|NAM}} *{{crw|NGA}} *{{crw|RWA}} *{{crw|SLE}} *{{crw|TAN}} *{{crw|UGA}} *{{crw|ZIM}} |} ==विभाग दोन== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा – विभाग दोन | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = | host = {{flagicon|BOT}} [[बोत्स्वाना]] | fromdate = २० | todate = २६ जुलै २०२५ | champions = {{crw|RWA}} | runner up = {{crw|SLE}} | participants = ८ | matches = २० | venues = | most runs = {{crwicon|SLE}} एम्मा कमारा (१६५) | most wickets = {{crwicon|CMR}} एडविज गुएहोआडा (१०)<br />{{crwicon|BOT}} पाको मापोत्साने (१०)<br />{{crwicon|MOZ}} ओल्गा मात्सोलो (१०) | player of the series = | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग दोन | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|BOT}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DMS5kEkNaHQ/ |title=Meet the Herons! |work=बोत्स्वाना क्रिकेट |via=इंस्टाग्राम |access-date=१९ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|CMR}}<ref name="div2squads">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/botswana-to-host-icc-women-s-t20-world-cup-division-2-africa-qualifier |title=Botswana to host ICC Women’s T20 World Cup Division 2 Africa Qualifier |work=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|ESW}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|LES}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|MWI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1AfCRj48uF/ |title=Here are the 14 women ready to represent Malawi at the ICC Women’s T20 World Cup – Africa Division 2 Qualifier in Botswana, 20–27th July 2025! |work=क्रिकेट मलावी |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|MOZ}}<ref name="div2squads" /> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/28193/sports/cricket/cricket-national-teams-set-for-t20-world-cup-qualifiers-tri-nation-series |title=Cricket: National teams set for T20 World Cup qualifiers, Tri-Nation Series |work=New Times Rwanda |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1BzjutYQqV/ |title=Ladies Patriots of Sierra Leone Squad |work=सियेरा लिओन क्रिकेट असोसिएशन |via=फेसबुक |access-date=१८ जुलै २०२५}}</ref> |- |valign=top| * तुएलो शॅड्रॅक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्ल्हालेफो गोडिसामांग * केसेगो इनाकाले * ओन्नेइले केइत्सेमांग * ओराटिले क्गेरेसी * पाको मापोत्साने * गोआबिल्वे मातोमे * अमांते मोक्गोत्ले * लॉरा मोफाकेदी ([[यष्टिरक्षक]]) * आलिया मोतोर्वालो * वेंडी मोउत्स्वी * मेरापेलो फियासे * मात्ला सेफाती * गोइत्सेओने सेत्श्वाने |valign=top| * मॅडलेन सिसाको ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]] आणि [[यष्टिरक्षक]]) * सोनिता अकेन्जी * मार्गेरित बेसाला * नांगेह दिओम * [[मॅव्हा डौमा]] * मिशेल एकानी * एडविज गुएहोआडा * एल्सा काना * क्लेमेन्स मानिदोम * कॅथी म्बेलेल * बर्नादेत म्बिदा * झान न्गोनो * ऑलिव्ह रानेदूमून * ब्रेंडा वालुमा |valign=top| * म्बाली दलामिनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * तिबुसिसो दलामिनी * विनिले गिनिंदझा * लेथोकुह्ले ग्वेबू * न्तोम्बिझिनी ग्वेबू * नोथांदो माबिला * तेनेले मालिंगा * लिंडोकुह्ले माम्बा * न्कोसिंगिफिले माम्बा * न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ([[यष्टिरक्षक]]) * लिह्ले शाबालाला * झिन्ह्ले शाबालाला * लुलामा सिमेलाने * नोन्सेडो सिमेलाने ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * मानेओ न्याबेला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * त्सेपांग खाबो * थांडी कोबेली * रेत्सेपिले लिमेमा * माकोपानो माबाथोआना * कानानेलो माबित्ले * थाटो माहे * कानानेलो मोलापो * पाबालो फेको ([[यष्टिरक्षक]]) * बोइतुमेलो फेलान्याने * टांकी रामाबित्सा * न्थातुओआ थेकिसो * बोइतुमेलो त्लाली * मोसा त्सेमाने |valign=top| * केत्रिना चिंगाइपे ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * ल्युसी बिगुला * क्रिस्टिना ब्वानाली * सोफिना चिनावा * लिडिया डिम्बा * इव्हा काब्वेरे * सुंगेनी कानांजी * ट्रिफोनिया लुका * अँजेला लुम्बे ([[यष्टिरक्षक]]) * फेब्बे मालेफुला * ल्युसी मालिनो * प्रेझ मझिया * एस्थर रिचर्ड * ल्युसी वेस्ली |valign=top| * अँजेलिका सालोमाओ ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * विस्ले बुकुआने * लॉरा चिपांगा * इसाबेल चुमा * पाल्मिरा कुइंका * रोसालिया हायोंग * इल्झा मचावा * क्रिस्टिना मागाया ([[यष्टिरक्षक]]) * आल्दा मांगे * ओल्गा मात्सोलो * ओल्गा मोंडलाने * इरेने मुल्होवो * अमेलिया मुंदुदो * युडनी मुर्रुरे |valign=top| * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * जॉर्जेट इंगाबिरे * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * बेलिस मुरेकातेते * शाकिला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हानिस उवासे * मेर्वेइये उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) * सारा उवेरा ([[यष्टिरक्षक]]) |valign=top| * अमिनाता कमारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बंगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू कॉन्टेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * अॅन मरी कमारा * एम्मा कमारा * झैनब कमारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सावानेह * हुसेनातू सावान्नेह * मरी तुरे |} ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|RWA}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.९१५ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|MWI}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +१.२८३ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|CMR}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −०.८७५ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|LES}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −४.५९१ |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085/points-table-standings |title=T20 World Cup Africa Division Two Qualifier 2025 – Points Table |work=ESPNcricinfo |access-date=२३ जुलै २०२५}}</ref> |} <section end="Div 2 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २३ (१०.१ षटके) | runs1 = कानानेलो मोलापो ४ (१०) | wickets1 = रोझिन इरेरा ३/४ (३.१ षटके) | score2 = २४/० (३.१ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] १५[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494124.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = बोइतुमेलो त्लाली (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = १११/५ (२० षटके) | runs1 = प्रेझ मझिया २८[[नाबाद|नाबाद]] (२६) | wickets1 = एडविज गुएहोआडा १/१३ (४ षटके) | score2 = ७३ (१७.५ षटके) | runs2 = एडविज गुएहोआडा १६[[नाबाद|नाबाद]] (३४) | wickets2 = इव्हा काब्वेरे ४/२१ (४ षटके) | result = मलावी ३८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494126.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = इव्हा काब्वेरे (मलावी) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नांगेह दिओम (कामेरून) आणि अँजेला लुम्बे (मलावी) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १३८/६ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४२ (४६) | wickets1 = सुंगेनी कानांजी २/२२ (४ षटके) | score2 = ७१/९ (२० षटके) | runs2 = लिडिया डिम्बा २६ (३३) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/१३ (४ षटके) | result = रवांडा ६७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494129.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १०५/९ (२० षटके) | runs1 = क्लेमेन्स मानिदोम १२ (१३) | wickets1 = बोइतुमेलो त्लाली ३/११ (४ षटके) | score2 = ५० (१७ षटके) | runs2 = बोइतुमेलो त्लाली १० (२७) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/८ (४ षटके) | result = कामेरून ५५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494131.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|LES}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला ६२[[नाबाद|*]] (३५) | wickets1 = टांकी रामाबित्सा २/४२ (४ षटके) | score2 = ५६ (१४.४ षटके) | runs2 = मानेओ न्याबेला १८ (२५) | wickets2 = ल्युसी मालिनो ४/१४ (२.४ षटके) | result = मलावी १०६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494132.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = फेब्बे मालेफुला (मलावी) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = ल्युसी बिगुला (मलावी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = २० (१३.१ षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ९ (२७) | wickets1 = रोझिन इरेरा २/१ (२ षटके) | score2 = २२/० (३.५ षटके) | runs2 = जॉर्जेट इंगाबिरे १३[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = | result = रवांडा १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494135.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि रवी अंगारा (बोत्स्वाना) | motm = रोझिन इरेरा (रवांडा) | toss = कामेरूनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 2 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ || style="text-align:left" | {{crw|SLE}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || '''६''' || +४.५८७ || rowspan="2" | [[#अंतिम फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#ccffcc" | २ || style="text-align:left" | {{crw|BOT}} || ३ || २ || १ || ० || ० || '''४''' || +२.८३७ |- style="background:#ffffcc" | ३ || style="text-align:left" | {{crw|MOZ}} || ३ || १ || २ || ० || ० || '''२''' || −१.०२६ || rowspan="2" | [[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ४ || style="text-align:left" | {{crw|ESW}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || '''०''' || −५.८०० |- | colspan="10" style="text-align:left; font-size:90%" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africadiv2" /> |} <section end="Div 2 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफाकेदी ५४ (४९) | wickets1 = तिबुसिसो दलामिनी १/२६ (४ षटके) | score2 = ५९/८ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी २० (४१) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे २/२ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना १११ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494125.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = लॉरा मोफाकेदी (बोत्स्वाना) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २० जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १४१/५ (२० षटके) | runs1 = अमिनाता कमारा ४६ (३१) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो ३/३३ (४ षटके) | score2 = ६४ (१७.५ षटके) | runs2 = इसाबेल चुमा २६ (४४) | wickets2 = लिंडा बुल ४/१० (३ षटके) | result = सियेरा लिओन ७७ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494127.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = लिंडा बुल (सियेरा लिओन) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ५३/९ (२० षटके) | runs1 = पाल्मिरा कुइंका १२ (३२) | wickets1 = पाको मापोत्साने ४/६ (३ षटके) | score2 = ५४/२ (७.३ षटके) | runs2 = गोआबिल्वे मातोमे २४[[नाबाद|*]] (२४) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका १/२५ (३ षटके) | result = बोत्स्वाना ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494128.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = गोआबिल्वे मातोमे (बोत्स्वाना) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २१ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १९०/६ (२० षटके) | runs1 = एम्मा कमारा ७१ (६०) | wickets1 = नोथांदो माबिला १/२१ (३ षटके) | score2 = ४१/८ (२० षटके) | runs2 = नोथांदो माबिला २०[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = अमिनाता कमारा ३/३ (४ षटके) | result = सियेरा लिओन १४९ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494130.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = नोन्सेडो सिमेलाने (इस्वाटिनी) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १६५/३ (२० षटके) | runs1 = क्रिस्टिना मागाया ५२ (४१) | wickets1 = लुलामा सिमेलाने २/५२ (४ षटके) | score2 = ७७/९ (२० षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी ४० (४१) | wickets2 = पाल्मिरा कुइंका ३/४ (४ षटके) | result = मोझांबिक ८८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494133.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = क्रिस्टिना मागाया (मोझांबिक) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २३ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = ८९/४ (२० षटके) | runs1 = गोआबिल्वे मातोमे ३२ (४७) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१० (४ षटके) | score2 = ९०/५ (१३.५ षटके) | runs2 = एम्मा कमारा ३३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = पाको मापोत्साने २/८ (२ षटके) | result = सियेरा लिओन ५ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494134.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = एम्मा कमारा (सियेरा लिओन) | toss = बोत्स्वानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===प्ले-ऑफ=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CMR}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = मॅडलेन सिसाको ५७ (५६) | wickets1 = न्कोसिंगिफिले माम्बा २/२९ (४ षटके) | score2 = ३७ (१७.१ षटके) | runs2 = म्बाली दलामिनी १३ (२६) | wickets2 = एडविज गुएहोआडा ४/१ (४ षटके) | result = कामेरून १४० धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494136.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = एडविज गुएहोआडा (कामेरून) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|MOZ}} | score1 = १००/८ (२० षटके) | runs1 = मानेओ न्याबेला १९ (२५) | wickets1 = ओल्गा मात्सोलो १/११ (४ षटके) | score2 = १०१/७ (१६.४ षटके) | runs2 = विस्ले बुकुआने १८[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = मानेओ न्याबेला २/२१ (४ षटके) | result = मोझांबिक ३ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494138.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = रोसालिया हायोंग (मोझांबिक) | toss = लेसोथोने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = न्थातुओआ थेकिसो (लेसोथो) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|LES}} | team2 = {{crw|ESW}} | score1 = ८८/९ (२० षटके) | runs1 = बोइतुमेलो फेलान्याने २७ (३९) | wickets1 = म्बाली दलामिनी ३/१४ (४ षटके) | score2 = ४० (१४.२ षटके) | runs2 = न्तोम्बिझोद्वा म्खात्श्वा ६ (१२) | wickets2 = मानेओ न्याबेला ३/६ (३ षटके) | result = लेसोथो ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494141.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि सारा डंबानेवाना (झिम्बाब्वे) | motm = मानेओ न्याबेला (लेसोथो) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = <!--महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०मधील २१व्या प्रयत्नात लेसोथोचा हा पहिलाच विजय होता. (योग्य संदर्भाची प्रतीक्षा)--> }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MOZ}} | team2 = {{crw|CMR}} | score1 = ८७/८ (२० षटके) | runs1 = इसाबेल चुमा १७ (२९) | wickets1 = [[मॅव्हा डौमा]] २/१३ (४ षटके) | score2 = ८८/८ (१८ षटके) | runs2 = मॅडलेन सिसाको २७ (३५) | wickets2 = ओल्गा मात्सोलो ४/१३ (४ षटके) | result = कामेरून २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494142.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल २]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुम्बी (युगांडा) | motm = ऑलिव्ह रानेदूमून (कामेरून) | toss = मोझांबिकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ===अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = ९९/९ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] २४ (३२) | wickets1 = गोइत्सेओने सेत्श्वाने ३/१७ (४ षटके) | score2 = ६४/९ (२० षटके) | runs2 = लॉरा मोफाकेदी ३१ (५६) | wickets2 = अॅलिस इकुझ्वे ३/१६ (४ षटके) | result = रवांडा ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494137.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = २४ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|MWI}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १००/६ (२० षटके) | runs1 = फेब्बे मालेफुला २७[[नाबाद|*]] (१८) | wickets1 = अमिनाता कमारा ३/१४ (४ षटके) | score2 = १०१/४ (१५.२ षटके) | runs2 = मरी तुरे ३२ (३६) | wickets2 = क्रिस्टिना ब्वानाली १/१० (३.२ षटके) | result = सियेरा लिओन ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494139.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = रवी अंगारा (बोत्स्वाना) आणि [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) | motm = अमिनाता कमारा (सियेरा लिओन) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|MWI}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = अमांते मोक्गोत्ले ६०[[नाबाद|*]] (४६) | wickets1 = ल्युसी बिगुला १/२३ (३ षटके) | score2 = ७८ (१५.४ षटके) | runs2 = सुंगेनी कानांजी २८ (२५) | wickets2 = गोआबिल्वे मातोमे ३/१५ (४ षटके) | result = बोत्स्वाना ६५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494140.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[रॉकी डी'मेलो]] (केन्या) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केन्या) | motm = अमांते मोक्गोत्ले (बोत्स्वाना) | toss = मलावीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = २६ जुलै २०२५ | time = १३:५० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १३५/७ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४४ (२८) | wickets1 = अॅन मरी कमारा २/१९ (३ षटके)<br />फातू पेसिमा २/१९ (३ षटके) | score2 = ८४ (१८.१ षटके) | runs2 = लिंडा बुल १९ (२८) | wickets2 = बेलिस मुरेकातेते २/९ (३ षटके) | result = रवांडा ५१ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494143.html धावफलक] | venue = [[बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल|बोत्स्वाना क्रिकेट असोसिएशन ओव्हल १]], [[गॅबारोनी]] | umpires = [[आर्नो जॅकब्स]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि केरिन क्लास्ते (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = सियेरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==विभाग एक== {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता विभाग एक | image = | caption = | administrator = [[आफ्रिका क्रिकेट असोसिएशन]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला टी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = | host = {{ध्वज|नामिबिया}} | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ६ सप्टेंबर २०२५ | champions = {{crw|ZIM}} | runners-up = {{crw|NAM}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी (१९८) | most wickets = {{crwicon|KEN}} मेल्विन खागिओत्सा (११) | player of the series = {{crwicon|NGA}} लकी पायटी | previous_year = २०२३ | previous_tournament = २०२३ आयसीसी महिला टी-२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता#विभाग एक | next_year = | next_tournament = }} ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|KEN}} ! {{crw|NAM}} ! {{crw|NGA}}<ref>{{Cite news |url=https://punchng.com/oyede-admits-world-cup-qualifiers-selection-headache/ |title=Oyede admits World Cup qualifiers selection headache |access-date=२७ ऑगस्ट २०२५ |newspaper=The Punch}}</ref> ! {{crw|RWA}}<ref>{{cite web |url=https://www.newtimes.co.rw/article/29067/sports/cricket/nhamburo-names-squad-for-womens-t20-wc-qualifiers-in-namibia |title=Nhamburo names squad for Women’s T20 WC Qualifiers in Namibia |work=New Times Rwanda |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SLE}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1CKRLYnoq8/ |title=The Sierra Leone women's national cricket team is poised to participate in the ICC Women's T20 World Cup Africa Qualifiers, scheduled to take place in Namibia from August 31 to September 6, 2025 |work=Sierra Leone Cricket Association |via=Facebook |access-date=३१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|TAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1FTVLAws6v/ |title=Seventeen dedicated athletes and staff will represent Tanzania at the ICC Women’s T20 World Cup Africa Qualifier in Windhoek, Namibia (31 Aug – 6 Sept 2025) |work=Tanzania Cricket Association |via=Facebook |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|UGA}}<ref>{{cite web |url=https://kawowo.com/2025/08/20/victoria-pearls-set-for-t20-world-cup-qualifiers-in-namibia/ |title=Victoria Pearls set for T20 World Cup Qualifiers in Namibia |work=Kawowo Sports |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|ZIM}}<ref>{{cite web |url=https://www.zimcricket.org/news/4124/Zimbabwe-reveal-squad-for-Women%E2%80%99s-T20-World-Cup-Africa-Qualifier |title=Zimbabwe reveal squad for Women’s T20 World Cup Africa Qualifier |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=२८ ऑगस्ट २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * एस्थर वाचिरा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[क्वींतोर एबेल]] * व्हेरोनिका अबुगा * जोसेफिन अब्वोम * रूथ अचांदो ([[यष्टिरक्षक]]) * लावेंडा इदाम्बो * मेल्विन खागोइत्सा * जेमिमा न्दानू * मोनिका न्धाम्बी * ज्युडिथ ओगोला * वेनासा ओको * ॲन वांजिरा | valign="top" | * [[सुने विटमन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] * मर्क्झर्ली गोरासेस * [[कायलीन ग्रीन]] * [[व्हिक्टोरिया हामुन्येला]] * एव्हलिन केजारुकुआ * [[यास्मिन खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * मेकेलिया म्वातिले * [[विल्का म्वातिले]] * [[सिल्व्हिया शिहेपो]] * सायमा तुहादेलेनी * एडेल व्हॅन झिल | valign="top" | * पेक्युलियर अग्बोया ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा एटिम (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक]]) * अदेशोला अडेकुन्ले * ॲनॉइंटेड अखिग्बे * मुहिबात अमुसा * क्रिस्टाबेल चुक्वुओन्ये * ओमोसिघो एगुआकुन * व्हिक्टरी इग्बिनेडिओन * ओसेयांडे ओमोनखोबिओ * उसेन पीस * लकी पायटी * रॅचेल सॅमसन * सालोमे संडे * लिलियन उदेह | valign="top" | * [[मरी बिमेनीमाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलिस इकुझ्वे * फ्लोरा इराकोझे ([[यष्टिरक्षक]]) * रोझिन इरेरा * [[जिझेल इशिम्वे]] * [[हेन्रिएट इशिम्वे]] * इमॅक्युले मुहावेनिमाना * बेलिस मुरेकातेते * शकीला नियोमुहोझा * रोझेट शिम्वामाना * क्लॅरिस उमुतोनिवासे * सिल्व्हिया उसाब्यिमाना * जिओव्हॅनिस उवासे * मर्वेई उवासे ([[यष्टिरक्षक]]) | valign="top" | * अमिनाता कामारा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आयशा बांगुरा * सेलिना बुल * लिंडा बुल * फातू काँतेह ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅलिस फिली * ॲन मारी कामारा * एम्मा कामारा * झैनब कामारा ([[यष्टिरक्षक]]) * फातू पेसिमा * पॅट्रिका प्रॅट * हसनातू सवानेह * हुसेनातू सवानेह * मारी तुराय | valign="top" | * शुफा मोहामेदी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * सौम बोराकांबी * सोफिया जेरोम * पेरिस कामुन्या * [[फातुमा किबासू]] * जेनिफर किमारो * शीला किझितो * नसरा मोहामेदी * सौम मताए * हुदा ओमारी * नीमा पायस * ॲग्नेस क्वेले * नसरा सैदी * म्वानाम्वुआ उशांगा | valign="top" | * [[जॅनेट म्बाबाझी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा अकितेंग * प्रोस्कोव्हिया अलाको * नाउमे अमोंगिन * केव्हिन अमुगे * मालिसा अरिओकोट * [[कॉन्सी अवेको]] * [[केव्हिन अविनो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * एस्थर इलोकू * फिओना कुलुमे * [[रिटा मुसमाळी]] * आयरीन मुतोनी * [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] * [[स्टेफनी नम्पीना]] | valign="top" | * [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * बिलव्ह्ड बिझा * [[क्रिस्टाबेल चॅटॉन्झवा]] * कुद्झाई चिगोरा * [[फ्रांसिस्का चिपारे]] * [[चिएद्झा हुरुरू]] * [[न्याशा ग्वानझुरा]] * लिंडोकुह्ले माभेरो * [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] * [[केलीस एनधलोवू]] * [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] * [[नॉमवेलो सिबंदा]] * [[लॉरीन त्शुमा]] * अडेल झिमुनू |} ===अ गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|ZIM}} | ३ | ३ | ० | ६ | +२.१७३ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|NAM}} | ३ | २ | १ | ४ | +३.३७७ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|NGA}} | ३ | १ | २ | २ | +०.०४० | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|SLE}} | ३ | ० | ३ | ० | −५.४४२ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup Africa Division One QLF - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=३ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |} <section end="Div 1 Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १८२/३ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ६८ (३६) | wickets1 = सेलिना बुल १/२७ (४ षटके) | score2 = ८६/८ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा ३१ (२५) | wickets2 = रॅचेल सॅमसन १/८ (३ षटके) | result = नायजेरियाने ९६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498707.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[चिपो मुगेरी|चिपो मुगेरी-तिरिपानो]] ३९* (३१) | wickets1 = [[सुने विटमन]] २/११ (४ षटके) | score2 = १०१/८ (२० षटके) | runs2 = [[विल्का म्वातिले]] २४* (१४) | wickets2 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] ३/४ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498709.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = बिलव्ह्ड बिझा (झिम्बाब्वे) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SLE}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९३/९ (२० षटके) | runs1 = सेलिना बुल २६ (३४) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ३/२७ (४ षटके) | score2 = ९४/० (१२ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] ५१* (४०) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498711.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = सिएरा लिओनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७० (१८.४ षटके) | runs1 = सालोमे संडे २२ (२८) | wickets1 = सायमा तुहादेलेनी ३/१३ (३.४ षटके) | score2 = ७१/२ (९.५ षटके) | runs2 = [[यास्मिन खान]] ५१* (३०) | wickets2 = मुहिबात अमुसा १/१० (२ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498713.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = [[यास्मिन खान]] (नामिबिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = २२८/१ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ८६* (५७) | wickets1 = सेलिना बुल १/३७ (४ षटके) | score2 = ७६ (१९.५ षटके) | runs2 = एम्मा कामारा २४ (३४) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी ३/१२ (३.५ षटके) | result = नामिबियाने १५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498716.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) | motm = [[कायलीन ग्रीन]] (नामिबिया) | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ९० (१९.५ षटके) | runs1 = सारा एटिम २५ (२२) | wickets1 = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] ५/६ (४ षटके) | score2 = ९३/० (१४.२ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ४४* (४६) | wickets2 = | result = झिम्बाब्वेने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498718.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमो]] (झिम्बाब्वे) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जोसेफिन कोमो|जोसेफिन एनकोमोने]] (झिम्बाब्वे) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} ===ब गट=== ====गुणतालिका==== <section begin="Div 1 Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! गुण ! निव्वळ धावगती ! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ | style="text-align:left;" | {{crw|TAN}} | ३ | ३ | ० | ६ | +०.८१७ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#उपांत्य फेरी|उपांत्य फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ | style="text-align:left;" | {{crw|UGA}} | ३ | २ | १ | ४ | +०.५३६ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ | style="text-align:left;" | {{crw|RWA}} | ३ | १ | २ | २ | −०.५४५ | rowspan="2" | [[२०२५ महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता स्पर्धा#प्ले-ऑफ फेरी|प्ले-ऑफ फेरीसाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ | style="text-align:left;" | {{crw|KEN}} | ३ | ० | ३ | ० | −०.७९५ |- | colspan="8" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="africa1" /> |} <section end="Div 1 Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १०३/६ (२० षटके) | runs1 = एस्थर वाचिरा ५३* (५८) | wickets1 = रोझिन इरेरा १/१२ (३ षटके) | score2 = १०६/४ (१९ षटके) | runs2 = [[मरी बिमेनीमाना]] ४८* (६३) | wickets2 = ॲन वांजिरा १/१० (२ षटके) | result = रवांडाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498708.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = [[मरी बिमेनीमाना]] (रवांडा) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १२१/७ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३९ (४०) | wickets1 = आयरीन मुतोनी १/१५ (३ षटके) | score2 = १२०/५ (२० षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४९ (५५) | wickets2 = सोफिया जेरोम २/८ (२ षटके) | result = टांझानियाने १ धावेने विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498710.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = एवाउड लासेन (नामिबिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = एस्थर इलोकू (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नाउमे अमोंगिनने (युगांडा) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२५/८ (२० षटके) | runs1 = सौम मताए ३० (१९) | wickets1 = मेल्विन खागोइत्सा ५/१३ (४ षटके) | score2 = ९५ (१९.५ षटके) | runs2 = लावेंडा इदाम्बो १८ (११) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले ३/१० (३.५ षटके) | result = टांझानियाने ३० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498712.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = ११४ (१९.५ षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४१ (३३) | wickets1 = आयरीन मुतोनी २/१८ (३ षटके) | score2 = ११६/२ (१६.३ षटके) | runs2 = [[रिटा मुसमाळी]] ४७* (३७) | wickets2 = रोझिन इरेरा १/७ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498714.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[डेव्हिड ओढियांबो]] (नामिबिया) | motm = [[इम्मॅक्युलेट नाकीसूयी]] (युगांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|RWA}} | score1 = १२३/४ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ५४* (४६) | wickets1 = | score2 = १०५/८ (२० षटके) | runs2 = शकीला नियोमुहोझा ३१ (२६) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२६ (४ षटके) | result = टांझानियाने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498715.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) | motm = हुदा ओमारी (टांझानिया) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०७/८ (२० षटके) | runs1 = वेनासा ओको ४१* (३२) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१२ (४ षटके) | score2 = १०८/२ (१८.४ षटके) | runs2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] ६३* (६१) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा १/२२ (४ षटके) | result = युगांडाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498717.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[जॅनेट म्बाबाझी]] (युगांडा) | toss = युगांडाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="P1"></span>प्ले-ऑफ फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|KEN}} | team2 = {{crw|NGA}} | score1 = १०५/७ (२० षटके) | runs1 = मोनिका न्धाम्बी २४ (३१) | wickets1 = लकी पायटी २/२६ (४ षटके) | score2 = ९८ (१८.५ षटके) | runs2 = लकी पायटी ३५ (२९) | wickets2 = मेल्विन खागोइत्सा ४/१६ (४ षटके) | result = केनियाने ७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498720.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = मेल्विन खागोइत्सा (केनिया) | toss = केनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १६२/५ (२० षटके) | runs1 = [[जिझेल इशिम्वे]] ४३ (३९) | wickets1 = लिंडा बुल २/२८ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = सेलिना बुल ४१* (३५) | wickets2 = सिल्व्हिया उसाब्यिमाना १/११ (२ षटके) | result = रवांडाने ५० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498722.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = [[जिझेल इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NGA}} | team2 = {{crw|SLE}} | score1 = १५९/४ (२० षटके) | runs1 = लकी पायटी ९२ (६०) | wickets1 = अॅलिस फिली १/७ (१ षटक) | score2 = ७४/९ (२० षटके) | runs2 = एम्मा कामारा १५ (१४) | wickets2 = लकी पायटी ४/१० (४ षटके) | result = नायजेरियाने ८५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498724.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = [[डेव्हिड ओढियांबो]] (केनिया) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = लकी पायटी (नायजेरिया) | toss = नायजेरियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|RWA}} | team2 = {{crw|KEN}} | score1 = १२२/५ (२० षटके) | runs1 = [[मरी बिमेनीमाना]] ३३ (३३) | wickets1 = जेमिमा न्दानू २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (२० षटके) | runs2 = [[क्वींतोर एबेल]] ६२* (४१) | wickets2 = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] ३/३० (४ षटके) | result = रवांडाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498725.html धावफलक] | venue = हाय परफॉर्मन्स ओव्हल, [[विंडहोक]] | umpires = पॅट्रिक माकुंबी (युगांडा) आणि क्लाउस शूमाकर (नामिबिया) | motm = [[हेन्रिएट इशिम्वे]] (रवांडा) | toss = रवांडाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===<span class="anchor" id="उपांत्य फेरी"></span>अंतिम फेरी=== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|UGA}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११९/७ (२० षटके) | runs1 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २९ (२३) | wickets1 = [[न्याशा ग्वानझुरा]] २/१७ (४ षटके) | score2 = १२०/५ (१७.४ षटके) | runs2 = [[मोदेस्तर मुपाचिक्वा]] २५ (२५) | wickets2 = [[जॅनेट म्बाबाझी]] २/१७ (४ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498719.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[आयझॅक ओयेको]] (केनिया) | motm = [[न्याशा ग्वानझुरा]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ७४/८ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी २६ (३७) | wickets1 = [[ज्युरीन डिएरगार्ड]] २/८ (४ षटके) | score2 = ७७/२ (१३.५ षटके) | runs2 = मेकेलिया म्वातिले ४३* (३८) | wickets2 = ॲग्नेस क्वेले १/१० (३ षटके) | result = नामिबियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498721.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) | motm = मेकेलिया म्वातिले (नामिबिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|TAN}} | team2 = {{crw|UGA}} | score1 = १०९/५ (२० षटके) | runs1 = हुदा ओमारी ४५* (३४) | wickets1 = [[कॉन्सी अवेको]] २/१४ (४ षटके) | score2 = १०३ (१९.४ षटके) | runs2 = एस्थर इलोकू ४५ (४५) | wickets2 = नसरा सैदी ३/२० (३.४ षटके) | result = टांझानियाने ६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498723.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[सारा डंबनेवना]] (झिम्बाब्वे) आणि एवाउड लासेन (नामिबिया) | motm = नसरा सैदी (टांझानिया) | toss = टांझानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|ZIM}} | score1 = ११५/७ (२० षटके) | runs1 = [[कायलीन ग्रीन]] ४८ (४७) | wickets1 = बिलव्ह्ड बिझा २/१२ (३ षटके) | score2 = ११६/१ (१६.३ षटके) | runs2 = [[केलीस एनधलोवू]] ७०* (५२) | wickets2 = सायमा तुहादेलेनी १/१८ (३.३ षटके) | result = झिम्बाब्वेने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498726.html धावफलक] | venue = [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] | umpires = [[लॉरेन अगेनबॅग]] (दक्षिण आफ्रिका) आणि [[केरिन क्लास्ते]] (दक्षिण आफ्रिका) | motm = [[केलीस एनधलोवू]] (झिम्बाब्वे) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/qualifier-standings आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या संकेतस्थळावरील पात्रता स्पर्धांची गुणतालिका] * [https://www.espncricinfo.com/series/t20-world-cup-africa-region-division-two-qualifier-2025-1494085 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग दोन स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.espncricinfo.com/series/women-s-t20-world-cup-africa-division-one-qlf-2025-1498675 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील विभाग एक स्पर्धेचे मुख्यपृष्ठ] {{२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट|आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक आफ्रिका पात्रता]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:बोत्स्वानामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:नामिबियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] ayae075ruyqx6ufv952kt1aai3pjews 0 382361 2699573 2026-08-06T12:57:07Z Abhijitsathe 4193 नवीन पान: {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रभा ठाकूर | चित्र = | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ = [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर]] | कार्यकाळ_आरंभ = १९९८ | कार्यकाळ_समाप्ती = १९९९... 2699573 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = प्रभा ठाकूर | चित्र = | चित्र आकारमान= 250 px | क्रम = | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ = [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर]] | कार्यकाळ_आरंभ = १९९८ | कार्यकाळ_समाप्ती = १९९९ | मागील = [[रस सिंह रावत]] | पुढील = [[रस सिंह रावत]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1951|9|10}} | जन्मस्थान = [[भुज]], [[कच्छ राज्य]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] | इतरपक्ष = | धर्म = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''प्रभा ठाकूर''' ह्या भारतीय राजकारणी व माजी [[संसद]] सदस्य, कवयित्री व समाजसेविका आहेत. त्या एप्रिल २००२ ते एप्रिल २०१४ दरम्यान दोनवेळा [[राज्यसभा]] सदस्य राहिल्या होत्या. तसेच त्या [[१९९८ लोकसभा निवडणुका]]ंमध्ये [[राजस्थान]]मधील [[अजमेर लोकसभा मतदारसंघ|अजमेर मतदारसंघातून]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] पक्षातर्फे लोकसभेवर निवडून गेल्या. [[वर्ग:१२ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:अजमेरचे खासदार]] [[वर्ग:राज्यसभा सदस्य]] 068a126mgu4qa5y7de2py4631y4icvx 0 382362 2699574 2026-08-06T13:02:18Z AdvAnantGholam 172574 नवीन पान: '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रा... 2699574 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''कुलदेवता''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. रवळनाथ, वेतोबा, भैरवपरंपरेतील देवता, गावदेवी, सातेरी, वाघोबा, म्हसोबा, झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी गुरव, पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''देवराई''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> रत्नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये दशावतार, काला, कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == == संदर्भ == {{Reflist}} == अधिक वाचन == == बाह्य दुवे == 1rsru0sxht5rij33o4ywyn1dfnx1s2x 2699575 2699574 2026-08-06T13:02:19Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — पररूप संधी - इक प्रत्यय ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#पररूप संधी - इक प्रत्यय|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य दीर्घ वेलांटी ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य दीर्घ वेलांटी|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2699575 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''कुलदेवता''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. रवळनाथ, वेतोबा, भैरवपरंपरेतील देवता, गावदेवी, सातेरी, वाघोबा, म्हसोबा, झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी गुरव, पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''देवराई''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये दशावतार, काला, कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == == संदर्भ == {{Reflist}} == अधिक वाचन == == बाह्य दुवे == rxrw2mvm1an3wj9f7au4whp2as4vj0d 2699579 2699575 2026-08-06T13:15:54Z AdvAnantGholam 172574 2699579 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''कुलदेवता''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. रवळनाथ, वेतोबा, भैरवपरंपरेतील देवता, गावदेवी, सातेरी, वाघोबा, म्हसोबा, झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी गुरव, पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''देवराई''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये दशावतार, काला, कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == संदर्भ == {{Reflist}} == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:कोकण संस्कृती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] [[वर्ग:ग्रामदेवता]] [[वर्ग:कोकणातील धार्मिक परंपरा]] jlg9kon7corjmihskxyl6wi32a53vck 2699585 2699579 2026-08-06T13:23:53Z AdvAnantGholam 172574 2699585 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''कुलदेवता''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. रवळनाथ, वेतोबा, भैरवपरंपरेतील देवता, गावदेवी, सातेरी, वाघोबा, म्हसोबा, झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale"/>{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}<ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी गुरव, पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''देवराई''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये दशावतार, काला, कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == संदर्भ == {{Reflist}} == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:कोकण संस्कृती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] [[वर्ग:ग्रामदेवता]] [[वर्ग:कोकणातील धार्मिक परंपरा]] 74qhk0qt7a6nlqa9iq3vwul2g0fd318 2699586 2699585 2026-08-06T13:23:55Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — पररूप संधी - इक प्रत्यय ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#पररूप संधी - इक प्रत्यय|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य दीर्घ वेलांटी ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य दीर्घ वेलांटी|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2699586 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''कुलदेवता''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. रवळनाथ, वेतोबा, भैरवपरंपरेतील देवता, गावदेवी, सातेरी, वाघोबा, म्हसोबा, झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale"/>{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}<ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी गुरव, पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''देवराई''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये दशावतार, काला, कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == संदर्भ == {{Reflist}} == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:कोकण संस्कृती]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] [[वर्ग:ग्रामदेवता]] [[वर्ग:कोकणातील धार्मिक परंपरा]] nonu7y6pqqnhqace8990872uydjzuvx 2699591 2699586 2026-08-06T13:28:17Z AdvAnantGholam 172574 2699591 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''कुलदेवता''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. रवळनाथ, वेतोबा, भैरवपरंपरेतील देवता, गावदेवी, सातेरी, वाघोबा, म्हसोबा, झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale"/>{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}<ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी गुरव, पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''देवराई''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक जैवविविधतेच्या संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील संगमेश्वर तालुक्यातील खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये दशावतार, काला, कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == संदर्भ == {{Reflist}} == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] qab0k99aq5gsbi860s4ybi8nm4fxna6 2699593 2699591 2026-08-06T13:32:07Z अभय नातू 206 दुवे 2699593 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या [[धर्म|धार्मिक]], सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक [[लोकधर्म]], [[देवस्थान]] व्यवस्था, [[ग्रामसंस्था]] आणि [[लोकसंस्कृती]] यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, [[निसर्गपूजा]], स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासनाच्या]] गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[जत्रा]], [[पालखी]], [[रथोत्सव]], नवसपूर्ती, [[गोंधळ]], [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास [[इतिहास]], [[पुरातत्त्वशास्त्र|पुरातत्त्व]], [[मानववंशशास्त्र]], लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द [[संस्कृत भाषा|संस्कृतमधील]] ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> [[मराठी भाषा|मराठी भाषेत]] ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]], विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेजच्या]] संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale"/>{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}<ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्‍नागिरी आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिका सह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] ham5gvk6vxermlo11u6eeg22ko9qs49 2699594 2699593 2026-08-06T13:32:09Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — पररूप संधी - इक प्रत्यय ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#पररूप संधी - इक प्रत्यय|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य दीर्घ वेलांटी ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य दीर्घ वेलांटी|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2699594 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या [[धर्म|धार्मिक]], सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी निगडित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण यांसाठी विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक [[लोकधर्म]], [[देवस्थान]] व्यवस्था, [[ग्रामसंस्था]] आणि [[लोकसंस्कृती]] यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, [[निसर्गपूजा]], स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. [[महाराष्ट्र शासन|महाराष्ट्र शासनाच्या]] गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर परंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि लोकपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[जत्रा]], [[पालखी]], [[रथोत्सव]], नवसपूर्ती, [[गोंधळ]], [[भजन]], [[कीर्तन]] आणि इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास [[इतिहास]], [[पुरातत्त्वशास्त्र|पुरातत्त्व]], [[मानववंशशास्त्र]], लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द [[संस्कृत भाषा|संस्कृतमधील]] ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> [[मराठी भाषा|मराठी भाषेत]] ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते (Gramdaivate) |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रात]], विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नाग, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेजच्या]] संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे की जिच्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही त्या गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, शेतीची समृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदैवत आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदैवतेही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, शिलालेख, लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale"/>{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}<ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> रत्‍नागिरी आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिका सह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] ge71nzpqc74bnivuwpz6m0vkzry26nu 2699608 2699594 2026-08-06T14:18:15Z AdvAnantGholam 172574 2699608 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68–69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्नागिरी जिल्हा|रत्नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्नागिरी जिल्हा|रत्नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] kcohjfb33poo0t200z2zn63gvdkr63m 2699609 2699608 2026-08-06T14:18:17Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — पररूप संधी - इक प्रत्यय ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#पररूप संधी - इक प्रत्यय|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — योग्य दीर्घ वेलांटी ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य दीर्घ वेलांटी|अधिक माहिती]]); शुद्धलेखन — लेखनभेद ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#लेखनभेद|अधिक माहिती]]) 2699609 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68–69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] jy47qolp2ox0v7kjfstrbd7xpocevd5 2699611 2699609 2026-08-06T14:23:48Z AdvAnantGholam 172574 2699611 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 2rku4y9dovit847kuwlfl2tesyjnnxp 2699614 2699611 2026-08-06T14:27:25Z AdvAnantGholam 172574 2699614 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] mm4g2quh4vbdv9njumfx0sxsye5p4hz 2699615 2699614 2026-08-06T14:29:16Z AdvAnantGholam 172574 2699615 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 7mcb5qpib6lavwcehe980sr398dyu98 2699616 2699615 2026-08-06T14:30:44Z AdvAnantGholam 172574 2699616 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] mcd5qmwdii78x0cvgjodkzwv0djlnf3 2699617 2699616 2026-08-06T14:32:48Z AdvAnantGholam 172574 2699617 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 4oh5g52m7j7k5ursc77482oari8tyi9 2699619 2699617 2026-08-06T14:34:19Z AdvAnantGholam 172574 2699619 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] et9ydl3y8poa80pmg8lx84t30kut510 2699622 2699619 2026-08-06T14:37:11Z AdvAnantGholam 172574 2699622 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] jvd9qmh7cko87omj9m3ljvpol2q6oi8 2699627 2699622 2026-08-06T14:40:49Z AdvAnantGholam 172574 2699627 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] su8v3qnizgkezch7vqb4c75dyt6d4py 2699654 2699627 2026-08-06T15:04:22Z AdvAnantGholam 172574 2699654 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/>{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 0htmxbd0ocx431ie2j1js9dtfzm8ac0 2699656 2699654 2026-08-06T15:13:49Z AdvAnantGholam 172574 2699656 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/>{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == हेही पहा == * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवराया]] * [[भगतगिरी]] * [[गाव पांढर]] * [[नमन (लोककला)]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] b24vyp32z3ujejvfbgzxbirvf1s2wwz 2699665 2699656 2026-08-06T15:38:24Z AdvAnantGholam 172574 2699665 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 2z1c4uz37mgfqkbq69vtn4r69bammev 2699672 2699665 2026-08-06T16:03:07Z AdvAnantGholam 172574 2699672 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती, सिंधुदुर्ग File:काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी, लक्ष्मीदेवी एकत्रित गाभारा.jpg|काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी व लक्ष्मीदेवी यांचा गाभारा File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:Gangeshwar Temple.jpg|श्री देव गांगेश्वर मंदिर File:Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|शिमगोत्सवातील ग्रामदैवतांची पालखी File:कुलाचार.jpg|ग्रामदैवताशी संबंधित कुलाचार File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:देवता .jpg|स्थानिक ग्रामदेवतेची प्रतिमा File:Tlr.jpg|देवी आत्राळ,ग्रामदैवताशी धार्मिक परंपरा File:Sculpture of the Deity at Sanganateshwar Temple.jpg|स्थानिक देवतेची शिल्पप्रतिमा </gallery> == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] ad8h9bmq75xybxq5pk3v3bdenjxluwj 2699673 2699672 2026-08-06T16:08:48Z AdvAnantGholam 172574 2699673 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती, सिंधुदुर्ग File:काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी, लक्ष्मीदेवी एकत्रित गाभारा.jpg|काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी व लक्ष्मीदेवी यांचा गाभारा File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:Gangeshwar Temple.jpg|श्री देव गांगेश्वर मंदिर File:Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|शिमगोत्सवातील ग्रामदैवतांची पालखी File:कुलाचार.jpg|ग्रामदैवताशी संबंधित कुलाचार File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:देवता .jpg|स्थानिक ग्रामदेवतेची प्रतिमा File:Tlr.jpg|देवी आत्राळ,ग्रामदैवताशी धार्मिक परंपरा File:Sculpture of the Deity at Sanganateshwar Temple.jpg|स्थानिक देवतेची शिल्पप्रतिमा </gallery> == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 9nm37wndflqi39tvuxzps10q4uwo7ro 2699674 2699673 2026-08-06T16:14:38Z AdvAnantGholam 172574 2699674 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> [[File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|thumb|250px|'''सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ओरोस बुद्रुक येथील रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती]]''' कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr </ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती, सिंधुदुर्ग File:काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी, लक्ष्मीदेवी एकत्रित गाभारा.jpg|काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी व लक्ष्मीदेवी यांचा गाभारा File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:Gangeshwar Temple.jpg|श्री देव गांगेश्वर मंदिर File:Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|शिमगोत्सवातील ग्रामदैवतांची पालखी File:कुलाचार.jpg|ग्रामदैवताशी संबंधित कुलाचार File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:देवता .jpg|स्थानिक ग्रामदेवतेची प्रतिमा File:Tlr.jpg|देवी आत्राळ,ग्रामदैवताशी धार्मिक परंपरा File:Sculpture of the Deity at Sanganateshwar Temple.jpg|स्थानिक देवतेची शिल्पप्रतिमा </gallery> == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 0131p6xzpdcmg2fxfr7j6wprbof1o4v 2699704 2699674 2026-08-06T17:36:37Z AdvAnantGholam 172574 2699704 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref><ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> [[File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|thumb|250px|'''सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ओरोस बुद्रुक येथील रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती]]''' कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref><ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref><ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref><ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref><ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref><ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref><ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref><ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती, सिंधुदुर्ग File:काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी, लक्ष्मीदेवी एकत्रित गाभारा.jpg|काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी व लक्ष्मीदेवी यांचा गाभारा File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:Gangeshwar Temple.jpg|श्री देव गांगेश्वर मंदिर File:Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|शिमगोत्सवातील ग्रामदैवतांची पालखी File:कुलाचार.jpg|ग्रामदैवताशी संबंधित कुलाचार File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:देवता .jpg|स्थानिक ग्रामदेवतेची प्रतिमा File:Tlr.jpg|देवी आत्राळ,ग्रामदैवताशी धार्मिक परंपरा File:Sculpture of the Deity at Sanganateshwar Temple.jpg|स्थानिक देवतेची शिल्पप्रतिमा </gallery> == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] ilqgkomp1jqictgmc7z8c33jywozcbc 2699707 2699704 2026-08-06T17:46:03Z AdvAnantGholam 172574 2699707 wikitext text/x-wiki '''कोकणातील ग्रामदैवत''' ही [[कोकण]] प्रदेशातील गावांच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाशी संबंधित स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेची परंपरा आहे. प्रत्येक गावाचे संरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि नैसर्गिक आपत्तींपासून रक्षण व्हावे या श्रद्धेतून विशिष्ट देवतेची ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, देवस्थान व्यवस्था, ग्रामसंस्था आणि लोकसंस्कृती यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople">{{cite book |title=Maharashtra: Land and Its People |edition=Revised English Edition |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=2009 }}</ref> <ref name="Khobrekar">{{cite book |last=Khobrekar |first=V. G. |title=Konkan: From the Earliest to 1818 A.D. |publisher=Maharashtra State Board for Literature and Culture |language=en }}</ref> [[File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|thumb|250px|'''सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील ओरोस बुद्रुक येथील रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती]]''' कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम स्थानिक लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा, स्थानिक देवतांची आराधना आणि ग्रामजीवनाच्या ऐतिहासिक विकासाशी संबंधित मानला जातो. कालांतराने या परंपरेचा विविध धार्मिक प्रवाहांशी परस्परसंवाद झाला असला, तरी तिची स्थानिक वैशिष्ट्ये मोठ्या प्रमाणात टिकून राहिली आहेत. महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स, कोकणाच्या इतिहासावरील अभ्यासग्रंथ तसेच मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणाच्या सांस्कृतिक ओळखीतील महत्त्वपूर्ण घटक म्हणून उल्लेख आढळतो.<ref name="Hadap2020">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |title=Religious Practices in Konkan: Understanding Through Metal Objects |journal=Annals of the Bhandarkar Oriental Research Institute |volume=101 |year=2020 |pages=47–68 }}</ref> <ref name="Kale2022">{{cite journal |last=Kale |first=Durga |title=The Floating Existence of Taraṅgas: Appraising Local Deities and Social Meaning-Making on the Western Coast of India |journal=Asian Ethnology |volume=81 |issue=1–2 |year=2022 |pages=279–304 }}</ref> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, उपासना पद्धती, धार्मिक विधी, जत्रा आणि इतर लोकपरंपरा स्थानिक इतिहास, सामाजिक रचना आणि ग्रामपरंपरांनुसार बदलत असतात. ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी जत्रा, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर लोकधार्मिक परंपरा निकट संबंध राखतात.<ref name="KolabaGazetteer">{{cite book |title=Kolaba District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1964 }}</ref> <ref name="RatnagiriGazetteer">{{cite book |title=Ratnagiri District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1957 }}</ref> <ref name="ThanaGazetteer">{{cite book |title=Thana District Gazetteer |publisher=Gazetteers Department, Government of Maharashtra |year=1982 }}</ref> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा अभ्यास इतिहास, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र, लोकधर्म, लोकसंस्कृती आणि धार्मिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून करण्यात आला आहे. उपलब्ध संशोधनांनुसार ही परंपरा कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा एक महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008">{{cite journal |last=Hadap |first=Shilpa |last2=Joglekar |first2=P. P. |title=A Study of Cult Images of Konkan: Traditions, Religious Beliefs and Iconography |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=68 |issue=69 |year=2008 |pages=215–229 }}</ref> <ref name="Fuller2004">{{cite book |last=Fuller |first=C. J. |title=The Camphor Flame: Popular Hinduism and Society in India |edition=Revised and Expanded |publisher=Princeton University Press |place=Princeton |year=2004 }}</ref> == व्युत्पत्ती == ''ग्रामदैवत'' हा शब्द संस्कृतमधील ''ग्राम'' (गाव, वस्ती) आणि ''दैवत'' (देवता, उपास्य देव) या शब्दांच्या संयोगातून तयार झाला आहे. संस्कृत शब्दकोशांमध्ये ''ग्राम'' या शब्दाचा अर्थ गाव किंवा वस्ती, तर ''दैवत'' या शब्दाचा अर्थ देवता किंवा उपास्य देव असा आढळतो.<ref name="Monier1899">{{cite book |last=Monier-Williams |first=Monier |title=A Sanskrit-English Dictionary |publisher=Oxford University Press |place=Oxford |year=1899 |language=en }}</ref> <ref name="Apte1988">{{cite book |last=Apte |first=Vaman Shivaram |title=The Student's Sanskrit-English Dictionary |publisher=Motilal Banarsidass |place=Delhi |year=1988 |language=en }}</ref> मराठी भाषेत ''ग्रामदैवत'' ही संज्ञा एखाद्या गावाचे संरक्षण करणारी, ग्रामसमुदायाची अधिष्ठात्री किंवा अधिष्ठाता देवता या अर्थाने रूढ झाली. अनेक भागांत ''गावदेव'', ''गावदेवी'', ''ग्रामदेवता'' किंवा ''ग्रामदेवी'' या संज्ञाही समानार्थी स्वरूपात वापरल्या जातात.<ref name="Gramadaivate">{{cite web |url=https://marathivishwakosh.org/17898/ |title=ग्रामदैवते |website=मराठी विश्वकोश |publisher=महाराष्ट्र राज्य मराठी विश्वकोश निर्मिती मंडळ |date=29 July 2019 |language=mr }}</ref> भारतीय लोकधर्मामध्ये ग्रामदैवत ही संकल्पना केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसंरक्षण, कृषीसमृद्धी, आरोग्य, सामाजिक ऐक्य आणि स्थानिक सांस्कृतिक ओळख यांच्याशीही संबंधित मानली जाते. महाराष्ट्रात, विशेषतः कोकण प्रदेशात, ग्रामदैवत परंपरेचा विकास स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा आणि प्रादेशिक धार्मिक परंपरांच्या परस्परसंवादातून झाला असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे पश्चिम आशिया, ग्रीस, रोम आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant">{{cite book |last=Shirgavkar |first=Anna |title=शोध अपरांतांचा |language=mr }}</ref> सातवाहन, शिलाहार, यादव तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006">{{cite journal |last=Das |first=N. K. |title=Cultural Diversity, Religious Syncretism and People of India: An Anthropological Interpretation |journal=Bangladesh e-Journal of Sociology |volume=3 |issue=2 |year=2006 |pages=1–19 }}</ref> <ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि शिलालेख यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. डेक्कन कॉलेजच्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024"/> == इतिहास == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा उगम प्राचीन लोकधार्मिक श्रद्धा, निसर्गपूजा आणि ग्रामसंस्थांच्या विकासाशी संबंधित मानला जातो. कोकण प्रदेशातील प्रारंभीच्या धार्मिक जीवनात पर्वत, नद्या, वृक्ष, गुहा, नागपूजा, वीरपूजा तसेच स्थानिक देवतांची उपासना प्रचलित होती. या लोकधार्मिक परंपरांचा पुढे ग्रामदैवत संस्थेच्या विकासावर महत्त्वपूर्ण प्रभाव पडल्याचे इतिहास, मानववंशशास्त्र आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="Khobrekar"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> प्राचीन भारतीय साहित्यात कोकण प्रदेशाचा उल्लेख 'अपरांत' या नावाने आढळतो. पुढे 'कोकण' ही संज्ञा रूढ झाली. समुद्रमार्गे [[पश्चिम आशिया]], [[ग्रीस]], [[रोम]] आणि इतर प्रदेशांशी व्यापारसंबंध प्रस्थापित झाल्यामुळे विविध सांस्कृतिक प्रभाव या प्रदेशात पोहोचले; तथापि स्थानिक देवता, ग्रामसंस्था आणि लोकधार्मिक परंपरांचे सातत्य अबाधित राहिले.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShodhAparant"/> [[सातवाहन साम्राज्य|सातवाहन]], [[शिलाहार घराणे|शिलाहार]], [[यादव घराणे|यादव]] तसेच त्यानंतरच्या मध्ययुगीन राजवटींच्या काळात कोकणातील मंदिरसंस्कृती, देवस्थाने आणि धार्मिक संस्थांचा विस्तार झाला. या कालखंडात स्थानिक ग्रामदेवतांच्या उपासनेला अधिक संघटित स्वरूप प्राप्त झाले. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक विधी, सामुदायिक उत्सव, जत्रा आणि पारंपरिक लोकसंस्कृती विकसित झाली.<ref name="Khobrekar"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरांचा अभ्यास करणाऱ्या संशोधनांमध्ये धातूपासून तयार करण्यात आलेल्या धार्मिक वस्तू, स्थानिक देवप्रतिमा, लोकश्रद्धा आणि ग्रामदैवतांच्या उपासनेतील सातत्य यांचा उल्लेख आढळतो. या अभ्यासांनुसार ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक श्रद्धेचे प्रकटीकरण नसून ग्रामसंस्था, सामाजिक संघटन आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचाही महत्त्वपूर्ण भाग आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकधर्मविषयक अभ्यासांनुसार ग्रामदैवतांची उपासना ही केवळ धार्मिक श्रद्धेपुरती मर्यादित नसून ग्रामसमुदायाची सामाजिक संघटना, स्थानिक ओळख आणि सामूहिक सहभाग यांच्याशी निगडित आहे. ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक परंपरांमधून ग्रामजीवनातील सामाजिक संबंध, स्थानिक रूढी आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचे प्रतिबिंब दिसून येते.<ref name="Harper1959">{{cite journal |last=Harper |first=Edward B. |title=A Hindu Village Pantheon |journal=Southwestern Journal of Anthropology |volume=15 |issue=3 |year=1959 |pages=227–234 }}</ref> <ref name="Das2006"/><ref name="Kale2022"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या इतिहासाचा अभ्यास करताना देवप्रतिमा, मंदिररचना, स्थानिक परंपरा आणि [[शिलालेख]] यांनाही महत्त्वाचे ऐतिहासिक स्रोत मानले जाते. [[डेक्कन कॉलेज पोस्ट-ग्रॅज्युएट अँड रिसर्च इन्स्टिट्यूट|डेक्कन कॉलेज]]च्या संशोधनांमध्ये कोकणातील देवप्रतिमा, स्थानिक धार्मिक श्रद्धा आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित उपासना परंपरांचा ऐतिहासिक विकास अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981">{{cite journal |last=Mangalam |first=S. J. |title=SAḌAVAI STONE IMAGE INSCRIPTION |journal=Bulletin of the Deccan College Research Institute |volume=40 |year=1981 |pages=207–208 }}</ref> स्वातंत्र्योत्तर काळात इतिहास, लोकसंस्कृती, पुरातत्त्व, मानववंशशास्त्र आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून ग्रामदैवत परंपरेच्या अभ्यासाला अधिक चालना मिळाली. समकालीन संशोधनांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेकडे धार्मिक श्रद्धा, स्थानिक समाजरचना, लोकपरंपरा आणि अमूर्त सांस्कृतिक वारसा यांचा समन्वय साधणारी परंपरा म्हणून पाहिले जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Niranjana2024">{{cite journal |last=Niranjana |first=Tejaswini |title=Engaging with Culture and Modernity: Cultural Studies in India |journal=Critical Studies in Media Communication |volume=41 |issue=5 |year=2024 |pages=510–518 }}</ref> == ग्रामदैवत संकल्पना == ग्रामदैवत ही भारतीय लोकधर्मातील अशी संकल्पना आहे, ज्यामध्ये विशिष्ट गाव, त्याची भौगोलिक सीमा, ग्रामसमुदाय आणि स्थानिक जीवनपद्धती यांच्याशी संबंधित देवतेची सामूहिक उपासना केली जाते. ग्रामदैवत ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते आणि ग्रामसमुदायाच्या धार्मिक, सामाजिक व सांस्कृतिक जीवनात तिचे मध्यवर्ती स्थान असते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदेवता, स्थानदेवता, कुलदेवता, इष्टदेवता आणि वास्तुदेवता यांचा स्वतंत्र उल्लेख आढळतो. त्यामध्ये ग्रामदेवता ही विशिष्ट गावाच्या संरक्षणाशी आणि सामूहिक श्रद्धेशी संबंधित देवता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. ग्रामदैवताची उपासना ही वैयक्तिक उपासनेपेक्षा सामुदायिक स्वरूपाची असून ती ग्रामजीवनाशी निगडित धार्मिक परंपरांचा अविभाज्य भाग मानली जाते.<ref name="KolabaGazetteer"/> कोकण प्रदेशात ग्रामदैवत परंपरेचा संबंध स्थानिक लोकधर्म, निसर्गपूजा, ग्रामसंस्था आणि देवस्थान व्यवस्थेशी जोडलेला आहे. विविध संशोधनांनुसार ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा, ग्रामसंरक्षण, कृषीजीवन आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांचा परस्परसंबंध आढळतो.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये वार्षिक उत्सव, जत्रा, पालखी, नवसपूर्ती, महापूजा, गोंधळ, भजन, कीर्तन तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचा समावेश होतो. या परंपरांद्वारे ग्रामसमुदायाचा सामूहिक सहभाग, स्थानिक सांस्कृतिक सातत्य आणि धार्मिक ओळख यांचे जतन होत असल्याचे मानववंशशास्त्रीय अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Harper1959"/> == ग्रामदैवतांचे प्रकार == महाराष्ट्रातील लोकधार्मिक परंपरेमध्ये देवतांचे स्वरूप त्यांच्या उपासनेचा व्याप, धार्मिक कार्य आणि सामाजिक संबंध यांच्या आधारे विविध प्रकारांत वर्गीकृत केले जाते. महाराष्ट्र शासनाच्या ''कुलाबा जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये देवतांचे '''ग्रामदेवता''', '''स्थानदेवता''', '''[[कुलदेवता]]''', '''इष्टदेवता''' आणि '''वास्तुदेवता''' असे वर्गीकरण करण्यात आले असून, कोकणातील धार्मिक जीवनात या सर्व प्रकारच्या देवतांना महत्त्वाचे स्थान असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/> '''ग्रामदैवत''' ही विशिष्ट गावाची रक्षक देवता मानली जाते. ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण, कृषीसमृद्धी, रोगनिवारण आणि सामुदायिक ऐक्य यांसाठी ग्रामदैवताची उपासना केली जाते. नवीन गावाची स्थापना झाल्यानंतर ग्रामदैवताची प्रतिष्ठापना करण्याची प्रथा कोकणासह महाराष्ट्रातील अनेक भागांत प्रचलित असल्याची नोंद महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्समध्ये आढळते.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> '''स्थानदेवता''' या विशिष्ट पर्वत, डोंगर, नदी, समुद्रकिनारा, गुहा, वनक्षेत्र किंवा इतर पवित्र स्थळांशी संबंधित देवता मानल्या जातात. अशा देवस्थानांना स्थानिक तसेच प्रादेशिक महत्त्व प्राप्त झाले असून, त्यांच्या वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर भाविक सहभागी होतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/> '''कुलदेवता''' ही विशिष्ट कुळ, वंश किंवा कुटुंबाची आराध्य देवता असते, तर '''इष्टदेवता''' ही व्यक्तीने स्वतःच्या श्रद्धेनुसार स्वीकारलेली उपास्य देवता असते. '''वास्तुदेवता''' ही गृह, वास्तू किंवा निवासस्थानाशी संबंधित देवता मानली जाते. महाराष्ट्राच्या धार्मिक परंपरेमध्ये या सर्व प्रकारच्या देवतांची उपासना परस्परपूरक स्वरूपात आढळते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/> कोकणातील धार्मिक परंपरेमध्ये ग्रामदैवत, कुलदेवता आणि स्थानदेवता यांच्या उपासनेचा परस्परसंबंध विशेषत्वाने आढळतो. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाचे रक्षक दैवत मानले जात असले, तरी त्याच गावातील विविध कुळांची स्वतंत्र कुलदेवताही असतात. स्थानिक इतिहास, लोकपरंपरा आणि देवस्थानांच्या विकासातून या उपासना परंपरांचे स्वतंत्र तसेच परस्परपूरक स्वरूप विकसित झाल्याचे कोकणावरील अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Khobrekar"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha">{{cite book |title=कोकण : विविध दशा आणि दर्शने |editor=डॉ. लीला दीक्षित |language=mr }}</ref> == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक लोकधर्म, ग्रामसंस्था आणि निसर्गाशी निगडित धार्मिक श्रद्धांच्या दीर्घकालीन विकासातून घडलेली मानली जाते. कोकणातील बहुतांश गावांमध्ये ग्रामदैवत हे गावाच्या धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक जीवनाचे केंद्र मानले जाते. गावाच्या संरक्षणापासून ते वार्षिक धार्मिक उत्सव, जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक जीवनापर्यंत ग्रामदैवत परंपरेचा ग्रामजीवनाशी निकट संबंध आढळतो.<ref name="Khobrekar"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/> कोकणातील ग्रामदैवतांची उपासना स्थानिक भौगोलिक परिस्थिती, ग्रामइतिहास आणि लोकपरंपरांनुसार विकसित झाली आहे. समुद्रकिनारी, डोंगराळ भागात, नदीकाठी तसेच वनप्रदेशालगत असलेल्या गावांमध्ये ग्रामदैवतांची नावे, स्वरूप आणि धार्मिक विधी यांमध्ये वैविध्य आढळते. या परंपरांचा अभ्यास कोकणावरील विविध संशोधनग्रंथांमध्ये तसेच लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमध्ये करण्यात आला आहे.<ref name="ShilpaSamruddhaKonkan">{{cite book |last=Ghanekar |first=Pr. K. |last2=Bapat |first2=Ashutosh |title=शिल्प्स समृद्ध कोकण |language=mr }}</ref> <ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील विविध भागांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि उपासना परंपरा स्थानिक इतिहास, भौगोलिक परिस्थिती आणि ग्रामसंस्कृतीनुसार बदलत असतात. [[रवळनाथ]], [[वेतोबा]], [[भैरव]], गावदेवी, [[सातेरी]], [[वाघोबा]], [[म्हसोबा]], झोलाई, गांगेश्वर तसेच इतर अनेक स्थानिक देवतांची विविध गावांमध्ये ग्रामदैवत म्हणून उपासना केली जाते. तथापि, कोणत्याही एका देवतेचा संपूर्ण कोकण प्रदेशात समान प्रसार आढळत नाही.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ThanaGazetteer"/><ref name="Khobrekar"/><ref name="KhadikolvanBook">{{cite book |last=Gholam |first=Anant Sakharam |title=खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन |publisher=Adv. Anant Sakharam Gholam |date=13 July 2025 |url=https://www.amazon.com/dp/B0FHHWWR47 |language=mr }}</ref> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक जलस्रोत किंवा ऐतिहासिक वसाहतींशी संबंधित असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते. स्थानिक देवता, ग्रामदेवी आणि इतर ग्रामदैवतांच्या उपासनेत प्रादेशिक वैशिष्ट्ये जतन झालेली दिसतात. काही देवस्थानांचा इतिहास स्थानिक परंपरा, [[शिलालेख]], लोकआख्यायिका आणि प्रादेशिक इतिहासग्रंथांच्या साहाय्याने अभ्यासला गेला आहे.<ref name="CultImages2008"/><ref name="Mangalam1981"/><ref name="Kambale">{{cite book |last=कांबळे |first=डॉ. आर. एच. |title=ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध |language=mr }}</ref> <ref name="KhadikolvanBook"/> ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप संपूर्ण कोकणात एकसमान नसून प्रत्येक गावाच्या इतिहास, सामाजिक रचना आणि स्थानिक धार्मिक परंपरांनुसार त्यामध्ये भिन्नता आढळते. तथापि, ग्रामदैवतांभोवती विकसित झालेल्या जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक सहभाग या परंपरा कोकणातील बहुसंख्य गावांमध्ये समान स्वरूपात आढळतात.<ref name="Kale2022"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> == ग्रामदैवतांची वैशिष्ट्ये == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचे स्वरूप स्थानिक इतिहास, ग्रामसंस्था, लोकधर्म आणि निसर्गाशी असलेल्या संबंधांमुळे वैशिष्ट्यपूर्ण मानले जाते. ग्रामदैवत हे एखाद्या व्यक्ती, कुळ किंवा पंथापुरते मर्यादित नसून संपूर्ण ग्रामसमुदायाचे अधिष्ठान मानले जाते. त्यामुळे ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये सामूहिक सहभाग, ग्रामसंरक्षण आणि सामाजिक ऐक्य या घटकांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Khobrekar"/> कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेमध्ये पुरुष देवता आणि स्त्री देवता या दोन्ही परंपरा आढळतात. विविध गावांमध्ये स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि प्रादेशिक परंपरांनुसार ग्रामदैवतांचे स्वरूप, नावे आणि धार्मिक विधी बदलत असले, तरी ग्रामसंरक्षण, ग्रामकल्याण आणि सामुदायिक हित ही त्यांची मूलभूत संकल्पना समान राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="CultImages2008"/><ref name="Kale2022"/> ग्रामदैवतांची देवस्थाने प्रामुख्याने गावाच्या मध्यभागी, ग्रामसीमेवर, डोंगरपायथ्याशी, देवराईमध्ये, जलस्रोतांच्या परिसरात किंवा ऐतिहासिकदृष्ट्या महत्त्वाच्या स्थळी आढळतात. अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांच्या देवस्थानांभोवती धार्मिक, सामाजिक आणि सांस्कृतिक उपक्रम विकसित झाले असून त्यांचा स्थानिक भूगोल आणि पर्यावरणाशी निकटचा संबंध असल्याचे विविध अभ्यासांमधून दिसून येते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेमध्ये वार्षिक जत्रा, पालखी, महापूजा, नवसपूर्ती, गाऱ्हाणे, कौलप्रथा, गोंधळ, भजन, कीर्तन आणि सामुदायिक महाप्रसाद यांसारख्या धार्मिक परंपरांना महत्त्वाचे स्थान आहे. या विधींमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो आणि त्यांमुळे धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक एकात्मता व सांस्कृतिक सातत्य टिकून राहते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Fuller2004"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी [[गुरव]], पुजारी, मानकरी, देवस्थान विश्वस्त, पारंपरिक सेवेकरी आणि ग्रामस्थ यांचा परस्पर संबंध आढळतो. विविध देवस्थानांमधील धार्मिक जबाबदाऱ्या, मानपानाच्या परंपरा आणि सेवापद्धती स्थानिक रूढी, देवस्थान व्यवस्था आणि ऐतिहासिक परंपरांनुसार बदलत असतात.<ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kambale"/> मानववंशशास्त्रीय आणि लोकसंस्कृतीविषयक संशोधनांनुसार कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक श्रद्धा, लोकधर्म, सामाजिक संघटना, पर्यावरणीय जाणीव आणि सांस्कृतिक स्मृती यांचा समन्वय साधणारी परंपरा आहे. त्यामुळे ग्रामदैवतांचा अभ्यास इतिहास, मानववंशशास्त्र, लोकसाहित्य, पुरातत्त्व आणि सांस्कृतिक अभ्यास या विविध शैक्षणिक शाखांमधून केला जात आहे.<ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/><ref name="Niranjana2024"/> == ग्रामदैवत व देवराई == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा आणि '''[[कोकणातील देवराया|देवराई]]''' (पवित्र वनक्षेत्र) यांचा परस्परसंबंध अत्यंत निकटचा मानला जातो. कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवतांची देवस्थाने देवराया, नैसर्गिक वनक्षेत्रे, डोंगरउतार, झरे किंवा जलस्रोतांच्या परिसरात वसलेली आढळतात. धार्मिक श्रद्धेमुळे या पवित्र वनक्षेत्रांचे संरक्षण झाले असून त्यामुळे स्थानिक [[जैवविविधता|जैवविविधतेच्या]] संवर्धनालाही हातभार लागला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Hadap2020"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथामध्ये धार्मिक जीवनात देवता, पवित्र स्थाने, वृक्ष, नद्या आणि इतर नैसर्गिक घटक यांना विशेष पवित्रत्व प्राप्त झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धा आणि निसर्ग यांच्यातील हा संबंध महाराष्ट्रातील, विशेषतः कोकणातील, ग्रामदैवत परंपरेचे महत्त्वपूर्ण वैशिष्ट्य मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/> कोकणातील अनेक देवराया या ग्रामदैवत, ग्रामदेवी आणि इतर स्थानिक देवतांच्या अधिष्ठानाशी संबंधित आहेत. अशा देवरायांमध्ये वृक्षतोड, शिकार किंवा नैसर्गिक संसाधनांचे नुकसान करणे धार्मिकदृष्ट्या निषिद्ध मानले जात असल्यामुळे त्या परिसरांचे नैसर्गिक स्वरूप दीर्घकाळ टिकून राहिले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="KokanVividhDasha"/> धार्मिक परंपरा, देवस्थान व्यवस्था आणि लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून देवराया या केवळ उपासनेसाठीची स्थाने नसून ग्रामसमुदायाच्या सांस्कृतिक स्मृती, पर्यावरणीय जाणीव आणि सामुदायिक जबाबदारी यांचे प्रतीक असल्याचे अधोरेखित करण्यात आले आहे. ग्रामदैवतांची उपासना, वार्षिक जत्रा, नवसपूर्ती आणि सामुदायिक धार्मिक विधी यांमुळे देवरायांचे धार्मिक तसेच सामाजिक महत्त्व आजही टिकून आहे.<ref name="Fuller2004"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="Kale2022"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील]] [[संगमेश्वर तालुका|संगमेश्वर तालुक्यातील]] खडीकोळवण गावातील '''श्री देव गांगेश्वर''' देवस्थान हे स्थानिक परंपरेनुसार देवराईशी संबंधित स्वयंभू ग्रामदैवत मानले जाते. अशा स्थानिक उदाहरणांमधून ग्रामदैवत, देवराई आणि ग्रामजीवन यांचा परस्परसंबंध स्पष्ट होतो. या परंपरेचा उल्लेख प्रादेशिक इतिहासग्रंथ आणि स्थानिक संशोधनपर साहित्यात आढळतो.<ref name="KhadikolvanBook"/><ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/> == ग्रामदैवत व जत्रा == कोकणातील ग्रामदैवतांच्या उपासनेचा वार्षिक जत्रांशी अत्यंत निकटचा संबंध आहे. ग्रामदैवताच्या वार्षिक उत्सवानिमित्त आयोजित केल्या जाणाऱ्या जत्रा या धार्मिक विधी, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक परंपरांचे प्रमुख माध्यम मानल्या जातात. महाराष्ट्र शासनाच्या जिल्हा गॅझेटिअर्समध्ये अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांचा उल्लेख धार्मिक तसेच सामाजिक जीवनाचा अविभाज्य भाग म्हणून करण्यात आला आहे.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये अभिषेक, महापूजा, ध्वजारोहण, पालखी, रथोत्सव, नवसपूर्ती, महाप्रसाद, भजन, कीर्तन, गोंधळ तसेच इतर पारंपरिक धार्मिक विधींचे आयोजन केले जाते. अनेक गावांमध्ये जत्रा ही संपूर्ण ग्रामसमुदायाचा सहभाग असलेली सामुदायिक परंपरा असून, गावाबाहेर वास्तव्यास असलेले ग्रामस्थही या निमित्ताने आपल्या मूळ गावी एकत्र येतात.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> [[रत्‍नागिरी जिल्हा|रत्‍नागिरी]] आणि [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग]] जिल्ह्यांतील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये [[दशावतार (लोककला)|दशावतार]], [[काला]], कीर्तन, भजन आणि इतर पारंपरिक लोककलांचे सादरीकरण करण्याची परंपरा दीर्घकाळापासून प्रचलित आहे. महाराष्ट्र शासनाच्या ''रत्‍नागिरी जिल्हा गॅझेटिअर''मध्ये ग्रामदैवतांच्या जत्रांमध्ये कीर्तन हा पारंपरिक घटक असल्याची तसेच दशावतार लोकनाट्य आणि इतर धार्मिक कलाप्रकार जत्रांशी निगडित असल्याची नोंद आढळते.<ref name="RatnagiriGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या जत्रा या धार्मिक श्रद्धेबरोबरच सामाजिक संवाद, स्थानिक व्यापार, लोककला आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचेही केंद्र मानल्या जातात. जत्रेच्या काळात देवस्थान परिसरात पारंपरिक बाजार भरविणे, स्थानिक कारागीर व व्यापाऱ्यांचा सहभाग तसेच विविध धार्मिक आणि सांस्कृतिक कार्यक्रम आयोजित करण्याची परंपरा कोकणातील अनेक गावांमध्ये आजही टिकून आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Kale2022"/> स्थानिक इतिहास, ग्रामपरंपरा आणि धार्मिक श्रद्धा यांमुळे कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. अशा जत्रांमधून धार्मिक परंपरा, सामुदायिक सहभाग आणि स्थानिक सांस्कृतिक वारशाचे जतन होत असल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == ग्रामदैवत व लोकजीवन == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही केवळ धार्मिक उपासनेपुरती मर्यादित नसून ग्रामीण समाजजीवन, लोकपरंपरा आणि सांस्कृतिक ओळख यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवताभोवती विकसित झालेल्या धार्मिक श्रद्धा, सामाजिक रूढी, जत्रा, सामुदायिक विधी आणि लोककला यांमधून ग्रामसमुदायाचे सांस्कृतिक जीवन अभिव्यक्त होत असल्याचे महाराष्ट्र शासनाच्या गॅझेटिअर्स तसेच कोकणावरील विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="KolabaGazetteer"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत हे ग्रामजीवनाच्या सामूहिक केंद्रस्थानी मानले जाते. वार्षिक जत्रा, धार्मिक उत्सव, नवसपूर्ती, पालखी सोहळे आणि इतर सामुदायिक धार्मिक कार्यक्रम ग्रामदैवताच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडण्याची परंपरा अनेक ठिकाणी आढळते. या परंपरांमुळे ग्रामस्थांमध्ये सामाजिक ऐक्य, परस्पर सहकार्य आणि सांस्कृतिक सातत्य दृढ होत असल्याचे लोकसंस्कृतीविषयक अभ्यासांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Das2006"/> महाराष्ट्र शासनाच्या ''Maharashtra: Land and Its People'' या ग्रंथानुसार कोकणातील कृषिप्रधान समाजजीवनात ग्रामदैवतांना विशेष महत्त्व प्राप्त झाले आहे. शेती, पर्जन्य, पशुधन, ग्रामसंरक्षण आणि सामूहिक कल्याण यांसाठी विविध धार्मिक विधी ग्रामदैवतांच्या अधिष्ठानाखाली पार पाडले जातात. वार्षिक जत्रा आणि धार्मिक उत्सव हे ग्रामजीवनातील सामाजिक व सांस्कृतिक एकात्मतेचे महत्त्वपूर्ण माध्यम मानले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="RatnagiriGazetteer"/> कोकणातील लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांमध्ये ग्रामदैवतांचे स्थान महत्त्वाचे आहे. ओव्या, आख्यायिका, लोककथा, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोककलांमधून ग्रामदैवतांविषयीच्या श्रद्धा आणि स्थानिक इतिहासाचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच कोकणाच्या सांस्कृतिक स्मृती आणि लोकपरंपरेचा महत्त्वपूर्ण भाग मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरा आजही सामाजिक जीवनाशी सक्रियपणे जोडलेली आहे. स्थानिक देवस्थानांच्या माध्यमातून धार्मिक उत्सव, सामुदायिक उपक्रम आणि लोककलांचे आयोजन केले जाते. या परंपरांमुळे स्थानिक सामाजिक बांधिलकी, सांस्कृतिक सातत्य आणि ग्रामसमुदायाची सामूहिक ओळख आजही टिकून असल्याचे विविध अभ्यासग्रंथांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kambale"/><ref name="ShodhAparant"/><ref name="KhadikolvanBook"/> == सामाजिक व सांस्कृतिक महत्त्व == कोकणातील ग्रामदैवत परंपरा ही स्थानिक समाजजीवन, धार्मिक श्रद्धा आणि सांस्कृतिक सातत्य यांचा अविभाज्य भाग मानली जाते. ग्रामदैवत हे केवळ उपास्य दैवत नसून ग्रामसमुदायाच्या सामूहिक ओळखीचे, ऐतिहासिक सातत्याचे आणि सामाजिक ऐक्याचे प्रतीक मानले जाते. विविध मानववंशशास्त्रीय, लोकसंस्कृतीविषयक आणि ऐतिहासिक अभ्यासांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचा कोकणातील ग्रामीण समाजरचनेवर झालेला प्रभाव अधोरेखित करण्यात आला आहे.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Harper1959"/><ref name="Das2006"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेमुळे गावातील विविध सामाजिक घटकांमध्ये परस्पर सहकार्य आणि सामुदायिक सहभागाची भावना दृढ होत असल्याचे अभ्यासांमधून दिसून येते. वार्षिक जत्रा, पालखी सोहळे, महापूजा, नवसपूर्ती, सामुदायिक महाप्रसाद आणि इतर धार्मिक कार्यक्रमांमध्ये ग्रामस्थांचा सामूहिक सहभाग आढळतो. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही धार्मिक उपासनेबरोबरच सामाजिक एकात्मतेचे प्रभावी माध्यम मानली जाते.<ref name="Hadap2020"/><ref name="Kale2022"/><ref name="Fuller2004"/> कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेचा स्थानिक लोककला, लोकसाहित्य आणि मौखिक परंपरांशी निकट संबंध आहे. ग्रामदैवतांशी संबंधित आख्यायिका, लोककथा, ओव्या, गोंधळ, दशावतार, भजन, कीर्तन आणि इतर लोकपरंपरांमधून स्थानिक इतिहास, लोकश्रद्धा आणि सांस्कृतिक मूल्यांचे पिढ्यान्पिढ्या संवर्धन झाले आहे. त्यामुळे ग्रामदैवत परंपरा ही कोकणाच्या अमूर्त सांस्कृतिक वारशाचा महत्त्वपूर्ण घटक मानली जाते.<ref name="CultImages2008"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/><ref name="KokanVividhDasha"/> ग्रामदैवतांच्या उपासनेशी संबंधित देवराया, पवित्र स्थाने आणि पारंपरिक धार्मिक प्रथा यांमुळे स्थानिक पर्यावरण संवर्धनालाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे. धार्मिक श्रद्धेमुळे संरक्षित राहिलेल्या या स्थळांनी जैवविविधतेचे जतन तसेच स्थानिक पर्यावरणीय संतुलन टिकवून ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावली आहे.<ref name="Hadap2020"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> आधुनिक काळात सामाजिक परिवर्तन, शिक्षण, नागरीकरण आणि माहिती तंत्रज्ञानाचा प्रभाव वाढला असला, तरी कोकणातील अनेक गावांमध्ये ग्रामदैवत परंपरेचे सामाजिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व कायम आहे. ग्रामदैवतांच्या जत्रा, धार्मिक उत्सव आणि सामुदायिक उपक्रमांच्या माध्यमातून स्थानिक परंपरा, सांस्कृतिक स्मृती आणि ग्रामीण ओळख यांचे संवर्धन आजही होत असल्याचे समकालीन संशोधनांमधून स्पष्ट होते.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/> == आधुनिक परिवर्तन == आधुनिक काळात शिक्षण, नागरीकरण, दळणवळण, माहिती तंत्रज्ञान आणि सामाजिक परिवर्तन यांच्या प्रभावामुळे कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेच्या स्वरूपात काही बदल झाले असले, तरी तिचे धार्मिक आणि सांस्कृतिक महत्त्व मोठ्या प्रमाणात टिकून आहे. अनेक गावांमध्ये पारंपरिक देवस्थान व्यवस्थेबरोबरच नोंदणीकृत सार्वजनिक विश्वस्त संस्था, स्थानिक समित्या आणि ग्रामस्थ यांच्या सहभागातून देवस्थानांचे व्यवस्थापन केले जाते.<ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="Niranjana2024"/> कोकणातील अनेक ग्रामदैवतांच्या जत्रा आणि धार्मिक उत्सवांमध्ये स्थानिकांसह स्थलांतरित ग्रामस्थ, भाविक आणि पर्यटक यांचाही सहभाग वाढला आहे. यामुळे धार्मिक परंपरांबरोबरच स्थानिक लोककला, पारंपरिक हस्तकला आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेलाही चालना मिळाल्याचे विविध अभ्यासांमध्ये नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="Kale2022"/><ref name="MaharashtraLandPeople"/><ref name="ShilpaSamruddhaKonkan"/> देवराया, पारंपरिक देवस्थाने आणि ग्रामदैवतांशी संबंधित सांस्कृतिक वारशाच्या संवर्धनाबाबतही अलीकडील काळात जागरूकता वाढली आहे. ग्रामस्थ, स्थानिक संस्था आणि विविध संशोधक यांच्या माध्यमातून देवराया, प्राचीन देवस्थाने, लोकपरंपरा आणि मौखिक इतिहास यांच्या दस्तऐवजीकरण व संवर्धनाचे प्रयत्न करण्यात येत आहेत.<ref name="Hadap2020"/><ref name="KokanVividhDasha"/><ref name="Kambale"/> डिजिटल माध्यमे, सामाजिक माध्यमे आणि मुक्त ज्ञानप्रकल्पांच्या माध्यमातून कोकणातील ग्रामदैवत परंपरेविषयीची माहिती अधिक व्यापक स्तरावर उपलब्ध होत आहे. संशोधन, छायाचित्रण, डिजिटल दस्तऐवजीकरण आणि विश्वकोशीय लेखन यांच्या साहाय्याने या परंपरेचे ऐतिहासिक, सांस्कृतिक आणि लोकधार्मिक महत्त्व नव्या पिढीपर्यंत पोहोचविण्याचे प्रयत्न सुरू आहेत.<ref name="Niranjana2024"/><ref name="Kale2022"/> == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Ravalnath murti, temple near Oros budruk, Sindhudurg, Maharashtra.jpg|रवळनाथ ग्रामदैवताची मूर्ती, सिंधुदुर्ग File:काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी, लक्ष्मीदेवी एकत्रित गाभारा.jpg|काळम्मादेवी, सरस्वतीदेवी व लक्ष्मीदेवी यांचा गाभारा File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:Gangeshwar Temple.jpg|श्री देव गांगेश्वर मंदिर File:Palanquin of Village Dities - Shimagotsav in Konkan.jpg|शिमगोत्सवातील ग्रामदैवतांची पालखी File:कुलाचार.jpg|ग्रामदैवताशी संबंधित कुलाचार File:Devi Bhadrakali.JPG|भद्रकाली देवी File:देवता .jpg|स्थानिक ग्रामदेवतेची प्रतिमा File:Tlr.jpg|देवी आत्राळ,ग्रामदैवताशी धार्मिक परंपरा File:Sculpture of the Deity at Sanganateshwar Temple.jpg|स्थानिक देवतेची शिल्पप्रतिमा </gallery> == अधिक वाचन == * घाणेकर, प्र. के.; बापट, आशुतोष. ''शिल्प्स समृद्ध कोकण''. * दीक्षित, लीला (संपा.). ''कोकण : विविध दशा आणि दर्शने''. * कांबळे, डॉ. आर. एच. ''ऐतिहासिक शोध निबंध : प्राचीन व अर्वाचीन काळ, स्थळ आणि व्यक्ती विचारांचा वेध''. * Khobrekar, V. G. ''Konkan: From the Earliest to 1818 A.D.'' * शिरगावकर, अण्णा. ''शोध अपरांतांचा''. * Gholam, Anant Sakharam. ''खडीकोळवण : सांस्कृतिक, ऐतिहासिक आणि ग्रामीण जीवन''. 2025. == बाह्य दुवे == * [https://marathivishwakosh.org/ मराठी विश्वकोश] * [https://gazetteers.maharashtra.gov.in/ महाराष्ट्र राज्य गॅझेटिअर] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:कोकण]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:लोकधर्म]] [[वर्ग:लोकसंस्कृती]] [[वर्ग:हिंदू देवता]] 9mdvutbispzpbh73axt9nl5m6f99ll6 0 382363 2699576 2026-08-06T13:09:46Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थाना... 2699576 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|HUN}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमेनीया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] esu4qdxb2ybn4v63vzsznmoxwg9vcbw 2699577 2699576 2026-08-06T13:12:17Z Ganesh591 62733 2699577 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] rdr19v73zdry1ngirlv9x0ed7rbwicf 2699592 2699577 2026-08-06T13:29:20Z Ganesh591 62733 2699592 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] trd10pas3qjih7y43zbfatucys9t3zm 2699600 2699592 2026-08-06T14:02:28Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699600 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ===खेळाडू=== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:हंगेरीमधील क्रिकेट]] 3pvln2u2cxopbvl12fj0gjnljv8zfnc 2699705 2699600 2026-08-06T17:42:46Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699705 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +२.५५९ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|ROM}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७३९ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.५९६ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LUX}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −३.०१७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:हंगेरीमधील क्रिकेट]] 44qufa6vgz4p3vbi20k8ksyl6nzlzp0 2699708 2699705 2026-08-06T17:50:35Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699708 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +२.५५९ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|ROM}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७३९ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.५९६ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LUX}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −३.०१७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १२८/९ (२० षटके) | runs1 = शांतनू वशिष्ठ ३६ (३७) | wickets1 = उमैर तारिक २/१८ (२ षटके) | score2 = १२९/३ (१३.५ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ७४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = लुका पेट्रे २/३३ (३.५ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495654.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = रोमानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = ९३ (१४.५ षटके) | runs1 = मॅथ्यू एन्सवर्थ २७ (३१) | wickets1 = मनमीत कोली ५/१२ (३.५ षटके) | score2 = ९४/० (८ षटके) | runs2 = एड्रियन निकोलस लास्कू ५८[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = | result = रोमानियाने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495655.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) | motm = मनमीत कोली (रोमानिया) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मनमीत कोलीने ५/१२ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १४८/८ (२० षटके) | runs1 = विनोथ रवींद्रन २७ (३१)<br>मुहम्मद उस्मान २७ (१५) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२१ (४ षटके) | score2 = ७८ (१५.१ षटके) | runs2 = विक्रम विज १४ (२५) | wickets2 = मुहम्मद सकलैन ५/८ (३.१ षटके) | result = हंगेरीने ७० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495656.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = अजय जैस्वाल (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = मुहम्मद सकलैन (हंगेरी) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद सकलैनने ५/८ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १७८/६ (२० षटके) | runs1 = वासू सैनी ६४ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२४ (४ षटके) | score2 = १३३ (१९.५ षटके) | runs2 = विक्रम विज ४८ (३७) | wickets2 = वासू सैनी ५/१७ (३.५ षटके) | result = रोमानियाने ४५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495657.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = वासू सैनी (रोमानिया) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = वासू सैनीने ५/१७ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६८/९ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ५६ (४६) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१७ (४ षटके) | score2 = १६९/६ (१८ षटके) | runs2 = अमर नईम ६६ (४४) | wickets2 = अब्बास गनी ३/३० (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495658.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = करणबीर सिंग (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = २४५/७ (२० षटके) | runs1 = करणबीर सिंग ५५ (२३) | wickets1 = शमीक वत्स ३/५४ (३ षटके) | score2 = १७९/५ (२० षटके) | runs2 = शिव करण गिल ६७[[नाबाद|*]] (५६) | wickets2 = आकिब इक्बाल १/१५ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495659.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = शुभ नवज्योत आनंद (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:हंगेरीमधील क्रिकेट]] 9vn3k1usrpkbszrvheh5wb666awgd5k 2699711 2699708 2026-08-06T17:54:43Z Ganesh591 62733 /* साखळी सामने */ 2699711 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +२.५५९ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|ROM}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७३९ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.५९६ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LUX}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −३.०१७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १२८/९ (२० षटके) | runs1 = शांतनू वशिष्ठ ३६ (३७) | wickets1 = उमैर तारिक २/१८ (२ षटके) | score2 = १२९/३ (१३.५ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ७४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = लुका पेट्रे २/३३ (३.५ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495654.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = रोमानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = ९३ (१४.५ षटके) | runs1 = मॅथ्यू एन्सवर्थ २७ (३१) | wickets1 = मनमीत कोली ५/१२ (३.५ षटके) | score2 = ९४/० (८ षटके) | runs2 = एड्रियन निकोलस लास्कू ५८[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = | result = रोमानियाने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495655.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) | motm = मनमीत कोली (रोमानिया) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मनमीत कोलीने ५/१२ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १४८/८ (२० षटके) | runs1 = विनोथ रवींद्रन २७ (३१)<br>मुहम्मद उस्मान २७ (१५) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२१ (४ षटके) | score2 = ७८ (१५.१ षटके) | runs2 = विक्रम विज १४ (२५) | wickets2 = मुहम्मद सकलैन ५/८ (३.१ षटके) | result = हंगेरीने ७० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495656.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = अजय जैस्वाल (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = मुहम्मद सकलैन (हंगेरी) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद सकलैनने ५/८ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १७८/६ (२० षटके) | runs1 = वासू सैनी ६४ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२४ (४ षटके) | score2 = १३३ (१९.५ षटके) | runs2 = विक्रम विज ४८ (३७) | wickets2 = वासू सैनी ५/१७ (३.५ षटके) | result = रोमानियाने ४५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495657.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = वासू सैनी (रोमानिया) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = वासू सैनीने ५/१७ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६८/९ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ५६ (४६) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१७ (४ षटके) | score2 = १६९/६ (१८ षटके) | runs2 = अमर नईम ६६ (४४) | wickets2 = अब्बास गनी ३/३० (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495658.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = करणबीर सिंग (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = २४५/७ (२० षटके) | runs1 = करणबीर सिंग ५५ (२३) | wickets1 = शमीक वत्स ३/५४ (३ षटके) | score2 = १७९/५ (२० षटके) | runs2 = शिव करण गिल ६७[[नाबाद|*]] (५६) | wickets2 = आकिब इक्बाल १/१५ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495659.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = शुभ नवज्योत आनंद (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==तिसऱ्या स्थानाचा सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १८२/७ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ६६ (४६)<br>विनोथ रवींद्रन ६६ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ४/३८ (४ षटके) | score2 = १४५/९ (२० षटके) | runs2 = गिरीश वेंकटेश्वरन ३७* (२७) | wickets2 = अभितेश प्रशार २/१४ (३ षटके)<br>मुहम्मद बुरहान २/१६ (४ षटके) | result = हंगेरीने ३७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495660.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = जेम्स लॉइड (हंगेरी), स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = अब्बास गनी (हंगेरी) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रॉबर्ट एन्सवर्थने (हंगेरी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:हंगेरीमधील क्रिकेट]] 4oplk2zb18mc7x2hvvxhf2riavzhfi2 2699712 2699711 2026-08-06T17:58:03Z Ganesh591 62733 /* संदर्भ */ 2699712 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +२.५५९ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|ROM}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७३९ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.५९६ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LUX}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −३.०१७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १२८/९ (२० षटके) | runs1 = शांतनू वशिष्ठ ३६ (३७) | wickets1 = उमैर तारिक २/१८ (२ षटके) | score2 = १२९/३ (१३.५ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ७४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = लुका पेट्रे २/३३ (३.५ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495654.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = रोमानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = ९३ (१४.५ षटके) | runs1 = मॅथ्यू एन्सवर्थ २७ (३१) | wickets1 = मनमीत कोली ५/१२ (३.५ षटके) | score2 = ९४/० (८ षटके) | runs2 = एड्रियन निकोलस लास्कू ५८[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = | result = रोमानियाने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495655.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) | motm = मनमीत कोली (रोमानिया) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मनमीत कोलीने ५/१२ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १४८/८ (२० षटके) | runs1 = विनोथ रवींद्रन २७ (३१)<br>मुहम्मद उस्मान २७ (१५) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२१ (४ षटके) | score2 = ७८ (१५.१ षटके) | runs2 = विक्रम विज १४ (२५) | wickets2 = मुहम्मद सकलैन ५/८ (३.१ षटके) | result = हंगेरीने ७० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495656.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = अजय जैस्वाल (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = मुहम्मद सकलैन (हंगेरी) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद सकलैनने ५/८ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १७८/६ (२० षटके) | runs1 = वासू सैनी ६४ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२४ (४ षटके) | score2 = १३३ (१९.५ षटके) | runs2 = विक्रम विज ४८ (३७) | wickets2 = वासू सैनी ५/१७ (३.५ षटके) | result = रोमानियाने ४५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495657.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = वासू सैनी (रोमानिया) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = वासू सैनीने ५/१७ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६८/९ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ५६ (४६) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१७ (४ षटके) | score2 = १६९/६ (१८ षटके) | runs2 = अमर नईम ६६ (४४) | wickets2 = अब्बास गनी ३/३० (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495658.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = करणबीर सिंग (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = २४५/७ (२० षटके) | runs1 = करणबीर सिंग ५५ (२३) | wickets1 = शमीक वत्स ३/५४ (३ षटके) | score2 = १७९/५ (२० षटके) | runs2 = शिव करण गिल ६७[[नाबाद|*]] (५६) | wickets2 = आकिब इक्बाल १/१५ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495659.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = शुभ नवज्योत आनंद (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==तिसऱ्या स्थानाचा सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १८२/७ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ६६ (४६)<br>विनोथ रवींद्रन ६६ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ४/३८ (४ षटके) | score2 = १४५/९ (२० षटके) | runs2 = गिरीश वेंकटेश्वरन ३७* (२७) | wickets2 = अभितेश प्रशार २/१४ (३ षटके)<br>मुहम्मद बुरहान २/१६ (४ षटके) | result = हंगेरीने ३७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495660.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = जेम्स लॉइड (हंगेरी), स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = अब्बास गनी (हंगेरी) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रॉबर्ट एन्सवर्थने (हंगेरी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = २७ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = १८२/३ (१६ षटके) | runs1 = करणबीर सिंग ११०[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = वासू सैनी १/३१ (४ षटके) | score2 = फलंदाजी केली नाही | runs2 = | wickets2 = | result = सामन्याचा निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495661.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = | motm = | toss = रोमानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे रोमानियाचा डाव सुरू होऊ शकला नाही. | notes = साखळी गुणतालिकेत अव्वल स्थान मिळवल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचा विजेता घोषित करण्यात आले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:हंगेरीमधील क्रिकेट]] a4ttax2b9pqms89b9iygy0723bpnzc4 2699713 2699712 2026-08-06T18:00:04Z Ganesh591 62733 /* बाह्य दुवे */ 2699713 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बुडापेस्ट चषक | image = | caption = | administrator = हंगेरी क्रिकेट असोसिएशन | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|हंगेरी}} | fromdate = २५ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runners-up = {{cr|ROM}} | participants = ४ | matches = ८ | most runs = {{cricon|AUT}} करणबीर सिंग (२४७)<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 |title=Budapest Cup, 2025 |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> | most wickets = {{cricon|LUX}} मिलाद मोमंद (१०)<ref name="cricbuzz" /> | previous_year = २०२३ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बुडापेस्ट चषक''' ही जुलै २०२५ मध्ये हंगेरीमध्ये आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती. स्पर्धेतील आठ सामने २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट येथे खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz" /> यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[रोमानिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमानिया]] आणि [[लक्झेंबर्ग राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लक्झेंबर्ग]] या चार संघांनी स्पर्धेत भाग घेतला.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025/points-table |title=Budapest Cup, 2025 Points Table |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> साखळी फेरीत ऑस्ट्रिया पहिल्या, तर रोमानिया दुसऱ्या स्थानावर राहिल्यामुळे दोन्ही संघ अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरले. पावसामुळे अंतिम सामन्याचा निकाल लागू शकला नाही. साखळी गुणतालिकेत अव्वल राहिल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचे विजेते घोषित करण्यात आले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/22011/game/1495661/austria-vs-romania-final-budapest-cup-2025 |title=Austria v Romania, Budapest Cup 2025 final |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|HUN}}<ref name="budapest-squads">{{cite web |url=https://www.cricketworld.com/ecn-budapest-cup-t20i-2025-teams-player-squads-fixtures-schedule-and-all-you-need-to-know/104384.htm |title=ECN Budapest Cup T20I 2025 - Teams, Player Squads, Fixtures, Schedule and All you need to know |work=Cricket World |date=२४ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LUX}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|ROM}}<ref name="budapest-squads" /> ! {{cr|AUT}}<ref name="budapest-squads" /> |- | valign="top" | * विनोथ रवींद्रन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128809/hun-vs-rom-2nd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Romania, 2nd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * उस्मान मुहम्मद * जहीर सफी * झीशान कुकिखेल * अब्बास गनी * अभितेश प्रशार * अली नवाझ * जेरेमी पोलारुथू * मॅथ्यू एन्सवर्थ * रॉबी एन्सवर्थ * अमल जेकब * इब्रार अहमद * मुहम्मद बुरहान * मुहम्मद सकलैन * सादत सईद * संदीप मोहनदास | valign="top" | * शिव करण गिल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-lux-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128820/hun-vs-lux-3rd-match-budapest-cup-2025 |title=Hungary vs Luxembourg, 3rd Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अद्विथ मानेपल्ली ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-lux-squads" /> * अमित हलभावी * टिमोथी बार्कर * विवेक दीक्षित * गिरीश वेंकटेश्वरन * मयंक नागायच * विक्रम विज * अनूप ओर्सू * अंकुश नंदा * कमल सौखिया * मिलाद मोमंद * सरीर शाह * शमीक वत्स | valign="top" | * वासू सैनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="hun-rom-squads" /> * राजेंद्र पिसाळ ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="hun-rom-squads" /> * अविष्का इरोशन * रमेश सतीसन * शिवकुमार पेरियालवार * एड्रियन लास्कू * मुहम्मद मोइझ * तरनजीत सिंग * एमडी अरियान * अली हुसेन * लुका पेट्रे * मनमीत कोली * शांतनू वशिष्ठ | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]])<ref name="aut-rom-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/128798/aut-vs-rom-1st-match-budapest-cup-2025 |title=Austria vs Romania, 1st Match, Budapest Cup, 2025 - Squads |work=क्रिकबझ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> * अमर नईम ([[यष्टिरक्षक]])<ref name="aut-rom-squads" /> * बसीर खान * हामिद सफी * इम्रान आसिफ * जानन घेलझाई * झेशान आरिफ * बिलाल झलमई * करणबीर सिंग * मन्सूर सफी * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * उमैर तारिक * झियाउर्रहमान शिनवारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +२.५५९ || rowspan="2" | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|ROM}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७३९ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.५९६ || rowspan="2" | [[#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LUX}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −३.०१७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/budapest-cup-2025-1495649/points-table-standings |title=Budapest Cup 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १२८/९ (२० षटके) | runs1 = शांतनू वशिष्ठ ३६ (३७) | wickets1 = उमैर तारिक २/१८ (२ षटके) | score2 = १२९/३ (१३.५ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ७४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = लुका पेट्रे २/३३ (३.५ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495654.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = रोमानियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = ९३ (१४.५ षटके) | runs1 = मॅथ्यू एन्सवर्थ २७ (३१) | wickets1 = मनमीत कोली ५/१२ (३.५ षटके) | score2 = ९४/० (८ षटके) | runs2 = एड्रियन निकोलस लास्कू ५८[[नाबाद|*]] (३०) | wickets2 = | result = रोमानियाने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495655.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) | motm = मनमीत कोली (रोमानिया) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मनमीत कोलीने ५/१२ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १४८/८ (२० षटके) | runs1 = विनोथ रवींद्रन २७ (३१)<br>मुहम्मद उस्मान २७ (१५) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२१ (४ षटके) | score2 = ७८ (१५.१ षटके) | runs2 = विक्रम विज १४ (२५) | wickets2 = मुहम्मद सकलैन ५/८ (३.१ षटके) | result = हंगेरीने ७० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495656.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = अजय जैस्वाल (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = मुहम्मद सकलैन (हंगेरी) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद सकलैनने ५/८ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १७८/६ (२० षटके) | runs1 = वासू सैनी ६४ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ३/२४ (४ षटके) | score2 = १३३ (१९.५ षटके) | runs2 = विक्रम विज ४८ (३७) | wickets2 = वासू सैनी ५/१७ (३.५ षटके) | result = रोमानियाने ४५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495657.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि जेम्स लॉइड (हंगेरी) | motm = वासू सैनी (रोमानिया) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = वासू सैनीने ५/१७ अशी [[पंचबळी]] कामगिरी केली. }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६८/९ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ५६ (४६) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१७ (४ षटके) | score2 = १६९/६ (१८ षटके) | runs2 = अमर नईम ६६ (४४) | wickets2 = अब्बास गनी ३/३० (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495658.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = करणबीर सिंग (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = २४५/७ (२० षटके) | runs1 = करणबीर सिंग ५५ (२३) | wickets1 = शमीक वत्स ३/५४ (३ षटके) | score2 = १७९/५ (२० षटके) | runs2 = शिव करण गिल ६७[[नाबाद|*]] (५६) | wickets2 = आकिब इक्बाल १/१५ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495659.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = शुभ नवज्योत आनंद (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==तिसऱ्या स्थानाचा सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|LUX}} | score1 = १८२/७ (२० षटके) | runs1 = अब्बास गनी ६६ (४६)<br>विनोथ रवींद्रन ६६ (४६) | wickets1 = मिलाद मोमंद ४/३८ (४ षटके) | score2 = १४५/९ (२० षटके) | runs2 = गिरीश वेंकटेश्वरन ३७* (२७) | wickets2 = अभितेश प्रशार २/१४ (३ षटके)<br>मुहम्मद बुरहान २/१६ (४ षटके) | result = हंगेरीने ३७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495660.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = जेम्स लॉइड (हंगेरी), स्टीव्ह अँथनी (हंगेरी) आणि ग्योर्गी ताकाच (हंगेरी) | motm = अब्बास गनी (हंगेरी) | toss = लक्झेंबर्गने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रॉबर्ट एन्सवर्थने (हंगेरी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = २७ जुलै २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = १८२/३ (१६ षटके) | runs1 = करणबीर सिंग ११०[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = वासू सैनी १/३१ (४ षटके) | score2 = फलंदाजी केली नाही | runs2 = | wickets2 = | result = सामन्याचा निकाल लागला नाही | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1495661.html धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सोद्लिगेट | umpires = धीरज गायकवाड (भारत) आणि शुभ नवज्योत आनंद (हंगेरी) | motm = | toss = रोमानियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे रोमानियाचा डाव सुरू होऊ शकला नाही. | notes = साखळी गुणतालिकेत अव्वल स्थान मिळवल्यामुळे ऑस्ट्रियाला स्पर्धेचा विजेता घोषित करण्यात आले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10498/budapest-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.espn.com/cricket/series/22011 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बुडापेस्ट चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:हंगेरीमधील क्रिकेट]] 7hzcdqg5wdvclalqakrsducwi0tz8f3 0 382364 2699578 2026-08-06T13:15:35Z अभय नातू 206 नामभेद 2699578 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२०२५ बल्गेरिया महिला चौरंगी मालिका]] gl11e4o048xhyhckt6b1zd3bngbkqsk 0 382365 2699580 2026-08-06T13:17:45Z अभय नातू 206 नामभेद 2699580 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत]] styxvoms6caho8vk6yn79dtkjvqfzh0 0 382366 2699581 2026-08-06T13:19:25Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699581 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२०२५ रवांडा तिरंगी मालिका]] h24x4enq21qwralfnx6c6al50zsn4fn 0 382367 2699590 2026-08-06T13:26:13Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट शुरपाल | पदवी = | चित्र = Indian Kanauj triangle map.svg | चित्र_शीर्षक = शेजारी राष्ट्रांसह पाल साम्राज्य | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र... 2699590 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट शुरपाल | पदवी = | चित्र = Indian Kanauj triangle map.svg | चित्र_शीर्षक = शेजारी राष्ट्रांसह पाल साम्राज्य | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८५४]] - [[इ.स. ८६६]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८५४]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = शुरपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[महेंद्रपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा गोपाल]] | वडील = [[देवपाल]] | आई = महता देवी | पत्नी = माणिक्यदेवी | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा गोपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''शुरपाल पहिला''' (सुरपाल असेही लिहिले जाते) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल साम्राज्याचा ९व्या शतकातील शासक होता. तो पाचवा पाल सम्राट होता. त्याने किमान १२ वर्षे राज्य केले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] jsas5u6z4w8p26rv5cvn488yw2eba58 0 382368 2699596 2026-08-06T13:44:15Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स.... 2699596 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८६६]] - [[इ.स. ८७०]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८६६]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = गोपाल दुसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला शुरपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[पहिला विग्रहपाल]] | वडील = [[पहिला शुरपाल]] | आई = माणिक्यदेवी | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''गोपाल दुसरा''' (राज्यकाळ  ८६६-८७०) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल - बिहार प्रदेशातील पाल राजा [[पहिला शुरपाल]]चा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशातील किमान चार वर्षे राज्य करणारा सहावा शासक होता. या राजाचे अस्तित्व १९९५ मध्ये उघडकीस आले, जेव्हा इतिहासकार गौरीश्वर भट्टाचार्य यांनी लॉस एंजेलिस काउंटी म्युझियम ऑफ आर्टमध्ये एका पूर्वी अज्ञात असलेल्या पाल राजाचे दोन ताम्रपट शिलालेख शोधले, जे एका खाजगी संग्राहकाने स्वच्छतेसाठी तिथे पाठवले होते. या राजाला गोपाल दुसरा असे नाव देण्यात आले; परिणामी, विद्यमान गोपाल दुसरा आणि गोपाल तिसरा यांना अनुक्रमे गोपाल तिसरा आणि गोपाल चौथा असे पुन्हा नाव देण्यात आले. या दोन शिलालेखांच्या मजकुराचे संपादन नंतर २००९ मध्ये रयोसुके फुरुई यांनी केले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 2w07rhar8pf26ep09h4cpvp4nb4o23j 3 382369 2699597 2026-08-06T13:58:29Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699597 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=नक्ष बादल देशमुख}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १९:२८, ६ ऑगस्ट २०२६ (IST) 0fnluzsuwf49zmvg7uwl9iztlgfeaoa 0 382370 2699599 2026-08-06T14:02:23Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. ८... 2699599 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८७०]] - [[इ.स. ८७१]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८७०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = विग्रहपाल पहिला | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा गोपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[नारायणपाल]] | वडील = [[जयपाल]] | आई = | पत्नी = लज्जादेवी (चेदीची राजकुमारी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[नारायणपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''विग्रहपाल''' (राज्यकाळ  ८७०-८७१) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल वंशाचा शासक होता. तो सहावा पाल सम्राट होता. त्याने थोड्या काळासाठी राज्य केले आणि त्यानंतर तो संन्यासी झाला. विग्रहपाल हा [[धर्मपाल]]चा धाकटा भाऊ [[वकपाल]] याचा नातू आणि [[जयपाल]]चा मुलगा होता. त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा नारायणपाल गादीवर आला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 1m1qw23tcrd1c4b1qata10km9dul8j5 0 382371 2699601 2026-08-06T14:03:05Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699601 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पहिला शुरपाल]] d0uri18p7dk72f13rqa6bp3z2x4d5ld 0 382372 2699602 2026-08-06T14:03:19Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699602 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[पहिला शुरपाल]] d0uri18p7dk72f13rqa6bp3z2x4d5ld 0 382373 2699603 2026-08-06T14:12:39Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नारायणपाल | पदवी = | चित्र = Badal Pillar Inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = नारायणपालाचा बादल स्तंभावरील शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्... 2699603 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नारायणपाल | पदवी = | चित्र = Badal Pillar Inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = नारायणपालाचा बादल स्तंभावरील शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८७१]] - [[इ.स. ९२५]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८७१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नारायणपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[राज्यपाल]] | वडील = [[पहिला विग्रहपाल]] | आई = लज्जादेवी | पत्नी = महाराणी मम्मा (गोविंदराजची मुलगी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[राज्यपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नारायणपाल''' (राज्यकाळ ८७१-९२५) हा भारतीय उपखंडातील पूर्वेकडील प्रदेशांचा, प्रामुख्याने बंगाल आणि बिहार प्रदेशांचा, पाल साम्राज्याचा सातवा सम्राट होता. तो [[पहिला विग्रहपाल]] याचा त्याची पत्नी कलचुरी राजकुमारी लज्जादेवी यांच्यापासून झालेला मुलगा होता, जिची ओळख ओ.पी. वर्मा यांनी कोकल्ला प्रथम याची संभाव्य मुलगी म्हणून केली आहे. नंतर नारायणपालाच्या नंतर त्याचा मुलगा [[राज्यपाल]] गादीवर आला. पाल राजवंशाच्या आधी बंगालमध्ये [[शैव धर्म]]ची मुळे रुजली होती, परंतु त्याच राजवंशाच्या काळात ब्राह्मण मंत्र्यांनी आपला प्रभाव वाढवला आणि [[बौद्ध धर्म]]वर हिंदू धर्माची स्थापना केली. विशेषतः नारायणपालाच्या कारकिर्दीत, बंगालच्या लोकांच्या मनावर शैव धर्माने व्यापक पकड मिळवली. या प्रदेशात बौद्ध धर्माचा प्रसार कमी झाला आणि तो हळूहळू शैव धर्मात विलीन झाला . [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] bjc8hap672ydcuxyhqs9m015b7klmqu 2699604 2699603 2026-08-06T14:14:11Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699604 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नारायणपाल | पदवी = | चित्र = Badal Pillar Inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = नारायणपालाचा बादल स्तंभावरील शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८७१]] - [[इ.स. ९२५]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८७१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नारायणपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा राज्यपाल]] | वडील = [[पहिला विग्रहपाल]] | आई = लज्जादेवी | पत्नी = महाराणी मम्मा (गोविंदराजची मुलगी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा राज्यपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नारायणपाल''' (राज्यकाळ ८७१-९२५) हा भारतीय उपखंडातील पूर्वेकडील प्रदेशांचा, प्रामुख्याने बंगाल आणि बिहार प्रदेशांचा, पाल साम्राज्याचा सातवा सम्राट होता. तो [[पहिला विग्रहपाल]] याचा त्याची पत्नी कलचुरी राजकुमारी लज्जादेवी यांच्यापासून झालेला मुलगा होता, जिची ओळख ओ.पी. वर्मा यांनी कोकल्ला प्रथम याची संभाव्य मुलगी म्हणून केली आहे. नंतर नारायणपालाच्या नंतर त्याचा मुलगा [[दुसरा राज्यपाल]] गादीवर आला. पाल राजवंशाच्या आधी बंगालमध्ये [[शैव धर्म]]ची मुळे रुजली होती, परंतु त्याच राजवंशाच्या काळात ब्राह्मण मंत्र्यांनी आपला प्रभाव वाढवला आणि [[बौद्ध धर्म]]वर हिंदू धर्माची स्थापना केली. विशेषतः नारायणपालाच्या कारकिर्दीत, बंगालच्या लोकांच्या मनावर शैव धर्माने व्यापक पकड मिळवली. या प्रदेशात बौद्ध धर्माचा प्रसार कमी झाला आणि तो हळूहळू शैव धर्मात विलीन झाला . [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] t383ololx9d4reu11ngxdmuix2d2ivq 2699605 2699604 2026-08-06T14:14:52Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699605 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नारायणपाल | पदवी = | चित्र = Badal Pillar Inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = नारायणपालाचा बादल स्तंभावरील शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८७१]] - [[इ.स. ९२५]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८७१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नारायणपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा राज्यपाल]] | वडील = [[पहिला विग्रहपाल]] | आई = लज्जादेवी | पत्नी = महाराणी मम्मा (गोविंदराजची मुलगी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा राज्यपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नारायणपाल''' (राज्यकाळ ८७१-९२५) हा भारतीय उपखंडातील पूर्वेकडील प्रदेशांचा, प्रामुख्याने बंगाल आणि बिहार प्रदेशांचा, पाल साम्राज्याचा सातवा सम्राट होता. तो [[पहिला विग्रहपाल]] याचा त्याची पत्नी कलचुरी राजकुमारी लज्जादेवी यांच्यापासून झालेला मुलगा होता, जिची ओळख ओ.पी. वर्मा यांनी कोकल्ला प्रथम याची संभाव्य मुलगी म्हणून केली आहे. नंतर नारायणपालाच्या नंतर त्याचा मुलगा [[दुसरा राज्यपाल]] गादीवर आला. पाल राजवंशाच्या आधी बंगालमध्ये [[शैव पंथ|शैव धर्म]] ची मुळे रुजली होती, परंतु त्याच राजवंशाच्या काळात ब्राह्मण मंत्र्यांनी आपला प्रभाव वाढवला आणि [[बौद्ध धर्म]] वर हिंदू धर्माची स्थापना केली. विशेषतः नारायणपालाच्या कारकिर्दीत, बंगालच्या लोकांच्या मनावर शैव धर्माने व्यापक पकड मिळवली. या प्रदेशात बौद्ध धर्माचा प्रसार कमी झाला आणि तो हळूहळू शैव धर्मात विलीन झाला . [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] ncp68nhkfexlhn16wfrobj2kswv3dpu 2699607 2699605 2026-08-06T14:15:25Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699607 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नारायणपाल | पदवी = | चित्र = Badal Pillar Inscription.jpg | चित्र_शीर्षक = नारायणपालाचा बादल स्तंभावरील शिलालेख. | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ८७१]] - [[इ.स. ९२५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ८७१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नारायणपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[पहिला विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा राज्यपाल]] | वडील = [[पहिला विग्रहपाल]] | आई = लज्जादेवी | पत्नी = महाराणी मम्मा (गोविंदराजची मुलगी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा राज्यपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नारायणपाल''' (राज्यकाळ ८७१-९२५) हा भारतीय उपखंडातील पूर्वेकडील प्रदेशांचा, प्रामुख्याने बंगाल आणि बिहार प्रदेशांचा, पाल साम्राज्याचा सातवा सम्राट होता. तो [[पहिला विग्रहपाल]] याचा त्याची पत्नी कलचुरी राजकुमारी लज्जादेवी यांच्यापासून झालेला मुलगा होता, जिची ओळख ओ.पी. वर्मा यांनी कोकल्ला प्रथम याची संभाव्य मुलगी म्हणून केली आहे. नंतर नारायणपालाच्या नंतर त्याचा मुलगा [[दुसरा राज्यपाल]] गादीवर आला. पाल राजवंशाच्या आधी बंगालमध्ये [[शैव पंथ|शैव धर्म]] ची मुळे रुजली होती, परंतु त्याच राजवंशाच्या काळात ब्राह्मण मंत्र्यांनी आपला प्रभाव वाढवला आणि [[बौद्ध धर्म]] वर हिंदू धर्माची स्थापना केली. विशेषतः नारायणपालाच्या कारकिर्दीत, बंगालच्या लोकांच्या मनावर शैव धर्माने व्यापक पकड मिळवली. या प्रदेशात बौद्ध धर्माचा प्रसार कमी झाला आणि तो हळूहळू शैव धर्मात विलीन झाला . [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] r62oyvzxw5fiykbvf3kea0h9l3tlq5z 0 382374 2699610 2026-08-06T14:22:32Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट राज्यपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [... 2699610 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट राज्यपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ९२५]] - [[इ.स. ९६२]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ९२५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = राज्यपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[नारायणपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा गोपाल]] | वडील = [[नारायणपाल|सम्राट नारायणपाल]] | आई = महाराणी मम्मा | पत्नी = भाग्यदेवी ([[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा गोपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = }} '''राज्यपाल''' (राज्यकाळ ९२५-९६२) हा पाल वंशाचा आठवा सम्राट होता. तो त्याचे वडील [[नारायणपाल]] यांच्यानंतर गादीवर आला. त्याने ३२ वर्षे राज्य केले. भरत कला भवन शिलालेख त्याच्या राज्याभिषेकाच्या दुसऱ्या वर्षातील आहे. त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[तिसरा गोपाल]] गादीवर आला. [[File:Balarama BM OA 1986.4-16.1.jpg|thumb|center|विष्णूच्या अवतारांपैकी एक असलेल्या बलरामाची उभी मूर्ती. राज्यपालाच्या राज्याभिषेकाच्या १४ व्या वर्षातील एका शिलालेखावरून घेतलेली.]] [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7j8q5np7mzt6u0ble1ecmaq3frzei9v 2699612 2699610 2026-08-06T14:26:52Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[दुसरा राज्यपाल]] वरुन [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2699610 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट राज्यपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ९२५]] - [[इ.स. ९६२]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ९२५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = राज्यपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[नारायणपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा गोपाल]] | वडील = [[नारायणपाल|सम्राट नारायणपाल]] | आई = महाराणी मम्मा | पत्नी = भाग्यदेवी ([[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी) | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा गोपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[हिंदू धर्म]] | तळटिपा = }} '''राज्यपाल''' (राज्यकाळ ९२५-९६२) हा पाल वंशाचा आठवा सम्राट होता. तो त्याचे वडील [[नारायणपाल]] यांच्यानंतर गादीवर आला. त्याने ३२ वर्षे राज्य केले. भरत कला भवन शिलालेख त्याच्या राज्याभिषेकाच्या दुसऱ्या वर्षातील आहे. त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[तिसरा गोपाल]] गादीवर आला. [[File:Balarama BM OA 1986.4-16.1.jpg|thumb|center|विष्णूच्या अवतारांपैकी एक असलेल्या बलरामाची उभी मूर्ती. राज्यपालाच्या राज्याभिषेकाच्या १४ व्या वर्षातील एका शिलालेखावरून घेतलेली.]] [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 7j8q5np7mzt6u0ble1ecmaq3frzei9v 0 382375 2699613 2026-08-06T14:26:52Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[दुसरा राज्यपाल]] वरुन [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2699613 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)]] kuw7h9ogcaemljdo60jhx6yfb0jsgjj 0 382376 2699632 2026-08-06T14:46:29Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स.... 2699632 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ९६२]] - [[इ.स. ९७३]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ९६२]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = गोपाल तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)|दुसरा राज्यपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा विग्रहपाल]] | वडील = [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)|दुसरा राज्यपाल]] | आई = महाराणी भाग्यदेवी | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[दुसरा विग्रहपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''गोपाल तिसरा''' ज्याला पूर्वी गोपाल दुसरा म्हणून ओळखले जात होते, तो भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)|दुसरा राज्यपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा नववा शासक होता. त्याच्यानंतर [[दुसरा विग्रहपाल]] गादीवर आला. तो [[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी भाग्यदेवीपासून झालेला [[दुसरा राज्यपाल (पाल सम्राट)|दुसरा राज्यपाल]] चा मुलगा होता, जिची ओळख सम्राट [[दुसरा कृष्ण राष्ट्रकूट]] याचा मुलगा असलेल्या जगतुंग याची मुलगी म्हणून पटते. वैकल्पिकरित्या, तिचा पिता कृष्ण प्रथमचा नातू तुंग धर्मवलोक असू शकतो. गोपालच्या कारकिर्दीत, पूर्वीच्या प्रतिहारांच्या प्रदेशात त्रिपुरीचे चंदेळ आणि कलचुरी उदयास आले. कंबोज जमातींनी देखील वरेंद्र आणि राहरमध्ये स्वतःला स्थापित केले, ज्यामुळे गोपालाला बंगालच्या बाहेर ढकलले गेले. ढाका ताम्रपट शिलालेखात असे म्हटले आहे की समतट - हरिकेलाचा चंद्र राजा श्रीचंद्र याने कामरूपच्या रत्नपालाच्या सैन्याचा पराभव करून गोपालला राजा म्हणून राज्याभिषेक करण्यास मदत केली. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 537bnryrrv7n4y6ddranl5y1u3hipye 0 382377 2699642 2026-08-06T14:53:07Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ... 2699642 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ९७३]] - [[इ.स. ९७८]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ९७३]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = विग्रहपाल दुसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा गोपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[महिपाल]] | वडील = [[तिसरा गोपाल]] | आई = | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[महिपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''विग्रहपाल दुसरा''' (इ.स. ९७३-९७८) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[तिसरा गोपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा दहावा शासक होता ज्याने किमान पाच वर्षे राज्य केले. त्याच्यानंतर प्रसिद्ध [[महिपाल]] गादीवर आला. त्याच्या कारकिर्दीत, पाल साम्राज्य [[बिहार]] आणि उत्तर बंगालपुरते मर्यादित झाले. बंगालच्या पूर्वेकडील चंद्र राजा, कल्याणचंद्राने गौडा येथील [[कंबोज]] राजधानी तसेच कामरूप जिंकले, तरीही विग्रहपाल पूर्व आणि दक्षिण बिहार आणि उत्तर बंगालवर आपले नियंत्रण ठेवण्यात यशस्वी झाला. हे विजय एक प्राणघातक धक्का होते ज्यामुळे पाल साम्राज्य गंभीरपणे कमकुवत झाले आणि त्याचा उत्तराधिकारी, महिपाल याच्या नेतृत्वाखाली पाल साम्राज्याच्या पुनरुत्थानाची पायाभरणी झाली. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] men9cul8yyjhu5jzicnqctrkbx24kqt 0 382378 2699653 2026-08-06T15:03:32Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट महिपाल | पदवी = | चित्र = INDIA, Medieval. Palas. Mahipala I and later. Circa 988-1161.jpg | चित्र_शीर्षक = पाल साम्राज्याचे सुवर्ण नाणे, सम्राट महिपाल प्रथम आणि त्यानंतरचे (इ.स. ९८८–११... 2699653 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट महिपाल | पदवी = | चित्र = INDIA, Medieval. Palas. Mahipala I and later. Circa 988-1161.jpg | चित्र_शीर्षक = पाल साम्राज्याचे सुवर्ण नाणे, सम्राट महिपाल प्रथम आणि त्यानंतरचे (इ.स. ९८८–११६१) | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ९७८]] - [[इ.स. १०२६]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ९७८]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = महिपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०२६]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[नयपाल]] | वडील = [[दुसरा विग्रहपाल]] | आई = | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[नयपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''महिपाल''' (राज्यकाळ  ९७८-१०२६) ज्याला महिपाल पहिला म्हणूनही ओळखले जाते, हा ९७८ पासून १०२६ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत पाल सम्राट होता. तो [[दुसरा विग्रहपाल]] याचा मुलगा आणि उत्तराधिकारी होता. महिपालाच्या राज्यकाळात पाल साम्राज्याच्या वैभवात पुनरुज्जीवन झाले, ज्याच्या सीमा वाराणसीपर्यंत विस्तारल्या गेल्या. तथापि, चोळ सम्राट [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याच्या उत्तरेकडील मोहिमेमुळे त्याच्या राजवटीत तात्पुरता अडथळा निर्माण झाला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] gh3cuf8fetnajpfy8fin80i8bptfnak 2699657 2699653 2026-08-06T15:17:13Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699657 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट महिपाल | पदवी = | चित्र = INDIA, Medieval. Palas. Mahipala I and later. Circa 988-1161.jpg | चित्र_शीर्षक = पाल साम्राज्याचे सुवर्ण नाणे, सम्राट महिपाल प्रथम आणि त्यानंतरचे (इ.स. ९८८–११६१) | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ९७८]] - [[इ.स. १०२६]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ९७८]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = महिपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०२६]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[नयपाल]] | वडील = [[दुसरा विग्रहपाल]] | आई = | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[नयपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''महिपाल''' (राज्यकाळ  ९७८-१०२६) ज्याला महिपाल पहिला म्हणूनही ओळखले जाते, हा ९७८ पासून १०२६ मध्ये त्याच्या मृत्यूपर्यंत पाल सम्राट होता. तो [[दुसरा विग्रहपाल]] याचा मुलगा आणि उत्तराधिकारी होता. महिपालाच्या राज्यकाळात पाल साम्राज्याच्या वैभवात पुनरुज्जीवन झाले, ज्याच्या सीमा वाराणसीपर्यंत विस्तारल्या गेल्या. तथापि, चोळ सम्राट [[पहिला राजेंद्र चोळ]] याच्या उत्तरेकडील मोहिमेमुळे त्याच्या राजवटीत तात्पुरता अडथळा निर्माण झाला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १०२६ मधील मृत्यू]] g5uiwe83026tw1bpfqm5wn5c6nrmmx7 0 382379 2699655 2026-08-06T15:08:53Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नयपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०२६]]... 2699655 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नयपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०२६]] - [[इ.स. १०४१]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०२६]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नयपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०२६]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[महिपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा विग्रहपाल]] | वडील = [[महिपाल]] | आई = | पत्नी = उद्दक | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा विग्रह पाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नयपाल''' (राज्यकाळ १०२६–१०४१) हे पूर्व भारतीय उपखंडातील, प्रामुख्याने [[बंगाल]] आणि [[बिहार]] प्रदेशातील पाल राजवंशाच्या बाराव्या शासकाचे नाव आहे. [[महिपाल]] मुलगा नयपाल याने दीर्घ संघर्षानंतर कलचुरी राजा कर्णाचा पराभव केला. नंतर बौद्ध विद्वान अतिशा यांच्या मध्यस्थीने दोघांनी शांतता करारावर स्वाक्षरी केली. नयपालाच्या सियान शिलालेखावरून असे सूचित होते की त्याने शिव आणि त्याच्या विविध रूपांना (जसे की भैरव) समर्पित अनेक मंदिरे, तसेच नऊ दुर्गा, आदिशक्ती, विष्णू आणि लक्ष्मी यांना समर्पित मंदिरे बांधली. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 0qtwu6b2aemvhse6yc0ut11db3x4wjv 2699682 2699655 2026-08-06T16:42:33Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699682 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नयपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०२६]] - [[इ.स. १०४१]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०२६]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नयपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[महिपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा विग्रहपाल]] | वडील = [[महिपाल]] | आई = | पत्नी = उद्दक | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा विग्रह पाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नयपाल''' (राज्यकाळ १०२६–१०४१) हे पूर्व भारतीय उपखंडातील, प्रामुख्याने [[बंगाल]] आणि [[बिहार]] प्रदेशातील पाल राजवंशाच्या बाराव्या शासकाचे नाव आहे. [[महिपाल]] मुलगा नयपाल याने दीर्घ संघर्षानंतर कलचुरी राजा कर्णाचा पराभव केला. नंतर बौद्ध विद्वान अतिशा यांच्या मध्यस्थीने दोघांनी शांतता करारावर स्वाक्षरी केली. नयपालाच्या सियान शिलालेखावरून असे सूचित होते की त्याने शिव आणि त्याच्या विविध रूपांना (जसे की भैरव) समर्पित अनेक मंदिरे, तसेच नऊ दुर्गा, आदिशक्ती, विष्णू आणि लक्ष्मी यांना समर्पित मंदिरे बांधली. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] kx6d1m882ng80fffcgp0ajcrue9wgeb 2699684 2699682 2026-08-06T16:42:46Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699684 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट नयपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०२६]] - [[इ.स. १०४१]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०२६]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = नयपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[महिपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[तिसरा विग्रहपाल]] | वडील = [[महिपाल]] | आई = | पत्नी = उद्दक | पती = | इतर_पती = | संतती = [[तिसरा विग्रहपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''नयपाल''' (राज्यकाळ १०२६–१०४१) हे पूर्व भारतीय उपखंडातील, प्रामुख्याने [[बंगाल]] आणि [[बिहार]] प्रदेशातील पाल राजवंशाच्या बाराव्या शासकाचे नाव आहे. [[महिपाल]] मुलगा नयपाल याने दीर्घ संघर्षानंतर कलचुरी राजा कर्णाचा पराभव केला. नंतर बौद्ध विद्वान अतिशा यांच्या मध्यस्थीने दोघांनी शांतता करारावर स्वाक्षरी केली. नयपालाच्या सियान शिलालेखावरून असे सूचित होते की त्याने शिव आणि त्याच्या विविध रूपांना (जसे की भैरव) समर्पित अनेक मंदिरे, तसेच नऊ दुर्गा, आदिशक्ती, विष्णू आणि लक्ष्मी यांना समर्पित मंदिरे बांधली. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] o0q4qpcb0yes8ohqjko7qczv6orsggo 14 382380 2699658 2026-08-06T15:17:33Z अभय नातू 206 नवीन 2699658 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १०२६|मृत्यू]] 7m9uyskswnfsqvm3obn1vp05unx09q1 1 382381 2699659 2026-08-06T15:19:41Z अभय नातू 206 /* तारीख */ नवीन विभाग 2699659 wikitext text/x-wiki == तारीख == @[[सदस्य:Aryan Bagkar|Aryan Bagkar]], प्रस्तुत सम्राटाचा राज्यकाल इ.स. १०२६ - इ.स. १०४१ असा नमूद केला आहे परंतु मृत्यूची तारीख १०२६ आहे. हे दुरुस्त करावे ही विनंती. धन्यवाद. -- [[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] ([[सदस्य चर्चा:अभय नातू|चर्चा]]) २०:४९, ६ ऑगस्ट २०२६ (IST) k6zglghq7ru2w8i4et0b48vphde1bk0 0 382382 2699660 2026-08-06T15:20:06Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ... 2699660 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०४१]] - [[इ.स. १०६७]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०४१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = विग्रहपाल तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०६७]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[नयपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा महिपाल]] | वडील = [[नयपाल]] | आई = | पत्नी = यौवनश्री ([[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी) | पती = | इतर_पती = | संतती = प्रहसितराज<br>[[दुसरा महिपाल]]<br>[[दुसरा शुरपाल]]<br>[[रामपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''विग्रहपाल तिसरा''' (इ.स. १०४१-१०६७) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[नयपाल]]चा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा बारावा शासक होता. त्याच्यानंतर [[दुसरा महिपाल]] गादीवर आला. विग्रहपाल तिसऱ्याच्या कारकिर्दीत, कलचुरी राजा कर्णाने पुन्हा एकदा बंगालवर आक्रमण केले, परंतु त्याचा पराभव झाला. हा संघर्ष एका शांतता कराराने संपुष्टात आला आणि विग्रहपाल तिसऱ्याने कर्णाची मुलगी यौवनश्री हिच्याशी विवाह केला. नंतर, विग्रहपाल तिसऱ्याचा पराभव [[पहिला सोमेश्वर चालुक्य]] आक्रमक चालुक्य सैन्याने केला, ज्याचे नेतृत्व त्याचा मुलगा, भविष्यातील [[सहावा विक्रमादित्य चालुक्य]] याने केले होते. चालुक्यांच्या आक्रमणामुळे दक्षिण भारतातील अनेक सैनिक बंगालमध्ये आले, ज्यामुळे बंगालच्या सेन घराण्याची आणि मिथिलाच्या कर्नाट घराण्याची उत्पत्ती दक्षिणेकडील असल्याचे स्पष्ट होते. विग्रहपाल तिसऱ्याला ओरिसाचा सोमवंशी राजा महाशिवगुप्त ययाती याच्या नेतृत्वाखालील आणखी एका आक्रमणाचा सामना करावा लागला. त्यानंतर, आक्रमणांच्या मालिकेने पालांची शक्ती लक्षणीयरीत्या कमी केली. त्याच्या कारकिर्दीत वर्मनांनी पूर्व बंगालवर कब्जा केला. उदयास आलेल्या सेन घराण्याने पालांकडून राधा ताब्यात घेतली, ज्यामुळे त्या प्रदेशात त्यांच्या शक्तीचा ऱ्हास सुरू झाला. पालांनी [[शैव धर्म]] ला आश्रय देणे सुरू ठेवले आणि शिलालेखांमधील पुराव्यांवरून असे सूचित होते की [[पहिला महिपाल]] आणि [[नयपाल]] यांना त्यांच्या राजगुरुंनी शैव दीक्षा दिली होती. विग्रहपाल तृतीयच्या अमागाची शिलालेखात त्याचे वर्णन "शिव उपासनेला समर्पित" असे केले आहे आणि ही परंपरा त्याचा उत्तराधिकारी रामपाल याच्या काळातही चालू राहिली. कवी संध्याकर नंदी यांनी [[रामपाल]]चा मुलगा मदनपाल याचा उल्लेख शिवभक्त म्हणून केला आहे. १०७० मध्ये [[दुसरा महिपाल]] पासून सुरुवात करून, त्याच्यानंतर लगेचच त्याचे तीन पुत्र गादीवर आले. बंगाव ताम्रपटाने प्रहसीतराज नावाच्या दुसऱ्या मुलाच्या अस्तित्वाची पुष्टी केली. जरी हा राजकुमार गादीवर बसला नाही, तरी त्याने आपल्या वडिलांच्या कारकिर्दीत मंत्री म्हणून काम केले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] sg3ef2qi9vadq0a9y9om2c30jgjx2p6 2699676 2699660 2026-08-06T16:36:39Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699676 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०४१]] - [[इ.स. १०६७]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०४१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = विग्रहपाल तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०६७]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[नयपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा महिपाल]] | वडील = [[नयपाल]] | आई = | पत्नी = यौवनश्री ([[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी) | पती = | इतर_पती = | संतती = प्रहसितराज<br>[[दुसरा महिपाल]]<br>[[दुसरा शुरपाल]]<br>[[रामपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''विग्रहपाल तिसरा''' (इ.स. १०४१-१०६७) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[नयपाल]]चा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा बारावा शासक होता. त्याच्यानंतर [[दुसरा महिपाल]] गादीवर आला. विग्रहपाल तिसऱ्याच्या कारकिर्दीत, कलचुरी राजा कर्णाने पुन्हा एकदा बंगालवर आक्रमण केले, परंतु त्याचा पराभव झाला. हा संघर्ष एका शांतता कराराने संपुष्टात आला आणि विग्रहपाल तिसऱ्याने कर्णाची मुलगी यौवनश्री हिच्याशी विवाह केला. नंतर, विग्रहपाल तिसऱ्याचा पराभव [[पहिला सोमेश्वर चालुक्य]] आक्रमक चालुक्य सैन्याने केला, ज्याचे नेतृत्व त्याचा मुलगा, भविष्यातील [[सहावा विक्रमादित्य चालुक्य]] याने केले होते. चालुक्यांच्या आक्रमणामुळे दक्षिण भारतातील अनेक सैनिक बंगालमध्ये आले, ज्यामुळे बंगालच्या सेन घराण्याची आणि मिथिलाच्या कर्नाट घराण्याची उत्पत्ती दक्षिणेकडील असल्याचे स्पष्ट होते. विग्रहपाल तिसऱ्याला ओरिसाचा सोमवंशी राजा महाशिवगुप्त ययाती याच्या नेतृत्वाखालील आणखी एका आक्रमणाचा सामना करावा लागला. त्यानंतर, आक्रमणांच्या मालिकेने पालांची शक्ती लक्षणीयरीत्या कमी केली. त्याच्या कारकिर्दीत वर्मनांनी पूर्व बंगालवर कब्जा केला. उदयास आलेल्या सेन घराण्याने पालांकडून राधा ताब्यात घेतली, ज्यामुळे त्या प्रदेशात त्यांच्या शक्तीचा ऱ्हास सुरू झाला. पालांनी [[शैव धर्म]] ला आश्रय देणे सुरू ठेवले आणि शिलालेखांमधील पुराव्यांवरून असे सूचित होते की [[पहिला महिपाल]] आणि [[नयपाल]] यांना त्यांच्या राजगुरुंनी शैव दीक्षा दिली होती. विग्रहपाल तृतीयच्या अमागाची शिलालेखात त्याचे वर्णन "शिव उपासनेला समर्पित" असे केले आहे आणि ही परंपरा त्याचा उत्तराधिकारी रामपाल याच्या काळातही चालू राहिली. कवी संध्याकर नंदी यांनी [[रामपाल]]चा मुलगा मदनपाल याचा उल्लेख शिवभक्त म्हणून केला आहे. १०७० मध्ये [[दुसरा महिपाल]] पासून सुरुवात करून, त्याच्यानंतर लगेचच त्याचे तीन पुत्र गादीवर आले. बंगाव ताम्रपटाने प्रहसीतराज नावाच्या दुसऱ्या मुलाच्या अस्तित्वाची पुष्टी केली. जरी हा राजकुमार गादीवर बसला नाही, तरी त्याने आपल्या वडिलांच्या कारकिर्दीत मंत्री म्हणून काम केले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १०६७ मधील मृत्यू]] bsr9s8mnvy8wpm1hrdqrzc9ouamj51d 2699686 2699676 2026-08-06T16:46:42Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699686 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट विग्रहपाल तिसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०४१]] - [[इ.स. १०६७]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०४१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = विग्रहपाल तिसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०६७]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[नयपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा महिपाल]] | वडील = [[नयपाल]] | आई = | पत्नी = यौवनश्री (चेदीची राजकुमारी),<br>अनामिक [[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी | पती = | इतर_पती = | संतती = प्रहसितराज<br>[[दुसरा महिपाल]]<br>[[दुसरा शुरपाल]]<br>[[रामपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''विग्रहपाल तिसरा''' (इ.स. १०४१-१०६७) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[नयपाल]]चा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा बारावा शासक होता. त्याच्यानंतर [[दुसरा महिपाल]] गादीवर आला. विग्रहपाल तिसऱ्याच्या कारकिर्दीत, कलचुरी राजा कर्णाने पुन्हा एकदा बंगालवर आक्रमण केले, परंतु त्याचा पराभव झाला. हा संघर्ष एका शांतता कराराने संपुष्टात आला आणि विग्रहपाल तिसऱ्याने कर्णाची मुलगी यौवनश्री हिच्याशी विवाह केला. नंतर, विग्रहपाल तिसऱ्याचा पराभव [[पहिला सोमेश्वर चालुक्य]] आक्रमक चालुक्य सैन्याने केला, ज्याचे नेतृत्व त्याचा मुलगा, भविष्यातील [[सहावा विक्रमादित्य चालुक्य]] याने केले होते. चालुक्यांच्या आक्रमणामुळे दक्षिण भारतातील अनेक सैनिक बंगालमध्ये आले, ज्यामुळे बंगालच्या सेन घराण्याची आणि मिथिलाच्या कर्नाट घराण्याची उत्पत्ती दक्षिणेकडील असल्याचे स्पष्ट होते. विग्रहपाल तिसऱ्याला ओरिसाचा सोमवंशी राजा महाशिवगुप्त ययाती याच्या नेतृत्वाखालील आणखी एका आक्रमणाचा सामना करावा लागला. त्यानंतर, आक्रमणांच्या मालिकेने पालांची शक्ती लक्षणीयरीत्या कमी केली. त्याच्या कारकिर्दीत वर्मनांनी पूर्व बंगालवर कब्जा केला. उदयास आलेल्या सेन घराण्याने पालांकडून राधा ताब्यात घेतली, ज्यामुळे त्या प्रदेशात त्यांच्या शक्तीचा ऱ्हास सुरू झाला. पालांनी [[शैव धर्म]] ला आश्रय देणे सुरू ठेवले आणि शिलालेखांमधील पुराव्यांवरून असे सूचित होते की [[पहिला महिपाल]] आणि [[नयपाल]] यांना त्यांच्या राजगुरुंनी शैव दीक्षा दिली होती. विग्रहपाल तृतीयच्या अमागाची शिलालेखात त्याचे वर्णन "शिव उपासनेला समर्पित" असे केले आहे आणि ही परंपरा त्याचा उत्तराधिकारी रामपाल याच्या काळातही चालू राहिली. कवी संध्याकर नंदी यांनी [[रामपाल]]चा मुलगा मदनपाल याचा उल्लेख शिवभक्त म्हणून केला आहे. १०७० मध्ये [[दुसरा महिपाल]] पासून सुरुवात करून, त्याच्यानंतर लगेचच त्याचे तीन पुत्र गादीवर आले. बंगाव ताम्रपटाने प्रहसीतराज नावाच्या दुसऱ्या मुलाच्या अस्तित्वाची पुष्टी केली. जरी हा राजकुमार गादीवर बसला नाही, तरी त्याने आपल्या वडिलांच्या कारकिर्दीत मंत्री म्हणून काम केले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १०६७ मधील मृत्यू]] j87g23l9f5fj7m46i64ch8smnf69baw 0 382383 2699667 2026-08-06T15:51:25Z AlphaVictorDelta0107 158019 AlphaVictorDelta0107 ने लेख [[गिलगिट‑बल्तिस्तान]] वरुन [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] ला हलविला: अचूक नाव 2699667 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गिलगित‑बल्तिस्तान]] awf6rmykpm4l6y9ccqb82ykegnuhn6r 1 382384 2699669 2026-08-06T15:51:26Z AlphaVictorDelta0107 158019 AlphaVictorDelta0107 ने लेख [[चर्चा:गिलगिट‑बल्तिस्तान]] वरुन [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] ला हलविला: अचूक नाव 2699669 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:गिलगित‑बल्तिस्तान]] 4axitaha1qmdhf6vabttavmcoew9biq 3 382385 2699670 2026-08-06T15:57:12Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699670 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=आनंद सोमाजी गावडे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २१:२७, ६ ऑगस्ट २०२६ (IST) ilmcnuls4f8wsyuaakoyp46pwpkr08i 0 382386 2699675 2026-08-06T16:34:11Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट महिपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.... 2699675 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट महिपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७०]] - [[इ.स. १०७५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = महिपाल दुसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०७५]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा शुरपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = महाराणी यौवनश्री | पत्नी = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''महिपाल दुसरा''' हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[तिसरा विग्रहपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा तेरावा शासक होता, ज्याने सहा वर्षे राज्य केले. त्याच्यानंतर [[दुसरा शुरपाल]] गादीवर आला. महिपाला द्वितीयचा त्याचे महत्त्वाकांक्षी धाकटे भाऊ, शुरपाल आणि रामपाल यांच्याशी तीव्र संघर्ष सुरू होता. त्याने आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीलाच त्यांना तुरुंगात टाकले. त्याच्या राजवटीत सामान्य लोकांवरही अत्याचार झाले. महिपालला त्याच्या मांडलिक सरदारांच्या सुसंघटित बंडाचा सामना करावा लागला. महिपालाचे सैन्य लहान आणि अपुरे सज्ज होते, परंतु तो बंडखोरांशी लढण्यासाठी पुढे सरसावला. दिब्यकच्या नेतृत्वाखालील बंडखोरांनी त्याचा पराभव केला आणि त्याला ठार मारले. बंडखोरांनी राजधानीवर ताबा मिळवला आणि शुरपाल व रामपाल शहरातून पळून गेले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] m4m5nil8t8ny6xw5bsaw7193hytm11a 2699677 2699675 2026-08-06T16:38:44Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699677 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट महिपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७०]] - [[इ.स. १०७५]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = महिपाल दुसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. १०७५]] | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[तिसरा विग्रहपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[दुसरा शुरपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = महाराणी यौवनश्री | पत्नी = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''महिपाल दुसरा''' हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[तिसरा विग्रहपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा तेरावा शासक होता, ज्याने सहा वर्षे राज्य केले. त्याच्यानंतर [[दुसरा शुरपाल]] गादीवर आला. महिपाला द्वितीयचा त्याचे महत्त्वाकांक्षी धाकटे भाऊ, शुरपाल आणि रामपाल यांच्याशी तीव्र संघर्ष सुरू होता. त्याने आपल्या कारकिर्दीच्या सुरुवातीलाच त्यांना तुरुंगात टाकले. त्याच्या राजवटीत सामान्य लोकांवरही अत्याचार झाले. महिपालला त्याच्या मांडलिक सरदारांच्या सुसंघटित बंडाचा सामना करावा लागला. महिपालाचे सैन्य लहान आणि अपुरे सज्ज होते, परंतु तो बंडखोरांशी लढण्यासाठी पुढे सरसावला. दिब्यकच्या नेतृत्वाखालील बंडखोरांनी त्याचा पराभव केला आणि त्याला ठार मारले. बंडखोरांनी राजधानीवर ताबा मिळवला आणि शुरपाल व रामपाल शहरातून पळून गेले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १०७५ मधील मृत्यू]] dvzf7lhae1q7rostpjmggw86v44wurn 14 382387 2699678 2026-08-06T16:39:09Z अभय नातू 206 नवीन 2699678 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १०७५|मृत्यू]] 9rnm4p6tx56pa9osxk8fm4wouupi7wv 0 382388 2699679 2026-08-06T16:40:36Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट शुरपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.... 2699679 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट शुरपाल दुसरा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७५]] - [[इ.स. १०७७]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७५]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = शुरपाल दुसरा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा महिपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[रामपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = | पत्नी = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''शूरपाल दुसरा''' (राज्यकाळ १०७५-१०७७) हा भारतीय उपखंडाच्या पूर्वेकडील प्रदेशातील पाल साम्राज्याचा शासक होता. तो पाल राजा [[दुसरा महिपाल]] चा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा चौदावा शासक होता, ज्याने किमान दोन वर्षे राज्य केले. तो, त्याच्या धाकट्या भावासह, त्यांचा मोठा भाऊ महिपाल द्वितीय याच्याशी एका तीव्र संघर्षात अडकला होता आणि त्यांना तुरुंगात टाकण्यात आले होते. कैवर्त प्रमुख दिव्याच्या हातून महिपालाचा पराभव झाल्यानंतर ते पूर्व बंगालमध्ये पळून गेले. आर. डी. बॅनर्जी म्हणतात की, शूरपालाच्या मृत्यूविषयी रामचरितमचे मौन हे सूचित करते की शूरपालाची हत्या रामपालाने केली होती, जरी आर. सी. मजुमदार या दाव्याशी असहमत आहेत. त्याच्यानंतर त्याचा धाकटा भाऊ [[रामपाल]] गादीवर आला [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 059naxc9yp6ndnp5tugghgtwrx5flna 0 382389 2699680 2026-08-06T16:41:42Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699680 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दुसरा शुरपाल]] ewpni0mmkcgsetqvk49eeq21vddvg1m 0 382390 2699683 2026-08-06T16:42:35Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699683 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दुसरा शुरपाल]] ewpni0mmkcgsetqvk49eeq21vddvg1m 0 382391 2699688 2026-08-06T16:53:23Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट रामपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १०७७... 2699688 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट रामपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७७]] - [[इ.स. ११३०]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७७]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = रामपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १०५७]] | जन्म_स्थान = मुंगेर , मगध , पाल साम्राज्य | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ११३०]] | मृत्यू_स्थान = मुंगेर , मगध , पाल साम्राज्य | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा शुरपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुमारपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = अनामिक [[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी | पत्नी = महाराणी मदनदेवी | इतर_पती = | संतती = राज्यपाल<br>विट्टपला<br>[[कुमारपाल]]<br>[[मदनपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''रामपाल''' (राज्यकाळ १०७७–११३० इ.स.) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[दुसरा शुरपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा पंधरावा शासक होता. आपल्या काका महाना यांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून रामपाल दुःखाने व्याकूळ झाला. हे दुःख सहन न झाल्याने, रामपालाने मुंगीरजवळ गंगेत चालत जाऊन आपले जीवन संपवण्याचा निर्णय घेतला. त्याने किमान 53 वर्षे राज्य केले आणि त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[कुमारपाल]] गादीवर आला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 8qhqjk5j7ymyomuplq6ocn6h4rsuubn 2699690 2699688 2026-08-06T16:54:22Z Aryan Bagkar 152513 /* */ 2699690 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट रामपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७७]] - [[इ.स. ११३०]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७७]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = रामपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १०५७]] | जन्म_स्थान = [[मुंगेर]], [[पाल साम्राज्य]] | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ११३०]] | मृत्यू_स्थान = [[मुंगेर]], [[मगध]], [[पाल साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा शुरपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुमारपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = अनामिक [[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी | पत्नी = महाराणी मदनदेवी | इतर_पती = | संतती = राज्यपाल<br>विट्टपला<br>[[कुमारपाल]]<br>[[मदनपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''रामपाल''' (राज्यकाळ १०७७–११३० इ.स.) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[दुसरा शुरपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा पंधरावा शासक होता. आपल्या काका महाना यांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून रामपाल दुःखाने व्याकूळ झाला. हे दुःख सहन न झाल्याने, रामपालाने मुंगीरजवळ गंगेत चालत जाऊन आपले जीवन संपवण्याचा निर्णय घेतला. त्याने किमान 53 वर्षे राज्य केले आणि त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[कुमारपाल]] गादीवर आला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] d1nfmsqqej2lavkzyia7fa6qfgoznry 2699692 2699690 2026-08-06T17:12:42Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699692 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट रामपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७७]] - [[इ.स. ११३०]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७७]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = रामपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १०५७]] | जन्म_स्थान = [[मुंगेर]], [[पाल साम्राज्य]] | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ११३०]] | मृत्यू_स्थान = [[मुंगेर]], [[मगध]], [[पाल साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा शुरपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुमारपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = अनामिक [[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी | पत्नी = महाराणी मदनदेवी | इतर_पती = | संतती = राज्यपाल<br>विट्टपला<br>[[कुमारपाल]]<br>[[मदनपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''रामपाल''' (राज्यकाळ १०७७–११३० इ.स.) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[दुसरा शुरपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा पंधरावा शासक होता. आपल्या काका महाना यांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून रामपाल दुःखाने व्याकूळ झाला. हे दुःख सहन न झाल्याने, रामपालाने मुंगीरजवळ गंगेत चालत जाऊन आपले जीवन संपवण्याचा निर्णय घेतला. त्याने किमान 53 वर्षे राज्य केले आणि त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[कुमारपाल]] गादीवर आला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १०५७ मधील जन्म]] fwctlcf0r0spjhplbxc0kqduccm8oop 2699693 2699692 2026-08-06T17:12:52Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699693 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट रामपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. १०७७]] - [[इ.स. ११३०]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. १०७७]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = रामपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = [[इ.स. १०५७]] | जन्म_स्थान = [[मुंगेर]], [[पाल साम्राज्य]] | मृत्यू_दिनांक = [[इ.स. ११३०]] | मृत्यू_स्थान = [[मुंगेर]], [[मगध]], [[पाल साम्राज्य]] | पूर्वाधिकारी = [[दुसरा शुरपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[कुमारपाल]] | वडील = [[तिसरा विग्रहपाल]] | आई = अनामिक [[राष्ट्रकूट राजघराणे|राष्ट्रकूट]] राजकुमारी | पत्नी = महाराणी मदनदेवी | इतर_पती = | संतती = राज्यपाल<br>विट्टपला<br>[[कुमारपाल]]<br>[[मदनपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ|शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''रामपाल''' (राज्यकाळ १०७७–११३० इ.स.) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[दुसरा शुरपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा पंधरावा शासक होता. आपल्या काका महाना यांच्या मृत्यूची बातमी ऐकून रामपाल दुःखाने व्याकूळ झाला. हे दुःख सहन न झाल्याने, रामपालाने मुंगीरजवळ गंगेत चालत जाऊन आपले जीवन संपवण्याचा निर्णय घेतला. त्याने किमान 53 वर्षे राज्य केले आणि त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[कुमारपाल]] गादीवर आला. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:इ.स. १०५७ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. ११३० मधील मृत्यू]] fs141ycwaoetxxl0lx8bsdezy8sqwkf 14 382392 2699694 2026-08-06T17:13:38Z अभय नातू 206 नवीन 2699694 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:इ.स. १०५७|जन्म]] o7nyssdqwebit8u6iznga2crk0uqf1q 0 382393 2699700 2026-08-06T17:26:35Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699700 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[वॉशिंग्टन लुइस परेरा दि सूसा]] 1ms2bmx2qvgh1fostzyqg5m9o57aocw 0 382394 2699703 2026-08-06T17:30:28Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699703 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[टोराँटो पीयर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] n4ucufmmi4c6ct25fymc6ue3ihqtwb4 3 382395 2699706 2026-08-06T17:45:58Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699706 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=शांताबाई राजाराम अहिरे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २३:१५, ६ ऑगस्ट २०२६ (IST) 63f7zosea5hans782bvcuaep55q52jc 0 382396 2699717 2026-08-06T18:41:44Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699717 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[थिसरा परेरा]] 30mlabzbx52vk88uyx3hmw9o6ihhvtc 0 382397 2699718 2026-08-06T18:42:09Z अभय नातू 206 नामभेद 2699718 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अँजेलो डेव्हिस मॅथ्यूस]] fvmdpddz2iytm2pir77uoorkl2kc0y8 0 382398 2699719 2026-08-06T18:42:53Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699719 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[वनिंदु हसरंगा]] daqich81hptf6ke9fy6wgzwexwuwx0y 0 382399 2699721 2026-08-06T18:43:58Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699721 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 382400 2699723 2026-08-06T18:44:32Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[फॅबियान ॲलन]] वरुन [[फाबियान ॲलन]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2699723 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[फाबियान ॲलन]] ivrdulr6mcak5rgzbtv6dyto81tc1vh 0 382401 2699725 2026-08-06T18:51:07Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699725 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अबेय कुरूविला]] g5il50s2d5nbm7l4r7sntehzj0u3ekt 0 382402 2699726 2026-08-06T18:51:22Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699726 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[सजीव डि सिल्वा]] 48a5s5y0e1ssipsxjznfl7lp2itguzj 0 382403 2699727 2026-08-06T18:51:39Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699727 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अरविंद डि सिल्व्हा]] kpn0mruw45621lfhymh097ncktidwjk 0 382404 2699741 2026-08-06T19:53:40Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2699741 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[गो.का. चांदोरकर]] l0oclhn41xgdw70zxle7plqk4jwqg42 0 382405 2699772 2026-08-07T00:57:20Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Finland.svg | team2_name = फिनलंड | from_date... 2699772 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Finland.svg | team2_name = फिनलंड | from_date = २५ जुलै | to_date = २७ जुलै २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = अमजद शेर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = स्टेफन गूच (१०५) | team2_twenty20s_most_runs = जॉर्डन ओब्रायन (१०४) | team1_twenty20s_most_wickets = स्टेफन गूच आणि हबीब खान (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = जुनैद खान आणि महेश तांबे (प्रत्येकी ५) }} [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड क्रिकेट संघाने]] जुलै २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 |title=Finland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=[[ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो]] |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने पहिला सामना १६ धावांनी जिंकला. एस्टोनियाने दुसरा सामना चार गडी राखून जिंकत मालिकेत बरोबरी साधली. फिनलंडने तिसरा सामना पाच गडी राखून जिंकून मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर फिनलंडचे नेतृत्व अमजद शेरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23765/scorecard/1494770/estonia-vs-finland-1st-t20i-finland-in-estonia-2025 |title=Estonia v Finland, 1st T20I, Finland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध फिनलंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=[[ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो]] |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या स्टेफन गूचने सर्वाधिक १०५ धावा केल्या, तर फिनलंडच्या जॉर्डन ओब्रायनने १०४ धावा केल्या. फिनलंडच्या जुनैद खान आणि महेश तांबे यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले. एस्टोनियाकडून स्टेफन गूच आणि हबीब खान यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/series/_/id/23765/est-vs-fin |title=Finland tour of Estonia 2025 – Series statistics |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – मालिकेची आकडेवारी |work=[[ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो]] |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] tgc70ce84urn4o793gq1fsmb80t53za 2699773 2699772 2026-08-07T00:58:50Z Ganesh591 62733 2699773 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Finland.svg | team2_name = फिनलंड | from_date = २५ जुलै | to_date = २७ जुलै २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = अमजद शेर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = स्टेफन गूच (१०५) | team2_twenty20s_most_runs = जॉर्डन ओब्रायन (१०४) | team1_twenty20s_most_wickets = स्टेफन गूच आणि हबीब खान (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = जुनैद खान आणि महेश तांबे (प्रत्येकी ५) }} [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड क्रिकेट संघाने]] जुलै २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 |title=Finland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने पहिला सामना १६ धावांनी जिंकला. एस्टोनियाने दुसरा सामना चार गडी राखून जिंकत मालिकेत बरोबरी साधली. फिनलंडने तिसरा सामना पाच गडी राखून जिंकून मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर फिनलंडचे नेतृत्व अमजद शेरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23765/scorecard/1494770/estonia-vs-finland-1st-t20i-finland-in-estonia-2025 |title=Estonia v Finland, 1st T20I, Finland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध फिनलंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या स्टेफन गूचने सर्वाधिक १०५ धावा केल्या, तर फिनलंडच्या जॉर्डन ओब्रायनने १०४ धावा केल्या. फिनलंडच्या जुनैद खान आणि महेश तांबे यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले. एस्टोनियाकडून स्टेफन गूच आणि हबीब खान यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/series/_/id/23765/est-vs-fin |title=Finland tour of Estonia 2025 – Series statistics |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – मालिकेची आकडेवारी |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] 1zsu8t7vm8oblgd5rn4k83l8a20hy7h 2699774 2699773 2026-08-07T01:03:50Z Ganesh591 62733 2699774 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Finland.svg | team2_name = फिनलंड | from_date = २५ जुलै | to_date = २७ जुलै २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = अमजद शेर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = स्टेफन गूच (१०५) | team2_twenty20s_most_runs = जॉर्डन ओब्रायन (१०४) | team1_twenty20s_most_wickets = स्टेफन गूच आणि हबीब खान (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = जुनैद खान आणि महेश तांबे (प्रत्येकी ५) }} [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड क्रिकेट संघाने]] जुलै २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 |title=Finland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने पहिला सामना १६ धावांनी जिंकला. एस्टोनियाने दुसरा सामना चार गडी राखून जिंकत मालिकेत बरोबरी साधली. फिनलंडने तिसरा सामना पाच गडी राखून जिंकून मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर फिनलंडचे नेतृत्व अमजद शेरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23765/scorecard/1494770/estonia-vs-finland-1st-t20i-finland-in-estonia-2025 |title=Estonia v Finland, 1st T20I, Finland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध फिनलंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या स्टेफन गूचने सर्वाधिक १०५ धावा केल्या, तर फिनलंडच्या जॉर्डन ओब्रायनने १०४ धावा केल्या. फिनलंडच्या जुनैद खान आणि महेश तांबे यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले. एस्टोनियाकडून स्टेफन गूच आणि हबीब खान यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/series/_/id/23765/est-vs-fin |title=Finland tour of Estonia 2025 – Series statistics |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – मालिकेची आकडेवारी |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये खेळलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127291/estonia-vs-finland-1st-match |title=Estonia vs Finland, 1st Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127296/est-vs-fin-2nd-match-finland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Finland, 2nd Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127307/est-vs-fin-3rd-match-finland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Finland, 3rd Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}} ! {{cr|FIN}} |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदित्य पॉल * इलियास हसन * झीशान अली * प्रणय घेवाला * बिलाल मसूद * मार्को वायक ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद उस्मान * रुदेश सेकरन ([[यष्टिरक्षक]]) * रूपम बरुआ * साहिल चौहान * स्टीफन गूच * स्टुअर्ट हुक * हबीब खान | valign="top" | * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अखिल अर्जुनन * अरविंद मोहन * आतिफ रशीद * गुलाम अब्बास बट * जॉर्डन ओब्रायन ([[यष्टिरक्षक]]) * जुनैद खान * निकोलस सलोनेन * पवन करुणारत्ने * फराज मेहती अब्बास * मधवा बसनायका * महेश तांबे * लुकास रुएन * वनराज पढाल |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] srqettafnx8n75z7pm8iyufol7tr2be 2699775 2699774 2026-08-07T01:08:14Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699775 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Finland.svg | team2_name = फिनलंड | from_date = २५ जुलै | to_date = २७ जुलै २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = अमजद शेर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = स्टेफन गूच (१०५) | team2_twenty20s_most_runs = जॉर्डन ओब्रायन (१०४) | team1_twenty20s_most_wickets = स्टेफन गूच आणि हबीब खान (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = जुनैद खान आणि महेश तांबे (प्रत्येकी ५) }} [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड क्रिकेट संघाने]] जुलै २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 |title=Finland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने पहिला सामना १६ धावांनी जिंकला. एस्टोनियाने दुसरा सामना चार गडी राखून जिंकत मालिकेत बरोबरी साधली. फिनलंडने तिसरा सामना पाच गडी राखून जिंकून मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर फिनलंडचे नेतृत्व अमजद शेरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23765/scorecard/1494770/estonia-vs-finland-1st-t20i-finland-in-estonia-2025 |title=Estonia v Finland, 1st T20I, Finland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध फिनलंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या स्टेफन गूचने सर्वाधिक १०५ धावा केल्या, तर फिनलंडच्या जॉर्डन ओब्रायनने १०४ धावा केल्या. फिनलंडच्या जुनैद खान आणि महेश तांबे यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले. एस्टोनियाकडून स्टेफन गूच आणि हबीब खान यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/series/_/id/23765/est-vs-fin |title=Finland tour of Estonia 2025 – Series statistics |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – मालिकेची आकडेवारी |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये खेळलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127291/estonia-vs-finland-1st-match |title=Estonia vs Finland, 1st Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127296/est-vs-fin-2nd-match-finland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Finland, 2nd Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127307/est-vs-fin-3rd-match-finland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Finland, 3rd Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}} ! {{cr|FIN}} |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदित्य पॉल * इलियास हसन * झीशान अली * प्रणय घेवाला * बिलाल मसूद * मार्को वायक ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद उस्मान * रुदेश सेकरन ([[यष्टिरक्षक]]) * रूपम बरुआ * साहिल चौहान * स्टीफन गूच * स्टुअर्ट हुक * हबीब खान | valign="top" | * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अखिल अर्जुनन * अरविंद मोहन * आतिफ रशीद * गुलाम अब्बास बट * जॉर्डन ओब्रायन ([[यष्टिरक्षक]]) * जुनैद खान * निकोलस सलोनेन * पवन करुणारत्ने * फराज मेहती अब्बास * मधवा बसनायका * महेश तांबे * लुकास रुएन * वनराज पढाल |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = १८०/५ (२० षटके) | runs1 = फराज मेहती अब्बास ५७ (३७) | wickets1 = स्टीफन गूच २/२८ (४ षटके) | score2 = १६४/८ (२० षटके) | runs2 = स्टीफन गूच ६२ (५२) | wickets2 = अमजद शेर ३/२४ (४ षटके) | result = फिनलंडने १६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494770.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = फराज मेहती अब्बास (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = झीशान अलीने (एस्टोनिया) आणि जुनैद खानने (फिनलंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = ८५ (१५.५ षटके) | runs1 = जॉर्डन ओब्रायन ३० (२१) | wickets1 = रूपम बरुआ ३/१३ (३ षटके) | score2 = ८६/६ (१७ षटके) | runs2 = स्टीफन गूच २१ (२६) | wickets2 = जुनैद खान २/१५ (४ षटके) | result = एस्टोनियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = स्टीफन गूच (एस्टोनिया) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद उस्मानने (एस्टोनिया) आणि लुकास रुएनने (फिनलंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|EST}} | team2 = {{cr|FIN}} | score1 = १४१ (१९.४ षटके) | runs1 = बिलाल मसूद २६ (२४) | wickets1 = महेश तांबे ५/१९ (२ षटके) | score2 = १४२/५ (१८.१ षटके) | runs2 = अरविंद मोहन ६७[[नाबाद|*]] (६०) | wickets2 = अर्सलान अमजद २/२५ (३.१ षटके) | result = फिनलंडने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494772.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = महेश तांबे (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महेश तांबेने (फिनलंड) त्याची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. त्याने आठ चेंडूंमध्ये पाच बळी घेत पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वात जलद पंचबळीचा विक्रम केला.<ref>{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/finland-bowlers-8-ball-mayhem-shatters-t20i-world-record-for-fastest-five-wicket-haul-in-unreal-spell-101753775105728.html |title=Finland bowler's 8-ball mayhem shatters T20I world record for fastest five-wicket haul in unreal spell |work=Hindustan Times |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] a76iw9b06afz4xgoe0mihchw4123j7z 2699796 2699775 2026-08-07T02:12:04Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699796 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Finland.svg | team2_name = फिनलंड | from_date = २५ जुलै | to_date = २७ जुलै २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = अमजद शेर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = स्टेफन गूच (१०५) | team2_twenty20s_most_runs = जॉर्डन ओब्रायन (१०४) | team1_twenty20s_most_wickets = स्टेफन गूच आणि हबीब खान (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = जुनैद खान आणि महेश तांबे (प्रत्येकी ५) }} [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड क्रिकेट संघाने]] जुलै २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २५ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 |title=Finland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने पहिला सामना १६ धावांनी जिंकला. एस्टोनियाने दुसरा सामना चार गडी राखून जिंकत मालिकेत बरोबरी साधली. फिनलंडने तिसरा सामना पाच गडी राखून जिंकून मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर फिनलंडचे नेतृत्व अमजद शेरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23765/scorecard/1494770/estonia-vs-finland-1st-t20i-finland-in-estonia-2025 |title=Estonia v Finland, 1st T20I, Finland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध फिनलंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२५ जुलै २०२५ |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या स्टेफन गूचने सर्वाधिक १०५ धावा केल्या, तर फिनलंडच्या जॉर्डन ओब्रायनने १०४ धावा केल्या. फिनलंडच्या जुनैद खान आणि महेश तांबे यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले. एस्टोनियाकडून स्टेफन गूच आणि हबीब खान यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/series/_/id/23765/est-vs-fin |title=Finland tour of Estonia 2025 – Series statistics |trans-title=फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – मालिकेची आकडेवारी |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=६ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये खेळलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127291/estonia-vs-finland-1st-match |title=Estonia vs Finland, 1st Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127296/est-vs-fin-2nd-match-finland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Finland, 2nd Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127307/est-vs-fin-3rd-match-finland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Finland, 3rd Match, Finland tour of Estonia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}} ! {{cr|FIN}} |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदित्य पॉल * इलियास हसन * झीशान अली * प्रणय घेवाला * बिलाल मसूद * मार्को वायक ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद उस्मान * रुदेश सेकरन ([[यष्टिरक्षक]]) * रूपम बरुआ * साहिल चौहान * स्टीफन गूच * स्टुअर्ट हुक * हबीब खान | valign="top" | * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अखिल अर्जुनन * अरविंद मोहन * आतिफ रशीद * गुलाम अब्बास बट * जॉर्डन ओब्रायन ([[यष्टिरक्षक]]) * जुनैद खान * निकोलस सलोनेन * पवन करुणारत्ने * फराज मेहती अब्बास * मधवा बसनायका * महेश तांबे * लुकास रुएन * वनराज पढाल |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = १८०/५ (२० षटके) | runs1 = फराज मेहती अब्बास ५७ (३७) | wickets1 = स्टीफन गूच २/२८ (४ षटके) | score2 = १६४/८ (२० षटके) | runs2 = स्टीफन गूच ६२ (५२) | wickets2 = अमजद शेर ३/२४ (४ षटके) | result = फिनलंडने १६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494770.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = फराज मेहती अब्बास (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = झीशान अलीने (एस्टोनिया) आणि जुनैद खानने (फिनलंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = ८५ (१५.५ षटके) | runs1 = जॉर्डन ओब्रायन ३० (२१) | wickets1 = रूपम बरुआ ३/१३ (३ षटके) | score2 = ८६/६ (१७ षटके) | runs2 = स्टीफन गूच २१ (२६) | wickets2 = जुनैद खान २/१५ (४ षटके) | result = एस्टोनियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = स्टीफन गूच (एस्टोनिया) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद उस्मानने (एस्टोनिया) आणि लुकास रुएनने (फिनलंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|EST}} | team2 = {{cr|FIN}} | score1 = १४१ (१९.४ षटके) | runs1 = बिलाल मसूद २६ (२४) | wickets1 = महेश तांबे ५/१९ (२ षटके) | score2 = १४२/५ (१८.१ षटके) | runs2 = अरविंद मोहन ६७[[नाबाद|*]] (६०) | wickets2 = अर्सलान अमजद २/२५ (३.१ षटके) | result = फिनलंडने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494772.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = महेश तांबे (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महेश तांबेने (फिनलंड) त्याची पहिली [[पंचबळी]] कामगिरी केली. त्याने आठ चेंडूंमध्ये पाच बळी घेत पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील सर्वात जलद पंचबळीचा विक्रम केला.<ref>{{cite news |url=https://www.hindustantimes.com/cricket/finland-bowlers-8-ball-mayhem-shatters-t20i-world-record-for-fastest-five-wicket-haul-in-unreal-spell-101753775105728.html |title=Finland bowler's 8-ball mayhem shatters T20I world record for fastest five-wicket haul in unreal spell |work=Hindustan Times |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23765/finland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:फिनलंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:फिनलंड क्रिकेट संघाचे एस्टोनिया दौरे|२०२५]] pii4ovl4vgzivnn8cunlwugnz8nsq8j 0 382406 2699776 2026-08-07T01:13:13Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | image = | caption = | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी२०]] | tournament format = साखळी पद्धत | host = {{flag|EST}} | fromdate = २... 2699776 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | image = | caption = | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी२०]] | tournament format = साखळी पद्धत | host = {{flag|EST}} | fromdate = २६ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|EST}} | runners-up = {{cr|FIN}} | participants = ४ | matches = ६ | venues = २ | previous_year = २०२२ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बाल्टिक चषक''' ही २६ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान [[तालिन]], एस्टोनिया येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="matches">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches |title=Baltic Cup 2025 – Past Matches |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – सामने आणि निकाल |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]], [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[लात्व्हिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लात्व्हिया]] आणि लिथुआनिया या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="tournament">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/about-us |title=About Baltic Cup 2025 |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषकाविषयी माहिती |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सहा सामने एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले.<ref name="tournament" /> स्पर्धा एकेरी साखळी पद्धतीने खेळवण्यात आली. एस्टोनियाने लिथुआनिया, फिनलंड आणि लात्व्हिया या तिन्ही संघांना पराभूत करून अपराजित विजेतेपद मिळवले.<ref name="est-results">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ |title=Estonia Men's National Team Results |trans-title=एस्टोनिया पुरुष राष्ट्रीय संघाचे निकाल |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने लात्व्हिया आणि लिथुआनियाविरुद्ध विजय मिळवत दुसरे स्थान पटकावले. लात्व्हिया तिसऱ्या, तर लिथुआनिया चौथ्या स्थानावर राहिला.<ref name="matches" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches क्रिकहीरोजवरील स्पर्धेचे सामने आणि निकाल] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बाल्टिक चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] 053m205e8zgkzst72nhxlutwx0fnweh 2699777 2699776 2026-08-07T01:13:48Z Ganesh591 62733 2699777 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | image = | caption = | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी२०]] | tournament format = साखळी पद्धत | host = {{flag|एस्टोनिया}} | fromdate = २६ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|EST}} | runners-up = {{cr|FIN}} | participants = ४ | matches = ६ | venues = २ | previous_year = २०२२ | previous_tournament = | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ बाल्टिक चषक''' ही २६ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान [[तालिन]], एस्टोनिया येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="matches">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches |title=Baltic Cup 2025 – Past Matches |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – सामने आणि निकाल |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]], [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[लात्व्हिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लात्व्हिया]] आणि लिथुआनिया या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="tournament">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/about-us |title=About Baltic Cup 2025 |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषकाविषयी माहिती |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सहा सामने एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले.<ref name="tournament" /> स्पर्धा एकेरी साखळी पद्धतीने खेळवण्यात आली. एस्टोनियाने लिथुआनिया, फिनलंड आणि लात्व्हिया या तिन्ही संघांना पराभूत करून अपराजित विजेतेपद मिळवले.<ref name="est-results">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ |title=Estonia Men's National Team Results |trans-title=एस्टोनिया पुरुष राष्ट्रीय संघाचे निकाल |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने लात्व्हिया आणि लिथुआनियाविरुद्ध विजय मिळवत दुसरे स्थान पटकावले. लात्व्हिया तिसऱ्या, तर लिथुआनिया चौथ्या स्थानावर राहिला.<ref name="matches" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches क्रिकहीरोजवरील स्पर्धेचे सामने आणि निकाल] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बाल्टिक चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] 3gd5ai99s6xn3rqofto1905xalmopb3 2699778 2699777 2026-08-07T01:25:31Z Ganesh591 62733 2699778 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|ट्वेंटी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी पद्धत | host = {{flag|एस्टोनिया}} | fromdate = २६ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|EST}} | runner up = {{cr|FIN}} | participants = ४ | matches = ६ | venues = २ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ बाल्टिक चषक }} '''२०२५ बाल्टिक चषक''' ही २६ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान [[तालिन]], एस्टोनिया येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="matches">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches |title=Baltic Cup 2025 – Past Matches |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – सामने आणि निकाल |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]], [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[लात्व्हिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लात्व्हिया]] आणि लिथुआनिया या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="tournament">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/about-us |title=About Baltic Cup 2025 |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषकाविषयी माहिती |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सहा सामने एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले.<ref name="tournament" /> स्पर्धा एकेरी साखळी पद्धतीने खेळवण्यात आली. एस्टोनियाने लिथुआनिया, फिनलंड आणि लात्व्हिया या तिन्ही संघांना पराभूत करून अपराजित विजेतेपद मिळवले.<ref name="est-results">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ |title=Estonia Men's National Team Results |trans-title=एस्टोनिया पुरुष राष्ट्रीय संघाचे निकाल |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने लात्व्हिया आणि लिथुआनियाविरुद्ध विजय मिळवत दुसरे स्थान पटकावले. लात्व्हिया तिसऱ्या, तर लिथुआनिया चौथ्या स्थानावर राहिला.<ref name="matches" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches क्रिकहीरोजवरील स्पर्धेचे सामने आणि निकाल] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बाल्टिक चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] gpiikl4bqsnjab5ygtydw5pivncouzm 2699781 2699778 2026-08-07T01:32:22Z Ganesh591 62733 2699781 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|ट्वेंटी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी पद्धत | host = {{flag|एस्टोनिया}} | fromdate = २६ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|EST}} | runner up = {{cr|FIN}} | participants = ४ | matches = ६ | venues = २ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ बाल्टिक चषक }} '''२०२५ बाल्टिक चषक''' ही २६ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान [[तालिन]], एस्टोनिया येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="matches">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches |title=Baltic Cup 2025 – Past Matches |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – सामने आणि निकाल |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]], [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[लात्व्हिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लात्व्हिया]] आणि लिथुआनिया या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="tournament">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/about-us |title=About Baltic Cup 2025 |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषकाविषयी माहिती |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सहा सामने एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले.<ref name="tournament" /> स्पर्धा एकेरी साखळी पद्धतीने खेळवण्यात आली. एस्टोनियाने लिथुआनिया, फिनलंड आणि लात्व्हिया या तिन्ही संघांना पराभूत करून अपराजित विजेतेपद मिळवले.<ref name="est-results">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ |title=Estonia Men's National Team Results |trans-title=एस्टोनिया पुरुष राष्ट्रीय संघाचे निकाल |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने लात्व्हिया आणि लिथुआनियाविरुद्ध विजय मिळवत दुसरे स्थान पटकावले. लात्व्हिया तिसऱ्या, तर लिथुआनिया चौथ्या स्थानावर राहिला.<ref name="matches" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये खेळलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}}<ref name="est-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449564/baltic-cup-2025/estonia-vs-lithuania/scorecard |title=Estonia vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="est-lva">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449571/baltic-cup-2025/estonia-vs-latvia/scorecard |title=Estonia vs Latvia, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FIN}}<ref name="fin-lva">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449566/baltic-cup-2025/finland-vs-latvia/scorecard |title=Finland vs Latvia, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fin-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449575/baltic-cup-2025/finland-vs-lithuania/scorecard |title=Finland vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LVA}}<ref name="fin-lva" /><ref name="lva-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449570/baltic-cup-2025/latvia-vs-lithuania/scorecard |title=Latvia vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="est-lva" /> ! {{cr|LTU}} <ref name="est-ltu" /><ref name="lva-ltu" /><ref name="fin-ltu" /> |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदित्य सॅव्हिओ * एहतिशाम शेख * फैक उस्मानी * कल्ले विस्लापू * बिलाल मसूद * मुहम्मद उस्मान * विमुक्ती हेट्टियारच्ची ([[यष्टिरक्षक]]) * झीशान अली * साहिल चौहान * हबीब खान | valign="top" | * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आतिफ रशीद * इखपेलवाक कुचेय * कैफ जमादार * गुलाम अब्बास बट * जॉर्डन ओब्रायन ([[यष्टिरक्षक]]) * जुनैद खान * निकोलस सलोनेन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * पवन अरच्चिगे * पियुमल अचरिगे * फहीम नेल्लंचेरी ([[यष्टिरक्षक]]) * फराज मेहती अब्बास * महेश तांबे * लुकास रुआने * साकिब अर्शद | valign="top" | * इशान कश्यप ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदर्श शर्मा * उर्विश पटेल ([[यष्टिरक्षक]]) * गौतम चंद्रन * धार्मिक पटेल * प्रवीणकन्ना मुथुकृष्णन * राजीवहरन सथासिवम * रेक्स सिल्वेरा * रोशित कॅशमियर * विष्णू रेघू * सौरव कुमार * स्टीफिन अँड्र्यूज * हर्ष चौहान * हिमांशू चौधरी | valign="top" | * आयझॅक सॅम्युएल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अर्जुन अजू * गणेश आकाश * गुणवर्मन राजेंद्रन * जुवेल शाजी * निखिल सॅम्युएल * निशांत राम * मुहम्मद रोशन * रोजिन ए ([[यष्टिरक्षक]]) * विनयगसुंदरम सुब्रमणी * श्री सबरीश |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches क्रिकहीरोजवरील स्पर्धेचे सामने आणि निकाल] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बाल्टिक चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] dkgi5xcc49ssqa602mhdi7sxn3rqy6w 2699783 2699781 2026-08-07T01:36:47Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699783 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|ट्वेंटी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी पद्धत | host = {{flag|एस्टोनिया}} | fromdate = २६ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|EST}} | runner up = {{cr|FIN}} | participants = ४ | matches = ६ | venues = २ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ बाल्टिक चषक }} '''२०२५ बाल्टिक चषक''' ही २६ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान [[तालिन]], एस्टोनिया येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="matches">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches |title=Baltic Cup 2025 – Past Matches |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – सामने आणि निकाल |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]], [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[लात्व्हिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लात्व्हिया]] आणि लिथुआनिया या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="tournament">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/about-us |title=About Baltic Cup 2025 |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषकाविषयी माहिती |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सहा सामने एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले.<ref name="tournament" /> स्पर्धा एकेरी साखळी पद्धतीने खेळवण्यात आली. एस्टोनियाने लिथुआनिया, फिनलंड आणि लात्व्हिया या तिन्ही संघांना पराभूत करून अपराजित विजेतेपद मिळवले.<ref name="est-results">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ |title=Estonia Men's National Team Results |trans-title=एस्टोनिया पुरुष राष्ट्रीय संघाचे निकाल |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने लात्व्हिया आणि लिथुआनियाविरुद्ध विजय मिळवत दुसरे स्थान पटकावले. लात्व्हिया तिसऱ्या, तर लिथुआनिया चौथ्या स्थानावर राहिला.<ref name="matches" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये खेळलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}}<ref name="est-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449564/baltic-cup-2025/estonia-vs-lithuania/scorecard |title=Estonia vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="est-lva">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449571/baltic-cup-2025/estonia-vs-latvia/scorecard |title=Estonia vs Latvia, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FIN}}<ref name="fin-lva">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449566/baltic-cup-2025/finland-vs-latvia/scorecard |title=Finland vs Latvia, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fin-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449575/baltic-cup-2025/finland-vs-lithuania/scorecard |title=Finland vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LVA}}<ref name="fin-lva" /><ref name="lva-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449570/baltic-cup-2025/latvia-vs-lithuania/scorecard |title=Latvia vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="est-lva" /> ! {{cr|LTU}} <ref name="est-ltu" /><ref name="lva-ltu" /><ref name="fin-ltu" /> |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदित्य सॅव्हिओ * एहतिशाम शेख * फैक उस्मानी * कल्ले विस्लापू * बिलाल मसूद * मुहम्मद उस्मान * विमुक्ती हेट्टियारच्ची ([[यष्टिरक्षक]]) * झीशान अली * साहिल चौहान * हबीब खान | valign="top" | * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आतिफ रशीद * इखपेलवाक कुचेय * कैफ जमादार * गुलाम अब्बास बट * जॉर्डन ओब्रायन ([[यष्टिरक्षक]]) * जुनैद खान * निकोलस सलोनेन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * पवन अरच्चिगे * पियुमल अचरिगे * फहीम नेल्लंचेरी ([[यष्टिरक्षक]]) * फराज मेहती अब्बास * महेश तांबे * लुकास रुआने * साकिब अर्शद | valign="top" | * इशान कश्यप ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदर्श शर्मा * उर्विश पटेल ([[यष्टिरक्षक]]) * गौतम चंद्रन * धार्मिक पटेल * प्रवीणकन्ना मुथुकृष्णन * राजीवहरन सथासिवम * रेक्स सिल्वेरा * रोशित कॅशमियर * विष्णू रेघू * सौरव कुमार * स्टीफिन अँड्र्यूज * हर्ष चौहान * हिमांशू चौधरी | valign="top" | * आयझॅक सॅम्युएल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अर्जुन अजू * गणेश आकाश * गुणवर्मन राजेंद्रन * जुवेल शाजी * निखिल सॅम्युएल * निशांत राम * मुहम्मद रोशन * रोजिन ए ([[यष्टिरक्षक]]) * विनयगसुंदरम सुब्रमणी * श्री सबरीश |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! स्थिती |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|EST}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +३.७३८ || विजेता |- style="background:#DDEEFF;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|FIN}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७२१ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|LVA}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || +०.७०० || तिसरे स्थान |- | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LTU}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −६.००० || चौथे स्थान |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकहीरोज<ref>{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/point-table |title=Baltic Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – गुणतालिका |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches क्रिकहीरोजवरील स्पर्धेचे सामने आणि निकाल] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बाल्टिक चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] 0xfe14dzkew5p19csu7yitzaq1ewzmn 2699789 2699783 2026-08-07T01:48:47Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699789 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ बाल्टिक चषक | administrator = एस्टोनिया क्रिकेट संघटना | cricket format = [[ट्वेंटी-२० क्रिकेट|ट्वेंटी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी पद्धत | host = {{flag|एस्टोनिया}} | fromdate = २६ जुलै | todate = २७ जुलै २०२५ | champions = {{cr|EST}} | runner up = {{cr|FIN}} | participants = ४ | matches = ६ | venues = २ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ बाल्टिक चषक }} '''२०२५ बाल्टिक चषक''' ही २६ ते २७ जुलै २०२५ दरम्यान [[तालिन]], एस्टोनिया येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[ट्वेंटी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="matches">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches |title=Baltic Cup 2025 – Past Matches |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – सामने आणि निकाल |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]], [[फिनलंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फिनलंड]], [[लात्व्हिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|लात्व्हिया]] आणि लिथुआनिया या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="tournament">{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/about-us |title=About Baltic Cup 2025 |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषकाविषयी माहिती |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सहा सामने एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले.<ref name="tournament" /> स्पर्धा एकेरी साखळी पद्धतीने खेळवण्यात आली. एस्टोनियाने लिथुआनिया, फिनलंड आणि लात्व्हिया या तिन्ही संघांना पराभूत करून अपराजित विजेतेपद मिळवले.<ref name="est-results">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ |title=Estonia Men's National Team Results |trans-title=एस्टोनिया पुरुष राष्ट्रीय संघाचे निकाल |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> फिनलंडने लात्व्हिया आणि लिथुआनियाविरुद्ध विजय मिळवत दुसरे स्थान पटकावले. लात्व्हिया तिसऱ्या, तर लिथुआनिया चौथ्या स्थानावर राहिला.<ref name="matches" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये खेळलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}}<ref name="est-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449564/baltic-cup-2025/estonia-vs-lithuania/scorecard |title=Estonia vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="est-lva">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449571/baltic-cup-2025/estonia-vs-latvia/scorecard |title=Estonia vs Latvia, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FIN}}<ref name="fin-lva">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449566/baltic-cup-2025/finland-vs-latvia/scorecard |title=Finland vs Latvia, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fin-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449575/baltic-cup-2025/finland-vs-lithuania/scorecard |title=Finland vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|LVA}}<ref name="fin-lva" /><ref name="lva-ltu">{{cite web |url=https://cricheroes.com/scorecard/18449570/baltic-cup-2025/latvia-vs-lithuania/scorecard |title=Latvia vs Lithuania, Baltic Cup 2025 – Scorecard |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="est-lva" /> ! {{cr|LTU}} <ref name="est-ltu" /><ref name="lva-ltu" /><ref name="fin-ltu" /> |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदित्य सॅव्हिओ * एहतिशाम शेख * फैक उस्मानी * कल्ले विस्लापू * बिलाल मसूद * मुहम्मद उस्मान * विमुक्ती हेट्टियारच्ची ([[यष्टिरक्षक]]) * झीशान अली * साहिल चौहान * हबीब खान | valign="top" | * अमजद शेर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आतिफ रशीद * इखपेलवाक कुचेय * कैफ जमादार * गुलाम अब्बास बट * जॉर्डन ओब्रायन ([[यष्टिरक्षक]]) * जुनैद खान * निकोलस सलोनेन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * पवन अरच्चिगे * पियुमल अचरिगे * फहीम नेल्लंचेरी ([[यष्टिरक्षक]]) * फराज मेहती अब्बास * महेश तांबे * लुकास रुआने * साकिब अर्शद | valign="top" | * इशान कश्यप ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * आदर्श शर्मा * उर्विश पटेल ([[यष्टिरक्षक]]) * गौतम चंद्रन * धार्मिक पटेल * प्रवीणकन्ना मुथुकृष्णन * राजीवहरन सथासिवम * रेक्स सिल्वेरा * रोशित कॅशमियर * विष्णू रेघू * सौरव कुमार * स्टीफिन अँड्र्यूज * हर्ष चौहान * हिमांशू चौधरी | valign="top" | * आयझॅक सॅम्युएल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अर्जुन अजू * गणेश आकाश * गुणवर्मन राजेंद्रन * जुवेल शाजी * निखिल सॅम्युएल * निशांत राम * मुहम्मद रोशन * रोजिन ए ([[यष्टिरक्षक]]) * विनयगसुंदरम सुब्रमणी * श्री सबरीश |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! स्थिती |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|EST}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +३.७३८ || विजेता |- style="background:#DDEEFF;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|FIN}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +१.७२१ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|LVA}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || +०.७०० || तिसरे स्थान |- | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|LTU}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −६.००० || चौथे स्थान |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकहीरोज<ref>{{cite web |url=https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/point-table |title=Baltic Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ बाल्टिक चषक – गुणतालिका |work=क्रिकहीरोज |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|EST}} | team2 = {{flagicon|LTU}} लिथुआनिया | score1 = २०५/६ (२० षटके) | runs1 = बिलाल मसूद ६७ (४६) | wickets1 = | score2 = ५१ (१७.३ षटके) | runs2 = | wickets2 = कल्ले विस्लापू ३/९ (२.३ षटके) | result = एस्टोनियाने १५४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricheroes.com/scorecard/18449564/baltic-cup-2025/estonia-vs-lithuania/scorecard धावफलक] | venue = नॅशनल क्रिकेट फील्ड–१, [[तालिन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|LVA}} | score1 = १५६ (२० षटके) | runs1 = पवन अरच्चिगे ३६ (३८) | wickets1 = हिमांशू चौधरी ३/१९ (३ षटके) | score2 = १५२/८ (२० षटके) | runs2 = प्रवीणकन्ना मुथुकृष्णन ३१ (१९) | wickets2 = अमजद शेर ३/१२ (२.१ षटके) | result = फिनलंडने ४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricheroes.com/scorecard/18449566/baltic-cup-2025/finland-vs-latvia/scorecard धावफलक] | venue = नॅशनल क्रिकेट फील्ड–२, [[तालिन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १२:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|LVA}} | team2 = {{flagicon|LTU}} लिथुआनिया | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = लात्व्हियाने ९० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricheroes.com/scorecard/18449570/baltic-cup-2025/latvia-vs-lithuania/scorecard धावफलक] | venue = नॅशनल क्रिकेट फील्ड–२, [[तालिन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २६ जुलै २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = ८५ (१५.५ षटके) | runs1 = जॉर्डन ओब्रायन ३० (२१) | wickets1 = रूपम बरुआ ३/१३ (३ षटके) | score2 = ८६/६ (१७ षटके) | runs2 = स्टीफन गूच २१ (२६) | wickets2 = जुनैद खान २/१५ (४ षटके) | result = एस्टोनियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494771.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = स्टीफन गूच (एस्टोनिया) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मुहम्मद उस्मानने (एस्टोनिया) आणि लुकास रुएनने (फिनलंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|EST}} | team2 = {{cr|LVA}} | score1 = १८९/५ (२० षटके) | runs1 = साहिल चौहान ५२[[नाबाद|*]] (३०) | wickets1 = आदर्श शर्मा २/२८ (४ षटके) | score2 = १४५/६ (२० षटके) | runs2 = इशान कश्यप ३३ (२९) | wickets2 = कल्ले विस्लापू २/२१ (४ षटके) | result = एस्टोनियाने ४४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricheroes.com/scorecard/18449571/baltic-cup-2025/estonia-vs-latvia/scorecard धावफलक] | venue = नॅशनल क्रिकेट फील्ड–१, [[तालिन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = २७ जुलै २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FIN}} | team2 = {{flagicon|LTU}} लिथुआनिया | score1 = १७७ (१९.५ षटके) | runs1 = गुलाम अब्बास बट ६६ (४०) | wickets1 = गणेश आकाश ४/२५ (४ षटके) | score2 = ६१ (१६.३ षटके) | runs2 = निशांत राम ११ (२७) | wickets2 = पियुमल अचरिगे ३/६ (३.३ षटके) | result = फिनलंडने ११६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://cricheroes.com/scorecard/18449575/baltic-cup-2025/finland-vs-lithuania/scorecard धावफलक] | venue = नॅशनल क्रिकेट फील्ड–२, [[तालिन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://cricheroes.com/tournament/1567872/baltic-cup-2025/matches/past-matches क्रिकहीरोजवरील स्पर्धेचे सामने आणि निकाल] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:बाल्टिक चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] qty98xhd9g0mlkxlhqe6o7qrqz8wdm8 0 382407 2699780 2026-08-07T01:28:03Z संतोष गोरे 135680 संतोष गोरे ने लेख [[प्रक्षेपक यान]] वरुन [[प्रक्षेपण यान]] ला हलविला: अचूक नाव 2699780 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[प्रक्षेपण यान]] 0nhedoyy16l5ino8vchynu7wtf8sv3m 0 382408 2699795 2026-08-07T02:10:24Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Gibraltar.svg | team2_name = जिब्रा... 2699795 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Gibraltar.svg | team2_name = जिब्राल्टर | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = एमी बेनाटर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी २८) | team2_twenty20s_most_runs = निक्की कारुआना (७८) | team1_twenty20s_most_wickets = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी ३) | team2_twenty20s_most_wickets = हेलन ममफोर्ड (९) | player_of_twenty20_series = }} [[जिब्राल्टर]] महिला क्रिकेट संघाने ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी एस्टोनियाचा दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दुसऱ्या मैदानावर झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 |title=Gibraltar Women tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=[[ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनियाने]] पहिला सामना २६ धावांनी जिंकला. जिब्राल्टरने दुसरा सामना सात गडी राखून आणि तिसरा सामना ३४ धावांनी जिंकत मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अॅनेमारी वेसिकने, तर जिब्राल्टरचे नेतृत्व एमी बेनाटरने केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Scorecard |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध जिब्राल्टर महिला, पहिला सामना – धावफलक |work=क्रिकबझ |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> जिब्राल्टरच्या निक्की कारुआनाने मालिकेत सर्वाधिक ७८ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हेलन ममफोर्डने सर्वाधिक नऊ बळी घेतले. एस्टोनियाकडून अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी २८ धावा केल्या आणि प्रत्येकी तीन बळी घेतले.<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10614/gibraltar-women-tour-estonia-2025/stats |title=Gibraltar Women tour Estonia 2025 – Statistics |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/wnt-squad-2025/wnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील महिला संघाचे निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 2y2n507dfge1gnsgmdla7r12yhs39zk 2699797 2699795 2026-08-07T02:12:31Z Ganesh591 62733 2699797 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Gibraltar.svg | team2_name = जिब्राल्टर | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = एमी बेनाटर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी २८) | team2_twenty20s_most_runs = निक्की कारुआना (७८) | team1_twenty20s_most_wickets = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी ३) | team2_twenty20s_most_wickets = हेलन ममफोर्ड (९) | player_of_twenty20_series = }} [[जिब्राल्टर]] महिला क्रिकेट संघाने ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी एस्टोनियाचा दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दुसऱ्या मैदानावर झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 |title=Gibraltar Women tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनियाने]] पहिला सामना २६ धावांनी जिंकला. जिब्राल्टरने दुसरा सामना सात गडी राखून आणि तिसरा सामना ३४ धावांनी जिंकत मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अॅनेमारी वेसिकने, तर जिब्राल्टरचे नेतृत्व एमी बेनाटरने केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Scorecard |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध जिब्राल्टर महिला, पहिला सामना – धावफलक |work=क्रिकबझ |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> जिब्राल्टरच्या निक्की कारुआनाने मालिकेत सर्वाधिक ७८ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हेलन ममफोर्डने सर्वाधिक नऊ बळी घेतले. एस्टोनियाकडून अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी २८ धावा केल्या आणि प्रत्येकी तीन बळी घेतले.<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10614/gibraltar-women-tour-estonia-2025/stats |title=Gibraltar Women tour Estonia 2025 – Statistics |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/wnt-squad-2025/wnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील महिला संघाचे निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] f4kby0ymnud9pqkecds957xvqkf4nr3 2699798 2699797 2026-08-07T02:15:26Z Ganesh591 62733 2699798 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Gibraltar.svg | team2_name = जिब्राल्टर | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = एमी बेनाटर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी २८) | team2_twenty20s_most_runs = निक्की कारुआना (७८) | team1_twenty20s_most_wickets = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी ३) | team2_twenty20s_most_wickets = हेलन ममफोर्ड (९) | player_of_twenty20_series = }} [[जिब्राल्टर]] महिला क्रिकेट संघाने ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी एस्टोनियाचा दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दुसऱ्या मैदानावर झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 |title=Gibraltar Women tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनियाने]] पहिला सामना २६ धावांनी जिंकला. जिब्राल्टरने दुसरा सामना सात गडी राखून आणि तिसरा सामना ३४ धावांनी जिंकत मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अॅनेमारी वेसिकने, तर जिब्राल्टरचे नेतृत्व एमी बेनाटरने केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Scorecard |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध जिब्राल्टर महिला, पहिला सामना – धावफलक |work=क्रिकबझ |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> जिब्राल्टरच्या निक्की कारुआनाने मालिकेत सर्वाधिक ७८ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हेलन ममफोर्डने सर्वाधिक नऊ बळी घेतले. एस्टोनियाकडून अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी २८ धावा केल्या आणि प्रत्येकी तीन बळी घेतले.<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10614/gibraltar-women-tour-estonia-2025/stats |title=Gibraltar Women tour Estonia 2025 – Statistics |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील संघपत्रकांमध्ये नोंदवलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130536/estw-vs-gibw-3rd-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 3rd Match – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|EST}}<ref name="first-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{crw|GIB}}<ref name="first-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * अॅनेमारी वेसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अस्मा शिफा ([[यष्टिरक्षक]]) * बीनिश वानी * एगेलिन एलर्मा * गीथ्मा मदनायके * हेलेना केर्गे * जानिका हॉर्न * लीना सॉरमुस * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्राय * राग्ने हालिक * सिर्ली पॅटेंडेन * चमाली लोकुगे * व्हिक्टोरिया फ्राय | valign="top" | * एमी बेनाटर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सॅली बार्टन ([[यष्टिरक्षक]]) * एरियाना जियानानी * एलिझाबेथ फेरारी * हॅना त्रिनिदाद * हेलन ममफोर्ड * लॉरेन पायस * लॉरेन शेफर्ड * मेगन ममफोर्ड * मिशा पर्यानी * निक्की कारुआना * नोएल लाग्वेआ * प्रभा रघुनाथ * रोझलीन राइली * यानिरा ब्लॅग |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/wnt-squad-2025/wnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील महिला संघाचे निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] rp8gydvs0olp0ouz11sk1q4x1e3cv1n 2699799 2699798 2026-08-07T02:16:57Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699799 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Gibraltar.svg | team2_name = जिब्राल्टर | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = एमी बेनाटर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी २८) | team2_twenty20s_most_runs = निक्की कारुआना (७८) | team1_twenty20s_most_wickets = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी ३) | team2_twenty20s_most_wickets = हेलन ममफोर्ड (९) | player_of_twenty20_series = }} [[जिब्राल्टर]] महिला क्रिकेट संघाने ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी एस्टोनियाचा दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दुसऱ्या मैदानावर झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 |title=Gibraltar Women tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनियाने]] पहिला सामना २६ धावांनी जिंकला. जिब्राल्टरने दुसरा सामना सात गडी राखून आणि तिसरा सामना ३४ धावांनी जिंकत मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अॅनेमारी वेसिकने, तर जिब्राल्टरचे नेतृत्व एमी बेनाटरने केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Scorecard |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध जिब्राल्टर महिला, पहिला सामना – धावफलक |work=क्रिकबझ |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> जिब्राल्टरच्या निक्की कारुआनाने मालिकेत सर्वाधिक ७८ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हेलन ममफोर्डने सर्वाधिक नऊ बळी घेतले. एस्टोनियाकडून अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी २८ धावा केल्या आणि प्रत्येकी तीन बळी घेतले.<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10614/gibraltar-women-tour-estonia-2025/stats |title=Gibraltar Women tour Estonia 2025 – Statistics |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील संघपत्रकांमध्ये नोंदवलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130536/estw-vs-gibw-3rd-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 3rd Match – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|EST}}<ref name="first-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{crw|GIB}}<ref name="first-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * अॅनेमारी वेसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अस्मा शिफा ([[यष्टिरक्षक]]) * बीनिश वानी * एगेलिन एलर्मा * गीथ्मा मदनायके * हेलेना केर्गे * जानिका हॉर्न * लीना सॉरमुस * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्राय * राग्ने हालिक * सिर्ली पॅटेंडेन * चमाली लोकुगे * व्हिक्टोरिया फ्राय | valign="top" | * एमी बेनाटर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सॅली बार्टन ([[यष्टिरक्षक]]) * एरियाना जियानानी * एलिझाबेथ फेरारी * हॅना त्रिनिदाद * हेलन ममफोर्ड * लॉरेन पायस * लॉरेन शेफर्ड * मेगन ममफोर्ड * मिशा पर्यानी * निक्की कारुआना * नोएल लाग्वेआ * प्रभा रघुनाथ * रोझलीन राइली * यानिरा ब्लॅग |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/wnt-squad-2025/wnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील महिला संघाचे निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचे एस्टोनिया दौरे|२०२५]] g3g8rht51u3py5gzzfzidj8d8yw2prt 2699800 2699799 2026-08-07T02:19:10Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699800 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Gibraltar.svg | team2_name = जिब्राल्टर | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = एमी बेनाटर | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = १ | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी २८) | team2_twenty20s_most_runs = निक्की कारुआना (७८) | team1_twenty20s_most_wickets = अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे (प्रत्येकी ३) | team2_twenty20s_most_wickets = हेलन ममफोर्ड (९) | player_of_twenty20_series = }} [[जिब्राल्टर]] महिला क्रिकेट संघाने ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी एस्टोनियाचा दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डच्या दुसऱ्या मैदानावर झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 |title=Gibraltar Women tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनियाने]] पहिला सामना २६ धावांनी जिंकला. जिब्राल्टरने दुसरा सामना सात गडी राखून आणि तिसरा सामना ३४ धावांनी जिंकत मालिका २–१ अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अॅनेमारी वेसिकने, तर जिब्राल्टरचे नेतृत्व एमी बेनाटरने केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Scorecard |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध जिब्राल्टर महिला, पहिला सामना – धावफलक |work=क्रिकबझ |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> जिब्राल्टरच्या निक्की कारुआनाने मालिकेत सर्वाधिक ७८ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हेलन ममफोर्डने सर्वाधिक नऊ बळी घेतले. एस्टोनियाकडून अॅनेमारी वेसिक आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी २८ धावा केल्या आणि प्रत्येकी तीन बळी घेतले.<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10614/gibraltar-women-tour-estonia-2025/stats |title=Gibraltar Women tour Estonia 2025 – Statistics |trans-title=जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील संघपत्रकांमध्ये नोंदवलेल्या खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130525/estw-vs-gibw-1st-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 1st Match – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130536/estw-vs-gibw-3rd-match-gibraltar-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Gibraltar Women, 3rd Match – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|EST}}<ref name="first-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{crw|GIB}}<ref name="first-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * अॅनेमारी वेसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अस्मा शिफा ([[यष्टिरक्षक]]) * बीनिश वानी * एगेलिन एलर्मा * गीथ्मा मदनायके * हेलेना केर्गे * जानिका हॉर्न * लीना सॉरमुस * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्राय * राग्ने हालिक * सिर्ली पॅटेंडेन * चमाली लोकुगे * व्हिक्टोरिया फ्राय | valign="top" | * एमी बेनाटर ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सॅली बार्टन ([[यष्टिरक्षक]]) * एरियाना जियानानी * एलिझाबेथ फेरारी * हॅना त्रिनिदाद * हेलन ममफोर्ड * लॉरेन पायस * लॉरेन शेफर्ड * मेगन ममफोर्ड * मिशा पर्यानी * निक्की कारुआना * नोएल लाग्वेआ * प्रभा रघुनाथ * रोझलीन राइली * यानिरा ब्लॅग |} ==महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|EST}} | team2 = {{crw|GIB}} | score1 = ९४/६ (२० षटके) | runs1 = व्हिक्टोरिया फ्राय १४ (३३) | wickets1 = हेलन ममफोर्ड २/१७ (४ षटके) | score2 = ६८ (१८.४ षटके) | runs2 = निक्की कारुआना २२[[नाबाद|*]] (४१) | wickets2 = अॅनेमारी वेसिक २/७ (३.४ षटके) | result = एस्टोनियाने २६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496809.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, मैदान क्र. २, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = वेंकटराघवन शेषाद्री आणि दुलिथा वन्नियारच्ची | motm = अॅनेमारी वेसिक (एस्टोनिया) | toss = जिब्राल्टरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हॅना त्रिनिदादने (जिब्राल्टर) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|EST}} | team2 = {{crw|GIB}} | score1 = ९४/८ (२० षटके) | runs1 = चमाली लोकुगे १७ (३८) | wickets1 = हेलन ममफोर्ड ३/१४ (४ षटके) | score2 = ९५/३ (१६.४ षटके) | runs2 = निक्की कारुआना २१ (३९) | wickets2 = अॅनेमारी वेसिक १/१६ (३.४ षटके) | result = जिब्राल्टरने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496810.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, मैदान क्र. २, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि दुलिथा वन्नियारच्ची | motm = एमी बेनाटर (जिब्राल्टर) | toss = जिब्राल्टरने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GIB}} | team2 = {{crw|EST}} | score1 = ११६/४ (२० षटके) | runs1 = निक्की कारुआना ३५ (५१) | wickets1 = व्हिक्टोरिया फ्राय १/१३ (३ षटके) | score2 = ८२ (१७.१ षटके) | runs2 = गीथ्मा मदनायके १८ (३५) | wickets2 = हेलन ममफोर्ड ४/१८ (४ षटके) | result = जिब्राल्टरने ३४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496811.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, मैदान क्र. २, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि तरुण देवल्ला | motm = हेलन ममफोर्ड (जिब्राल्टर) | toss = एस्टोनियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जिब्राल्टरने तीन सामन्यांची मालिका २–१ अशी जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/gibraltar-women-in-estonia-2025-1496799 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/wnt-squad-2025/wnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील महिला संघाचे निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:जिब्राल्टर महिला क्रिकेट संघाचे एस्टोनिया दौरे|२०२५]] cfappthttkikeilo4bwu3cb9lv5db0s 0 382409 2699801 2026-08-07T02:24:55Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्... 2699801 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = ० | team2_twenty20s_won = ३ | team1_twenty20s_most_runs = हबीब खान (१४१) | team2_twenty20s_most_runs = अहमद हसन (१३९) | team1_twenty20s_most_wickets = हबीब खान आणि झीशान अली (प्रत्येकी ५) | team2_twenty20s_most_wickets = अश्विन विनोद (७) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वित्झर्लंडने पहिला सामना ७२ धावांनी, दुसरा सामना १५ धावांनी आणि तिसरा सामना ४१ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर स्वित्झर्लंडचे नेतृत्व हर्षा देशानने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html |title=Estonia v Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या हबीब खानने सर्वाधिक १४१ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडकडून अहमद हसनने सर्वाधिक १३९ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडच्या अश्विन विनोदने मालिकेत सर्वाधिक सात बळी घेतले, तर एस्टोनियाच्या हबीब खान आणि झीशान अली यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10465/switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia, 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] snl113aqit1gczmft0o2vz8svwdozey 2699802 2699801 2026-08-07T02:26:00Z Ganesh591 62733 2699802 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 3 | team1_twenty20s_most_runs = हबीब खान (१४१) | team2_twenty20s_most_runs = अहमद हसन (१३९) | team1_twenty20s_most_wickets = हबीब खान आणि झीशान अली (प्रत्येकी ५) | team2_twenty20s_most_wickets = अश्विन विनोद (७) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वित्झर्लंडने पहिला सामना ७२ धावांनी, दुसरा सामना १५ धावांनी आणि तिसरा सामना ४१ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर स्वित्झर्लंडचे नेतृत्व हर्षा देशानने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html |title=Estonia v Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या हबीब खानने सर्वाधिक १४१ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडकडून अहमद हसनने सर्वाधिक १३९ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडच्या अश्विन विनोदने मालिकेत सर्वाधिक सात बळी घेतले, तर एस्टोनियाच्या हबीब खान आणि झीशान अली यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10465/switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia, 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] dre4bhmfy7ucc9wnarb22kcjscz6hs2 2699803 2699802 2026-08-07T02:29:44Z Ganesh591 62733 2699803 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 3 | team1_twenty20s_most_runs = हबीब खान (१४१) | team2_twenty20s_most_runs = अहमद हसन (१३९) | team1_twenty20s_most_wickets = हबीब खान आणि झीशान अली (प्रत्येकी ५) | team2_twenty20s_most_wickets = अश्विन विनोद (७) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वित्झर्लंडने पहिला सामना ७२ धावांनी, दुसरा सामना १५ धावांनी आणि तिसरा सामना ४१ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर स्वित्झर्लंडचे नेतृत्व हर्षा देशानने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html |title=Estonia v Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या हबीब खानने सर्वाधिक १४१ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडकडून अहमद हसनने सर्वाधिक १३९ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडच्या अश्विन विनोदने मालिकेत सर्वाधिक सात बळी घेतले, तर एस्टोनियाच्या हबीब खान आणि झीशान अली यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10465/switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia, 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127467/est-vs-sui-1st-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127472/est-vs-sui-2nd-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 2nd T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/127478/est-vs-sui-3rd-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 3rd T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Teams |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{cr|SUI}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * स्टुअर्ट हुक ([[यष्टिरक्षक]]) * आदित्य पॉल * इलियास हसन * कल्ले विस्लापू * बिलाल मसूद * प्रणय घेवाला * मुहम्मद उस्मान * रूपम बरुआ * विमुक्ती हेट्टियारच्ची * झीशान अली * साहिल चौहान * स्टेफन गूच * हबीब खान | valign="top" | * हर्षा देशान ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अहमद हसन]] ([[यष्टिरक्षक]]) * अनीश कुमार नलिनंबिका * अर्जुन विनोद * अश्विन विनोद * इद्रीस उल हक * कतील झबिउल्लाह * केनार्डो फ्लेचर * खालिद नियाझी * जय सिंह * दियोन जॉन्सन * फहीम नाझीर * मल्यार स्तानिकझाई |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] t6khqvem1p7xknhapgyhsrx4o2k3b9j 2699804 2699803 2026-08-07T02:32:53Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699804 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 3 | team1_twenty20s_most_runs = हबीब खान (१४१) | team2_twenty20s_most_runs = अहमद हसन (१३९) | team1_twenty20s_most_wickets = हबीब खान आणि झीशान अली (प्रत्येकी ५) | team2_twenty20s_most_wickets = अश्विन विनोद (७) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वित्झर्लंडने पहिला सामना ७२ धावांनी, दुसरा सामना १५ धावांनी आणि तिसरा सामना ४१ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर स्वित्झर्लंडचे नेतृत्व हर्षा देशानने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html |title=Estonia v Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या हबीब खानने सर्वाधिक १४१ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडकडून अहमद हसनने सर्वाधिक १३९ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडच्या अश्विन विनोदने मालिकेत सर्वाधिक सात बळी घेतले, तर एस्टोनियाच्या हबीब खान आणि झीशान अली यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10465/switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia, 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127467/est-vs-sui-1st-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127472/est-vs-sui-2nd-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 2nd T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/127478/est-vs-sui-3rd-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 3rd T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Teams |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{cr|SUI}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * स्टुअर्ट हुक ([[यष्टिरक्षक]]) * आदित्य पॉल * इलियास हसन * कल्ले विस्लापू * बिलाल मसूद * प्रणय घेवाला * मुहम्मद उस्मान * रूपम बरुआ * विमुक्ती हेट्टियारच्ची * झीशान अली * साहिल चौहान * स्टेफन गूच * हबीब खान | valign="top" | * हर्षा देशान ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अहमद हसन]] ([[यष्टिरक्षक]]) * अनीश कुमार नलिनंबिका * अर्जुन विनोद * अश्विन विनोद * इद्रीस उल हक * कतील झबिउल्लाह * केनार्डो फ्लेचर * खालिद नियाझी * जय सिंह * दियोन जॉन्सन * फहीम नाझीर * मल्यार स्तानिकझाई |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = १६२/८ (२० षटके) | runs1 = अर्जुन विनोद ३८ (२७) | wickets1 = स्टेफन गूच २/१५ (४ षटके) | score2 = ९० (१६.१ षटके) | runs2 = बिलाल मसूद ४२ (२९) | wickets2 = अश्विन विनोद ३/१० (४ षटके) | result = स्वित्झर्लंडने ७२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = अचल अरविंद (स्वित्झर्लंड) आणि वेंकटराघवन शेषाद्री (फिनलंड) | motm = अश्विन विनोद (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कतील झबिउल्लाहने (स्वित्झर्लंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = १५७/६ (२० षटके) | runs1 = फहीम नाझीर ५० (३९) | wickets1 = झीशान अली २/२५ (४ षटके) | score2 = १४२ (१८.३ षटके) | runs2 = हबीब खान ४९ (२५) | wickets2 = अश्विन विनोद ४/३७ (३ षटके) | result = स्वित्झर्लंडने १५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494774.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = अचल अरविंद (स्वित्झर्लंड) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = फहीम नाझीर (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = स्वित्झर्लंडने हा सामना जिंकून मालिकेत २–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = २३५/६ (२० षटके) | runs1 = हर्षा देशान ७६ (४७) | wickets1 = बिलाल मसूद २/२४ (३ षटके) | score2 = १९४/९ (२० षटके) | runs2 = हबीब खान ९० (४३) | wickets2 = जय सिंह ४/२३ (४ षटके) | result = स्वित्झर्लंडने ४१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494775.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = अचल अरविंद (स्वित्झर्लंड) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = हर्षा देशान (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = विमुक्ती हेट्टियारच्चीने (एस्टोनिया) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. स्वित्झर्लंडने तीन सामन्यांची मालिका ३–० अशी जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] a7sibbipkyugj16azvh2v0v4idiohkm 2699814 2699804 2026-08-07T03:01:08Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699814 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = २ | to_date = ३ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = अर्सलान अमजद | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 3 | team1_twenty20s_most_runs = हबीब खान (१४१) | team2_twenty20s_most_runs = अहमद हसन (१३९) | team1_twenty20s_most_wickets = हबीब खान आणि झीशान अली (प्रत्येकी ५) | team2_twenty20s_most_wickets = अश्विन विनोद (७) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[एस्टोनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|एस्टोनियाचा]] दौरा केला.<ref name="announcement">{{cite web |url=https://estoniancricket.com/et/2025/07/09/ekl-newsletter-june-2/ |title=EKL Newsletter June |trans-title=ईकेएल जून वृत्तपत्र |work=एस्टोनिया क्रिकेट संघटना |date=९ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २ ते ३ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे येथे झाले.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वित्झर्लंडने पहिला सामना ७२ धावांनी, दुसरा सामना १५ धावांनी आणि तिसरा सामना ४१ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाचे नेतृत्व अर्सलान अमजदने, तर स्वित्झर्लंडचे नेतृत्व हर्षा देशानने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html |title=Estonia v Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia 2025 |trans-title=एस्टोनिया विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फो |date=२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेत एस्टोनियाच्या हबीब खानने सर्वाधिक १४१ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडकडून अहमद हसनने सर्वाधिक १३९ धावा केल्या. स्वित्झर्लंडच्या अश्विन विनोदने मालिकेत सर्वाधिक सात बळी घेतले, तर एस्टोनियाच्या हबीब खान आणि झीशान अली यांनी प्रत्येकी पाच बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10465/switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Switzerland tour of Estonia, 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127467/est-vs-sui-1st-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 1st T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/127472/est-vs-sui-2nd-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 2nd T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/127478/est-vs-sui-3rd-t20i-switzerland-tour-of-estonia-2025 |title=Estonia vs Switzerland, 3rd T20I, Switzerland tour of Estonia, 2025 – Teams |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|EST}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{cr|SUI}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * अर्सलान अमजद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * स्टुअर्ट हुक ([[यष्टिरक्षक]]) * आदित्य पॉल * इलियास हसन * कल्ले विस्लापू * बिलाल मसूद * प्रणय घेवाला * मुहम्मद उस्मान * रूपम बरुआ * विमुक्ती हेट्टियारच्ची * झीशान अली * साहिल चौहान * स्टेफन गूच * हबीब खान | valign="top" | * हर्षा देशान ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अहमद हसन]] ([[यष्टिरक्षक]]) * अनीश कुमार नलिनंबिका * अर्जुन विनोद * अश्विन विनोद * इद्रीस उल हक * कतील झबिउल्लाह * केनार्डो फ्लेचर * खालिद नियाझी * जय सिंह * दियोन जॉन्सन * फहीम नाझीर * मल्यार स्तानिकझाई |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २ ऑगस्ट २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = १६२/८ (२० षटके) | runs1 = अर्जुन विनोद ३८ (२७) | wickets1 = स्टेफन गूच २/१५ (४ षटके) | score2 = ९० (१६.१ षटके) | runs2 = बिलाल मसूद ४२ (२९) | wickets2 = अश्विन विनोद ३/१० (४ षटके) | result = स्वित्झर्लंडने ७२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494773.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = अचल अरविंद (स्वित्झर्लंड) आणि वेंकटराघवन शेषाद्री (फिनलंड) | motm = अश्विन विनोद (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कतील झबिउल्लाहने (स्वित्झर्लंड) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = १५७/६ (२० षटके) | runs1 = फहीम नाझीर ५० (३९) | wickets1 = झीशान अली २/२५ (४ षटके) | score2 = १४२ (१८.३ षटके) | runs2 = हबीब खान ४९ (२५) | wickets2 = अश्विन विनोद ४/३७ (३ षटके) | result = स्वित्झर्लंडने १५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494774.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = अचल अरविंद (स्वित्झर्लंड) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = फहीम नाझीर (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = स्वित्झर्लंडने हा सामना जिंकून मालिकेत २–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|EST}} | score1 = २३५/६ (२० षटके) | runs1 = हर्षा देशान ७६ (४७) | wickets1 = बिलाल मसूद २/२४ (३ षटके) | score2 = १९४/९ (२० षटके) | runs2 = हबीब खान ९० (४३) | wickets2 = जय सिंह ४/२३ (४ षटके) | result = स्वित्झर्लंडने ४१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1494775.html धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, टिस्क्रे, [[तालिन]] | umpires = अचल अरविंद (स्वित्झर्लंड) आणि श्रीनिधी रवींद्र (फिनलंड) | motm = हर्षा देशान (स्वित्झर्लंड) | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = विमुक्ती हेट्टियारच्चीने (एस्टोनिया) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. स्वित्झर्लंडने तीन सामन्यांची मालिका ३–० अशी जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23763/switzerland-in-estonia-2025 ईएसपीएन क्रिकेट‌इन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://estoniancricket.com/national-squads/mens-national/mnt-results/ एस्टोनिया क्रिकेट संघटनेच्या संकेतस्थळावरील निकाल] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:एस्टोनियामधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचे एस्टोनिया दौरे|२०२५]] ag4zngit5vy6swl9mgblc2m68zzyj20 0 382410 2699805 2026-08-07T02:36:34Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Croatia.svg | team1_name = क्रोएशिया | team2_image = Flag of Cyprus.svg | team2_name = सायप्रस | from_date... 2699805 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Croatia.svg | team1_name = क्रोएशिया | team2_image = Flag of Cyprus.svg | team2_name = सायप्रस | from_date = ७ | to_date = ८ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = झॅक वुकुसिक | team2_captain = स्कॉट बर्डेकिन | no_of_twenty20s = ४ | team1_twenty20s_won = ० | team2_twenty20s_won = ४ | team1_twenty20s_most_runs = हरिप्रसाद सतीदेवी (१०४) | team2_twenty20s_most_runs = मंगला गुणसेकरा (१५२) | team1_twenty20s_most_wickets = हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = वकार अली (८) }} [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सायप्रस क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ७ ते ८ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[झाग्रेब]] येथील म्लादोस्त क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="series" /> सायप्रसने पहिला सामना ५८ धावांनी, दुसरा सामना सात गडी राखून, तिसरा सामना तीन गडी राखून आणि चौथा सामना ५२ धावांनी जिंकत मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> क्रोएशियाचे नेतृत्व झॅक वुकुसिकने, तर सायप्रसचे नेतृत्व स्कॉट बर्डेकिनने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html |title=Croatia v Cyprus, 1st T20I, Cyprus tour of Croatia 2025 |trans-title=क्रोएशिया विरुद्ध सायप्रस, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=७ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात १७ वर्षे ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |trans-title=क्रोएशियाचा झॅक वुकुसिक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार |work=इंडिया टुडे |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सायप्रसच्या मंगला गुणसेकराने मालिकेत सर्वाधिक १५२ धावा केल्या, तर क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवीने सर्वाधिक १०४ धावा केल्या. सायप्रसच्या वकार अलीने सर्वाधिक आठ बळी घेतले. क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025/stats |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Statistics |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] m1tuymzaldueafybeft4oh8mx8t135p 2699806 2699805 2026-08-07T02:37:38Z Ganesh591 62733 2699806 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Croatia.svg | team1_name = क्रोएशिया | team2_image = Flag of Cyprus.svg | team2_name = सायप्रस | from_date = ७ | to_date = ८ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = झॅक वुकुसिक | team2_captain = स्कॉट बर्डेकिन | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 4 | team1_twenty20s_most_runs = हरिप्रसाद सतीदेवी (१०४) | team2_twenty20s_most_runs = मंगला गुणसेकरा (१५२) | team1_twenty20s_most_wickets = हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = वकार अली (८) }} [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सायप्रस क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ७ ते ८ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[झाग्रेब]] येथील म्लादोस्त क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="series" /> सायप्रसने पहिला सामना ५८ धावांनी, दुसरा सामना सात गडी राखून, तिसरा सामना तीन गडी राखून आणि चौथा सामना ५२ धावांनी जिंकत मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> क्रोएशियाचे नेतृत्व झॅक वुकुसिकने, तर सायप्रसचे नेतृत्व स्कॉट बर्डेकिनने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html |title=Croatia v Cyprus, 1st T20I, Cyprus tour of Croatia 2025 |trans-title=क्रोएशिया विरुद्ध सायप्रस, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=७ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात १७ वर्षे ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |trans-title=क्रोएशियाचा झॅक वुकुसिक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार |work=इंडिया टुडे |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सायप्रसच्या मंगला गुणसेकराने मालिकेत सर्वाधिक १५२ धावा केल्या, तर क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवीने सर्वाधिक १०४ धावा केल्या. सायप्रसच्या वकार अलीने सर्वाधिक आठ बळी घेतले. क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025/stats |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Statistics |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] mw5ghxehxph6ndc8qzpidni4n614h4h 2699807 2699806 2026-08-07T02:40:04Z Ganesh591 62733 2699807 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Croatia.svg | team1_name = क्रोएशिया | team2_image = Flag of Cyprus.svg | team2_name = सायप्रस | from_date = ७ | to_date = ८ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = झॅक वुकुसिक | team2_captain = स्कॉट बर्डेकिन | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 4 | team1_twenty20s_most_runs = हरिप्रसाद सतीदेवी (१०४) | team2_twenty20s_most_runs = मंगला गुणसेकरा (१५२) | team1_twenty20s_most_wickets = हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = वकार अली (८) }} [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सायप्रस क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ७ ते ८ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[झाग्रेब]] येथील म्लादोस्त क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="series" /> सायप्रसने पहिला सामना ५८ धावांनी, दुसरा सामना सात गडी राखून, तिसरा सामना तीन गडी राखून आणि चौथा सामना ५२ धावांनी जिंकत मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> क्रोएशियाचे नेतृत्व झॅक वुकुसिकने, तर सायप्रसचे नेतृत्व स्कॉट बर्डेकिनने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html |title=Croatia v Cyprus, 1st T20I, Cyprus tour of Croatia 2025 |trans-title=क्रोएशिया विरुद्ध सायप्रस, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=७ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात १७ वर्षे ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |trans-title=क्रोएशियाचा झॅक वुकुसिक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार |work=इंडिया टुडे |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सायप्रसच्या मंगला गुणसेकराने मालिकेत सर्वाधिक १५२ धावा केल्या, तर क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवीने सर्वाधिक १०४ धावा केल्या. सायप्रसच्या वकार अलीने सर्वाधिक आठ बळी घेतले. क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025/stats |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Statistics |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील चारही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130415/crt-vs-cyp-1st-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 1st Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130426/crt-vs-cyp-2nd-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 2nd Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130432/crt-vs-cyp-3rd-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 3rd Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Scorecard and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fourth-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/130437/crt-vs-cyp-4th-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 4th Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|CRO}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /><ref name="fourth-squads" /> ! {{cr|CYP}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /><ref name="fourth-squads" /> |- | valign="top" | * झॅक वुकुसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सॅम हॉटन ([[यष्टिरक्षक]]) * आलेन मॅग्डालेनिच * आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स * अँथनी राझमिलिच * ऑलिव्हर टिली * चार्ल्स बेव्हिन * जॉन वुयनोविच * हेन्री बेरेसफर्ड-पियर्स * हरिप्रसाद सतीदेवी * साघर मंझूर * स्कॉट बेव्हिन | valign="top" | * स्कॉट बर्डेकिन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सचित्रा थरंगा ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅडम सेन * अलेक्झांडर सेन * अमिनुल इस्लाम चौधरी * कमाल रईस * मंगला गुणसेकरा * रोमन मजुमदार * रोशन सिरिवर्धना * लवदीप सिंग * वकार अली * स्कॉट ऑस्टिन * हरदीप सिंग |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] l09fm5u1j3oowev9iba4udjvihl4fcw 2699808 2699807 2026-08-07T02:44:10Z Ganesh591 62733 2699808 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Croatia.svg | team1_name = क्रोएशिया | team2_image = Flag of Cyprus.svg | team2_name = सायप्रस | from_date = ७ | to_date = ८ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = झॅक वुकुसिक | team2_captain = स्कॉट बर्डेकिन | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 4 | team1_twenty20s_most_runs = हरिप्रसाद सतीदेवी (१०४) | team2_twenty20s_most_runs = मंगला गुणसेकरा (१५२) | team1_twenty20s_most_wickets = हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = वकार अली (८) }} [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सायप्रस क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ७ ते ८ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[झाग्रेब]] येथील म्लादोस्त क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="series" /> सायप्रसने पहिला सामना ५८ धावांनी, दुसरा सामना सात गडी राखून, तिसरा सामना तीन गडी राखून आणि चौथा सामना ५२ धावांनी जिंकत मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> क्रोएशियाचे नेतृत्व झॅक वुकुसिकने, तर सायप्रसचे नेतृत्व स्कॉट बर्डेकिनने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html |title=Croatia v Cyprus, 1st T20I, Cyprus tour of Croatia 2025 |trans-title=क्रोएशिया विरुद्ध सायप्रस, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=७ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात १७ वर्षे ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |trans-title=क्रोएशियाचा झॅक वुकुसिक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार |work=इंडिया टुडे |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सायप्रसच्या मंगला गुणसेकराने मालिकेत सर्वाधिक १५२ धावा केल्या, तर क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवीने सर्वाधिक १०४ धावा केल्या. सायप्रसच्या वकार अलीने सर्वाधिक आठ बळी घेतले. क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025/stats |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Statistics |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CYP}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = २१३/३ (२० षटके) | runs1 = रोमन मजुमदार ८०[[नाबाद|*]] (६२) | wickets1 = हरिप्रसाद सतीदेवी १/२२ (३ षटके) | score2 = १५५/६ (२० षटके) | runs2 = झॅक वुकुसिक ४३ (३२) | wickets2 = स्कॉट ऑस्टिन २/८ (१ षटक) | result = सायप्रसने ५८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = चार्ल्स क्राउचर (चेकिया) आणि धनंजय सिंग (भारत)<br>तिसरे पंच: मिया दुर्देवाक (क्रोएशिया) | motm = रोमन मजुमदार (सायप्रस) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = चार्ल्स बेव्हिन, स्कॉट बेव्हिन, हेन्री बेरेसफर्ड-पियर्स, अँथनी राझमिलिच आणि आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स यांनी क्रोएशियाकडून, तर अलेक्झांडर सेन, अॅडम सेन, सचित्रा थरंगा, लवदीप सिंग आणि हरदीप सिंग यांनी सायप्रसकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>१७ वर्षे आणि ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |work=India Today |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|CYP}} | score1 = १३२ (१९.२ षटके) | runs1 = हरिप्रसाद सतीदेवी ३४ (१७) | wickets1 = वकार अली ४/२४ (३.२ षटके) | score2 = १३६/३ (१५.५ षटके) | runs2 = मंगला गुणसेकरा ६४ (४०) | wickets2 = झॅक वुकुसिक २/१० (३ षटके) | result = सायप्रसने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496829.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = वेद्रान झांको (क्रोएशिया) आणि धनंजय सिंग (भारत)<br>तिसरे पंच: चार्ल्स क्राउचर (चेकिया) | motm = वकार अली (सायप्रस) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सायप्रसने हा सामना जिंकून मालिकेत २–० अशी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|CYP}} | score1 = १३५/६ (२० षटके) | runs1 = हरिप्रसाद सतीदेवी ४३[[नाबाद|*]] (२८) | wickets1 = कमाल रईस २/१३ (३ षटके) | score2 = १३६/७ (१९ षटके) | runs2 = स्कॉट ऑस्टिन ३८ (२६) | wickets2 = हरिप्रसाद सतीदेवी २/१२ (२ षटके) | result = सायप्रसने ३ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496830.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = चार्ल्स क्राउचर (चेकिया) आणि वेद्रान झांको (क्रोएशिया)<br>तिसरे पंच: धनंजय सिंग (भारत) | motm = स्कॉट ऑस्टिन (सायप्रस) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सायप्रसने हा सामना जिंकून मालिकेत ३–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CYP}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = १९३/६ (२० षटके) | runs1 = मंगला गुणसेकरा ७० (४५) | wickets1 = आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स २/३० (४ षटके) | score2 = १४१ (१९.५ षटके) | runs2 = आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स ३० (२६) | wickets2 = वकार अली ३/२२ (४ षटके) | result = सायप्रसने ५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496831.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = वेद्रान झांको (क्रोएशिया) आणि धनंजय सिंग (भारत)<br>तिसरे पंच: इवाना पेट्रिक्को (क्रोएशिया) | motm = अॅडम सेन (सायप्रस) | toss = सायप्रसने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अमिनुल इस्लाम चौधरीने (सायप्रस) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>सायप्रसने चार सामन्यांची मालिका ४–० अशी जिंकली. मंगला गुणसेकरा मालिकावीर ठरला. }} ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील चारही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130415/crt-vs-cyp-1st-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 1st Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130426/crt-vs-cyp-2nd-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 2nd Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130432/crt-vs-cyp-3rd-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 3rd Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Scorecard and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fourth-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/130437/crt-vs-cyp-4th-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 4th Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|CRO}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /><ref name="fourth-squads" /> ! {{cr|CYP}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /><ref name="fourth-squads" /> |- | valign="top" | * झॅक वुकुसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सॅम हॉटन ([[यष्टिरक्षक]]) * आलेन मॅग्डालेनिच * आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स * अँथनी राझमिलिच * ऑलिव्हर टिली * चार्ल्स बेव्हिन * जॉन वुयनोविच * हेन्री बेरेसफर्ड-पियर्स * हरिप्रसाद सतीदेवी * साघर मंझूर * स्कॉट बेव्हिन | valign="top" | * स्कॉट बर्डेकिन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सचित्रा थरंगा ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅडम सेन * अलेक्झांडर सेन * अमिनुल इस्लाम चौधरी * कमाल रईस * मंगला गुणसेकरा * रोमन मजुमदार * रोशन सिरिवर्धना * लवदीप सिंग * वकार अली * स्कॉट ऑस्टिन * हरदीप सिंग |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] 2nxudsst0wic35ikhg1mru5jpmpkcfy 2699815 2699808 2026-08-07T03:02:18Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699815 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Croatia.svg | team1_name = क्रोएशिया | team2_image = Flag of Cyprus.svg | team2_name = सायप्रस | from_date = ७ | to_date = ८ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = झॅक वुकुसिक | team2_captain = स्कॉट बर्डेकिन | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 4 | team1_twenty20s_most_runs = हरिप्रसाद सतीदेवी (१०४) | team2_twenty20s_most_runs = मंगला गुणसेकरा (१५२) | team1_twenty20s_most_wickets = हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक (प्रत्येकी ४) | team2_twenty20s_most_wickets = वकार अली (८) }} [[सायप्रस राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सायप्रस क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Fixtures and Results |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ७ ते ८ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[झाग्रेब]] येथील म्लादोस्त क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="series" /> सायप्रसने पहिला सामना ५८ धावांनी, दुसरा सामना सात गडी राखून, तिसरा सामना तीन गडी राखून आणि चौथा सामना ५२ धावांनी जिंकत मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> क्रोएशियाचे नेतृत्व झॅक वुकुसिकने, तर सायप्रसचे नेतृत्व स्कॉट बर्डेकिनने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html |title=Croatia v Cyprus, 1st T20I, Cyprus tour of Croatia 2025 |trans-title=क्रोएशिया विरुद्ध सायप्रस, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=७ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात १७ वर्षे ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |trans-title=क्रोएशियाचा झॅक वुकुसिक आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार |work=इंडिया टुडे |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सायप्रसच्या मंगला गुणसेकराने मालिकेत सर्वाधिक १५२ धावा केल्या, तर क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवीने सर्वाधिक १०४ धावा केल्या. सायप्रसच्या वकार अलीने सर्वाधिक आठ बळी घेतले. क्रोएशियाकडून हरिप्रसाद सतीदेवी आणि झॅक वुकुसिक यांनी प्रत्येकी चार बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025/stats |title=Cyprus tour of Croatia 2025 – Statistics |trans-title=सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CYP}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = २१३/३ (२० षटके) | runs1 = रोमन मजुमदार ८०[[नाबाद|*]] (६२) | wickets1 = हरिप्रसाद सतीदेवी १/२२ (३ षटके) | score2 = १५५/६ (२० षटके) | runs2 = झॅक वुकुसिक ४३ (३२) | wickets2 = स्कॉट ऑस्टिन २/८ (१ षटक) | result = सायप्रसने ५८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496828.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = चार्ल्स क्राउचर (चेकिया) आणि धनंजय सिंग (भारत)<br>तिसरे पंच: मिया दुर्देवाक (क्रोएशिया) | motm = रोमन मजुमदार (सायप्रस) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = चार्ल्स बेव्हिन, स्कॉट बेव्हिन, हेन्री बेरेसफर्ड-पियर्स, अँथनी राझमिलिच आणि आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स यांनी क्रोएशियाकडून, तर अलेक्झांडर सेन, अॅडम सेन, सचित्रा थरंगा, लवदीप सिंग आणि हरदीप सिंग यांनी सायप्रसकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>१७ वर्षे आणि ३११ दिवस वयाच्या झॅक वुकुसिकने क्रोएशियाचे नेतृत्व केले आणि तो पुरुषांच्या आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील सर्वात कमी वयाचा कर्णधार ठरला.<ref>{{cite news |url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/zach-vukusic-croatia-captain-record-youngest-2768380-2025-08-08 |title=Croatia’s Zach Vukusic becomes historic youngest-ever international captain |work=India Today |date=८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|CYP}} | score1 = १३२ (१९.२ षटके) | runs1 = हरिप्रसाद सतीदेवी ३४ (१७) | wickets1 = वकार अली ४/२४ (३.२ षटके) | score2 = १३६/३ (१५.५ षटके) | runs2 = मंगला गुणसेकरा ६४ (४०) | wickets2 = झॅक वुकुसिक २/१० (३ षटके) | result = सायप्रसने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496829.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = वेद्रान झांको (क्रोएशिया) आणि धनंजय सिंग (भारत)<br>तिसरे पंच: चार्ल्स क्राउचर (चेकिया) | motm = वकार अली (सायप्रस) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सायप्रसने हा सामना जिंकून मालिकेत २–० अशी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|CYP}} | score1 = १३५/६ (२० षटके) | runs1 = हरिप्रसाद सतीदेवी ४३[[नाबाद|*]] (२८) | wickets1 = कमाल रईस २/१३ (३ षटके) | score2 = १३६/७ (१९ षटके) | runs2 = स्कॉट ऑस्टिन ३८ (२६) | wickets2 = हरिप्रसाद सतीदेवी २/१२ (२ षटके) | result = सायप्रसने ३ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496830.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = चार्ल्स क्राउचर (चेकिया) आणि वेद्रान झांको (क्रोएशिया)<br>तिसरे पंच: धनंजय सिंग (भारत) | motm = स्कॉट ऑस्टिन (सायप्रस) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सायप्रसने हा सामना जिंकून मालिकेत ३–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CYP}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = १९३/६ (२० षटके) | runs1 = मंगला गुणसेकरा ७० (४५) | wickets1 = आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स २/३० (४ षटके) | score2 = १४१ (१९.५ षटके) | runs2 = आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स ३० (२६) | wickets2 = वकार अली ३/२२ (४ षटके) | result = सायप्रसने ५२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496831.html धावफलक] | venue = म्लादोस्त क्रिकेट मैदान, [[झाग्रेब]] | umpires = वेद्रान झांको (क्रोएशिया) आणि धनंजय सिंग (भारत)<br>तिसरे पंच: इवाना पेट्रिक्को (क्रोएशिया) | motm = अॅडम सेन (सायप्रस) | toss = सायप्रसने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अमिनुल इस्लाम चौधरीने (सायप्रस) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>सायप्रसने चार सामन्यांची मालिका ४–० अशी जिंकली. मंगला गुणसेकरा मालिकावीर ठरला. }} ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील चारही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130415/crt-vs-cyp-1st-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 1st Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130426/crt-vs-cyp-2nd-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 2nd Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/130432/crt-vs-cyp-3rd-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 3rd Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Scorecard and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fourth-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/130437/crt-vs-cyp-4th-match-cyprus-tour-of-croatia-2025 |title=Croatia vs Cyprus, 4th Match, Cyprus tour of Croatia 2025 – Match Info and Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|CRO}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /><ref name="fourth-squads" /> ! {{cr|CYP}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /><ref name="fourth-squads" /> |- | valign="top" | * झॅक वुकुसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सॅम हॉटन ([[यष्टिरक्षक]]) * आलेन मॅग्डालेनिच * आल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पियर्स * अँथनी राझमिलिच * ऑलिव्हर टिली * चार्ल्स बेव्हिन * जॉन वुयनोविच * हेन्री बेरेसफर्ड-पियर्स * हरिप्रसाद सतीदेवी * साघर मंझूर * स्कॉट बेव्हिन | valign="top" | * स्कॉट बर्डेकिन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सचित्रा थरंगा ([[यष्टिरक्षक]]) * अॅडम सेन * अलेक्झांडर सेन * अमिनुल इस्लाम चौधरी * कमाल रईस * मंगला गुणसेकरा * रोमन मजुमदार * रोशन सिरिवर्धना * लवदीप सिंग * वकार अली * स्कॉट ऑस्टिन * हरदीप सिंग |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23819/cyprus-in-croatia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10598/cyprus-tour-of-croatia-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:सायप्रस क्रिकेट संघाचा क्रोएशिया दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सायप्रस क्रिकेट संघाचे क्रोएशिया दौरे|२०२५]] d7bv35fdc6fgo9ycukufo4kg11zeh03 0 382411 2699809 2026-08-07T02:48:32Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्... 2699809 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी, तिसऱ्या स्थानाचा सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|SWE}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] 7uwx6hyg32k6aen2e5ta0vx35y15l8u 2699810 2699809 2026-08-07T02:49:44Z Ganesh591 62733 2699810 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी | host = {{flag|स्वीडन}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] ll8xj8vr182tbdxcw69qeg9jzfmq43y 2699812 2699810 2026-08-07T02:55:46Z Ganesh591 62733 2699812 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी | host = {{flag|स्वीडन}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील आठही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|AUT}}<ref name="aut-nor-1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130454/aut-vs-nor-1st-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, 1st Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="swe-aut">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130476/swe-vs-aut-3rd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Austria, 3rd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130503/aut-vs-fra-6th-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs France, 6th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="final-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130520/aut-vs-nor-final-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, Final, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FRA}}<ref name="swe-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130465/swe-vs-fra-2nd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 2nd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fra-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130481/fra-vs-nor-4th-match-viking-cup-2025 |title=France vs Norway, 4th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra" /><ref name="third-place-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130514/swe-vs-fra-3rd-place-play-off-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 3rd place play-off, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|SWE}}<ref name="swe-fra" /><ref name="swe-aut" /><ref name="swe-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130492/swe-vs-nor-5th-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Norway, 5th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-place-squads" /> ! {{cr|NOR}}<ref name="aut-nor-1" /><ref name="fra-nor" /><ref name="swe-nor" /><ref name="final-squads" /> |- | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अरमान रंधावा * अर्सलान आरिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * बसीर खान * बिलाल झलमई * हमीद सफी * इम्रान आसिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * जानन घेलझाई * करणबीर सिंग * उमैर तारिक * झीशान गोराया * झेशान आरिफ * झियाउर्रहमान शिनवारी | valign="top" | * लिंगेश्वरन कानेसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अलेस्टिन जॉनमेरी * ख्रिश्चन रॉबर्ट्स * दाऊद अहमदझाई * फैसल सफी * जमशिद नासिरी * लुकास स्मिथ * मुख्तार गुलामी * मुस्तफा ओमर * नोमान अमजद * रहमतुल्लाह मंगल * रोहुल्लाह मंगल * झहीर झाहिरी * झैन अहमद | valign="top" | * इमाल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल नासेर बलूच * अद्वैत धाबे * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक]]) * अरित्र भकत ([[यष्टिरक्षक]]) * अवैस अहमद * हमीद महमूद * इहसानुल्लाह वफा * जाविद स्तानिकझे * खालिद अहमद जाहिद * सईद अहमद * समर्थ शेट्टी * समीउल्लाह रहमानी ([[यष्टिरक्षक]]) * सनुक गेदारा * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * सय्यद अली गिलानी | valign="top" | * खिझर अहमद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अदनान शिनवारी * अहमदुल्लाह शिनवारी * अमीनुल्लाह तन्हा * अंकित गुप्ता * फैसल रझा * इब्राहिम रहीमी ([[यष्टिरक्षक]]) * कुरुगे अबेरत्ने ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद बट * कमर मुश्ताक * विनय रवी * विशाल शर्मा * वालिद गौरी |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] crcv6bbajbvmsa9g4cys1ouc1vrzfdz 2699813 2699812 2026-08-07T02:58:44Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699813 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी | host = {{flag|स्वीडन}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील आठही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|AUT}}<ref name="aut-nor-1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130454/aut-vs-nor-1st-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, 1st Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="swe-aut">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130476/swe-vs-aut-3rd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Austria, 3rd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130503/aut-vs-fra-6th-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs France, 6th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="final-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130520/aut-vs-nor-final-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, Final, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FRA}}<ref name="swe-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130465/swe-vs-fra-2nd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 2nd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fra-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130481/fra-vs-nor-4th-match-viking-cup-2025 |title=France vs Norway, 4th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra" /><ref name="third-place-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130514/swe-vs-fra-3rd-place-play-off-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 3rd place play-off, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|SWE}}<ref name="swe-fra" /><ref name="swe-aut" /><ref name="swe-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130492/swe-vs-nor-5th-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Norway, 5th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-place-squads" /> ! {{cr|NOR}}<ref name="aut-nor-1" /><ref name="fra-nor" /><ref name="swe-nor" /><ref name="final-squads" /> |- | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अरमान रंधावा * अर्सलान आरिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * बसीर खान * बिलाल झलमई * हमीद सफी * इम्रान आसिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * जानन घेलझाई * करणबीर सिंग * उमैर तारिक * झीशान गोराया * झेशान आरिफ * झियाउर्रहमान शिनवारी | valign="top" | * लिंगेश्वरन कानेसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अलेस्टिन जॉनमेरी * ख्रिश्चन रॉबर्ट्स * दाऊद अहमदझाई * फैसल सफी * जमशिद नासिरी * लुकास स्मिथ * मुख्तार गुलामी * मुस्तफा ओमर * नोमान अमजद * रहमतुल्लाह मंगल * रोहुल्लाह मंगल * झहीर झाहिरी * झैन अहमद | valign="top" | * इमाल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल नासेर बलूच * अद्वैत धाबे * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक]]) * अरित्र भकत ([[यष्टिरक्षक]]) * अवैस अहमद * हमीद महमूद * इहसानुल्लाह वफा * जाविद स्तानिकझे * खालिद अहमद जाहिद * सईद अहमद * समर्थ शेट्टी * समीउल्लाह रहमानी ([[यष्टिरक्षक]]) * सनुक गेदारा * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * सय्यद अली गिलानी | valign="top" | * खिझर अहमद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अदनान शिनवारी * अहमदुल्लाह शिनवारी * अमीनुल्लाह तन्हा * अंकित गुप्ता * फैसल रझा * इब्राहिम रहीमी ([[यष्टिरक्षक]]) * कुरुगे अबेरत्ने ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद बट * कमर मुश्ताक * विनय रवी * विशाल शर्मा * वालिद गौरी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +०.९०४ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|NOR}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +०.३१० |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|SWE}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.१०१ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|FRA}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −१.०७७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup Table – 2025 |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] r1vg72gnhs2gsxj6gjrp2h81313n6ra 2699829 2699813 2026-08-07T03:53:57Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699829 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी | host = {{flag|स्वीडन}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील आठही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|AUT}}<ref name="aut-nor-1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130454/aut-vs-nor-1st-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, 1st Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="swe-aut">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130476/swe-vs-aut-3rd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Austria, 3rd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130503/aut-vs-fra-6th-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs France, 6th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="final-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130520/aut-vs-nor-final-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, Final, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FRA}}<ref name="swe-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130465/swe-vs-fra-2nd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 2nd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fra-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130481/fra-vs-nor-4th-match-viking-cup-2025 |title=France vs Norway, 4th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra" /><ref name="third-place-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130514/swe-vs-fra-3rd-place-play-off-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 3rd place play-off, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|SWE}}<ref name="swe-fra" /><ref name="swe-aut" /><ref name="swe-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130492/swe-vs-nor-5th-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Norway, 5th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-place-squads" /> ! {{cr|NOR}}<ref name="aut-nor-1" /><ref name="fra-nor" /><ref name="swe-nor" /><ref name="final-squads" /> |- | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अरमान रंधावा * अर्सलान आरिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * बसीर खान * बिलाल झलमई * हमीद सफी * इम्रान आसिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * जानन घेलझाई * करणबीर सिंग * उमैर तारिक * झीशान गोराया * झेशान आरिफ * झियाउर्रहमान शिनवारी | valign="top" | * लिंगेश्वरन कानेसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अलेस्टिन जॉनमेरी * ख्रिश्चन रॉबर्ट्स * दाऊद अहमदझाई * फैसल सफी * जमशिद नासिरी * लुकास स्मिथ * मुख्तार गुलामी * मुस्तफा ओमर * नोमान अमजद * रहमतुल्लाह मंगल * रोहुल्लाह मंगल * झहीर झाहिरी * झैन अहमद | valign="top" | * इमाल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल नासेर बलूच * अद्वैत धाबे * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक]]) * अरित्र भकत ([[यष्टिरक्षक]]) * अवैस अहमद * हमीद महमूद * इहसानुल्लाह वफा * जाविद स्तानिकझे * खालिद अहमद जाहिद * सईद अहमद * समर्थ शेट्टी * समीउल्लाह रहमानी ([[यष्टिरक्षक]]) * सनुक गेदारा * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * सय्यद अली गिलानी | valign="top" | * खिझर अहमद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अदनान शिनवारी * अहमदुल्लाह शिनवारी * अमीनुल्लाह तन्हा * अंकित गुप्ता * फैसल रझा * इब्राहिम रहीमी ([[यष्टिरक्षक]]) * कुरुगे अबेरत्ने ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद बट * कमर मुश्ताक * विनय रवी * विशाल शर्मा * वालिद गौरी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +०.९०४ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|NOR}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +०.३१० |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|SWE}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.१०१ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|FRA}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −१.०७७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup Table – 2025 |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = ८७ (१७.४ षटके) | runs1 = कुरुगे अबेरत्ने १७ (११) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१५ (४ षटके) | score2 = ९२/६ (१६.४ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई १७ (१३) | wickets2 = मुहम्मद बट २/१२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496819.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर (पाकिस्तान) आणि उस्मान अफझल (स्वीडन) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अदनान शिनवारीने (नॉर्वे) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १६२/७ (२० षटके) | runs1 = इहसानुल्लाह वफा ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets1 = नोमान अमजद ३/२९ (४ षटके) | score2 = १२८/८ (२० षटके) | runs2 = मुस्तफा ओमर २६ (२५) | wickets2 = अब्दुल नासेर बलूच २/२० (४ षटके) | result = स्वीडनने ३४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496820.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = इहसानुल्लाह वफा (स्वीडन) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = इहसानुल्लाह वफा आणि श्रेयस नंजुंडा स्वामी यांनी स्वीडनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १३६ (१९.४ षटके) | runs1 = इमाल झुवाक ४६ (४७) | wickets1 = आकिब इक्बाल ३/३३ (४ षटके)<br>करणबीर सिंग ३/१० (२ षटके) | score2 = १३९/६ (१८.१ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ६५ (३८) | wickets2 = खालिद अहमद जाहिद २/१४ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496821.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १३८/५ (२० षटके) | runs1 = इब्राहिम रहीमी ५५[[नाबाद|नाबाद]] (१९) | wickets1 = झहीर झाहिरी २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/७ (२० षटके) | runs2 = ख्रिश्चन रॉबर्ट्स ४१[[नाबाद|नाबाद]] (३६) | wickets2 = मुहम्मद बट ४/११ (४ षटके) | result = नॉर्वेने २२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496822.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि उस्मान अफझल | motm = इब्राहिम रहीमी (नॉर्वे) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = १७९/४ (२० षटके) | runs1 = वालिद गौरी ७६[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = अब्दुल नासेर बलूच १/२६ (४ षटके) | score2 = १५६ (१९.४ षटके) | runs2 = इहसानुल्लाह वफा ३२ (२६) | wickets2 = कमर मुश्ताक ३/२५ (४ षटके) | result = नॉर्वेने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496823.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि उस्मान अफझल | motm = वालिद गौरी (नॉर्वे) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अरित्र भकतने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>इहसानुल्लाह वफा स्वीडनच्या डावात दुखापतीमुळे निवृत्त झाला. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FRA}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६२/६ (२० षटके) | runs1 = जमशिद नासिरी ६५[[नाबाद|*]] (४१) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१९ (४ षटके) | score2 = १६८/४ (१९.४ षटके) | runs2 = करणबीर सिंग ८८ (४९) | wickets2 = झहीर झाहिरी २/४२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496824.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि माधव राव | motm = जमशिद नासिरी (फ्रान्स) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] 5lh14brb7usyidpmzryw0y1wwxfg98n 2699830 2699829 2026-08-07T03:55:58Z Ganesh591 62733 /* साखळी सामने */ 2699830 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी | host = {{flag|स्वीडन}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील आठही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|AUT}}<ref name="aut-nor-1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130454/aut-vs-nor-1st-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, 1st Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="swe-aut">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130476/swe-vs-aut-3rd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Austria, 3rd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130503/aut-vs-fra-6th-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs France, 6th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="final-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130520/aut-vs-nor-final-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, Final, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FRA}}<ref name="swe-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130465/swe-vs-fra-2nd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 2nd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fra-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130481/fra-vs-nor-4th-match-viking-cup-2025 |title=France vs Norway, 4th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra" /><ref name="third-place-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130514/swe-vs-fra-3rd-place-play-off-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 3rd place play-off, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|SWE}}<ref name="swe-fra" /><ref name="swe-aut" /><ref name="swe-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130492/swe-vs-nor-5th-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Norway, 5th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-place-squads" /> ! {{cr|NOR}}<ref name="aut-nor-1" /><ref name="fra-nor" /><ref name="swe-nor" /><ref name="final-squads" /> |- | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अरमान रंधावा * अर्सलान आरिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * बसीर खान * बिलाल झलमई * हमीद सफी * इम्रान आसिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * जानन घेलझाई * करणबीर सिंग * उमैर तारिक * झीशान गोराया * झेशान आरिफ * झियाउर्रहमान शिनवारी | valign="top" | * लिंगेश्वरन कानेसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अलेस्टिन जॉनमेरी * ख्रिश्चन रॉबर्ट्स * दाऊद अहमदझाई * फैसल सफी * जमशिद नासिरी * लुकास स्मिथ * मुख्तार गुलामी * मुस्तफा ओमर * नोमान अमजद * रहमतुल्लाह मंगल * रोहुल्लाह मंगल * झहीर झाहिरी * झैन अहमद | valign="top" | * इमाल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल नासेर बलूच * अद्वैत धाबे * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक]]) * अरित्र भकत ([[यष्टिरक्षक]]) * अवैस अहमद * हमीद महमूद * इहसानुल्लाह वफा * जाविद स्तानिकझे * खालिद अहमद जाहिद * सईद अहमद * समर्थ शेट्टी * समीउल्लाह रहमानी ([[यष्टिरक्षक]]) * सनुक गेदारा * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * सय्यद अली गिलानी | valign="top" | * खिझर अहमद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अदनान शिनवारी * अहमदुल्लाह शिनवारी * अमीनुल्लाह तन्हा * अंकित गुप्ता * फैसल रझा * इब्राहिम रहीमी ([[यष्टिरक्षक]]) * कुरुगे अबेरत्ने ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद बट * कमर मुश्ताक * विनय रवी * विशाल शर्मा * वालिद गौरी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +०.९०४ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|NOR}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +०.३१० |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|SWE}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.१०१ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|FRA}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −१.०७७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup Table – 2025 |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = ८७ (१७.४ षटके) | runs1 = कुरुगे अबेरत्ने १७ (११) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१५ (४ षटके) | score2 = ९२/६ (१६.४ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई १७ (१३) | wickets2 = मुहम्मद बट २/१२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496819.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर (पाकिस्तान) आणि उस्मान अफझल (स्वीडन) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अदनान शिनवारीने (नॉर्वे) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १६२/७ (२० षटके) | runs1 = इहसानुल्लाह वफा ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets1 = नोमान अमजद ३/२९ (४ षटके) | score2 = १२८/८ (२० षटके) | runs2 = मुस्तफा ओमर २६ (२५) | wickets2 = अब्दुल नासेर बलूच २/२० (४ षटके) | result = स्वीडनने ३४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496820.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = इहसानुल्लाह वफा (स्वीडन) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = इहसानुल्लाह वफा आणि श्रेयस नंजुंडा स्वामी यांनी स्वीडनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १३६ (१९.४ षटके) | runs1 = इमाल झुवाक ४६ (४७) | wickets1 = आकिब इक्बाल ३/३३ (४ षटके)<br>करणबीर सिंग ३/१० (२ षटके) | score2 = १३९/६ (१८.१ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ६५ (३८) | wickets2 = खालिद अहमद जाहिद २/१४ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496821.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १३८/५ (२० षटके) | runs1 = इब्राहिम रहीमी ५५[[नाबाद|नाबाद]] (१९) | wickets1 = झहीर झाहिरी २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/७ (२० षटके) | runs2 = ख्रिश्चन रॉबर्ट्स ४१[[नाबाद|नाबाद]] (३६) | wickets2 = मुहम्मद बट ४/११ (४ षटके) | result = नॉर्वेने २२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496822.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि उस्मान अफझल | motm = इब्राहिम रहीमी (नॉर्वे) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = १७९/४ (२० षटके) | runs1 = वालिद गौरी ७६[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = अब्दुल नासेर बलूच १/२६ (४ षटके) | score2 = १५६ (१९.४ षटके) | runs2 = इहसानुल्लाह वफा ३२ (२६) | wickets2 = कमर मुश्ताक ३/२५ (४ षटके) | result = नॉर्वेने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496823.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि उस्मान अफझल | motm = वालिद गौरी (नॉर्वे) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अरित्र भकतने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>इहसानुल्लाह वफा स्वीडनच्या डावात दुखापतीमुळे निवृत्त झाला. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FRA}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६२/६ (२० षटके) | runs1 = जमशिद नासिरी ६५[[नाबाद|*]] (४१) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१९ (४ षटके) | score2 = १६८/४ (१९.४ षटके) | runs2 = करणबीर सिंग ८८ (४९) | wickets2 = झहीर झाहिरी २/४२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496824.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि माधव राव | motm = जमशिद नासिरी (फ्रान्स) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले. }} ==तिसऱ्या स्थानाचा सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = १० ऑगस्ट २०२५ | time = ०८:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १५२/७ (२० षटके) | runs1 = इमाल झुवाक ५५ (४४) | wickets1 = दाऊद अहमदझाई ३/३५ (४ षटके) | score2 = १५३/८ (१९.१ षटके) | runs2 = झहीर झाहिरी ३४[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = खालिद अहमद जाहिद ३/२४ (४ षटके) | result = फ्रान्सने २ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496825.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि उस्मान अफझल | motm = इमाल झुवाक (स्वीडन) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] t3qe3tigcv1e9rcx9nejlzmfaejvpmb 2699833 2699830 2026-08-07T03:57:32Z Ganesh591 62733 /* तिसऱ्या स्थानाचा सामना */ 2699833 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ व्हायकिंग चषक | image = | caption = | administrator = स्वीडिश क्रिकेट महासंघ<ref name="announcement">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/viking-cup-t20i-2025/ |title=Sweden Cricket to host Viking Cup T20I tournament in August 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट ऑगस्ट २०२५ मध्ये व्हायकिंग चषक आंतरराष्ट्रीय टी२० स्पर्धेचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२७ जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी साखळी फेरी | host = {{flag|स्वीडन}} | fromdate = ७ ऑगस्ट | todate = १० ऑगस्ट २०२५ | champions = {{cr|AUT}} | runner up = {{cr|NOR}} | participants = ४ | matches = ८ | venues = १ | most runs = {{cricon|AUT}} बिलाल झलमई (१६२)<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/stats |title=Viking Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> | most wickets = {{cricon|AUT}} उमैर तारिक (११)<ref name="statistics" /> | previous_year = | previous_tournament = | next_year = २०२६ | next_tournament = २०२६ व्हायकिंग चषक }} '''२०२५ व्हायकिंग चषक''' ही ७ ते १० ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[स्टॉकहोम]], [[स्वीडन]] येथे आयोजित करण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="announcement" /><ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडिश क्रिकेट महासंघाने आयोजित केलेल्या या स्पर्धेत यजमान [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]]सह [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फ्रान्स राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|फ्रान्स]] या चार संघांनी सहभाग घेतला.<ref name="announcement" /> सर्व आठ सामने स्टॉकहोम येथील बोटकिर्का क्रिकेट सेंटरवर खेळवण्यात आले.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/matches |title=Viking Cup 2025 – Matches |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – सामने |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> प्रत्येक संघाने साखळी फेरीत इतर प्रत्येक संघाविरुद्ध एक सामना खेळला. गुणतालिकेतील पहिले दोन संघ अंतिम सामन्यासाठी, तर उर्वरित दोन संघ तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र ठरले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025/points-table |title=Viking Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून पहिले, तर नॉर्वेने दुसरे स्थान मिळवले. फ्रान्सने तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यात स्वीडनला दोन गडी राखून पराभूत केले.<ref name="matches" /> ऑस्ट्रियाने अंतिम सामन्यात नॉर्वेला आठ गडी राखून पराभूत करत अपराजित राहून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/1496812/game/1496826/austria-vs-norway-final-viking-cup-2025 |title=Austria v Norway, Final, Viking Cup 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध नॉर्वे, अंतिम सामना, २०२५ व्हायकिंग चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या बिलाल झलमईने स्पर्धेत सर्वाधिक १६२ धावा केल्या, तर त्याचा संघसहकारी उमैर तारिकने सर्वाधिक ११ बळी घेतले.<ref name="statistics" /> ==खेळाडू== ''टीप: या स्पर्धेसाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी स्पर्धेतील आठही सामन्यांच्या अंतिम अकरा खेळाडूंच्या याद्यांवर आधारित आहे.'' {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|AUT}}<ref name="aut-nor-1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130454/aut-vs-nor-1st-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, 1st Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="swe-aut">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130476/swe-vs-aut-3rd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Austria, 3rd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130503/aut-vs-fra-6th-match-viking-cup-2025 |title=Austria vs France, 6th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="final-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130520/aut-vs-nor-final-viking-cup-2025 |title=Austria vs Norway, Final, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|FRA}}<ref name="swe-fra">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130465/swe-vs-fra-2nd-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 2nd Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="fra-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130481/fra-vs-nor-4th-match-viking-cup-2025 |title=France vs Norway, 4th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="aut-fra" /><ref name="third-place-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130514/swe-vs-fra-3rd-place-play-off-viking-cup-2025 |title=Sweden vs France, 3rd place play-off, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> ! {{cr|SWE}}<ref name="swe-fra" /><ref name="swe-aut" /><ref name="swe-nor">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/130492/swe-vs-nor-5th-match-viking-cup-2025 |title=Sweden vs Norway, 5th Match, Viking Cup 2025 – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-place-squads" /> ! {{cr|NOR}}<ref name="aut-nor-1" /><ref name="fra-nor" /><ref name="swe-nor" /><ref name="final-squads" /> |- | valign="top" | * आकिब इक्बाल ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अरमान रंधावा * अर्सलान आरिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * बसीर खान * बिलाल झलमई * हमीद सफी * इम्रान आसिफ ([[यष्टिरक्षक]]) * जानन घेलझाई * करणबीर सिंग * उमैर तारिक * झीशान गोराया * झेशान आरिफ * झियाउर्रहमान शिनवारी | valign="top" | * लिंगेश्वरन कानेसन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अलेस्टिन जॉनमेरी * ख्रिश्चन रॉबर्ट्स * दाऊद अहमदझाई * फैसल सफी * जमशिद नासिरी * लुकास स्मिथ * मुख्तार गुलामी * मुस्तफा ओमर * नोमान अमजद * रहमतुल्लाह मंगल * रोहुल्लाह मंगल * झहीर झाहिरी * झैन अहमद | valign="top" | * इमाल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अब्दुल नासेर बलूच * अद्वैत धाबे * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक]]) * अरित्र भकत ([[यष्टिरक्षक]]) * अवैस अहमद * हमीद महमूद * इहसानुल्लाह वफा * जाविद स्तानिकझे * खालिद अहमद जाहिद * सईद अहमद * समर्थ शेट्टी * समीउल्लाह रहमानी ([[यष्टिरक्षक]]) * सनुक गेदारा * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * सय्यद अली गिलानी | valign="top" | * खिझर अहमद ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * अदनान शिनवारी * अहमदुल्लाह शिनवारी * अमीनुल्लाह तन्हा * अंकित गुप्ता * फैसल रझा * इब्राहिम रहीमी ([[यष्टिरक्षक]]) * कुरुगे अबेरत्ने ([[यष्टिरक्षक]]) * मुहम्मद बट * कमर मुश्ताक * विनय रवी * विशाल शर्मा * वालिद गौरी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|AUT}} || ३ || ३ || ० || ० || ० || ६ || +०.९०४ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|NOR}} || ३ || २ || १ || ० || ० || ४ || +०.३१० |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|SWE}} || ३ || १ || २ || ० || ० || २ || −०.१०१ || rowspan="2" | [[२०२५ व्हायकिंग चषक#तिसऱ्या स्थानाचा सामना|तिसऱ्या स्थानाच्या सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{cr|FRA}} || ३ || ० || ३ || ० || ० || ० || −१.०७७ |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/table/series/24129/season/2025/viking-cup |title=Viking Cup Table – 2025 |trans-title=२०२५ व्हायकिंग चषक – गुणतालिका |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = ८७ (१७.४ षटके) | runs1 = कुरुगे अबेरत्ने १७ (११) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१५ (४ षटके) | score2 = ९२/६ (१६.४ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई १७ (१३) | wickets2 = मुहम्मद बट २/१२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496819.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर (पाकिस्तान) आणि उस्मान अफझल (स्वीडन) | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अदनान शिनवारीने (नॉर्वे) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ७ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १६२/७ (२० षटके) | runs1 = इहसानुल्लाह वफा ४९[[नाबाद|*]] (४५) | wickets1 = नोमान अमजद ३/२९ (४ षटके) | score2 = १२८/८ (२० षटके) | runs2 = मुस्तफा ओमर २६ (२५) | wickets2 = अब्दुल नासेर बलूच २/२० (४ षटके) | result = स्वीडनने ३४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496820.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = इहसानुल्लाह वफा (स्वीडन) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = इहसानुल्लाह वफा आणि श्रेयस नंजुंडा स्वामी यांनी स्वीडनकडून [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १३६ (१९.४ षटके) | runs1 = इमाल झुवाक ४६ (४७) | wickets1 = आकिब इक्बाल ३/३३ (४ षटके)<br>करणबीर सिंग ३/१० (२ षटके) | score2 = १३९/६ (१८.१ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ६५ (३८) | wickets2 = खालिद अहमद जाहिद २/१४ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496821.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ८ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १३८/५ (२० षटके) | runs1 = इब्राहिम रहीमी ५५[[नाबाद|नाबाद]] (१९) | wickets1 = झहीर झाहिरी २/२७ (४ षटके) | score2 = ११६/७ (२० षटके) | runs2 = ख्रिश्चन रॉबर्ट्स ४१[[नाबाद|नाबाद]] (३६) | wickets2 = मुहम्मद बट ४/११ (४ षटके) | result = नॉर्वेने २२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496822.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि उस्मान अफझल | motm = इब्राहिम रहीमी (नॉर्वे) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = १७९/४ (२० षटके) | runs1 = वालिद गौरी ७६[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = अब्दुल नासेर बलूच १/२६ (४ षटके) | score2 = १५६ (१९.४ षटके) | runs2 = इहसानुल्लाह वफा ३२ (२६) | wickets2 = कमर मुश्ताक ३/२५ (४ षटके) | result = नॉर्वेने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496823.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = श्रीनिधी रवींद्र आणि उस्मान अफझल | motm = वालिद गौरी (नॉर्वे) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अरित्र भकतने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>इहसानुल्लाह वफा स्वीडनच्या डावात दुखापतीमुळे निवृत्त झाला. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|FRA}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १६२/६ (२० षटके) | runs1 = जमशिद नासिरी ६५[[नाबाद|*]] (४१) | wickets1 = उमैर तारिक ३/१९ (४ षटके) | score2 = १६८/४ (१९.४ षटके) | runs2 = करणबीर सिंग ८८ (४९) | wickets2 = झहीर झाहिरी २/४२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496824.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि माधव राव | motm = जमशिद नासिरी (फ्रान्स) | toss = फ्रान्सने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑस्ट्रियाने साखळी फेरीतील तिन्ही सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले. }} ==तिसऱ्या स्थानाचा सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = १० ऑगस्ट २०२५ | time = ०८:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|FRA}} | score1 = १५२/७ (२० षटके) | runs1 = इमाल झुवाक ५५ (४४) | wickets1 = दाऊद अहमदझाई ३/३५ (४ षटके) | score2 = १५३/८ (१९.१ षटके) | runs2 = झहीर झाहिरी ३४[[नाबाद|*]] (१६) | wickets2 = खालिद अहमद जाहिद ३/२४ (४ षटके) | result = फ्रान्सने २ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496825.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = माधव राव आणि उस्मान अफझल | motm = इमाल झुवाक (स्वीडन) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | round = | date = १० ऑगस्ट २०२५ | time = १२:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १०५ (१९.१ षटके) | runs1 = कमर मुश्ताक ४४[[नाबाद|नाबाद]] (४६) | wickets1 = झियाउर्रहमान शिनवारी ४/२२ (३.१ षटके) | score2 = १०६/२ (११.५ षटके) | runs2 = बिलाल झलमई ७९[[नाबाद|नाबाद]] (३९) | wickets2 = मुहम्मद बट १/३७ (२.५ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496826.html धावफलक] | venue = बोटकिर्का क्रिकेट सेंटर, [[स्टॉकहोम]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि श्रीनिधी रवींद्र | motm = बिलाल झलमई (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑस्ट्रियाने नॉर्वेला पराभूत करून २०२५ व्हायकिंग चषकाचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/24129/season/2025/viking-cup ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धा पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10609/viking-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धा पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:व्हायकिंग चषक, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:स्वीडनमधील क्रिकेट]] 9a1gkvuk6dt4n4xokfewwi7nnc2k1um 3 382412 2699811 2026-08-07T02:55:27Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699811 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=IhhhdhBegHegHhahBv}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) ०८:२५, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST) 5o6xki3x9ziokxf7mkiga97iubkder3 0 382413 2699819 2026-08-07T03:20:56Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699819 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[टर्क्स आणि कैकास द्वीपसमूह]] rxrg5fpygctb3ivasbwkuxjnl57sn0w 0 382414 2699824 2026-08-07T03:26:23Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699824 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[दुसरा गोपाल]] 8dzrjy988u844c94s5bvwpwdpv8z3qr 0 382415 2699825 2026-08-07T03:28:17Z अभय नातू 206 नामभेद 2699825 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[महिपाल]] ontxhs1izm6kii76z0ladu4as9eytjc 0 382416 2699826 2026-08-07T03:28:49Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699826 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[तिसरा गोपाल]] gbheoe0h4blaf2ft8ej2as34eb2k14y 0 382417 2699835 2026-08-07T04:02:31Z अभय नातू 206 नामभेद 2699835 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[संभाजी पार्क]] cbbn6n3fj7lt7gimf4a411fxyy7n7v6 0 382418 2699836 2026-08-07T04:02:52Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699836 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बालगंधर्व रंगमंदिर (पुणे)]] 4j14wcckkpg9uiu1jlhtfaxovzq5383 0 382419 2699837 2026-08-07T04:03:14Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Singapore.svg | team1_name = सिंगापूर | team2_image = Flag of Cambodia.svg | team2_name = कंबोडिया | from... 2699837 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Singapore.svg | team1_name = सिंगापूर | team2_image = Flag of Cambodia.svg | team2_name = कंबोडिया | from_date = १३ | to_date = १६ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = शफीना महेश | team2_captain = पेच पिसा | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = ३ | team2_twenty20s_won = ० | team1_twenty20s_most_runs = शफीना महेश (१३२) | team2_twenty20s_most_runs = ली साओमकारा (२३) | team1_twenty20s_most_wickets = हरेश धविना (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लोच स्रेई (३) | player_of_twenty20_series = }} [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सिंगापूरचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 |title=Cambodia Women tour of Singapore 2025 – Fixtures and Results |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १३ ते १६ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[सिंगापूर]] येथील सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंडवर झाले.<ref name="series" /> सिंगापूरने पहिला सामना १२५ धावांनी, दुसरा सामना ११४ धावांनी आणि तिसरा सामना १०२ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> सिंगापूरचे नेतृत्व शफीना महेशने, तर कंबोडियाचे नेतृत्व पेच पिसाने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cambodia-women-in-singapore-2025-1498199/singapore-women-vs-cambodia-women-1st-t20i-1498203/full-scorecard |title=Singapore Women v Cambodia Women, 1st T20I, 2025 |trans-title=सिंगापूर महिला विरुद्ध कंबोडिया महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सिंगापूरच्या शफीना महेशने मालिकेत सर्वाधिक १३२ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हरेश धविनाने सर्वाधिक सहा बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025/stats |title=Cambodia Women tour Singapore 2025 – Statistics |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> कंबोडियाकडून ली साओमकाराने सर्वाधिक २३ धावा केल्या, तर लोच स्रेईने सर्वाधिक तीन बळी घेतले.<ref name="sca-stats">{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/battingRecords.do?clubId=7683&league=283&matchType=l&year=2025 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Batting Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – फलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/bowlingRecords.do?clubId=7683&league=283 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Bowling Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – गोलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] jm5mxv3dwyejlyw07blfh8xe604erzw 2699838 2699837 2026-08-07T04:04:50Z Ganesh591 62733 2699838 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Singapore.svg | team1_name = सिंगापूर | team2_image = Flag of Cambodia.svg | team2_name = कंबोडिया | from_date = १३ | to_date = १६ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = शफीना महेश | team2_captain = पेच पिसा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = शफीना महेश (१३२) | team2_twenty20s_most_runs = ली साओमकारा (२३) | team1_twenty20s_most_wickets = हरेश धविना (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लोच स्रेई (३) | player_of_twenty20_series = }} [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सिंगापूरचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 |title=Cambodia Women tour of Singapore 2025 – Fixtures and Results |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १३ ते १६ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[सिंगापूर]] येथील सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंडवर झाले.<ref name="series" /> सिंगापूरने पहिला सामना १२५ धावांनी, दुसरा सामना ११४ धावांनी आणि तिसरा सामना १०२ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> सिंगापूरचे नेतृत्व शफीना महेशने, तर कंबोडियाचे नेतृत्व पेच पिसाने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cambodia-women-in-singapore-2025-1498199/singapore-women-vs-cambodia-women-1st-t20i-1498203/full-scorecard |title=Singapore Women v Cambodia Women, 1st T20I, 2025 |trans-title=सिंगापूर महिला विरुद्ध कंबोडिया महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सिंगापूरच्या शफीना महेशने मालिकेत सर्वाधिक १३२ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हरेश धविनाने सर्वाधिक सहा बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025/stats |title=Cambodia Women tour Singapore 2025 – Statistics |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> कंबोडियाकडून ली साओमकाराने सर्वाधिक २३ धावा केल्या, तर लोच स्रेईने सर्वाधिक तीन बळी घेतले.<ref name="sca-stats">{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/battingRecords.do?clubId=7683&league=283&matchType=l&year=2025 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Batting Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – फलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/bowlingRecords.do?clubId=7683&league=283 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Bowling Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – गोलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] lm85gkf3ed46dg9p2abwv40wgolvrnj 2699839 2699838 2026-08-07T04:07:28Z Ganesh591 62733 2699839 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Singapore.svg | team1_name = सिंगापूर | team2_image = Flag of Cambodia.svg | team2_name = कंबोडिया | from_date = १३ | to_date = १६ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = शफीना महेश | team2_captain = पेच पिसा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = शफीना महेश (१३२) | team2_twenty20s_most_runs = ली साओमकारा (२३) | team1_twenty20s_most_wickets = हरेश धविना (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लोच स्रेई (३) | player_of_twenty20_series = }} [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सिंगापूरचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 |title=Cambodia Women tour of Singapore 2025 – Fixtures and Results |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १३ ते १६ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[सिंगापूर]] येथील सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंडवर झाले.<ref name="series" /> सिंगापूरने पहिला सामना १२५ धावांनी, दुसरा सामना ११४ धावांनी आणि तिसरा सामना १०२ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> सिंगापूरचे नेतृत्व शफीना महेशने, तर कंबोडियाचे नेतृत्व पेच पिसाने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cambodia-women-in-singapore-2025-1498199/singapore-women-vs-cambodia-women-1st-t20i-1498203/full-scorecard |title=Singapore Women v Cambodia Women, 1st T20I, 2025 |trans-title=सिंगापूर महिला विरुद्ध कंबोडिया महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सिंगापूरच्या शफीना महेशने मालिकेत सर्वाधिक १३२ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हरेश धविनाने सर्वाधिक सहा बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025/stats |title=Cambodia Women tour Singapore 2025 – Statistics |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> कंबोडियाकडून ली साओमकाराने सर्वाधिक २३ धावा केल्या, तर लोच स्रेईने सर्वाधिक तीन बळी घेतले.<ref name="sca-stats">{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/battingRecords.do?clubId=7683&league=283&matchType=l&year=2025 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Batting Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – फलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/bowlingRecords.do?clubId=7683&league=283 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Bowling Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – गोलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये नोंदवलेल्या अंतिम अकरा आणि राखीव खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131493/sinw-vs-cbdw-1st-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 1st T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131499/sinw-vs-cbdw-2nd-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 2nd T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131504/sinw-vs-cbdw-3rd-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 3rd T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|SIN}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{crw|CAM}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * शफीना महेश ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अदा भसीन * अनन्या शर्मा * कमल राजा * जॅसिंटा सी पिंग ([[यष्टिरक्षक]]) * जेनिसा जैन * [[दिव्या जी के]] * देविका गालिया * पियुमी गुरुसिंघे * रास्मेका नारायणन * रिया भसीन * रोशनी रमेश सेठ * लास्या बोम्मारेड्डी * विनू कुमार * हरेश धविना | valign="top" | * पेच पिसा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * एम रोटाना ([[यष्टिरक्षक]]) * ओएन सोफी ([[यष्टिरक्षक]]) * डोक दा नित * नांग विचारा * पेन सामोन ([[यष्टिरक्षक]]) * फूप स्रेई फेक * रिउम चाम्पेई * ली साओमकारा * लोच स्रेई * सीन चान बोरोमेई * सोक स्रेई माओव * हाक सेकमेई * हिल थियारा * होर सिव ना |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] 9wkgaqtiqhjkynr1vht8ioy2j7os9mk 2699841 2699839 2026-08-07T04:11:39Z Ganesh591 62733 /* संदर्भ */ 2699841 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Singapore.svg | team1_name = सिंगापूर | team2_image = Flag of Cambodia.svg | team2_name = कंबोडिया | from_date = १३ | to_date = १६ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = शफीना महेश | team2_captain = पेच पिसा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = शफीना महेश (१३२) | team2_twenty20s_most_runs = ली साओमकारा (२३) | team1_twenty20s_most_wickets = हरेश धविना (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लोच स्रेई (३) | player_of_twenty20_series = }} [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सिंगापूरचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 |title=Cambodia Women tour of Singapore 2025 – Fixtures and Results |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १३ ते १६ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[सिंगापूर]] येथील सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंडवर झाले.<ref name="series" /> सिंगापूरने पहिला सामना १२५ धावांनी, दुसरा सामना ११४ धावांनी आणि तिसरा सामना १०२ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> सिंगापूरचे नेतृत्व शफीना महेशने, तर कंबोडियाचे नेतृत्व पेच पिसाने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cambodia-women-in-singapore-2025-1498199/singapore-women-vs-cambodia-women-1st-t20i-1498203/full-scorecard |title=Singapore Women v Cambodia Women, 1st T20I, 2025 |trans-title=सिंगापूर महिला विरुद्ध कंबोडिया महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सिंगापूरच्या शफीना महेशने मालिकेत सर्वाधिक १३२ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हरेश धविनाने सर्वाधिक सहा बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025/stats |title=Cambodia Women tour Singapore 2025 – Statistics |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> कंबोडियाकडून ली साओमकाराने सर्वाधिक २३ धावा केल्या, तर लोच स्रेईने सर्वाधिक तीन बळी घेतले.<ref name="sca-stats">{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/battingRecords.do?clubId=7683&league=283&matchType=l&year=2025 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Batting Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – फलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/bowlingRecords.do?clubId=7683&league=283 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Bowling Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – गोलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये नोंदवलेल्या अंतिम अकरा आणि राखीव खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131493/sinw-vs-cbdw-1st-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 1st T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131499/sinw-vs-cbdw-2nd-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 2nd T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131504/sinw-vs-cbdw-3rd-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 3rd T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|SIN}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{crw|CAM}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * शफीना महेश ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अदा भसीन * अनन्या शर्मा * कमल राजा * जॅसिंटा सी पिंग ([[यष्टिरक्षक]]) * जेनिसा जैन * [[दिव्या जी के]] * देविका गालिया * पियुमी गुरुसिंघे * रास्मेका नारायणन * रिया भसीन * रोशनी रमेश सेठ * लास्या बोम्मारेड्डी * विनू कुमार * हरेश धविना | valign="top" | * पेच पिसा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * एम रोटाना ([[यष्टिरक्षक]]) * ओएन सोफी ([[यष्टिरक्षक]]) * डोक दा नित * नांग विचारा * पेन सामोन ([[यष्टिरक्षक]]) * फूप स्रेई फेक * रिउम चाम्पेई * ली साओमकारा * लोच स्रेई * सीन चान बोरोमेई * सोक स्रेई माओव * हाक सेकमेई * हिल थियारा * होर सिव ना |} ==महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ ऑगस्ट २०२५ | time = १२:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|CAM}} | score1 = १५१/३ (२० षटके) | runs1 = शफीना महेश ५८[[नाबाद|*]] (५९) | wickets1 = डोक दा नित १/१४ (३ षटके) | score2 = २६ (११ षटके) | runs2 = ली साओमकारा १० (२७) | wickets2 = शफीना महेश ३/२ (२ षटके) | result = सिंगापूरने १२५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498203.html धावफलक] | venue = सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंड, [[सिंगापूर]] | umpires = संदीप चुक्काला आणि आनंद नटराजन | motm = शफीना महेश (सिंगापूर) | toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नांग विचाराने (कंबोडिया) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|CAM}} | score1 = १४८/७ (२० षटके) | runs1 = देविका गालिया ४५ (४७) | wickets1 = लोच स्रेई २/२४ (४ षटके)<br>ली साओमकारा २/२४ (४ षटके) | score2 = ३४ (१३.२ षटके) | runs2 = होर सिव ना ७[[नाबाद|*]] (२८) | wickets2 = लास्या बोम्मारेड्डी ४/१४ (४ षटके) | result = सिंगापूरने ११४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498204.html धावफलक] | venue = सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंड, [[सिंगापूर]] | umpires = अनुरूप नारायणपिल्लई आणि वेणू माधव | motm = लास्या बोम्मारेड्डी (सिंगापूर) | toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जेनिसा जैनने (सिंगापूर) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>सिंगापूरने हा सामना जिंकून मालिकेत २–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|CAM}} | score1 = १७१/४ (२० षटके) | runs1 = शफीना महेश ६८ (६२) | wickets1 = फूप स्रेई फेक १/३२ (३ षटके) | score2 = ६९/७ (२० षटके) | runs2 = ली साओमकारा १३ (५१) | wickets2 = अदा भसीन ३/१ (४ षटके) | result = सिंगापूरने १०२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498205.html धावफलक] | venue = सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंड, [[सिंगापूर]] | umpires = हरदीप जडेजा आणि महालक्ष्मी श्रीधर | motm = शफीना महेश (सिंगापूर) | toss = कंबोडियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सिंगापूरने तीन सामन्यांची मालिका ३–० अशी जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] qkni94w2pqmsbktsgwiq6kf7029yvdj 2699857 2699841 2026-08-07T05:02:31Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699857 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Singapore.svg | team1_name = सिंगापूर | team2_image = Flag of Cambodia.svg | team2_name = कंबोडिया | from_date = १३ | to_date = १६ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = शफीना महेश | team2_captain = पेच पिसा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = शफीना महेश (१३२) | team2_twenty20s_most_runs = ली साओमकारा (२३) | team1_twenty20s_most_wickets = हरेश धविना (६) | team2_twenty20s_most_wickets = लोच स्रेई (३) | player_of_twenty20_series = }} [[कंबोडिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] सामने खेळण्यासाठी [[सिंगापूर राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सिंगापूरचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 |title=Cambodia Women tour of Singapore 2025 – Fixtures and Results |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १३ ते १६ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[सिंगापूर]] येथील सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंडवर झाले.<ref name="series" /> सिंगापूरने पहिला सामना १२५ धावांनी, दुसरा सामना ११४ धावांनी आणि तिसरा सामना १०२ धावांनी जिंकून मालिका ३–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> सिंगापूरचे नेतृत्व शफीना महेशने, तर कंबोडियाचे नेतृत्व पेच पिसाने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/cambodia-women-in-singapore-2025-1498199/singapore-women-vs-cambodia-women-1st-t20i-1498203/full-scorecard |title=Singapore Women v Cambodia Women, 1st T20I, 2025 |trans-title=सिंगापूर महिला विरुद्ध कंबोडिया महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सिंगापूरच्या शफीना महेशने मालिकेत सर्वाधिक १३२ धावा केल्या, तर तिची संघसहकारी हरेश धविनाने सर्वाधिक सहा बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025/stats |title=Cambodia Women tour Singapore 2025 – Statistics |trans-title=कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> कंबोडियाकडून ली साओमकाराने सर्वाधिक २३ धावा केल्या, तर लोच स्रेईने सर्वाधिक तीन बळी घेतले.<ref name="sca-stats">{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/battingRecords.do?clubId=7683&league=283&matchType=l&year=2025 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Batting Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – फलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://scores.cricketsingapore.com/SingaporeCricketAssoc/bowlingRecords.do?clubId=7683&league=283 |title=Cambodia Singapore Women's Friendship Cup 2025 – Bowling Records |trans-title=२०२५ कंबोडिया–सिंगापूर महिला मैत्री चषक – गोलंदाजीची आकडेवारी |work=सिंगापूर क्रिकेट असोसिएशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== ''टीप: या दौऱ्यासाठी स्वतंत्रपणे जाहीर केलेली अधिकृत संघयादी उपलब्ध न आढळल्यामुळे खालील यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांमध्ये नोंदवलेल्या अंतिम अकरा आणि राखीव खेळाडूंवर आधारित आहे.''<ref name="first-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131493/sinw-vs-cbdw-1st-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 1st T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="second-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131499/sinw-vs-cbdw-2nd-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 2nd T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref><ref name="third-squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/131504/sinw-vs-cbdw-3rd-t20i-cambodia-women-tour-singapore-2025 |title=Singapore Women vs Cambodia Women, 3rd T20I – Squads |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|SIN}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> ! {{crw|CAM}}<ref name="first-squads" /><ref name="second-squads" /><ref name="third-squads" /> |- | valign="top" | * शफीना महेश ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अदा भसीन * अनन्या शर्मा * कमल राजा * जॅसिंटा सी पिंग ([[यष्टिरक्षक]]) * जेनिसा जैन * [[दिव्या जी के]] * देविका गालिया * पियुमी गुरुसिंघे * रास्मेका नारायणन * रिया भसीन * रोशनी रमेश सेठ * लास्या बोम्मारेड्डी * विनू कुमार * हरेश धविना | valign="top" | * पेच पिसा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * एम रोटाना ([[यष्टिरक्षक]]) * ओएन सोफी ([[यष्टिरक्षक]]) * डोक दा नित * नांग विचारा * पेन सामोन ([[यष्टिरक्षक]]) * फूप स्रेई फेक * रिउम चाम्पेई * ली साओमकारा * लोच स्रेई * सीन चान बोरोमेई * सोक स्रेई माओव * हाक सेकमेई * हिल थियारा * होर सिव ना |} ==महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ ऑगस्ट २०२५ | time = १२:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|CAM}} | score1 = १५१/३ (२० षटके) | runs1 = शफीना महेश ५८[[नाबाद|*]] (५९) | wickets1 = डोक दा नित १/१४ (३ षटके) | score2 = २६ (११ षटके) | runs2 = ली साओमकारा १० (२७) | wickets2 = शफीना महेश ३/२ (२ षटके) | result = सिंगापूरने १२५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498203.html धावफलक] | venue = सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंड, [[सिंगापूर]] | umpires = संदीप चुक्काला आणि आनंद नटराजन | motm = शफीना महेश (सिंगापूर) | toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = नांग विचाराने (कंबोडिया) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|CAM}} | score1 = १४८/७ (२० षटके) | runs1 = देविका गालिया ४५ (४७) | wickets1 = लोच स्रेई २/२४ (४ षटके)<br>ली साओमकारा २/२४ (४ षटके) | score2 = ३४ (१३.२ षटके) | runs2 = होर सिव ना ७[[नाबाद|*]] (२८) | wickets2 = लास्या बोम्मारेड्डी ४/१४ (४ षटके) | result = सिंगापूरने ११४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498204.html धावफलक] | venue = सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंड, [[सिंगापूर]] | umpires = अनुरूप नारायणपिल्लई आणि वेणू माधव | motm = लास्या बोम्मारेड्डी (सिंगापूर) | toss = सिंगापूरने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जेनिसा जैनने (सिंगापूर) [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>सिंगापूरने हा सामना जिंकून मालिकेत २–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १६ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SIN}} | team2 = {{crw|CAM}} | score1 = १७१/४ (२० षटके) | runs1 = शफीना महेश ६८ (६२) | wickets1 = फूप स्रेई फेक १/३२ (३ षटके) | score2 = ६९/७ (२० षटके) | runs2 = ली साओमकारा १३ (५१) | wickets2 = अदा भसीन ३/१ (४ षटके) | result = सिंगापूरने १०२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498205.html धावफलक] | venue = सिंगापूर नॅशनल क्रिकेट ग्राउंड, [[सिंगापूर]] | umpires = हरदीप जडेजा आणि महालक्ष्मी श्रीधर | motm = शफीना महेश (सिंगापूर) | toss = कंबोडियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सिंगापूरने तीन सामन्यांची मालिका ३–० अशी जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23841/cambodia-in-singapore-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10603/cambodia-women-tour-singapore-2025 क्रिकबझवरील मालिका पृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचा सिंगापूर दौरा, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:सिंगापूरमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:कंबोडिया महिला क्रिकेट संघाचे सिंगापूर दौरे|२०२५]] 3kag6s0x0r9v77ji5s7y6y2gi7dszse 0 382420 2699844 2026-08-07T04:17:33Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका | fromdate = १७ | todate = १७ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[नॉर्वे]] | champions = {{cr|NOR}} | runners... 2699844 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका | fromdate = १७ | todate = १७ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[नॉर्वे]] | champions = {{cr|NOR}} | runners-up = {{cr|SWE}} | participants = ३ | matches = ३ | most runs = {{cricon|SWE}} सईद अहमद (१०५) | most wickets = {{cricon|SWE}} समीउल्लाह रहमानी (६) }} '''२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका''' ही १७ ऑगस्ट २०२५ रोजी [[ओस्लो]], [[नॉर्वे]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series 2025 – Fixtures and Results |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]], तसेच [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] आणि [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] या तीन संघांनी भाग घेतला.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025/matches |title=Norway T20I Tri-Series 2025 – Schedule and Results |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील सर्व तीन सामने ओस्लो येथील स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर दोन्ही संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला.<ref name="matches" /> नॉर्वेने आपले दोन्ही सामने जिंकून चार गुणांसह गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने दुसरे, तर हंगेरीने तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498190/season/2025 |title=Norway Tri-Nation T20I Series Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> स्वीडनच्या सईद अहमदने स्पर्धेत सर्वाधिक १०५ धावा केल्या,<ref name="runs">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-series/norway-t20i-tri-series-2025/stats/batting-most-runs/ |title=Most Runs in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> तर त्याच संघाच्या समीउल्लाह रहमानीने सर्वाधिक ६ बळी घेतले.<ref name="wickets">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/norway-t20i-tri-series/stats/bowling-top-wicket-takers/ |title=Most Wickets in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:नॉर्वे क्रिकेट]] 8t3608x99stnyssyqre3up54g740e43 2699858 2699844 2026-08-07T05:02:55Z अभय नातू 206 removed [[Category:नॉर्वे क्रिकेट]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699858 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका | fromdate = १७ | todate = १७ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[नॉर्वे]] | champions = {{cr|NOR}} | runners-up = {{cr|SWE}} | participants = ३ | matches = ३ | most runs = {{cricon|SWE}} सईद अहमद (१०५) | most wickets = {{cricon|SWE}} समीउल्लाह रहमानी (६) }} '''२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका''' ही १७ ऑगस्ट २०२५ रोजी [[ओस्लो]], [[नॉर्वे]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series 2025 – Fixtures and Results |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]], तसेच [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] आणि [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] या तीन संघांनी भाग घेतला.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025/matches |title=Norway T20I Tri-Series 2025 – Schedule and Results |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील सर्व तीन सामने ओस्लो येथील स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर दोन्ही संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला.<ref name="matches" /> नॉर्वेने आपले दोन्ही सामने जिंकून चार गुणांसह गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने दुसरे, तर हंगेरीने तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498190/season/2025 |title=Norway Tri-Nation T20I Series Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> स्वीडनच्या सईद अहमदने स्पर्धेत सर्वाधिक १०५ धावा केल्या,<ref name="runs">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-series/norway-t20i-tri-series-2025/stats/batting-most-runs/ |title=Most Runs in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> तर त्याच संघाच्या समीउल्लाह रहमानीने सर्वाधिक ६ बळी घेतले.<ref name="wickets">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/norway-t20i-tri-series/stats/bowling-top-wicket-takers/ |title=Most Wickets in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:नॉर्वेमधील क्रिकेट]] jo1qjmcgcgwh0bz3sdmu25i4g7pqttv 2699877 2699858 2026-08-07T06:33:46Z Ganesh591 62733 2699877 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका | fromdate = १७ | todate = १७ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[नॉर्वे]] | champions = {{cr|NOR}} | runners-up = {{cr|SWE}} | participants = ३ | matches = ३ | most runs = {{cricon|SWE}} सईद अहमद (१०५) | most wickets = {{cricon|SWE}} समीउल्लाह रहमानी (६) }} '''२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका''' ही १७ ऑगस्ट २०२५ रोजी [[ओस्लो]], [[नॉर्वे]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series 2025 – Fixtures and Results |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]], तसेच [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] आणि [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] या तीन संघांनी भाग घेतला.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025/matches |title=Norway T20I Tri-Series 2025 – Schedule and Results |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील सर्व तीन सामने ओस्लो येथील स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर दोन्ही संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला.<ref name="matches" /> नॉर्वेने आपले दोन्ही सामने जिंकून चार गुणांसह गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने दुसरे, तर हंगेरीने तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498190/season/2025 |title=Norway Tri-Nation T20I Series Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> स्वीडनच्या सईद अहमदने स्पर्धेत सर्वाधिक १०५ धावा केल्या,<ref name="runs">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-series/norway-t20i-tri-series-2025/stats/batting-most-runs/ |title=Most Runs in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> तर त्याच संघाच्या समीउल्लाह रहमानीने सर्वाधिक ६ बळी घेतले.<ref name="wickets">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/norway-t20i-tri-series/stats/bowling-top-wicket-takers/ |title=Most Wickets in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squad1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131125/norway-vs-sweden-1st-match |title=Norway vs Sweden, 1st Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref><ref name="squad2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131136/swe-vs-hun-2nd-match-norway-t20i-tri-series-2025 |title=Sweden vs Hungary, 2nd Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref><ref name="squad3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131141/norway-vs-hungary-3rd-match |title=Norway vs Hungary, 3rd Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|NOR}} [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] ! {{flagicon|SWE}} [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] |- | style="vertical-align:top;" | * खिझर अहमद (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * वलीद गौरी * कुरुगे अबेरत्ना * फैसल रझा * कमर मुश्ताक * विनय रवी * इब्राहिम रहीमी * अनिल परमार * अहमदुल्लाह शिनवारी * वहीदुल्लाह सहाक * मुहम्मद बट * विशाल शर्मा * अंकित गुप्ता * अदनान शिनवारी * झबिउल्लाह मलिक * अमीनुल्लाह तन्हा * मोहम्मद शाहिद | style="vertical-align:top;" | * इमाल झुवाक (कर्णधार) * अवैस अहमद * अजय मुंद्रा (यष्टीरक्षक) * यथार्थ चौहान * सईद अहमद * समीउल्लाह रहमानी * इहसानुल्लाह वफा * खालिद अहमद जाहिद * अब्दुल नासेर बलूच * सनुक गेदारा * अद्वैत ढाबे * जाविद स्तानिग्झे * सय्यद अली गिलानी * अरित्र भकत * समर्थ शेट्टी * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * झैद अहमद * हमीद महमूद | style="vertical-align:top;" | * विनोथ रविंद्रन (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * अब्बास गनी * अली फरासत * अमल जेकब * झीशान कुकिखेल * अली नवाज * संदीप मोहनदास * जेरेमी पोलरौथू * जाहिर सफी मोहम्मद * कामरान वहीद * खुशाल गभाने * इब्रार अहमद * कासिर अहमद * साई गौतम |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:नॉर्वेमधील क्रिकेट]] 17sg1fvckndnzr6bdyzpoczpafidtra 2699881 2699877 2026-08-07T06:54:28Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699881 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका | fromdate = १७ | todate = १७ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[नॉर्वे]] | champions = {{cr|NOR}} | runners-up = {{cr|SWE}} | participants = ३ | matches = ३ | most runs = {{cricon|SWE}} सईद अहमद (१०५) | most wickets = {{cricon|SWE}} समीउल्लाह रहमानी (६) }} '''२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका''' ही १७ ऑगस्ट २०२५ रोजी [[ओस्लो]], [[नॉर्वे]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series 2025 – Fixtures and Results |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]], तसेच [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] आणि [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] या तीन संघांनी भाग घेतला.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025/matches |title=Norway T20I Tri-Series 2025 – Schedule and Results |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील सर्व तीन सामने ओस्लो येथील स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर दोन्ही संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला.<ref name="matches" /> नॉर्वेने आपले दोन्ही सामने जिंकून चार गुणांसह गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने दुसरे, तर हंगेरीने तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498190/season/2025 |title=Norway Tri-Nation T20I Series Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> स्वीडनच्या सईद अहमदने स्पर्धेत सर्वाधिक १०५ धावा केल्या,<ref name="runs">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-series/norway-t20i-tri-series-2025/stats/batting-most-runs/ |title=Most Runs in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> तर त्याच संघाच्या समीउल्लाह रहमानीने सर्वाधिक ६ बळी घेतले.<ref name="wickets">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/norway-t20i-tri-series/stats/bowling-top-wicket-takers/ |title=Most Wickets in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squad1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131125/norway-vs-sweden-1st-match |title=Norway vs Sweden, 1st Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref><ref name="squad2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131136/swe-vs-hun-2nd-match-norway-t20i-tri-series-2025 |title=Sweden vs Hungary, 2nd Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref><ref name="squad3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131141/norway-vs-hungary-3rd-match |title=Norway vs Hungary, 3rd Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|NOR}} [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] ! {{flagicon|SWE}} [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] |- | style="vertical-align:top;" | * खिझर अहमद (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * वलीद गौरी * कुरुगे अबेरत्ना * फैसल रझा * कमर मुश्ताक * विनय रवी * इब्राहिम रहीमी * अनिल परमार * अहमदुल्लाह शिनवारी * वहीदुल्लाह सहाक * मुहम्मद बट * विशाल शर्मा * अंकित गुप्ता * अदनान शिनवारी * झबिउल्लाह मलिक * अमीनुल्लाह तन्हा * मोहम्मद शाहिद | style="vertical-align:top;" | * इमाल झुवाक (कर्णधार) * अवैस अहमद * अजय मुंद्रा (यष्टीरक्षक) * यथार्थ चौहान * सईद अहमद * समीउल्लाह रहमानी * इहसानुल्लाह वफा * खालिद अहमद जाहिद * अब्दुल नासेर बलूच * सनुक गेदारा * अद्वैत ढाबे * जाविद स्तानिग्झे * सय्यद अली गिलानी * अरित्र भकत * समर्थ शेट्टी * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * झैद अहमद * हमीद महमूद | style="vertical-align:top;" | * विनोथ रविंद्रन (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * अब्बास गनी * अली फरासत * अमल जेकब * झीशान कुकिखेल * अली नवाज * संदीप मोहनदास * जेरेमी पोलरौथू * जाहिर सफी मोहम्मद * कामरान वहीद * खुशाल गभाने * इब्रार अहमद * कासिर अहमद * साई गौतम |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|NOR}} || २ || २ || ० || ० || ० || ४ || +१.१२६ || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{cr|SWE}} || २ || १ || १ || ० || ० || २ || +१.६९५ || |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || २ || ० || २ || ० || ० || ० || −२.७७५ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series – 2025 |trans-title=२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:नॉर्वेमधील क्रिकेट]] 9u7fu90vubv180idctt7pk73ffxpjnw 2699882 2699881 2026-08-07T06:59:21Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699882 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका | fromdate = १७ | todate = १७ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[नॉर्वे]] | champions = {{cr|NOR}} | runners-up = {{cr|SWE}} | participants = ३ | matches = ३ | most runs = {{cricon|SWE}} सईद अहमद (१०५) | most wickets = {{cricon|SWE}} समीउल्लाह रहमानी (६) }} '''२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका''' ही १७ ऑगस्ट २०२५ रोजी [[ओस्लो]], [[नॉर्वे]] येथे खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="fixtures">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series 2025 – Fixtures and Results |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]], तसेच [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] आणि [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] या तीन संघांनी भाग घेतला.<ref name="matches">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025/matches |title=Norway T20I Tri-Series 2025 – Schedule and Results |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> स्पर्धेतील सर्व तीन सामने ओस्लो येथील स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर दोन्ही संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला.<ref name="matches" /> नॉर्वेने आपले दोन्ही सामने जिंकून चार गुणांसह गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने दुसरे, तर हंगेरीने तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/table/series/1498190/season/2025 |title=Norway Tri-Nation T20I Series Table – 2025 |work=ESPNcricinfo |access-date=7 August 2026}}</ref> स्वीडनच्या सईद अहमदने स्पर्धेत सर्वाधिक १०५ धावा केल्या,<ref name="runs">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/cricket-series/norway-t20i-tri-series-2025/stats/batting-most-runs/ |title=Most Runs in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> तर त्याच संघाच्या समीउल्लाह रहमानीने सर्वाधिक ६ बळी घेतले.<ref name="wickets">{{cite web |url=https://www.crictracker.com/norway-t20i-tri-series/stats/bowling-top-wicket-takers/ |title=Most Wickets in Norway T20I Tri-Series 2025 |work=CricTracker |access-date=7 August 2026}}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squad1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131125/norway-vs-sweden-1st-match |title=Norway vs Sweden, 1st Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref><ref name="squad2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131136/swe-vs-hun-2nd-match-norway-t20i-tri-series-2025 |title=Sweden vs Hungary, 2nd Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref><ref name="squad3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131141/norway-vs-hungary-3rd-match |title=Norway vs Hungary, 3rd Match, Norway T20I Tri-Series 2025 – Match Info |work=Cricbuzz |access-date=7 August 2026}}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|NOR}} [[नॉर्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] ! {{flagicon|SWE}} [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] |- | style="vertical-align:top;" | * खिझर अहमद (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * वलीद गौरी * कुरुगे अबेरत्ना * फैसल रझा * कमर मुश्ताक * विनय रवी * इब्राहिम रहीमी * अनिल परमार * अहमदुल्लाह शिनवारी * वहीदुल्लाह सहाक * मुहम्मद बट * विशाल शर्मा * अंकित गुप्ता * अदनान शिनवारी * झबिउल्लाह मलिक * अमीनुल्लाह तन्हा * मोहम्मद शाहिद | style="vertical-align:top;" | * इमाल झुवाक (कर्णधार) * अवैस अहमद * अजय मुंद्रा (यष्टीरक्षक) * यथार्थ चौहान * सईद अहमद * समीउल्लाह रहमानी * इहसानुल्लाह वफा * खालिद अहमद जाहिद * अब्दुल नासेर बलूच * सनुक गेदारा * अद्वैत ढाबे * जाविद स्तानिग्झे * सय्यद अली गिलानी * अरित्र भकत * समर्थ शेट्टी * श्रेयस नंजुंडा स्वामी * झैद अहमद * हमीद महमूद | style="vertical-align:top;" | * विनोथ रविंद्रन (कर्णधार, यष्टीरक्षक) * अब्बास गनी * अली फरासत * अमल जेकब * झीशान कुकिखेल * अली नवाज * संदीप मोहनदास * जेरेमी पोलरौथू * जाहिर सफी मोहम्मद * कामरान वहीद * खुशाल गभाने * इब्रार अहमद * कासिर अहमद * साई गौतम |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|NOR}} || २ || २ || ० || ० || ० || ४ || +१.१२६ || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{cr|SWE}} || २ || १ || १ || ० || ० || २ || +१.६९५ || |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || २ || ० || २ || ० || ० || ० || −२.७७५ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series |title=Norway Tri-Nation T20I Series – 2025 |trans-title=२०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:१५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|NOR}} | score1 = १३६/९ (२० षटके) | runs1 = इमाल झुवाक ५६ (४९) | wickets1 = कमर मुश्ताक ३/१९ (४ षटके) | score2 = १३७/७ (१८.३ षटके) | runs2 = वालिद गौरी ४९ (४६) | wickets2 = समीउल्लाह रहमानी ४/२३ (४ षटके) | result = नॉर्वेने ३ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496827.html धावफलक] | venue = स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] | umpires = अहमद अली (नॉर्वे) आणि सचिन सिंग (नॉर्वे) | motm = वालिद गौरी (नॉर्वे) | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = यथार्थ चौहानने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:१५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWE}} | team2 = {{cr|HUN}} | score1 = २०४/५ (२० षटके) | runs1 = सईद अहमद ७३[[नाबाद|*]] (३७) | wickets1 = संदीप मोहनदास २/२१ (४ षटके) | score2 = १२५/८ (२० षटके) | runs2 = अब्बास गनी ४१ (२७) | wickets2 = अद्वैत धाबे २/५ (४ षटके) | result = स्वीडनने ७९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498191.html धावफलक] | venue = स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] | umpires = आशिष पात्रो (नॉर्वे) आणि अभिषेक धनीवाल (नॉर्वे) | motm = सईद अहमद (स्वीडन) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १७ ऑगस्ट २०२५ | time = १७:१५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|NOR}} | team2 = {{cr|HUN}} | score1 = १७२/८ (२० षटके) | runs1 = कुरुगे अबेरत्ने ३८ (३८)<br>इब्राहिम रहीमी ३८ (१४) | wickets1 = कामरान वहीद ३/२४ (४ षटके) | score2 = १४०/८ (२० षटके) | runs2 = अब्बास गनी ४९ (३५) | wickets2 = वहीदुल्लाह सहाक १/९ (२ षटके) | result = नॉर्वेने ३२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1498192.html धावफलक] | venue = स्टुबरुडमायरा क्रिकेट मैदान, [[ओस्लो]] | umpires = अहमद अली (नॉर्वे) आणि उस्मान हैदर (पाकिस्तान) | motm = इब्राहिम रहीमी (नॉर्वे) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कासिर अहमदने (हंगेरी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. *नॉर्वेने आपले दोन्ही सामने जिंकून २०२५ नॉर्वे तिरंगी मालिकेचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1498190/season/2025/norway-tri-nation-t20i-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10658/norway-t20i-tri-series-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे मुख्यपृष्ठ] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:नॉर्वेमधील क्रिकेट]] iu027hoj31dnw5asbefzuux8kvzayx5 0 382421 2699848 2026-08-07T04:39:27Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699848 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[भूपिंदर सिंह (क्रिकेट खेळाडू)]] t7az3080w2dfdwpo5ihg9cjx4moyz3r 0 382422 2699849 2026-08-07T04:40:36Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2699849 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[विजयानंद गजपती राजू]] rhenh0giz8wmv0dq8x5937jlmd5z2cq 0 382423 2699853 2026-08-07T04:52:33Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[रूनाको मॉर्टन]] वरुन [[रुनाको मॉर्टन]] ला हलविला 2699853 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रुनाको मॉर्टन]] b9y6fi4f7lrhm6x95d3tbjh00v6ohn1 1 382424 2699855 2026-08-07T04:52:34Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[चर्चा:रूनाको मॉर्टन]] वरुन [[चर्चा:रुनाको मॉर्टन]] ला हलविला 2699855 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[चर्चा:रुनाको मॉर्टन]] gdtneoy5ihhp8vcuca2fe6owd08v58i 0 382425 2699856 2026-08-07T04:53:03Z अभय नातू 206 पूर्ण नाव 2699856 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रुनाको मॉर्टन]] b9y6fi4f7lrhm6x95d3tbjh00v6ohn1 3 382426 2699859 2026-08-07T05:12:10Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699859 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Shruti bapurav waghmode}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १०:४२, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST) l89s4mcpzgxswl9pfznlwqzn484uhjo 0 382427 2699860 2026-08-07T05:14:25Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricketer | name = सूर्यांश शेडगे | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2003|01|29|df=y}} | birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैल... 2699860 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सूर्यांश शेडगे | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2003|01|29|df=y}} | birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-सद्य | country = भारत | T20Idebutdate = २८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = आयर्लंड | T20Icap = १२० | lastT20Idate = २६ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = झिम्बाब्वे | T20Ishirt = | club1 = [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]] | year1 = २०२४/२५–सद्य | club2 = [[पंजाब किंग्स]] | year2 = २०२५–सद्य | columns = 3 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] | matches1 = ३ | runs1 = ८ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ७ | deliveries1 = ३० | wickets1 = ० | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = ०/१५ | catches/stumpings1 = १/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | matches2 = ७ | runs2 = ४०४ | bat avg2 = ५०.५० | 100s/50s2 = ०/४ | top score2 = ९९ | deliveries2 = ४८ | wickets2 = ० | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/– | column3 =[[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | matches3 = ९ | runs3 = ९५ | bat avg3 = १३.५७ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४४ | deliveries3 = १३७ | wickets3 = ९ | bowl avg3 = १८.११ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ४/३५ | catches/stumpings3 = ५/– | date = ७ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/suryansh-shedge-1339698 ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''सूर्यांश शेडगे''' (जन्म २९ जानेवारी २००३) हा एक भारतीय क्रिकेटपटू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]]चे प्रतिनिधित्व करतो आणि एक अष्टपैलू फलंदाज आहे. [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] हंगामासाठी [[पंजाब किंग्स]]ने त्याला आपल्या संघात सामील करून घेतले. २५ मार्च २०२५ रोजी, [[गुजरात टायटन्स]]विरुद्धच्या सामन्यात त्याने पंजाब किंग्ससाठी आयपीएलमध्ये पदार्पण केले. जून २०२६ मध्ये, [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]]विरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यातून शेडगेने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. देशांतर्गत सामन्यांमधील मुंबईसाठीची उत्कृष्ट कामगिरी आणि [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] संघासोबतच्या यशस्वी कामगिरीमुळे, जून २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|आयर्लंडविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी]] अष्टपैलू गोलंदाज [[नितीश कुमार रेड्डी]]च्या जागी शेडगेची भारतीय संघात निवड करण्यात आली. तो भारताचा १२० व्या क्रमांकाचा खेळाडू ठरला. त्याला [[संजू सॅमसन]]च्या हस्ते पदार्पणाची 'कॅप' मिळाली आणि [[बेलफास्ट]] येथे आयर्लंडविरुद्धच्या दुसऱ्या सामन्यातून त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदार्पण केले; या सामन्यात त्याने आठव्या क्रमांकावर फलंदाजी केली. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडविरुद्धच्या ५ सामन्यांच्या द्विपक्षीय मालिकेसाठी]]ही शेडगे भारतीय टी२० संघाचा भाग होता, परंतु त्याने केवळ शेवटचा सामना खेळला. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|झिम्बाब्वेविरुद्धच्या ३ सामन्यांच्या मालिकेत]] त्याने तिसरा टी-२० सामना खेळला; वरिष्ठ राष्ट्रीय संघासोबतचा हा त्याचा सामना आणि मालिका अशा दोन्ही स्तरांवरील पहिला विजय ठरला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} 2goowy524al3z26kw6gnoun41xuhh9l 2699861 2699860 2026-08-07T05:15:21Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699861 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सूर्यांश शेडगे | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2003|01|29|df=y}} | birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-सद्य | country = भारत | T20Idebutdate = २८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = आयर्लंड | T20Icap = १२० | lastT20Idate = २६ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = झिम्बाब्वे | T20Ishirt = | club1 = [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]] | year1 = २०२४/२५–सद्य | club2 = [[पंजाब किंग्स]] | year2 = २०२५–सद्य | columns = 3 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] | matches1 = ३ | runs1 = ८ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ७ | deliveries1 = ३० | wickets1 = ० | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = ०/१५ | catches/stumpings1 = १/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | matches2 = ७ | runs2 = ४०४ | bat avg2 = ५०.५० | 100s/50s2 = ०/४ | top score2 = ९९ | deliveries2 = ४८ | wickets2 = ० | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/– | column3 =[[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | matches3 = ९ | runs3 = ९५ | bat avg3 = १३.५७ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४४ | deliveries3 = १३७ | wickets3 = ९ | bowl avg3 = १८.११ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ४/३५ | catches/stumpings3 = ५/– | date = ७ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/suryansh-shedge-1339698 ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''सूर्यांश शेडगे''' (जन्म २९ जानेवारी २००३) हा एक भारतीय क्रिकेटपटू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]]चे प्रतिनिधित्व करतो आणि एक अष्टपैलू फलंदाज आहे. [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] हंगामासाठी [[पंजाब किंग्स]]ने त्याला आपल्या संघात सामील करून घेतले. २५ मार्च २०२५ रोजी, [[गुजरात टायटन्स]]विरुद्धच्या सामन्यात त्याने पंजाब किंग्ससाठी आयपीएलमध्ये पदार्पण केले. जून २०२६ मध्ये, [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]]विरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यातून शेडगेने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. देशांतर्गत सामन्यांमधील मुंबईसाठीची उत्कृष्ट कामगिरी आणि [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] संघासोबतच्या यशस्वी कामगिरीमुळे, जून २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|आयर्लंडविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी]] अष्टपैलू गोलंदाज [[नितीश कुमार रेड्डी]]च्या जागी शेडगेची भारतीय संघात निवड करण्यात आली. तो भारताचा १२० व्या क्रमांकाचा खेळाडू ठरला. त्याला [[संजू सॅमसन]]च्या हस्ते पदार्पणाची 'कॅप' मिळाली आणि [[बेलफास्ट]] येथे आयर्लंडविरुद्धच्या दुसऱ्या सामन्यातून त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदार्पण केले; या सामन्यात त्याने आठव्या क्रमांकावर फलंदाजी केली. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडविरुद्धच्या ५ सामन्यांच्या द्विपक्षीय मालिकेसाठी]]ही शेडगे भारतीय टी२० संघाचा भाग होता, परंतु त्याने केवळ शेवटचा सामना खेळला. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|झिम्बाब्वेविरुद्धच्या ३ सामन्यांच्या मालिकेत]] त्याने तिसरा टी-२० सामना खेळला; वरिष्ठ राष्ट्रीय संघासोबतचा हा त्याचा सामना आणि मालिका अशा दोन्ही स्तरांवरील पहिला विजय ठरला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] nzn7cm1mbww1a70nljk54bimqykjbvb 2699866 2699861 2026-08-07T05:41:39Z Nitin.kunjir 4684 2699866 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सूर्यांश शेडगे | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2003|01|29|df=y}} | birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-सद्य | country = भारत | T20Idebutdate = २८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = आयर्लंड | T20Icap = १२० | lastT20Idate = २६ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = झिम्बाब्वे | T20Ishirt = | club1 = [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]] | year1 = २०२४/२५–सद्य | club2 = [[पंजाब किंग्स]] | year2 = २०२५–सद्य | columns = 3 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] | matches1 = ३ | runs1 = ८ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ७ | deliveries1 = ३० | wickets1 = ० | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = ०/१५ | catches/stumpings1 = १/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | matches2 = ७ | runs2 = ४०४ | bat avg2 = ५०.५० | 100s/50s2 = ०/४ | top score2 = ९९ | deliveries2 = ४८ | wickets2 = ० | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/– | column3 =[[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | matches3 = ९ | runs3 = ९५ | bat avg3 = १३.५७ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४४ | deliveries3 = १३७ | wickets3 = ९ | bowl avg3 = १८.११ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ४/३५ | catches/stumpings3 = ५/– | date = ७ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/suryansh-shedge-1339698 ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''सूर्यांश शेडगे''' (जन्म २९ जानेवारी २००३) हा एक भारतीय क्रिकेटपटू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]]चे प्रतिनिधित्व करतो आणि एक अष्टपैलू फलंदाज आहे. [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] हंगामासाठी [[पंजाब किंग्स]]ने त्याला आपल्या संघात सामील करून घेतले. २५ मार्च २०२५ रोजी, [[गुजरात टायटन्स]]विरुद्धच्या सामन्यात त्याने पंजाब किंग्ससाठी आयपीएलमध्ये पदार्पण केले. जून २०२६ मध्ये, [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]]विरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यातून शेडगेने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.esakal.com/krida/cricket/ind-vs-ire-2nd-t20i-no-vaibhav-sooryavanshi-yet-prince-yadav-and-suryansh-shedge-make-india-debut-marathi-cricket-news-svg87|title=IND vs IRE 2nd T20I : वैभव सूर्यवंशीला संधी नाहीच... भारतीय संघात दोन खेळाडूंचे पदार्पण; कोण आहेत ते? जाणून घ्या प्लेइंग इलेव्हन|work=सकाळ|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> देशांतर्गत सामन्यांमधील मुंबईसाठीची उत्कृष्ट कामगिरी आणि [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] संघासोबतच्या यशस्वी कामगिरीमुळे, जून २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|आयर्लंडविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी]] अष्टपैलू गोलंदाज [[नितीश कुमार रेड्डी]]च्या जागी शेडगेची भारतीय संघात निवड करण्यात आली. तो भारताचा १२० व्या क्रमांकाचा खेळाडू ठरला. त्याला [[संजू सॅमसन]]च्या हस्ते पदार्पणाची 'कॅप' मिळाली आणि [[बेलफास्ट]] येथे आयर्लंडविरुद्धच्या दुसऱ्या सामन्यातून त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदार्पण केले;<ref>{{cite web|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/ind-vs-ire-2nd-t20i-prince-yadav-and-suryansh-shedge-made-their-international-t20i-debuts-for-india-against-ireland-no-vaibhav-suryavanshi-a-a1004/|title=IND VS IRE : नो वैभव सूर्यवंशी! मुंबईकर सूर्यांश शेडगेसह प्रिन्सला टीम इंडियाकडून पदार्पणाची संधी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=लोकमत}}</ref> या सामन्यात त्याने आठव्या क्रमांकावर फलंदाजी केली. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडविरुद्धच्या ५ सामन्यांच्या द्विपक्षीय मालिकेसाठी]]ही शेडगे भारतीय टी२० संघाचा भाग होता, परंतु त्याने केवळ शेवटचा सामना खेळला.<ref>{{cite web|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/india-vs-england-2026-5th-t20-11-sanju-samson-back-with-suryansh-shedge-washington-sundar-and-vaibhav-suryavanshi-out-a-a1004/|title=IND vs ENG 5th T20I: तीन सामन्यानंतर वैभव सूर्यवंशी OUT; संजूसह सूर्यांश शेडगेला मिळाली आणखी एक संधी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=लोकमत}}</ref><ref>{{cite web|url=https://maharashtratimes.com/sports/cricket/cricket-news/england-vs-india-5th-t20-playing-11-two-chnages-suryansh-shedge-in-for-washington-and-sanju-samson-comes-in-for-sooryavanshi/articleshow/132326445.cms|title=IND vs ENG 5th T20 : भारताने जिंकला टॉस, प्लेइंग 11 मध्ये 2 मोठे बदल; संजूची एन्ट्री अन् बेबी बॉसही बाहेर, जाणून घ्या|work=महाराष्ट्र टाइम्स|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|झिम्बाब्वेविरुद्धच्या ३ सामन्यांच्या मालिकेत]] त्याने तिसरा टी-२० सामना खेळला; वरिष्ठ राष्ट्रीय संघासोबतचा हा त्याचा सामना आणि मालिका अशा दोन्ही स्तरांवरील पहिला विजय ठरला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] o92fqkyp534smyecf174g4lkto85aiz 2699868 2699866 2026-08-07T05:45:07Z Nitin.kunjir 4684 2699868 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer | name = सूर्यांश शेडगे | image = | caption = | birth_date = {{Birth date and age|2003|01|29|df=y}} | birth_place = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], भारत | batting = उजव्या हाताने | bowling = उजव्या हाताने मध्यमगती | role = अष्टपैलू फलंदाज | international = true | internationalspan = २०२६-सद्य | country = भारत | T20Idebutdate = २८ जून | T20Idebutyear = २०२६ | T20Idebutagainst = आयर्लंड | T20Icap = १२० | lastT20Idate = २६ जुलै | lastT20Iyear = २०२६ | lastT20Iagainst = झिम्बाब्वे | T20Ishirt = | club1 = [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]] | year1 = २०२४/२५–सद्य | club2 = [[पंजाब किंग्स]] | year2 = २०२५–सद्य | columns = 3 | column1 = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] | matches1 = ३ | runs1 = ८ | bat avg1 = ४.०० | 100s/50s1 = ०/० | top score1 = ७ | deliveries1 = ३० | wickets1 = ० | bowl avg1 = – | fivefor1 = – | tenfor1 = – | best bowling1 = ०/१५ | catches/stumpings1 = १/– | column2 = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | matches2 = ७ | runs2 = ४०४ | bat avg2 = ५०.५० | 100s/50s2 = ०/४ | top score2 = ९९ | deliveries2 = ४८ | wickets2 = ० | bowl avg2 = - | fivefor2 = - | tenfor2 = - | best bowling2 = - | catches/stumpings2 = ५/– | column3 =[[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | matches3 = ९ | runs3 = ९५ | bat avg3 = १३.५७ | 100s/50s3 = ०/० | top score3 = ४४ | deliveries3 = १३७ | wickets3 = ९ | bowl avg3 = १८.११ | fivefor3 = ० | tenfor3 = ० | best bowling3 = ४/३५ | catches/stumpings3 = ५/– | date = ७ ऑगस्ट २०२६ | source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/suryansh-shedge-1339698 ईएसपीएन क्रिकइन्फो }} '''सूर्यांश शेडगे''' (जन्म २९ जानेवारी २००३) हा एक भारतीय क्रिकेटपटू आहे. तो देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये [[मुंबई क्रिकेट संघ|मुंबई]]चे प्रतिनिधित्व करतो आणि एक अष्टपैलू फलंदाज आहे. [[२०२५ इंडियन प्रीमियर लीग]] हंगामासाठी [[पंजाब किंग्स]]ने त्याला आपल्या संघात सामील करून घेतले. २५ मार्च २०२५ रोजी, [[गुजरात टायटन्स]]विरुद्धच्या सामन्यात त्याने पंजाब किंग्ससाठी आयपीएलमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://news18marathi.com/sport/who-is-suryansh-shendge-hits-25-ball-50-runs-against-gujarat-titans-vs-punjab-king-ipl-2026-ws-a-1681625.html|title=Suryansh Shendge : आईने करिअरसाठी नोकरी सोडली, आज पोरानं नाव काढलं, 29 बॉलमध्ये धमाका, गुजरातला एकटा पुरून उरला, VIDEO|work=न्यूज१८ मराठी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> जून २०२६ मध्ये, [[आयर्लंड क्रिकेट संघ|आयर्लंड]]विरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यातून शेडगेने आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web|url=https://www.esakal.com/krida/cricket/ind-vs-ire-2nd-t20i-no-vaibhav-sooryavanshi-yet-prince-yadav-and-suryansh-shedge-make-india-debut-marathi-cricket-news-svg87|title=IND vs IRE 2nd T20I : वैभव सूर्यवंशीला संधी नाहीच... भारतीय संघात दोन खेळाडूंचे पदार्पण; कोण आहेत ते? जाणून घ्या प्लेइंग इलेव्हन|work=सकाळ|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> देशांतर्गत सामन्यांमधील मुंबईसाठीची उत्कृष्ट कामगिरी आणि [[भारत अ क्रिकेट संघ|भारत अ]] संघासोबतच्या यशस्वी कामगिरीमुळे, जून २०२६ मध्ये [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|आयर्लंडविरुद्धच्या टी२० मालिकेसाठी]] अष्टपैलू गोलंदाज [[नितीश कुमार रेड्डी]]च्या जागी शेडगेची भारतीय संघात निवड करण्यात आली. तो भारताचा १२० व्या क्रमांकाचा खेळाडू ठरला. त्याला [[संजू सॅमसन]]च्या हस्ते पदार्पणाची 'कॅप' मिळाली आणि [[बेलफास्ट]] येथे आयर्लंडविरुद्धच्या दुसऱ्या सामन्यातून त्याने वरिष्ठ आंतरराष्ट्रीय स्तरावर पदार्पण केले;<ref>{{cite web|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/ind-vs-ire-2nd-t20i-prince-yadav-and-suryansh-shedge-made-their-international-t20i-debuts-for-india-against-ireland-no-vaibhav-suryavanshi-a-a1004/|title=IND VS IRE : नो वैभव सूर्यवंशी! मुंबईकर सूर्यांश शेडगेसह प्रिन्सला टीम इंडियाकडून पदार्पणाची संधी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=लोकमत}}</ref> या सामन्यात त्याने आठव्या क्रमांकावर फलंदाजी केली. [[भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६|इंग्लंडविरुद्धच्या ५ सामन्यांच्या द्विपक्षीय मालिकेसाठी]]ही शेडगे भारतीय टी२० संघाचा भाग होता, परंतु त्याने केवळ शेवटचा सामना खेळला.<ref>{{cite web|url=https://www.lokmat.com/cricket/news/india-vs-england-2026-5th-t20-11-sanju-samson-back-with-suryansh-shedge-washington-sundar-and-vaibhav-suryavanshi-out-a-a1004/|title=IND vs ENG 5th T20I: तीन सामन्यानंतर वैभव सूर्यवंशी OUT; संजूसह सूर्यांश शेडगेला मिळाली आणखी एक संधी|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=लोकमत}}</ref><ref>{{cite web|url=https://maharashtratimes.com/sports/cricket/cricket-news/england-vs-india-5th-t20-playing-11-two-chnages-suryansh-shedge-in-for-washington-and-sanju-samson-comes-in-for-sooryavanshi/articleshow/132326445.cms|title=IND vs ENG 5th T20 : भारताने जिंकला टॉस, प्लेइंग 11 मध्ये 2 मोठे बदल; संजूची एन्ट्री अन् बेबी बॉसही बाहेर, जाणून घ्या|work=महाराष्ट्र टाइम्स|access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६|झिम्बाब्वेविरुद्धच्या ३ सामन्यांच्या मालिकेत]] त्याने तिसरा टी-२० सामना खेळला; वरिष्ठ राष्ट्रीय संघासोबतचा हा त्याचा सामना आणि मालिका अशा दोन्ही स्तरांवरील पहिला विजय ठरला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:भारताचे टी२० पुरुष क्रिकेट खेळाडू]] ktp7jvubt274vd629emkd3d6xvrgq35 0 382428 2699873 2026-08-07T06:02:49Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricketer |name = मॅट हॉलार्ड |image = |country = आयर्लंड |fullname = मॅथ्यू काईल हॉलार्ड |birth_date = {{Birth date and age|1999|4|14|df=yes}} |birth_place = बॉक्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका |heightft = |heightinch = |batting = उजव्या हाताने |bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलदगती |ro... 2699873 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer |name = मॅट हॉलार्ड |image = |country = आयर्लंड |fullname = मॅथ्यू काईल हॉलार्ड |birth_date = {{Birth date and age|1999|4|14|df=yes}} |birth_place = बॉक्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका |heightft = |heightinch = |batting = उजव्या हाताने |bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलदगती |role = गोलंदाज |family = |international = true |T20Idebutdate = २६ जून |T20Idebutyear = २०२६ |T20Idebutagainst = भारत |T20Icap = ६३ |lastT20Idate = २८ जून |lastT20Iyear = २०२६ |lastT20Iagainst = भारत |T20Ishirt = |club1 = लेनस्टर लाइटनिंग |year1 = २०२५–सद्य |club2 = लिम्पोपो क्रिकेट संघ |year2 = २०२५/२६ |date = ७ ऑगस्ट |year = २०२६ |source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/matt-hollard-1490554 क्रिकइन्फो }} '''मॅथ्यू काईल हॉलार्ड''' (जन्म १४ एप्रिल १९९९) हा दक्षिण आफ्रिकेत जन्मलेला आयरिश क्रिकेटपटू आहे. हॉलार्ड हा उजव्या हाताचा फलंदाज असून तो उजव्या हाताने मध्यम-जलद गतीने गोलंदाजी करतो. त्याचा जन्म [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेतील]] बॉक्सबर्ग येथे झाला. जून २०२६ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|भारताविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी]] हॉलार्डची आयर्लंडच्या वरिष्ठ संघात पहिल्यांदाच निवड झाली. त्याने २६ जून २०२६ रोजी [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट]] येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. या सामन्यात त्याने २८ धावांत ३ बळी घेतले (ज्यात [[ईशान किशन]] आणि [[श्रेयस अय्यर]] यांच्या बळींचा समावेश होता) आणि 'सामनावीर' हा किताब पटकावला; या सामन्यात आयर्लंडने कोणत्याही प्रकारच्या क्रिकेटमध्ये भारतावर आपला पहिला विजय नोंदवला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ojl1af1glyfpiq2m39np8lxxthxv936 2699876 2699873 2026-08-07T06:07:57Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699876 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricketer |name = मॅट हॉलार्ड |image = |country = आयर्लंड |fullname = मॅथ्यू काईल हॉलार्ड |birth_date = {{Birth date and age|1999|4|14|df=yes}} |birth_place = बॉक्सबर्ग, दक्षिण आफ्रिका |heightft = |heightinch = |batting = उजव्या हाताने |bowling = उजव्या हाताने मध्यम-जलदगती |role = गोलंदाज |family = |international = true |T20Idebutdate = २६ जून |T20Idebutyear = २०२६ |T20Idebutagainst = भारत |T20Icap = ६३ |lastT20Idate = २८ जून |lastT20Iyear = २०२६ |lastT20Iagainst = भारत |T20Ishirt = |club1 = लेनस्टर लाइटनिंग |year1 = २०२५–सद्य |club2 = लिम्पोपो क्रिकेट संघ |year2 = २०२५/२६ |date = ७ ऑगस्ट |year = २०२६ |source = https://www.espncricinfo.com/cricketers/matt-hollard-1490554 क्रिकइन्फो }} '''मॅथ्यू काईल हॉलार्ड''' (जन्म १४ एप्रिल १९९९) हा दक्षिण आफ्रिकेत जन्मलेला आयरिश क्रिकेटपटू आहे. हॉलार्ड हा उजव्या हाताचा फलंदाज असून तो उजव्या हाताने मध्यम-जलद गतीने गोलंदाजी करतो. त्याचा जन्म [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण आफ्रिकेतील]] बॉक्सबर्ग येथे झाला. जून २०२६ मध्ये, [[भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६|भारताविरुद्धच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी]] हॉलार्डची आयर्लंडच्या वरिष्ठ संघात पहिल्यांदाच निवड झाली. त्याने २६ जून २०२६ रोजी [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट]] येथे आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. या सामन्यात त्याने २८ धावांत ३ बळी घेतले (ज्यात [[ईशान किशन]] आणि [[श्रेयस अय्यर]] यांच्या बळींचा समावेश होता) आणि 'सामनावीर' हा किताब पटकावला; या सामन्यात आयर्लंडने कोणत्याही प्रकारच्या क्रिकेटमध्ये भारतावर आपला पहिला विजय नोंदवला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आयर्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] 802vdduygor1k7k371serie4x3orls7 0 382429 2699874 2026-08-07T06:07:03Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: '''जय मुंद्रा''' (जन्म १० जानेवारी १९९७) हा भारतात जन्मलेला क्रिकेटपटू असून तो [[आयर्लंड क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cr47347kkvko|trans-title=आयर्लंड विरुद्ध भारत: 'स्व... 2699874 wikitext text/x-wiki '''जय मुंद्रा''' (जन्म १० जानेवारी १९९७) हा भारतात जन्मलेला क्रिकेटपटू असून तो [[आयर्लंड क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cr47347kkvko|trans-title=आयर्लंड विरुद्ध भारत: 'स्वप्न साकार' - भारतात जन्मलेल्या जय मुंद्राची आयर्लंडच्या ऐतिहासिक विजयात मोलाची भूमिका.|title=Ireland vs India: 'Dream come true' - India-born Jai Moondra helps Irish claim historic win|date=२६ जून २०२६|website=बीबीसी स्पोर्ट्स}}</ref> [[राजस्थान]]मधील [[टोंक]] येथे जन्मलेला मुंद्रा, 'टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी डब्लिन'मध्ये इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन या विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेण्यासाठी २०२१ मध्ये आयर्लंडला गेला.<ref name="cricinfo">{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/ireland-vs-india-how-matt-hollard-and-jai-moondra-beat-india-with-pace-and-smarts-1543111 |trans-title=मुंड्रा, हॉलार्ड आणि आयर्लंड यांच्यासाठी 'एका मोठ्या प्रवासातील एक छोटे पाऊल'|title='A small step in a big journey' for Moondra, Hollard and Ireland |first=नेथन|last=जोन्स|date=२६ जून २०२६}}</ref> तो डावखुरा फलंदाज आणि डावखुरा जलद-मध्यमगती गोलंदाज असून त्याच्याकडे अजूनही भारताचा पासपोर्ट आहे.<ref name="cricinfo"/> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} k8qufqqf0q10900azy7bzf9djkwkuwu 2699875 2699874 2026-08-07T06:07:17Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2699875 wikitext text/x-wiki '''जय मुंद्रा''' (जन्म १० जानेवारी १९९७) हा भारतात जन्मलेला क्रिकेटपटू असून तो [[आयर्लंड क्रिकेट संघ]]ाचे प्रतिनिधित्व करतो.<ref>{{Cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/cr47347kkvko|trans-title=आयर्लंड विरुद्ध भारत: 'स्वप्न साकार' - भारतात जन्मलेल्या जय मुंद्राची आयर्लंडच्या ऐतिहासिक विजयात मोलाची भूमिका.|title=Ireland vs India: 'Dream come true' - India-born Jai Moondra helps Irish claim historic win|date=२६ जून २०२६|website=बीबीसी स्पोर्ट्स}}</ref> [[राजस्थान]]मधील [[टोंक]] येथे जन्मलेला मुंद्रा, 'टेक्नॉलॉजिकल युनिव्हर्सिटी डब्लिन'मध्ये इलेक्ट्रॉनिक्स आणि कम्युनिकेशन या विषयात पदव्युत्तर शिक्षण घेण्यासाठी २०२१ मध्ये आयर्लंडला गेला.<ref name="cricinfo">{{Cite web|url=https://www.cricinfo.com/story/ireland-vs-india-how-matt-hollard-and-jai-moondra-beat-india-with-pace-and-smarts-1543111 |trans-title=मुंड्रा, हॉलार्ड आणि आयर्लंड यांच्यासाठी 'एका मोठ्या प्रवासातील एक छोटे पाऊल'|title='A small step in a big journey' for Moondra, Hollard and Ireland |first=नेथन|last=जोन्स|date=२६ जून २०२६}}</ref> तो डावखुरा फलंदाज आणि डावखुरा जलद-मध्यमगती गोलंदाज असून त्याच्याकडे अजूनही भारताचा पासपोर्ट आहे.<ref name="cricinfo"/> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आयर्लंडचे क्रिकेट खेळाडू]] sccarvolvs5yv2swj2ixuzx8pvuvzf3 3 382430 2699879 2026-08-07T06:36:36Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699879 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=सुमित गेडाम}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:०६, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST) jjvul8jablkzotq12vzseak7xjqalza 0 382431 2699883 2026-08-07T07:03:39Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricket tour | series_name = चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ | team1_name = रोमेनिया | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = २१ | to_date = २२ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain... 2699883 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ | team1_name = रोमेनिया | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = २१ | to_date = २२ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = वासू सैनी | team2_captain = साहिल ग्रोव्हर | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = रमेश सतीसन (१३१) | team2_twenty20s_most_runs = शरण रामकृष्णन (१६६) | team1_twenty20s_most_wickets = रमीझ खान (८) | team2_twenty20s_most_wickets = साजिब भुईयाँ (७) | player_of_twenty20_series = अविष्का चंद्रसिरी (रोमेनिया) }} [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाने ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[रोमेनिया]]चा दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Fixtures and Results |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> मालिकेतील सर्व चार सामने २१ आणि २२ ऑगस्ट २०२५ रोजी मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव्ह काउंटी येथे खेळवण्यात आले.<ref name="series"/> चेक प्रजासत्ताकने पहिला सामना १८ धावांनी जिंकून मालिकेत आघाडी घेतली. रोमेनियाने दुसरा सामना १८ धावांनी आणि तिसरा सामना २५ धावांनी जिंकून मालिकेत २–१ अशी आघाडी घेतली.<ref name="series"/> चेक प्रजासत्ताकने चौथा आणि अंतिम सामना ४ गडी राखून जिंकल्यामुळे चार सामन्यांची मालिका २–२ अशी बरोबरीत संपली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23863/scorecard/1499014/romania-vs-czech-republic-4th-t20i-23863 |title=Romania vs Czech Republic, 4th T20I, 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]] |date=२२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकच्या शरण रामकृष्णनने मालिकेत सर्वाधिक १६६ धावा केल्या, तर रोमेनियाकडून रमेश सतीसनने सर्वाधिक १३१ धावा केल्या. रोमेनियाच्या रमीझ खानने सर्वाधिक ८ बळी घेतले, तर चेक प्रजासत्ताकच्या साजिब भुईयाँने ७ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23863/23863 |title=Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ |work=[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> अविष्का चंद्रसिरीला मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/131730/rom-vs-cze-4th-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania vs Czech Republic, 4th Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, चौथा सामना |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 ईएसपीएन क्रिक‌इन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] si76rvxzc4r4xr0z02ng01c8skpq5k7 2699887 2699883 2026-08-07T07:14:26Z Ganesh591 62733 2699887 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Romania.svg | team1_name = रोमेनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = २१ | to_date = २२ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = वासू सैनी | team2_captain = साहिल ग्रोव्हर | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = रमेश सतीसन (१३१) | team2_twenty20s_most_runs = शरण रामकृष्णन (१६७) | team1_twenty20s_most_wickets = रमीझ खान (८) | team2_twenty20s_most_wickets = साजिब भुईयाँ (७) | player_of_twenty20_series = अविष्का चंद्रसिरी (रोमेनिया) }} [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमेनियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Fixtures and Results |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २१ ते २२ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी येथे झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/venues/1696/moara-vlasiei-cricket-ground |title=Moara Vlasiei Cricket Ground, Ilfov County |trans-title=मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकने पहिला सामना १८ धावांनी जिंकला. रोमेनियाने दुसरा सामना १८ धावांनी आणि तिसरा सामना २५ धावांनी जिंकत मालिकेत २–१ अशी आघाडी घेतली. चेक प्रजासत्ताकने चौथा आणि अंतिम सामना चार गडी राखून जिंकला आणि मालिका २–२ अशी बरोबरीत सोडवली.<ref name="series" /> रोमेनियाचे नेतृत्व वासू सैनीने, तर चेक प्रजासत्ताकचे नेतृत्व साहिल ग्रोव्हरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131702/rom-vs-cze-1st-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 1st Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकच्या शरण रामकृष्णनने मालिकेत सर्वाधिक १६७ धावा केल्या, तर रोमेनियाकडून रमेश सतीसनने सर्वाधिक १३१ धावा केल्या. रोमेनियाच्या रमीझ खानने मालिकेत सर्वाधिक आठ बळी घेतले. चेक प्रजासत्ताककडून साजिब भुईयाँने सर्वाधिक सात बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/stats |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Statistics |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> रोमेनियाच्या अविष्का चंद्रसिरीला मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/131730/rom-vs-cze-4th-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 4th Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचे रोमेनिया दौरे|२०२५]] 00ppkxax37j5vnkvlxuzjbkk02lat3r 2699888 2699887 2026-08-07T07:21:06Z Ganesh591 62733 2699888 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Romania.svg | team1_name = रोमेनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = २१ | to_date = २२ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = वासू सैनी | team2_captain = साहिल ग्रोव्हर | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = रमेश सतीसन (१३१) | team2_twenty20s_most_runs = शरण रामकृष्णन (१६७) | team1_twenty20s_most_wickets = रमीझ खान (८) | team2_twenty20s_most_wickets = साजिब भुईयाँ (७) | player_of_twenty20_series = अविष्का चंद्रसिरी (रोमेनिया) }} [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमेनियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Fixtures and Results |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २१ ते २२ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी येथे झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/venues/1696/moara-vlasiei-cricket-ground |title=Moara Vlasiei Cricket Ground, Ilfov County |trans-title=मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकने पहिला सामना १८ धावांनी जिंकला. रोमेनियाने दुसरा सामना १८ धावांनी आणि तिसरा सामना २५ धावांनी जिंकत मालिकेत २–१ अशी आघाडी घेतली. चेक प्रजासत्ताकने चौथा आणि अंतिम सामना चार गडी राखून जिंकला आणि मालिका २–२ अशी बरोबरीत सोडवली.<ref name="series" /> रोमेनियाचे नेतृत्व वासू सैनीने, तर चेक प्रजासत्ताकचे नेतृत्व साहिल ग्रोव्हरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131702/rom-vs-cze-1st-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 1st Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकच्या शरण रामकृष्णनने मालिकेत सर्वाधिक १६७ धावा केल्या, तर रोमेनियाकडून रमेश सतीसनने सर्वाधिक १३१ धावा केल्या. रोमेनियाच्या रमीझ खानने मालिकेत सर्वाधिक आठ बळी घेतले. चेक प्रजासत्ताककडून साजिब भुईयाँने सर्वाधिक सात बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/stats |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Statistics |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> रोमेनियाच्या अविष्का चंद्रसिरीला मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/131730/rom-vs-cze-4th-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 4th Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी मालिकेच्या संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/squads |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Squads |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131702/rom-vs-cze-1st-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 1st Match – Match Info |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, पहिला सामना – संघपत्रक |work=क्रिकबझ |date=२१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|ROU}} [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमेनिया]] ! {{flagicon|CZE}} [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक]] |- | style="vertical-align:top;" | * वासू सैनी (कर्णधार) * रोहित कुमार (यष्टीरक्षक) * रमेश सतीसन * मोहम्मद अरियान * शिवकुमार पेरियालवार * लुका पेट्रे * रमीझ खान * आकाश काका * अविष्का चंद्रसिरी * इजाज हुसेन * मुहम्मद मोइझ * मनमीत कोली * अली हुसेन * रविंदर गिल | style="vertical-align:top;" | * साहिल ग्रोव्हर (कर्णधार) * दिव्येंद्र सिंह (यष्टीरक्षक) * सबावून दाविझी * सोजिब मिया * नीरज त्यागी * नवीद अहमद * डेविडसन रमानी * शरण रामकृष्णन * साजिब भुईयाँ * अजहर आलम * ऋतुराज मागरे * नीरज मिश्रा * सागर हुसेन |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचे रोमेनिया दौरे|२०२५]] cxc1nslkzzkmnnhcvsn8yg7sdyfq3j8 2699891 2699888 2026-08-07T07:25:53Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699891 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Romania.svg | team1_name = रोमेनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = २१ | to_date = २२ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = वासू सैनी | team2_captain = साहिल ग्रोव्हर | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = रमेश सतीसन (१३१) | team2_twenty20s_most_runs = शरण रामकृष्णन (१६७) | team1_twenty20s_most_wickets = रमीझ खान (८) | team2_twenty20s_most_wickets = साजिब भुईयाँ (७) | player_of_twenty20_series = अविष्का चंद्रसिरी (रोमेनिया) }} [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमेनियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Fixtures and Results |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २१ ते २२ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी येथे झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/venues/1696/moara-vlasiei-cricket-ground |title=Moara Vlasiei Cricket Ground, Ilfov County |trans-title=मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकने पहिला सामना १८ धावांनी जिंकला. रोमेनियाने दुसरा सामना १८ धावांनी आणि तिसरा सामना २५ धावांनी जिंकत मालिकेत २–१ अशी आघाडी घेतली. चेक प्रजासत्ताकने चौथा आणि अंतिम सामना चार गडी राखून जिंकला आणि मालिका २–२ अशी बरोबरीत सोडवली.<ref name="series" /> रोमेनियाचे नेतृत्व वासू सैनीने, तर चेक प्रजासत्ताकचे नेतृत्व साहिल ग्रोव्हरने केले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131702/rom-vs-cze-1st-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 1st Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> चेक प्रजासत्ताकच्या शरण रामकृष्णनने मालिकेत सर्वाधिक १६७ धावा केल्या, तर रोमेनियाकडून रमेश सतीसनने सर्वाधिक १३१ धावा केल्या. रोमेनियाच्या रमीझ खानने मालिकेत सर्वाधिक आठ बळी घेतले. चेक प्रजासत्ताककडून साजिब भुईयाँने सर्वाधिक सात बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/stats |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Statistics |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> रोमेनियाच्या अविष्का चंद्रसिरीला मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू म्हणून निवडण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/131730/rom-vs-cze-4th-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 4th Match, Czech Republic tour of Romania 2025 |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२२ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी मालिकेच्या संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025/squads |title=Czech Republic tour of Romania 2025 – Squads |trans-title=चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचा रोमेनिया दौरा, २०२५ – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/131702/rom-vs-cze-1st-match-czech-republic-tour-of-romania-2025 |title=Romania v Czech Republic, 1st Match – Match Info |trans-title=रोमेनिया विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक, पहिला सामना – संघपत्रक |work=क्रिकबझ |date=२१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|ROU}} [[रोमेनिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|रोमेनिया]] ! {{flagicon|CZE}} [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक]] |- | style="vertical-align:top;" | * वासू सैनी (कर्णधार) * रोहित कुमार (यष्टीरक्षक) * रमेश सतीसन * मोहम्मद अरियान * शिवकुमार पेरियालवार * लुका पेट्रे * रमीझ खान * आकाश काका * अविष्का चंद्रसिरी * इजाज हुसेन * मुहम्मद मोइझ * मनमीत कोली * अली हुसेन * रविंदर गिल | style="vertical-align:top;" | * साहिल ग्रोव्हर (कर्णधार) * दिव्येंद्र सिंह (यष्टीरक्षक) * सबावून दाविझी * सोजिब मिया * नीरज त्यागी * नवीद अहमद * डेविडसन रमानी * शरण रामकृष्णन * साजिब भुईयाँ * अजहर आलम * ऋतुराज मागरे * नीरज मिश्रा * सागर हुसेन |} ==सामने== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|CZE}} | team2 = {{cr|ROM}} | score1 = १४९/९ (२० षटके) | runs1 = सबावून दाविझी २८ (२८) | wickets1 = इजाज हुसेन २/२० (३ षटके) | score2 = १३१/८ (२० षटके) | runs2 = वासू सैनी ४२ (२८) | wickets2 = साजिब भुईयाँ ३/१९ (४ षटके) | result = चेक प्रजासत्ताकने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23863/scorecard/1499011/romania-vs-czech-republic-1st-t20i-czech-republic-in-romania-2025 धावफलक] | venue = मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी | motm = साजिब भुईयाँ (चेक प्रजासत्ताक) | toss = रोमेनियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = सोजिब मिया आणि अजहर आलम (चेक प्रजासत्ताक) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = १७६/४ (२० षटके) | runs1 = रमेश सतीसन ४९ (३३) | wickets1 = ऋतुराज मागरे १/२९ (४ षटके) | score2 = १५८ (१८.२ षटके) | runs2 = शरण रामकृष्णन ६७ (४४) | wickets2 = अविष्का चंद्रसिरी ४/१० (२.२ षटके) | result = रोमेनियाने १८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23863/scorecard/1499012/romania-vs-czech-republic-2nd-t20i-czech-republic-in-romania-2025 धावफलक] | venue = मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी | motm = अविष्का चंद्रसिरी (रोमेनिया) | toss = रोमेनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = सागर हुसेनने (चेक प्रजासत्ताक) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = १९५/४ (२० षटके) | runs1 = अविष्का चंद्रसिरी ६६ (५०) | wickets1 = डेविडसन रमानी २/३९ (४ षटके) | score2 = १७०/७ (२० षटके) | runs2 = शरण रामकृष्णन ६७* (४४) | wickets2 = रमीझ खान ५/२२ (४ षटके) | result = रोमेनियाने २५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23863/scorecard/1499013/romania-vs-czech-republic-3rd-t20i-23863 धावफलक] | venue = मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी | motm = रमीझ खान (रोमेनिया) | toss = चेक प्रजासत्ताकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = रविंदर गिलने (रोमेनिया) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. *रमीझ खानने २२ धावांत ५ बळी घेतले. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:०० | team1 = {{cr-rt|ROM}} | team2 = {{cr|CZE}} | score1 = १५७/८ (२० षटके) | runs1 = शिवकुमार पेरियालवार ५२ (३७) | wickets1 = साजिब भुईयाँ २/२५ (४ षटके) | score2 = १५९/६ (१९ षटके) | runs2 = दिव्येंद्र सिंह ५५ (४०) | wickets2 = रमीझ खान २/३२ (४ षटके) | result = चेक प्रजासत्ताकने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23863/scorecard/1499014/romania-vs-czech-republic-4th-t20i-23863 धावफलक] | venue = मोआरा व्लासिएई क्रिकेट मैदान, इल्फोव काउंटी | motm = दिव्येंद्र सिंह (चेक प्रजासत्ताक) | toss = रोमेनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = या विजयामुळे चार सामन्यांची मालिका २–२ अशी बरोबरीत संपली. *अविष्का चंद्रसिरी (रोमेनिया) मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरला. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23863 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10719/czech-republic-tour-of-romania-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:चेक प्रजासत्ताक क्रिकेट संघाचे रोमेनिया दौरे|२०२५]] akavydbo2yofh0n5e6ejh8kzli7pwfd 3 382432 2699884 2026-08-07T07:05:41Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699884 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Balekarmkar Swadhinta}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १२:३५, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST) khl2p7246gkox1nmf3uedkjntivxt1w 0 382433 2699890 2026-08-07T07:21:54Z Dharmadhyaksha 28394 Dharmadhyaksha ने लेख [[झंस्कर नदी]] वरुन [[झंस्कार नदी]] ला हलविला: अचूक नाव 2699890 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[झंस्कार नदी]] 39m4wt83tsr2yifa7lni3v3zzcusubs 0 382434 2699892 2026-08-07T07:31:21Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Austria.svg | team1_name = ऑस्ट्रिया | team2_image = Flag of Belgium.svg | team2_name = बेल्जियम | from_date... 2699892 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Austria.svg | team1_name = ऑस्ट्रिया | team2_image = Flag of Belgium.svg | team2_name = बेल्जियम | from_date = २३ | to_date = २४ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = आकिब इक्बाल | team2_captain = शेराझ शेख<br>शहेऱ्यार बट | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = करणबीर सिंह (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = शहेऱ्यार बट (१७९) | team1_twenty20s_most_wickets = मोहम्मद वकार झलमई (७) | team2_twenty20s_most_wickets = बुर्हान नियाझ (७) }} [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बेल्जियम क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23855/belgium-in-austria-2025 |title=Belgium tour of Austria 2025 – Fixtures and Results |trans-title=बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २३ ते २४ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने लाट्शाख येथील वेल्डेन क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/132654/aut-vs-bel-1st-match-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria v Belgium, 1st T20I, Belgium tour of Austria 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने पहिला सामना सहा गडी राखून जिंकला. दुसरा सामना पावसामुळे प्रत्येकी १७ षटकांचा करण्यात आला आणि ऑस्ट्रियाने डीएलएस पद्धतीने ३८ धावांनी विजय मिळवला. ऑस्ट्रियाने तिसरा आणि चौथा सामना प्रत्येकी चार गडी राखून जिंकत चार सामन्यांची मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> ऑस्ट्रियाचे नेतृत्व आकिब इक्बालने केले. बेल्जियमचे नेतृत्व पहिल्या तीन सामन्यांत शेराझ शेखने केले, तर चौथ्या सामन्यात शहेऱ्यार बटने संघाचे नेतृत्व केले.<ref name="first-match" /><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/132681/aut-vs-bel-4th-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria v Belgium, 4th T20I, Belgium tour of Austria 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या करणबीर सिंहने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर बेल्जियमकडून शहेऱ्यार बटने सर्वाधिक १७९ धावा केल्या. बेल्जियमच्या बुर्हान नियाझ आणि ऑस्ट्रियाच्या मोहम्मद वकार झलमई यांनी प्रत्येकी सात बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-series/10746/belgium-tour-of-austria-2025 |title=Belgium tour of Austria 2025 – Statistics |trans-title=बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23855/belgium-in-austria-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10746/belgium-tour-of-austria-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 2uo9lygst5742izdpc0juxazv2rpmsv 2699893 2699892 2026-08-07T07:36:18Z Ganesh591 62733 2699893 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Austria.svg | team1_name = ऑस्ट्रिया | team2_image = Flag of Belgium.svg | team2_name = बेल्जियम | from_date = २३ | to_date = २४ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = आकिब इक्बाल | team2_captain = शेराझ शेख<br>शहेऱ्यार बट | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = करणबीर सिंह (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = शहेऱ्यार बट (१७९) | team1_twenty20s_most_wickets = मोहम्मद वकार झलमई (७) | team2_twenty20s_most_wickets = बुर्हान नियाझ (७) }} [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बेल्जियम क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23855/belgium-in-austria-2025 |title=Belgium tour of Austria 2025 – Fixtures and Results |trans-title=बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २३ ते २४ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने लाट्शाख येथील वेल्डेन क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/132654/aut-vs-bel-1st-match-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria v Belgium, 1st T20I, Belgium tour of Austria 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने पहिला सामना सहा गडी राखून जिंकला. दुसरा सामना पावसामुळे प्रत्येकी १७ षटकांचा करण्यात आला आणि ऑस्ट्रियाने डीएलएस पद्धतीने ३८ धावांनी विजय मिळवला. ऑस्ट्रियाने तिसरा आणि चौथा सामना प्रत्येकी चार गडी राखून जिंकत चार सामन्यांची मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> ऑस्ट्रियाचे नेतृत्व आकिब इक्बालने केले. बेल्जियमचे नेतृत्व पहिल्या तीन सामन्यांत शेराझ शेखने केले, तर चौथ्या सामन्यात शहेऱ्यार बटने संघाचे नेतृत्व केले.<ref name="first-match" /><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/132681/aut-vs-bel-4th-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria v Belgium, 4th T20I, Belgium tour of Austria 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या करणबीर सिंहने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर बेल्जियमकडून शहेऱ्यार बटने सर्वाधिक १७९ धावा केल्या. बेल्जियमच्या बुर्हान नियाझ आणि ऑस्ट्रियाच्या मोहम्मद वकार झलमई यांनी प्रत्येकी सात बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-series/10746/belgium-tour-of-austria-2025 |title=Belgium tour of Austria 2025 – Statistics |trans-title=बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squad1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132654/aut-vs-bel-1st-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 1st T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132665/aut-vs-bel-2nd-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 2nd T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132676/aut-vs-bel-3rd-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 3rd T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad4">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132681/aut-vs-bel-4th-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 4th T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|AUT}} [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]] ! {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बेल्जियम]] |- | style="vertical-align:top;" | * आकिब इक्बाल (कर्णधार) * करणबीर सिंह * बिलाल झलमई * अमर नईम (यष्टीरक्षक) * मेहर चीमा (यष्टीरक्षक) * बसीर खान * हमीद सफी * साहेल झद्रान * उमैर तारिक * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * रणजित सिंह * अरमान रंधावा * झीशान आरिफ * झियाउररहमान शिनवारी * झीशान गोराया | style="vertical-align:top;" | * शेराझ शेख (कर्णधार, पहिले तीन सामने) * शहेऱ्यार बट (कर्णधार, चौथा सामना) * मुहम्मद मुनीब * अझीझ मोहम्मद बाबकरखैल * बुर्हान नियाझ * वालिद साहिबझादा (यष्टीरक्षक) * साबेर झखिल * रफीउल्लाह अलोकोझाई * इफ्तिखार कंखेल * सय्यद जमील * ऑलिव्हर हेरिंग्टन * अली रझा * खालिद अहमदी * अदनान रझाक * शफीउल्लाह झखेल * ओमिद रहीमी * साजिद सफी |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23855/belgium-in-austria-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10746/belgium-tour-of-austria-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] pnqq2abaseox879orr2s2ovh5205i88 2699894 2699893 2026-08-07T07:45:08Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699894 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Austria.svg | team1_name = ऑस्ट्रिया | team2_image = Flag of Belgium.svg | team2_name = बेल्जियम | from_date = २३ | to_date = २४ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = आकिब इक्बाल | team2_captain = शेराझ शेख<br>शहेऱ्यार बट | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = करणबीर सिंह (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = शहेऱ्यार बट (१७९) | team1_twenty20s_most_wickets = मोहम्मद वकार झलमई (७) | team2_twenty20s_most_wickets = बुर्हान नियाझ (७) }} [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बेल्जियम क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रियाचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23855/belgium-in-austria-2025 |title=Belgium tour of Austria 2025 – Fixtures and Results |trans-title=बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका २३ ते २४ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने लाट्शाख येथील वेल्डेन क्रिकेट मैदानावर झाले.<ref name="first-match">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/132654/aut-vs-bel-1st-match-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria v Belgium, 1st T20I, Belgium tour of Austria 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाने पहिला सामना सहा गडी राखून जिंकला. दुसरा सामना पावसामुळे प्रत्येकी १७ षटकांचा करण्यात आला आणि ऑस्ट्रियाने डीएलएस पद्धतीने ३८ धावांनी विजय मिळवला. ऑस्ट्रियाने तिसरा आणि चौथा सामना प्रत्येकी चार गडी राखून जिंकत चार सामन्यांची मालिका ४–० अशी जिंकली.<ref name="series" /> ऑस्ट्रियाचे नेतृत्व आकिब इक्बालने केले. बेल्जियमचे नेतृत्व पहिल्या तीन सामन्यांत शेराझ शेखने केले, तर चौथ्या सामन्यात शहेऱ्यार बटने संघाचे नेतृत्व केले.<ref name="first-match" /><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/132681/aut-vs-bel-4th-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria v Belgium, 4th T20I, Belgium tour of Austria 2025 |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ऑस्ट्रियाच्या करणबीर सिंहने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर बेल्जियमकडून शहेऱ्यार बटने सर्वाधिक १७९ धावा केल्या. बेल्जियमच्या बुर्हान नियाझ आणि ऑस्ट्रियाच्या मोहम्मद वकार झलमई यांनी प्रत्येकी सात बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/cricket-series/10746/belgium-tour-of-austria-2025 |title=Belgium tour of Austria 2025 – Statistics |trans-title=बेल्जियम क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रिया दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squad1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132654/aut-vs-bel-1st-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 1st T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132665/aut-vs-bel-2nd-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 2nd T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२३ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132676/aut-vs-bel-3rd-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 3rd T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad4">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/132681/aut-vs-bel-4th-t20i-belgium-tour-of-austria-2025 |title=Austria vs Belgium, 4th T20I – Squads |trans-title=ऑस्ट्रिया विरुद्ध बेल्जियम, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२४ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|AUT}} [[ऑस्ट्रिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रिया]] ! {{flagicon|BEL}} [[बेल्जियम राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बेल्जियम]] |- | style="vertical-align:top;" | * आकिब इक्बाल (कर्णधार) * करणबीर सिंह * बिलाल झलमई * अमर नईम (यष्टीरक्षक) * मेहर चीमा (यष्टीरक्षक) * बसीर खान * हमीद सफी * साहेल झद्रान * उमैर तारिक * मोहम्मद वकार झलमई * साद चीमा * रणजित सिंह * अरमान रंधावा * झीशान आरिफ * झियाउररहमान शिनवारी * झीशान गोराया | style="vertical-align:top;" | * शेराझ शेख (कर्णधार, पहिले तीन सामने) * शहेऱ्यार बट (कर्णधार, चौथा सामना) * मुहम्मद मुनीब * अझीझ मोहम्मद बाबकरखैल * बुर्हान नियाझ * वालिद साहिबझादा (यष्टीरक्षक) * साबेर झखिल * रफीउल्लाह अलोकोझाई * इफ्तिखार कंखेल * सय्यद जमील * ऑलिव्हर हेरिंग्टन * अली रझा * खालिद अहमदी * अदनान रझाक * शफीउल्लाह झखेल * ओमिद रहीमी * साजिद सफी |} ==सामने== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:१५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|BEL}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = २१५/४ (२० षटके) | runs1 = मुहम्मद मुनीब ७१ (४५) | wickets1 = आकिब इक्बाल ३/३९ (४ षटके) | score2 = २१६/४ (१८.१ षटके) | runs2 = करणबीर सिंह ९० (३५) | wickets2 = अझीझ मोहम्मद बाबकरखैल २/३२ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23855/scorecard/1498696/austria-vs-belgium-1st-t20i-belgium-in-austria-2025 धावफलक] | venue = वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लाट्शाख | umpires = अब्दुल सुबोर हैदरी आणि पमीर झरावर खान | motm = आकिब इक्बाल (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रणजित सिंह (ऑस्ट्रिया) आणि वालिद साहिबझादा (बेल्जियम) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २३ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|AUT}} | team2 = {{cr|BEL}} | score1 = २११/४ (१७ षटके) | runs1 = करणबीर सिंह ९१ (४४) | wickets1 = बुर्हान नियाझ १/२६ (३ षटके) | score2 = १८२/८ (१७ षटके, लक्ष्य २२१) | runs2 = शहेऱ्यार बट ९१ (५३) | wickets2 = साद चीमा ३/२६ (३ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने [[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धतीने]] ३८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23855/scorecard/1498697/austria-vs-belgium-2nd-t20i-belgium-in-austria-2025 धावफलक] | venue = वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लाट्शाख | umpires = अब्दुल सुबोर हैदरी आणि अमीर जावेद | motm = करणबीर सिंह (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी १७ षटकांचा करण्यात आला. | notes = साजिद सफीने (बेल्जियम) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. *पावसामुळे बेल्जियमसमोर १७ षटकांत २२१ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|BEL}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १५४ (१९.३ षटके) | runs1 = बुर्हान नियाझ ३४ (१९) | wickets1 = मोहम्मद वकार झलमई ५/१७ (२.३ षटके) | score2 = १५५/६ (१८.२ षटके) | runs2 = रणजित सिंह ५१ (३३) | wickets2 = बुर्हान नियाझ ३/२६ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23855/scorecard/1498698/austria-vs-belgium-3rd-t20i-belgium-in-austria-2025 धावफलक] | venue = वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लाट्शाख | umpires = अब्दुल सुबोर हैदरी आणि पमीर झरावर खान | motm = रणजित सिंह (ऑस्ट्रिया) | toss = ऑस्ट्रियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मोहम्मद वकार झलमईने २.३ षटकांत १७ धावा देत ५ बळी घेतले. त्याने बेल्जियमच्या डावातील शेवटच्या तीन चेंडूंवर ऑलिव्हर हेरिंग्टन, रफीउल्लाह अलोकोझाई आणि शफीउल्लाह झखेल यांना बाद करून [[हॅटट्रिक]] पूर्ण केली. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २४ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|BEL}} | team2 = {{cr|AUT}} | score1 = १४४/९ (२० षटके) | runs1 = साबेर झखिल ४० (२१) | wickets1 = झियाउररहमान शिनवारी २/१७ (२ षटके) | score2 = १४६/६ (१९.२ षटके) | runs2 = आकिब इक्बाल ५३* (३७) | wickets2 = शफीउल्लाह झखेल २/११ (४ षटके) | result = ऑस्ट्रियाने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23855/scorecard/1498699/austria-vs-belgium-4th-t20i-belgium-in-austria-2025 धावफलक] | venue = वेल्डेन क्रिकेट मैदान, लाट्शाख | umpires = अमीर जावेद आणि पवन कोहली | motm = आकिब इक्बाल (ऑस्ट्रिया) | toss = बेल्जियमने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ऑस्ट्रियाने हा सामना जिंकून चार सामन्यांची मालिका ४–० अशी जिंकली. *आकिब इक्बाल (ऑस्ट्रिया) मालिकेतील सर्वोत्तम खेळाडू ठरला. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23855/belgium-in-austria-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10746/belgium-tour-of-austria-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] r4au48hqtfqm98ww7rje2hpchil3p7v 0 382435 2699895 2026-08-07T08:05:03Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date... 2699895 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date = १९ जुलै २०२६ | team1_captain = [[रिचर्ड नगारावा]]{{Efn|[[सिकंदर रझा]]ने ३ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यामध्ये झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><hr>[[सिकंदर रझा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] <small>(कसोटी)</small><hr>[[मेहेदी हसन मिराझ]] <small>( आं.ए.दि.)</small><hr>[[तौहीद ह्रिदोय]] <small>( आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[इनोसंट कैया]] (१४०) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (७३) | team1_tests_most_wickets = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (७)<br>[[न्युमन न्याम्हुरी]] (७) | team2_tests_most_wickets = [[तैजुल इस्लाम]] (७) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[बेन कर्रान]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१५९) | team1_ODIs_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (७) | player_of_ODI_series = [[ब्रॅड एव्हान्स]] (झि) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[ब्रायन बेनेट]] (१०२) | team2_twenty20s_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१४०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (५)<br>[[Rishad Hossain]] (५)<br>[[Mohammad Saifuddin]] (५) | player_of_twenty20_series = [[तांझिद हसन]] (बां) }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने जून ते जुलै २०२६ या कालावधीत [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-confirm-all-format-bangladesh-series-at-home |trans-title= झिम्बाब्वेचा मायदेशात बांगलादेशविरुद्ध सर्व प्रकारामधील मालिका खेळण्यास दुजोरा. |title=Zimbabwe confirm all-format Bangladesh series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या दौऱ्यात एक [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-to-tour-zimbabwe-for-all-format-series-in-june-july-1537794 |trans-title= बांगलादेश जून-जुलैमध्ये सर्व प्रकारच्या सामन्यांच्या मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा दौरा करणार. |title=Bangladesh to tour Zimbabwe for all-format series in June-July |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने मे २०२६ मध्ये या दौऱ्याला दुजोरा दिला. <ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4809/Zimbabwe-to-host-Bangladesh-for-Test-and-white-ball-series |trans-title= झिम्बाब्वे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी आणि व्हाईट-बॉल मालिकांचे यजमानपद भूषवणार |title=Zimbabwe to host Bangladesh for Test and white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/miraz-rested-robiul-earns-maiden-test-call-zimbabwe-tour-4196406 |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी रोबिउलला पहिल्यांदाच कसोटी संघात स्थान; मिराजला विश्रांती. |title=Miraz rested as Robiul earns maiden Test call-up for Zimbabwe tour |work=द डेली स्टार|access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] 6ao54tbvdxuzrcz7sen33czu1rt1pf9 2699896 2699895 2026-08-07T08:07:53Z Nitin.kunjir 4684 2699896 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date = १९ जुलै २०२६ | team1_captain = [[रिचर्ड नगारावा]]{{Efn|[[सिकंदर रझा]]ने ३ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यामध्ये झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><hr>[[सिकंदर रझा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] <small>(कसोटी)</small><hr>[[मेहेदी हसन मिराझ]] <small>(आं.ए.दि.)</small><hr>[[तौहीद ह्रिदोय]] <small>( आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[इनोसंट कैया]] (१४०) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (७३) | team1_tests_most_wickets = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (७)<br>[[न्युमन न्याम्हुरी]] (७) | team2_tests_most_wickets = [[तैजुल इस्लाम]] (७) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[बेन कर्रान]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१५९) | team1_ODIs_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (७) | player_of_ODI_series = [[ब्रॅड एव्हान्स]] (झि) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[ब्रायन बेनेट]] (१०२) | team2_twenty20s_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१४०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (५)<br>[[रिशाद हुसेन]] (५)<br>[[Mohammad Saifuddin]] (५) | player_of_twenty20_series = [[तांझिद हसन]] (बां) }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने जून ते जुलै २०२६ या कालावधीत [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-confirm-all-format-bangladesh-series-at-home |trans-title= झिम्बाब्वेचा मायदेशात बांगलादेशविरुद्ध सर्व प्रकारामधील मालिका खेळण्यास दुजोरा. |title=Zimbabwe confirm all-format Bangladesh series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या दौऱ्यात एक [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-to-tour-zimbabwe-for-all-format-series-in-june-july-1537794 |trans-title= बांगलादेश जून-जुलैमध्ये सर्व प्रकारच्या सामन्यांच्या मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा दौरा करणार. |title=Bangladesh to tour Zimbabwe for all-format series in June-July |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने मे २०२६ मध्ये या दौऱ्याला दुजोरा दिला. <ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4809/Zimbabwe-to-host-Bangladesh-for-Test-and-white-ball-series |trans-title= झिम्बाब्वे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी आणि व्हाईट-बॉल मालिकांचे यजमानपद भूषवणार |title=Zimbabwe to host Bangladesh for Test and white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/miraz-rested-robiul-earns-maiden-test-call-zimbabwe-tour-4196406 |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी रोबिउलला पहिल्यांदाच कसोटी संघात स्थान; मिराजला विश्रांती. |title=Miraz rested as Robiul earns maiden Test call-up for Zimbabwe tour |work=द डेली स्टार|access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] njd0d0agm6ju2m6dha6os28jdk41e9d 2699897 2699896 2026-08-07T08:08:33Z Nitin.kunjir 4684 2699897 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date = १९ जुलै २०२६ | team1_captain = [[रिचर्ड नगारावा]]{{Efn|[[सिकंदर रझा]]ने ३ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यामध्ये झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><hr>[[सिकंदर रझा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] <small>(कसोटी)</small><hr>[[मेहेदी हसन मिराझ]] <small>(आं.ए.दि.)</small><hr>[[तौहीद ह्रिदोय]] <small>( आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[इनोसंट कैया]] (१४०) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (७३) | team1_tests_most_wickets = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (७)<br>[[न्युमन न्याम्हुरी]] (७) | team2_tests_most_wickets = [[तैजुल इस्लाम]] (७) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[बेन कर्रान]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१५९) | team1_ODIs_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (७) | player_of_ODI_series = [[ब्रॅड एव्हान्स]] (झि) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[ब्रायन बेनेट]] (१०२) | team2_twenty20s_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१४०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (५)<br>[[रिशाद हुसेन]] (५)<br>[[मोहम्मद सैफूद्दीन]] (५) | player_of_twenty20_series = [[तांझिद हसन]] (बां) }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने जून ते जुलै २०२६ या कालावधीत [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-confirm-all-format-bangladesh-series-at-home |trans-title= झिम्बाब्वेचा मायदेशात बांगलादेशविरुद्ध सर्व प्रकारामधील मालिका खेळण्यास दुजोरा. |title=Zimbabwe confirm all-format Bangladesh series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या दौऱ्यात एक [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-to-tour-zimbabwe-for-all-format-series-in-june-july-1537794 |trans-title= बांगलादेश जून-जुलैमध्ये सर्व प्रकारच्या सामन्यांच्या मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा दौरा करणार. |title=Bangladesh to tour Zimbabwe for all-format series in June-July |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने मे २०२६ मध्ये या दौऱ्याला दुजोरा दिला. <ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4809/Zimbabwe-to-host-Bangladesh-for-Test-and-white-ball-series |trans-title= झिम्बाब्वे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी आणि व्हाईट-बॉल मालिकांचे यजमानपद भूषवणार |title=Zimbabwe to host Bangladesh for Test and white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/miraz-rested-robiul-earns-maiden-test-call-zimbabwe-tour-4196406 |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी रोबिउलला पहिल्यांदाच कसोटी संघात स्थान; मिराजला विश्रांती. |title=Miraz rested as Robiul earns maiden Test call-up for Zimbabwe tour |work=द डेली स्टार|access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] gpgu41s6i6w99ja3kzbzbuqjrhjky73 2699938 2699897 2026-08-07T10:28:31Z Nitin.kunjir 4684 /* नोंदी */ 2699938 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date = १९ जुलै २०२६ | team1_captain = [[रिचर्ड नगारावा]]{{Efn|[[सिकंदर रझा]]ने ३ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यामध्ये झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><hr>[[सिकंदर रझा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] <small>(कसोटी)</small><hr>[[मेहेदी हसन मिराझ]] <small>(आं.ए.दि.)</small><hr>[[तौहीद ह्रिदोय]] <small>( आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[इनोसंट कैया]] (१४०) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (७३) | team1_tests_most_wickets = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (७)<br>[[न्युमन न्याम्हुरी]] (७) | team2_tests_most_wickets = [[तैजुल इस्लाम]] (७) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[बेन कर्रान]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१५९) | team1_ODIs_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (७) | player_of_ODI_series = [[ब्रॅड एव्हान्स]] (झि) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[ब्रायन बेनेट]] (१०२) | team2_twenty20s_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१४०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (५)<br>[[रिशाद हुसेन]] (५)<br>[[मोहम्मद सैफूद्दीन]] (५) | player_of_twenty20_series = [[तांझिद हसन]] (बां) }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने जून ते जुलै २०२६ या कालावधीत [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-confirm-all-format-bangladesh-series-at-home |trans-title= झिम्बाब्वेचा मायदेशात बांगलादेशविरुद्ध सर्व प्रकारामधील मालिका खेळण्यास दुजोरा. |title=Zimbabwe confirm all-format Bangladesh series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या दौऱ्यात एक [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-to-tour-zimbabwe-for-all-format-series-in-june-july-1537794 |trans-title= बांगलादेश जून-जुलैमध्ये सर्व प्रकारच्या सामन्यांच्या मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा दौरा करणार. |title=Bangladesh to tour Zimbabwe for all-format series in June-July |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने मे २०२६ मध्ये या दौऱ्याला दुजोरा दिला. <ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4809/Zimbabwe-to-host-Bangladesh-for-Test-and-white-ball-series |trans-title= झिम्बाब्वे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी आणि व्हाईट-बॉल मालिकांचे यजमानपद भूषवणार |title=Zimbabwe to host Bangladesh for Test and white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/miraz-rested-robiul-earns-maiden-test-call-zimbabwe-tour-4196406 |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी रोबिउलला पहिल्यांदाच कसोटी संघात स्थान; मिराजला विश्रांती. |title=Miraz rested as Robiul earns maiden Test call-up for Zimbabwe tour |work=द डेली स्टार|access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan=3|{{cr|ZIM}} !colspan=3|{{cr|BAN}} |- ! कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4890/Ngarava-takes-charge-as-Zimbabwe-name-squad-for-Bangladesh-Test |trans-title= बांगलादेश कसोटीसाठी झिम्बाब्वेच संघ जाहीर, नगारावाने स्वीकारली जबाबदारी |title=Ngarava takes charge as Zimbabwe name squad for Bangladesh Test |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4946/Zimbabwe-name-ODI-squad-for-Bangladesh-series |trans-title= बांगलादेश मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा वनडे संघ जाहीर |title=Zimbabwe name ODI squad for Bangladesh series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title=बांगलादेश मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा टी२० विश्वचषकातील मुख्य संघावरच विश्वास कायम. |title=Zimbabwe stick with T20 World Cup core for Bangladesh series |url=https://www.zimcricket.org/news/4964/Zimbabwe-stick-with-T20-World-Cup-core-for-Bangladesh-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]}}</ref> ! कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-squads-for-australia-t20is-zimbabwe-test-revealed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |trans-title= बांगलादेशचे ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या टी२० मालिका आणि झिम्बाब्वेविरुद्धच्या कसोटी सामन्यासाठी संघ जाहीर. |title=Bangladesh name squads for Australia T20Is and Zimbabwe Test |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139317/fit-again-litton-returns-for-bangladeshs-odi-series-against-zimbabwe |work=[[क्रिकबझ्झ]] |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी दुखापतीतून सावरलेला लिटन बांगलादेशच्या संघात परतला. |title=Fit-again Litton returns for Bangladesh's ODI series against Zimbabwe |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/towhid-hridoy-to-lead-bangladesh-in-t20is-in-zimbabwe-saifuddin-makes-a-comeback-1543799 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्ध टी२० मालिकेत बांगलादेशचे नेतृत्व हृदयकडे; सैफुद्दीनचे पुनरागमन |title=Hridoy to lead Bangladesh in Zimbabwe T20Is; Saifuddin makes comeback |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रिचर्ड नगारावा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इनोसंट कैया]] * [[क्रेग अर्व्हाइन]] * [[ग्रेम क्रेमर]] * [[तनाका चिवंगा]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताफाद्झवा त्सिगा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्रेंडन टेलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[रॉय कैया]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[रिचर्ड नगारावा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अर्नेस्ट मासुकू]] * [[इनोसंट कैया]] * [[क्रेग अर्व्हाइन]] * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[रायन बर्ल]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टिनोटेंडा मापोसा]] * [[डीयोन मायर्स]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताशिंगा मुसेकिवा]] * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[मिल्टन शुंबा]] * [[रायन बर्ल]] * [[रिचर्ड नगारावा]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] | * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अमित हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[एबादोत होसेन]] * [[खालेद अहमद]] * [[तांझिद हसन]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[नयीम हसन]] * [[महमुदुल हसन जॉय]] * [[महिदुल इस्लाम अंकोन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुशफिकुर रहिम]] * [[मोमिनुल हक]] * [[रोबिउल हक]] * <s>[[लिटन दास]] ([[यष्टीरक्षक|य]])</s> * [[शदमन इस्लाम]] * [[हसन महमूद]] | * [[मेहेदी हसन मिराझ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[तन्वीर इस्लाम]] * [[तांझिद हसन]] * [[तास्किन अहमद]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[नाहिद राणा]] * [[नुरुल हसन]] * [[परवेझ हुसेन इमॉन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|फक्त २ऱ्या आणि ३ऱ्या ए.दि. सामन्यासाठी.}} * [[मुस्तफिझुर रहमान]] * [[मोसद्देक हुसैन]] * [[रिशाद हुसेन]] * <s>[[लिटन दास]]</s> ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[सैफ हसन]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[तौहीद ह्रिदोय]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अब्दुल गफर साकलेन]] * [[तांझिद हसन]] * [[नसुम अहमद]] * [[नाहिद राणा]] * [[नुरुल हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[परवेझ हुसेन इमॉन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[महेदी हसन]] * [[मुस्तफिझुर रहमान]] * [[मोसद्देक हुसैन]] * [[मोहम्मद सैफूद्दीन]] * [[यासिर अली]] * [[रिशाद हुसेन]] * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[सैफ हसन]] |} ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] o6nxw6yltg4ay3s4oqeygvzdqadim5l 2699943 2699938 2026-08-07T10:40:34Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2699943 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date = १९ जुलै २०२६ | team1_captain = [[रिचर्ड नगारावा]]{{Efn|[[सिकंदर रझा]]ने ३ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यामध्ये झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><hr>[[सिकंदर रझा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] <small>(कसोटी)</small><hr>[[मेहेदी हसन मिराझ]] <small>(आं.ए.दि.)</small><hr>[[तौहीद ह्रिदोय]] <small>( आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[इनोसंट कैया]] (१४०) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (७३) | team1_tests_most_wickets = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (७)<br>[[न्युमन न्याम्हुरी]] (७) | team2_tests_most_wickets = [[तैजुल इस्लाम]] (७) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[बेन कर्रान]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१५९) | team1_ODIs_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (७) | player_of_ODI_series = [[ब्रॅड एव्हान्स]] (झि) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[ब्रायन बेनेट]] (१०२) | team2_twenty20s_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१४०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (५)<br>[[रिशाद हुसेन]] (५)<br>[[मोहम्मद सैफूद्दीन]] (५) | player_of_twenty20_series = [[तांझिद हसन]] (बां) }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने जून ते जुलै २०२६ या कालावधीत [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-confirm-all-format-bangladesh-series-at-home |trans-title= झिम्बाब्वेचा मायदेशात बांगलादेशविरुद्ध सर्व प्रकारामधील मालिका खेळण्यास दुजोरा. |title=Zimbabwe confirm all-format Bangladesh series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या दौऱ्यात एक [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-to-tour-zimbabwe-for-all-format-series-in-june-july-1537794 |trans-title= बांगलादेश जून-जुलैमध्ये सर्व प्रकारच्या सामन्यांच्या मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा दौरा करणार. |title=Bangladesh to tour Zimbabwe for all-format series in June-July |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने मे २०२६ मध्ये या दौऱ्याला दुजोरा दिला. <ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4809/Zimbabwe-to-host-Bangladesh-for-Test-and-white-ball-series |trans-title= झिम्बाब्वे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी आणि व्हाईट-बॉल मालिकांचे यजमानपद भूषवणार |title=Zimbabwe to host Bangladesh for Test and white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/miraz-rested-robiul-earns-maiden-test-call-zimbabwe-tour-4196406 |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी रोबिउलला पहिल्यांदाच कसोटी संघात स्थान; मिराजला विश्रांती. |title=Miraz rested as Robiul earns maiden Test call-up for Zimbabwe tour |work=द डेली स्टार|access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan=3|{{cr|ZIM}} !colspan=3|{{cr|BAN}} |- ! कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4890/Ngarava-takes-charge-as-Zimbabwe-name-squad-for-Bangladesh-Test |trans-title= बांगलादेश कसोटीसाठी झिम्बाब्वेच संघ जाहीर, नगारावाने स्वीकारली जबाबदारी |title=Ngarava takes charge as Zimbabwe name squad for Bangladesh Test |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4946/Zimbabwe-name-ODI-squad-for-Bangladesh-series |trans-title= बांगलादेश मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा वनडे संघ जाहीर |title=Zimbabwe name ODI squad for Bangladesh series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title=बांगलादेश मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा टी२० विश्वचषकातील मुख्य संघावरच विश्वास कायम. |title=Zimbabwe stick with T20 World Cup core for Bangladesh series |url=https://www.zimcricket.org/news/4964/Zimbabwe-stick-with-T20-World-Cup-core-for-Bangladesh-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]}}</ref> ! कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-squads-for-australia-t20is-zimbabwe-test-revealed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |trans-title= बांगलादेशचे ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या टी२० मालिका आणि झिम्बाब्वेविरुद्धच्या कसोटी सामन्यासाठी संघ जाहीर. |title=Bangladesh name squads for Australia T20Is and Zimbabwe Test |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139317/fit-again-litton-returns-for-bangladeshs-odi-series-against-zimbabwe |work=[[क्रिकबझ्झ]] |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी दुखापतीतून सावरलेला लिटन बांगलादेशच्या संघात परतला. |title=Fit-again Litton returns for Bangladesh's ODI series against Zimbabwe |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/towhid-hridoy-to-lead-bangladesh-in-t20is-in-zimbabwe-saifuddin-makes-a-comeback-1543799 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्ध टी२० मालिकेत बांगलादेशचे नेतृत्व हृदयकडे; सैफुद्दीनचे पुनरागमन |title=Hridoy to lead Bangladesh in Zimbabwe T20Is; Saifuddin makes comeback |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रिचर्ड नगारावा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इनोसंट कैया]] * [[क्रेग अर्व्हाइन]] * [[ग्रेम क्रेमर]] * [[तनाका चिवंगा]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताफाद्झवा त्सिगा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्रेंडन टेलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[रॉय कैया]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[रिचर्ड नगारावा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अर्नेस्ट मासुकू]] * [[इनोसंट कैया]] * [[क्रेग अर्व्हाइन]] * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[रायन बर्ल]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टिनोटेंडा मापोसा]] * [[डीयोन मायर्स]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताशिंगा मुसेकिवा]] * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[मिल्टन शुंबा]] * [[रायन बर्ल]] * [[रिचर्ड नगारावा]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] | * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अमित हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[एबादोत होसेन]] * [[खालेद अहमद]] * [[तांझिद हसन]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[नयीम हसन]] * [[महमुदुल हसन जॉय]] * [[महिदुल इस्लाम अंकोन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुशफिकुर रहिम]] * [[मोमिनुल हक]] * [[रोबिउल हक]] * <s>[[लिटन दास]] ([[यष्टीरक्षक|य]])</s> * [[शदमन इस्लाम]] * [[हसन महमूद]] | * [[मेहेदी हसन मिराझ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[तन्वीर इस्लाम]] * [[तांझिद हसन]] * [[तास्किन अहमद]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[नाहिद राणा]] * [[नुरुल हसन]] * [[परवेझ हुसेन इमॉन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|फक्त २ऱ्या आणि ३ऱ्या ए.दि. सामन्यासाठी.}} * [[मुस्तफिझुर रहमान]] * [[मोसद्देक हुसैन]] * [[रिशाद हुसेन]] * <s>[[लिटन दास]]</s> ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[सैफ हसन]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[तौहीद ह्रिदोय]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अब्दुल गफर साकलेन]] * [[तांझिद हसन]] * [[नसुम अहमद]] * [[नाहिद राणा]] * [[नुरुल हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[परवेझ हुसेन इमॉन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[महेदी हसन]] * [[मुस्तफिझुर रहमान]] * [[मोसद्देक हुसैन]] * [[मोहम्मद सैफूद्दीन]] * [[यासिर अली]] * [[रिशाद हुसेन]] * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[सैफ हसन]] |} या दौऱ्यापूर्वी, [[लिटन दास]] बांगलादेशच्या कसोटी संघातून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[महिदुल इस्लाम अंकोन]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/mahidul-islam-replaces-injured-litton-das-for-zimbabwe-test-1542243 |trans-title= झिम्बाब्वे कसोटीसाठी जखमी लिटन दासच्या जागी महिदुल इस्लामचा समावेश |title=Mahidul Islam replaces injured Litton Das for Zimbabwe Test |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ८ जुलै रोजी दासला एकदिवसीय संघातूनही वगळण्यात आले आणि दुसऱ्या व तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यांसाठी [[परवेझ हुसेन इमॉन]] चा संघात समावेश करण्यात आला. added into the squad for the 2nd and 3rd ODIs.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/litton-das-ruled-out-of-odi-series-against-zimbabwe-with-hamstring-injury-1544933 |trans-title= हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे लिटन दास झिम्बाब्वेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर. |title=Litton Das ruled out of ODI series against Zimbabwe with hamstring injury |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] szhehlmorur298wjiqqgvkpal6t43a1 2699950 2699943 2026-08-07T10:56:04Z Nitin.kunjir 4684 /* एकमेव कसोटी */ 2699950 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = २८ जून | to_date = १९ जुलै २०२६ | team1_captain = [[रिचर्ड नगारावा]]{{Efn|[[सिकंदर रझा]]ने ३ऱ्या आं.ए.दि. सामन्यामध्ये झिम्बाब्वेचे नेतृत्व केले.}} <small>(कसोटी आणि आं.ए.दि.)</small><hr>[[सिकंदर रझा]] <small>(आं.टी२०)</small> | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] <small>(कसोटी)</small><hr>[[मेहेदी हसन मिराझ]] <small>(आं.ए.दि.)</small><hr>[[तौहीद ह्रिदोय]] <small>( आं.टी२०)</small> | no_of_tests = 1 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 0 | team1_tests_most_runs = [[इनोसंट कैया]] (१४०) | team2_tests_most_runs = [[मोमिनुल हक]] (७३) | team1_tests_most_wickets = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] (७)<br>[[न्युमन न्याम्हुरी]] (७) | team2_tests_most_wickets = [[तैजुल इस्लाम]] (७) | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[बेन कर्रान]] (१३१) | team2_ODIs_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१५९) | team1_ODIs_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (७) | player_of_ODI_series = [[ब्रॅड एव्हान्स]] (झि) | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = [[ब्रायन बेनेट]] (१०२) | team2_twenty20s_most_runs = [[तांझिद हसन]] (१४०) | team1_twenty20s_most_wickets = [[रिचर्ड नगारावा]] (८) | team2_twenty20s_most_wickets = [[नाहिद राणा]] (५)<br>[[रिशाद हुसेन]] (५)<br>[[मोहम्मद सैफूद्दीन]] (५) | player_of_twenty20_series = [[तांझिद हसन]] (बां) }} [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने जून ते जुलै २०२६ या कालावधीत [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा केला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-confirm-all-format-bangladesh-series-at-home |trans-title= झिम्बाब्वेचा मायदेशात बांगलादेशविरुद्ध सर्व प्रकारामधील मालिका खेळण्यास दुजोरा. |title=Zimbabwe confirm all-format Bangladesh series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> या दौऱ्यात एक [[कसोटी सामने|कसोटी]], तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/bangladesh-to-tour-zimbabwe-for-all-format-series-in-june-july-1537794 |trans-title= बांगलादेश जून-जुलैमध्ये सर्व प्रकारच्या सामन्यांच्या मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा दौरा करणार. |title=Bangladesh to tour Zimbabwe for all-format series in June-July |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने मे २०२६ मध्ये या दौऱ्याला दुजोरा दिला. <ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4809/Zimbabwe-to-host-Bangladesh-for-Test-and-white-ball-series |trans-title= झिम्बाब्वे बांगलादेशविरुद्ध कसोटी आणि व्हाईट-बॉल मालिकांचे यजमानपद भूषवणार |title=Zimbabwe to host Bangladesh for Test and white-ball series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.thedailystar.net/sports/cricket/news/miraz-rested-robiul-earns-maiden-test-call-zimbabwe-tour-4196406 |trans-title=झिम्बाब्वे दौऱ्यासाठी रोबिउलला पहिल्यांदाच कसोटी संघात स्थान; मिराजला विश्रांती. |title=Miraz rested as Robiul earns maiden Test call-up for Zimbabwe tour |work=द डेली स्टार|access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !colspan=3|{{cr|ZIM}} !colspan=3|{{cr|BAN}} |- ! कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4890/Ngarava-takes-charge-as-Zimbabwe-name-squad-for-Bangladesh-Test |trans-title= बांगलादेश कसोटीसाठी झिम्बाब्वेच संघ जाहीर, नगारावाने स्वीकारली जबाबदारी |title=Ngarava takes charge as Zimbabwe name squad for Bangladesh Test |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4946/Zimbabwe-name-ODI-squad-for-Bangladesh-series |trans-title= बांगलादेश मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा वनडे संघ जाहीर |title=Zimbabwe name ODI squad for Bangladesh series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.टी२०<ref>{{cite web |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|trans-title=बांगलादेश मालिकेसाठी झिम्बाब्वेचा टी२० विश्वचषकातील मुख्य संघावरच विश्वास कायम. |title=Zimbabwe stick with T20 World Cup core for Bangladesh series |url=https://www.zimcricket.org/news/4964/Zimbabwe-stick-with-T20-World-Cup-core-for-Bangladesh-series |website=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]}}</ref> ! कसोटी<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-squads-for-australia-t20is-zimbabwe-test-revealed |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |trans-title= बांगलादेशचे ऑस्ट्रेलियाविरुद्धच्या टी२० मालिका आणि झिम्बाब्वेविरुद्धच्या कसोटी सामन्यासाठी संघ जाहीर. |title=Bangladesh name squads for Australia T20Is and Zimbabwe Test |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139317/fit-again-litton-returns-for-bangladeshs-odi-series-against-zimbabwe |work=[[क्रिकबझ्झ]] |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेसाठी दुखापतीतून सावरलेला लिटन बांगलादेशच्या संघात परतला. |title=Fit-again Litton returns for Bangladesh's ODI series against Zimbabwe |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ! आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/towhid-hridoy-to-lead-bangladesh-in-t20is-in-zimbabwe-saifuddin-makes-a-comeback-1543799 |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |trans-title= झिम्बाब्वेविरुद्ध टी२० मालिकेत बांगलादेशचे नेतृत्व हृदयकडे; सैफुद्दीनचे पुनरागमन |title=Hridoy to lead Bangladesh in Zimbabwe T20Is; Saifuddin makes comeback |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[रिचर्ड नगारावा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इनोसंट कैया]] * [[क्रेग अर्व्हाइन]] * [[ग्रेम क्रेमर]] * [[तनाका चिवंगा]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताफाद्झवा त्सिगा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्रेंडन टेलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[रॉय कैया]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[रिचर्ड नगारावा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अर्नेस्ट मासुकू]] * [[इनोसंट कैया]] * [[क्रेग अर्व्हाइन]] * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[रायन बर्ल]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] * [[वेस्ली मढीवेरे]] | * [[सिकंदर रझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[क्लाइव्ह मदांदे]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टिनोटेंडा मापोसा]] * [[डीयोन मायर्स]] * [[ताडीवनाशे मरुमानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ताशिंगा मुसेकिवा]] * [[न्युमन न्याम्हुरी]] * [[बेन कर्रान]] * [[ब्रायन बेनेट]] * [[ब्रॅड एव्हान्स]] * [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] * [[मिल्टन शुंबा]] * [[रायन बर्ल]] * [[रिचर्ड नगारावा]] * [[वेलिंग्टन मासाकाद्झा]] | * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अमित हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[एबादोत होसेन]] * [[खालेद अहमद]] * [[तांझिद हसन]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[नयीम हसन]] * [[महमुदुल हसन जॉय]] * [[महिदुल इस्लाम अंकोन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मुशफिकुर रहिम]] * [[मोमिनुल हक]] * [[रोबिउल हक]] * <s>[[लिटन दास]] ([[यष्टीरक्षक|य]])</s> * [[शदमन इस्लाम]] * [[हसन महमूद]] | * [[मेहेदी हसन मिराझ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[तन्वीर इस्लाम]] * [[तांझिद हसन]] * [[तास्किन अहमद]] * [[तौहीद ह्रिदोय]] * [[नाहिद राणा]] * [[नुरुल हसन]] * [[परवेझ हुसेन इमॉन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]){{Efn|फक्त २ऱ्या आणि ३ऱ्या ए.दि. सामन्यासाठी.}} * [[मुस्तफिझुर रहमान]] * [[मोसद्देक हुसैन]] * [[रिशाद हुसेन]] * <s>[[लिटन दास]]</s> ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[सैफ हसन]] * [[सौम्य सरकार]] | * [[तौहीद ह्रिदोय]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अब्दुल गफर साकलेन]] * [[तांझिद हसन]] * [[नसुम अहमद]] * [[नाहिद राणा]] * [[नुरुल हसन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[परवेझ हुसेन इमॉन]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[महेदी हसन]] * [[मुस्तफिझुर रहमान]] * [[मोसद्देक हुसैन]] * [[मोहम्मद सैफूद्दीन]] * [[यासिर अली]] * [[रिशाद हुसेन]] * [[शोरिफुल इस्लाम]] * [[सैफ हसन]] |} या दौऱ्यापूर्वी, [[लिटन दास]] बांगलादेशच्या कसोटी संघातून बाहेर पडला आणि त्याच्या जागी [[महिदुल इस्लाम अंकोन]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/mahidul-islam-replaces-injured-litton-das-for-zimbabwe-test-1542243 |trans-title= झिम्बाब्वे कसोटीसाठी जखमी लिटन दासच्या जागी महिदुल इस्लामचा समावेश |title=Mahidul Islam replaces injured Litton Das for Zimbabwe Test |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ८ जुलै रोजी दासला एकदिवसीय संघातूनही वगळण्यात आले आणि दुसऱ्या व तिसऱ्या एकदिवसीय सामन्यांसाठी [[परवेझ हुसेन इमॉन]]चा संघात समावेश करण्यात आला. <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/litton-das-ruled-out-of-odi-series-against-zimbabwe-with-hamstring-injury-1544933 |trans-title= हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे लिटन दास झिम्बाब्वेविरुद्धच्या एकदिवसीय मालिकेतून बाहेर. |title=Litton Das ruled out of ODI series against Zimbabwe with hamstring injury |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date= ७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==एकमेव कसोटी== {{Two-innings cricket match | date = २८–३० जून २०२६ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|ZIM}} | score-team1-inns1 = १४० (४७.२ षटके) | runs-team1-inns1 = [[मोमिनुल हक]] ६० (८१) | wickets-team1-inns1 = [[न्युमन न्याम्हुरी]] ४/६१ (१२.२ षटके) | score-team2-inns1 = ४१० (१०७.२ षटके) | runs-team2-inns1 = [[इनोसंट कैया]] १४० (२२७) | wickets-team2-inns1 = [[तैजुल इस्लाम]] ७/१३८ (४०.२ षटके) | score-team1-inns2 = १८५ (४५ षटके) | runs-team1-inns2 = [[मुशफिकुर रहिम]] ३४ (६२) | wickets-team1-inns2 = [[ब्लेसिंग मुझाराबानी]] ४/६५ (१७ षटके) | result = झिम्बाब्वे १ डाव आणि ८५ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html धावफलक] | venue = [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] | umpires = [[अलाहुद्दीन पालेकर]] (द) आणि [[राशिद रियाझ]] (पा) | motm = [[इनोसंट कैया]] (झि) | toss = झिम्बाब्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = [[तौहीद ह्रिदोय]] आणि [[अमित हसन]] (बां) ह्या दोघांनी कसोटी पदार्पण केले.<ref name="Test">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-opt-to-bowl-bangladesh-pick-amite-hasan-over-mahidul-islam-ankon-1543380 |trans-title= झिम्बाब्वेचा गोलंदाजीचा निर्णय; बांगलादेशतर्फे अमित हसन आणि तौहीद ह्रिदोय यांचे पदार्पण |title= Zimbabwe opt to bowl; Bangladesh hand debuts to Amite Hasan and Towhid Hridoy|date=२८ जून २०२६|access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[इनोसंट कैया]]ने (झि) कसोटी कारकिर्दीतील पहिले शतक झळकावले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288/zimbabwe-vs-bangladesh-only-test-1538297/match-report-2 |trans-title= कायाचे पहिले शतक आणि माधेवेरे व अर्वाइन यांची अर्धशतके; झिम्बाब्वेचे वर्चस्व कायम |title=Kaia's maiden ton, Madhevere and Ervine's fifties extend Zimbabwe's dominance |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref> * झिम्बाब्वेचा कसोटी क्रिकेटमधील हा सर्वात मोठा विजय आहे.<ref>{{cite news |trans-title= झिम्बाब्वेचा कसोटी क्रिकेटमधील डावाने, धावांनी आणि बळींनी (विकेट्सनी) मिळवलेला सर्वात मोठा विजय |title=Largest margins by Zimbabwe in Tests by Innings, runs & wickets |url=https://www.cricinfo.com/records/team/team-largest-margins/zimbabwe-9/test-matches-1 |access-date=७ ऑगस्ट २०२६|agency=क्रिकइन्फो}}</ref> }} ==नोंदी== {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-zimbabwe-2026-1538288 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] ock59oji4axh1cpp544b64xibgpy6yw 0 382436 2699899 2026-08-07T08:10:02Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पूर्व युरोप चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी आणि अंतिम सामना | host = [[हंगेरी]] | champions = {{cr|HUN}} | runners-up = {{cr|SRB}} | par... 2699899 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पूर्व युरोप चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी आणि अंतिम सामना | host = [[हंगेरी]] | champions = {{cr|HUN}} | runners-up = {{cr|SRB}} | participants = ३ | matches = ७ | most runs = {{cricon|SRB}} लुका वुड्स (३४२) | most wickets = {{cricon|SRB}} मार्क पावलोविच (७)<br>{{cricon|HUN}} सादत सईद (७) }} '''२०२५ पूर्व युरोप चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[हंगेरी]]मध्ये खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 |title=Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]], [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] आणि [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] या तीन संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेतील सर्व सात सामने सॉडलिगेट येथील जीबी ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="series" /> साखळी फेरीत प्रत्येक संघाने इतर दोन संघांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. सर्बियाने आपले चारही साखळी सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले, तर हंगेरी दुसऱ्या स्थानावर राहून अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ३१ ऑगस्ट रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात हंगेरीने १७३/४ धावा केल्या आणि सर्बियाला १३९ धावांत बाद करून ३४ धावांनी विजय मिळवत स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, Final, Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, अंतिम सामना, २०२५ पूर्व युरोप चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्बियाच्या लुका वुड्सने स्पर्धेत सर्वाधिक ३४२ धावा केल्या. सर्बियाच्या मार्क पावलोविच आणि हंगेरीच्या सादत सईद यांनी प्रत्येकी सात बळी घेत संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांचे स्थान मिळवले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/stats |title=Eastern Europe Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील अंतिम सामन्याचा धावफलक] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 1lodepv0vaq47xrn5uu1g7tn92fxq7v 2699900 2699899 2026-08-07T08:15:17Z Ganesh591 62733 2699900 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पूर्व युरोप चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी आणि अंतिम सामना | host = [[हंगेरी]] | champions = {{cr|HUN}} | runners-up = {{cr|SRB}} | participants = ३ | matches = ७ | most runs = {{cricon|SRB}} लुका वुड्स (३४२) | most wickets = {{cricon|SRB}} मार्क पावलोविच (७)<br>{{cricon|HUN}} सादत सईद (७) }} '''२०२५ पूर्व युरोप चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[हंगेरी]]मध्ये खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 |title=Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]], [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] आणि [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] या तीन संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेतील सर्व सात सामने सॉडलिगेट येथील जीबी ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="series" /> साखळी फेरीत प्रत्येक संघाने इतर दोन संघांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. सर्बियाने आपले चारही साखळी सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले, तर हंगेरी दुसऱ्या स्थानावर राहून अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ३१ ऑगस्ट रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात हंगेरीने १७३/४ धावा केल्या आणि सर्बियाला १३९ धावांत बाद करून ३४ धावांनी विजय मिळवत स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, Final, Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, अंतिम सामना, २०२५ पूर्व युरोप चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्बियाच्या लुका वुड्सने स्पर्धेत सर्वाधिक ३४२ धावा केल्या. सर्बियाच्या मार्क पावलोविच आणि हंगेरीच्या सादत सईद यांनी प्रत्येकी सात बळी घेत संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांचे स्थान मिळवले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/stats |title=Eastern Europe Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/squads |title=Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133105/hun-vs-crt-5th-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Croatia, 5th Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध क्रोएशिया, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133077/1st-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, 1st Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, पहिला सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२९ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] ! {{flagicon|SRB}} [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] ! {{flagicon|CRO}} [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] |- | style="vertical-align:top;" | * झहीर सफी मोहम्मद * असांका वेलिगामागे * मार्क फॉन्टेन * गाबोर टोरोक * अॅडम गॉल * अमल जेकब * मॅथ्यू एन्सवर्थ * जेरेमी पोलारौथू * धीरज गायकवाड * रॉबर्ट एन्सवर्थ * सादत सईद * अर्सलान बशारत * मुहम्मद सोबान * मुट्टे इक्रम * अहमद खान * लिओ ब्लूमफिल्ड * झोल्टान मारोसी | style="vertical-align:top;" | * अलेक्झांडर डिझिजा * ब्रेथिन पेसिच * लुका वुड्स * लेस्ली डनबार * विंटली बर्टन * मार्क पावलोविच * वुकासिन झिमोन्यिच * नेमांजा झिमोन्यिच * मतिया सारेनाच * अलिस्टर गाजिक * अलेक्सा लाझिच * राइस हार्टली * पीटर नेडेल्जकोविच * स्टीफन नेरान्झिच * स्लोबोदान तोसिच * बोगदान दुगिच * मॅथ्यू कोस्टिच * रॉबिन विटास | style="vertical-align:top;" | * सॅम हॉटन * अँथनी राझमिलिच * पेरो बोस्न्याक * ऑलिव्हर टिली * राशिद हाश्मी * सघार मन्झूर * हरिप्रसाद सतीदेवी * चार्ल्स बेविन * हेन्री बेरेसफर्ड-पिअर्स * जॉन वुयनोविच * अल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पिअर्स * मॅथ्यू जॉन्सन * साजिद खान * अॅड्रियन विडाजिक * साकिब हुसेन * नील स्मिथ * डेव्हिड लाम्बासा * अभिषेक अवस्थी * आचारी सेथुनाथन |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील अंतिम सामन्याचा धावफलक] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] ksdi1bu1samztu2xfsoj5gcyh5k8rb6 2699901 2699900 2026-08-07T08:18:16Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699901 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पूर्व युरोप चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी आणि अंतिम सामना | host = [[हंगेरी]] | champions = {{cr|HUN}} | runners-up = {{cr|SRB}} | participants = ३ | matches = ७ | most runs = {{cricon|SRB}} लुका वुड्स (३४२) | most wickets = {{cricon|SRB}} मार्क पावलोविच (७)<br>{{cricon|HUN}} सादत सईद (७) }} '''२०२५ पूर्व युरोप चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[हंगेरी]]मध्ये खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 |title=Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]], [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] आणि [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] या तीन संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेतील सर्व सात सामने सॉडलिगेट येथील जीबी ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="series" /> साखळी फेरीत प्रत्येक संघाने इतर दोन संघांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. सर्बियाने आपले चारही साखळी सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले, तर हंगेरी दुसऱ्या स्थानावर राहून अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ३१ ऑगस्ट रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात हंगेरीने १७३/४ धावा केल्या आणि सर्बियाला १३९ धावांत बाद करून ३४ धावांनी विजय मिळवत स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, Final, Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, अंतिम सामना, २०२५ पूर्व युरोप चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्बियाच्या लुका वुड्सने स्पर्धेत सर्वाधिक ३४२ धावा केल्या. सर्बियाच्या मार्क पावलोविच आणि हंगेरीच्या सादत सईद यांनी प्रत्येकी सात बळी घेत संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांचे स्थान मिळवले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/stats |title=Eastern Europe Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/squads |title=Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133105/hun-vs-crt-5th-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Croatia, 5th Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध क्रोएशिया, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133077/1st-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, 1st Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, पहिला सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२९ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] ! {{flagicon|SRB}} [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] ! {{flagicon|CRO}} [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] |- | style="vertical-align:top;" | * झहीर सफी मोहम्मद * असांका वेलिगामागे * मार्क फॉन्टेन * गाबोर टोरोक * अॅडम गॉल * अमल जेकब * मॅथ्यू एन्सवर्थ * जेरेमी पोलारौथू * धीरज गायकवाड * रॉबर्ट एन्सवर्थ * सादत सईद * अर्सलान बशारत * मुहम्मद सोबान * मुट्टे इक्रम * अहमद खान * लिओ ब्लूमफिल्ड * झोल्टान मारोसी | style="vertical-align:top;" | * अलेक्झांडर डिझिजा * ब्रेथिन पेसिच * लुका वुड्स * लेस्ली डनबार * विंटली बर्टन * मार्क पावलोविच * वुकासिन झिमोन्यिच * नेमांजा झिमोन्यिच * मतिया सारेनाच * अलिस्टर गाजिक * अलेक्सा लाझिच * राइस हार्टली * पीटर नेडेल्जकोविच * स्टीफन नेरान्झिच * स्लोबोदान तोसिच * बोगदान दुगिच * मॅथ्यू कोस्टिच * रॉबिन विटास | style="vertical-align:top;" | * सॅम हॉटन * अँथनी राझमिलिच * पेरो बोस्न्याक * ऑलिव्हर टिली * राशिद हाश्मी * सघार मन्झूर * हरिप्रसाद सतीदेवी * चार्ल्स बेविन * हेन्री बेरेसफर्ड-पिअर्स * जॉन वुयनोविच * अल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पिअर्स * मॅथ्यू जॉन्सन * साजिद खान * अॅड्रियन विडाजिक * साकिब हुसेन * नील स्मिथ * डेव्हिड लाम्बासा * अभिषेक अवस्थी * आचारी सेथुनाथन |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|SRB}} || ४ || ४ || ० || ० || ० || '''८''' || +१.६२६ || rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | '''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ४ || १ || २ || ० || १ || '''३''' || −०.३४६ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|CRO}} || ४ || ० || ३ || ० || १ || '''१''' || −१.७२२ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकबझ<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील अंतिम सामन्याचा धावफलक] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] ndv123kri429y5fkoukak447tfr4j4k 2699902 2699901 2026-08-07T08:25:07Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699902 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पूर्व युरोप चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी आणि अंतिम सामना | host = [[हंगेरी]] | champions = {{cr|HUN}} | runners-up = {{cr|SRB}} | participants = ३ | matches = ७ | most runs = {{cricon|SRB}} लुका वुड्स (३४२) | most wickets = {{cricon|SRB}} मार्क पावलोविच (७)<br>{{cricon|HUN}} सादत सईद (७) }} '''२०२५ पूर्व युरोप चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[हंगेरी]]मध्ये खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 |title=Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]], [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] आणि [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] या तीन संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेतील सर्व सात सामने सॉडलिगेट येथील जीबी ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="series" /> साखळी फेरीत प्रत्येक संघाने इतर दोन संघांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. सर्बियाने आपले चारही साखळी सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले, तर हंगेरी दुसऱ्या स्थानावर राहून अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ३१ ऑगस्ट रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात हंगेरीने १७३/४ धावा केल्या आणि सर्बियाला १३९ धावांत बाद करून ३४ धावांनी विजय मिळवत स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, Final, Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, अंतिम सामना, २०२५ पूर्व युरोप चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्बियाच्या लुका वुड्सने स्पर्धेत सर्वाधिक ३४२ धावा केल्या. सर्बियाच्या मार्क पावलोविच आणि हंगेरीच्या सादत सईद यांनी प्रत्येकी सात बळी घेत संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांचे स्थान मिळवले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/stats |title=Eastern Europe Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/squads |title=Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133105/hun-vs-crt-5th-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Croatia, 5th Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध क्रोएशिया, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133077/1st-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, 1st Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, पहिला सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२९ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] ! {{flagicon|SRB}} [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] ! {{flagicon|CRO}} [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] |- | style="vertical-align:top;" | * झहीर सफी मोहम्मद * असांका वेलिगामागे * मार्क फॉन्टेन * गाबोर टोरोक * अॅडम गॉल * अमल जेकब * मॅथ्यू एन्सवर्थ * जेरेमी पोलारौथू * धीरज गायकवाड * रॉबर्ट एन्सवर्थ * सादत सईद * अर्सलान बशारत * मुहम्मद सोबान * मुट्टे इक्रम * अहमद खान * लिओ ब्लूमफिल्ड * झोल्टान मारोसी | style="vertical-align:top;" | * अलेक्झांडर डिझिजा * ब्रेथिन पेसिच * लुका वुड्स * लेस्ली डनबार * विंटली बर्टन * मार्क पावलोविच * वुकासिन झिमोन्यिच * नेमांजा झिमोन्यिच * मतिया सारेनाच * अलिस्टर गाजिक * अलेक्सा लाझिच * राइस हार्टली * पीटर नेडेल्जकोविच * स्टीफन नेरान्झिच * स्लोबोदान तोसिच * बोगदान दुगिच * मॅथ्यू कोस्टिच * रॉबिन विटास | style="vertical-align:top;" | * सॅम हॉटन * अँथनी राझमिलिच * पेरो बोस्न्याक * ऑलिव्हर टिली * राशिद हाश्मी * सघार मन्झूर * हरिप्रसाद सतीदेवी * चार्ल्स बेविन * हेन्री बेरेसफर्ड-पिअर्स * जॉन वुयनोविच * अल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पिअर्स * मॅथ्यू जॉन्सन * साजिद खान * अॅड्रियन विडाजिक * साकिब हुसेन * नील स्मिथ * डेव्हिड लाम्बासा * अभिषेक अवस्थी * आचारी सेथुनाथन |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|SRB}} || ४ || ४ || ० || ० || ० || '''८''' || +१.६२६ || rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | '''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ४ || १ || २ || ० || १ || '''३''' || −०.३४६ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|CRO}} || ४ || ० || ३ || ० || १ || '''१''' || −१.७२२ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकबझ<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १२३ (१९.१ षटके) | runs1 = झहीर सफी मोहम्मद ४० (२१) | wickets1 = मार्क पावलोविच ३/१२ (४ षटके) | score2 = १२४/४ (१६.५ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ५४[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = सादत सईद २/१८ (४ षटके) | result = सर्बियाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499544/hungary-vs-serbia-1st-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = शुभ आनंद आणि संजय कुमार | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = सर्बियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अर्सलान बशारत, मुहम्मद सोबान, मुट्टे इक्रम, अहमद खान आणि लिओ ब्लूमफिल्ड (हंगेरी) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|HUN}} | score1 = १८०/२ (२० षटके) | runs1 = सॅम हॉटन ८८ (५४) | wickets1 = मुहम्मद सोबान १/२१ (४ षटके) | score2 = १८१/६ (२० षटके) | runs2 = झहीर सफी मोहम्मद ८५ (४२) | wickets2 = चार्ल्स बेविन २/२९ (४ षटके) | result = हंगेरीने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499545/hungary-vs-croatia-2nd-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = स्टीफन अँथनी आणि ग्योर्गी ताकाच | motm = झहीर सफी मोहम्मद (हंगेरी) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = धीरज गायकवाड (हंगेरी), तसेच अभिषेक अवस्थी, डेव्हिड लाम्बासा, साजिद खान आणि आचारी सेथुनाथन (क्रोएशिया) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SRB}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = २१९/४ (२० षटके) | runs1 = लुका वुड्स ११२ (५७) | wickets1 = साजिद खान १/३० (४ षटके) | score2 = १३५/८ (२० षटके) | runs2 = चार्ल्स बेविन ४४ (४०) | wickets2 = मार्क पावलोविच २/४ (२ षटके) | result = सर्बियाने ८४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499546/croatia-vs-serbia-3rd-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = जेम्स लॉइड आणि ग्योर्गी ताकाच | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = लुका वुड्सने ५७ चेंडूंमध्ये ११२ धावा केल्या. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १४१/९ (२० षटके) | runs1 = अर्सलान बशारत ५४ (४७) | wickets1 = पीटर नेडेल्जकोविच ५/२० (४ षटके) | score2 = ९७/३ (१३.४ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ५४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = मॅथ्यू एन्सवर्थ १/१४ (३ षटके) | result = सर्बियाने [[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीने]] ५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499547/hungary-vs-serbia-4th-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = स्टीफन अँथनी आणि जेम्स लॉइड | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = सर्बियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सर्बियाचा डाव १३.४ षटकांनंतर थांबवण्यात आला. | notes = झोल्टान मारोसी आणि अॅडम गॉल (हंगेरी) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. *पीटर नेडेल्जकोविचने २० धावांत ५ बळी घेतले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द झाला | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/133105/hun-vs-crt-5th-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = | notes = सामना नाणेफेक न होता रद्द झाला. त्यामुळे हंगेरी आणि क्रोएशिया या दोन्ही संघांना प्रत्येकी १ गुण मिळाला. }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १५५/३ (२० षटके) | runs1 = चार्ल्स बेविन ७३[[नाबाद|*]] (६३) | wickets1 = वुकासिन झिमोन्यिच २/३० (४ षटके) | score2 = १५९/२ (१८.३ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ८२ (४९) | wickets2 = ऑलिव्हर टिली १/३१ (४ षटके) | result = सर्बियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499549/croatia-vs-serbia-6th-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सर्बियाने साखळी फेरीतील चारही सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] ठरला. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील अंतिम सामन्याचा धावफलक] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] bdur7bd29wqxdcv4knho5b0pjpik20o 2699903 2699902 2026-08-07T08:27:07Z Ganesh591 62733 /* साखळी सामने */ 2699903 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ पूर्व युरोप चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी साखळी आणि अंतिम सामना | host = [[हंगेरी]] | champions = {{cr|HUN}} | runners-up = {{cr|SRB}} | participants = ३ | matches = ७ | most runs = {{cricon|SRB}} लुका वुड्स (३४२) | most wickets = {{cricon|SRB}} मार्क पावलोविच (७)<br>{{cricon|HUN}} सादत सईद (७) }} '''२०२५ पूर्व युरोप चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[हंगेरी]]मध्ये खेळवण्यात आलेली पुरुषांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 |title=Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत यजमान [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]], [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] आणि [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] या तीन संघांनी भाग घेतला. स्पर्धेतील सर्व सात सामने सॉडलिगेट येथील जीबी ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="series" /> साखळी फेरीत प्रत्येक संघाने इतर दोन संघांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. सर्बियाने आपले चारही साखळी सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले, तर हंगेरी दुसऱ्या स्थानावर राहून अंतिम सामन्यासाठी पात्र ठरला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ३१ ऑगस्ट रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात हंगेरीने १७३/४ धावा केल्या आणि सर्बियाला १३९ धावांत बाद करून ३४ धावांनी विजय मिळवत स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="final">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, Final, Eastern Europe Cup 2025 |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, अंतिम सामना, २०२५ पूर्व युरोप चषक |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्बियाच्या लुका वुड्सने स्पर्धेत सर्वाधिक ३४२ धावा केल्या. सर्बियाच्या मार्क पावलोविच आणि हंगेरीच्या सादत सईद यांनी प्रत्येकी सात बळी घेत संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांचे स्थान मिळवले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/stats |title=Eastern Europe Cup 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/squads |title=Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133105/hun-vs-crt-5th-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Croatia, 5th Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध क्रोएशिया, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://m.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133077/1st-match-eastern-europe-cup-2025 |title=Hungary v Serbia, 1st Match, Eastern Europe Cup 2025 – Squads |trans-title=हंगेरी विरुद्ध सर्बिया, पहिला सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२९ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|HUN}} [[हंगेरी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|हंगेरी]] ! {{flagicon|SRB}} [[सर्बिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|सर्बिया]] ! {{flagicon|CRO}} [[क्रोएशिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|क्रोएशिया]] |- | style="vertical-align:top;" | * झहीर सफी मोहम्मद * असांका वेलिगामागे * मार्क फॉन्टेन * गाबोर टोरोक * अॅडम गॉल * अमल जेकब * मॅथ्यू एन्सवर्थ * जेरेमी पोलारौथू * धीरज गायकवाड * रॉबर्ट एन्सवर्थ * सादत सईद * अर्सलान बशारत * मुहम्मद सोबान * मुट्टे इक्रम * अहमद खान * लिओ ब्लूमफिल्ड * झोल्टान मारोसी | style="vertical-align:top;" | * अलेक्झांडर डिझिजा * ब्रेथिन पेसिच * लुका वुड्स * लेस्ली डनबार * विंटली बर्टन * मार्क पावलोविच * वुकासिन झिमोन्यिच * नेमांजा झिमोन्यिच * मतिया सारेनाच * अलिस्टर गाजिक * अलेक्सा लाझिच * राइस हार्टली * पीटर नेडेल्जकोविच * स्टीफन नेरान्झिच * स्लोबोदान तोसिच * बोगदान दुगिच * मॅथ्यू कोस्टिच * रॉबिन विटास | style="vertical-align:top;" | * सॅम हॉटन * अँथनी राझमिलिच * पेरो बोस्न्याक * ऑलिव्हर टिली * राशिद हाश्मी * सघार मन्झूर * हरिप्रसाद सतीदेवी * चार्ल्स बेविन * हेन्री बेरेसफर्ड-पिअर्स * जॉन वुयनोविच * अल्फ्रेड बेरेसफर्ड-पिअर्स * मॅथ्यू जॉन्सन * साजिद खान * अॅड्रियन विडाजिक * साकिब हुसेन * नील स्मिथ * डेव्हिड लाम्बासा * अभिषेक अवस्थी * आचारी सेथुनाथन |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{cr|SRB}} || ४ || ४ || ० || ० || ० || '''८''' || +१.६२६ || rowspan="2" style="vertical-align:middle;" | '''[[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{cr|HUN}} || ४ || १ || २ || ० || १ || '''३''' || −०.३४६ |- | ३ || style="text-align:left;" | {{cr|CRO}} || ४ || ० || ३ || ० || १ || '''१''' || −१.७२२ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकबझ<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025/points-table |title=Eastern Europe Cup 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ पूर्व युरोप चषक – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १२३ (१९.१ षटके) | runs1 = झहीर सफी मोहम्मद ४० (२१) | wickets1 = मार्क पावलोविच ३/१२ (४ षटके) | score2 = १२४/४ (१६.५ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ५४[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = सादत सईद २/१८ (४ षटके) | result = सर्बियाने ६ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499544/hungary-vs-serbia-1st-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = शुभ आनंद आणि संजय कुमार | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = सर्बियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अर्सलान बशारत, मुहम्मद सोबान, मुट्टे इक्रम, अहमद खान आणि लिओ ब्लूमफिल्ड (हंगेरी) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|HUN}} | score1 = १८०/२ (२० षटके) | runs1 = सॅम हॉटन ८८ (५४) | wickets1 = मुहम्मद सोबान १/२१ (४ षटके) | score2 = १८१/६ (२० षटके) | runs2 = झहीर सफी मोहम्मद ८५ (४२) | wickets2 = चार्ल्स बेविन २/२९ (४ षटके) | result = हंगेरीने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499545/hungary-vs-croatia-2nd-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = स्टीफन अँथनी आणि ग्योर्गी ताकाच | motm = झहीर सफी मोहम्मद (हंगेरी) | toss = हंगेरीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = धीरज गायकवाड (हंगेरी), तसेच अभिषेक अवस्थी, डेव्हिड लाम्बासा, साजिद खान आणि आचारी सेथुनाथन (क्रोएशिया) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = ०८:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SRB}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = २१९/४ (२० षटके) | runs1 = लुका वुड्स ११२ (५७) | wickets1 = साजिद खान १/३० (४ षटके) | score2 = १३५/८ (२० षटके) | runs2 = चार्ल्स बेविन ४४ (४०) | wickets2 = मार्क पावलोविच २/४ (२ षटके) | result = सर्बियाने ८४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499546/croatia-vs-serbia-3rd-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = जेम्स लॉइड आणि ग्योर्गी ताकाच | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = लुका वुड्सने ५७ चेंडूंमध्ये ११२ धावा केल्या. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = ११:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १४१/९ (२० षटके) | runs1 = अर्सलान बशारत ५४ (४७) | wickets1 = पीटर नेडेल्जकोविच ५/२० (४ षटके) | score2 = ९७/३ (१३.४ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ५४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = मॅथ्यू एन्सवर्थ १/१४ (३ षटके) | result = सर्बियाने [[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीने]] ५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499547/hungary-vs-serbia-4th-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | umpires = स्टीफन अँथनी आणि जेम्स लॉइड | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = सर्बियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सर्बियाचा डाव १३.४ षटकांनंतर थांबवण्यात आला. | notes = झोल्टान मारोसी आणि अॅडम गॉल (हंगेरी) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. *पीटर नेडेल्जकोविचने २० धावांत ५ बळी घेतले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १५:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|CRO}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना रद्द झाला | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/133105/hun-vs-crt-5th-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = | notes = सामना नाणेफेक न होता रद्द झाला. त्यामुळे हंगेरी आणि क्रोएशिया या दोन्ही संघांना प्रत्येकी १ गुण मिळाला. }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|CRO}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १५५/३ (२० षटके) | runs1 = चार्ल्स बेविन ७३[[नाबाद|*]] (६३) | wickets1 = वुकासिन झिमोन्यिच २/३० (४ षटके) | score2 = १५९/२ (१८.३ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ८२ (४९) | wickets2 = ऑलिव्हर टिली १/३१ (४ षटके) | result = सर्बियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1499540/scorecard/1499549/croatia-vs-serbia-6th-match-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | motm = लुका वुड्स (सर्बिया) | toss = क्रोएशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सर्बियाने साखळी फेरीतील चारही सामने जिंकून गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवले आणि [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] ठरला. }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १३:४५ | daynight = | team1 = {{cr-rt|HUN}} | team2 = {{cr|SRB}} | score1 = १७३/४ (२० षटके) | runs1 = झहीर सफी मोहम्मद ५६ (२४)<br>मार्क फॉन्टेन ४९[[नाबाद|*]] (३६) | wickets1 = मार्क पावलोविच २/२० (४ षटके) | score2 = १३९ (१९.१ षटके) | runs2 = लुका वुड्स ४० (२०) | wickets2 = सादत सईद ३/३२ (३.१ षटके) | result = हंगेरीने ३४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 धावफलक] | venue = जीबी ओव्हल, सॉडलिगेट, [[हंगेरी]] | motm = झहीर सफी मोहम्मद (हंगेरी) | toss = सर्बियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हंगेरीने हा सामना जिंकून २०२५ पूर्व युरोप चषकाचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10790/eastern-europe-cup-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espn.com/cricket/series/24134/scorecard/1499550/hungary-vs-serbia-final-eastern-europe-cup-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील अंतिम सामन्याचा धावफलक] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] nc3dyalzopliajyew0zutgs45yea43u 0 382437 2699904 2026-08-07T08:33:52Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला नॉर्डिक चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[डेन्मार्क]] | champions = {{crw|GER}} | runner... 2699904 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला नॉर्डिक चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[डेन्मार्क]] | champions = {{crw|GER}} | runners-up = {{crw|SWE}} | participants = ५ | matches = १० | most runs = कांचन राणा (१२९) | most wickets = मिराब रझवान (९) }} '''२०२५ महिला नॉर्डिक चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[डेन्मार्क]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="schedule">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ |title=Denmark Cricket to host Women's Nordic Cup tournament in August 2025 |trans-title=डेन्मार्क ऑगस्ट २०२५ मध्ये महिला नॉर्डिक चषकाचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही महिला नॉर्डिक चषकाची चौथी आवृत्ती होती. स्पर्धेत यजमान [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|डेन्मार्क]], [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जर्मनी]], [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|स्वीडन]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड]] या पाच संघांनी भाग घेतला.<ref name="schedule" /> जर्मनीने या स्पर्धेत प्रथमच सहभाग घेतला.<ref name="schedule" /> स्पर्धेतील सामने इशॉय क्रिकेट क्लब आणि अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर चार संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला आणि एकूण दहा सामने झाले.<ref name="schedule" /> जर्मनीने आपले चारही सामने जिंकून आठ गुणांसह स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने तीन सामने जिंकून सहा गुणांसह दुसरे स्थान मिळवले.<ref name="champions">{{cite web |url=https://femalecricket.com/nordic-cup-2025/73095-germany-crowned-champions-of-the-nordic-womens-t20-cup-2025.html |title=Germany Crowned Champions of the Nordic Women’s T20 Cup 2025 |trans-title=जर्मनीने २०२५ महिला नॉर्डिक टी२० चषकाचे विजेतेपद पटकावले |work=Female Cricket |date=४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> डेन्मार्क दोन विजयांसह तिसऱ्या, नॉर्वे एका विजयासह चौथ्या आणि फिनलंड पाचव्या स्थानावर राहिला.<ref name="champions" /> स्वीडनची कांचन राणा हिने चार सामन्यांत १२९ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. नॉर्वेची मिराब रझवान हिने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/stats |title=Women's Nordic Cup 2025 Stats |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – आकडेवारी |work=Sports Tak |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073 Sports Tak वरील स्पर्धेचे पान] * [https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ Czarsportz Global वरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] pe3tkiuob6twayoiy4gj2vjzhg1iwkl 2699905 2699904 2026-08-07T08:35:48Z Ganesh591 62733 2699905 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला नॉर्डिक चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|डेन्मार्क}} | champions = {{crw|GER}} | count = १ | runners-up = {{crw|SWE}} | participants = ५ | matches = १० | most runs = {{cricon|SWE}} कांचन राणा (१२९) | most wickets = {{cricon|NOR}} मिराब रझवान (९) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला नॉर्डिक चषक }} '''२०२५ महिला नॉर्डिक चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[डेन्मार्क]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="schedule">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ |title=Denmark Cricket to host Women's Nordic Cup tournament in August 2025 |trans-title=डेन्मार्क ऑगस्ट २०२५ मध्ये महिला नॉर्डिक चषकाचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही महिला नॉर्डिक चषकाची चौथी आवृत्ती होती. स्पर्धेत यजमान [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|डेन्मार्क]], [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जर्मनी]], [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|स्वीडन]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड]] या पाच संघांनी भाग घेतला.<ref name="schedule" /> जर्मनीने या स्पर्धेत प्रथमच सहभाग घेतला.<ref name="schedule" /> स्पर्धेतील सामने इशॉय क्रिकेट क्लब आणि अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर चार संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला आणि एकूण दहा सामने झाले.<ref name="schedule" /> जर्मनीने आपले चारही सामने जिंकून आठ गुणांसह स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने तीन सामने जिंकून सहा गुणांसह दुसरे स्थान मिळवले.<ref name="champions">{{cite web |url=https://femalecricket.com/nordic-cup-2025/73095-germany-crowned-champions-of-the-nordic-womens-t20-cup-2025.html |title=Germany Crowned Champions of the Nordic Women’s T20 Cup 2025 |trans-title=जर्मनीने २०२५ महिला नॉर्डिक टी२० चषकाचे विजेतेपद पटकावले |work=Female Cricket |date=४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> डेन्मार्क दोन विजयांसह तिसऱ्या, नॉर्वे एका विजयासह चौथ्या आणि फिनलंड पाचव्या स्थानावर राहिला.<ref name="champions" /> स्वीडनची कांचन राणा हिने चार सामन्यांत १२९ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. नॉर्वेची मिराब रझवान हिने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/stats |title=Women's Nordic Cup 2025 Stats |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – आकडेवारी |work=Sports Tak |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073 Sports Tak वरील स्पर्धेचे पान] * [https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ Czarsportz Global वरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] fjlq0k52vuwgxipos1a2zf1xu624d2y 2699907 2699905 2026-08-07T08:40:19Z Ganesh591 62733 2699907 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला नॉर्डिक चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|डेन्मार्क}} | champions = {{crw|GER}} | count = १ | runners-up = {{crw|SWE}} | participants = ५ | matches = १० | most runs = {{cricon|SWE}} कांचन राणा (१२९) | most wickets = {{cricon|NOR}} मिराब रझवान (९) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला नॉर्डिक चषक }} '''२०२५ महिला नॉर्डिक चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[डेन्मार्क]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="schedule">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ |title=Denmark Cricket to host Women's Nordic Cup tournament in August 2025 |trans-title=डेन्मार्क ऑगस्ट २०२५ मध्ये महिला नॉर्डिक चषकाचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही महिला नॉर्डिक चषकाची चौथी आवृत्ती होती. स्पर्धेत यजमान [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|डेन्मार्क]], [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जर्मनी]], [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|स्वीडन]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड]] या पाच संघांनी भाग घेतला.<ref name="schedule" /> जर्मनीने या स्पर्धेत प्रथमच सहभाग घेतला.<ref name="schedule" /> स्पर्धेतील सामने इशॉय क्रिकेट क्लब आणि अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर चार संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला आणि एकूण दहा सामने झाले.<ref name="schedule" /> जर्मनीने आपले चारही सामने जिंकून आठ गुणांसह स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने तीन सामने जिंकून सहा गुणांसह दुसरे स्थान मिळवले.<ref name="champions">{{cite web |url=https://femalecricket.com/nordic-cup-2025/73095-germany-crowned-champions-of-the-nordic-womens-t20-cup-2025.html |title=Germany Crowned Champions of the Nordic Women’s T20 Cup 2025 |trans-title=जर्मनीने २०२५ महिला नॉर्डिक टी२० चषकाचे विजेतेपद पटकावले |work=Female Cricket |date=४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> डेन्मार्क दोन विजयांसह तिसऱ्या, नॉर्वे एका विजयासह चौथ्या आणि फिनलंड पाचव्या स्थानावर राहिला.<ref name="champions" /> स्वीडनची कांचन राणा हिने चार सामन्यांत १२९ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. नॉर्वेची मिराब रझवान हिने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/stats |title=Women's Nordic Cup 2025 Stats |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – आकडेवारी |work=Sports Tak |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या उपलब्ध संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricket.com/series/women-s-nordic-cup-2025-10073/squads |title=Women's Nordic Cup 2025 – Teams and Squads |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – संघ आणि खेळाडू |work=Cricket.com |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{crw|GER}} ! {{crw|SWE}} ! {{crw|DEN}} ! {{crw|NOR}} ! {{crw|FIN}} |- | style="vertical-align:top;" | * अस्मिता कोहली (कर्णधार) * जेनेट रोनाल्ड्स * निकोल किंग्सले * श्राव्या कोलचरम * विल्हेल्मिना हॉर्नेरो-गार्सिया * ऐशानी किशोर * अमेया कानुकुंटला * क्रिस्टिना गफ * कार्तिका विजयराघवन (यष्टीरक्षक) * वेरेना स्टोले (यष्टीरक्षक) * अँटोनिया मेयेनबोर्ग * अश्विनी बालाजी * आयरिस एडवर्ड्स * रमीशा शाहिद | style="vertical-align:top;" | * कांचन राणा (कर्णधार) * आफिया अहमद * एकातेरिना बोगदानोव्हा * काश्वी कंवर * रश्मी सोमशेखर * सान्वी मिरानी * अन्या वैद्य * देवा चामटो * फातिमा झहरा * माल्युन युसुफ * एल्सा थेलँडर (यष्टीरक्षक) * मेघना अलुगुनूला (यष्टीरक्षक) * गया जयवीरा * हरीर चामटो * इमाली जयसूरिया * माटिल्डा हेअरकॉक * पर्ल बिलिमोरिया * झारा मोहम्मद | style="vertical-align:top;" | * कॅथरीन ब्रॉक-नील्सन (कर्णधार) * अॅन ओस्टरगार्ड * कियाया पंड्या * फरहत अफरोज * लीने ओस्टरगार्ड * नीता डालगार्ड * टीने एरिक्सन * कॅमिला ओस्टरगार्ड (यष्टीरक्षक) * लीने लाइस्नर (यष्टीरक्षक) * मारिया कार्ल्सन (यष्टीरक्षक) * अॅन सोफी स्लेब्सागर * कॅमिला मॅडसेन * दिव्या गोलेच्छा * लुईसे होल्मगार्ड * सोफी ओस्टरगार्ड | style="vertical-align:top;" | * मिराब रझवान (कर्णधार) * अर्चना विश्वकर्मा * आयेशा हसन * लिझी स्टॅन्फरगिन * विद्या वियाला * मिराब सज्जाद * पूर्वी कुमारी * रम्या इम्माडी * अनुष्का गोरड (यष्टीरक्षक) * बिजेयता कुमारी (यष्टीरक्षक) * अलीना अस्लम * लोपामुद्रा साहू * परिधी अग्रवाल * प्राची कुमारी | style="vertical-align:top;" | * ट्रैजिला मुलेपती (कर्णधार) * दिविजा उन्हाळे * लिया मार्टिन * मिन्ना स्टोल्ट * अभिनया षण्मुगनाथन * माल्युन हसन * रिया खुल्लर * टीना लेस्किनेन * हाययेन न्गुयेन (यष्टीरक्षक) * स्टेला शेरिडन (यष्टीरक्षक) * आंचल खुल्लर * ची-हान ले * हंसिका दसनायके * मारी कोजो * मीरा सास्तामोइनेन * प्रगती भंडारी |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073 Sports Tak वरील स्पर्धेचे पान] * [https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ Czarsportz Global वरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] cmgzwuwf2wvxvp0fxiblkpvcei0zvhq 2699908 2699907 2026-08-07T08:43:31Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699908 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला नॉर्डिक चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|डेन्मार्क}} | champions = {{crw|GER}} | count = १ | runners-up = {{crw|SWE}} | participants = ५ | matches = १० | most runs = {{cricon|SWE}} कांचन राणा (१२९) | most wickets = {{cricon|NOR}} मिराब रझवान (९) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला नॉर्डिक चषक }} '''२०२५ महिला नॉर्डिक चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[डेन्मार्क]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="schedule">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ |title=Denmark Cricket to host Women's Nordic Cup tournament in August 2025 |trans-title=डेन्मार्क ऑगस्ट २०२५ मध्ये महिला नॉर्डिक चषकाचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही महिला नॉर्डिक चषकाची चौथी आवृत्ती होती. स्पर्धेत यजमान [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|डेन्मार्क]], [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जर्मनी]], [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|स्वीडन]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड]] या पाच संघांनी भाग घेतला.<ref name="schedule" /> जर्मनीने या स्पर्धेत प्रथमच सहभाग घेतला.<ref name="schedule" /> स्पर्धेतील सामने इशॉय क्रिकेट क्लब आणि अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर चार संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला आणि एकूण दहा सामने झाले.<ref name="schedule" /> जर्मनीने आपले चारही सामने जिंकून आठ गुणांसह स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने तीन सामने जिंकून सहा गुणांसह दुसरे स्थान मिळवले.<ref name="champions">{{cite web |url=https://femalecricket.com/nordic-cup-2025/73095-germany-crowned-champions-of-the-nordic-womens-t20-cup-2025.html |title=Germany Crowned Champions of the Nordic Women’s T20 Cup 2025 |trans-title=जर्मनीने २०२५ महिला नॉर्डिक टी२० चषकाचे विजेतेपद पटकावले |work=Female Cricket |date=४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> डेन्मार्क दोन विजयांसह तिसऱ्या, नॉर्वे एका विजयासह चौथ्या आणि फिनलंड पाचव्या स्थानावर राहिला.<ref name="champions" /> स्वीडनची कांचन राणा हिने चार सामन्यांत १२९ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. नॉर्वेची मिराब रझवान हिने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/stats |title=Women's Nordic Cup 2025 Stats |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – आकडेवारी |work=Sports Tak |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या उपलब्ध संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricket.com/series/women-s-nordic-cup-2025-10073/squads |title=Women's Nordic Cup 2025 – Teams and Squads |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – संघ आणि खेळाडू |work=Cricket.com |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{crw|GER}} ! {{crw|SWE}} ! {{crw|DEN}} ! {{crw|NOR}} ! {{crw|FIN}} |- | style="vertical-align:top;" | * अस्मिता कोहली (कर्णधार) * जेनेट रोनाल्ड्स * निकोल किंग्सले * श्राव्या कोलचरम * विल्हेल्मिना हॉर्नेरो-गार्सिया * ऐशानी किशोर * अमेया कानुकुंटला * क्रिस्टिना गफ * कार्तिका विजयराघवन (यष्टीरक्षक) * वेरेना स्टोले (यष्टीरक्षक) * अँटोनिया मेयेनबोर्ग * अश्विनी बालाजी * आयरिस एडवर्ड्स * रमीशा शाहिद | style="vertical-align:top;" | * कांचन राणा (कर्णधार) * आफिया अहमद * एकातेरिना बोगदानोव्हा * काश्वी कंवर * रश्मी सोमशेखर * सान्वी मिरानी * अन्या वैद्य * देवा चामटो * फातिमा झहरा * माल्युन युसुफ * एल्सा थेलँडर (यष्टीरक्षक) * मेघना अलुगुनूला (यष्टीरक्षक) * गया जयवीरा * हरीर चामटो * इमाली जयसूरिया * माटिल्डा हेअरकॉक * पर्ल बिलिमोरिया * झारा मोहम्मद | style="vertical-align:top;" | * कॅथरीन ब्रॉक-नील्सन (कर्णधार) * अॅन ओस्टरगार्ड * कियाया पंड्या * फरहत अफरोज * लीने ओस्टरगार्ड * नीता डालगार्ड * टीने एरिक्सन * कॅमिला ओस्टरगार्ड (यष्टीरक्षक) * लीने लाइस्नर (यष्टीरक्षक) * मारिया कार्ल्सन (यष्टीरक्षक) * अॅन सोफी स्लेब्सागर * कॅमिला मॅडसेन * दिव्या गोलेच्छा * लुईसे होल्मगार्ड * सोफी ओस्टरगार्ड | style="vertical-align:top;" | * मिराब रझवान (कर्णधार) * अर्चना विश्वकर्मा * आयेशा हसन * लिझी स्टॅन्फरगिन * विद्या वियाला * मिराब सज्जाद * पूर्वी कुमारी * रम्या इम्माडी * अनुष्का गोरड (यष्टीरक्षक) * बिजेयता कुमारी (यष्टीरक्षक) * अलीना अस्लम * लोपामुद्रा साहू * परिधी अग्रवाल * प्राची कुमारी | style="vertical-align:top;" | * ट्रैजिला मुलेपती (कर्णधार) * दिविजा उन्हाळे * लिया मार्टिन * मिन्ना स्टोल्ट * अभिनया षण्मुगनाथन * माल्युन हसन * रिया खुल्लर * टीना लेस्किनेन * हाययेन न्गुयेन (यष्टीरक्षक) * स्टेला शेरिडन (यष्टीरक्षक) * आंचल खुल्लर * ची-हान ले * हंसिका दसनायके * मारी कोजो * मीरा सास्तामोइनेन * प्रगती भंडारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|GER}} || ४ || ४ || ० || ० || ० || '''८''' || +३.४५३ || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{crw|SWE}} || ४ || ३ || १ || ० || ० || '''६''' || +१.२५० || '''उपविजेता''' |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|DEN}} || ४ || २ || २ || ० || ० || '''४''' || −०.१८० || |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|NOR}} || ४ || १ || ३ || ० || ० || '''२''' || −२.५१४ || |- | ५ || style="text-align:left;" | {{crw|FIN}} || ४ || ० || ४ || ० || ० || '''०''' || −२.१६१ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: स्पोर्ट्स तक<ref>{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/points-table |title=Women's Nordic Cup 2025 Points Table |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – गुणतालिका |work=स्पोर्ट्स तक |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073 Sports Tak वरील स्पर्धेचे पान] * [https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ Czarsportz Global वरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] j00unhw3633z5muap1avfj1rxjby0pt 2699910 2699908 2026-08-07T09:23:09Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699910 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला नॉर्डिक चषक | fromdate = २९ | todate = ३१ ऑगस्ट २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = एकेरी [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|डेन्मार्क}} | champions = {{crw|GER}} | count = १ | runners-up = {{crw|SWE}} | participants = ५ | matches = १० | most runs = {{cricon|SWE}} कांचन राणा (१२९) | most wickets = {{cricon|NOR}} मिराब रझवान (९) | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला नॉर्डिक चषक }} '''२०२५ महिला नॉर्डिक चषक''' ही २९ ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान [[डेन्मार्क]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="schedule">{{cite web |url=https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ |title=Denmark Cricket to host Women's Nordic Cup tournament in August 2025 |trans-title=डेन्मार्क ऑगस्ट २०२५ मध्ये महिला नॉर्डिक चषकाचे आयोजन करणार |work=Czarsportz Global |date=२८ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही महिला नॉर्डिक चषकाची चौथी आवृत्ती होती. स्पर्धेत यजमान [[डेन्मार्क राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|डेन्मार्क]], [[जर्मनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जर्मनी]], [[स्वीडन राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|स्वीडन]], [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नॉर्वे]] आणि [[फिनलंड राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिनलंड]] या पाच संघांनी भाग घेतला.<ref name="schedule" /> जर्मनीने या स्पर्धेत प्रथमच सहभाग घेतला.<ref name="schedule" /> स्पर्धेतील सामने इशॉय क्रिकेट क्लब आणि अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब या दोन मैदानांवर खेळवण्यात आले. प्रत्येक संघाने इतर चार संघांविरुद्ध प्रत्येकी एक सामना खेळला आणि एकूण दहा सामने झाले.<ref name="schedule" /> जर्मनीने आपले चारही सामने जिंकून आठ गुणांसह स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. स्वीडनने तीन सामने जिंकून सहा गुणांसह दुसरे स्थान मिळवले.<ref name="champions">{{cite web |url=https://femalecricket.com/nordic-cup-2025/73095-germany-crowned-champions-of-the-nordic-womens-t20-cup-2025.html |title=Germany Crowned Champions of the Nordic Women’s T20 Cup 2025 |trans-title=जर्मनीने २०२५ महिला नॉर्डिक टी२० चषकाचे विजेतेपद पटकावले |work=Female Cricket |date=४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> डेन्मार्क दोन विजयांसह तिसऱ्या, नॉर्वे एका विजयासह चौथ्या आणि फिनलंड पाचव्या स्थानावर राहिला.<ref name="champions" /> स्वीडनची कांचन राणा हिने चार सामन्यांत १२९ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. नॉर्वेची मिराब रझवान हिने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/stats |title=Women's Nordic Cup 2025 Stats |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – आकडेवारी |work=Sports Tak |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेच्या उपलब्ध संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricket.com/series/women-s-nordic-cup-2025-10073/squads |title=Women's Nordic Cup 2025 – Teams and Squads |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – संघ आणि खेळाडू |work=Cricket.com |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{crw|GER}} ! {{crw|SWE}} ! {{crw|DEN}} ! {{crw|NOR}} ! {{crw|FIN}} |- | style="vertical-align:top;" | * अस्मिता कोहली (कर्णधार) * जेनेट रोनाल्ड्स * निकोल किंग्सले * श्राव्या कोलचरम * विल्हेल्मिना हॉर्नेरो-गार्सिया * ऐशानी किशोर * अमेया कानुकुंटला * क्रिस्टिना गफ * कार्तिका विजयराघवन (यष्टीरक्षक) * वेरेना स्टोले (यष्टीरक्षक) * अँटोनिया मेयेनबोर्ग * अश्विनी बालाजी * आयरिस एडवर्ड्स * रमीशा शाहिद | style="vertical-align:top;" | * कांचन राणा (कर्णधार) * आफिया अहमद * एकातेरिना बोगदानोव्हा * काश्वी कंवर * रश्मी सोमशेखर * सान्वी मिरानी * अन्या वैद्य * देवा चामटो * फातिमा झहरा * माल्युन युसुफ * एल्सा थेलँडर (यष्टीरक्षक) * मेघना अलुगुनूला (यष्टीरक्षक) * गया जयवीरा * हरीर चामटो * इमाली जयसूरिया * माटिल्डा हेअरकॉक * पर्ल बिलिमोरिया * झारा मोहम्मद | style="vertical-align:top;" | * कॅथरीन ब्रॉक-नील्सन (कर्णधार) * अॅन ओस्टरगार्ड * कियाया पंड्या * फरहत अफरोज * लीने ओस्टरगार्ड * नीता डालगार्ड * टीने एरिक्सन * कॅमिला ओस्टरगार्ड (यष्टीरक्षक) * लीने लाइस्नर (यष्टीरक्षक) * मारिया कार्ल्सन (यष्टीरक्षक) * अॅन सोफी स्लेब्सागर * कॅमिला मॅडसेन * दिव्या गोलेच्छा * लुईसे होल्मगार्ड * सोफी ओस्टरगार्ड | style="vertical-align:top;" | * मिराब रझवान (कर्णधार) * अर्चना विश्वकर्मा * आयेशा हसन * लिझी स्टॅन्फरगिन * विद्या वियाला * मिराब सज्जाद * पूर्वी कुमारी * रम्या इम्माडी * अनुष्का गोरड (यष्टीरक्षक) * बिजेयता कुमारी (यष्टीरक्षक) * अलीना अस्लम * लोपामुद्रा साहू * परिधी अग्रवाल * प्राची कुमारी | style="vertical-align:top;" | * ट्रैजिला मुलेपती (कर्णधार) * दिविजा उन्हाळे * लिया मार्टिन * मिन्ना स्टोल्ट * अभिनया षण्मुगनाथन * माल्युन हसन * रिया खुल्लर * टीना लेस्किनेन * हाययेन न्गुयेन (यष्टीरक्षक) * स्टेला शेरिडन (यष्टीरक्षक) * आंचल खुल्लर * ची-हान ले * हंसिका दसनायके * मारी कोजो * मीरा सास्तामोइनेन * प्रगती भंडारी |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|GER}} || ४ || ४ || ० || ० || ० || '''८''' || +३.४५३ || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{crw|SWE}} || ४ || ३ || १ || ० || ० || '''६''' || +१.२५० || '''उपविजेता''' |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|DEN}} || ४ || २ || २ || ० || ० || '''४''' || −०.१८० || |- | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|NOR}} || ४ || १ || ३ || ० || ० || '''२''' || −२.५१४ || |- | ५ || style="text-align:left;" | {{crw|FIN}} || ४ || ० || ४ || ० || ० || '''०''' || −२.१६१ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: स्पोर्ट्स तक<ref>{{cite web |url=https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073/points-table |title=Women's Nordic Cup 2025 Points Table |trans-title=२०२५ महिला नॉर्डिक चषक – गुणतालिका |work=स्पोर्ट्स तक |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२५ | time = १७:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|FIN}} | team2 = {{crw|GER}} | score1 = १०२/३ (२० षटके) | runs1 = दिविजा उन्हाळे ३९ (७०) | wickets1 = अस्मिता कोहली २/१६ (४ षटके) | score2 = १०३/२ (१२.२ षटके) | runs2 = विल्हेल्मिना हॉर्नेरो-गार्सिया ५२[[नाबाद|*]] (३४) | wickets2 = दिविजा उन्हाळे १/१२ (३ षटके) | result = जर्मनीने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499021/finland-women-vs-germany-women-1st-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = इशॉय क्रिकेट क्लब, वेजलेडालेन | umpires = बिलाल मुनीर आणि आशिष सैनी | motm = विल्हेल्मिना हॉर्नेरो-गार्सिया (जर्मनी) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मारी कोजो आणि अभिनया षण्मुगनाथन (फिनलंड) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२५ | time = १७:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|NOR}} | score1 = १७५/४ (२० षटके) | runs1 = कांचन राणा ७८ (६०) | wickets1 = मिराब रझवान २/३१ (४ षटके) | score2 = ८१/९ (२० षटके) | runs2 = आयेशा हसन १२ (१८) | wickets2 = इमाली जयसूरिया २/१० (४ षटके) | result = स्वीडनने ९४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499022/norway-women-vs-sweden-women-2nd-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, [[कोपनहेगन]] | umpires = स्टॅलिन नटेसन आणि झेब पिरझादा | motm = कांचन राणा (स्वीडन) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मिराब सज्जाद (नॉर्वे), तसेच देवा चामटो आणि पर्ल बिलिमोरिया (स्वीडन) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|FIN}} | team2 = {{crw|NOR}} | score1 = ६६ (१४.५ षटके) | runs1 = स्टेला शेरिडन २४ (२५) | wickets1 = मिराब रझवान ६/७ (२.५ षटके) | score2 = ६७/९ (१८.४ षटके) | runs2 = बिजेयता कुमारी १२ (१९) | wickets2 = ट्रैजिला मुलेपती २/४ (३ षटके) | result = नॉर्वेने १ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499023/finland-women-vs-norway-women-3rd-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = इशॉय क्रिकेट क्लब, वेजलेडालेन | umpires = आशिष सैनी आणि झेब पिरझादा | motm = मिराब रझवान (नॉर्वे) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अर्चना विश्वकर्माने (नॉर्वे) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>मिराब रझवानने २.५ षटकांत ७ धावा देत ६ बळी घेतले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|DEN}} | score1 = ९४/९ (२० षटके) | runs1 = रश्मी सोमशेखर २९ (४१) | wickets1 = दिव्या गोलेच्छा ३/११ (४ षटके) | score2 = ८७/९ (२० षटके) | runs2 = लीने लाइस्नर २० (२१) | wickets2 = अन्या वैद्य २/६ (४ षटके) | result = स्वीडनने ७ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499024/denmark-women-vs-sweden-women-4th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, [[कोपनहेगन]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि मुनीब हक | motm = अन्या वैद्य (स्वीडन) | toss = डेन्मार्कने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = काश्वी कंवरने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १६:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|FIN}} | team2 = {{crw|DEN}} | score1 = ९५/४ (२० षटके) | runs1 = दिविजा उन्हाळे ३९ (५०) | wickets1 = सोफी ओस्टरगार्ड २/११ (२ षटके) | score2 = ९९/३ (१४.४ षटके) | runs2 = मारिया कार्ल्सन २९ (३६) | wickets2 = आंचल खुल्लर १/९ (२ षटके) | result = डेन्मार्कने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499025/denmark-women-vs-finland-women-5th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, [[कोपनहेगन]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि मुनीब हक | motm = दिविजा उन्हाळे (फिनलंड) | toss = फिनलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १६:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|NOR}} | score1 = १६१/३ (२० षटके) | runs1 = ऐशानी किशोर ४५[[नाबाद|*]] (४७) | wickets1 = विद्या वियाला १/१९ (३ षटके) | score2 = ८३ (१८.१ षटके) | runs2 = आयेशा हसन २२ (३४) | wickets2 = जेनेट रोनाल्ड्स ५/७ (३.१ षटके) | result = जर्मनीने ७८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499026/germany-women-vs-norway-women-6th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = इशॉय क्रिकेट क्लब, वेजलेडालेन | umpires = आशिष सैनी आणि झेब पिरझादा | motm = जेनेट रोनाल्ड्स (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = लिझी स्टॅन्फरगिनने (नॉर्वे) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>जेनेट रोनाल्ड्सने ३.१ षटकांत ७ धावा देत ५ बळी घेतले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NOR}} | team2 = {{crw|DEN}} | score1 = ८०/८ (२० षटके) | runs1 = अनुष्का गोरड २० (४३) | wickets1 = निता डालगार्ड ३/१४ (४ षटके) | score2 = ८२/३ (१४.५ षटके) | runs2 = टीने एरिक्सन २६[[नाबाद|*]] (३५) | wickets2 = प्राची कुमारी १/९ (२ षटके) | result = डेन्मार्कने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499027/denmark-women-vs-norway-women-7th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, [[कोपनहेगन]] | umpires = आशिष सैनी आणि बिलाल मुनीर | motm = निता डालगार्ड (डेन्मार्क) | toss = नॉर्वेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|SWE}} | score1 = १६४/४ (२० षटके) | runs1 = विल्हेल्मिना हॉर्नेरो-गार्सिया ५०[[नाबाद|*]] (४९) | wickets1 = कांचन राणा १/१४ (४ षटके) | score2 = ९० (१८.१ षटके) | runs2 = अन्या वैद्य ३२ (३४) | wickets2 = आयरिस एडवर्ड्स ३/१९ (४ षटके) | result = जर्मनीने ७४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499028/germany-women-vs-sweden-women-8th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = इशॉय क्रिकेट क्लब, वेजलेडालेन | umpires = मुनीब हक आणि झेब पिरझादा | motm = जेनेट रोनाल्ड्स (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SWE}} | team2 = {{crw|FIN}} | score1 = १६१/५ (२० षटके) | runs1 = एल्सा थेलँडर ४५ (४६) | wickets1 = प्रगती भंडारी १/१९ (४ षटके) | score2 = ८८/७ (२० षटके) | runs2 = ट्रैजिला मुलेपती ३१ (५१) | wickets2 = माल्युन युसुफ ३/४ (२ षटके) | result = स्वीडनने ७३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499030/finland-women-vs-sweden-women-9th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = अल्बर्टस्लुंड क्रिकेट क्लब, [[कोपनहेगन]] | umpires = बिलाल मुनीर आणि झेब पिरझादा | motm = | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = माटिल्डा फ्रेडने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १४:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|GER}} | team2 = {{crw|DEN}} | score1 = १३१/७ (२० षटके) | runs1 = रमीशा शाहिद ३६[[नाबाद|नाबाद]] (२८) | wickets1 = सोफी ओस्टरगार्ड २/२६ (४ षटके) | score2 = ६७ (१८.१ षटके) | runs2 = मारिया कार्ल्सन १५[[नाबाद|नाबाद]] (३३) | wickets2 = आयरिस एडवर्ड्स ३/१० (४ षटके) | result = जर्मनीने ६४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/20737/scorecard/1499029/denmark-women-vs-germany-women-10th-match-nordic-women-t20-cup-2025 धावफलक] | venue = इशॉय क्रिकेट क्लब, वेजलेडालेन | umpires = मुनीब हक आणि आशिष सैनी | motm = रमीशा शाहिद (जर्मनी) | toss = जर्मनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = जर्मनीने आपले चारही सामने जिंकून २०२५ महिला नॉर्डिक चषकाचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://thesportstak.com/cricket/series/womens-nordic-cup-2025-t20-10073 Sports Tak वरील स्पर्धेचे पान] * [https://czarsportzauto.com/womens-nordic-cup-2025/ Czarsportz Global वरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 4ypk7shhgyk8mfdjz0jia0lenv6llg1 0 382438 2699911 2026-08-07T09:27:49Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Guernsey.svg | team1_name = गर्न्सी | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड |... 2699911 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Guernsey.svg | team1_name = गर्न्सी | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = ३० | to_date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = ऑलिव्हर नाइटिंगेल | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = मॅथ्यू स्टोक्स (९७) | team2_twenty20s_most_runs = दियोन जॉन्सन (४०) | team1_twenty20s_most_wickets = ल्यूक थॉमस बिचार्ड (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अली नय्यर, हर्षा देशान आणि दियोन जॉन्सन (प्रत्येकी २) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गर्न्सीचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23892/switzerland-in-guernsey-2025 |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ३० ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने कास्टेल, [[गर्न्सी]] येथील किंग जॉर्ज व्ही स्पोर्ट्स ग्राउंडवर झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025/matches |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Schedule and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – वेळापत्रक आणि निकाल |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात गर्न्सीने २० षटकांत १५४/४ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात स्वित्झर्लंडने दोन षटकांत १६/१ धावा केल्यानंतर पावसामुळे सामना पुढे होऊ शकला नाही आणि तो अनिर्णित राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498690/guernsey-vs-switzerland-1st-t20i-switzerland-in-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 1st T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> दुसऱ्या सामन्यात स्वित्झर्लंडने १३ षटकांत ८३/३ धावा केल्यानंतर पुन्हा पावसामुळे सामना अनिर्णित राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133715/ggy-vs-sui-2nd-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 2nd T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> गर्न्सीने तिसरा आणि अंतिम सामना सात गडी राखून जिंकला आणि तीन सामन्यांची मालिका १–० अशी जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498692/guernsey-vs-switzerland-3rd-t20i-23892 |title=Guernsey v Switzerland, 3rd T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> गर्न्सीच्या मॅथ्यू स्टोक्सने मालिकेत सर्वाधिक ९७ धावा केल्या, तर स्वित्झर्लंडकडून दियोन जॉन्सनने सर्वाधिक ४० धावा केल्या. गर्न्सीच्या ल्यूक थॉमस बिचार्डने मालिकेत सर्वाधिक तीन बळी घेतले. स्वित्झर्लंडकडून अली नय्यर, हर्षा देशान आणि दियोन जॉन्सन यांनी प्रत्येकी दोन बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23892/switzerland-in-guernsey-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:गर्न्सीमधील क्रिकेट]] rrlna9ls2c5pu5wtoh5ybtp3fyc0ytx 2699912 2699911 2026-08-07T09:30:20Z Ganesh591 62733 2699912 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Guernsey.svg | team1_name = गर्न्सी | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = ३० | to_date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = ऑलिव्हर नाइटिंगेल | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = मॅथ्यू स्टोक्स (९७) | team2_twenty20s_most_runs = दियोन जॉन्सन (४०) | team1_twenty20s_most_wickets = ल्यूक थॉमस बिचार्ड (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अली नय्यर, हर्षा देशान आणि दियोन जॉन्सन (प्रत्येकी २) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गर्न्सीचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23892/switzerland-in-guernsey-2025 |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ३० ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने कास्टेल, [[गर्न्सी]] येथील किंग जॉर्ज व्ही स्पोर्ट्स ग्राउंडवर झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025/matches |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Schedule and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – वेळापत्रक आणि निकाल |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात गर्न्सीने २० षटकांत १५४/४ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात स्वित्झर्लंडने दोन षटकांत १६/१ धावा केल्यानंतर पावसामुळे सामना पुढे होऊ शकला नाही आणि तो अनिर्णित राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498690/guernsey-vs-switzerland-1st-t20i-switzerland-in-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 1st T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> दुसऱ्या सामन्यात स्वित्झर्लंडने १३ षटकांत ८३/३ धावा केल्यानंतर पुन्हा पावसामुळे सामना अनिर्णित राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133715/ggy-vs-sui-2nd-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 2nd T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> गर्न्सीने तिसरा आणि अंतिम सामना सात गडी राखून जिंकला आणि तीन सामन्यांची मालिका १–० अशी जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498692/guernsey-vs-switzerland-3rd-t20i-23892 |title=Guernsey v Switzerland, 3rd T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> गर्न्सीच्या मॅथ्यू स्टोक्सने मालिकेत सर्वाधिक ९७ धावा केल्या, तर स्वित्झर्लंडकडून दियोन जॉन्सनने सर्वाधिक ४० धावा केल्या. गर्न्सीच्या ल्यूक थॉमस बिचार्डने मालिकेत सर्वाधिक तीन बळी घेतले. स्वित्झर्लंडकडून अली नय्यर, हर्षा देशान आणि दियोन जॉन्सन यांनी प्रत्येकी दोन बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी मालिकेच्या उपलब्ध संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025/squads |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Squads |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133704/ggy-vs-sui-1st-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 1st T20I – Squads |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133726/ggy-vs-sui-3rd-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 3rd T20I – Squads |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|GGY}} [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गर्न्सी]] ! {{flagicon|SUI}} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड]] |- | style="vertical-align:top;" | * ऑलिव्हर नाइटिंगेल (कर्णधार) * लुकास बार्कर * अॅलेक्स बुशेल * टॉम नाइटिंगेल * मॅथ्यू स्टोक्स * आयझॅक डॅमरेल (यष्टीरक्षक) * ल्यूक थॉमस बिचार्ड * बेन फेरब्राश * अॅडम मार्टेल * मार्टिन डेल ब्रॅडली * चार्ली फॉर्शॉ * ऑलिव्हर क्लॅफॅम * चार्ल्स बर्च * फ्रेडी फॉर्शॉ * एडवर्ड रॉबिन्सन | style="vertical-align:top;" | * हर्षा देशान (कर्णधार) * फहीम नाझिर * अहमद हसन (यष्टीरक्षक) * अली नय्यर * मल्यार स्तानिकझाई * जय सिंह * दियोन जॉन्सन * नुमान अहमदझाई * आयझॅक स्टुअर्ट * ग्रँट क्युपिडो * जय तिवारी * असद महमूद * अनीश कुमार नलिनंबिका * कतील झबिउल्लाह * प्रफुल शिकारे |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23892/switzerland-in-guernsey-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:गर्न्सीमधील क्रिकेट]] b5hkbjlpl5zdm4j5zdmuus8rzcmn0fn 2699913 2699912 2026-08-07T09:32:33Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699913 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Guernsey.svg | team1_name = गर्न्सी | team2_image = Flag of Switzerland.svg | team2_name = स्वित्झर्लंड | from_date = ३० | to_date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | team1_captain = ऑलिव्हर नाइटिंगेल | team2_captain = हर्षा देशान | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 1 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = मॅथ्यू स्टोक्स (९७) | team2_twenty20s_most_runs = दियोन जॉन्सन (४०) | team1_twenty20s_most_wickets = ल्यूक थॉमस बिचार्ड (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अली नय्यर, हर्षा देशान आणि दियोन जॉन्सन (प्रत्येकी २) }} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाने]] ऑगस्ट २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गर्न्सीचा]] दौरा केला.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/23892/switzerland-in-guernsey-2025 |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका ३० ते ३१ ऑगस्ट २०२५ दरम्यान खेळवण्यात आली. सर्व सामने कास्टेल, [[गर्न्सी]] येथील किंग जॉर्ज व्ही स्पोर्ट्स ग्राउंडवर झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025/matches |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Schedule and Results |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – वेळापत्रक आणि निकाल |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात गर्न्सीने २० षटकांत १५४/४ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात स्वित्झर्लंडने दोन षटकांत १६/१ धावा केल्यानंतर पावसामुळे सामना पुढे होऊ शकला नाही आणि तो अनिर्णित राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498690/guernsey-vs-switzerland-1st-t20i-switzerland-in-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 1st T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> दुसऱ्या सामन्यात स्वित्झर्लंडने १३ षटकांत ८३/३ धावा केल्यानंतर पुन्हा पावसामुळे सामना अनिर्णित राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scores/133715/ggy-vs-sui-2nd-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 2nd T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> गर्न्सीने तिसरा आणि अंतिम सामना सात गडी राखून जिंकला आणि तीन सामन्यांची मालिका १–० अशी जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498692/guernsey-vs-switzerland-3rd-t20i-23892 |title=Guernsey v Switzerland, 3rd T20I, 2025 |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> गर्न्सीच्या मॅथ्यू स्टोक्सने मालिकेत सर्वाधिक ९७ धावा केल्या, तर स्वित्झर्लंडकडून दियोन जॉन्सनने सर्वाधिक ४० धावा केल्या. गर्न्सीच्या ल्यूक थॉमस बिचार्डने मालिकेत सर्वाधिक तीन बळी घेतले. स्वित्झर्लंडकडून अली नय्यर, हर्षा देशान आणि दियोन जॉन्सन यांनी प्रत्येकी दोन बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Statistics |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी मालिकेच्या उपलब्ध संघयादी आणि सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025/squads |title=Switzerland tour of Guernsey 2025 – Squads |trans-title=स्वित्झर्लंड क्रिकेट संघाचा गर्न्सी दौरा, २०२५ – संघ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133704/ggy-vs-sui-1st-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 1st T20I – Squads |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३० ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133726/ggy-vs-sui-3rd-t20i-switzerland-tour-of-guernsey-2025 |title=Guernsey v Switzerland, 3rd T20I – Squads |trans-title=गर्न्सी विरुद्ध स्वित्झर्लंड, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३१ ऑगस्ट २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|GGY}} [[गर्न्सी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|गर्न्सी]] ! {{flagicon|SUI}} [[स्वित्झर्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वित्झर्लंड]] |- | style="vertical-align:top;" | * ऑलिव्हर नाइटिंगेल (कर्णधार) * लुकास बार्कर * अॅलेक्स बुशेल * टॉम नाइटिंगेल * मॅथ्यू स्टोक्स * आयझॅक डॅमरेल (यष्टीरक्षक) * ल्यूक थॉमस बिचार्ड * बेन फेरब्राश * अॅडम मार्टेल * मार्टिन डेल ब्रॅडली * चार्ली फॉर्शॉ * ऑलिव्हर क्लॅफॅम * चार्ल्स बर्च * फ्रेडी फॉर्शॉ * एडवर्ड रॉबिन्सन | style="vertical-align:top;" | * हर्षा देशान (कर्णधार) * फहीम नाझिर * अहमद हसन (यष्टीरक्षक) * अली नय्यर * मल्यार स्तानिकझाई * जय सिंह * दियोन जॉन्सन * नुमान अहमदझाई * आयझॅक स्टुअर्ट * ग्रँट क्युपिडो * जय तिवारी * असद महमूद * अनीश कुमार नलिनंबिका * कतील झबिउल्लाह * प्रफुल शिकारे |} ==सामने== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|GGY}} | team2 = {{cr|SUI}} | score1 = १५४/४ (२० षटके) | runs1 = मॅथ्यू स्टोक्स ७३ (५१) | wickets1 = दियोन जॉन्सन २/२६ (४ षटके) | score2 = १६/१ (२ षटके) | runs2 = हर्षा देशान ४ (७) | wickets2 = टॉम नाइटिंगेल १/६ (१ षटक) | result = सामना अनिर्णित | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498690/guernsey-vs-switzerland-1st-t20i-switzerland-in-guernsey-2025 धावफलक] | venue = किंग जॉर्ज व्ही स्पोर्ट्स ग्राउंड, कास्टेल, [[गर्न्सी]] | umpires = पीटर फिंच आणि मंदार साठे | motm = | toss = स्वित्झर्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = स्वित्झर्लंडच्या डावातील २ षटकांनंतर पावसामुळे सामना पुढे होऊ शकला नाही. | notes = नुमान अहमदझाई आणि जय तिवारी (स्वित्झर्लंड) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२५ | time = १६:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|GGY}} | score1 = ८३/३ (१३ षटके) | runs1 = नुमान अहमदझाई २८[[नाबाद|*]] (३२) | wickets1 = चार्ली फॉर्शॉ १/१३ (२ षटके) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना अनिर्णित | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498691/guernsey-vs-switzerland-2nd-t20i-switzerland-in-guernsey-2025 धावफलक] | venue = किंग जॉर्ज व्ही स्पोर्ट्स ग्राउंड, कास्टेल, [[गर्न्सी]] | umpires = ओनेसिमस कोइलराज आणि मार्टिन टोल्चर | motm = | toss = गर्न्सीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = स्वित्झर्लंडच्या डावातील १३ षटकांनंतर पावसामुळे सामना पुढे होऊ शकला नाही. | notes = }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SUI}} | team2 = {{cr|GGY}} | score1 = १२२/७ (२० षटके) | runs1 = मल्यार स्तानिकझाई ३५ (२२) | wickets1 = ल्यूक थॉमस बिचार्ड ३/२९ (४ षटके) | score2 = १२३/३ (१८.२ षटके) | runs2 = एडवर्ड रॉबिन्सन ४२ (५४) | wickets2 = मल्यार स्तानिकझाई १/९ (३ षटके) | result = गर्न्सीने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23892/scorecard/1498692/guernsey-vs-switzerland-3rd-t20i-23892 धावफलक] | venue = किंग जॉर्ज व्ही स्पोर्ट्स ग्राउंड, कास्टेल, [[गर्न्सी]] | umpires = माइक किंडर आणि मंदार साठे | motm = एडवर्ड रॉबिन्सन (गर्न्सी) | toss = गर्न्सीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = एडवर्ड रॉबिन्सनने (गर्न्सी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br>गर्न्सीने हा सामना जिंकून तीन सामन्यांची मालिका १–० अशी जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/23892/switzerland-in-guernsey-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10801/switzerland-tour-of-guernsey-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:गर्न्सीमधील क्रिकेट]] bqimtngcvys2s6tixoxoffkbi4p5xmf 0 382439 2699914 2026-08-07T09:36:43Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट कुमारपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. ११... 2699914 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट कुमारपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११३०]] - [[इ.स. ११३९]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११३०]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = कुमारपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[रामपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[चौथा गोपाल]] | वडील = [[रामपाल]] | आई = | पत्नी = | इतर_पती = | संतती = [[चौथा गोपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = | तळटिपा = }} '''कुमारपाल''' हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[रामपाल]]चा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा सोळावा शासक होता, ज्याने १० वर्षे राज्य केले. त्याच्या कारकिर्दीत, त्याने कामरूपमध्ये राज्यपाल तिमग्यदेवाने केलेले बंड दडपले आणि अखेरीस त्याच्या जागी वैद्यदेवाला बसवले (ज्याने कुमारपालच्या मृत्यूनंतर चार वर्षांनी बंड केले). त्याच्यानंतर त्याचा मुलगा [[चौथा गोपाल]] गादीवर आला, जो लहानपणीच सिंहासनावर बसला होता. [[रामपाल]]च्या तीन मुलांपैकी एक असलेल्या कुमारपालाने, त्याचा दुसरा मुलगा राज्यपाल आधीच मरण पावल्यामुळे वडिलांनंतर सिंहासन स्वीकारले. रामपालाच्या कारकिर्दीत, राज्याला गंभीर अंतर्गत समस्या तसेच शेजारील प्रतिस्पर्धकांच्या हल्ल्यांचा सामना करावा लागला. या विरोधकांपैकी एक गाहडवाल घराण्याचा गोविंदचंद्र होता, ज्याने युद्धात रामपालाच्या सैन्याचा पराभव केला. तणाव कमी करण्याच्या प्रयत्नात, रामपालाचे काका, मथनदेव यांनी त्यांची नात कुमारदेवी आणि गोविंदचंद्र यांच्यात विवाह जुळवून शांतता प्रस्थापित करण्याचा प्रयत्न केला. दुर्दैवाने, या युतीमुळे गाहडवालांकडून येणारा सततचा दबाव थांबला नाही. ऐतिहासिक नोंदी दर्शवतात की गोविंदचंद्राने गोरखपूर जिल्हा आणि पश्चिम पाटणा यांसारख्या महत्त्वाच्या प्रदेशांमध्ये प्रवेश केला. त्या काळातील शिलालेखांमध्ये रामपालाच्या कारकिर्दीच्या शेवटच्या वर्षांमध्ये आणि त्यानंतर कुमारपाल किंवा त्याच्या समकालीन शासकाच्या सत्तेच्या काळातही दक्षिण बिहारच्या काही भागांवर त्याचे नियंत्रण असल्याचा उल्लेख आहे. त्याच वेळी, पूर्वेकडून सेन घराणे आपल्या प्रदेशाचा विस्तार करत होते. त्यांचे सैन्य, पूर्व बंगालमधील इतर स्वतंत्र शासकांच्या सैन्यासह, पालांना अधिकाधिक आव्हान देत होते. दक्षिण बंगालमध्ये, कुमारपालाचा मंत्री वैद्यदेव याच्या नौदल विजयाने या नवीन शक्तींसोबत सुरू असलेला संघर्ष अधोरेखित केला. शिवाय, एके काळी रामपालाच्या साम्राज्याचा भाग असलेल्या कामरूप प्रदेशात एका स्थानिक नेत्याच्या नेतृत्वाखाली बंड झाले, परंतु अखेरीस वैद्यदेवाने ते दडपले आणि नंतर स्वतःला राजा घोषित केले. यामुळे पालांना कामरूप गमवावे लागले. या अशांत काळात, पालांना केवळ अंतर्गत कलहामुळे आपल्या राज्यावर नियंत्रण ठेवण्यासाठी संघर्ष करावा लागला नाही, तर सततच्या बाह्य हल्ल्यांमुळे पूर्व आणि दक्षिण बंगाल तसेच कामरूपमधील महत्त्वपूर्ण प्रदेशही गमवावे लागले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 3ui2cbebo5zb5z955a2sqrwn6kwp97d 0 382440 2699915 2026-08-07T09:40:59Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ४ सप्टेंबर २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = इं... 2699915 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ४ सप्टेंबर २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = [[इंग्लंड]] | champions = {{crw|BRA}} | runners-up = {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | participants = ३ | matches = ७ | most runs = लिंडसे बोआस (९५) | most wickets = निकोल मॉन्टेरो (९) }} '''२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका''' ही ३१ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान [[इंग्लंड]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]], [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] आणि [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] या तीन संघांनी भाग घेतला. सर्व सामने न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] येथे खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/venues/1438153/new-farnley-cricket-club |title=New Farnley Cricket Club, Leeds – Women's ICC T20 Tri-Series 2025 |trans-title=न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, लीड्स – २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्पर्धेत एकूण सात सामने नियोजित होते. त्यापैकी आईल ऑफ मान आणि जर्सी यांच्यातील तिसरा सामना तसेच ब्राझिल आणि जर्सी यांच्यातील पाचवा सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला.<ref name="series" /> ब्राझिलने निकाल लागलेल्या आपल्या चारही सामन्यांत विजय मिळवला आणि एका अनिर्णित सामन्यासह नऊ गुण मिळवत गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. आईल ऑफ मानने तीन गुणांसह दुसरे, तर जर्सीने दोन गुणांसह तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/points-table |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ब्राझिलच्या लिंडसे बोआसने चार डावांत ९५ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. तिच्याच संघातील निकोल मॉन्टेरोने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/stats |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] mqrw3e5xi7qecpzpj06w0wk79ye3k1j 2699917 2699915 2026-08-07T09:47:24Z Ganesh591 62733 2699917 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ४ सप्टेंबर २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|इंग्लंड}} | champions = {{crw|BRA}} | runners-up = {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | participants = ३ | matches = ७ | most runs = लिंडसे बोआस (९५) | most wickets = निकोल मॉन्टेरो (९) }} '''२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका''' ही ३१ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान [[इंग्लंड]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]], [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] आणि [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] या तीन संघांनी भाग घेतला. सर्व सामने न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] येथे खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/venues/1438153/new-farnley-cricket-club |title=New Farnley Cricket Club, Leeds – Women's ICC T20 Tri-Series 2025 |trans-title=न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, लीड्स – २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्पर्धेत एकूण सात सामने नियोजित होते. त्यापैकी आईल ऑफ मान आणि जर्सी यांच्यातील तिसरा सामना तसेच ब्राझिल आणि जर्सी यांच्यातील पाचवा सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला.<ref name="series" /> ब्राझिलने निकाल लागलेल्या आपल्या चारही सामन्यांत विजय मिळवला आणि एका अनिर्णित सामन्यासह नऊ गुण मिळवत गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. आईल ऑफ मानने तीन गुणांसह दुसरे, तर जर्सीने दोन गुणांसह तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/points-table |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ब्राझिलच्या लिंडसे बोआसने चार डावांत ९५ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. तिच्याच संघातील निकोल मॉन्टेरोने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/stats |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133765/iomw-vs-jerw-4th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Isle of Man Women vs Jersey Women, 4th Match – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान महिला विरुद्ध जर्सी महिला, चौथा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squads2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133776/jerw-vs-braw-5th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Jersey Women vs Brazil Women, 5th Match – Squads |trans-title=जर्सी महिला विरुद्ध ब्राझिल महिला, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squads3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133787/braw-vs-jerw-6th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Brazil Women vs Jersey Women, 6th Match – Squads |trans-title=ब्राझिल महिला विरुद्ध जर्सी महिला, सहावा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|BRA}} [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]] ! {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] ! {{flagicon|JEY}} [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] |- | style="vertical-align:top;" | * कॅरोलिना नासिमेंटो (कर्णधार) * मायारा दोस सँतोस (यष्टीरक्षक) * लिंडसे बोआस * लॉरा कार्डोसो * निकोल मॉन्टेरो * आना साबिनो * लारा मोइसेस * कॅमिले फर्नांडिस टोरेस * मारिया सिल्वा * रोबर्टा एव्हरी * मारियान आर्तुर * लॉरा अगाथा * मारिया रिबेरो * कॅमिल व्हिटोरिया * एव्हलिन मुलर | style="vertical-align:top;" | * अलान्या थॉर्प (कर्णधार) * जॅस्मिन पुलेन (यष्टीरक्षक) * रॉबिन स्टोन्स (यष्टीरक्षक) * ल्युसी बार्नेट * रेचल ओव्हरमन * कॅटलिन हेनेरी * कॅथरीन पेरी * लिबी मूर * जोआन हिक्स * क्लेअर क्रो * जॉर्जिना फोर्ड * लोला हॉर्नबी-व्हीलर | style="vertical-align:top;" | * अनॅलिस मेरिट (कर्णधार) * क्लो ग्रीचन (कर्णधार) * मिया मॅग्वायर (यष्टीरक्षक) * अॅनाबेल मॉसॉप * एमी एकेनहेड * फ्लॉरेन्स टॅन्गी * एरिन गूज * ऑलिव्हिया बॅस्टिन * लिली ग्रेग * ट्रिनिटी स्मिथ * ग्रेस वेदरॉल * मारिया दा रोचा * जॉर्जिया मॅलेट * टॅलुला स्प्राय * डेझी पिअर्स |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 6vnp4i8d7dau7uxu2y45pft2in52ip8 2699918 2699917 2026-08-07T09:50:19Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699918 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ४ सप्टेंबर २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|इंग्लंड}} | champions = {{crw|BRA}} | runners-up = {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | participants = ३ | matches = ७ | most runs = लिंडसे बोआस (९५) | most wickets = निकोल मॉन्टेरो (९) }} '''२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका''' ही ३१ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान [[इंग्लंड]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]], [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] आणि [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] या तीन संघांनी भाग घेतला. सर्व सामने न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] येथे खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/venues/1438153/new-farnley-cricket-club |title=New Farnley Cricket Club, Leeds – Women's ICC T20 Tri-Series 2025 |trans-title=न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, लीड्स – २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्पर्धेत एकूण सात सामने नियोजित होते. त्यापैकी आईल ऑफ मान आणि जर्सी यांच्यातील तिसरा सामना तसेच ब्राझिल आणि जर्सी यांच्यातील पाचवा सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला.<ref name="series" /> ब्राझिलने निकाल लागलेल्या आपल्या चारही सामन्यांत विजय मिळवला आणि एका अनिर्णित सामन्यासह नऊ गुण मिळवत गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. आईल ऑफ मानने तीन गुणांसह दुसरे, तर जर्सीने दोन गुणांसह तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/points-table |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ब्राझिलच्या लिंडसे बोआसने चार डावांत ९५ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. तिच्याच संघातील निकोल मॉन्टेरोने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/stats |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133765/iomw-vs-jerw-4th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Isle of Man Women vs Jersey Women, 4th Match – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान महिला विरुद्ध जर्सी महिला, चौथा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squads2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133776/jerw-vs-braw-5th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Jersey Women vs Brazil Women, 5th Match – Squads |trans-title=जर्सी महिला विरुद्ध ब्राझिल महिला, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squads3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133787/braw-vs-jerw-6th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Brazil Women vs Jersey Women, 6th Match – Squads |trans-title=ब्राझिल महिला विरुद्ध जर्सी महिला, सहावा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|BRA}} [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]] ! {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] ! {{flagicon|JEY}} [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] |- | style="vertical-align:top;" | * कॅरोलिना नासिमेंटो (कर्णधार) * मायारा दोस सँतोस (यष्टीरक्षक) * लिंडसे बोआस * लॉरा कार्डोसो * निकोल मॉन्टेरो * आना साबिनो * लारा मोइसेस * कॅमिले फर्नांडिस टोरेस * मारिया सिल्वा * रोबर्टा एव्हरी * मारियान आर्तुर * लॉरा अगाथा * मारिया रिबेरो * कॅमिल व्हिटोरिया * एव्हलिन मुलर | style="vertical-align:top;" | * अलान्या थॉर्प (कर्णधार) * जॅस्मिन पुलेन (यष्टीरक्षक) * रॉबिन स्टोन्स (यष्टीरक्षक) * ल्युसी बार्नेट * रेचल ओव्हरमन * कॅटलिन हेनेरी * कॅथरीन पेरी * लिबी मूर * जोआन हिक्स * क्लेअर क्रो * जॉर्जिना फोर्ड * लोला हॉर्नबी-व्हीलर | style="vertical-align:top;" | * अनॅलिस मेरिट (कर्णधार) * क्लो ग्रीचन (कर्णधार) * मिया मॅग्वायर (यष्टीरक्षक) * अॅनाबेल मॉसॉप * एमी एकेनहेड * फ्लॉरेन्स टॅन्गी * एरिन गूज * ऑलिव्हिया बॅस्टिन * लिली ग्रेग * ट्रिनिटी स्मिथ * ग्रेस वेदरॉल * मारिया दा रोचा * जॉर्जिया मॅलेट * टॅलुला स्प्राय * डेझी पिअर्स |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|BRA}} || ५ || ४ || ० || ० || १ || '''९''' || +४.३५७ || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] || ४ || १ || २ || ० || १ || '''३''' || −३.३०७ || '''उपविजेता''' |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|JEY}} || ५ || ० || ३ || ० || २ || '''२''' || −२.१४७ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकबझ<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/points-table |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] h718hrk0vrkx1wllpgznvlspu5s0da3 2699920 2699918 2026-08-07T09:54:43Z Ganesh591 62733 /* गुणतालिका */ 2699920 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका | fromdate = ३१ ऑगस्ट | todate = ४ सप्टेंबर २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] | host = {{flag|इंग्लंड}} | champions = {{crw|BRA}} | runners-up = {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | participants = ३ | matches = ७ | most runs = लिंडसे बोआस (९५) | most wickets = निकोल मॉन्टेरो (९) }} '''२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका''' ही ३१ ऑगस्ट ते ४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान [[इंग्लंड]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Fixtures and Results |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या स्पर्धेत [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]], [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] आणि [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] या तीन संघांनी भाग घेतला. सर्व सामने न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] येथे खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/venues/1438153/new-farnley-cricket-club |title=New Farnley Cricket Club, Leeds – Women's ICC T20 Tri-Series 2025 |trans-title=न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, लीड्स – २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्पर्धेत एकूण सात सामने नियोजित होते. त्यापैकी आईल ऑफ मान आणि जर्सी यांच्यातील तिसरा सामना तसेच ब्राझिल आणि जर्सी यांच्यातील पाचवा सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला.<ref name="series" /> ब्राझिलने निकाल लागलेल्या आपल्या चारही सामन्यांत विजय मिळवला आणि एका अनिर्णित सामन्यासह नऊ गुण मिळवत गुणतालिकेत पहिले स्थान मिळवून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले. आईल ऑफ मानने तीन गुणांसह दुसरे, तर जर्सीने दोन गुणांसह तिसरे स्थान मिळवले.<ref name="table">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/points-table |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ब्राझिलच्या लिंडसे बोआसने चार डावांत ९५ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. तिच्याच संघातील निकोल मॉन्टेरोने चार सामन्यांत नऊ बळी घेत स्पर्धेत सर्वाधिक बळी घेतले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/stats |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Statistics |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== खालील खेळाडूंची यादी स्पर्धेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref name="squads1">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133765/iomw-vs-jerw-4th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Isle of Man Women vs Jersey Women, 4th Match – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान महिला विरुद्ध जर्सी महिला, चौथा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=२ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squads2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133776/jerw-vs-braw-5th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Jersey Women vs Brazil Women, 5th Match – Squads |trans-title=जर्सी महिला विरुद्ध ब्राझिल महिला, पाचवा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squads3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133787/braw-vs-jerw-6th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 |title=Brazil Women vs Jersey Women, 6th Match – Squads |trans-title=ब्राझिल महिला विरुद्ध जर्सी महिला, सहावा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" ! {{flagicon|BRA}} [[ब्राझिल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|ब्राझिल]] ! {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] ! {{flagicon|JEY}} [[जर्सी महिला क्रिकेट संघ|जर्सी]] |- | style="vertical-align:top;" | * कॅरोलिना नासिमेंटो (कर्णधार) * मायारा दोस सँतोस (यष्टीरक्षक) * लिंडसे बोआस * लॉरा कार्डोसो * निकोल मॉन्टेरो * आना साबिनो * लारा मोइसेस * कॅमिले फर्नांडिस टोरेस * मारिया सिल्वा * रोबर्टा एव्हरी * मारियान आर्तुर * लॉरा अगाथा * मारिया रिबेरो * कॅमिल व्हिटोरिया * एव्हलिन मुलर | style="vertical-align:top;" | * अलान्या थॉर्प (कर्णधार) * जॅस्मिन पुलेन (यष्टीरक्षक) * रॉबिन स्टोन्स (यष्टीरक्षक) * ल्युसी बार्नेट * रेचल ओव्हरमन * कॅटलिन हेनेरी * कॅथरीन पेरी * लिबी मूर * जोआन हिक्स * क्लेअर क्रो * जॉर्जिना फोर्ड * लोला हॉर्नबी-व्हीलर | style="vertical-align:top;" | * अनॅलिस मेरिट (कर्णधार) * क्लो ग्रीचन (कर्णधार) * मिया मॅग्वायर (यष्टीरक्षक) * अॅनाबेल मॉसॉप * एमी एकेनहेड * फ्लॉरेन्स टॅन्गी * एरिन गूज * ऑलिव्हिया बॅस्टिन * लिली ग्रेग * ट्रिनिटी स्मिथ * ग्रेस वेदरॉल * मारिया दा रोचा * जॉर्जिया मॅलेट * टॅलुला स्प्राय * डेझी पिअर्स |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! बरोबरी !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|BRA}} || ५ || ४ || ० || ० || १ || '''९''' || +४.३५७ || '''विजेता''' |- | २ || style="text-align:left;" | {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] || ४ || १ || २ || ० || १ || '''३''' || −३.३०७ || '''उपविजेता''' |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|JEY}} || ५ || ० || ३ || ० || २ || '''२''' || −२.१४७ || |- | colspan="10" style="text-align:left;" | स्रोत: क्रिकबझ<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025/points-table |title=Women's ICC T20 Tri-Series 2025 – Points Table |trans-title=२०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिका – गुणतालिका |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> |} ==साखळी सामने== {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] {{flagicon|IMN}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = ३७ (१२.४ षटके) | runs1 = क्लेअर क्रो १३ (२९) | wickets1 = निकोल मॉन्टेरो ३/१ (१.४ षटके) | score2 = ४०/० (३.४ षटके) | runs2 = लिंडसे बोआस २५[[नाबाद|*]] (१५) | wickets2 = | result = ब्राझिलने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24135/scorecard/1500635/brazil-women-vs-isle-of-man-women-1st-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = मार्टिन केलावे आणि केनेथ व्हार्टन | motm = | toss = ब्राझिलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = लिबी मूर आणि रॉबिन स्टोन्स (आईल ऑफ मान) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BRA}} | team2 = {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | score1 = १४५/६ (२० षटके) | runs1 = रोबर्टा एव्हरी ४२[[नाबाद|*]] (३९) | wickets1 = कॅथरीन पेरी २/२४ (४ षटके) | score2 = ४० (१२.५ षटके) | runs2 = कॅथरीन पेरी ७ (९) | wickets2 = निकोल मॉन्टेरो ४/९ (२ षटके) | result = ब्राझिलने १०५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24135/scorecard/1500636/brazil-women-vs-isle-of-man-women-2nd-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = ब्राझिलने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] {{flagicon|IMN}} | team2 = {{crw|JEY}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/1500621/scorecard/1500637/isle-of-man-women-vs-jersey-women-3rd-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. | notes = आईल ऑफ मान आणि जर्सी या दोन्ही संघांना प्रत्येकी १ गुण मिळाला. }} {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JEY}} | team2 = {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | score1 = ११५/७ (२० षटके) | runs1 = लिली ग्रेग २१ (१६) | wickets1 = अलान्या थॉर्प ४/२४ (४ षटके) | score2 = ११६/३ (१४.१ षटके) | runs2 = ल्युसी बार्नेट ४८ (३१) | wickets2 = जॉर्जिया मॅलेट २/१५ (२ षटके) | result = आईल ऑफ मानने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24135/scorecard/1500638/isle-of-man-women-vs-jersey-women-4th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = मार्टिन केलावे आणि स्टीव्ह मॅलोन | motm = | toss = आईल ऑफ मानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = डेझी पिअर्सने (जर्सी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BRA}} | team2 = {{crw|JEY}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24135/scorecard/1500639/brazil-women-vs-jersey-women-5th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. | notes = ब्राझिल आणि जर्सी या दोन्ही संघांना प्रत्येकी १ गुण मिळाला. }} {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|BRA}} | team2 = {{crw|JEY}} | score1 = ७०/१ (७ षटके) | runs1 = लिंडसे बोआस ५१[[नाबाद|*]] (२८) | wickets1 = फ्लॉरेन्स टॅन्गी १/१६ (२ षटके) | score2 = ६२/५ (७ षटके, लक्ष्य ८३) | runs2 = अॅनाबेल मॉसॉप २० (१५) | wickets2 = लॉरा कार्डोसो ३/९ (२ षटके) | result = ब्राझिलने [[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीने]] २० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24135/scorecard/1500640/brazil-women-vs-jersey-women-6th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = रिचर्ड बॅटी आणि मार्टिन केलावे | motm = | toss = जर्सीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे सामना प्रत्येकी ७ षटकांचा करण्यात आला. | notes = जर्सीसमोर डकवर्थ–लुईस–स्टर्न पद्धतीनुसार ७ षटकांत ८३ धावांचे सुधारित लक्ष्य ठेवण्यात आले. }} {{Single-innings cricket match | date = ४ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JEY}} | team2 = {{crw|BRA}} | score1 = १२२ (१८.३ षटके) | runs1 = ग्रेस वेदरॉल ३६ (२०) | wickets1 = मारिया रिबेरो ४/१७ (३.३ षटके) | score2 = १२६/२ (१५.३ षटके) | runs2 = लॉरा कार्डोसो ७१[[नाबाद|*]] (४३) | wickets2 = क्लो ग्रीचन १/१२ (३ षटके) | result = ब्राझिलने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/24135/scorecard/1500641/brazil-women-vs-jersey-women-7th-match-womens-icc-t20-tri-series-2025 धावफलक] | venue = न्यू फर्नली क्रिकेट क्लब, [[लीड्स]] | umpires = मार्टिन केलावे आणि जेन प्रॅट | motm = | toss = ब्राझिलने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ब्राझिलने निकाल लागलेल्या चारही सामन्यांत विजय मिळवून २०२५ युनायटेड किंगडम महिला तिरंगी मालिकेचे विजेतेपद पटकावले. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/scores/series/1500621/season/2025/womens-icc-t20-tri-series ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10851/womens-icc-t20-tri-series-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 7rddisfekdljpo4hfw2cpzfsgmcq1xh 0 382441 2699916 2026-08-07T09:41:26Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स.... 2699916 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोपाल चौथा | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११३९]] - [[इ.स. ११५३]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११३९]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = गोपाल चौथा | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[कुमारपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[मदनपाल]] | वडील = [[कुमारपाल]] | आई = | पत्नी = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = | तळटिपा = }} '''गोपाल चौथा''' ज्याला पूर्वी गोपाल तिसरा म्हटले जात होते, हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[कुमारपाल]]चा उत्तराधिकारी आणि मुलगा होता आणि पाल वंशाचा एकोणिसावा शासक होता, ज्याने किमान 15 वर्षे राज्य केले, हे सध्या ब्रिटिश लायब्ररीमध्ये असलेल्या एका हस्तलिखिताद्वारे सिद्ध झाले आहे. गोपाल चतुर्थ लहानपणीच सिंहासनावर आरूढ झाला, हे त्याच्या राज्याच्या दुसऱ्या वर्षी जारी केलेल्या राजिबपूर ताम्रपटावरील श्लोक ३० वरून सूचित होते: गोपाल चतुर्थ "लहानपणी खेळकरपणे कापराची धूळ उडवून स्वतःची कीर्ती वाढवतो." तथापि, त्याच ताम्रपटात, गोपाल चतुर्थाचा उल्लेख परमेश्वर परमेश्वर परंभत्रक महाराजाधिराज असा केला असला तरी, [[मदनपाल]]चा उल्लेख राजा आणि राजमंत्री असा केला आहे, शिवाय ते वर्ष मदनपालाच्या राज्याचे दुसरे वर्ष म्हणूनही नोंदवले आहे. र्योसुके फुरुई याला मदनपालाने आपल्या लहान भाच्यासाठी राजप्रतिनिधी म्हणून काम केल्याचा पुरावा मानतात. मदनपालाच्या तिसऱ्या वर्षातील बिहार टेकडीवरील प्रतिमा शिलालेखात मदनपालाच्या 'विजयी' राजवटीचा उल्लेख आहे, तर त्याच्या पहिल्या किंवा दुसऱ्या वर्षासमान असलेल्या १२०१ विक्रम संवतातील नोंगध स्तंभावरील शिलालेखात त्याच्या राजेपदाचा उल्लेख न करता केवळ त्याच्या नावाचा उल्लेख आहे. फुरुईने असा निष्कर्ष काढला की मदनपालाने गोपाळ चतुर्थाच्या राज्याभिषेकाच्या दुसऱ्या वर्षानंतर लगेचच सिंहासन बळकावले. तथापि, गोपाळ चतुर्थाने त्याच्या 14 व्या वर्षापर्यंत बिहार परिसरात आपले अस्तित्व ठेवले होते, जे समांतर राजेशाही सुचवते. गोपाल चतुर्थ एका लढाईत मारले गेले, जरी लढाई जिंकली गेली होती. त्यांच्यानंतर त्यांचे सर्वात धाकटे काका [[मदनपाल]] गादीवर आले . [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] m9y90x0gwx0p2gma8vt8nbys6n195vd 0 382442 2699919 2026-08-07T09:52:05Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट मदनपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. ११३९... 2699919 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट मदनपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११३९]] - [[इ.स. ११६१]] | राज्यारोहण = सम्राट पदाभिषेक | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११३९]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = मदनपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[चौथा गोपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[गोविंदपाल]] | वडील = [[रामपाल]] | आई = मदनदेवी | पत्नी = चित्रमटिका देवी | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[शैव पंथ| शैव धर्म]] | तळटिपा = }} '''मदनपाल''' (राज्यकाळ ११३९ – ११६१ इ.स.) हा भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल राजा [[चौथा गोपाल]] याचा उत्तराधिकारी आणि पाल वंशाचा अठरावा व शेवटचा शासक होता, ज्याने १८ वर्षे राज्य केले. त्याच्यानंतर गोविंदपाल गादीवर आला, ज्याच्या त्याच नावाच्या वंशाबद्दल शंका आहे. ==राज्य == मदनपाल हा [[रामपाल]] आणि त्याची पत्नी मदनदेवी यांचा सर्वात धाकटा मुलगा होता. मदनपालाचा भाचा [[चौथा गोपाल]] याच्या राजवटीच्या दुसऱ्या वर्षातील ताम्रपटात, गोपाळ चतुर्थाचा उल्लेख 'परमेश्वर परंभत्रक महाराजाधिराज' असा केला असला तरी, मदनपालाचा उल्लेख 'राजा' आणि 'राजमंत्री' असा केला आहे. इतकेच नव्हे तर, ते वर्ष मदनपालाच्या राजवटीचे दुसरे वर्ष म्हणूनही नोंदवले आहे. र्योसुके फुरुई याला मदनपालाने आपल्या तरुण भाच्यासाठी राजप्रतिनिधी म्हणून काम केल्याचा पुरावा मानतात. मदनपालाच्या तिसऱ्या वर्षातील बिहार टेकडीवरील प्रतिमा शिलालेखात मदनपालाच्या 'विजयी' राजवटीचा उल्लेख आहे, तर त्याच्या पहिल्या किंवा दुसऱ्या वर्षासमान असलेल्या १२०१ विक्रम संवतातील नोंगध स्तंभावरील शिलालेखात त्याच्या राजेपदाचा उल्लेख न करता केवळ त्याच्या नावाचा उल्लेख आहे. फुरुई यांनी असा निष्कर्ष काढला की, गोपाळ चतुर्थाच्या राजवटीच्या दुसऱ्या वर्षानंतर लगेचच मदनपालाने सिंहासन बळकावले. तथापि, गोपाळ चतुर्थाने त्याच्या १४ व्या वर्षापर्यंत बिहार परिसरात आपले अस्तित्व टिकवून ठेवले होते, जे समांतर राजेशाही सुचवते. मदनपालाने गाहडवाल राजाकडून [[मुंगेर]] परत जिंकून आपल्या राजवटीची दिमाखदार सुरुवात केली. बिहार शरीफ, जयनगर आणि नोंगढ येथील त्याचे शिलालेख दक्षिण बिहारवरील त्याचे नियंत्रण दर्शवतात. असे म्हटले जाते की मदनपालाने गोवर्धन नावाच्या राजाचा नाश केला किंवा त्याला पदच्युत केले, जो बहुधा पूर्व बंगालमधील एक प्रादेशिक राजा होता. त्याच्या राज्याभिषेकाच्या ८ व्या वर्षानंतर काही काळाने विजयसेनाने त्याच्याकडून उत्तर बंगाल ताब्यात घेतले. मदनपालाच्या राज्याच्या २२ व्या वर्षानंतर लगेचच सेन, गाहडवाल आणि मिथिलाचे करपट शासक या सर्वांनी त्याच्या प्रदेशांवर दावा केल्यामुळे, आर. सी. मजुमदार असा निष्कर्ष काढतात की, जेव्हा मदनपालाचा मृत्यू झाला, तेव्हा पालांनी पश्चिम, दक्षिण आणि पूर्व बंगाल तसेच पश्चिम आणि उत्तर बिहारमध्ये आपले सार्वभौमत्व वापरणे थांबवले होते. दुसऱ्या शब्दांत, पाल साम्राज्य मध्य, पूर्व बिहार आणि उत्तर बंगालपुरते मर्यादित होते. मदनपालाच्या मृत्यूनंतर काही वर्षांतच, [[धर्मपाल]] आणि [[देवपाल]] चे वंशज, जर कोणी असतील तर, त्यांना सेनांनी या शेवटच्या आश्रयस्थानातूनही हाकलून दिले आणि पाल इतिहासातून नाहीसे झाले. [[वर्ग:पाल सम्राट]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] geqqsnsqg2wo9yk3aa65oo9xlsl8pqz 0 382443 2699921 2026-08-07T09:57:47Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोविंदपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = इ.स. १... 2699921 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = सम्राट गोविंदपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = [[इ.स. ११६१]] - [[इ.स. ११६५]] | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = [[इ.स. ११६१]] | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = | पूर्ण_नाव = गोविंदपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[मदनपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = पद बरखास्त | वडील = | आई = | पत्नी = | इतर_पती = | संतती = | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = | तळटिपा = }} '''गोविंदपाल''' हे भारतीय उपखंडातील बंगाल प्रदेशातील पाल घराण्याचे शेवटचे शासक [[मदनपाल]] यांचे उत्तराधिकारी मानले जातात. तथापि, त्यांच्यातील नातेसंबंध अज्ञात आहेत. इ.स. ११६१ मध्ये [[मदनपाल]] च्या मृत्यूनंतर गोविंदपाल गया जिल्ह्याचा शासक बनला. तथापि, त्याच्या चौथ्या वर्षानंतरच्या नोंदींमध्ये 'विनास्तरज्ये' आणि 'गतरज्ये' यांसारखे शब्द वापरले आहेत, ज्याचा अर्थ असा होतो की त्याचे राज्य इ.स. ११६५ च्या सुमारास नष्ट झाले. जर गोविंदपालाने खरोखरच इ.स. ११६५ नंतर राज्य केले असेल, तर त्याचा राज्यकाळ कदाचित पालपालाच्या राज्यकाळाशी जुळणारा होता. त्याच्या नावापुढील '-पाल' हा प्रत्यय, तसेच 'गौडेश्वर' या उपाधीचा वापर, ज्याचा अर्थ 'गौडाचा स्वामी' असा होतो, यावरून असे सूचित होऊ शकते की त्याने थोड्या काळासाठी गौड पुन्हा जिंकले होते आणि तो शाही पाल घराण्याचा शेवटचा सदस्य होता. त्याच्यानंतर पलपाल गादीवर आला, ज्यानंतर हा राजवंश इतिहासात लुप्त झाला, तरी इंद्रदुम्यपाल आणि भीमपाल यांसारखे काही नंतरचे राजे परंपरेतून ज्ञात आहेत. e8x4924wvqf4f1h0zumgayyya9mdzpv 0 382444 2699922 2026-08-07T10:00:56Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | fromdate = ९ | todate = १५ सप्ट... 2699922 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | fromdate = ९ | todate = १५ सप्टेंबर २०२५ | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट साखळी आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = रेजिना लिली'ई (९)<br>पाउके सिआका (९) }} '''२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग म्हणून ९ ते १५ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान [[फिजी]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="ICCschedule">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |trans-title=आयसीसीने पूर्व आशिया-पॅसिफिक आणि आशिया विश्वचषक पात्रता स्पर्धांचे वेळापत्रक जाहीर केले |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१० जुलै २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही पूर्व आशिया-पॅसिफिक विभागातील आतापर्यंतची सर्वाधिक आठ संघांचा सहभाग असलेली महिला आयसीसी पात्रता स्पर्धा होती.<ref name="ICCpreview">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier |title=Fiji Set to Host Historic ICC Women’s T20 World Cup EAP Qualifier |trans-title=फिजी ऐतिहासिक आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धेचे यजमानपद भूषवणार |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=८ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्पर्धेत यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]], [[कूक द्वीपसमूह राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|कूक द्वीपसमूह]], [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]], [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]], [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]], [[फिलिपिन्स राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिलिपिन्स]], [[सामो‌आ राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|सामोआ]] आणि [[व्हानुआतू राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|व्हानुआतू]] या आठ संघांनी भाग घेतला.<ref name="ICCpreview" /> संघांची प्रत्येकी चार संघांच्या दोन गटांत विभागणी करण्यात आली होती. गट फेरीनंतर प्ले-ऑफ आणि अंतिम फेरी खेळवण्यात आली. सर्व सामने [[सुवा]] येथील अल्बर्ट पार्कच्या दोन मैदानांवर झाले.<ref name="ICCschedule" /> फिलिपिन्स महिला संघाचा हा आयसीसीच्या महिला पात्रता स्पर्धेतील पहिलाच सहभाग होता.<ref name="ICCpreview" /> पापुआ न्यू गिनी आणि व्हानुआतू यांनी आपापले उपांत्य सामने जिंकून अंतिम सामन्यात प्रवेश केला. १५ सप्टेंबर रोजी झालेल्या अंतिम सामन्यात व्हानुआतूने २० षटकांत ११३/९ धावा केल्या. प्रत्युत्तरात पापुआ न्यू गिनीने १५.४ षटकांत ११४/१ धावा करून नऊ गडी राखून विजय मिळवला आणि स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="ICCfinal">{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/tournaments/womens-t20-worldcup-2026/news/teams-confirmed-for-t20-world-cup-global-qualifier-in-nepal |title=Teams confirmed for T20 World Cup Global Qualifier in Nepal |trans-title=महिला टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी संघ निश्चित |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=१५ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> या विजयामुळे पापुआ न्यू गिनीने २०२६ महिला टी२० विश्वचषक जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी स्थान मिळवले.<ref name="ICCfinal" /> व्हानुआतूच्या रेचल अँड्र्यूने पाच सामन्यांत २६७ धावा करून स्पर्धेत सर्वाधिक धावा केल्या. सामोआच्या रेजिना लिली'ई आणि पापुआ न्यू गिनीच्या पाउके सिआका यांनी प्रत्येकी नऊ बळी घेत संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी घेणाऱ्या गोलंदाजांचे स्थान मिळवले.<ref name="statistics">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 |title=ICC Women's T20 World Cup East Asia Pacific Qualifier 2025 |trans-title=२०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा – आकडेवारी |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] mhekj5jlwoefhxhtl0snc65r2slgtak 2699924 2699922 2026-08-07T10:05:05Z Ganesh591 62733 2699924 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] awnt3pmei8oapze08vsfzy7seyhq2wa 2699926 2699924 2026-08-07T10:09:11Z Ganesh591 62733 2699926 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 2773gtfigseaqoanltz48qdq11p4dih 2699927 2699926 2026-08-07T10:12:24Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699927 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 19ihtc66kh4oqjmrdi8mg3oadr7ekq8 2699929 2699927 2026-08-07T10:15:12Z Ganesh591 62733 /* संदर्भ */ 2699929 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 7vy9y7ldu8h06wbaa1izxffnfaik83d 2699932 2699929 2026-08-07T10:18:08Z Ganesh591 62733 /* गट फेरी */ 2699932 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला ५० (३९) | wickets1 = शिमाको कातो २/१६ (२ षटके) | score2 = ९३ (१९.५ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी ३१ (१७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (३.५ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ४२ (१७.३ षटके) | runs1 = कॅरी कीन १५ (१०) | wickets1 = [[रेजिना लिली]] ३/३ (३.३ षटके) | score2 = ४३/१ (६.२ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा १६[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = कॅरी कीन १/२३ (३ षटके) | result = सामोआने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = तालिली इओसेफो (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४० (३६) | wickets1 = तालिली इओसेफो २/२८ (४ षटके) | score2 = ६२ (१३.५ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा ११ (८) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो ४/११ (४ षटके) | result = जपानने ७१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = मेरिएल केनी (व्हानुआतू) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[माई यानागिदा]] (जपान) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २२४/१ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला १३०[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = रेव्हेन कॅस्टिलो १/३४ (४ षटके) | score2 = ५६ (१९.४ षटके) | runs2 = कॅरी कीन १९ (२९) | wickets2 = [[पाउके सियाका]] ५/१ (३.४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने १६८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कोनिओ ओआला महिला [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पापुआ न्यू गिनीकडून [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] करणारी पहिली खेळाडू ठरली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} * [[पाउके सियाका]]ने (पापुआ न्यू गिनी) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच-बळी कामगिरी केली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = [[कुरुमी ओटा]] ५७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = काइट कीन २/३८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१६.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १६ (१६) | wickets2 = [[कुरुमी ओटा]] २/३ (२.१ षटके) | result = जपानने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[कुरुमी ओटा]] (जपान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४३ (४१) | wickets1 = हेनाओ थॉमस ३/१९ (४ षटके)<br />[[मैरी टॉम]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०७ (१९.३ षटके) | runs2 = हाने ताउ १७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = ऐलाओआ आओइना ३/२४ (४ षटके) | result = सामोआने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] hczsew9bdo06fivzgtrw1zlc4ksr3a7 2699935 2699932 2026-08-07T10:20:51Z Ganesh591 62733 /* गट फेरी */ 2699935 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला ५० (३९) | wickets1 = शिमाको कातो २/१६ (२ षटके) | score2 = ९३ (१९.५ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी ३१ (१७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (३.५ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ४२ (१७.३ षटके) | runs1 = कॅरी कीन १५ (१०) | wickets1 = [[रेजिना लिली]] ३/३ (३.३ षटके) | score2 = ४३/१ (६.२ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा १६[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = कॅरी कीन १/२३ (३ षटके) | result = सामोआने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = तालिली इओसेफो (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४० (३६) | wickets1 = तालिली इओसेफो २/२८ (४ षटके) | score2 = ६२ (१३.५ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा ११ (८) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो ४/११ (४ षटके) | result = जपानने ७१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = मेरिएल केनी (व्हानुआतू) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[माई यानागिदा]] (जपान) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २२४/१ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला १३०[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = रेव्हेन कॅस्टिलो १/३४ (४ षटके) | score2 = ५६ (१९.४ षटके) | runs2 = कॅरी कीन १९ (२९) | wickets2 = [[पाउके सियाका]] ५/१ (३.४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने १६८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कोनिओ ओआला महिला [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पापुआ न्यू गिनीकडून [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] करणारी पहिली खेळाडू ठरली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} * [[पाउके सियाका]]ने (पापुआ न्यू गिनी) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच-बळी कामगिरी केली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = [[कुरुमी ओटा]] ५७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = काइट कीन २/३८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१६.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १६ (१६) | wickets2 = [[कुरुमी ओटा]] २/३ (२.१ षटके) | result = जपानने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[कुरुमी ओटा]] (जपान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४३ (४१) | wickets1 = हेनाओ थॉमस ३/१९ (४ षटके)<br />[[मैरी टॉम]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०७ (१९.३ षटके) | runs2 = हाने ताउ १७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = ऐलाओआ आओइना ३/२४ (४ षटके) | result = सामोआने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.२५४ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|IDN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.५८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|FIJ}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.९५३ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|COK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.०५२ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw" /> |} <section end="Group B" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 50fa4pmmptdotw79ndsu0o582cvjww4 2699936 2699935 2026-08-07T10:23:39Z Ganesh591 62733 /* गट फेरी */ 2699936 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला ५० (३९) | wickets1 = शिमाको कातो २/१६ (२ षटके) | score2 = ९३ (१९.५ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी ३१ (१७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (३.५ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ४२ (१७.३ षटके) | runs1 = कॅरी कीन १५ (१०) | wickets1 = [[रेजिना लिली]] ३/३ (३.३ षटके) | score2 = ४३/१ (६.२ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा १६[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = कॅरी कीन १/२३ (३ षटके) | result = सामोआने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = तालिली इओसेफो (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४० (३६) | wickets1 = तालिली इओसेफो २/२८ (४ षटके) | score2 = ६२ (१३.५ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा ११ (८) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो ४/११ (४ षटके) | result = जपानने ७१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = मेरिएल केनी (व्हानुआतू) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[माई यानागिदा]] (जपान) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २२४/१ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला १३०[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = रेव्हेन कॅस्टिलो १/३४ (४ षटके) | score2 = ५६ (१९.४ षटके) | runs2 = कॅरी कीन १९ (२९) | wickets2 = [[पाउके सियाका]] ५/१ (३.४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने १६८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कोनिओ ओआला महिला [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पापुआ न्यू गिनीकडून [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] करणारी पहिली खेळाडू ठरली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} * [[पाउके सियाका]]ने (पापुआ न्यू गिनी) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच-बळी कामगिरी केली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = [[कुरुमी ओटा]] ५७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = काइट कीन २/३८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१६.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १६ (१६) | wickets2 = [[कुरुमी ओटा]] २/३ (२.१ षटके) | result = जपानने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[कुरुमी ओटा]] (जपान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४३ (४१) | wickets1 = हेनाओ थॉमस ३/१९ (४ षटके)<br />[[मैरी टॉम]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०७ (१९.३ षटके) | runs2 = हाने ताउ १७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = ऐलाओआ आओइना ३/२४ (४ षटके) | result = सामोआने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.२५४ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|IDN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.५८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|FIJ}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.९५३ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|COK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.०५२ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw" /> |} <section end="Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ११४/६ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी सलिव्हन]] २१ (२७) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा २/१० (४ षटके) | score2 = ११५/१ (१७.२ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी ४४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/३१ (३ षटके) | result = फिजीने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499784.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = सुलिया वुनी (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तबाथा सॅव्हिलने (फिजी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १३१/२ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ८५[[नाबाद|*]] (७१) | wickets1 = दारा परमिथा १/१४ (२ षटके) | score2 = १२१/८ (२० षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन ४० (३४) | wickets2 = रेचल अँड्र्यू ३/१० (४ षटके) | result = व्हानुआतूने १० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499786.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = रेचल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रेचल अँड्र्यूने (व्हानुआतू) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची १,०००वी धाव पूर्ण केली आणि तिची पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/73439-rachel-andrew-becomes-the-first-vanuatu-player-to-surpass-1000-t20i-runs.html |title=Rachel Andrew Becomes the First Vanuatu Player to Surpass 1000 T20I Runs |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/vanuatu-captain-creates-t20i-history-with-milestone-hat-trick |title=Vanuatu captain creates T20I history with milestone hat-trick |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-eap-qualifier-2025/73409-rachel-andrew-makes-t20i-history-with-record-hat-trick-and-fifty-for-vanuatu.html |title=Rachel Andrew Makes T20I History with Record Hat-Trick and Fifty for Vanuatu |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ४४ (४७) | wickets1 = सिल्व्हिया किजियाना २/१५ (४ षटके) | score2 = १०१ (१९.३ षटके) | runs2 = तबाथा सॅव्हिल ३३ (२३) | wickets2 = नी मादे पुत्री सुवांदेवी २/१९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने ४२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499789.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी (इंडोनेशिया) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ११८/१ (२० षटके) | runs1 = झामेरा इकिउआ ५२[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = व्हॅनेसा विरा १/२४ (३ षटके) | score2 = १२२/३ (१५.१ षटके) | runs2 = व्हॅलेन्टा लांगियातू ४५ (३०) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/२ (१ षटक) | result = व्हानुआतूने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499791.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = झामेरा इकिउआ (कूक द्वीपसमूह) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = देसी वुलंदारी ५४[[नाबाद|*]] (५४) | wickets1 = झामेरा इकिउआ २/३० (४ षटके) | score2 = ५० (१३.२ षटके) | runs2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ११ (१२) | wickets2 = नी लुह देवी २/९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने १२० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499792.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = नी लुह देवी (इंडोनेशिया) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४९/३ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ४२ (३४) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १/२५ (४ षटके) | score2 = ६० (१७.५ षटके) | runs2 = माएव्हानिसी एरासितो ११[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = विकी मनसाले ४/१५ (४ षटके) | result = व्हानुआतूने ८९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499794.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = विकी मनसाले (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 57tyzx92ni5qgv49uv7fn6hzuyo7dux 2699940 2699936 2026-08-07T10:32:19Z Ganesh591 62733 /* गट फेरी */ 2699940 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला ५० (३९) | wickets1 = शिमाको कातो २/१६ (२ षटके) | score2 = ९३ (१९.५ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी ३१ (१७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (३.५ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ४२ (१७.३ षटके) | runs1 = कॅरी कीन १५ (१०) | wickets1 = [[रेजिना लिली]] ३/३ (३.३ षटके) | score2 = ४३/१ (६.२ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा १६[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = कॅरी कीन १/२३ (३ षटके) | result = सामोआने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = तालिली इओसेफो (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४० (३६) | wickets1 = तालिली इओसेफो २/२८ (४ षटके) | score2 = ६२ (१३.५ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा ११ (८) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो ४/११ (४ षटके) | result = जपानने ७१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = मेरिएल केनी (व्हानुआतू) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[माई यानागिदा]] (जपान) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २२४/१ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला १३०[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = रेव्हेन कॅस्टिलो १/३४ (४ षटके) | score2 = ५६ (१९.४ षटके) | runs2 = कॅरी कीन १९ (२९) | wickets2 = [[पाउके सियाका]] ५/१ (३.४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने १६८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कोनिओ ओआला महिला [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पापुआ न्यू गिनीकडून [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] करणारी पहिली खेळाडू ठरली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} * [[पाउके सियाका]]ने (पापुआ न्यू गिनी) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच-बळी कामगिरी केली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = [[कुरुमी ओटा]] ५७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = काइट कीन २/३८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१६.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १६ (१६) | wickets2 = [[कुरुमी ओटा]] २/३ (२.१ षटके) | result = जपानने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[कुरुमी ओटा]] (जपान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४३ (४१) | wickets1 = हेनाओ थॉमस ३/१९ (४ षटके)<br />[[मैरी टॉम]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०७ (१९.३ षटके) | runs2 = हाने ताउ १७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = ऐलाओआ आओइना ३/२४ (४ षटके) | result = सामोआने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.२५४ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|IDN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.५८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|FIJ}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.९५३ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|COK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.०५२ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw" /> |} <section end="Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ११४/६ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी सलिव्हन]] २१ (२७) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा २/१० (४ षटके) | score2 = ११५/१ (१७.२ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी ४४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/३१ (३ षटके) | result = फिजीने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499784.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = सुलिया वुनी (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तबाथा सॅव्हिलने (फिजी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १३१/२ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ८५[[नाबाद|*]] (७१) | wickets1 = दारा परमिथा १/१४ (२ षटके) | score2 = १२१/८ (२० षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन ४० (३४) | wickets2 = रेचल अँड्र्यू ३/१० (४ षटके) | result = व्हानुआतूने १० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499786.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = रेचल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रेचल अँड्र्यूने (व्हानुआतू) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची १,०००वी धाव पूर्ण केली आणि तिची पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/73439-rachel-andrew-becomes-the-first-vanuatu-player-to-surpass-1000-t20i-runs.html |title=Rachel Andrew Becomes the First Vanuatu Player to Surpass 1000 T20I Runs |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/vanuatu-captain-creates-t20i-history-with-milestone-hat-trick |title=Vanuatu captain creates T20I history with milestone hat-trick |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-eap-qualifier-2025/73409-rachel-andrew-makes-t20i-history-with-record-hat-trick-and-fifty-for-vanuatu.html |title=Rachel Andrew Makes T20I History with Record Hat-Trick and Fifty for Vanuatu |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ४४ (४७) | wickets1 = सिल्व्हिया किजियाना २/१५ (४ षटके) | score2 = १०१ (१९.३ षटके) | runs2 = तबाथा सॅव्हिल ३३ (२३) | wickets2 = नी मादे पुत्री सुवांदेवी २/१९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने ४२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499789.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी (इंडोनेशिया) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ११८/१ (२० षटके) | runs1 = झामेरा इकिउआ ५२[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = व्हॅनेसा विरा १/२४ (३ षटके) | score2 = १२२/३ (१५.१ षटके) | runs2 = व्हॅलेन्टा लांगियातू ४५ (३०) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/२ (१ षटक) | result = व्हानुआतूने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499791.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = झामेरा इकिउआ (कूक द्वीपसमूह) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = देसी वुलंदारी ५४[[नाबाद|*]] (५४) | wickets1 = झामेरा इकिउआ २/३० (४ षटके) | score2 = ५० (१३.२ षटके) | runs2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ११ (१२) | wickets2 = नी लुह देवी २/९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने १२० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499792.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = नी लुह देवी (इंडोनेशिया) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४९/३ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ४२ (३४) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १/२५ (४ षटके) | score2 = ६० (१७.५ षटके) | runs2 = माएव्हानिसी एरासितो ११[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = विकी मनसाले ४/१५ (४ षटके) | result = व्हानुआतूने ८९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499794.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = विकी मनसाले (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==प्ले-ऑफ== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७४/४ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४६ (३०) | wickets1 = लिली लॅम्ब २/२५ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = झामेरा इकिउआ ४८ (५०) | wickets2 = तालिली इओसेफो २/१९ (४ षटके)<br />ऑलिव्ह लेफागा २/१९ (४ षटके) | result = सामोआने ६२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499796.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ६८/९ (२० षटके) | runs1 = अॅलेक्स स्मिथ ११ (१४) | wickets1 = आना गोनेरारा ३/९ (४ षटके) | score2 = ६९/२ (१४ षटके) | runs2 = मेले वाकानिसाऊ २१[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = अॅलेक्स स्मिथ २/२१ (३ षटके) | result = फिजीने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499797.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि अॅडम बिर्स (जपान) | motm = मेले वाकानिसाऊ (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = ११५/६ (२० षटके) | runs1 = सोनिया वाइआ २२ (२०) | wickets1 = कॅरी कीन ३/१७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (१९.४ षटके) | runs2 = केटी डोनोव्हन ३१ (२७) | wickets2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ३/९ (४ षटके) | result = फिलिपिन्सने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499801.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = केटी डोनोव्हन (फिलिपिन्स) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ७४ (१२.३ षटके) | runs1 = अवेतिया मापू २९ (१९) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा ३/२६ (३ षटके) | score2 = ७५/५ (१३.५ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी २३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[रेजिना लिली]] ३/११ (४ षटके) | result = फिजीने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499800.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = इलिसापेसी वाकावाकातोगा (फिजी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] rjscaklg7zajmiwj91ialfo6f26mqvi 2699942 2699940 2026-08-07T10:37:58Z Ganesh591 62733 /* प्ले-ऑफ */ 2699942 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला ५० (३९) | wickets1 = शिमाको कातो २/१६ (२ षटके) | score2 = ९३ (१९.५ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी ३१ (१७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (३.५ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ४२ (१७.३ षटके) | runs1 = कॅरी कीन १५ (१०) | wickets1 = [[रेजिना लिली]] ३/३ (३.३ षटके) | score2 = ४३/१ (६.२ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा १६[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = कॅरी कीन १/२३ (३ षटके) | result = सामोआने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = तालिली इओसेफो (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४० (३६) | wickets1 = तालिली इओसेफो २/२८ (४ षटके) | score2 = ६२ (१३.५ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा ११ (८) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो ४/११ (४ षटके) | result = जपानने ७१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = मेरिएल केनी (व्हानुआतू) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[माई यानागिदा]] (जपान) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २२४/१ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला १३०[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = रेव्हेन कॅस्टिलो १/३४ (४ षटके) | score2 = ५६ (१९.४ षटके) | runs2 = कॅरी कीन १९ (२९) | wickets2 = [[पाउके सियाका]] ५/१ (३.४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने १६८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कोनिओ ओआला महिला [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पापुआ न्यू गिनीकडून [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] करणारी पहिली खेळाडू ठरली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} * [[पाउके सियाका]]ने (पापुआ न्यू गिनी) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच-बळी कामगिरी केली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = [[कुरुमी ओटा]] ५७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = काइट कीन २/३८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१६.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १६ (१६) | wickets2 = [[कुरुमी ओटा]] २/३ (२.१ षटके) | result = जपानने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[कुरुमी ओटा]] (जपान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४३ (४१) | wickets1 = हेनाओ थॉमस ३/१९ (४ षटके)<br />[[मैरी टॉम]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०७ (१९.३ षटके) | runs2 = हाने ताउ १७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = ऐलाओआ आओइना ३/२४ (४ षटके) | result = सामोआने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.२५४ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|IDN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.५८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|FIJ}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.९५३ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|COK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.०५२ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw" /> |} <section end="Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ११४/६ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी सलिव्हन]] २१ (२७) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा २/१० (४ षटके) | score2 = ११५/१ (१७.२ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी ४४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/३१ (३ षटके) | result = फिजीने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499784.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = सुलिया वुनी (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तबाथा सॅव्हिलने (फिजी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १३१/२ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ८५[[नाबाद|*]] (७१) | wickets1 = दारा परमिथा १/१४ (२ षटके) | score2 = १२१/८ (२० षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन ४० (३४) | wickets2 = रेचल अँड्र्यू ३/१० (४ षटके) | result = व्हानुआतूने १० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499786.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = रेचल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रेचल अँड्र्यूने (व्हानुआतू) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची १,०००वी धाव पूर्ण केली आणि तिची पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/73439-rachel-andrew-becomes-the-first-vanuatu-player-to-surpass-1000-t20i-runs.html |title=Rachel Andrew Becomes the First Vanuatu Player to Surpass 1000 T20I Runs |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/vanuatu-captain-creates-t20i-history-with-milestone-hat-trick |title=Vanuatu captain creates T20I history with milestone hat-trick |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-eap-qualifier-2025/73409-rachel-andrew-makes-t20i-history-with-record-hat-trick-and-fifty-for-vanuatu.html |title=Rachel Andrew Makes T20I History with Record Hat-Trick and Fifty for Vanuatu |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ४४ (४७) | wickets1 = सिल्व्हिया किजियाना २/१५ (४ षटके) | score2 = १०१ (१९.३ षटके) | runs2 = तबाथा सॅव्हिल ३३ (२३) | wickets2 = नी मादे पुत्री सुवांदेवी २/१९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने ४२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499789.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी (इंडोनेशिया) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ११८/१ (२० षटके) | runs1 = झामेरा इकिउआ ५२[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = व्हॅनेसा विरा १/२४ (३ षटके) | score2 = १२२/३ (१५.१ षटके) | runs2 = व्हॅलेन्टा लांगियातू ४५ (३०) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/२ (१ षटक) | result = व्हानुआतूने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499791.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = झामेरा इकिउआ (कूक द्वीपसमूह) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = देसी वुलंदारी ५४[[नाबाद|*]] (५४) | wickets1 = झामेरा इकिउआ २/३० (४ षटके) | score2 = ५० (१३.२ षटके) | runs2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ११ (१२) | wickets2 = नी लुह देवी २/९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने १२० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499792.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = नी लुह देवी (इंडोनेशिया) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४९/३ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ४२ (३४) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १/२५ (४ षटके) | score2 = ६० (१७.५ षटके) | runs2 = माएव्हानिसी एरासितो ११[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = विकी मनसाले ४/१५ (४ षटके) | result = व्हानुआतूने ८९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499794.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = विकी मनसाले (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==प्ले-ऑफ== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७४/४ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४६ (३०) | wickets1 = लिली लॅम्ब २/२५ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = झामेरा इकिउआ ४८ (५०) | wickets2 = तालिली इओसेफो २/१९ (४ षटके)<br />ऑलिव्ह लेफागा २/१९ (४ षटके) | result = सामोआने ६२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499796.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ६८/९ (२० षटके) | runs1 = अॅलेक्स स्मिथ ११ (१४) | wickets1 = आना गोनेरारा ३/९ (४ षटके) | score2 = ६९/२ (१४ षटके) | runs2 = मेले वाकानिसाऊ २१[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = अॅलेक्स स्मिथ २/२१ (३ षटके) | result = फिजीने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499797.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि अॅडम बिर्स (जपान) | motm = मेले वाकानिसाऊ (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = ११५/६ (२० षटके) | runs1 = सोनिया वाइआ २२ (२०) | wickets1 = कॅरी कीन ३/१७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (१९.४ षटके) | runs2 = केटी डोनोव्हन ३१ (२७) | wickets2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ३/९ (४ षटके) | result = फिलिपिन्सने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499801.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = केटी डोनोव्हन (फिलिपिन्स) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ७४ (१२.३ षटके) | runs1 = अवेतिया मापू २९ (१९) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा ३/२६ (३ षटके) | score2 = ७५/५ (१३.५ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी २३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[रेजिना लिली]] ३/११ (४ षटके) | result = फिजीने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499800.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = इलिसापेसी वाकावाकातोगा (फिजी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम फेरी== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १३४/३ (२० षटके) | runs1 = मारिया कोराझोन ५६ (४७) | wickets1 = मैरी टॉम १/१९ (३ षटके) | score2 = १३६/५ (१९.३ षटके) | runs2 = [[ब्रेंडा ताउ]] ५२[[नाबाद|*]] (४२) | wickets2 = नी अरियानी २/२८ (३.३ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499798.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[ब्रेंडा ताउ]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १५६/१ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ७२[[नाबाद|*]] (५९) | wickets1 = एरिका तोगुची-क्विन १/३१ (४ षटके) | score2 = १३४/६ (२० षटके) | runs2 = [[माई यानागिदा]] २७ (३०) | wickets2 = रेलाइन ओवा ३/१८ (४ षटके) | result = व्हानुआतूने २२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499799.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = रेचल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १२५/७ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ६७ (५०) | wickets1 = नी पुत्री सुवांदेवी २/२० (४ षटके) | score2 = १२८/२ (१६.४ षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन ७४[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो २/१८ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499802.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = मारिया कोराझोन (इंडोनेशिया) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = ११३/९ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ४५ (२६) | wickets1 = [[गेउआ टॉम]] ३/१५ (३ षटके) | score2 = ११४/१ (१५.१ षटके) | runs2 = [[नाओआनी वारे]] ५७[[नाबाद|*]] (४७) | wickets2 = व्हॅनेसा विरा १/२१ (३.१ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499803.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[नाओआनी वारे]] (पापुआ न्यू गिनी) <!-- [[गेउआ टॉम]] (पापुआ न्यू गिनी) हिचा आयसीसीच्या धावफलकात उल्लेख होता. -->| toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] cntak1iu3cycrxmyi968dabh6g1quq9 2699944 2699942 2026-08-07T10:41:53Z Ganesh591 62733 /* बाह्य दुवे */ 2699944 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२५ महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा | image = | caption = | administrator = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]] पूर्व आशिया-पॅसिफिक | cricket format = [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = गट [[साखळी सामने|साखळी पद्धत]] आणि प्ले-ऑफ | host = [[फिजी]] | champions = {{crw|PNG}} | runners-up = {{crw|VAN}} | participants = ८ | matches = २० | most runs = {{crwicon|VAN}} रेचल अँड्र्यू (२६७) | most wickets = {{crwicon|SAM}} रेजिना लिली'ई (९)<br />{{crwicon|PNG}} [[पाउके सियाका]] (९) | player of the series = | previous_year = २०२३ | next_year = | next_tournament = }} '''२०२५ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा''' ही [[२०२६ आयसीसी महिला टी२० विश्वचषक]]ाच्या पात्रता प्रक्रियेचा भाग असलेली क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/icc-announces-schedule-for-east-asia-pacific-and-asia-world-cup-qualifiers |title=ICC announces schedule for East Asia-Pacific and Asia World Cup Qualifiers |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=११ जुलै २०२५ }}</ref> ही स्पर्धा सप्टेंबर २०२५ मध्ये [[फिजी]]मध्ये आयोजित करण्यात आली होती.<ref>{{cite web |url=https://www.fbcnews.com.fj/sports/fiji-to-host-icc-womens-t20-world-cup-qualifier/ |title=Fiji to host ICC Women's T20 world cup qualifier |work=FBC News |access-date=१४ जुलै २०२५ }}</ref> [[पापुआ न्यू गिनी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|पापुआ न्यू गिनी]]ने स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावून जागतिक पात्रता स्पर्धेसाठी प्रवेश मिळवला. ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|COK}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNmKUg0S5kC/ |title=Cook Islands women's cricket team named for EAP World Cup Qualifiers |work=[[कूक द्वीपसमूह क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२१ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|FIJ}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/1EnUxq1mra/ |title=The national women's team to the ICC T20 World Cup EAP Qualifier has been confirmed |work=[[क्रिकेट फिजी]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|IDN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNUs5UGhiyH/ |title=Indonesia squad list |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=१३ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|JPN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNCYBV-PMgA/ |title=Squad announcement – Japan |work=[[जपान क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=७ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PNG}}<ref>{{cite web |url=https://www.thenational.com.pg/lewas-gear-up-for-eap-t20world-qualifier/ |title=Lewas gearing up for East Asia Pacific T20 Cricket World Cup qualifier in Fiji |work=The National |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|PHI}}<ref>{{cite web |url=https://www.facebook.com/share/p/195WkbRjki/ |title=Our very own Philippine Cricket Women's National Team are set for their debut at the 2025 ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[फिलिपाईन क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Facebook |access-date=१४ ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|SAM}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DNfWJPjvumK/ |title=Squad announcement – Samoa |work=[[सामोआ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट असोसिएशन]] |via=Instagram |access-date=२० ऑगस्ट २०२५}}</ref> ! {{crw|VAN}}<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DONUafhDCEL/ |title=Vanuatu's Women's Squad is underway for the ICC Women's T20 World Cup EAP Qualifier in Fiji |work=[[व्हानुआतू क्रिकेट]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५}}</ref> |- | valign="top" | * [[गॅबी सलिव्हन]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * टेटियारे माताओरा (उपकर्णधार) * रेचल अउओरा * रोमा बोवर्स-फ्लेमिंग * तायोरा एलिकाना * झामेरा इकिउआ * डेना कताइना ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लिली लॅम्ब * टेलर माइका * कोइताई माताओरा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सोफिया सॅम्युएल्स * सोनिया वाइआ ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अकेता वाइलोआ * एस्थर विल्यम्स | valign="top" | * इलिसापेसी वाकावाकातोगा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कियेरा अमोए * मेलाइआ बिउ * माएव्हानिसी एरासितो ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * आना गोनेरारा * सिल्व्हिया किजियाना * अकोसिता लेवासी * सेमाएमा लोमानी * जसविल रोकोरो * तबाथा सॅव्हिल * सेराफिना सिगाइवासा * करालाइनी वाकुरुइवालू * सुलिया वुनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेले वाकानिसाऊ | valign="top" | * नी वायन सारियानी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फातिमा अल्बंजारी * नी अरियानी * मारिया कोराझोन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * नी लुह देवी * किसी कासे * सांग मायप्रियानी * रहमावती पंगेस्टुती * दारा परमिथा * लिये किआओ * नी कादेक फित्रिया राडा रानी * नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * एमिली सिर्स * नी मादे पुत्री सुवांदेवी * देसी वुलंदारी | valign="top" | * [[माई यानागिदा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अकारी निशिमुरा (उपकर्णधार, [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * अहिल्या चंदेल * आयुमी फुजिकावा * हिनासे गोटो * हारुना इवासाकी * शिमाको कातो * <s>अयाका कातो-स्टॅफर्ड</s> * ममता कासवान * एलेना कुसुदा-नायर्न * एरिका ओडा * [[कुरुमी ओटा]] * सेइका सुमी * एरिका तोगुची-क्विन * नोनोहा यासुमोतो | valign="top" | * [[ब्रेंडा ताउ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलानी अनी * हॉलन डोरिगा * डिका लोहिया * कोनिओ ओआला * एरानी पोकाना * [[लक्ष्मी राजदुराई]] * [[पाउके सियाका]] * हाने ताउ * हेनाओ थॉमस * [[गेउआ टॉम]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मैरी टॉम]] * [[इसाबेल तौआ]] * [[नाओआनी वारे]] | valign="top" | * केटी डोनोव्हन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अॅलेक्स स्मिथ (उपकर्णधार) * झोन आंद्रेआनो * मा लुझ बार्सिलोना * अँजेला बुसा * रेव्हेन कॅस्टिलो * कॅरी कीन * काइट कीन * जोमे मसाया * जेसिका मेडियानेस्ता ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * सिमरन सिराह * अॅशली मिरांडा * मारिका ताइरा * अमेलिया वाल्डेझ | valign="top" | * [[रेजिना लिली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कॅरोल अगाफिली * ऐलाओआ आओइना * तालिली इओसेफो * ऑलिव्ह लेफागा * लेइतु लेओंग * जेन मनासे * अवेतिया मापू * लेउतु माताफा * कोलोतिता नोनू * नोरा सालिमा * तुआओलोआ सेमाउ * फा'आइउगा सिसिफो * एंजेल सूतागा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | valign="top" | * रेचल अँड्र्यू ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अल्विना चिलिया (उपकर्णधार) * गिलियन चिलिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मेलिसा फारे * अॅना ग्रिफिन * नतालिया काकोर * व्हॅलेन्टा लांगियातू * विकी मनसाले * नासिमाना नवाइका * रेलाइन ओवा * [[सेलिना सोलमन]] * सुसान स्टीफन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * माहिना तारिमियाला ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅनेसा विरा |} अयाका कातो-स्टॅफर्डची [[ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया १९ वर्षांखालील संघात]] निवड झाल्यानंतर जपानच्या संघात तिच्या जागी ममता कासवानचा समावेश करण्यात आला. ==फिजी विरुद्ध जपान मालिका== {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = जपान महिला क्रिकेट संघाचा फिजी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Fiji.svg | team1_name = फिजी | team2_image = Flag of Japan.svg | team2_name = जपान | from_date = ५ | to_date = ६ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = इलिसापेसी वाकावाकातोगा | team2_captain = [[माई यानागिदा]] | no_of_twenty20s = 2 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = सेराफिना सिगाइवासा (३०) | team2_twenty20s_most_runs = [[माई यानागिदा]] (५३) | team1_twenty20s_most_wickets = अकोसिता लेवासी (३) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका तोगुची-क्विन (६) | player_of_twenty20_series = }} पात्रता स्पर्धेपूर्वी यजमान [[फिजी राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|फिजी]]ने [[जपान राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|जपान]]विरुद्ध दोन सामन्यांची [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिका खेळली. ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२५ | time = १४:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १२० (२० षटके) | runs1 = शिमाको कातो २१ (२७) | wickets1 = सेराफिना सिगाइवासा २/६ (३ षटके) | score2 = ९७/७ (२० षटके) | runs2 = मेलाइआ बिउ २६[[नाबाद|*]] (१७) | wickets2 = [[माई यानागिदा]] २/१२ (२ षटके) | result = जपानने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499779.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = इलिएसा नावातू (फिजी) आणि तोमासी नावासिओनो (फिजी) | motm = सेराफिना सिगाइवासा (फिजी) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १५५/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४३ (३७) | wickets1 = अकोसिता लेवासी २/२१ (३ षटके) | score2 = ५१ (१२.३ षटके) | runs2 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १४ (२१) | wickets2 = एरिका तोगुची-क्विन ५/६ (३.३ षटके) | result = जपानने १०४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499780.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = | motm = | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = ममता कासवानने (जपान) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===इतर तयारी=== [[इंडोनेशिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|इंडोनेशिया]]ने पात्रता स्पर्धेच्या तयारीसाठी वेस्टर्न ऑस्ट्रेलिया महिला क्रिकेट संघाविरुद्ध तीन सामन्यांची मालिका खेळली आणि ती ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/DOOJ1gHkqlf/ |title=🇮🇩🏏 Indonesia Women’s Team – Perth Training Camp |work=[[क्रिकेट इंडोनेशिया]] |via=Instagram |access-date=५ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> ==गट फेरी== ===गट अ=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group A" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|PNG}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +३.३३३ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|JPN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.२८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|SAM}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +०.१५६ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|PHI}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −६.७५६ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770/points-table-standings |title=Women's T20 World Cup East Asia Pacific QLF 2025 - Points Table |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref> |} <section end="Group A" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १३९/४ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला ५० (३९) | wickets1 = शिमाको कातो २/१६ (२ षटके) | score2 = ९३ (१९.५ षटके) | runs2 = हारुना इवासाकी ३१ (१७) | wickets2 = [[इसाबेल तौआ]] ३/८ (३.५ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ४६ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499785.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = पापुआ न्यू गिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = ४२ (१७.३ षटके) | runs1 = कॅरी कीन १५ (१०) | wickets1 = [[रेजिना लिली]] ३/३ (३.३ षटके) | score2 = ४३/१ (६.२ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा १६[[नाबाद|*]] (१२) | wickets2 = कॅरी कीन १/२३ (३ षटके) | result = सामोआने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499787.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = तालिली इओसेफो (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|SAM}} | score1 = १३३/५ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ४० (३६) | wickets1 = तालिली इओसेफो २/२८ (४ षटके) | score2 = ६२ (१३.५ षटके) | runs2 = एंजेल सूतागा ११ (८) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो ४/११ (४ षटके) | result = जपानने ७१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499788.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = मेरिएल केनी (व्हानुआतू) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[माई यानागिदा]] (जपान) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PNG}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = २२४/१ (२० षटके) | runs1 = कोनिओ ओआला १३०[[नाबाद|*]] (६६) | wickets1 = रेव्हेन कॅस्टिलो १/३४ (४ षटके) | score2 = ५६ (१९.४ षटके) | runs2 = कॅरी कीन १९ (२९) | wickets2 = [[पाउके सियाका]] ५/१ (३.४ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने १६८ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499790.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = कोनिओ ओआला (पापुआ न्यू गिनी) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कोनिओ ओआला महिला [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पापुआ न्यू गिनीकडून [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] करणारी पहिली खेळाडू ठरली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} * [[पाउके सियाका]]ने (पापुआ न्यू गिनी) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची पहिली पाच-बळी कामगिरी केली.{{संदर्भ हवा|date=सप्टेंबर २०२५}} }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = १५८/४ (२० षटके) | runs1 = [[कुरुमी ओटा]] ५७[[नाबाद|*]] (४०) | wickets1 = काइट कीन २/३८ (४ षटके) | score2 = ४७ (१६.१ षटके) | runs2 = अमेलिया वाल्डेझ १६ (१६) | wickets2 = [[कुरुमी ओटा]] २/३ (२.१ षटके) | result = जपानने १११ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499793.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[कुरुमी ओटा]] (जपान) | toss = फिलिपिन्सने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४३ (४१) | wickets1 = हेनाओ थॉमस ३/१९ (४ षटके)<br />[[मैरी टॉम]] ३/१९ (४ षटके) | score2 = १०७ (१९.३ षटके) | runs2 = हाने ताउ १७[[नाबाद|*]] (२२) | wickets2 = ऐलाओआ आओइना ३/२४ (४ षटके) | result = सामोआने १३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499795.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===गट ब=== ====गुणतालिका==== <section begin="Group B" /> {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto" |- ! स्थान !! संघ !! खेळले !! विजय !! पराभव !! अनिर्णित !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#CCFFCC;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|VAN}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || +२.२५४ || rowspan="2" | '''[[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामन्यांसाठी पात्र]]''' |- style="background:#CCFFCC;" | २ || style="text-align:left;" | {{crw|IDN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || +२.५८३ |- style="background:#FFFFCC;" | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|FIJ}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.९५३ || rowspan="2" | '''[[#प्ले-ऑफ|प्ले-ऑफसाठी पात्र]]''' |- style="background:#FFFFCC;" | ४ || style="text-align:left;" | {{crw|COK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.०५२ |- | colspan="9" style="text-align:left;" | स्रोत: ईएसपीएनक्रिकइन्फो<ref name="EAPw" /> |} <section end="Group B" /> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ११४/६ (२० षटके) | runs1 = [[गॅबी सलिव्हन]] २१ (२७) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा २/१० (४ षटके) | score2 = ११५/१ (१७.२ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी ४४[[नाबाद|*]] (४४) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/३१ (३ षटके) | result = फिजीने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499784.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = सुलिया वुनी (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तबाथा सॅव्हिलने (फिजी) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} {{Single-innings cricket match | date = ९ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १३१/२ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ८५[[नाबाद|*]] (७१) | wickets1 = दारा परमिथा १/१४ (२ षटके) | score2 = १२१/८ (२० षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन ४० (३४) | wickets2 = रेचल अँड्र्यू ३/१० (४ षटके) | result = व्हानुआतूने १० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499786.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = रेचल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = रेचल अँड्र्यूने (व्हानुआतू) आंतरराष्ट्रीय टी२० क्रिकेटमधील तिची १,०००वी धाव पूर्ण केली आणि तिची पहिली [[हॅटट्रिक]] घेतली.<ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/73439-rachel-andrew-becomes-the-first-vanuatu-player-to-surpass-1000-t20i-runs.html |title=Rachel Andrew Becomes the First Vanuatu Player to Surpass 1000 T20I Runs |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/vanuatu-captain-creates-t20i-history-with-milestone-hat-trick |title=Vanuatu captain creates T20I history with milestone hat-trick |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२५ }}</ref><ref>{{cite web |url=https://femalecricket.com/womens-eap-qualifier-2025/73409-rachel-andrew-makes-t20i-history-with-record-hat-trick-and-fifty-for-vanuatu.html |title=Rachel Andrew Makes T20I History with Record Hat-Trick and Fifty for Vanuatu |work=Female Cricket |access-date=१० सप्टेंबर २०२५ }}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४३/६ (२० षटके) | runs1 = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी ४४ (४७) | wickets1 = सिल्व्हिया किजियाना २/१५ (४ षटके) | score2 = १०१ (१९.३ षटके) | runs2 = तबाथा सॅव्हिल ३३ (२३) | wickets2 = नी मादे पुत्री सुवांदेवी २/१९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने ४२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499789.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = नी पुतू आयू नंदा साकारिनी (इंडोनेशिया) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|VAN}} | score1 = ११८/१ (२० षटके) | runs1 = झामेरा इकिउआ ५२[[नाबाद|*]] (५३) | wickets1 = व्हॅनेसा विरा १/२४ (३ षटके) | score2 = १२२/३ (१५.१ षटके) | runs2 = व्हॅलेन्टा लांगियातू ४५ (३०) | wickets2 = अकेता वाइलोआ १/२ (१ षटक) | result = व्हानुआतूने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499791.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = झामेरा इकिउआ (कूक द्वीपसमूह) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७०/४ (२० षटके) | runs1 = देसी वुलंदारी ५४[[नाबाद|*]] (५४) | wickets1 = झामेरा इकिउआ २/३० (४ षटके) | score2 = ५० (१३.२ षटके) | runs2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ११ (१२) | wickets2 = नी लुह देवी २/९ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने १२० धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499792.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = नी लुह देवी (इंडोनेशिया) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = १४९/३ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ४२ (३४) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा १/२५ (४ षटके) | score2 = ६० (१७.५ षटके) | runs2 = माएव्हानिसी एरासितो ११[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = विकी मनसाले ४/१५ (४ षटके) | result = व्हानुआतूने ८९ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499794.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) | motm = विकी मनसाले (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==प्ले-ऑफ== {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी पहिला उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|COK}} | score1 = १७४/४ (२० षटके) | runs1 = [[रेजिना लिली]] ४६ (३०) | wickets1 = लिली लॅम्ब २/२५ (३ षटके) | score2 = ११२/६ (२० षटके) | runs2 = झामेरा इकिउआ ४८ (५०) | wickets2 = तालिली इओसेफो २/१९ (४ षटके)<br />ऑलिव्ह लेफागा २/१९ (४ षटके) | result = सामोआने ६२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499796.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[रेजिना लिली]] (सामोआ) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी दुसरा उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|PHI}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ६८/९ (२० षटके) | runs1 = अॅलेक्स स्मिथ ११ (१४) | wickets1 = आना गोनेरारा ३/९ (४ षटके) | score2 = ६९/२ (१४ षटके) | runs2 = मेले वाकानिसाऊ २१[[नाबाद|*]] (२१) | wickets2 = अॅलेक्स स्मिथ २/२१ (३ षटके) | result = फिजीने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499797.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि अॅडम बिर्स (जपान) | motm = मेले वाकानिसाऊ (फिजी) | toss = फिजीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''सातव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|COK}} | team2 = {{crw|PHI}} | score1 = ११५/६ (२० षटके) | runs1 = सोनिया वाइआ २२ (२०) | wickets1 = कॅरी कीन ३/१७ (४ षटके) | score2 = ११६/६ (१९.४ षटके) | runs2 = केटी डोनोव्हन ३१ (२७) | wickets2 = [[गॅबी सलिव्हन]] ३/९ (४ षटके) | result = फिलिपिन्सने ४ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499801.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोइता अताई (पापुआ न्यू गिनी) आणि [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) | motm = केटी डोनोव्हन (फिलिपिन्स) | toss = कूक द्वीपसमूहने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''पाचव्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SAM}} | team2 = {{crw|FIJ}} | score1 = ७४ (१२.३ षटके) | runs1 = अवेतिया मापू २९ (१९) | wickets1 = इलिसापेसी वाकावाकातोगा ३/२६ (३ षटके) | score2 = ७५/५ (१३.५ षटके) | runs2 = सुलिया वुनी २३[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[रेजिना लिली]] ३/११ (४ षटके) | result = फिजीने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499800.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = अॅडम बिर्स (जपान) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = इलिसापेसी वाकावाकातोगा (फिजी) | toss = सामोआने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==अंतिम फेरी== {{Single-innings cricket match | round = '''पहिला उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|IDN}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = १३४/३ (२० षटके) | runs1 = मारिया कोराझोन ५६ (४७) | wickets1 = मैरी टॉम १/१९ (३ षटके) | score2 = १३६/५ (१९.३ षटके) | runs2 = [[ब्रेंडा ताउ]] ५२[[नाबाद|*]] (४२) | wickets2 = नी अरियानी २/२८ (३.३ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ५ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499798.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = [[ब्रेंडा ताउ]] (पापुआ न्यू गिनी) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''दुसरा उपांत्य सामना''' | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|JPN}} | score1 = १५६/१ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ७२[[नाबाद|*]] (५९) | wickets1 = एरिका तोगुची-क्विन १/३१ (४ षटके) | score2 = १३४/६ (२० षटके) | runs2 = [[माई यानागिदा]] २७ (३०) | wickets2 = रेलाइन ओवा ३/१८ (४ षटके) | result = व्हानुआतूने २२ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499799.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = रेचल अँड्र्यू (व्हानुआतू) | toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''तिसऱ्या स्थानासाठी प्ले-ऑफ''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|JPN}} | team2 = {{crw|IDN}} | score1 = १२५/७ (२० षटके) | runs1 = [[माई यानागिदा]] ६७ (५०) | wickets1 = नी पुत्री सुवांदेवी २/२० (४ षटके) | score2 = १२८/२ (१६.४ षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन ७४[[नाबाद|*]] (५२) | wickets2 = नोनोहा यासुमोतो २/१८ (३ षटके) | result = इंडोनेशियाने ८ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499802.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान २, [[सुवा]] | umpires = कोरी ब्लॅक (न्यूझीलंड) आणि मेरिएल केनी (व्हानुआतू) | motm = मारिया कोराझोन (इंडोनेशिया) | toss = जपानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | round = '''अंतिम सामना''' | date = १५ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|VAN}} | team2 = {{crw|PNG}} | score1 = ११३/९ (२० षटके) | runs1 = रेचल अँड्र्यू ४५ (२६) | wickets1 = [[गेउआ टॉम]] ३/१५ (३ षटके) | score2 = ११४/१ (१५.१ षटके) | runs2 = [[नाओआनी वारे]] ५७[[नाबाद|*]] (४७) | wickets2 = व्हॅनेसा विरा १/२१ (३.१ षटके) | result = पापुआ न्यू गिनीने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1499803.html धावफलक] | venue = अल्बर्ट पार्क मैदान १, [[सुवा]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि सुरेश सुब्रमण्यम (इंडोनेशिया) | motm = [[नाओआनी वारे]] (पापुआ न्यू गिनी) <!-- [[गेउआ टॉम]] (पापुआ न्यू गिनी) हिचा आयसीसीच्या धावफलकात उल्लेख होता. -->| toss = व्हानुआतूने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.icc-cricket.com/media-releases/fiji-set-to-host-historic-icc-women-s-t20-world-cup-eap-qualifier आयसीसीवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10702/icc-womens-t20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025 क्रिकबझवरील स्पर्धेचे पान] * [https://www.espncricinfo.com/series/japan-women-in-fiji-t20is-2025-1499622 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिका पान (फिजी विरुद्ध जपान)] * [https://www.espncricinfo.com/series/wt20-world-cup-east-asia-pacific-qualifier-2025-1499770 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान (पात्रता स्पर्धा)] {{२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} {{DEFAULTSORT:महिला टी२० विश्वचषक पूर्व आशिया-पॅसिफिक पात्रता स्पर्धा}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] [[वर्ग:इ.स. २०२५ मधील क्रिकेट]] d4dygu902boybufby8212jz6q93r1lh 0 382445 2699934 2026-08-07T10:20:48Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = राजकुमार वकपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्य... 2699934 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = राजकुमार वकपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = वकपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = [[धर्मपाल]] | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = [[देवपाल]] | वडील = [[पहिला गोपाल]] | आई = देड्डदेवी | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[जयपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = [[बौद्ध धर्म]] | तळटिपा = }} '''राजकुमार वकपाल''' हा पाल सम्राट [[पहिला गोपाल]] आणि राणी देड्डदेवी यांचा मुलगा होता. तसेच [[धर्मपाल]] याचा भाऊ होता e66m4f31j1bc5k5583fdbe2cbn2dy92 0 382446 2699937 2026-08-07T10:27:38Z Aryan Bagkar 152513 नवीन पान: {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = राजकुमार जयपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्य... 2699937 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट राज्याधिकारी | नाव = राजकुमार जयपाल | पदवी = | चित्र = | चित्र_शीर्षक = | राजध्वज_चित्र = | राजध्वज_चित्र_शीर्षक = | राजचिन्ह_चित्र = | राजचिन्ह_चित्र_शीर्षक = | राज्य_काळ = | राज्यारोहण = | राज्याभिषेक = | राज्यव्याप्ती = | राजधानी = [[पाटलीपुत्र]] | पूर्ण_नाव = जयपाल | इतर_पदव्या = | जन्म_दिनांक = | जन्म_स्थान = | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | पूर्वाधिकारी = | राजपद_वारस = | राजपद_वारस_प्रकार = | उत्तराधिकारी = | वडील = [[वकपाल]] | आई = | पत्नी = | पती = | इतर_पती = | संतती = [[पहिला विग्रहपाल]] | राजवंश = [[पाल घराणे]] | राजगीत = | राजब्रीदवाक्य = | राजचलन = | धर्म = | तळटिपा = }} '''राजकुमार जयपाल''' हा पाल सम्राट [[धर्मपाल]] याचा भाऊ [[वकपाल]] याचा मुलगा होता. तसेच पाल सम्राट [[पहिला विग्रहपाल]] याचा पिता होता. जो [[दुसरा गोपाल]] याच्यानंतर त्याला उत्तराधिकारी नसल्यामुळे [[सम्राट]] झाला. ah5cblil5fa9m79pa517qzs0i5o06yb 0 382447 2699939 2026-08-07T10:29:21Z Dharmadhyaksha 28394 नवीन पान: {{माहिती संचिका}} भारताच्या [[दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीव]] या केंद्रशासित प्रदेशात ३ जिल्हे आहेत. त्यांवर एक दृष्टिक्षेप.<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/state/districtlist/daman+and+diu.html|title=List of districts of Daman and Diu}}</ref> == य... 2699939 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} भारताच्या [[दादरा व नगर हवेली आणि दमण व दीव]] या केंद्रशासित प्रदेशात ३ जिल्हे आहेत. त्यांवर एक दृष्टिक्षेप.<ref>{{Cite web|url=http://www.census2011.co.in/census/state/districtlist/daman+and+diu.html|title=List of districts of Daman and Diu}}</ref> == यादी == {| class="wikitable sortable" |- ! क्र. ! जिल्हा ! लोकसंख्या ([[भारताची जनगणना २०११|२०११]]) ! क्षेत्रफळ (किमी&sup2;) ! घनता (प्रती किमी&sup2;) |- | १ || [[दमण]] || १,९०,८५५ || ७२ || २,६५० |- | २ || [[दिव]] || ५२,०५६ || ४० || १,३०१ |- | ३ || [[दादरा आणि नगर-हवेली]] || ३,४२,८५३ || ४९१ || ६९८ |- |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} {{भारतामधील जिल्हे}} [[वर्ग:भारतामधील जिल्हे]] c3scbqsdodmnjghqly877fqwbv7xffy 0 382448 2699945 2026-08-07T10:44:53Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = च... 2699945 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = याना कोमिन्कोव्हा | no_of_twenty20s = ३ | team1_twenty20s_won = ३ | team2_twenty20s_won = ० | team1_twenty20s_most_runs = राग्ने हॅलिक (५८) | team2_twenty20s_most_runs = कातेरीना तेसारिकोव्हा (५६) | team1_twenty20s_most_wickets = मारेत वाल्नेर (८)<br />चमाली लोकुगे (८) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका कुन्कोव्हा (३)<br />तेरेझा कोल्कुनोव्हा (३) | player_of_twenty20_series = }} '''चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाने]] केलेला [[एस्टोनिया]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour of Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> हे तीनही सामने ६ आणि ७ सप्टेंबर रोजी [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डवर खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]]ने पहिला सामना १ गडी राखून आणि दुसरा सामना ११५ धावांनी जिंकला. तिसऱ्या सामन्यात एस्टोनियाने ७ गडी राखून विजय मिळवत मालिका ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाच्या राग्ने हॅलिकने मालिकेत सर्वाधिक ५८ धावा केल्या, तर चेक प्रजासत्ताककडून कातेरीना तेसारिकोव्हाने सर्वाधिक ५६ धावा केल्या. एस्टोनियाच्या मारेत वाल्नेर आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी ८ बळी घेतले, तर चेक प्रजासत्ताकच्या एरिका कुन्कोव्हा आणि तेरेझा कोल्कुनोव्हा यांनी प्रत्येकी ३ बळी घेतले.<ref name="series" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 91yltkmu0plsywdopx115cuwhwiyj2a 2699946 2699945 2026-08-07T10:46:09Z Ganesh591 62733 2699946 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = याना कोमिन्कोव्हा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = राग्ने हॅलिक (५८) | team2_twenty20s_most_runs = कातेरीना तेसारिकोव्हा (५६) | team1_twenty20s_most_wickets = मारेत वाल्नेर (८)<br />चमाली लोकुगे (८) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका कुन्कोव्हा (३)<br />तेरेझा कोल्कुनोव्हा (३) | player_of_twenty20_series = }} '''चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाने]] केलेला [[एस्टोनिया]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour of Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> हे तीनही सामने ६ आणि ७ सप्टेंबर रोजी [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डवर खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]]ने पहिला सामना १ गडी राखून आणि दुसरा सामना ११५ धावांनी जिंकला. तिसऱ्या सामन्यात एस्टोनियाने ७ गडी राखून विजय मिळवत मालिका ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाच्या राग्ने हॅलिकने मालिकेत सर्वाधिक ५८ धावा केल्या, तर चेक प्रजासत्ताककडून कातेरीना तेसारिकोव्हाने सर्वाधिक ५६ धावा केल्या. एस्टोनियाच्या मारेत वाल्नेर आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी ८ बळी घेतले, तर चेक प्रजासत्ताकच्या एरिका कुन्कोव्हा आणि तेरेझा कोल्कुनोव्हा यांनी प्रत्येकी ३ बळी घेतले.<ref name="series" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] nxccjheeqfzy235bx92zchu56qfoemo 2699947 2699946 2026-08-07T10:48:19Z Ganesh591 62733 2699947 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = याना कोमिन्कोव्हा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = राग्ने हॅलिक (५८) | team2_twenty20s_most_runs = कातेरीना तेसारिकोव्हा (५६) | team1_twenty20s_most_wickets = मारेत वाल्नेर (८)<br />चमाली लोकुगे (८) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका कुन्कोव्हा (३)<br />तेरेझा कोल्कुनोव्हा (३) | player_of_twenty20_series = }} '''चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाने]] केलेला [[एस्टोनिया]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour of Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> हे तीनही सामने ६ आणि ७ सप्टेंबर रोजी [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डवर खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]]ने पहिला सामना १ गडी राखून आणि दुसरा सामना ११५ धावांनी जिंकला. तिसऱ्या सामन्यात एस्टोनियाने ७ गडी राखून विजय मिळवत मालिका ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाच्या राग्ने हॅलिकने मालिकेत सर्वाधिक ५८ धावा केल्या, तर चेक प्रजासत्ताककडून कातेरीना तेसारिकोव्हाने सर्वाधिक ५६ धावा केल्या. एस्टोनियाच्या मारेत वाल्नेर आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी ८ बळी घेतले, तर चेक प्रजासत्ताकच्या एरिका कुन्कोव्हा आणि तेरेझा कोल्कुनोव्हा यांनी प्रत्येकी ३ बळी घेतले.<ref name="series" /> |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133055/estw-vs-czew-1st-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 1st T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad2">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133061/estw-vs-czew-2nd-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 2nd T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="squad3">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133066/estw-vs-czew-3rd-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 3rd T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|EST}} ! {{crw|CZE}} |- | valign="top" | * अॅनेमारी वेसिक (कर्णधार) * राग्ने हॅलिक (यष्टीरक्षक) * चमाली लोकुगे * अस्मा शिफा (यष्टीरक्षक) * व्हिक्टोरिया फ्रे * गीथ्मा मदनायके * सिर्ली पॅटेंडेन * हेलेना केर्गे (यष्टीरक्षक) * लीना सोर्मुस * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्रे * एगेलिन एलेरमा * अँजेलिस हेइडोव्ह | valign="top" | * याना कोमिन्कोव्हा (कर्णधार) * कातेरीना तेसारिकोव्हा * रेचल पावलिच्कोव्हा * एरिका कुन्कोव्हा * तेरेझा कोल्कुनोव्हा * क्लारा किसोव्हा * एव्हा कोनासोव्हा * जोसेफिन सौच्कोव्हा * ओल्गा हाम्रिकोव्हा * सार्का कोल्कुनोव्हा * मिखाएला त्रेइबालोव्हा (यष्टीरक्षक) * काया ह्रुस्कोव्हा * करोलिना ह्रुस्कोव्हा |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] l7hfj15qas8z2jszd37cbquqr87gr6g 2699949 2699947 2026-08-07T10:55:02Z Ganesh591 62733 2699949 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = याना कोमिन्कोव्हा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = राग्ने हॅलिक (५८) | team2_twenty20s_most_runs = कातेरीना तेसारिकोव्हा (५६) | team1_twenty20s_most_wickets = मारेत वाल्नेर (८)<br />चमाली लोकुगे (८) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका कुन्कोव्हा (३)<br />तेरेझा कोल्कुनोव्हा (३) | player_of_twenty20_series = }} '''चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाने]] केलेला [[एस्टोनिया]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour of Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> हे तीनही सामने ६ आणि ७ सप्टेंबर रोजी [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डवर खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]]ने पहिला सामना १ गडी राखून आणि दुसरा सामना ११५ धावांनी जिंकला. तिसऱ्या सामन्यात एस्टोनियाने ७ गडी राखून विजय मिळवत मालिका ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाच्या राग्ने हॅलिकने मालिकेत सर्वाधिक ५८ धावा केल्या, तर चेक प्रजासत्ताककडून कातेरीना तेसारिकोव्हाने सर्वाधिक ५६ धावा केल्या. एस्टोनियाच्या मारेत वाल्नेर आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी ८ बळी घेतले, तर चेक प्रजासत्ताकच्या एरिका कुन्कोव्हा आणि तेरेझा कोल्कुनोव्हा यांनी प्रत्येकी ३ बळी घेतले.<ref name="series" /> ==खेळाडू== स्वतंत्र अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133055/estw-vs-czew-1st-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 1st T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133061/estw-vs-czew-2nd-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 2nd T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133066/estw-vs-czew-3rd-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 3rd T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|EST}} ! {{crw|CZE}} |- | valign="top" | * अॅनेमारी वेसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * राग्ने हॅलिक ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * चमाली लोकुगे * अस्मा शिफा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हिक्टोरिया फ्रे * गीथ्मा मदनायके * सिर्ली पॅटेंडेन * हेलेना केर्गे ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लीना सोर्मुस * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्रे * एगेलिन एलेरमा * अँजेलिस हेइडोव्ह | valign="top" | * याना कोमिन्कोव्हा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कातेरीना तेसारिकोव्हा * रेचल पावलिच्कोव्हा * एरिका कुन्कोव्हा * तेरेझा कोल्कुनोव्हा * क्लारा किसोव्हा * एव्हा कोनासोव्हा * जोसेफिन सौच्कोव्हा * ओल्गा हाम्रिकोव्हा * सार्का कोल्कुनोव्हा * मिखाएला त्रेइबालोव्हा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * काया ह्रुस्कोव्हा * करोलिना ह्रुस्कोव्हा |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] jhzdp3hldf02e8eyzgmvu7tv3r4pr6n 2699952 2699949 2026-08-07T10:59:27Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699952 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Estonia.svg | team1_name = एस्टोनिया | team2_image = Flag of the Czech Republic.svg | team2_name = चेक प्रजासत्ताक | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = अॅनेमारी वेसिक | team2_captain = याना कोमिन्कोव्हा | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = 3 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = राग्ने हॅलिक (५८) | team2_twenty20s_most_runs = कातेरीना तेसारिकोव्हा (५६) | team1_twenty20s_most_wickets = मारेत वाल्नेर (८)<br />चमाली लोकुगे (८) | team2_twenty20s_most_wickets = एरिका कुन्कोव्हा (३)<br />तेरेझा कोल्कुनोव्हा (३) | player_of_twenty20_series = }} '''चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[चेक प्रजासत्ताक राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाने]] केलेला [[एस्टोनिया]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour of Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> हे तीनही सामने ६ आणि ७ सप्टेंबर रोजी [[तालिन]] येथील एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्डवर खेळवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Czech Republic Women tour Estonia 2025 |trans-title=चेक प्रजासत्ताक महिला क्रिकेट संघाचा एस्टोनिया दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[एस्टोनिया राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|एस्टोनिया]]ने पहिला सामना १ गडी राखून आणि दुसरा सामना ११५ धावांनी जिंकला. तिसऱ्या सामन्यात एस्टोनियाने ७ गडी राखून विजय मिळवत मालिका ३–० अशा फरकाने जिंकली.<ref name="series" /> एस्टोनियाच्या राग्ने हॅलिकने मालिकेत सर्वाधिक ५८ धावा केल्या, तर चेक प्रजासत्ताककडून कातेरीना तेसारिकोव्हाने सर्वाधिक ५६ धावा केल्या. एस्टोनियाच्या मारेत वाल्नेर आणि चमाली लोकुगे यांनी प्रत्येकी ८ बळी घेतले, तर चेक प्रजासत्ताकच्या एरिका कुन्कोव्हा आणि तेरेझा कोल्कुनोव्हा यांनी प्रत्येकी ३ बळी घेतले.<ref name="series" /> ==खेळाडू== स्वतंत्र अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील तिन्ही सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133055/estw-vs-czew-1st-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 1st T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133061/estw-vs-czew-2nd-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 2nd T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133066/estw-vs-czew-3rd-t20i-czech-republic-women-tour-estonia-2025 |title=Estonia Women vs Czech Republic Women, 3rd T20I – Squads |trans-title=एस्टोनिया महिला विरुद्ध चेक प्रजासत्ताक महिला, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{crw|EST}} ! {{crw|CZE}} |- | valign="top" | * अॅनेमारी वेसिक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * राग्ने हॅलिक ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * चमाली लोकुगे * अस्मा शिफा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हिक्टोरिया फ्रे * गीथ्मा मदनायके * सिर्ली पॅटेंडेन * हेलेना केर्गे ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * लीना सोर्मुस * मारेत वाल्नेर * मिर्याम फ्रे * एगेलिन एलेरमा * अँजेलिस हेइडोव्ह | valign="top" | * याना कोमिन्कोव्हा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कातेरीना तेसारिकोव्हा * रेचल पावलिच्कोव्हा * एरिका कुन्कोव्हा * तेरेझा कोल्कुनोव्हा * क्लारा किसोव्हा * एव्हा कोनासोव्हा * जोसेफिन सौच्कोव्हा * ओल्गा हाम्रिकोव्हा * सार्का कोल्कुनोव्हा * मिखाएला त्रेइबालोव्हा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * काया ह्रुस्कोव्हा * करोलिना ह्रुस्कोव्हा |} ==सामने== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CZE}} | team2 = {{crw|EST}} | score1 = १०७/६ (२० षटके) | runs1 = कातेरीना तेसारिकोव्हा ५६ (६३) | wickets1 = चमाली लोकुगे ३/१४ (४ षटके) | score2 = १०८/९ (१९.४ षटके) | runs2 = अॅनेमारी वेसिक १३ (१९)<br />व्हिक्टोरिया फ्रे १३ (२७) | wickets2 = सार्का कोल्कुनोव्हा २/१८ (४ षटके)<br />एरिका कुन्कोव्हा २/१८ (३.४ षटके) | result = एस्टोनियाने १ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23877/scorecard/1499781/estonia-women-vs-czech-republic-women-1st-t20i-23877 धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = चमाली लोकुगे (एस्टोनिया) | toss = एस्टोनियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = {{crw-rt|EST}} | team2 = {{crw|CZE}} | score1 = १५३/५ (२० षटके) | runs1 = राग्ने हॅलिक ३२ (५०) | wickets1 = एरिका कुन्कोव्हा १/१६ (४ षटके) | score2 = ३८ (१२.१ षटके) | runs2 = तेरेझा कोल्कुनोव्हा १० (१९) | wickets2 = चमाली लोकुगे ४/१० (३ षटके) | result = एस्टोनियाने ११५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23877/scorecard/1499782/estonia-women-vs-czech-republic-women-2nd-t20i-23877 धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = चमाली लोकुगे (एस्टोनिया) | toss = एस्टोनियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = एस्टोनियाने हा सामना जिंकून तीन सामन्यांच्या मालिकेत २–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२५ | time = १०:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|CZE}} | team2 = {{crw|EST}} | score1 = ५७ (१९.५ षटके) | runs1 = याना कोमिन्कोव्हा १७ (३१) | wickets1 = मारेत वाल्नेर ४/१० (३.५ षटके) | score2 = ५८/३ (१० षटके) | runs2 = गीथ्मा मदनायके १७ (२७) | wickets2 = एव्हा कोनासोव्हा २/२५ (३ षटके) | result = एस्टोनियाने ७ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23877/scorecard/1499783/estonia-women-vs-czech-republic-women-3rd-t20i-23877 धावफलक] | venue = एस्टोनियन नॅशनल क्रिकेट अँड रग्बी फील्ड, [[तालिन]] | umpires = | motm = मारेत वाल्नेर (एस्टोनिया) | toss = चेक प्रजासत्ताकने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अँजेलिस हेइडोवने (एस्टोनिया) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br />एस्टोनियाने मालिका ३–० अशा फरकाने जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com/cricket/series/_/id/23877/czech-republic-women-in-estonia-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10785/czech-republic-women-tour-estonia-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 0irmraedh8g6sbux2ca4mfun5fonq57 0 382449 2699953 2026-08-07T11:02:56Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of the Isle of Mann.svg | team1_name = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | team2_image = Flag of Sweden.svg | team2_name... 2699953 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of the Isle of Mann.svg | team1_name = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] | team2_image = Flag of Sweden.svg | team2_name = [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन]] | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = डॉलिन जानसेन | team2_captain = इमल झुवाक | no_of_twenty20s = ४ | team1_twenty20s_won = ० | team2_twenty20s_won = २ | team1_twenty20s_most_runs = क्रिश्चियन वेब्स्टर (४६) | team2_twenty20s_most_runs = अजय मुंद्रा (७१) | team1_twenty20s_most_wickets = जोसेफ बरोज (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अद्वैत ढाबे (७) }} '''स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन क्रिकेट संघाने]] केलेला [[आईल ऑफ मान]] दौरा होता.<ref name="ESPN">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सामने ट्रोमोड येथील क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदानावर नियोजित होते.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle Of Man 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]]चा डाव ७८ धावांत संपुष्टात आला. प्रत्युत्तरात स्वीडनने १०.५ षटकांत एकही गडी न गमावता ८१ धावा करून १० गडी राखून विजय मिळवला.<ref name="ESPN" /> दुसऱ्या सामन्यात आईल ऑफ मानने ११४ धावा केल्या, तर स्वीडनने १४.३ षटकांत ११६/७ धावा करत ३ गडी राखून विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23843/scorecard/1498701/isle-of-man-vs-sweden-2nd-t20i-23843 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I, Sweden tour of Isle of Man 2025 |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ७ सप्टेंबर रोजी नियोजित तिसरा आणि चौथा सामना खराब हवामानामुळे एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. त्यामुळे स्वीडनने चार सामन्यांची मालिका २–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home Series Versus Sweden 2025 |trans-title=स्वीडनविरुद्ध मायदेशातील मालिका २०२५ |publisher=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडनच्या अजय मुंद्राने मालिकेत सर्वाधिक ७१ धावा केल्या, तर इमल झुवाकने ६६ धावा केल्या. आईल ऑफ मानकडून क्रिश्चियन वेब्स्टरने सर्वाधिक ४६ धावा केल्या. गोलंदाजीत स्वीडनच्या अद्वैत ढाबेने सर्वाधिक ७ बळी घेतले, तर आईल ऑफ मानकडून जोसेफ बरोजने सर्वाधिक ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/_/id/23843/23843 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Series statistics |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – मालिका आकडेवारी |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] eznvowmcjbb5lgva2cxm70srozpa1kj 2699954 2699953 2026-08-07T11:03:55Z Ganesh591 62733 2699954 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of the Isle of Mann.svg | team1_name = आईल ऑफ मान | team2_image = Flag of Sweden.svg | team2_name = स्वीडन | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = डॉलिन जानसेन | team2_captain = इमल झुवाक | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = क्रिश्चियन वेब्स्टर (४६) | team2_twenty20s_most_runs = अजय मुंद्रा (७१) | team1_twenty20s_most_wickets = जोसेफ बरोज (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अद्वैत ढाबे (७) }} '''स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन क्रिकेट संघाने]] केलेला [[आईल ऑफ मान]] दौरा होता.<ref name="ESPN">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सामने ट्रोमोड येथील क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदानावर नियोजित होते.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle Of Man 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]]चा डाव ७८ धावांत संपुष्टात आला. प्रत्युत्तरात स्वीडनने १०.५ षटकांत एकही गडी न गमावता ८१ धावा करून १० गडी राखून विजय मिळवला.<ref name="ESPN" /> दुसऱ्या सामन्यात आईल ऑफ मानने ११४ धावा केल्या, तर स्वीडनने १४.३ षटकांत ११६/७ धावा करत ३ गडी राखून विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23843/scorecard/1498701/isle-of-man-vs-sweden-2nd-t20i-23843 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I, Sweden tour of Isle of Man 2025 |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ७ सप्टेंबर रोजी नियोजित तिसरा आणि चौथा सामना खराब हवामानामुळे एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. त्यामुळे स्वीडनने चार सामन्यांची मालिका २–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home Series Versus Sweden 2025 |trans-title=स्वीडनविरुद्ध मायदेशातील मालिका २०२५ |publisher=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडनच्या अजय मुंद्राने मालिकेत सर्वाधिक ७१ धावा केल्या, तर इमल झुवाकने ६६ धावा केल्या. आईल ऑफ मानकडून क्रिश्चियन वेब्स्टरने सर्वाधिक ४६ धावा केल्या. गोलंदाजीत स्वीडनच्या अद्वैत ढाबेने सर्वाधिक ७ बळी घेतले, तर आईल ऑफ मानकडून जोसेफ बरोजने सर्वाधिक ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/_/id/23843/23843 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Series statistics |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – मालिका आकडेवारी |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 7nexy3dzlj52rvlmyuc905sgtdtirlw 2699955 2699954 2026-08-07T11:07:38Z Ganesh591 62733 2699955 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of the Isle of Mann.svg | team1_name = आईल ऑफ मान | team2_image = Flag of Sweden.svg | team2_name = स्वीडन | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = डॉलिन जानसेन | team2_captain = इमल झुवाक | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = क्रिश्चियन वेब्स्टर (४६) | team2_twenty20s_most_runs = अजय मुंद्रा (७१) | team1_twenty20s_most_wickets = जोसेफ बरोज (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अद्वैत ढाबे (७) }} '''स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन क्रिकेट संघाने]] केलेला [[आईल ऑफ मान]] दौरा होता.<ref name="ESPN">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सामने ट्रोमोड येथील क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदानावर नियोजित होते.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle Of Man 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]]चा डाव ७८ धावांत संपुष्टात आला. प्रत्युत्तरात स्वीडनने १०.५ षटकांत एकही गडी न गमावता ८१ धावा करून १० गडी राखून विजय मिळवला.<ref name="ESPN" /> दुसऱ्या सामन्यात आईल ऑफ मानने ११४ धावा केल्या, तर स्वीडनने १४.३ षटकांत ११६/७ धावा करत ३ गडी राखून विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23843/scorecard/1498701/isle-of-man-vs-sweden-2nd-t20i-23843 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I, Sweden tour of Isle of Man 2025 |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ७ सप्टेंबर रोजी नियोजित तिसरा आणि चौथा सामना खराब हवामानामुळे एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. त्यामुळे स्वीडनने चार सामन्यांची मालिका २–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home Series Versus Sweden 2025 |trans-title=स्वीडनविरुद्ध मायदेशातील मालिका २०२५ |publisher=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडनच्या अजय मुंद्राने मालिकेत सर्वाधिक ७१ धावा केल्या, तर इमल झुवाकने ६६ धावा केल्या. आईल ऑफ मानकडून क्रिश्चियन वेब्स्टरने सर्वाधिक ४६ धावा केल्या. गोलंदाजीत स्वीडनच्या अद्वैत ढाबेने सर्वाधिक ७ बळी घेतले, तर आईल ऑफ मानकडून जोसेफ बरोजने सर्वाधिक ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/_/id/23843/23843 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Series statistics |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – मालिका आकडेवारी |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== आईल ऑफ मानने स्वीडनविरुद्धच्या मालिकेसाठी १४ सदस्यीय संघ जाहीर केला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home T20I Series Squad Selected 2025 |trans-title=२०२५ मायदेशातील आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी संघाची निवड |publisher=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडनची स्वतंत्र अधिकृत संघयादी उपलब्ध न झाल्यामुळे त्यांची खालील यादी मालिकेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133160/iom-vs-swe-1st-t20i-sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 1st T20I – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133171/iom-vs-swe-2nd-t20i-sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133187/iom-vs-swe-4th-match-sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 4th Match – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, चौथा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] ! {{cr|SWE}} |- | valign="top" | * डॉलिन जानसेन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कार्ल हार्टमन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मॅट अन्सेल * सॅम बार्नेट * जोसेफ बरोज * फ्रेझर क्लार्क * स्पेन्सर क्लार्क * जॉश क्लफ * जे. जे. ग्रिफिन * क्रिस लँगफर्ड * कॉरबिन लीबेनबर्ग * ल्यूक वॉर्ड * क्रिश्चियन वेब्स्टर * जोएल विल्यम्स | valign="top" | * इमल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * वायनंद बोशॉफ * सईद अहमद * यथार्थ चौहान * समीउल्ला रहमानी * खालिद अहमद झाहिद * तैमूर खान * अद्वैत ढाबे * सेदिक सहाक * झबिउल्ला झाहिद * दर्शन लखानी |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 24dkrvpa8bb2intufviwc130bzw1rt8 2699956 2699955 2026-08-07T11:11:56Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699956 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of the Isle of Mann.svg | team1_name = आईल ऑफ मान | team2_image = Flag of Sweden.svg | team2_name = स्वीडन | from_date = ६ | to_date = ७ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = डॉलिन जानसेन | team2_captain = इमल झुवाक | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 0 | team2_twenty20s_won = 2 | team1_twenty20s_most_runs = क्रिश्चियन वेब्स्टर (४६) | team2_twenty20s_most_runs = अजय मुंद्रा (७१) | team1_twenty20s_most_wickets = जोसेफ बरोज (३) | team2_twenty20s_most_wickets = अद्वैत ढाबे (७) }} '''स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये चार [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[स्वीडन राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|स्वीडन क्रिकेट संघाने]] केलेला [[आईल ऑफ मान]] दौरा होता.<ref name="ESPN">{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Fixtures and Results |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> सर्व सामने ट्रोमोड येथील क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदानावर नियोजित होते.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Sweden tour of Isle Of Man 2025 |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पहिल्या सामन्यात [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]]चा डाव ७८ धावांत संपुष्टात आला. प्रत्युत्तरात स्वीडनने १०.५ षटकांत एकही गडी न गमावता ८१ धावा करून १० गडी राखून विजय मिळवला.<ref name="ESPN" /> दुसऱ्या सामन्यात आईल ऑफ मानने ११४ धावा केल्या, तर स्वीडनने १४.३ षटकांत ११६/७ धावा करत ३ गडी राखून विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23843/scorecard/1498701/isle-of-man-vs-sweden-2nd-t20i-23843 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I, Sweden tour of Isle of Man 2025 |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ७ सप्टेंबर रोजी नियोजित तिसरा आणि चौथा सामना खराब हवामानामुळे एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. त्यामुळे स्वीडनने चार सामन्यांची मालिका २–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home Series Versus Sweden 2025 |trans-title=स्वीडनविरुद्ध मायदेशातील मालिका २०२५ |publisher=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडनच्या अजय मुंद्राने मालिकेत सर्वाधिक ७१ धावा केल्या, तर इमल झुवाकने ६६ धावा केल्या. आईल ऑफ मानकडून क्रिश्चियन वेब्स्टरने सर्वाधिक ४६ धावा केल्या. गोलंदाजीत स्वीडनच्या अद्वैत ढाबेने सर्वाधिक ७ बळी घेतले, तर आईल ऑफ मानकडून जोसेफ बरोजने सर्वाधिक ३ बळी घेतले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.co.uk/cricket/series/_/id/23843/23843 |title=Sweden tour of Isle of Man 2025 – Series statistics |trans-title=स्वीडन क्रिकेट संघाचा आईल ऑफ मान दौरा, २०२५ – मालिका आकडेवारी |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== आईल ऑफ मानने स्वीडनविरुद्धच्या मालिकेसाठी १४ सदस्यीय संघ जाहीर केला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home T20I Series Squad Selected 2025 |trans-title=२०२५ मायदेशातील आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेसाठी संघाची निवड |publisher=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> स्वीडनची स्वतंत्र अधिकृत संघयादी उपलब्ध न झाल्यामुळे त्यांची खालील यादी मालिकेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133160/iom-vs-swe-1st-t20i-sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 1st T20I – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133171/iom-vs-swe-2nd-t20i-sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/133187/iom-vs-swe-4th-match-sweden-tour-of-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 4th Match – Squads |trans-title=आईल ऑफ मान विरुद्ध स्वीडन, चौथा सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{flagicon|IMN}} [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] ! {{cr|SWE}} |- | valign="top" | * डॉलिन जानसेन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * कार्ल हार्टमन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मॅट अन्सेल * सॅम बार्नेट * जोसेफ बरोज * फ्रेझर क्लार्क * स्पेन्सर क्लार्क * जॉश क्लफ * जे. जे. ग्रिफिन * क्रिस लँगफर्ड * कॉरबिन लीबेनबर्ग * ल्यूक वॉर्ड * क्रिश्चियन वेब्स्टर * जोएल विल्यम्स | valign="top" | * इमल झुवाक ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अजय मुंद्रा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * वायनंद बोशॉफ * सईद अहमद * यथार्थ चौहान * समीउल्ला रहमानी * खालिद अहमद झाहिद * तैमूर खान * अद्वैत ढाबे * सेदिक सहाक * झबिउल्ला झाहिद * दर्शन लखानी |} ==सामने== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] {{flagicon|IMN}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = ७८ (१६.१ षटके) | runs1 = क्रिश्चियन वेब्स्टर २४ (१५) | wickets1 = अद्वैत ढाबे ३/१३ (४ षटके) | score2 = ८१/० (१०.५ षटके) | runs2 = अजय मुंद्रा ४१[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = | result = स्वीडनने १० गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23843/scorecard/1498700/isle-of-man-vs-sweden-1st-t20i-23843 धावफलक] | venue = क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड, [[आईल ऑफ मान]] | umpires = | motm = | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = तैमूर खान आणि सेदिक सहाक (स्वीडन) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23843/game/1498700/isle-of-man-vs-sweden-1st-t20i-sweden-in-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 1st T20I, Sweden tour of Isle of Man 2025 |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><br />जोसेफ बरोजचा आईल ऑफ मानकडून हा २५वा आंतरराष्ट्रीय सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.iomtoday.co.im/sport/cricket/cricket-isle-of-man-slip-to-defeat-in-two-home-internationals-with-sweden-830399 |title=Cricket: Isle of Man slip to defeat in two home internationals with Sweden |work=Isle of Man Today |date=९ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] {{flagicon|IMN}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = ११४ (१९.५ षटके) | runs1 = कार्ल हार्टमन २४ (२६)<br />जोसेफ बरोज २४ (१८) | wickets1 = अद्वैत ढाबे ४/२५ (४ षटके) | score2 = ११६/७ (१४.३ षटके) | runs2 = इमल झुवाक ३० (१७)<br />अजय मुंद्रा ३० (१९) | wickets2 = जोसेफ बरोज ३/११ (२ षटके) | result = स्वीडनने ३ गडी राखून विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23843/scorecard/1498701/isle-of-man-vs-sweden-2nd-t20i-23843 धावफलक] | venue = क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड, [[आईल ऑफ मान]] | umpires = | motm = | toss = स्वीडनने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = दर्शन लखानीने (स्वीडन) [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23843/game/1498701/isle-of-man-vs-sweden-2nd-t20i-sweden-in-isle-of-man-2025 |title=Isle of Man vs Sweden, 2nd T20I, Sweden tour of Isle of Man 2025 |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=६ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><br />स्वीडनने हा सामना जिंकून चार सामन्यांच्या मालिकेत २–० अशी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२५ | time = ११:०० | daynight = | team1 = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] {{flagicon|IMN}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला | report = [https://www.espn.in/cricket/series/23843/scorecard/1498702/isle-of-man-vs-sweden-3rd-t20i-23843 धावफलक] | venue = क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड, [[आईल ऑफ मान]] | umpires = | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. | notes = }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२५ | time = १५:३० | daynight = | team1 = [[आईल ऑफ मान क्रिकेट संघ|आईल ऑफ मान]] {{flagicon|IMN}} | team2 = {{cr|SWE}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला | report = [https://www.espn.in/cricket/series/23843/scorecard/1498703/isle-of-man-vs-sweden-4th-t20i-23843 धावफलक] | venue = क्रॉन्कबॉर्न स्पोर्ट्स अँड सोशल क्लब मैदान, ट्रोमोड, [[आईल ऑफ मान]] | umpires = | motm = | toss = नाणेफेक झाली नाही. | rain = पावसामुळे सामना एकही चेंडू न टाकता रद्द झाला. | notes = स्वीडनने मालिका २–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.iomcricket.co.uk/national-team1.html |title=Home Series Versus Sweden 2025 |work=Isle of Man Cricket Association |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.in/cricket/scores/series/23843/sweden-in-isle-of-man-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10812/sweden-tour-of-isle-of-man-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] m76nr9bq4735x6czvl9lc2v7qg57boy 0 382450 2699958 2026-08-07T11:18:45Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Eswatini.svg | team1_name = [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इस्वाटिनी]] | team2_image = Flag of M... 2699958 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Eswatini.svg | team1_name = [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इस्वाटिनी]] | team2_image = Flag of Mozambique.svg | team2_name = [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मोझांबिक]] | from_date = १२ | to_date = १४ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = आदिल बट | team2_captain = कामाते रोपोसो<br />अगोस्तिन्हो नाविचा | no_of_twenty20s = ५ | team1_twenty20s_won = ४ | team2_twenty20s_won = ० | team1_twenty20s_most_runs = आदिल बट (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = जोआओ होउ (१७६) | team1_twenty20s_most_wickets = आदिल बट (७) | team2_twenty20s_most_wickets = अगोस्तिन्हो नाविचा (७) | player_of_twenty20_series = आदिल बट (इस्वाटिनी) }} '''मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मोझांबिक क्रिकेट संघाने]] केलेला [[इस्वाटिनी]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 – Fixtures and Results |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १२ ते १४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान झाली आणि सर्व सामने माल्कर्न्स येथील माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इस्वाटिनी]]ने पहिला सामना ३१ धावांनी, दुसरा सामना ५ धावांनी आणि तिसरा सामना ७४ धावांनी जिंकला.<ref name="series" /> चौथ्या सामन्यात दोन्ही संघांनी प्रत्येकी २२२/४ धावा केल्यामुळे सामना बरोबरीत सुटला; त्यानंतर इस्वाटिनीने [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23896/scorecard/1501505/eswatini-vs-mozambique-4th-t20i-mozambique-in-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 4th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पाचवा सामना पावसामुळे अनिर्णित राहिला आणि इस्वाटिनीने पाच सामन्यांची मालिका ४–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501506/eswatini-vs-mozambique-5th-t20i-23896 |title=Eswatini vs Mozambique, 5th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> इस्वाटिनीचा कर्णधार आदिल बट याने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर मोझांबिककडून जोआओ होउने सर्वाधिक १७६ धावा केल्या. गोलंदाजीत आदिल बट आणि अगोस्तिन्हो नाविचा यांनी प्रत्येकी ७ बळी घेतले.<ref name="cricbuzz" /> आदिल बटला मालिकावीर म्हणून गौरवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://fliphtml5.com/rqwew/gaec/Eswatini_Observer_September_17_2025_edition/ |title=Eswatini Observer September 17 2025 edition |work=Eswatini Observer |date=१७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] 3olu8cwsomyxwsfgkht3d5dpkr10lih 2699959 2699958 2026-08-07T11:19:35Z Ganesh591 62733 2699959 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Eswatini.svg | team1_name = इस्वाटिनी | team2_image = Flag of Mozambique.svg | team2_name = मोझांबिक | from_date = १२ | to_date = १४ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = आदिल बट | team2_captain = कामाते रोपोसो<br />अगोस्तिन्हो नाविचा | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = आदिल बट (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = जोआओ होउ (१७६) | team1_twenty20s_most_wickets = आदिल बट (७) | team2_twenty20s_most_wickets = अगोस्तिन्हो नाविचा (७) | player_of_twenty20_series = आदिल बट (इस्वाटिनी) }} '''मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मोझांबिक क्रिकेट संघाने]] केलेला [[इस्वाटिनी]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 – Fixtures and Results |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १२ ते १४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान झाली आणि सर्व सामने माल्कर्न्स येथील माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इस्वाटिनी]]ने पहिला सामना ३१ धावांनी, दुसरा सामना ५ धावांनी आणि तिसरा सामना ७४ धावांनी जिंकला.<ref name="series" /> चौथ्या सामन्यात दोन्ही संघांनी प्रत्येकी २२२/४ धावा केल्यामुळे सामना बरोबरीत सुटला; त्यानंतर इस्वाटिनीने [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23896/scorecard/1501505/eswatini-vs-mozambique-4th-t20i-mozambique-in-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 4th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पाचवा सामना पावसामुळे अनिर्णित राहिला आणि इस्वाटिनीने पाच सामन्यांची मालिका ४–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501506/eswatini-vs-mozambique-5th-t20i-23896 |title=Eswatini vs Mozambique, 5th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> इस्वाटिनीचा कर्णधार आदिल बट याने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर मोझांबिककडून जोआओ होउने सर्वाधिक १७६ धावा केल्या. गोलंदाजीत आदिल बट आणि अगोस्तिन्हो नाविचा यांनी प्रत्येकी ७ बळी घेतले.<ref name="cricbuzz" /> आदिल बटला मालिकावीर म्हणून गौरवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://fliphtml5.com/rqwew/gaec/Eswatini_Observer_September_17_2025_edition/ |title=Eswatini Observer September 17 2025 edition |work=Eswatini Observer |date=१७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] fhk1mu5466afcmjzydvtdgorcil57j0 2699960 2699959 2026-08-07T11:21:30Z Ganesh591 62733 2699960 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Eswatini.svg | team1_name = इस्वाटिनी | team2_image = Flag of Mozambique.svg | team2_name = मोझांबिक | from_date = १२ | to_date = १४ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = आदिल बट | team2_captain = कामाते रोपोसो<br />अगोस्तिन्हो नाविचा | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = आदिल बट (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = जोआओ होउ (१७६) | team1_twenty20s_most_wickets = आदिल बट (७) | team2_twenty20s_most_wickets = अगोस्तिन्हो नाविचा (७) | player_of_twenty20_series = आदिल बट (इस्वाटिनी) }} '''मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मोझांबिक क्रिकेट संघाने]] केलेला [[इस्वाटिनी]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 – Fixtures and Results |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १२ ते १४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान झाली आणि सर्व सामने माल्कर्न्स येथील माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इस्वाटिनी]]ने पहिला सामना ३१ धावांनी, दुसरा सामना ५ धावांनी आणि तिसरा सामना ७४ धावांनी जिंकला.<ref name="series" /> चौथ्या सामन्यात दोन्ही संघांनी प्रत्येकी २२२/४ धावा केल्यामुळे सामना बरोबरीत सुटला; त्यानंतर इस्वाटिनीने [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23896/scorecard/1501505/eswatini-vs-mozambique-4th-t20i-mozambique-in-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 4th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पाचवा सामना पावसामुळे अनिर्णित राहिला आणि इस्वाटिनीने पाच सामन्यांची मालिका ४–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501506/eswatini-vs-mozambique-5th-t20i-23896 |title=Eswatini vs Mozambique, 5th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> इस्वाटिनीचा कर्णधार आदिल बट याने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर मोझांबिककडून जोआओ होउने सर्वाधिक १७६ धावा केल्या. गोलंदाजीत आदिल बट आणि अगोस्तिन्हो नाविचा यांनी प्रत्येकी ७ बळी घेतले.<ref name="cricbuzz" /> आदिल बटला मालिकावीर म्हणून गौरवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://fliphtml5.com/rqwew/gaec/Eswatini_Observer_September_17_2025_edition/ |title=Eswatini Observer September 17 2025 edition |work=Eswatini Observer |date=१७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== स्वतंत्र अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/134667/swt-vs-moz-1st-t20i-mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 1st T20I – Squads |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=१२ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/134694/swt-vs-moz-4th-t20i-mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 4th T20I – Squads |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=१३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/134705/swt-vs-moz-5th-t20i-mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 5th T20I – Match Info |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – सामना माहिती |work=क्रिकबझ |date=१४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|SWZ}} ! {{cr|MOZ}} |- | valign="top" | * आदिल बट ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * हुजेफा जंगारिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * तरुण संदीप ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मिन्हाज कुल्फिवाला * सिबुसिसो जेले * रोहन संदीप * हॅरिस रशीद * मेलुसी मागागुला * एरिक फिरी * मिन्हाझ खोजबरिया * उमैर कासिम * मन्कोबा जेले * मुहम्मद अमीन * थांडोल्वेथू दलामिनी * जोसेफ राइट * जाविद सुलेमान * बुहले दलामिनी * मोहम्मद आलमगीर * कमरुल हसन * सिफेसिह्ले कुबेका | valign="top" | * कामाते रोपोसो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अगोस्तिन्हो नाविचा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मारिओ मांजाते ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फारुक न्हादुआते ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * जोआओ होउ * जोसे जोआओ * व्हिएरा टेम्बो * लुईस मावुमे * लॉरेन्को सालोमोने * जुलिओ चिकुएले * चार्ल्स म्बेबे * मनुस्सुर अल्गी * अँटोनिओ लाइसे * दारिओ माकोमे * यूजेनिओ अझिने * फ्रान्सिस्को कौआना * फिलिपे कोसा * एमर्सन न्झेउते * बर्नार्डो आदाओ साम्बो |} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] dyrgsdib4tvvvvdfupm39yab3j5ykhm 2699962 2699960 2026-08-07T11:26:03Z Ganesh591 62733 /* खेळाडू */ 2699962 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट दौरा | series_name = मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ | team1_image = Flag of Eswatini.svg | team1_name = इस्वाटिनी | team2_image = Flag of Mozambique.svg | team2_name = मोझांबिक | from_date = १२ | to_date = १४ सप्टेंबर २०२५ | team1_captain = आदिल बट | team2_captain = कामाते रोपोसो<br />अगोस्तिन्हो नाविचा | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = आदिल बट (२२७) | team2_twenty20s_most_runs = जोआओ होउ (१७६) | team1_twenty20s_most_wickets = आदिल बट (७) | team2_twenty20s_most_wickets = अगोस्तिन्हो नाविचा (७) | player_of_twenty20_series = आदिल बट (इस्वाटिनी) }} '''मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५''' हा सप्टेंबर २०२५ मध्ये पाच [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळण्यासाठी [[मोझांबिक राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|मोझांबिक क्रिकेट संघाने]] केलेला [[इस्वाटिनी]] दौरा होता.<ref name="series">{{cite web |url=https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 – Fixtures and Results |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ – सामने आणि निकाल |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ही मालिका १२ ते १४ सप्टेंबर २०२५ दरम्यान झाली आणि सर्व सामने माल्कर्न्स येथील माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हलवर खेळवण्यात आले.<ref name="cricbuzz">{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=मोझांबिक क्रिकेट संघाचा इस्वाटिनी दौरा, २०२५ |work=क्रिकबझ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[इस्वाटिनी राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इस्वाटिनी]]ने पहिला सामना ३१ धावांनी, दुसरा सामना ५ धावांनी आणि तिसरा सामना ७४ धावांनी जिंकला.<ref name="series" /> चौथ्या सामन्यात दोन्ही संघांनी प्रत्येकी २२२/४ धावा केल्यामुळे सामना बरोबरीत सुटला; त्यानंतर इस्वाटिनीने [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजय मिळवला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.in/cricket/series/23896/scorecard/1501505/eswatini-vs-mozambique-4th-t20i-mozambique-in-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 4th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पाचवा सामना पावसामुळे अनिर्णित राहिला आणि इस्वाटिनीने पाच सामन्यांची मालिका ४–० अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501506/eswatini-vs-mozambique-5th-t20i-23896 |title=Eswatini vs Mozambique, 5th T20I, Mozambique tour of Eswatini 2025 |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=१४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> इस्वाटिनीचा कर्णधार आदिल बट याने मालिकेत सर्वाधिक २२७ धावा केल्या, तर मोझांबिककडून जोआओ होउने सर्वाधिक १७६ धावा केल्या. गोलंदाजीत आदिल बट आणि अगोस्तिन्हो नाविचा यांनी प्रत्येकी ७ बळी घेतले.<ref name="cricbuzz" /> आदिल बटला मालिकावीर म्हणून गौरवण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://fliphtml5.com/rqwew/gaec/Eswatini_Observer_September_17_2025_edition/ |title=Eswatini Observer September 17 2025 edition |work=Eswatini Observer |date=१७ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> ==खेळाडू== स्वतंत्र अधिकृत संघयादी उपलब्ध नसल्यामुळे खालील खेळाडूंची यादी मालिकेतील सामन्यांच्या संघपत्रकांवर आधारित आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/134667/swt-vs-moz-1st-t20i-mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 1st T20I – Squads |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=१२ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-squads/134694/swt-vs-moz-4th-t20i-mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 4th T20I – Squads |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – संघ |work=क्रिकबझ |date=१३ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-match-facts/134705/swt-vs-moz-5th-t20i-mozambique-tour-of-eswatini-2025 |title=Eswatini vs Mozambique, 5th T20I – Match Info |trans-title=इस्वाटिनी विरुद्ध मोझांबिक, पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना – सामना माहिती |work=क्रिकबझ |date=१४ सप्टेंबर २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:left; margin:auto" |- ! {{cr|SWZ}} ! {{cr|MOZ}} |- | valign="top" | * आदिल बट ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * हुजेफा जंगारिया ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * तरुण संदीप ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मिन्हाज कुल्फिवाला * सिबुसिसो जेले * रोहन संदीप * हॅरिस रशीद * मेलुसी मागागुला * एरिक फिरी * मिन्हाझ खोजबरिया * उमैर कासिम * मन्कोबा जेले * मुहम्मद अमीन * थांडोल्वेथू दलामिनी * जोसेफ राइट * जाविद सुलेमान * बुहले दलामिनी * मोहम्मद आलमगीर * कमरुल हसन * सिफेसिह्ले कुबेका | valign="top" | * कामाते रोपोसो ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अगोस्तिन्हो नाविचा ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * मारिओ मांजाते ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * फारुक न्हादुआते ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * जोआओ होउ * जोसे जोआओ * व्हिएरा टेम्बो * लुईस मावुमे * लॉरेन्को सालोमोने * जुलिओ चिकुएले * चार्ल्स म्बेबे * मनुस्सुर अल्गी * अँटोनिओ लाइसे * दारिओ माकोमे * यूजेनिओ अझिने * फ्रान्सिस्को कौआना * फिलिपे कोसा * एमर्सन न्झेउते * बर्नार्डो आदाओ साम्बो |} ==सामने== ===पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWZ}} | team2 = {{cr|MOZ}} | score1 = १६०/८ (२० षटके) | runs1 = हुजेफा जंगारिया ५४ (३०) | wickets1 = जोआओ होउ २/२८ (४ षटके) | score2 = १२९/९ (२० षटके) | runs2 = अगोस्तिन्हो नाविचा २९ (२३) | wickets2 = मिन्हाझ खोजबरिया ३/३ (३ षटके) | result = इस्वाटिनीने ३१ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501502/eswatini-vs-mozambique-1st-t20i-mozambique-in-eswatini-2025 धावफलक] | venue = माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स, [[इस्वाटिनी]] | umpires = सोहेल खान (जर्मनी) आणि झेन्झेले माझिबुको (इस्वाटिनी) | motm = मिन्हाझ खोजबरिया (इस्वाटिनी) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मिन्हाज कुल्फिवाला (इस्वाटिनी), जुलिओ चिकुएले, मनुस्सुर अल्गी आणि चार्ल्स म्बेबे (मोझांबिक) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===दुसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १२ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWZ}} | team2 = {{cr|MOZ}} | score1 = १६५ (१९.२ षटके) | runs1 = आदिल बट ५३ (१८) | wickets1 = एमर्सन न्झेउते ३/२१ (४ षटके) | score2 = १६०/७ (२० षटके) | runs2 = लॉरेन्को सालोमोने ७९ (४९) | wickets2 = हॅरिस रशीद १/१५ (४ षटके) | result = इस्वाटिनीने ५ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501503/eswatini-vs-mozambique-2nd-t20i-23896 धावफलक] | venue = माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स, [[इस्वाटिनी]] | umpires = सोहेल खान (जर्मनी) आणि झेन्झेले माझिबुको (इस्वाटिनी) | motm = आदिल बट (इस्वाटिनी) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कमरुल हसन (इस्वाटिनी) आणि एमर्सन न्झेउते (मोझांबिक) यांनी [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले.<br />इस्वाटिनीने मालिकेत २–० अशी आघाडी घेतली. }} ===तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = ०९:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWZ}} | team2 = {{cr|MOZ}} | score1 = १८२/६ (२० षटके) | runs1 = आदिल बट ७७ (३८) | wickets1 = अगोस्तिन्हो नाविचा २/४२ (३ षटके) | score2 = १०८ (१६.५ षटके) | runs2 = जोआओ होउ ४३ (३६) | wickets2 = आदिल बट ३/४ (२ षटके) | result = इस्वाटिनीने ७४ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501504/eswatini-vs-mozambique-3rd-t20i-23896 धावफलक] | venue = माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स, [[इस्वाटिनी]] | umpires = अकासिओ चित्सोंड्झो (मोझांबिक) आणि झेन्झेले माझिबुको (इस्वाटिनी) | motm = आदिल बट (इस्वाटिनी) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = इस्वाटिनीने हा सामना जिंकून पाच सामन्यांच्या मालिकेत ३–० अशी विजयी आघाडी घेतली. }} ===चौथा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWZ}} | team2 = {{cr|MOZ}} | score1 = २२२/४ (२० षटके) | runs1 = आदिल बट ८१ (३०) | wickets1 = लॉरेन्को सालोमोने २/३३ (४ षटके) | score2 = २२२/४ (२० षटके) | runs2 = जोआओ होउ १०७[[नाबाद|*]] (५४) | wickets2 = मन्कोबा जेले १/२३ (२ षटके) | result = सामना बरोबरीत सुटला; इस्वाटिनीने [[सुपर ओव्हर]]मध्ये विजय मिळवला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501505/eswatini-vs-mozambique-4th-t20i-mozambique-in-eswatini-2025 धावफलक] | venue = माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स, [[इस्वाटिनी]] | umpires = अकासिओ चित्सोंड्झो (मोझांबिक) आणि झेन्झेले माझिबुको (इस्वाटिनी) | motm = आदिल बट (इस्वाटिनी) | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = सुपर ओव्हरमध्ये मोझांबिकने १३/० धावा केल्या. प्रत्युत्तरात इस्वाटिनीने ०.४ षटकांत १४/० धावा करून विजय मिळवला.<br />जोआओ होउने ५४ चेंडूंत नाबाद १०७ धावा केल्या. }} ===पाचवा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १४ सप्टेंबर २०२५ | time = १३:०० | daynight = | team1 = {{cr-rt|SWZ}} | team2 = {{cr|MOZ}} | score1 = २७/३ (४.३ षटके) | runs1 = आदिल बट १० (५)<br />कमरुल हसन १० (१२) | wickets1 = अगोस्तिन्हो नाविचा २/१५ (२.३ षटके) | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना अनिर्णित राहिला | report = [https://www.espn.com/cricket/series/23896/scorecard/1501506/eswatini-vs-mozambique-5th-t20i-23896 धावफलक] | venue = माल्कर्न्स कंट्री क्लब ओव्हल, माल्कर्न्स, [[इस्वाटिनी]] | umpires = अकासिओ चित्सोंड्झो (मोझांबिक) आणि झेन्झेले माझिबुको (इस्वाटिनी) | motm = | toss = इस्वाटिनीने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = पावसामुळे इस्वाटिनीचा डाव ४.३ षटकांनंतर पुढे खेळवता आला नाही आणि सामना अनिर्णित राहिला. | notes = इस्वाटिनीने पाच सामन्यांची मालिका ४–० अशा फरकाने जिंकली. }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espn.com.au/cricket/scores/series/23896/mozambique-in-eswatini-2025 ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील मालिकेचे पान] * [https://www.cricbuzz.com/cricket-series/10917/mozambique-tour-of-eswatini-2025 क्रिकबझवरील मालिकेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५]] hga2qrbukwn0oykh3byxyrlsn9gpak0 0 382451 2699969 2026-08-07T11:52:04Z Ganesh591 62733 नवीन पान: {{Infobox cricket team | name = पोर्तुगाल | image = Flag of Portugal.svg | caption = [[पोर्तुगाल]]चा ध्वज | association = [[पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन]] | captain = सारा फू-रायलंड | coach = | icc_status = आंतरराष्ट्रीय... 2699969 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name = पोर्तुगाल | image = Flag of Portugal.svg | caption = [[पोर्तुगाल]]चा ध्वज | association = [[पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन]] | captain = सारा फू-रायलंड | coach = | icc_status = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश|सहयोगी सदस्य]] | icc_member_year = २०१७ | icc_status2 = संलग्न सदस्य | icc_member_year2 = १९९६ | icc_region = [[युरोप क्रिकेट समिती|युरोप]] | first_wt20i = वि. {{crw|NOR}} सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया; ७ एप्रिल २०२५ | most_recent_wt20i = वि. {{crw|NOR}} सांतारेम क्रिकेट मैदान, अल्बेर्गारिया; ९ एप्रिल २०२५ | num_wt20is = ३ | num_wt20is_this_year = ० | wt20i_record = २/१<br />(० बरोबरीत, ० अनिर्णित) | wt20i_record_this_year = ०/०<br />(० बरोबरीत, ० अनिर्णित) | asofdate = ७ ऑगस्ट २०२६ }} '''पोर्तुगाल राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ''' हा आंतरराष्ट्रीय [[महिला क्रिकेट]]मध्ये [[पोर्तुगाल]]चे प्रतिनिधित्व करणारा संघ आहे. संघाचे प्रशासन [[पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन]] करते. पोर्तुगाल १९९६ मध्ये [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आयसीसी]]चा संलग्न सदस्य झाला आणि २०१७ मध्ये त्याला सहयोगी सदस्यत्व मिळाले.<ref name="PortugalCricket">{{cite web |url=https://www.cricketportugal.com/ |title=Federação Portuguesa De Cricket |trans-title=पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन |publisher=पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशन |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> एप्रिल २०१८ मध्ये आयसीसीने आपल्या सर्व सदस्यांच्या महिला संघांना १ जुलै २०१८ पासून [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] दर्जा देण्याचा निर्णय घेतला.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/all-t20-matches-between-icc-members-to-get-international-status |title=All T20 matches between ICC members to get international status |trans-title=आयसीसी सदस्यांमधील सर्व टी२० सामन्यांना आंतरराष्ट्रीय दर्जा |publisher=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद]] |date=२६ एप्रिल २०१८ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> पोर्तुगाल महिला संघाने मात्र आपला पहिला महिला टी२०आ सामना ७ एप्रिल २०२५ रोजी [[नॉर्वे राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|नॉर्वेविरुद्ध]] सांतारेम क्रिकेट मैदानावर खेळला. पोर्तुगालने तो सामना १६ धावांनी जिंकला.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23245/game/1478411/portugal-women-vs-norway-women-1st-t20i-23245 |title=Portugal Women vs Norway Women, 1st T20I, Norway Women tour of Portugal 2025 |trans-title=पोर्तुगाल महिला विरुद्ध नॉर्वे महिला, पहिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=७ एप्रिल २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref> [[नॉर्वे महिला क्रिकेट संघाचा पोर्तुगाल दौरा, २०२५|नॉर्वेविरुद्धच्या तीन सामन्यांच्या मालिकेत]] दुसरा सामना गमावल्यानंतर पोर्तुगालने तिसरा सामना ९ गडी राखून जिंकून आपली पहिली महिला टी२०आ मालिका २–१ अशा फरकाने जिंकली.<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/cricket/series/23245/game/1478413/portugal-women-vs-norway-women-3rd-t20i-23245 |title=Portugal Women vs Norway Women, 3rd T20I, Norway Women tour of Portugal 2025 |trans-title=पोर्तुगाल महिला विरुद्ध नॉर्वे महिला, तिसरा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना, २०२५ |work=ईएसपीएनक्रिकइन्फो |date=९ एप्रिल २०२५ |access-date=७ ऑगस्ट २०२६ |language=en }}</ref><ref name="PortugalCricket" /> ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.cricketportugal.com/ पोर्तुगीज क्रिकेट फेडरेशनचे अधिकृत संकेतस्थळ] * [https://www.espn.com/cricket/team/_/id/1478397/portugal-women ईएसपीएनक्रिकइन्फोवरील पोर्तुगाल महिला संघाचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट}} [[वर्ग:राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ]] k0yd9kc9jxyti56y63i5xkt16v450a4 3 382452 2699977 2026-08-07T11:54:58Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2699977 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=कमलबाई देवराव बिरादार}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:२४, ७ ऑगस्ट २०२६ (IST) fb105bep75jbgmoech0qupsf7jgbjs7