विकिपीडिया mrwiki https://mr.wikipedia.org/wiki/%E0%A4%AE%E0%A5%81%E0%A4%96%E0%A4%AA%E0%A5%83%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%A0 MediaWiki 1.47.0-wmf.18 first-letter मिडिया विशेष चर्चा सदस्य सदस्य चर्चा विकिपीडिया विकिपीडिया चर्चा चित्र चित्र चर्चा मिडियाविकी मिडियाविकी चर्चा साचा साचा चर्चा सहाय्य सहाय्य चर्चा वर्ग वर्ग चर्चा दालन दालन चर्चा मसुदा मसुदा चर्चा TimedText TimedText talk विभाग विभाग चर्चा Event Event talk 0 9838 2708591 2654194 2026-09-08T22:12:15Z अभय नातू 206 /* सीरियामधील महानगरे */ 2708591 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट देश |राष्ट्र_प्रचलित_नाव = सीरिया |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_स्थानिकभाषेमध्ये = الجمهورية العربية السورية |राष्ट्र_अधिकृत_नाव_मराठीमध्ये = सीरियाचे अरब प्रजासत्ताक |राष्ट्र_ध्वज = Flag of Syria (2025-).svg |राष्ट्र_चिन्ह = Emblem of Syria (2025–present).svg |जागतिक_स्थान_नकाशा = Syria in its region (claimed).svg |राष्ट्र_नकाशा = Sy-map.png |ब्रीद_वाक्य = |राजधानी_शहर = [[दमास्कस]] |सर्वात_मोठे_शहर = [[दमास्कस]] |सरकार_प्रकार = अध्यक्षीय एक-पक्ष प्रजासत्ताक |राष्ट्रप्रमुख_नाव = [[अहमद अल शरा]] |पंतप्रधान_नाव = |सरन्यायाधीश_नाव = |राष्ट्र_गीत = [[हुमाद अद्-दियात]] |राष्ट्र_गान = |स्वातंत्र्यदिवस_दिनांक = १७ एप्रिल १९४६ |प्रजासत्ताकदिन_दिनांक = |राष्ट्रीय_भाषा = [[अरबी भाषा|अरबी]] |इतर_प्रमुख_भाषा = |राष्ट्रीय_चलन = [[सीरियन पाऊंड]] |क्षेत्रफळ_क्रमवारी_क्रमांक = ८८ |क्षेत्रफळ_वर्ग_किमी = १८५,१८० |क्षेत्रफळ_जलव्याप्त_टक्के = ०.०६ |लोकसंख्या_वर्ष = २००९ |लोकसंख्या_क्रमवारी_क्रमांक = ५१ |लोकसंख्या_संख्या = २,२१,९८,११०<ref name=ciapop>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |title=Central Intelligence Agency. July 2010 est. |access-date=2010-10-04 |archive-date=2017-12-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171229122345/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/sy.html |url-status=dead }}</ref> |लोकसंख्या_घनता = ११८.३ |प्रमाण_वेळ = + २:०० |यूटीसी_कालविभाग = |आंतरराष्ट्रीय_दूरध्वनी_क्रमांक = ९६३ |आंतरजाल_प्रत्यय = .sy |जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = |जीडीपी_डॉलरमध्ये = ९९.५४४ अब्ज<ref name=imf>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=http://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2010/01/weodata/weorept.aspx?sy=2007&ey=2010&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=463&s=NGDPD%2CNGDPDPC%2CPPPGDP%2CPPPPC%2CLP&grp=0&a=&pr.x=58&pr.y=20 |title=Syria|प्रकाशक=International Monetary Fund|अ‍ॅक्सेसदिनांक=2010-04-21}}</ref> |जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = |दरडोई_जीडीपी_क्रमवारी_क्रमांक = |दरडोई_जीडीपी_डॉलरमध्ये = ४,८८७ |दरडोई_जीडीपी_राष्ट्रीय_चलनामध्ये = |माविनि = {{वाढ}} ०.७४२ |माविनि_क्रमवारी_क्रमांक = १०७ वा |माविनि_वर्ष = २००७ |माविनि_वर्ग = <font color="#ffcc00">मध्यम</font> }} '''सीरिया''' हा [[मध्यपूर्व|मध्य-पूर्वेतील]] एक [[देश]] आहे. सीरियाच्या पश्चिमेला [[लेबेनॉन]] व [[भूमध्य समुद्र]], उत्तरेला [[तुर्कस्तान]], पूर्वेला [[इराक]], दक्षिणेला [[जॉर्डन]] व नैर्ऋत्येला [[इस्रायल]] देश आहेत. [[दमास्कस]] ही सीरियाची राजधानी व सर्वात मोठे शहर आहे. == इतिहास == माजी संरक्षणमंत्री ’[[मुस्ताफा तलास]]’ माजी अध्यक्ष [[हाफिज अल अस्साद]] ([[बशार अल अस्साद]] ह्या सध्याच्या अध्यक्षांचे वडील) यांच्याशी त्यांचे भावासारखे संबंध होते. सीरिया आणि [[इजिप्त]] ही राष्ट्रे इ.स. १९५८ ते इ.स. १९६१ च्या दरम्यान [[अब्दुल गमाल नासर]] यांच्या प्रेरणेतून '[[संयुक्त अरब प्रजासत्ताक]]' या नावाने एक झाली होती. त्यावेळी हाफिज अल अस्साद आणि मुस्ताफा तलास हे दोघेही लष्करात होते, आणि त्यांनी सत्ताधारी [[बाथ]] पक्षातर्फे [[कैरो]] येथून या प्रजासत्ताकाबाबतची आपली जबाबदारी उचलली होती. पण हा प्रयोग फसल्यावर ही दोन राष्ट्रे पुन्हा वेगळी झाली, आणि ते दोघे परत सीरियाला परतले. त्यांनी एकत्र काम करून इ. स. १९६३ साली बाथ पक्षाला सत्तेवर आणण्याची मोठी कामगिरी बजावली. इ. स. १९६० च्या दशकात त्यांनी नेहमीच घडणाऱ्या 'राज्यक्रांत्या, ऊठसूठ नेतृत्वपालट आणि प्रति-राज्यक्रांती'च्या आवर्तनांना यशस्वीपणे तोंड देत सत्ता अबाधितपणे 'बाथ' पक्षाकडेच राखली. तलास यांच्या खंबीर पाठिंब्याच्या बळावर हाफीज यांनी रक्तपात होऊ न देता यशस्वी राज्यक्रांती घडविली आणि तलास यांना इ. स. १९७० साली संरक्षणमंत्र्याचे पद देऊ केले. तलास कुटुंबीयांच्या व्यापक लष्करी आणि व्यावसायिक संबंधांच्या साहाय्याने [[सुन्नी]]-[[अलावी]] यांच्यामधील सत्तेच्या सर्वोच्च पातळीवरील एकोपा अनेक दशके टिकला. इ. स. २००० साली हाफीज अल अस्साद मृत्यू पावल्यानंतर तलास यांच्या पितृसदृश छायेखाली, त्यावेळी राजकारणात अगदीच नवखे असलेले [[बशार अल अस्साद]] नव्याने मिळालेल्या सत्तेवर आपली पकड दृढ करू शकले. जुलै २०१२ मध्ये ब्रिगेडियर तलास यांनी आणि त्यांच्या कुटुंबीयांनी सीरियाचे राष्ट्राध्यक्ष बशीर अल् अस्साद यांची साथ सोडली आणि ते बंडखोरांना जाऊन मिळाले. अस्साद यांच्या अल्पसंख्यांक ’[[अल्वाईट]]’ राजवटीला याच कुटुंबामुळे सुन्नी मुसलमानांकडून खंदा पाठिंबा मिळत आलेला होता. == भूगोल == सीरियाचे भूगोलातील स्थान मध्यपूर्वेत आहे. या देशाची सीमा कुठेही इराणशी जोडलेली नसली, तरी इराकमधून हे दोन्ही देश एकमेकांना जोडलेले आहेत. ===सीरियाच्या चतुःसीमा=== [[तुर्कस्तान]] असून पश्चिमेला [[लेबॅनॉन]] आणि [[भूमध्यसागर]] आहे. दक्षिणेला [[जॉर्डन]] व [[इराक]] असून, पूर्वेलाही इराक आहे. == सीरियाचे प्रशासकीय विभाग == सीरिया देश प्रशासनाच्या दृष्टीने खालीलप्रमाणे विभाजित करण्यात आलेला आहे. * १४ प्रशासकीय विभाग (मुहाफजल) :* ६४ जिल्हे (मिन्तार्क) ::* २७५ उपजिल्हे (न्हीया) == सीरियामधील महानगरे आणि प्रमुख शहरे == सीरियातील प्रमुख महानगरे, प्रांतीय राजधान्या आणि मोठ्या शहरांची सविस्तर माहिती खालील तक्त्यामध्ये दिली आहे: {| class="wikitable sortable" |+ '''सीरियामधील प्रमुख महानगरे आणि मोठी शहरे''' |- ! नगर / शहर !! अरबी नाव !! प्रांत (मुहाफझा) !! क्षेत्रफळ (चौ.किमी.) !! लोकसंख्या (अंदाजे) !! प्रमुख वैशिष्ट्ये आणि महत्त्व |- | [[अलेप्पो]] || حلب || अलेप्पो प्रांत || १९० || १८,५०,००० || सीरियातील सर्वात मोठे शहर आणि महत्त्वाचे औद्योगिक व व्यावसायिक केंद्र. हे जगातील सर्वात जुन्या सतत वस्ती असलेल्या शहरांपैकी एक आहे.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Aleppo |title=Aleppo |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[दमिश्क]] || دمشق || दमिश्क प्रांत || ५७ || १७,१०,००० || सीरियाची राजधानी आणि जगातील सर्वात प्राचीन सतत वस्ती असलेली राजधानी. प्राचीन संस्कृती, व्यापार आणि प्रशासनाचे मुख्य केंद्र.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Damascus |title=Damascus |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[होम्स]] || حمص || होम्स प्रांत || ४८ || ६,५०,००० || मध्य सीरियातील महत्त्वाचे वाहतूक व औद्योगिक केंद्र. येथील तेल शुद्धीकरण कारखाना आणि ऐतिहासिक वास्तू प्रसिद्ध आहेत.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Homs |title=Homs |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[लताकिया]] || اللاذقية || लताकिया प्रांत || १०८ || ४,५०,००० || भूमध्य समुद्राच्या किनाऱ्यावर वसलेले सीरियाचे सर्वात मुख्य आणि मोठे बंदर व व्यापारी केंद्र.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Latakia |title=Latakia |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[हमा]] || حماة || हमा प्रांत || ६० || ४,३०,००० || अलोन्टेस नदीकाठी वसलेले ऐतिहासिक शहर; येथील जुने लाकडी पाण्याचे चाक (नोरियास) प्रसिद्ध आहेत.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Hama |title=Hama |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[अर-रक्का]] || الرقة || अर-रक्का प्रांत || ३५ || ३,००,००० || युफ्रेटिस नदीकाठी वसलेले उत्तर-मध्य सीरियातील कृषी व प्रशासकीय केंद्र.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Raqqa |title=Raqqa |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[दीर अझ-झोर]] || دير الزور || दीर अझ-झोर प्रांत || ३३ || २४०,००० || पूर्व सीरियातील सर्वात मोठे शहर आणि देशातील तेल उत्पादनाचे महत्त्वाचे केंद्र.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Dayr-al-Zawr |title=Dayr al-Zawr |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> |- | [[अल कमीशली]] || القامشلي || अल-हसाख प्रांत || ३८ || २,३०,००० || सीरियाच्या ईशान्य भागातील कुर्द व असिरीयन समुदायाचे प्रमुख सांस्कृतिक व आर्थिक केंद्र. |- | [[अल-हसाख]] || الحسكة || अल-हसाख प्रांत || ३० || १,९०,००० || ईशान्य सीरियातील कृषी समृद्ध प्रदेशाची प्रांतीय राजधानी. |- | [[तरतूस]] || طرطوس || तरतूस प्रांत || ४२ || १,६०,००० || भूमध्य समुद्रावरील सीरियाचे दुसरे मोठे बंदर आणि प्रसिद्ध पर्यटन स्थळ. |- | [[इदलिब]] || إدلب || इदलिब प्रांत || २५ || १,६५,००० || वायव्य सीरियातील शेती आणि ऑलिव्ह उत्पादनासाठी प्रसिद्ध असलेले शहर. |- | [[दुमा]] || دوما || रिफ दमिश्क || २८ || १,४०,००० || दमिश्कच्या लगतच्या पूर्व गुटा प्रदेशातील मोठे उपनगर आणि औद्योगिक केंद्र. |- | [[जरामाना]] || جرمانا || रिफ दमिश्क || १३ || १,१५,००० || दमिश्क जवळील घनदाट लोकसंख्येचे उपनगर. |- | [[डारा]] || درعا || डारा प्रांत || २२ || १,०५,००० || दक्षिण सीरियातील ऐतिहासिक शहर आणि जॉर्डन सीमे जवळील महत्त्वाचे केंद्र. |- | [[अल-बाब]] || الباب || अलेप्पो प्रांत || १८ || १,००,००० || अलेप्पो प्रांतातील महत्त्वाचे व्यापारी व कृषी केंद्र. |- | [[अस-सुवयदा]] || السويداء || अस-सुवयदा प्रांत || २४ || ९०,००० || दक्षिण सीरियातील द्रुझ समुदायाचे मुख्य सांस्कृतिक व प्रशासकीय केंद्र. |- | [[अथ-थवारा]] || الثورة || अर-रक्का प्रांत || ३० || ८५,००० || 'तब्का' नावानेही ओळखले जाणारे, युफ्रेटिस धरणाजवळ वसलेले शहर. |- | [[अत-ताल]] || التل || रिफ दमिश्क || १५ || ८५,००० || दमिश्कच्या उत्तरेकडील टेकड्यांवर वसलेले निवासी शहर. |- | [[सलामिये]] || سلمية || हमा प्रांत || २० || ६५,००० || इसमाइली शिया समुदायाचे महत्त्वाचे ऐतिहासिक आणि सांस्कृतिक केंद्र. |- | [[मनबिज]] || منبج || अलेप्पो प्रांत || १६ || ९९,००० || उत्तर सीरियातील प्राचीन आणि ऐतिहासिक व्यापारी शहर. |- | [[जाब्लेह]] || جبلة || लताकिया प्रांत || १२ || ८०,००० || भूमध्य सागरी किनाऱ्यावरील प्राचीन बंदर शहर आणि रोमन थिएटरसाठी प्रसिद्ध. |- | [[बनियास]] || بانياس || तरतूस प्रांत || १५ || ४५,००० || सीरियातील महत्त्वाचे तेल शुद्धीकरण केंद्र आणि सागरी बंदर. |- | [[कुसैर]] || القصير || होम्स प्रांत || १४ || ४०,००० || लेबेनॉन सीमे जवळ वसलेले मोक्याचे व्यापारी शहर. |- | [[अन-नब्क]] || النبك || रिफ दमिश्क || १६ || ३५,००० || कलमौन पर्वतरांगेत वसलेले ऐतिहासिक शहर. |- | [[अर-रास्तान]] || الرستن || होम्स प्रांत || १२ || ६०,००० || होम्स आणि हमा शहरांच्या मध्ये अलोन्टेस नदीवर वसलेले शहर. |- | [[मयसफ़]] || مصياف || हमा प्रांत || १० || ३५,००० || मध्य सीरियातील प्रसिद्ध मध्ययुगीन किल्ल्यासाठी ओळखले जाणारे शहर. |- | [[सफ़िता]] || صافيتا || तरतूस प्रांत || ८ || ३३,००० || पांढऱ्या टॉवरसाठी (सफ़िता किल्ला) प्रसिद्ध असलेले पर्यटन शहर. |- | [[जिस्र अल-शुग़ुर]] || جسر الشغور || इदलिब प्रांत || ११ || ४५,००० || ओरॉन्टेस नदीकाठी वसलेले व्यापारी केंद्र. |- | [[नवा]] || نوى || डारा प्रांत || १५ || ६०,००० || दक्षिण सीरियातील कृषी समृद्ध शहर. |- | [[ज़बादानी]] || الزبداني || रिफ दमिश्क || २० || ३०,००० || लेबेनॉन सीमेवर वसलेले प्रसिद्ध थंड हवेचे ठिकाण आणि पर्यटन केंद्र. |- | [[सैदान्या]] || صيدنايا || रिफ दमिश्क || १० || २५,००० || ख्रिश्चन धर्मीयांचे अत्यंत महत्त्वाचे तीर्थक्षेत्र आणि प्राचीन मठांसाठी प्रसिद्ध शहर. |- | [[मालौला]] || معلولا || रिफ दमिश्क || ७ || ५,००० || जगातील काही मोजक्या ठिकाणांपैकी एक जिथे अजूनही प्राचीन ॲरामाईक (येशू ख्रिस्तांची भाषा) भाषा बोलली जाते. |- | [[बोसरा]] || بصرى || डारा प्रांत || ८ || २०,००० || [[युनेस्को]] जागतिक वारसा स्थळ; अत्यंत सुरक्षित राहिलेल्या रोमन थिएटरसाठी जागतिक प्रसिद्ध. |} == समाजव्यवस्था == === धर्म === सीरियाची लोकसंख्या सव्वादोन कोटी आहे व त्यात ७४ टक्के जनता [[सुन्नी इस्लाम|सुन्नी मुस्लिम]] (जास्त करून [[अरब]] वंशाचे सुन्नी पण त्यात कुर्द, सिर्काशियन आणि तुर्कमानी लोकही येतात) असून १२ टक्के अरब वंशाचे अलावाईत आणि [[शिया इस्लाम|शिया]] या आहेत. उरलेल्यांत १० टक्के [[ख्रिस्ती]] आहेत (त्यात अरब, असीरियन आणि आर्मेनियन वंशाचे लोक येतात) आणि ३ टक्के ड्रूझ (यांनाही शियापंथीय मानले जाते) आहेत. म्हणजेच ८७ टक्के सीरियन लोक [[मुस्लिम]] असून जास्त करून अरब वंशाचे आहेत. ==सीरियावरील पुस्तके== * सीरिया - सगळे विरुद्ध सगळे (लेखक - [[निळू दामले]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} == बाह्य दुवे == * [http://www.mofa.gov.sy/ सीरियाचे परराष्ट्रमंत्रालय] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191016000230/http://www.mofa.gov.sy/ |date=2019-10-16 }} * {{wikivoyage|Syria|सीरिया}} * {{commons|Syria|सीरिया}} {{आशियातील देश}} [[वर्ग:आशियातील देश]] 5qtjt2cgnqoi5azag4afkua41vd6bw5 0 19444 2708720 2549325 2026-09-09T10:07:28Z ~2026-49002-87 187257 . 2708720 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट गायक | नाव = महागायक डॉ. अभिजीत कोसंबी | चित्र = | चित्रशीर्षक =डॉ. अभिजीत कोसंबी | उपाख्य = | टोपणनावे = | जन्म_दिनांक =२४ जानेवारी १९८२ | जन्म_स्थान = [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | धर्म = [[बौद्ध]] | वांशिकत्व = | नागरिकत्व =[[भारत|भारतीय]] | मूळ_गाव = | देश = {{ध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी]] | आई = shailaja kosambi | वडील = rajvardhan kosambi | जोडीदार = | अपत्ये = master animesh kosambi | नातेवाईक = | शिक्षण = | प्रशिक्षण संस्था = | गुरू = | संगीत प्रकार = [[गायन]] | घराणे = | कार्य = | पेशा = गायक | कार्य संस्था = | विशेष कार्य = | कार्यकाळ = | विशेष उपाधी = | गौरव = | पुरस्कार = | संकीर्ण = | तळटिप = | स्वाक्षरी = | संकेतस्थळ = }} '''अभिजीत कोसंबी''' हा [[कोल्हापूर|कोल्हापूरचा]] एक गायक आहे. त्याने २००७ साली [[झी मराठी]] या दूरचित्रवाणी वाहिनीवरची ''सा रे ग म प'' संगीत स्पर्धा जिंकून स्पर्धेचा पहिला 'महागायक' होण्याचा सन्मान मिळविला.{{संदर्भ हवा}} कोसंबी गझलकार, संगीतकार, गीतकार म्हणून सुद्धा ओळखले जातात.{{संदर्भ हवा}} महाराष्ट्रात तसेच भारतभरात त्यांनी विविध कार्यक्रम व स्टेज शो ते करत असतात. सध्या ते कोसंबी म्युझिक अकॅडमी मुंबई येथे "संगीत गुरु" व "संचालक" पदावर कार्यरत आहेत.{{संदर्भ हवा}} कोसंबी यांचा जन्म 24 जानेवारी 1982 रोजी कोल्हापूर येथे झाला. त्यांनी, पंडित अरुण कुलकर्णी, रजनी करकरे देशपांडे तसेच भारती वैशंपायन यांच्या कडून संगीताचे धडे घेतले.{{संदर्भ हवा}} कोसंबी यांनी संगीतात कला शाखेतून पदव्युत्तर शिक्षण आणि पी एच डी केली आहे. याशिवाय त्यांनी इंग्रजी विषयात देखील पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे.{{संदर्भ हवा}}त्यांच्या भाच्याचे नाव विहान कोसंबी आहे. == गाणी == कोसंबी यांनी तन्हाजी या मराठी चित्रपटात 'गीतकार ' म्हणून काम केले. तसेच चाहतो मी तुला, मन वेडावलंय, दर्याचे आम्ही राजे हो, पाऊस हा ही गाणी केली. तसेच संगीतकार आदित्य नाना जाधव यांची गुंतले हृदय व नाजूक परी  ही देखील गाणी गायली आहेत.{{संदर्भ हवा}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{सा रे ग म पा चॅलेंज २००७}} {{DEFAULTSORT:कोसंबी, अभिजित}} [[वर्ग:मराठी गायक|कोसंबी, अभिजीत]] [[वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:दलित कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] cxlp51xmeny6h96l7r9mwzmxn4civsq 2708732 2708720 2026-09-09T10:48:44Z संतोष गोरे 135680 [[Special:Contributions/~2026-49002-87|~2026-49002-87]] ([[User talk:~2026-49002-87|चर्चा]]) यांनी केलेले बदल [[User:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] यांच्या आवृत्तीकडे पूर्वपदास नेले. 2549325 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट गायक | नाव = महागायक डॉ. अभिजीत कोसंबी | चित्र = | चित्रशीर्षक =डॉ. अभिजीत कोसंबी | उपाख्य = | टोपणनावे = | जन्म_दिनांक =२४ जानेवारी १९८२ | जन्म_स्थान = [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | मृत्यू_कारण = | धर्म = [[बौद्ध]] | वांशिकत्व = | नागरिकत्व =[[भारत|भारतीय]] | मूळ_गाव = | देश = {{ध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी]] | आई = shailaja kosambi | वडील = rajvardhan kosambi | जोडीदार = | अपत्ये = master animesh kosambi | नातेवाईक = | शिक्षण = | प्रशिक्षण संस्था = | गुरू = | संगीत प्रकार = [[गायन]] | घराणे = | कार्य = | पेशा = गायक | कार्य संस्था = | विशेष कार्य = | कार्यकाळ = | विशेष उपाधी = | गौरव = | पुरस्कार = | संकीर्ण = | तळटिप = | स्वाक्षरी = | संकेतस्थळ = }} '''अभिजीत कोसंबी''' हा [[कोल्हापूर|कोल्हापूरचा]] एक गायक आहे. त्याने २००७ साली [[झी मराठी]] या दूरचित्रवाणी वाहिनीवरची ''सा रे ग म प'' संगीत स्पर्धा जिंकून स्पर्धेचा पहिला 'महागायक' होण्याचा सन्मान मिळविला.{{संदर्भ हवा}} कोसंबी गझलकार, संगीतकार, गीतकार म्हणून सुद्धा ओळखले जातात.{{संदर्भ हवा}} महाराष्ट्रात तसेच भारतभरात त्यांनी विविध कार्यक्रम व स्टेज शो ते करत असतात. सध्या ते कोसंबी म्युझिक अकॅडमी मुंबई येथे "संगीत गुरु" व "संचालक" पदावर कार्यरत आहेत.{{संदर्भ हवा}} कोसंबी यांचा जन्म 24 जानेवारी 1982 रोजी कोल्हापूर येथे झाला. त्यांनी, पंडित अरुण कुलकर्णी, रजनी करकरे देशपांडे तसेच भारती वैशंपायन यांच्या कडून संगीताचे धडे घेतले.{{संदर्भ हवा}} कोसंबी यांनी संगीतात कला शाखेतून पदव्युत्तर शिक्षण आणि पी एच डी केली आहे. याशिवाय त्यांनी इंग्रजी विषयात देखील पदव्युत्तर शिक्षण घेतले आहे.{{संदर्भ हवा}} == गाणी == कोसंबी यांनी तन्हाजी या मराठी चित्रपटात 'गीतकार ' म्हणून काम केले. तसेच चाहतो मी तुला, मन वेडावलंय, दर्याचे आम्ही राजे हो, पाऊस हा ही गाणी केली. तसेच संगीतकार आदित्य नाना जाधव यांची गुंतले हृदय व नाजूक परी  ही देखील गाणी गायली आहेत.{{संदर्भ हवा}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{सा रे ग म पा चॅलेंज २००७}} {{DEFAULTSORT:कोसंबी, अभिजित}} [[वर्ग:मराठी गायक|कोसंबी, अभिजीत]] [[वर्ग:सा रे ग म प चॅलेंज २००७]] [[वर्ग:भारतीय बौद्ध]] [[वर्ग:दलित कलाकार]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] d7jj4e2ukj8y58wc7obcz3nss8rar4a 0 20632 2708692 2689496 2026-09-09T07:06:58Z ~2026-47798-59 187089 2708692 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket team | name = अफगाणिस्तान | image = Flag of the Islamic Republic of Afghanistan.svg <!-- इस्लामिक रिपब्लिक ऑफ अफगाणिस्तानचा ध्वज अजूनही आंतरराष्ट्रीय स्पर्धांमध्ये संघाचे प्रतिनिधित्व करण्यासाठी वापरला जातो. --> | association = [[अफगाणिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] | test_captain = [[हशमतुल्ला शाहिदी]] | od_captain = हशमतुल्ला शाहिदी | t20i_captain = [[राशिद खान (क्रिकेट खेळाडू)|राशिद खान]]<ref>{{cite news |title=Rashid Khan appointed Afghanistan's T20I captain |url=https://sportstar.thehindu.com/cricket/rashid-khan-afghanistan-cricket-captain-t20i/article66317011.ece |access-date=29 December 2022 |work=[[Sportstar]] |date=29 December 2022 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Rashid Khan replaces Mohammad Nabi as Afghanistan T20I captain |url=https://www.espncricinfo.com/story/rashid-khan-is-afghanistan-t20i-captain-replaces-mohammad-nabi-1351595 |access-date=2022-12-29 |website=ESPNcricinfo}}</ref> | coach = [[जोनाथन ट्रॉट]] | batting_coach = [[अँड्र्यू पुटिक]] | bowling_coach = [[हमीद हसन]] | fielding_coach = [[शेन मॅकडरमॉट]] | test_status_year = २०१७ | icc_status = संलग्न सदस्य | icc_member_year = २००१ | icc_status2 = सहयोगी सदस्य | icc_member_year2 = २०१३ | icc_status3 = [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेच्या सदस्यांची यादी#पूर्ण सदस्य|संपूर्ण सदस्य]] | icc_member_year3 = २०१७ | icc_region = [[आशियाई क्रिकेट परिषद|आशिया]] | test_rank = १२वा | odi_rank = ९वा | t20i_rank = १०वा | test_rank_best = ९वा (१ मे २०२०)<!-- जेव्हा संघ प्रथमच सर्वकालीन सर्वोत्तम रँकिंगवर पोहोचला --><ref>{{cite news|url=https://www.indiatoday.in/sports/cricket/story/icc-rankings-latest-india-lose-no-1-test-spot-pakistan-no-1-t20-spot-australia-1673157-2020-05-01|title=ICC Test Ranking, Afganistan rise to # 9 position |work=India Today|date=1 May 2020|access-date=20 May 2020}}</ref> | odi_rank_best = ८वा (९ जुलै २०२३)<!-- संघ प्रथमच सर्वकालीन सर्वोत्तम रँकिंगवर पोहोचल्याची तारीख --><ref>{{cite news|url=https://www.khaama.com/afghanistan-cricket-secures-place-among-top-10-in-icc-odi-rankings-1876/|title=Afghanistan cricket secures place among top 10 in ICC ODI rankings|work=Khaama Press|date=26 December 2015|access-date=4 March 2021}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.cricket.com.au/news/afghanistan-into-top-10-icc-odi-rankings-zimbabwe-win-ireland/2015-12-28|title=Afghanistan break into ODI top 10|work=cricket.com.au|date=28 December 2015|access-date=10 March 2021}}</ref> | t20i_rank_best = ७वा (५ मे २०१९)<!-- संघ प्रथमच सर्वकालीन सर्वोत्तम रँकिंगवर पोहोचल्याची तारीख --><ref>{{cite news|url=http://www.bakhtarnews.com.af/eng/sports/item/37847-afghanistan-ranks-7th-in-icc-t20-ranking.html|title=Afganistan ranks 7th in ICC T20I rankings|work=Bakhtar News|date=5 May 2019|access-date=15 March 2020|archive-date=20 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200220052158/http://www.bakhtarnews.com.af/eng/sports/item/37847-afghanistan-ranks-7th-in-icc-t20-ranking.html|url-status=dead}}</ref> | first_test = वि. {{cr|IND}} येथे [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बेंगळुरू]], [[भारत]] १४–१८ जून २०१८ | most_recent_test = वि. {{cr|IRE}} [[टोलेरान्स ओव्हल]], [[अबू धाबी]] येथे; २८ फेब्रुवारी – १ मार्च २०२४ | num_tests = ९ | num_tests_this_year = २ | test_record = ३/६<br />(० अनिर्णित) | test_record_this_year = ०/२ (० अनिर्णित) | first_odi = वि. {{cr|SCO}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]]; १९ एप्रिल २००९ | most_recent_odi = वि. {{cr|IRE}} [[शारजाह क्रिकेट स्टेडियम]], [[शारजाह]]; १२ मार्च २०२४ | num_odis = १६६ | num_odis_this_year = ५ | odi_record = ७९/८२<br/>(१ बरोबरीत, ४ निकाल नाही) | odi_record_this_year = २/३<br/>(० बरोबरीत, ० निकाल नाही) | wc_apps = ३ | wc_first = [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५]] | wc_best = ६वे स्थान ([[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३]]) | wcq_apps = २ | wcq_first = [[२००९ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२००९]] | wcq_best = चॅम्पियन्स ([[२०१८ क्रिकेट विश्वचषक पात्रता|२०१८]]) | first_t20i = वि. {{cr|IRE}} [[पैकियासोथी सरवणमुत्तू स्टेडियम|पी. सारा]], [[कोलंबो]]; १ फेब्रुवारी २०१० | most_recent_t20i = वि. {{cr|NZL}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोविडेन्स, गयाना|प्रोविडन्स]]; ७ जून २०२४ | num_t20is = १३२ | num_t20is_this_year = १२ | t20i_record = ८१/४८<br/>(२ बरोबरीत, १ निकाल नाही) | t20i_record_this_year = ६/५<br/>(१ बरोबरीत, ० निकाल नाही) | wt20_apps = ६ | wt20_first = [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२०१०]] | wt20_best = सुपर १० ([[२०१६ आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२०|२०१६]]) | wt20q_apps = ४ | wt20q_first = [[२०१० आयसीसी विश्व ट्वेंटी-२० पात्रता|२०१०]] | wt20q_best = चॅम्पियन्स (२०१०) | h_pattern_la = | h_pattern_b = _collar | h_pattern_ra = | h_pattern_pants = | h_leftarm = FFFFF6 | h_body = FFFFF6 | h_rightarm = FFFFF6 | h_pants = FFFFF6 | a_pattern_la = _skybborder | a_pattern_b = _afg_t20wc26 | a_pattern_ra = _skybborder | a_pattern_pants = | a_leftarm = 0052D6 | a_body = 0052D6 | a_rightarm = 0052D6 | a_pants = 0052D6 | a_title = वनडे आणि टी२०आ किट | asofdate = ७ जून २०२४ }} '''अफगाणिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ''' ([[पश्तो भाषा|पश्तो]]: دافغانستان کرکټ ملي لوبډله‎, [[दारी भाषा|दारी]]: تیم ملی کرکت افغانستان) हा [[अफगाणिस्तान]] देशाचा राष्ट्रीय [[क्रिकेट]] संघ आहे. अफगाणिस्तानमध्ये क्रिकेटचा इतिहास जुना असला तरीही राष्ट्रीय संघाला विशेष यश मिळत नव्हते.त्यांचा कप्तान हशमतुल्लाह शाहिदी आहे. १९९५ साली अफगाणिस्तान क्रिकेट मंडळाची स्थापना झाली. २०११ साली अफगाणिस्तानला [[एकदिवसीय क्रिकेट]] खेळणाऱ्या संघाचा दर्जा मिळाला. अफगाणिस्तानमधील असुरक्षीत परिस्थितीमुळे हा संघ आपले गृहसामने इतरत्रच खेळतो. ==महत्त्वाच्या स्पर्धा== ==== क्रिकेट विश्वचषक ==== अफगाणिस्तानने [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेमध्ये पात्रता मिळवली. [[क्रिकेट विश्वचषक]] स्पर्धेमध्ये सामील होण्याची ही त्यांची पहिलीच वेळ होती. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !वर्ष !!फेरी !! सामने || जिंकले || बरोबरी || हरले || कर्णधार |- |{{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]]||colspan="7" rowspan=7| पात्र नाही – आयसीसी सदस्य नाही |- |{{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] |- |{{flagicon|ENG}} {{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] |- |{{flagicon|IND}} {{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] |- |{{flagicon|AUS}} {{flagicon|NZL}} [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] |- |{{flagicon|IND}} {{flagicon|PAK}} {{flagicon|SRI}} [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६]] |- |{{flagicon|ENG}} {{flagicon|Wales}} {{flagicon|SCO}} {{flagicon|IRL}} {{flagicon|NLD}} [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] |- |{{flagicon|ZAF}} {{flagicon|ZWE}} {{flagicon|KEN}} [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३]]||colspan="7" rowspan=1| पात्रतेच्या वेळी आयसीसी सदस्य नाही |- |{{flagicon|WIN}} [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७]]||colspan="7" rowspan=2| पात्र ठरले नाही |- |{{flagicon|IND}} {{flagicon|SRI}} {{flagicon|BAN}} [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११]] |- |{{flagicon|AUS}} {{flagicon|NZL}} [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५]]|| गट फेरी||६||१||०||५||[[मोहम्मद नबी]] |- |{{flagicon|ENG}} {{flagicon|Wales}} [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]]||गट फेरी||९||०||०||९||[[गुलबदिन नायब]] |- |{{flagicon|IND}} [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३]]||गट फेरी||९||४||०||५||[[हशमतुल्लाह शाहिदी]] |- |{{flagicon|RSA}} {{flagicon|ZIM}} {{flagicon|NAM}} [[२०२७ क्रिकेट विश्वचषक|२०२७]] || colspan="9" rowspan="2"| ''ठरलेले नाही'' |- |{{flagicon|IND}} {{flagicon|BAN}} [[२०३१ क्रिकेट विश्वचषक|२०३१]] |- ! colspan=2 | एकूण ||२४|| ५ || ० || १९ || – |} ===आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०=== {| class="wikitable" style="text-align: center; width=900px;" |- !colspan=9|[[आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०]] |- ! width=150 |वर्ष ! width=150 |फेरी ! width=50 |स्थान ! width=50 |सामने ! width=50 |वि ! width=50 |प ! width=50 |ब ! width=50 |अ |- |दक्षिण आफ्रिका [[२००७ आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०|२००७]]||colspan="7" rowspan=2|''पात्रता नाही'' |- |इंग्लंड [[२००९ आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०|२००९]] |- |वेस्ट इंडीज [[२०१० आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०|२०१०]]||पहिली फेरी<ref>[http://www.cricketarchive.co.uk/Archive/Events/Tables/ICC_World_Twenty20_2010.html Points tables for the 2010 World Twenty20] at CricketArchive</ref>||12/12||2||0||2||0||0 |- |श्रीलंका [[२०१२ आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०|२०१२]]||पहिली फेरी||11/12||2||0||2||0||0 |- |बांगलादेश [[२०१४ आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०|२०१४]]||पहिली फेरी||14/16||3||1||2||0||0 |- |भारत [[२०१६ आय.सी.सी. वर्ल्ड ट्वेंटी२०|२०१६]]||–||–||–||–||–||–||– |- |'''एकूण'''||'''० विजेतेपदे'''||'''3/5'''||'''7'''||'''1'''||'''6'''||'''0'''||'''0''' |} ===इतर=== *[[२००९-१० आयसीसी इंटरकॉंटिनेंटल चषक]] - विजयी == हे सुद्धा पहा == * [[अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाने खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी|खेळलेल्या कसोटी सामन्यांची यादी]] ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे == *[http://www.afgcric.com/ अधिकृत संकेतस्थळ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100218100036/http://www.afgcric.com/ |date=2010-02-18 }} {{राष्ट्रीय क्रिकेट संघ}} [[वर्ग:अफगाणिस्तान|क्रि]] [[वर्ग:राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]] p2a0sm9wgqhf0kcxrywd6r1tgenwbgb 0 22881 2708592 2641946 2026-09-08T22:15:07Z अभय नातू 206 पुनर्लेखन 2708592 wikitext text/x-wiki {{जीवचौकट |नाव=गुलमोहर |स्थिती=LC |trend= |स्थिती_प्रणाली=IUCN3.1 |स्थिती_संदर्भ=<ref>{{cite iucn|author=Du Puy|author2=D.|display-authors=etal |year=1998|url=https://www.iucnredlist.org/details/32947/0|title=Delonix regia|access-date=11 May 2006}}</ref> |चित्र=Bunch of flowers of Gulmohar.jpg |चित्र_रुंदी=220px |चित्र_नाव = गुलमोहराच्या फुलांचा गुच्छ |regnum=वनस्पती |जीवसृष्टी=वनस्पती |वंश= |जात= |पोटजात= |वर्ग=युडीकॉटस |उपवर्ग= |कुळ=फाबेसी |उपकुळ= |जातकुळी=डेलॉनिक्स |जीव=रेजिया |बायनॉमियल=डेलॉनिक्स रेजिया |समानार्थी_नावे= |आढळप्रदेश_नकाशा= |आढळप्रदेश_नकाशा_रुंदी= |आढळप्रदेश_नकाशा_शीर्षक= |बायनॉमियल_अधिकारी= |ट्रायनोमियल= |ट्रायनोमियल_अधिकारी= }} ''' गुलमोहर''' (शास्त्रीय नाव:''डिलॉनिक्स रेजिया'') हा उष्ण प्रदेशात वाढणारा वृक्ष आहे. याला इंग्लिशमध्ये ''मे फ्लॉवर ट्री'' असे नाव आहे. हा मूळचा [[मादागास्कर]]चा आहे. गुलमोहर हा वैशाखातल्या रणरणत्या उन्हातही फुलणारा वृक्ष आहे. हा वृक्ष बहरात नसतानाही इतर वृक्षांपेक्षा अधिक काळ हिरवाई टिकवतो. झाडाखाली भगव्या फुलांचा बहर ओसरल्यावर गुलमोहरावर चपट्या फूट दीड फूट लांब आणि दोन ते तीन इंच रुंदीच्या तलवारीसारखा बाक असलेल्या तपकिरी रंगाच्या शेंगा लटकू लागतात. कालांतराने या शेंगातील बिया जमिनीवर पडून त्यापासून नवीन गुलमोहराची झाडे अंकुरतात. जगभरात हे झाड निरनिराळ्या भौगोलिक परिस्थितीत बहरताना दिसत. समुद्रकिनारी असोत वा समुद्रसपाटीपासुन ह्जारो फूट उंचीपर्यंतचा डोंगराळ भाग असो. गुलमोहराचे झाड सर्व प्रथम मुंबईत शिवडी येथे आढळल्याचा उल्लेख एस.एम.एडवर्ड्&zwnj;स या शास्त्रज्ञाने १८४० साली तयार केलेल्या गॅझेटर ऑफ बाॅबे सिटी अँड आयलंड या वनस्पती-सूचित नमूद केले आहे. महाराष्ट्रातील सातारा येथे दरवर्षी १ मे रोजी गुलमोहर दिन साजरा केला जातो. त्या दिवशी लहान थोरांपासून सगळे जण निसर्ग विषयक कविता वाचन, PAINTINGS, फोटोग्राफ्स, यांचा आनंद लुटतात. गेली कित्येक वर्षे हा उपक्रम चालू आहे. लोकांचे निसर्ग आणि पर्यावरण रक्षण आणि संवर्धन यांकडे लक्ष वेधावे म्हणून आकर्षक अशा फुलांनी बहरलेला गुलमोहर प्रातिनिधिक वृक्ष समजून गुलमोहर दिन साजरा केला जातो. गुलमोहर हा मध्यापासून (?) ते थेट जुलै-ऑगस्ट पर्यंत या वृक्षाच्या सौंदर्याचा आस्वाद घेता येतो. हा झटपट वाढणारा वृक्ष आहे. अदमासे ५०-६० फूट उंची पर्यंत वाढणारा गुलमोहर तिसऱ्या-चौथ्या वर्षापासून बहरात येऊ लागतो. सामान्यत: गुलमोहराचे सरासरी आयुर्मान ४०-५० वर्षांचे असते. जमिनीकडे झेपावणाऱ्या फांद्यांमुळे गुलमोहराचा छत्रीसारखा घुमट तयार होतो. गुलमोहर वृक्षाच्या फांद्या तांबूस-तपकिरी असतात, तर गुलमोहराच्या खोडावरील साल असते काळ्या तपकिरी रंगाची. गुलमोहराच्या फांद्याची वाढ झपाट्याने होत असल्याने या झाडाची वारंवार छाटणी करणे श्रेयस्कर ठरते. गुलमोहराचा वृक्ष अत्यंत कमकुवत असतो. जोरदार वाऱ्या-वादळात गुलमोहराची झाडे सहज पडू शकतात. गुलमोहराची नाजूक लेससारखी मनमोहक हिरव्या-पोपटी रंगातील [[पान|पाने]] संयुक्त प्रकारची असतात.अनेक छोट्या-छोट्या पानांनी बनलेल्या गुलमोहराच्या संयुक्त पानाची लांबी दोन फुटापर्यंत असू शकते. फेब्रुवारी-मार्च दरम्यान गुलमोहोराची पाने गळायला सुरुवात होते.... गुलमोहोराचे झाड ओकेबोके दिसू लागते. गुलमोहराला पुन्हा पालवी फुटते एप्रिल-मेच्या सुमारास....नेच्यासारखी दिसणारी लुसलुशीत कोवळी पाने गुलमोहराच्या सौंदर्यात भर टाकतात. गुलमोहोराच्या वैशिष्ट्यपूर्ण पाच लाल-केशरी पाकळ्यांवर पांढऱ्या-पिवळ्या रंगाच्या आकर्षक रेषा असतात अन् त्यामुळे या फुलाचे सौंदर्य अधिकच खुलते....गुलमोहराच्या फुलाचे वैशिष्ट्य आहे की त्यातील एक इतर पाकळ्यांहून निराळी असलेली पाकळी....जी रंगाने मुख्यत्वे पिवळी असते आणि त्यावर लाल नाजूक रेषा असतात. गुलमोहराला अमेरिकेतील फ्लोरिडा प्रांतातील मायामी इथे विशेष स्थान लाभले....दरवर्षी गुलमोहर बहरात येण्याच्या काळात इथे वार्षिक 'गुलमोहर फेस्टिव्हल'चे आयोजन केले जाते....मिरवणुका काढल्या जातात....फुगे फुगवून, कॉन्फेटी उधळत नाच, गाणी म्हणत, सहली काढत मायामीत 'गुलमोहर फेस्टिव्हल' साजरा केला जातो. कॅरिबियन बेटावर गुलमोहराच्या शेंगा जळण म्हणून वापरतात. अशा सुंदर गुलमोहराचा छोटा अवगुण म्हणाल तर गुलमोहराची मुळे....गुलमोहराची मुळे गुलमोहराचे झाड जसे वाढत जाते तशी मोठी होत जातात....आधार मुळांसारखी....जमिनीच्या नजीक गुलमोहराचा बुंधा उंचावतो व पसरट आधार मूळं जमिनीतून डोके वर काढतात....कधीकधी ही गुलमोहराची मुळे इमारतींचा भक्कम पाया उखडून टाकू शकतात....गुलमोहराच्या जमिनीवर येणाऱ्या मुळांमुळे बगिच्यांत बांधलेले [[रस्ते]] किंवा दगडी पायवाटा गुलमोहर पार उखडून टाकू शकतो....पण इतक्या चांगल्या झाडाच्या या छोट्या दोषाकडे थोडा कानाडोळा करून जर गुलमोहर रस्ते इमारतींपासून थोडा दूर ठेवला तर या वृक्षासारखा सौंदर्यसंपन्न दुसरा वृक्ष नाही. अनेक वसाहतींच्या सभोवार, बागांमधून रंग उधळत गुलमोहराच्या पिळदार खोडांचे वृक्ष उभे आहेत. गुलमोहर''' या शब्दाचे विश्लेषण गुल्म<गुल्मः(संस्कृत)=गोळा; गुल्म=गाठ, गोळा हृ((संस्कृत, क्रियापदम्)=हरण करणे, निवारण करणे, दूर करणे<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=विक्षनरी|title=गुल्म|url-status=live}}</ref> गुल्मः हरति(संस्कृत)>गुल्महर=गाठ दूर करणारा/करणारी/करणारे गुलमोहर=गाठ निवारण करणारा/करणार /करणारे; 'पिवळा गुलमोहर याला सूज, गाठ निवारण करण्याचा औषधी गुणधर्म आहे असे भारतीय औषशास्त्राचे मानणे आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https//www: journal of Pharmacognosy and phytochemistry |title=Gulmohar an ornamental plant with medicinal uses Nidhi Suhane Rishi Raj Shrivastava Mahendra Singh Journal of Pharmacognosy and phytochemistry October 2016; 5(6): 245-248 |last=Nidhi |first=Suhane |url-status=live |access-date=11 September 2024}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Delonix regia in India|गुलमोहर}}अधिक माहितीसाठी पाहा - [[फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ]] == संदर्भ आणि नोंदी == * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry 2016; 5(6): 245-248|title=Gulmohar an ornamental plant with medicinal uses|last=Suhane|first=Nidhi|date=2016|url-status=live}}</ref> * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.researchgate.net/publication/327020359_Gulmohar_an_ornamental_plant_with_medicinal_uses |title=Gulmohar an ornamental plant with medicinal uses |last=Suhane |first=Nidhi |website=ResearchGate |url-status=live |access-date=11 September 2024}}</ref>{{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वनस्पती]] [[वर्ग:फुले]] [[वर्ग:वृक्ष]] cz4glo29yfu6f8qw3aa3agwjx5fei4g 2708593 2708592 2026-09-08T22:15:37Z अभय नातू 206 पुनर्लेखन 2708593 wikitext text/x-wiki {{जीवचौकट |नाव=गुलमोहर |स्थिती=LC |स्थिती_प्रणाली=IUCN3.1 |स्थिती_संदर्भ=<ref name="IUCN">{{cite iucn |author=Du Puy, D. |year=1998 |title=Delonix regia |url=https://www.iucnredlist.org/details/32947/0 |access-date=11 May 2006}}</ref> |चित्र=Bunch of flowers of Gulmohar.jpg |चित्र_रुंदी=220px |चित्र_नाव = गुलमोहराच्या फुलांचा गुच्छ |regnum=[[वनस्पती]] |जीवसृष्टी=[[वनस्पती]] |वर्ग=युडीकॉटस |कुळ=[[फाबेसी]] |जातकुळी=[[डेलॉनिक्स]] |जीव=रेजिया |बायनॉमियल=डेलॉनिक्स रेजिया |बायनॉमियल_अधिकारी=(Bojer ex Hook.) Raf. }} '''गुलमोहर''' (शास्त्रीय नाव: ''डेलॉनिक्स रेजिया'') हा [[फाबेसी]] कुळातील एक उंचावरून वाढणारा आणि आकर्षक फुलांचा [[वृक्ष]] आहे.<ref name="IUCN" /> हा वृक्ष मूळचा [[मादागास्कर]] येथील असून जगातील उष्ण आणि उपोष्ण कटिबंधीय प्रदेशात सुशोभित वृक्ष म्हणून मोठ्या प्रमाणावर लावला जातो.<ref name="Prain">{{cite book |last=Prain |first=David |title=Bengal Plants |publisher=Botanical Survey of India |year=1903 |page=320}}</ref> == वर्णन आणि वैशिष्ट्ये == गुलमोहराचा वृक्ष जलद गतीने वाढणारा असून त्याची उंची सामान्यतः १० ते १५ मीटर (अदमासे ४० ते ५० फूट) पर्यंत असते. या वृक्षाचे छत्र (कॅनोपी) छत्रीसारखे पसरट आकाराचे असते.<ref name="Cowen">{{cite book |last=Cowen |first=D. V. |title=Flowering Trees and Shrubs in India |publisher=Thacker and Co. Ltd. |year=1965 |pages=15–16}}</ref> * '''पाने:''' याच्या पाकळ्या किंवा पाने संयुक्त स्वरूपाची असून नेच्यासारखी (पिच्छाकार) दिसतात. एका पानाची लांबी सुमारे ३० ते ५० सें.मी. असून त्यावर नाजूक पोपटी रंगाच्या उपपर्णिका असतात. * '''फुले:''' एप्रिल ते जुलै दरम्यान या वृक्षाला मोठा बहर येतो. फुलांचा रंग प्रामुख्याने वैशिष्ट्यपूर्ण लाल, केशरी किंवा भडक भगवा असतो. फुलातील पाच पाकळ्यांपैकी एक पाकळी इतर पाकळ्यांपेक्षा आकाराने मोठी असून तिच्यावर पांढऱ्या व पिवळ्या रंगाचे पट्टे असतात.<ref name="Cowen" /> * '''फळे (शेंगा):''' बहर ओसरल्यानंतर झाडावर ३० ते ६० सें.मी. लांबीच्या चपट्या, लांब आणि टणक शेंगा लटकतात. सुरुवातीला हिरव्या असलेल्या या शेंगा वाळल्यानंतर काळ्या-तपकिरी रंगाच्या होतात. == इतिहास आणि भौगोलिक आढळ == १८४० मध्ये एस. एम. एडवर्ड्स यांनी संकलित केलेल्या गॅझेटियरनुसार, [[मुंबई]]तील शिवडी परिसरात महाराष्ट्रातील पहिला गुलमोहर वृक्ष आढळल्याची नोंद आहे.<ref name="Edwardes">{{cite book |last=Edwardes |first=S. M. |title=The Gazetteer of Bombay City and Island |publisher=Government Central Press |year=1909 |page=45}}</ref> कॅरिबियन बेटांमध्ये याच्या टणक शेंगांचा उपयोग जळण म्हणून केला जातो. अमेरिकेतील [[फ्लोरिडा]] राज्यातील [[मायामी]] शहरात दरवर्षी या वृक्षाच्या संवर्धनासाठी 'गुलमोहर फेस्टिव्हल' आयोजित केला जातो.<ref name="Miami">{{cite web |url=https://www.miami.gov/Festivals |title=Tropical Tree Festivals in Miami |publisher=City of Miami |access-date=8 September 2026}}</ref> == पर्यावरण आणि संवर्धन == महाराष्ट्रातील [[सातारा]] येथे दरवर्षी १ मे रोजी निसर्ग आणि पर्यावरणाविषयी जागरुकता निर्माण करण्यासाठी 'गुलमोहर दिन' साजरा केला जातो. या दिवशी वनस्पती प्रदर्शन, कविता वाचन आणि छायाचित्रण स्पर्धांचे आयोजन केले जाते.<ref name="Satara">{{cite news |title=Gulmohar Day Celebrations in Satara |work=[[सकाळ]] |date=2 May 2023}}</ref> गुलमोहराची मुळे जमिनीच्या वर पसरत असल्याने आणि लाकूड कमकुवत असल्याने मोठ्या वादळात हा वृक्ष उन्मळून पडण्याची शक्यता असते. त्यामुळे इमारतींच्या अगदी जवळ किंवा दगडी पायवाटांवर हा वृक्ष लावणे टाळले जाते.<ref name="Cowen" /> == औषधी गुणधर्म == काही भारतीय वनस्पती अभ्यासकांच्या मते, पिवळ्या रंगाच्या गुलमोहराच्या प्रजातींमध्ये सूज आणि गाठी कमी करण्याचे गुणधर्म आढळतात.<ref name="Suhane">{{cite journal |last1=Suhane |first1=Nidhi |last2=Shrivastava |first2=Rishi Raj |last3=Singh |first3=Mahendra |title=Gulmohar an ornamental plant with medicinal uses |journal=Journal of Pharmacognosy and Phytochemistry |volume=5 |issue=6 |pages=245–248 |year=2016}}</ref> == बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Delonix regia|गुलमोहर}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:वनस्पती]] [[वर्ग:फुले]] [[वर्ग:वृक्ष]] 82ncbkjlvli4et87p92z0vm7fi3uj90 0 25350 2708609 2611801 2026-09-08T23:17:59Z अभय नातू 206 संदर्भ 2708609 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|९|२५२|२५३}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === १० वे शतक === * [[इ.स. ९ Red९|९९९]] - [[बॅटल ऑफ स्वोल्डर|स्वोल्डरच्या लढाईत]] [[नॉर्वे]]चा राजा [[ओलाफ पहिला, नॉर्वे|ओलाफ पहिला]] मारला गेला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Svolder |title=Battle of Svolder |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १५ वे शतक === * [[इ.स. १४३७|१४३७]] - [[फ्लॉडनची लढाई|फ्लॉडनच्या लढाईत]] [[स्कॉटलंड]]चा राजा [[जेम्स चौथा, स्कॉटलंड|जेम्स चौथा]] मारला गेला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Flodden |title=Battle of Flodden |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५४३|१५४३]] - [[मेरी स्टुअर्ट]] नऊ महिन्यांची असताना तिला [[स्कॉटलंड]]ची राणी म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Mary-queen-of-Scotland-and-France |title=Mary, Queen of Scots |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७७६|१७७६]] - [[खंडीय काँग्रेस|कंटिनेंटल काँग्रेसने]] अधिकृतपणे 'युनायटेड कलोनीज' हे नाव बदलून '[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]]' केले.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/today-in-history/september-09/ |title=Name United States of America Official |website=Library of Congress |access-date=8 September 2026}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८५०|१८५०]] - [[कॅलिफोर्निया]] हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] ३१ वे राज्य बनले.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/california-becomes-the-31st-state |title=California becomes the 31st state |website=History.com |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९२|१८९२]] - [[अमेल्थिया (उपग्रह)|अमेल्थिया]] या [[गुरु ग्रह|गुरु ग्रहाच्या]] उपग्रहाचा शोध लागला.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/jupiter-moons/amalthea/in-depth/ |title=Amalthea Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=8 September 2026}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[जपान]]ने [[चीन]]मध्ये अधिकृतपणे शरणागती पत्करली.<ref>{{cite news |title=Japan Surrenders in China |url=https://www.nytimes.com/1945/09/10/archives/japan-surrenders-in-china.html |work=The New York Times |date=10 September 1945}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[उत्तर कोरिया]]ची स्थापना झाली आणि प्रजासत्ताक दिन घोषित करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/History |title=North Korea History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - मूक-बधिर भारतीय जलतरणपटू [[तारानाथ शेणॉय]] यांनी तिसऱ्यांदा [[इंग्लिश खाडी]] पोहून पार करण्याचा विक्रम केला.<ref>{{cite news |title=Taranath Shenoy profile |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/taranath-shenoy-swimmer/articleshow/1892012.cms |work=The Times of India |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[ताजिकिस्तान]]ला [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tajikistan |title=Tajikistan Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[सचिन तेंडुलकर]]ने [[कोलंबो]] येथे [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध]] आपल्या [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय क्रिकेट]] कारकिर्दीतील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] ठोकले.<ref>{{cite news |title=On this day in 1994: Sachin Tendulkar scored his first ODI hundred |url=https://www.espncricinfo.com/story/on-this-day-sachin-tendulkar-scores-first-odi-century-1231641 |work=ESPNcricinfo |date=9 September 2020}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[उत्तर युती|नॉर्दन अलायन्स]]चा मुख्य अफगाण नेता [[अहमद शाह मसूद]] याची [[तालिबान]] आत्मघातकी हल्ला करून हत्या करण्यात आली.<ref>{{cite news |title=Ahmad Shah Massoud assassinated |url=https://www.theguardian.com/world/2001/sep/10/afghanistan.lukeharding |work=The Guardian |date=10 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[व्हेनिस आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव|व्हेनिस चित्रपट महोत्सवात]] भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका [[मीरा नायर]] यांच्या [[मॉन्सून वेडिंग]] या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा [[गोल्डन लायन]] पुरस्कार मिळाला.<ref>{{cite news |title=Monsoon Wedding wins Golden Lion |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1533501.stm |work=BBC News |date=9 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २०१५|२०१५]] - [[एलिझाबेथ दुसरी]] ही [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनच्या]] इतिहासातील सर्वात प्रदीर्घ काळ राज्य करणारी monarch बनली.<ref>{{cite news |title=Queen Elizabeth II becomes longest-reigning British monarch |url=https://www.bbc.com/news/uk-34190886 |work=BBC News |date=9 September 2015}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. २१४|२१४]] - [[ऑरेलियन]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Aurelian |title=Aurelian |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. ३८४|३८४]] - [[फ्लाव्हियस ऑनरियस]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Honorius-Roman-emperor |title=Honorius |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८५|१५८५]] - [[कार्डिनल रिझल्यु]], फ्रेंच मुत्सदी आणि मुख्य मंत्री.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Jean-du-Plessis-cardinal-et-duc-de-Richelieu |title=Cardinal de Richelieu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२८|१८२८]] - [[लिओ टॉलस्टॉय]], प्रसिद्ध [[रशिया|रशियन]] लेखक व तत्त्वज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Leo-Tolstoy |title=Leo Tolstoy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८५३|१८५३]] - [[फ्रेड स्पॉफोर्थ]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/fred-spofforth-7648 |title=Fred Spofforth Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८५५|१८५५]] - [[अँथोनी फ्रांसिस लुकास]], ऑस्ट्रियन-अमेरिकन तेल उद्योगपती.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Anthony-F-Lucas |title=Anthony F. Lucas |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८७८|१८७८]] - [[सर्जियो ओस्मेन्या]], [[फिलिपिन्स]]चे ४ थे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Sergio-Osmena |title=Sergio Osmena |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९४|१८९४]] - [[बर्ट ओल्डफील्ड]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/bert-oldfield-7009 |title=Bert Oldfield Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२२|१९२२]] - [[हान्स जॉर्ज डेह्मेल्ट]], [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता जर्मन-अमेरिकन [[भौतिकशास्त्र|भौतिकशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1989/dehmelt/biographical/ |title=Hans G. Dehmelt Nobel Biography |website=NobelPrize.org |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४१|१९४१]] - [[डेनिस रिची]], [[सी भाषा]] आणि [[युनिक्स]] प्रणालीचे जनक, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dennis-M-Ritchie |title=Dennis Ritchie |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[ज्यो थाइसमान]], [[अमेरिकन फुटबॉल]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.pro-football-reference.com/players/T/TheiJo00.htm |title=Joe Theismann Stats |website=Pro Football Reference |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[अक्षय कुमार]], भारतीय [[हिंदी चित्रपट]] अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Akshay Kumar Birthday Biography |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshay-kumar-birthday/articleshow/103521012.cms |work=The Times of India |date=9 September 2023}}</ref> * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[विक्रम बात्रा]], [[परमवीर चक्र]] विजेते [[भारतीय भूदल|भारतीय थलसेना]] अधिकारी.<ref>{{cite news |title=Captain Vikram Batra PVC |url=https://www.gallantryawards.gov.in/awardee/1063 |work=Gallantry Awards Govt of India |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[क्वोक वान]], ब्रिटिश फॅशन संकल्पक.<ref>{{cite web |url=https://www.gokwan.com/about |title=Gok Wan Official |website=GokWan.com |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[जस्टिस चिभाभा]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वेचा]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/chamu-chibhabha-55312 |title=Chamu Chibhabha Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ७०१|७०१]] - [[पोप सर्जियस पहिला|संत सर्जियस पहिला]], पोप.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Sergius-I |title=Saint Sergius I |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १०००|१०००]] - [[ओलाफ पहिला, नॉर्वे|ओलाफ पहिला]], [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Olaf-I-Tryggvason |title=Olaf I Tryggvason |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १०८७|१०८७]] - [[विल्यम पहिला, इंग्लंड|विल्यम पहिला (विल्यम द कॉन्करर)]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/William-I-king-of-England |title=William I King of England |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १३९८|१३९८]] - [[जेम्स पहिला, सायप्रस|जेम्स पहिला]], [[सायप्रस]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/James-I-king-of-Cyprus |title=James I King of Cyprus |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४८७|१४८७]] - [[चेंगह्वा]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] चिनी सम्राट.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Chenghua |title=Chenghua Emperor |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५१३|१५१३]] - [[जेम्स चौथा, स्कॉटलंड|जेम्स चौथा]], [[स्कॉटलंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/James-IV-king-of-Scotland |title=James IV King of Scotland |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०९|१९०९]] - [[एडवर्ड हेन्री हॅरीमान]], अमेरिकन रेल्वे उद्योगपती.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Edward-Henry-Harriman |title=Edward Henry Harriman |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७६|१९७६]] - [[माओ त्से तुंग]], आधुनिक [[चीन]]चा शिल्पकार आणि चिनी कम्युनिस्ट नेता.<ref>{{cite news |title=Mao Tse-tung Dies in Peking at 82 |url=https://www.nytimes.com/1976/09/09/archives/mao-tsetung-dies-in-peking-at-82-leader-of-chinese-revolution.html |work=The New York Times |date=9 September 1976}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[जॉन हॉवर्ड ग्रिफिन]], अमेरिकन लेखक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Howard-Griffin |title=John Howard Griffin |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - [[पॉल फ्लोरी]], [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता अमेरिकन [[रसायनशास्त्र|रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1974/flory/biographical/ |title=Paul J. Flory Nobel Biography |website=NobelPrize.org |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[सॅम्युएल डो]], [[लायबेरिया]]चे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Samuel-K-Doe |title=Samuel K. Doe |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[अहमद शाह मसूद]], अफगाण लष्करी नेता.<ref>{{cite news |title=Ahmad Shah Massoud Obituary |url=https://www.theguardian.com/news/2001/sep/17/guardianobituaries.afghanistan |work=The Guardian |date=17 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २०१०|२०१०]] - [[वसंत नीलकंठ गुप्ते]], मराठी कामगार चळवळीतील कार्यकर्ते व लेखक.<ref>{{cite news |title=Vasant Gupte passes away |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/vasant-gupte/articleshow/6525120.cms |work=Maharashtra Times |date=10 September 2010}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * प्रजासत्ताक दिन - [[उत्तर कोरिया]] (१९४८). * स्वातंत्र्य दिन - [[ताजिकिस्तान]] (१९९१). == बाह्य दुवे == {{BBC आज||september/9}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ----- [[सप्टेंबर ७]] - [[सप्टेंबर ८]] - '''सप्टेंबर ९''' - [[सप्टेंबर १०]] - [[सप्टेंबर ११]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 0t4gu2c9qwuln4fdf19qudiukh61f2z 2708610 2708609 2026-09-08T23:18:01Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — गुरूचा उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#गुरूचा उकार|अधिक माहिती]]) 2708610 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|९|२५२|२५३}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === १० वे शतक === * [[इ.स. ९ Red९|९९९]] - [[बॅटल ऑफ स्वोल्डर|स्वोल्डरच्या लढाईत]] [[नॉर्वे]]चा राजा [[ओलाफ पहिला, नॉर्वे|ओलाफ पहिला]] मारला गेला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Svolder |title=Battle of Svolder |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १५ वे शतक === * [[इ.स. १४३७|१४३७]] - [[फ्लॉडनची लढाई|फ्लॉडनच्या लढाईत]] [[स्कॉटलंड]]चा राजा [[जेम्स चौथा, स्कॉटलंड|जेम्स चौथा]] मारला गेला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Flodden |title=Battle of Flodden |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५४३|१५४३]] - [[मेरी स्टुअर्ट]] नऊ महिन्यांची असताना तिला [[स्कॉटलंड]]ची राणी म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Mary-queen-of-Scotland-and-France |title=Mary, Queen of Scots |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७७६|१७७६]] - [[खंडीय काँग्रेस|कंटिनेंटल काँग्रेसने]] अधिकृतपणे 'युनायटेड कलोनीज' हे नाव बदलून '[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]]' केले.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/today-in-history/september-09/ |title=Name United States of America Official |website=Library of Congress |access-date=8 September 2026}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८५०|१८५०]] - [[कॅलिफोर्निया]] हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] ३१ वे राज्य बनले.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/california-becomes-the-31st-state |title=California becomes the 31st state |website=History.com |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९२|१८९२]] - [[अमेल्थिया (उपग्रह)|अमेल्थिया]] या [[गुरू ग्रह|गुरू ग्रहाच्या]] उपग्रहाचा शोध लागला.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/jupiter-moons/amalthea/in-depth/ |title=Amalthea Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=8 September 2026}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[जपान]]ने [[चीन]]मध्ये अधिकृतपणे शरणागती पत्करली.<ref>{{cite news |title=Japan Surrenders in China |url=https://www.nytimes.com/1945/09/10/archives/japan-surrenders-in-china.html |work=The New York Times |date=10 September 1945}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[उत्तर कोरिया]]ची स्थापना झाली आणि प्रजासत्ताक दिन घोषित करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/History |title=North Korea History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - मूक-बधिर भारतीय जलतरणपटू [[तारानाथ शेणॉय]] यांनी तिसऱ्यांदा [[इंग्लिश खाडी]] पोहून पार करण्याचा विक्रम केला.<ref>{{cite news |title=Taranath Shenoy profile |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/taranath-shenoy-swimmer/articleshow/1892012.cms |work=The Times of India |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[ताजिकिस्तान]]ला [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tajikistan |title=Tajikistan Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[सचिन तेंडुलकर]]ने [[कोलंबो]] येथे [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध]] आपल्या [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय क्रिकेट]] कारकिर्दीतील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] ठोकले.<ref>{{cite news |title=On this day in 1994: Sachin Tendulkar scored his first ODI hundred |url=https://www.espncricinfo.com/story/on-this-day-sachin-tendulkar-scores-first-odi-century-1231641 |work=ESPNcricinfo |date=9 September 2020}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[उत्तर युती|नॉर्दन अलायन्स]]चा मुख्य अफगाण नेता [[अहमद शाह मसूद]] याची [[तालिबान]] आत्मघातकी हल्ला करून हत्या करण्यात आली.<ref>{{cite news |title=Ahmad Shah Massoud assassinated |url=https://www.theguardian.com/world/2001/sep/10/afghanistan.lukeharding |work=The Guardian |date=10 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[व्हेनिस आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव|व्हेनिस चित्रपट महोत्सवात]] भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका [[मीरा नायर]] यांच्या [[मॉन्सून वेडिंग]] या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा [[गोल्डन लायन]] पुरस्कार मिळाला.<ref>{{cite news |title=Monsoon Wedding wins Golden Lion |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1533501.stm |work=BBC News |date=9 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २०१५|२०१५]] - [[एलिझाबेथ दुसरी]] ही [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनच्या]] इतिहासातील सर्वात प्रदीर्घ काळ राज्य करणारी monarch बनली.<ref>{{cite news |title=Queen Elizabeth II becomes longest-reigning British monarch |url=https://www.bbc.com/news/uk-34190886 |work=BBC News |date=9 September 2015}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. २१४|२१४]] - [[ऑरेलियन]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Aurelian |title=Aurelian |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. ३८४|३८४]] - [[फ्लाव्हियस ऑनरियस]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Honorius-Roman-emperor |title=Honorius |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८५|१५८५]] - [[कार्डिनल रिझल्यु]], फ्रेंच मुत्सदी आणि मुख्य मंत्री.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Jean-du-Plessis-cardinal-et-duc-de-Richelieu |title=Cardinal de Richelieu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२८|१८२८]] - [[लिओ टॉलस्टॉय]], प्रसिद्ध [[रशिया|रशियन]] लेखक व तत्त्वज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Leo-Tolstoy |title=Leo Tolstoy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८५३|१८५३]] - [[फ्रेड स्पॉफोर्थ]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/fred-spofforth-7648 |title=Fred Spofforth Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८५५|१८५५]] - [[अँथोनी फ्रांसिस लुकास]], ऑस्ट्रियन-अमेरिकन तेल उद्योगपती.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Anthony-F-Lucas |title=Anthony F. Lucas |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८७८|१८७८]] - [[सर्जियो ओस्मेन्या]], [[फिलिपिन्स]]चे ४ थे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Sergio-Osmena |title=Sergio Osmena |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९४|१८९४]] - [[बर्ट ओल्डफील्ड]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/bert-oldfield-7009 |title=Bert Oldfield Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२२|१९२२]] - [[हान्स जॉर्ज डेह्मेल्ट]], [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता जर्मन-अमेरिकन [[भौतिकशास्त्र|भौतिकशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1989/dehmelt/biographical/ |title=Hans G. Dehmelt Nobel Biography |website=NobelPrize.org |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४१|१९४१]] - [[डेनिस रिची]], [[सी भाषा]] आणि [[युनिक्स]] प्रणालीचे जनक, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dennis-M-Ritchie |title=Dennis Ritchie |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[ज्यो थाइसमान]], [[अमेरिकन फुटबॉल]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.pro-football-reference.com/players/T/TheiJo00.htm |title=Joe Theismann Stats |website=Pro Football Reference |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[अक्षय कुमार]], भारतीय [[हिंदी चित्रपट]] अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Akshay Kumar Birthday Biography |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshay-kumar-birthday/articleshow/103521012.cms |work=The Times of India |date=9 September 2023}}</ref> * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[विक्रम बात्रा]], [[परमवीर चक्र]] विजेते [[भारतीय भूदल|भारतीय थलसेना]] अधिकारी.<ref>{{cite news |title=Captain Vikram Batra PVC |url=https://www.gallantryawards.gov.in/awardee/1063 |work=Gallantry Awards Govt of India |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[क्वोक वान]], ब्रिटिश फॅशन संकल्पक.<ref>{{cite web |url=https://www.gokwan.com/about |title=Gok Wan Official |website=GokWan.com |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[जस्टिस चिभाभा]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वेचा]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/chamu-chibhabha-55312 |title=Chamu Chibhabha Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ७०१|७०१]] - [[पोप सर्जियस पहिला|संत सर्जियस पहिला]], पोप.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Sergius-I |title=Saint Sergius I |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १०००|१०००]] - [[ओलाफ पहिला, नॉर्वे|ओलाफ पहिला]], [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Olaf-I-Tryggvason |title=Olaf I Tryggvason |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १०८७|१०८७]] - [[विल्यम पहिला, इंग्लंड|विल्यम पहिला (विल्यम द कॉन्करर)]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/William-I-king-of-England |title=William I King of England |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १३९८|१३९८]] - [[जेम्स पहिला, सायप्रस|जेम्स पहिला]], [[सायप्रस]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/James-I-king-of-Cyprus |title=James I King of Cyprus |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४८७|१४८७]] - [[चेंगह्वा]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] चिनी सम्राट.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Chenghua |title=Chenghua Emperor |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५१३|१५१३]] - [[जेम्स चौथा, स्कॉटलंड|जेम्स चौथा]], [[स्कॉटलंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/James-IV-king-of-Scotland |title=James IV King of Scotland |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०९|१९०९]] - [[एडवर्ड हेन्री हॅरीमान]], अमेरिकन रेल्वे उद्योगपती.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Edward-Henry-Harriman |title=Edward Henry Harriman |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७६|१९७६]] - [[माओ त्से तुंग]], आधुनिक [[चीन]]चा शिल्पकार आणि चिनी कम्युनिस्ट नेता.<ref>{{cite news |title=Mao Tse-tung Dies in Peking at 82 |url=https://www.nytimes.com/1976/09/09/archives/mao-tsetung-dies-in-peking-at-82-leader-of-chinese-revolution.html |work=The New York Times |date=9 September 1976}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[जॉन हॉवर्ड ग्रिफिन]], अमेरिकन लेखक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Howard-Griffin |title=John Howard Griffin |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - [[पॉल फ्लोरी]], [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता अमेरिकन [[रसायनशास्त्र|रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1974/flory/biographical/ |title=Paul J. Flory Nobel Biography |website=NobelPrize.org |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[सॅम्युएल डो]], [[लायबेरिया]]चे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Samuel-K-Doe |title=Samuel K. Doe |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[अहमद शाह मसूद]], अफगाण लष्करी नेता.<ref>{{cite news |title=Ahmad Shah Massoud Obituary |url=https://www.theguardian.com/news/2001/sep/17/guardianobituaries.afghanistan |work=The Guardian |date=17 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २०१०|२०१०]] - [[वसंत नीलकंठ गुप्ते]], मराठी कामगार चळवळीतील कार्यकर्ते व लेखक.<ref>{{cite news |title=Vasant Gupte passes away |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/vasant-gupte/articleshow/6525120.cms |work=Maharashtra Times |date=10 September 2010}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * प्रजासत्ताक दिन - [[उत्तर कोरिया]] (१९४८). * स्वातंत्र्य दिन - [[ताजिकिस्तान]] (१९९१). == बाह्य दुवे == {{BBC आज||september/9}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ----- [[सप्टेंबर ७]] - [[सप्टेंबर ८]] - '''सप्टेंबर ९''' - [[सप्टेंबर १०]] - [[सप्टेंबर ११]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] 9ud69rx4fr4wijz00k3b6fix5neaxe2 2708611 2708610 2026-09-08T23:18:17Z अभय नातू 206 /* १० वे शतक */ 2708611 wikitext text/x-wiki {{सप्टेंबर दिनदर्शिका}} {{ग्रेगरी दिनदर्शिका दिवस|सप्टेंबर|९|२५२|२५३}} == ठळक घटना आणि घडामोडी == === १० वे शतक === * [[इ.स. ९९९|९९९]] - [[बॅटल ऑफ स्वोल्डर|स्वोल्डरच्या लढाईत]] [[नॉर्वे]]चा राजा [[ओलाफ पहिला, नॉर्वे|ओलाफ पहिला]] मारला गेला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Svolder |title=Battle of Svolder |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १५ वे शतक === * [[इ.स. १४३७|१४३७]] - [[फ्लॉडनची लढाई|फ्लॉडनच्या लढाईत]] [[स्कॉटलंड]]चा राजा [[जेम्स चौथा, स्कॉटलंड|जेम्स चौथा]] मारला गेला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/event/Battle-of-Flodden |title=Battle of Flodden |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १६ वे शतक === * [[इ.स. १५४३|१५४३]] - [[मेरी स्टुअर्ट]] नऊ महिन्यांची असताना तिला [[स्कॉटलंड]]ची राणी म्हणून घोषित करण्यात आले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Mary-queen-of-Scotland-and-France |title=Mary, Queen of Scots |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> === १८ वे शतक === * [[इ.स. १७७६|१७७६]] - [[खंडीय काँग्रेस|कंटिनेंटल काँग्रेसने]] अधिकृतपणे 'युनायटेड कलोनीज' हे नाव बदलून '[[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिका]]' केले.<ref>{{cite web |url=https://www.loc.gov/item/today-in-history/september-09/ |title=Name United States of America Official |website=Library of Congress |access-date=8 September 2026}}</ref> === १९ वे शतक === * [[इ.स. १८५०|१८५०]] - [[कॅलिफोर्निया]] हे [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेचे]] ३१ वे राज्य बनले.<ref>{{cite web |url=https://www.history.com/this-day-in-history/california-becomes-the-31st-state |title=California becomes the 31st state |website=History.com |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९२|१८९२]] - [[अमेल्थिया (उपग्रह)|अमेल्थिया]] या [[गुरू ग्रह|गुरू ग्रहाच्या]] उपग्रहाचा शोध लागला.<ref>{{cite web |url=https://solarsystem.nasa.gov/moons/jupiter-moons/amalthea/in-depth/ |title=Amalthea Overview |website=NASA Solar System Exploration |access-date=8 September 2026}}</ref> === २० वे शतक === * [[इ.स. १९४५|१९४५]] - [[दुसरे महायुद्ध]] - [[जपान]]ने [[चीन]]मध्ये अधिकृतपणे शरणागती पत्करली.<ref>{{cite news |title=Japan Surrenders in China |url=https://www.nytimes.com/1945/09/10/archives/japan-surrenders-in-china.html |work=The New York Times |date=10 September 1945}}</ref> * [[इ.स. १९४८|१९४८]] - [[उत्तर कोरिया]]ची स्थापना झाली आणि प्रजासत्ताक दिन घोषित करण्यात आला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/North-Korea/History |title=North Korea History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - मूक-बधिर भारतीय जलतरणपटू [[तारानाथ शेणॉय]] यांनी तिसऱ्यांदा [[इंग्लिश खाडी]] पोहून पार करण्याचा विक्रम केला.<ref>{{cite news |title=Taranath Shenoy profile |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/more-sports/others/taranath-shenoy-swimmer/articleshow/1892012.cms |work=The Times of India |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[ताजिकिस्तान]]ला [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत संघापासून]] स्वातंत्र्य मिळाले.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/place/Tajikistan |title=Tajikistan Independence |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[सचिन तेंडुलकर]]ने [[कोलंबो]] येथे [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध]] आपल्या [[एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय|एकदिवसीय क्रिकेट]] कारकिर्दीतील पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] ठोकले.<ref>{{cite news |title=On this day in 1994: Sachin Tendulkar scored his first ODI hundred |url=https://www.espncricinfo.com/story/on-this-day-sachin-tendulkar-scores-first-odi-century-1231641 |work=ESPNcricinfo |date=9 September 2020}}</ref> === २१ वे शतक === * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[उत्तर युती|नॉर्दन अलायन्स]]चा मुख्य अफगाण नेता [[अहमद शाह मसूद]] याची [[तालिबान]] आत्मघातकी हल्ला करून हत्या करण्यात आली.<ref>{{cite news |title=Ahmad Shah Massoud assassinated |url=https://www.theguardian.com/world/2001/sep/10/afghanistan.lukeharding |work=The Guardian |date=10 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[व्हेनिस आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव|व्हेनिस चित्रपट महोत्सवात]] भारतीय चित्रपट दिग्दर्शिका [[मीरा नायर]] यांच्या [[मॉन्सून वेडिंग]] या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाचा [[गोल्डन लायन]] पुरस्कार मिळाला.<ref>{{cite news |title=Monsoon Wedding wins Golden Lion |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1533501.stm |work=BBC News |date=9 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २०१५|२०१५]] - [[एलिझाबेथ दुसरी]] ही [[युनायटेड किंग्डम|ब्रिटनच्या]] इतिहासातील सर्वात प्रदीर्घ काळ राज्य करणारी monarch बनली.<ref>{{cite news |title=Queen Elizabeth II becomes longest-reigning British monarch |url=https://www.bbc.com/news/uk-34190886 |work=BBC News |date=9 September 2015}}</ref> == जन्म == * [[इ.स. २१४|२१४]] - [[ऑरेलियन]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Aurelian |title=Aurelian |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. ३८४|३८४]] - [[फ्लाव्हियस ऑनरियस]], [[रोमन साम्राज्य|रोमन सम्राट]].<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Honorius-Roman-emperor |title=Honorius |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५८५|१५८५]] - [[कार्डिनल रिझल्यु]], फ्रेंच मुत्सदी आणि मुख्य मंत्री.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Armand-Jean-du-Plessis-cardinal-et-duc-de-Richelieu |title=Cardinal de Richelieu |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८२८|१८२८]] - [[लिओ टॉलस्टॉय]], प्रसिद्ध [[रशिया|रशियन]] लेखक व तत्त्वज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Leo-Tolstoy |title=Leo Tolstoy |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८५३|१८५३]] - [[फ्रेड स्पॉफोर्थ]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/fred-spofforth-7648 |title=Fred Spofforth Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८५५|१८५५]] - [[अँथोनी फ्रांसिस लुकास]], ऑस्ट्रियन-अमेरिकन तेल उद्योगपती.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Anthony-F-Lucas |title=Anthony F. Lucas |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८७८|१८७८]] - [[सर्जियो ओस्मेन्या]], [[फिलिपिन्स]]चे ४ थे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Sergio-Osmena |title=Sergio Osmena |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १८९४|१८९४]] - [[बर्ट ओल्डफील्ड]], [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलियन]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/bert-oldfield-7009 |title=Bert Oldfield Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९२२|१९२२]] - [[हान्स जॉर्ज डेह्मेल्ट]], [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता जर्मन-अमेरिकन [[भौतिकशास्त्र|भौतिकशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1989/dehmelt/biographical/ |title=Hans G. Dehmelt Nobel Biography |website=NobelPrize.org |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४१|१९४१]] - [[डेनिस रिची]], [[सी भाषा]] आणि [[युनिक्स]] प्रणालीचे जनक, अमेरिकन संगणकशास्त्रज्ञ.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Dennis-M-Ritchie |title=Dennis Ritchie |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९४९|१९४९]] - [[ज्यो थाइसमान]], [[अमेरिकन फुटबॉल]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.pro-football-reference.com/players/T/TheiJo00.htm |title=Joe Theismann Stats |website=Pro Football Reference |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९६७|१९६७]] - [[अक्षय कुमार]], भारतीय [[हिंदी चित्रपट]] अभिनेता.<ref>{{cite news |title=Akshay Kumar Birthday Biography |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/akshay-kumar-birthday/articleshow/103521012.cms |work=The Times of India |date=9 September 2023}}</ref> * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[विक्रम बात्रा]], [[परमवीर चक्र]] विजेते [[भारतीय भूदल|भारतीय थलसेना]] अधिकारी.<ref>{{cite news |title=Captain Vikram Batra PVC |url=https://www.gallantryawards.gov.in/awardee/1063 |work=Gallantry Awards Govt of India |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७४|१९७४]] - [[क्वोक वान]], ब्रिटिश फॅशन संकल्पक.<ref>{{cite web |url=https://www.gokwan.com/about |title=Gok Wan Official |website=GokWan.com |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[जस्टिस चिभाभा]], [[झिम्बाब्वे राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|झिम्बाब्वेचा]] [[क्रिकेट]] खेळाडू.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/cricketers/chamu-chibhabha-55312 |title=Chamu Chibhabha Profile |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> == मृत्यू == * [[इ.स. ७०१|७०१]] - [[पोप सर्जियस पहिला|संत सर्जियस पहिला]], पोप.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Saint-Sergius-I |title=Saint Sergius I |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १०००|१०००]] - [[ओलाफ पहिला, नॉर्वे|ओलाफ पहिला]], [[नॉर्वे]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Olaf-I-Tryggvason |title=Olaf I Tryggvason |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १०८७|१०८७]] - [[विल्यम पहिला, इंग्लंड|विल्यम पहिला (विल्यम द कॉन्करर)]], [[इंग्लंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/William-I-king-of-England |title=William I King of England |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १३९८|१३९८]] - [[जेम्स पहिला, सायप्रस|जेम्स पहिला]], [[सायप्रस]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/James-I-king-of-Cyprus |title=James I King of Cyprus |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १४८७|१४८७]] - [[चेंगह्वा]], [[मिंग घराणे|मिंग घराण्याचा]] चिनी सम्राट.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Chenghua |title=Chenghua Emperor |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १५१३|१५१३]] - [[जेम्स चौथा, स्कॉटलंड|जेम्स चौथा]], [[स्कॉटलंड]]चा राजा.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/James-IV-king-of-Scotland |title=James IV King of Scotland |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९०९|१९०९]] - [[एडवर्ड हेन्री हॅरीमान]], अमेरिकन रेल्वे उद्योगपती.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Edward-Henry-Harriman |title=Edward Henry Harriman |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९७६|१९७६]] - [[माओ त्से तुंग]], आधुनिक [[चीन]]चा शिल्पकार आणि चिनी कम्युनिस्ट नेता.<ref>{{cite news |title=Mao Tse-tung Dies in Peking at 82 |url=https://www.nytimes.com/1976/09/09/archives/mao-tsetung-dies-in-peking-at-82-leader-of-chinese-revolution.html |work=The New York Times |date=9 September 1976}}</ref> * [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[जॉन हॉवर्ड ग्रिफिन]], अमेरिकन लेखक.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/John-Howard-Griffin |title=John Howard Griffin |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९८५|१९८५]] - [[पॉल फ्लोरी]], [[नोबेल पारितोषिक]] विजेता अमेरिकन [[रसायनशास्त्र|रसायनशास्त्रज्ञ]].<ref>{{cite web |url=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/1974/flory/biographical/ |title=Paul J. Flory Nobel Biography |website=NobelPrize.org |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[सॅम्युएल डो]], [[लायबेरिया]]चे राष्ट्राध्यक्ष.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/biography/Samuel-K-Doe |title=Samuel K. Doe |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> * [[इ.स. २००१|२००१]] - [[अहमद शाह मसूद]], अफगाण लष्करी नेता.<ref>{{cite news |title=Ahmad Shah Massoud Obituary |url=https://www.theguardian.com/news/2001/sep/17/guardianobituaries.afghanistan |work=The Guardian |date=17 September 2001}}</ref> * [[इ.स. २०१०|२०१०]] - [[वसंत नीलकंठ गुप्ते]], मराठी कामगार चळवळीतील कार्यकर्ते व लेखक.<ref>{{cite news |title=Vasant Gupte passes away |url=https://maharashtratimes.com/maharashtra/mumbai-news/vasant-gupte/articleshow/6525120.cms |work=Maharashtra Times |date=10 September 2010}}</ref> == प्रतिवार्षिक पालन == * प्रजासत्ताक दिन - [[उत्तर कोरिया]] (१९४८). * स्वातंत्र्य दिन - [[ताजिकिस्तान]] (१९९१). == बाह्य दुवे == {{BBC आज||september/9}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} ----- [[सप्टेंबर ७]] - [[सप्टेंबर ८]] - '''सप्टेंबर ९''' - [[सप्टेंबर १०]] - [[सप्टेंबर ११]] - [[सप्टेंबर महिना]] {{ग्रेगरियन महिने}} [[वर्ग:दिवस]] [[वर्ग:ग्रेगरी दिनदर्शिका]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय दिनदर्शिका]] numqh6xjqrpf2eia117oabj4woj6r51 0 29948 2708676 2517987 2026-09-09T06:48:39Z Abhijitsathe 4193 2708676 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट खेळाडू संपूर्ण माहिती | नाव = युसुफ पठाण | image = Yusuf Pathan.jpg | caption = युसुफ पठाण | देश= भारत| देश_इंग्लिश_नाव = India | पूर्ण नाव = युसुफ खान पठाण | उपाख्य = लेथल वेपन, स्टीलर | living = true | दिनांकजन्म = १७ | महिनाजन्म = ११ | वर्षजन्म = १९८२ | स्थान_जन्म = [[वडोदरा|बरोडा]], [[गुजरात]] | देश_जन्म = भारत | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = ६ | heightinch = २ | फलंदाजीची पद्धत = उजखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] | विशेषता = [[अष्टपैलू खेळाडू]] | नाते = [[इरफान पठाण]] (भाउ) | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = | कसोटी सामने = | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = १० जून | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = २००८ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = १७२ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = २३ जानेवारी | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २०११ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = दक्षिण आफ्रिका | एकदिवसीय शर्ट क्र = २८ | oneT२०I = true | T२०Iपदार्पण दिनांक = २४ सप्टेंबर | T२०Iपदार्पणवर्ष = २००७ | T२०Iपदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | T२०Icap = १८ | lastT२०Iदिनांक= | lastT२०Iवर्ष = २०११ | lastT२०Iagainst = पाकिस्तान | T२०Ishirt = | संघ१ = [[वडोदरा क्रिकेट संघ|बरोडा]] | वर्ष१ = २००१/०२&ndash;सद्य | संघ क्र.१ = | संघ२ = [[{{iplname|Rajasthan Royals}}]] | वर्ष२ = २००८ &ndash; २०१० | संघ क्र.२ = | संघ३ = [[{{iplname|Kolkata Knight Riders}}]] | वर्ष३ = २०११ - सद्य | संघ क्र.३ = | संघ४ = | वर्ष४ = | संघ क्र.४ = | चेंडू = balls | columns = ४ | column१ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने१ = ४३ | धावा१ = ६९२ | फलंदाजीची सरासरी१ = ३०.८९ | शतके/अर्धशतके१ = २/३ | सर्वोच्च धावसंख्या१ = १२३* | चेंडू१ = ६६८ | बळी१ = १७ | गोलंदाजीची सरासरी१ = ३७.६४ | ५ बळी१ = ० | १० बळी१ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = ३/४९ | झेल/यष्टीचीत१ = ७/&ndash; | column२ = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने२ = ४० | धावा२ = १,९९७ | फलंदाजीची सरासरी२ = ३५.०३ | शतके/अर्धशतके२ = ४/१० | सर्वोच्च धावसंख्या२ = १८३ | चेंडू२ = ७,१६१ | बळी२ = ९६ | गोलंदाजीची सरासरी२ = ३३.९८ | ५ बळी२ = ७ | १० बळी२ = १ | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = ६/४७ | झेल/यष्टीचीत२ = ४३/&ndash; | column३ = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | सामने३ = ८९ | धावा३ = १,७९२ | फलंदाजीची सरासरी३ = ३०.३७ | शतके/अर्धशतके३ = ३/९ | सर्वोच्च धावसंख्या३ = १४८ | चेंडू३ = ३,०५५ | बळी३ = ६४ | गोलंदाजीची सरासरी३ = ४०.२६ | ५ बळी३ = २ | १० बळी३ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ५/५२ | झेल/यष्टीचीत३ = ३६/&ndash; | column४ = [[२०-२० सामने|२०-२०]] | सामने४ = ९ | धावा४ = १२२ | फलंदाजीची सरासरी४ = २४.४० | शतके/अर्धशतके४ = ०/० | सर्वोच्च धावसंख्या४ = ३३* | चेंडू४ = ८९ | बळी४ = ४ | गोलंदाजीची सरासरी४ = २९.५० | ५ बळी४ = ० | १० बळी४ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = २/२३ | झेल/यष्टीचीत४ = ५/&ndash; | दिनांक= १७ ऑक्टोबर | वर्ष = २००९ | source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/15/15222/15222.html CricketArchive }} {{Stub-भारतीय क्रिकेट खेळाडू}} {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, २०११}} '''युसुफ पठाण''' हा एक निवृत्त भारतीय [[क्रिकेट]]पटू व विद्यमान [[लोकसभा]] सदस्य आहे. तो [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ांमध्ये [[पश्चिम बंगाल]]च्या [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर मतदारसंघातून]] [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]]तर्फे [[१८वी लोकसभा|१८व्या लोकसभेवर]] निवडून आला. त्याने सलग पाचवेळा निवडून आलेल्या काँग्रेस पक्षाच्या [[अधीर रंजन चौधरी]] ह्यांचा पराभव करुन आपली पहिलीच निवडणुक जिंकली. राजकारणात प्रवेश करण्याअगोअदर युसुफ पठाण एक अष्टपैलू क्रिकेटपटू म्हणून प्रसिद्ध होता. त्याने [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळताना ५७ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये ८१० धावा काढल्या व ३३ बळी घेतले. [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये युसुफ पठाण [[राजस्थान रॉयल्स]], [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] व [[सनरायझर्स हैदराबाद]] ह्या तीन क्लब संघांकडून खेळला होता. ==२०२६ तृणमूल काँग्रेस बंड== [[पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूक, २०२६|२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूकीमध्ये]] तृणमूल पक्षाचा दारुण पराभव झाल्यानंतर पक्षाच्या २८ पैकी २० खासदारांनी पक्षप्रमुख [[ममता बॅनर्जी]] ह्यांच्याविरुद्ध बंड पुकारून [[भारतीय राष्ट्रवादी जनता पक्ष]] नावाच्या पक्षामध्ये प्रवेश केला. ह्या २० लोकसभा सदस्यांपैकी युसुफ पठाण देखील एक आहेत. [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू|पठाण,युसुफ]] [[वर्ग:२०११ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] 7pyl9tnlsy7cyv7q8ylaaia4ja70s0i 2708677 2708676 2026-09-09T06:48:40Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2708677 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट खेळाडू संपूर्ण माहिती | नाव = युसुफ पठाण | image = Yusuf Pathan.jpg | caption = युसुफ पठाण | देश= भारत| देश_इंग्लिश_नाव = India | पूर्ण नाव = युसुफ खान पठाण | उपाख्य = लेथल वेपन, स्टीलर | living = true | दिनांकजन्म = १७ | महिनाजन्म = ११ | वर्षजन्म = १९८२ | स्थान_जन्म = [[वडोदरा|बरोडा]], [[गुजरात]] | देश_जन्म = भारत | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = ६ | heightinch = २ | फलंदाजीची पद्धत = उजखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] | विशेषता = [[अष्टपैलू खेळाडू]] | नाते = [[इरफान पठाण]] (भाउ) | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = | कसोटी सामने = | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = १० जून | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = २००८ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = १७२ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = २३ जानेवारी | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २०११ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = दक्षिण आफ्रिका | एकदिवसीय शर्ट क्र = २८ | oneT२०I = true | T२०Iपदार्पण दिनांक = २४ सप्टेंबर | T२०Iपदार्पणवर्ष = २००७ | T२०Iपदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | T२०Icap = १८ | lastT२०Iदिनांक= | lastT२०Iवर्ष = २०११ | lastT२०Iagainst = पाकिस्तान | T२०Ishirt = | संघ१ = [[वडोदरा क्रिकेट संघ|बरोडा]] | वर्ष१ = २००१/०२&ndash;सद्य | संघ क्र.१ = | संघ२ = [[{{iplname|Rajasthan Royals}}]] | वर्ष२ = २००८ &ndash; २०१० | संघ क्र.२ = | संघ३ = [[{{iplname|Kolkata Knight Riders}}]] | वर्ष३ = २०११ - सद्य | संघ क्र.३ = | संघ४ = | वर्ष४ = | संघ क्र.४ = | चेंडू = balls | columns = ४ | column१ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने१ = ४३ | धावा१ = ६९२ | फलंदाजीची सरासरी१ = ३०.८९ | शतके/अर्धशतके१ = २/३ | सर्वोच्च धावसंख्या१ = १२३* | चेंडू१ = ६६८ | बळी१ = १७ | गोलंदाजीची सरासरी१ = ३७.६४ | ५ बळी१ = ० | १० बळी१ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = ३/४९ | झेल/यष्टीचीत१ = ७/&ndash; | column२ = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने२ = ४० | धावा२ = १,९९७ | फलंदाजीची सरासरी२ = ३५.०३ | शतके/अर्धशतके२ = ४/१० | सर्वोच्च धावसंख्या२ = १८३ | चेंडू२ = ७,१६१ | बळी२ = ९६ | गोलंदाजीची सरासरी२ = ३३.९८ | ५ बळी२ = ७ | १० बळी२ = १ | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = ६/४७ | झेल/यष्टीचीत२ = ४३/&ndash; | column३ = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | सामने३ = ८९ | धावा३ = १,७९२ | फलंदाजीची सरासरी३ = ३०.३७ | शतके/अर्धशतके३ = ३/९ | सर्वोच्च धावसंख्या३ = १४८ | चेंडू३ = ३,०५५ | बळी३ = ६४ | गोलंदाजीची सरासरी३ = ४०.२६ | ५ बळी३ = २ | १० बळी३ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ५/५२ | झेल/यष्टीचीत३ = ३६/&ndash; | column४ = [[२०-२० सामने|२०-२०]] | सामने४ = ९ | धावा४ = १२२ | फलंदाजीची सरासरी४ = २४.४० | शतके/अर्धशतके४ = ०/० | सर्वोच्च धावसंख्या४ = ३३* | चेंडू४ = ८९ | बळी४ = ४ | गोलंदाजीची सरासरी४ = २९.५० | ५ बळी४ = ० | १० बळी४ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = २/२३ | झेल/यष्टीचीत४ = ५/&ndash; | दिनांक= १७ ऑक्टोबर | वर्ष = २००९ | source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/15/15222/15222.html CricketArchive }} {{Stub-भारतीय क्रिकेट खेळाडू}} {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, २०११}} '''युसुफ पठाण''' हा एक निवृत्त भारतीय [[क्रिकेट]]पटू व विद्यमान [[लोकसभा]] सदस्य आहे. तो [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ांमध्ये [[पश्चिम बंगाल]]च्या [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर मतदारसंघातून]] [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]]तर्फे [[१८वी लोकसभा|१८व्या लोकसभेवर]] निवडून आला. त्याने सलग पाचवेळा निवडून आलेल्या काँग्रेस पक्षाच्या [[अधीर रंजन चौधरी]] ह्यांचा पराभव करून आपली पहिलीच निवडणुक जिंकली. राजकारणात प्रवेश करण्याअगोअदर युसुफ पठाण एक अष्टपैलू क्रिकेटपटू म्हणून प्रसिद्ध होता. त्याने [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळताना ५७ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये ८१० धावा काढल्या व ३३ बळी घेतले. [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये युसुफ पठाण [[राजस्थान रॉयल्स]], [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] व [[सनरायझर्स हैदराबाद]] ह्या तीन क्लब संघांकडून खेळला होता. ==२०२६ तृणमूल काँग्रेस बंड== [[पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूक, २०२६|२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूकीमध्ये]] तृणमूल पक्षाचा दारुण पराभव झाल्यानंतर पक्षाच्या २८ पैकी २० खासदारांनी पक्षप्रमुख [[ममता बॅनर्जी]] ह्यांच्याविरुद्ध बंड पुकारून [[भारतीय राष्ट्रवादी जनता पक्ष]] नावाच्या पक्षामध्ये प्रवेश केला. ह्या २० लोकसभा सदस्यांपैकी युसुफ पठाण देखील एक आहेत. [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू|पठाण,युसुफ]] [[वर्ग:२०११ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] sz5o8xjfq6x89r979h3erqanhsjc2md 2708678 2708677 2026-09-09T06:49:08Z Abhijitsathe 4193 2708678 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट खेळाडू संपूर्ण माहिती | नाव = युसुफ पठाण | image = Yusuf Pathan.jpg | caption = युसुफ पठाण | देश= भारत| देश_इंग्लिश_नाव = India | पूर्ण नाव = युसुफ खान पठाण | उपाख्य = लेथल वेपन, स्टीलर | living = true | दिनांकजन्म = १७ | महिनाजन्म = ११ | वर्षजन्म = १९८२ | स्थान_जन्म = [[वडोदरा|बरोडा]], [[गुजरात]] | देश_जन्म = भारत | दिनांकमृत्यू = | महिनामृत्यू = | वर्षमृत्यू = | स्थान_मृत्यू = | देश_मृत्यू = | heightft = ६ | heightinch = २ | फलंदाजीची पद्धत = उजखोरा | गोलंदाजीची पद्धत = उजव्या हाताने [[ऑफ स्पिन]] | विशेषता = [[अष्टपैलू खेळाडू]] | नाते = [[इरफान पठाण]] (भाउ) | international = true | कसोटी सामना पदार्पण दिनांक = | कसोटी सामना पदार्पणवर्ष = | कसोटी सामना पदार्पण विरूद्ध = | कसोटी सामने = | शेवटचा कसोटी सामना दिनांक = | शेवटचा कसोटी सामना वर्ष = | शेवटचा कसोटी सामना विरूद्ध = | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण दिनांक = १० जून | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पणवर्ष = २००८ | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना पदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामने = १७२ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना दिनांक = २३ जानेवारी | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना वर्ष = २०११ | शेवटचा आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना विरूद्ध = दक्षिण आफ्रिका | एकदिवसीय शर्ट क्र = २८ | oneT२०I = true | T२०Iपदार्पण दिनांक = २४ सप्टेंबर | T२०Iपदार्पणवर्ष = २००७ | T२०Iपदार्पण विरूद्ध = पाकिस्तान | T२०Icap = १८ | lastT२०Iदिनांक= | lastT२०Iवर्ष = २०११ | lastT२०Iagainst = पाकिस्तान | T२०Ishirt = | संघ१ = [[वडोदरा क्रिकेट संघ|बरोडा]] | वर्ष१ = २००१/०२&ndash;सद्य | संघ क्र.१ = | संघ२ = [[{{iplname|Rajasthan Royals}}]] | वर्ष२ = २००८ &ndash; २०१० | संघ क्र.२ = | संघ३ = [[{{iplname|Kolkata Knight Riders}}]] | वर्ष३ = २०११ - सद्य | संघ क्र.३ = | संघ४ = | वर्ष४ = | संघ क्र.४ = | चेंडू = balls | columns = ४ | column१ = [[एकदिवसीय क्रिकेट|ए.सा.]] | सामने१ = ४३ | धावा१ = ६९२ | फलंदाजीची सरासरी१ = ३०.८९ | शतके/अर्धशतके१ = २/३ | सर्वोच्च धावसंख्या१ = १२३* | चेंडू१ = ६६८ | बळी१ = १७ | गोलंदाजीची सरासरी१ = ३७.६४ | ५ बळी१ = ० | १० बळी१ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी१ = ३/४९ | झेल/यष्टीचीत१ = ७/&ndash; | column२ = [[प्रथम श्रेणी क्रिकेट|प्र.श्रे.]] | सामने२ = ४० | धावा२ = १,९९७ | फलंदाजीची सरासरी२ = ३५.०३ | शतके/अर्धशतके२ = ४/१० | सर्वोच्च धावसंख्या२ = १८३ | चेंडू२ = ७,१६१ | बळी२ = ९६ | गोलंदाजीची सरासरी२ = ३३.९८ | ५ बळी२ = ७ | १० बळी२ = १ | सर्वोत्तम गोलंदाजी२ = ६/४७ | झेल/यष्टीचीत२ = ४३/&ndash; | column३ = [[लिस्ट अ क्रिकेट|लिस्ट अ]] | सामने३ = ८९ | धावा३ = १,७९२ | फलंदाजीची सरासरी३ = ३०.३७ | शतके/अर्धशतके३ = ३/९ | सर्वोच्च धावसंख्या३ = १४८ | चेंडू३ = ३,०५५ | बळी३ = ६४ | गोलंदाजीची सरासरी३ = ४०.२६ | ५ बळी३ = २ | १० बळी३ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी३ = ५/५२ | झेल/यष्टीचीत३ = ३६/&ndash; | column४ = [[२०-२० सामने|२०-२०]] | सामने४ = ९ | धावा४ = १२२ | फलंदाजीची सरासरी४ = २४.४० | शतके/अर्धशतके४ = ०/० | सर्वोच्च धावसंख्या४ = ३३* | चेंडू४ = ८९ | बळी४ = ४ | गोलंदाजीची सरासरी४ = २९.५० | ५ बळी४ = ० | १० बळी४ = n/a | सर्वोत्तम गोलंदाजी४ = २/२३ | झेल/यष्टीचीत४ = ५/&ndash; | दिनांक= १७ ऑक्टोबर | वर्ष = २००९ | source = http://www.cricketarchive.com/Archive/Players/15/15222/15222.html CricketArchive }} '''युसुफ पठाण''' हा एक निवृत्त भारतीय [[क्रिकेट]]पटू व विद्यमान [[लोकसभा]] सदस्य आहे. तो [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ांमध्ये [[पश्चिम बंगाल]]च्या [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर मतदारसंघातून]] [[अखिल भारतीय तृणमूल काँग्रेस]]तर्फे [[१८वी लोकसभा|१८व्या लोकसभेवर]] निवडून आला. त्याने सलग पाचवेळा निवडून आलेल्या काँग्रेस पक्षाच्या [[अधीर रंजन चौधरी]] ह्यांचा पराभव करून आपली पहिलीच निवडणुक जिंकली. राजकारणात प्रवेश करण्याअगोअदर युसुफ पठाण एक अष्टपैलू क्रिकेटपटू म्हणून प्रसिद्ध होता. त्याने [[भारतीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळताना ५७ एकदिवसीय सामन्यांमध्ये ८१० धावा काढल्या व ३३ बळी घेतले. [[इंडियन प्रीमियर लीग]]मध्ये युसुफ पठाण [[राजस्थान रॉयल्स]], [[कोलकाता नाइट रायडर्स]] व [[सनरायझर्स हैदराबाद]] ह्या तीन क्लब संघांकडून खेळला होता. ==२०२६ तृणमूल काँग्रेस बंड== [[पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूक, २०२६|२०२६ पश्चिम बंगाल विधानसभा निवडणूकीमध्ये]] तृणमूल पक्षाचा दारुण पराभव झाल्यानंतर पक्षाच्या २८ पैकी २० खासदारांनी पक्षप्रमुख [[ममता बॅनर्जी]] ह्यांच्याविरुद्ध बंड पुकारून [[भारतीय राष्ट्रवादी जनता पक्ष]] नावाच्या पक्षामध्ये प्रवेश केला. ह्या २० लोकसभा सदस्यांपैकी युसुफ पठाण देखील एक आहेत. {{भारतीय संघ - क्रिकेट विश्वचषक, २०११}} [[वर्ग:इ.स. १९८२ मधील जन्म]] [[वर्ग:भारतातील पुरुष क्रिकेट खेळाडू|पठाण,युसुफ]] [[वर्ग:२०११ विश्वचषक सामन्यांतील क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:भारताचे एकदिवसीय क्रिकेट खेळाडू]] [[वर्ग:१८ वी लोकसभा सदस्य]] mw3sv2hzb9k2rgqa4kz5bmmpmh0zkrt 0 31907 2708708 2693515 2026-09-09T08:34:56Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708708 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = उमरखेड |इतर_नाव = Umarkher |टोपणनाव = औदुंबर नगरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |मेट्रो = नागपुर |आकाशदेखावा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |आकाशदेखावा_शीर्षक = महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्हा |अक्षांश = |रेखांश= |मुळ_नकाशा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = नाही<!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = हो<!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = 1238 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = 904.3 |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = उमरखेड |मोठे_शहर = नांदेड़ |मोठे_मेट्रो = नागपूर |जवळचे_शहर = नांदेड़ [[हदगाव]] |प्रांत = महाराष्ट्रीय |विभाग = अमरावती |जिल्हा = [[यवतमाळ]] |लोकसंख्या_एकूण =222740 |लोकसंख्या_वर्ष = 2011 |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = 943 |साक्षरता = 135649 |साक्षरता_पुरुष = 82109 |साक्षरता_स्त्री = 53540 |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = विधानसभा सदस्य |नेता_नाव_१ = किसन |नेता_पद_२ = खासदार |नेता_नाव_२ = नागेश |संसदीय_मतदारसंघ = हिंगोली |विधानसभा_मतदारसंघ = उमरखेड, महागाव |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 07231 |पिन_कोड = 445206 |आरटीओ_कोड = एम्.एच्.-२९ |संकेतस्थळ = http://yavatmal.nic.in/mGis_uma.htm |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_क्रमांक=}} '''उमरखेड''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील व विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ जिल्ह्याचा]] एक [[तालुका]] आहे. उमरखेड [[शहर|तालुका]] यवतमाळ जिल्ह्यातील एक प्रमुख शहर आहे. उमरखेड शहराच्या दक्षिणेस नांदेड जिल्ह्यातील [[हदगाव]] तालुका आहे. इथे [[उंबर|उंबराची]] खूप झाडे असल्यामुळे या गावाचे नाव उंबरखेड आणि पुढे त्याचाच अपभ्रंश उमरखेड असा झाला आहे. [[राणी लक्ष्मीबाई]] यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] यांचा जन्म 1811 रोजी ह्याच गावी झाला. त्यावेळी मोरोपंत यांचे [[वडील]] [[बळवंतराव तांबे]] आणि [[आजोबा]] [[कृष्णराव तांबे]] येथेच राहत होते.‌ 1815 रोजी मोरोपंत [[काशी]] येथे स्थायी झाले. असा दावा‌ केला जातो. परंतू ह्याची ऐतिहासिक नोंद कुठे मिळत नाही. मोरोपंत तांबे यांचा जन्म 1811 रोजी हमीरपूरच्या उमराहट येथे झाल्याचा संदर्भ काही दस्तावेजात आहे. कृष्णराव हे त्यावेळेस हमीरपूर आणि बांदा संस्थानाचे सुभेदार होते. उमरखेड तालुक्यालगत पैनगंगा नदी आहे. [[पैनगंगा]] या नदीवर असलेला [[सहस्रकुंड धबधबा]] हे यवतमाळ जिल्ह्यातील आणि विदर्भातील प्रमुख [[पर्यटन]] स्थळ आहे. [[चित्र:Umarkhed taluka.JPG|350px|इवलेसे|उजवे|'''उमरखेड तालुक्याचे यवतमाळ जिल्ह्याच्या नकाशावरील स्थान.''']] हे शहर नांदेड पासून सुमारे ७० कि.मी.वर आणि पुसद पासून ४० कि.मी.वर आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आदाड (उमरखेड)]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[आकोळी]] #[[आमळा]] #[[अमनपूर]] #[[आंबळी]] #[[आंबवण]] #[[अमदापूर]] #[[आमदरी]] #[[आमगव्हाण]] #[[आसोळी (उमरखेड)]] #[[बालडी]] #[[बारा]] #[[बेलखेड]] #[[भांबरखेडा]] #[[भवानी (उमरखेड)]] #[[भोजनगर]] #[[बित्तरगाव]] #[[बित्तरगाव बुद्रुक]] #[[बोडखा]] #[[बोरगाव (उमरखेड)]] #[[बोरी (उमरखेड)]] #[[बोरी नजीकचटरी]] #[[बोथा]] #[[ब्राह्मणगाव (उमरखेड)]] #[[चाळगणी]] #[[मुळावा]] #[[चातारी]] #[[चिखली (उमरखेड)]] #[[चिल्ली]] #[[चिंचोळी ढाणकी]] #[[चिंचोळी संगम]] #[[चुरमुरा (उमरखेड)]] #[[दहागाव]] #[[दाहेळी (उमरखेड)]] #[[दराटी]] #[[देवसरी]] #[[धामसरी]] #[[धानज]] #[[ढाणकी]] #[[धानोरा (उमरखेड)]] #[[धार (उमरखेड)]] #[[दिघाडी]] #[[दिग्रस (उमरखेड)]] #[[दिंडाळा]] #[[डोंगरगाव]] #[[डोर्ली]] #[[एकांबा]] #[[एरांडी]] #[[गदी]] #[[गगनमाळ]] #[[गांजेगाव]] #[[घाडोळी]] #[[घामापूर]] #[[गोविंदपूर]] #[[गुरफाळी]] #[[हरदडा]] #[[हातळा]] #[[इसापूर (उमरखेड)]] #[[जांब (उमरखेड)]] #[[जानुणा]] #[[जावराळा]] #[[जेवळी]] #[[कैलासनगर]] #[[कळंबुळा]] #[[काळेश्वर]] #[[कारंजी]] #[[कारखेड]] #[[कारोडी (उमरखेड)]] #[[काटी (उमरखेड)]] #[[कवठा]] #[[केळी (उमरखेड)]] #[[खारबी]] #[[खारुस बुद्रुक]] #[[खारुस खुर्द]] #[[कोपरा (उमरखेड)]] #[[कोप्रा खुर्द]] #[[कोरता]] #[[कोसंबी]] #[[कृषणपूर]] #[[कुपटी]] #[[कुरळी]] #[[लिमगव्हाण]] #[[लिंगी (उमरखेड)]] #[[लोहारा]] #[[माणकेश्वर]] #[[मान्याळी]] #[[मारलेगाव]] #[[मारसुळ]] #[[मासलगा]] #[[मथुरानगर]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[मोहाडी (उमरखेड)]] #[[मोहदारी]] #[[मोरचंडी]] #[[मुरळी]] #[[नागापूर (उमरखेड)]] #[[नागेशवाडी]] #[[नांदळा]] #[[नाणी]] #[[नारळी]] #[[नवीन वालतुर]] #[[निंगणुर गाहगीर]] #[[पाहुणमारी]] #[[पळशी (उमरखेड)]] #[[पारडी (उमरखेड)]] #[[पारजाणा]] #[[पारोटी बुद्रुक]] #[[पारोटी खुर्द]] #[[पावनाळा]] #[[पेंढा]] #[[पिंपळद्री]] #[[पिंपळगाव (उमरखेड)]] #[[पिंपरी दिवट]] #[[पिरंजी]] #[[पोफाळी (उमरखेड)]] #[[राजापूर (उमरखेड)]] #[[रामपूर (उमरखेड)]] #[[राणगोळी]] #[[रतन नाईक नगर]] #[[साकारा]] #[[साताळा]] #[[सावळेश्वर]] #[[सावरगाव (उमरखेड)]] #[[सेवालाल नगर]] #[[शिवाजी नगर (उमरखेड)]] #[[श्रीदत्तनगर]] #[[सिंदगी (उमरखेड)]] #[[सोईत]] #[[सोनदाभी]] #[[सुकळी (उमरखेड)]] #[[सुकळी नवीनवाडी]] #[[टाकळी (उमरखेड)]] #[[तारोडा (उमरखेड)]] #[[टेंभुरदरा]] #[[थर बुद्रुक]] #[[थेरडी]] #[[टिटवी (उमरखेड)]] #[[तिवाडी]] #[[तिवारंग]] #[[उदापूर]] #[[उमरी (उमरखेड)]] #[[उंचवादाड]] #[[वसंतनगर]] #[[विदुळ]] #[[वाडगाव (उमरखेड)]] #[[वाणेगाव]] #[[वारदाडी]] #[[वारूडबीबी]] #[[झाडगाव (उमरखेड)]] <ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/yavatmal/umarkhed.html</ref> ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ {{यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] j7m8jyr25ht093ypnnxjj0tvs3jusrx 2708709 2708708 2026-09-09T08:34:58Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#नियम_५.२|शुद्धलेखनाचा नियम ५.२]]) 2708709 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = उमरखेड |इतर_नाव = Umarkher |टोपणनाव = औदुंबर नगरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |मेट्रो = नागपुर |आकाशदेखावा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |आकाशदेखावा_शीर्षक = महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्हा |अक्षांश = |रेखांश= |मुळ_नकाशा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = नाही<!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = हो<!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = 1238 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = 904.3 |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = उमरखेड |मोठे_शहर = नांदेड़ |मोठे_मेट्रो = नागपूर |जवळचे_शहर = नांदेड़ [[हदगाव]] |प्रांत = महाराष्ट्रीय |विभाग = अमरावती |जिल्हा = [[यवतमाळ]] |लोकसंख्या_एकूण =222740 |लोकसंख्या_वर्ष = 2011 |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = 943 |साक्षरता = 135649 |साक्षरता_पुरुष = 82109 |साक्षरता_स्त्री = 53540 |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = विधानसभा सदस्य |नेता_नाव_१ = किसन |नेता_पद_२ = खासदार |नेता_नाव_२ = नागेश |संसदीय_मतदारसंघ = हिंगोली |विधानसभा_मतदारसंघ = उमरखेड, महागाव |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 07231 |पिन_कोड = 445206 |आरटीओ_कोड = एम्.एच्.-२९ |संकेतस्थळ = http://yavatmal.nic.in/mGis_uma.htm |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_क्रमांक=}} '''उमरखेड''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील व विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ जिल्ह्याचा]] एक [[तालुका]] आहे. उमरखेड [[शहर|तालुका]] यवतमाळ जिल्ह्यातील एक प्रमुख शहर आहे. उमरखेड शहराच्या दक्षिणेस नांदेड जिल्ह्यातील [[हदगाव]] तालुका आहे. इथे [[उंबर|उंबराची]] खूप झाडे असल्यामुळे या गावाचे नाव उंबरखेड आणि पुढे त्याचाच अपभ्रंश उमरखेड असा झाला आहे. [[राणी लक्ष्मीबाई]] यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] यांचा जन्म 1811 रोजी ह्याच गावी झाला. त्यावेळी मोरोपंत यांचे [[वडील]] [[बळवंतराव तांबे]] आणि [[आजोबा]] [[कृष्णराव तांबे]] येथेच राहत होते.‌ 1815 रोजी मोरोपंत [[काशी]] येथे स्थायी झाले. असा दावा‌ केला जातो. परंतु ह्याची ऐतिहासिक नोंद कुठे मिळत नाही. मोरोपंत तांबे यांचा जन्म 1811 रोजी हमीरपूरच्या उमराहट येथे झाल्याचा संदर्भ काही दस्तावेजात आहे. कृष्णराव हे त्यावेळेस हमीरपूर आणि बांदा संस्थानाचे सुभेदार होते. उमरखेड तालुक्यालगत पैनगंगा नदी आहे. [[पैनगंगा]] या नदीवर असलेला [[सहस्रकुंड धबधबा]] हे यवतमाळ जिल्ह्यातील आणि विदर्भातील प्रमुख [[पर्यटन]] स्थळ आहे. [[चित्र:Umarkhed taluka.JPG|350px|इवलेसे|उजवे|'''उमरखेड तालुक्याचे यवतमाळ जिल्ह्याच्या नकाशावरील स्थान.''']] हे शहर नांदेड पासून सुमारे ७० कि.मी.वर आणि पुसद पासून ४० कि.मी.वर आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आदाड (उमरखेड)]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[आकोळी]] #[[आमळा]] #[[अमनपूर]] #[[आंबळी]] #[[आंबवण]] #[[अमदापूर]] #[[आमदरी]] #[[आमगव्हाण]] #[[आसोळी (उमरखेड)]] #[[बालडी]] #[[बारा]] #[[बेलखेड]] #[[भांबरखेडा]] #[[भवानी (उमरखेड)]] #[[भोजनगर]] #[[बित्तरगाव]] #[[बित्तरगाव बुद्रुक]] #[[बोडखा]] #[[बोरगाव (उमरखेड)]] #[[बोरी (उमरखेड)]] #[[बोरी नजीकचटरी]] #[[बोथा]] #[[ब्राह्मणगाव (उमरखेड)]] #[[चाळगणी]] #[[मुळावा]] #[[चातारी]] #[[चिखली (उमरखेड)]] #[[चिल्ली]] #[[चिंचोळी ढाणकी]] #[[चिंचोळी संगम]] #[[चुरमुरा (उमरखेड)]] #[[दहागाव]] #[[दाहेळी (उमरखेड)]] #[[दराटी]] #[[देवसरी]] #[[धामसरी]] #[[धानज]] #[[ढाणकी]] #[[धानोरा (उमरखेड)]] #[[धार (उमरखेड)]] #[[दिघाडी]] #[[दिग्रस (उमरखेड)]] #[[दिंडाळा]] #[[डोंगरगाव]] #[[डोर्ली]] #[[एकांबा]] #[[एरांडी]] #[[गदी]] #[[गगनमाळ]] #[[गांजेगाव]] #[[घाडोळी]] #[[घामापूर]] #[[गोविंदपूर]] #[[गुरफाळी]] #[[हरदडा]] #[[हातळा]] #[[इसापूर (उमरखेड)]] #[[जांब (उमरखेड)]] #[[जानुणा]] #[[जावराळा]] #[[जेवळी]] #[[कैलासनगर]] #[[कळंबुळा]] #[[काळेश्वर]] #[[कारंजी]] #[[कारखेड]] #[[कारोडी (उमरखेड)]] #[[काटी (उमरखेड)]] #[[कवठा]] #[[केळी (उमरखेड)]] #[[खारबी]] #[[खारुस बुद्रुक]] #[[खारुस खुर्द]] #[[कोपरा (उमरखेड)]] #[[कोप्रा खुर्द]] #[[कोरता]] #[[कोसंबी]] #[[कृषणपूर]] #[[कुपटी]] #[[कुरळी]] #[[लिमगव्हाण]] #[[लिंगी (उमरखेड)]] #[[लोहारा]] #[[माणकेश्वर]] #[[मान्याळी]] #[[मारलेगाव]] #[[मारसुळ]] #[[मासलगा]] #[[मथुरानगर]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[मोहाडी (उमरखेड)]] #[[मोहदारी]] #[[मोरचंडी]] #[[मुरळी]] #[[नागापूर (उमरखेड)]] #[[नागेशवाडी]] #[[नांदळा]] #[[नाणी]] #[[नारळी]] #[[नवीन वालतुर]] #[[निंगणुर गाहगीर]] #[[पाहुणमारी]] #[[पळशी (उमरखेड)]] #[[पारडी (उमरखेड)]] #[[पारजाणा]] #[[पारोटी बुद्रुक]] #[[पारोटी खुर्द]] #[[पावनाळा]] #[[पेंढा]] #[[पिंपळद्री]] #[[पिंपळगाव (उमरखेड)]] #[[पिंपरी दिवट]] #[[पिरंजी]] #[[पोफाळी (उमरखेड)]] #[[राजापूर (उमरखेड)]] #[[रामपूर (उमरखेड)]] #[[राणगोळी]] #[[रतन नाईक नगर]] #[[साकारा]] #[[साताळा]] #[[सावळेश्वर]] #[[सावरगाव (उमरखेड)]] #[[सेवालाल नगर]] #[[शिवाजी नगर (उमरखेड)]] #[[श्रीदत्तनगर]] #[[सिंदगी (उमरखेड)]] #[[सोईत]] #[[सोनदाभी]] #[[सुकळी (उमरखेड)]] #[[सुकळी नवीनवाडी]] #[[टाकळी (उमरखेड)]] #[[तारोडा (उमरखेड)]] #[[टेंभुरदरा]] #[[थर बुद्रुक]] #[[थेरडी]] #[[टिटवी (उमरखेड)]] #[[तिवाडी]] #[[तिवारंग]] #[[उदापूर]] #[[उमरी (उमरखेड)]] #[[उंचवादाड]] #[[वसंतनगर]] #[[विदुळ]] #[[वाडगाव (उमरखेड)]] #[[वाणेगाव]] #[[वारदाडी]] #[[वारूडबीबी]] #[[झाडगाव (उमरखेड)]] <ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/yavatmal/umarkhed.html</ref> ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ {{यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] 0wc3adv4myolxy9zyn85xyib2en3vei 2708717 2708709 2026-09-09T09:11:56Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708717 wikitext text/x-wiki {{संदर्भहीन लेख}} {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार = तालुका |स्थानिक_नाव = उमरखेड |इतर_नाव = Umarkher |टोपणनाव = औदुंबर नगरी |राज्य_नाव = महाराष्ट्र |मेट्रो = नागपुर |आकाशदेखावा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |आकाशदेखावा_शीर्षक = महाराष्ट्र राज्यातील यवतमाळ जिल्हा |अक्षांश = |रेखांश= |मुळ_नकाशा = Yavatmal in Maharashtra (India).svg |शोधक_स्थान = <!-- left/right --> |मुळ_नकाशा_पट्टी = नाही<!-- हो/नाही --> |आतील_नकाशा_चिन्ह = हो<!-- हो/नाही --> |नकाशा_शीर्षक = |क्षेत्रफळ_एकूण = 1238 |क्षेत्रफळ_आकारमान = |क्षेत्रफळ_क्रमांक = |क्षेत्रफळ_एकूण_संदर्भ = |क्षेत्रफळ_मेट्रो = |क्षेत्रफळ_मेट्रो_संदर्भ = |उंची = |उंची_संदर्भ = |समुद्री_किनारा = |हवामान = |वर्षाव = 904.3 |तापमान_वार्षिक = |तापमान_हिवाळा = |तापमान_उन्हाळा = |मुख्यालय = उमरखेड |मोठे_शहर = नांदेड़ |मोठे_मेट्रो = नागपूर |जवळचे_शहर = नांदेड़ [[हदगाव]] |प्रांत = महाराष्ट्रीय |विभाग = अमरावती |जिल्हा = [[यवतमाळ]] |लोकसंख्या_एकूण =222740 |लोकसंख्या_वर्ष = 2011 |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ = |लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर = 943 |साक्षरता = 135649 |साक्षरता_पुरुष = 82109 |साक्षरता_स्त्री = 53540 |अधिकृत_भाषा = मराठी |नेता_पद_१ = विधानसभा सदस्य |नेता_नाव_१ = किसन |नेता_पद_२ = खासदार |नेता_नाव_२ = नागेश |संसदीय_मतदारसंघ = हिंगोली |विधानसभा_मतदारसंघ = उमरखेड, महागाव |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_१ = [[तहसील]] |न्यायक्षेत्र_नाव_१ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_२ = [[पंचायत समिती]] |न्यायक्षेत्र_नाव_२ = उमरखेड |न्यायक्षेत्र_शीर्षक_३ = |न्यायक्षेत्र_नाव_३ = |कोरे_शीर्षक_१ = |कोरे_उत्तर_१ = |एसटीडी_कोड = 07231 |पिन_कोड = 445206 |आरटीओ_कोड = एम्.एच्.-२९ |संकेतस्थळ = http://yavatmal.nic.in/mGis_uma.htm |संकेतस्थळ_नाव = |दालन = |तळटिपा = |गुणक_शीर्षक = <!-- हो/नाही --> |स्वयंवर्गीत = <!-- हो/नाही --> |लोकसंख्या_क्रमांक=}} '''उमरखेड''' हा [[भारत|भारताच्या]] [[महाराष्ट्र]] राज्यातील व विदर्भातील [[यवतमाळ जिल्हा|यवतमाळ जिल्ह्याचा]] एक [[तालुका]] आहे. उमरखेड [[शहर|तालुका]] यवतमाळ जिल्ह्यातील एक प्रमुख शहर आहे. उमरखेड शहराच्या दक्षिणेस नांदेड जिल्ह्यातील [[हदगाव]] तालुका आहे. इथे [[उंबर|उंबराची]] खूप झाडे असल्यामुळे या गावाचे नाव उंबरखेड आणि पुढे त्याचाच अपभ्रंश उमरखेड असा झाला आहे. [[राणी लक्ष्मीबाई]] यांचे वडील [[मोरोपंत तांबे]] यांचा जन्म 1811 रोजी ह्याच गावी झाला असा दावा‌ केला जातो. परंतु ह्याची ऐतिहासिक नोंद कुठे मिळत नाही. पण काही ऐतिहासिक नोंदी नुसार मोरोपंत तांबे यांचा जन्म 1811 रोजी हमीरपूरच्या उमराहट येथे झाल्याचा संदर्भ काही दस्तावेजात आहे. मोरोपंतांचे आजोबा कृष्णराव तांबे हे 1738 रोजी बुंदेलखंड मोहिमेस गेले. थोरले बाजीराव पेशवे यांनी त्यांस हमीरपूर आणि बांदा संस्थानाची सुभेदारी दिली. काही काळाने त्यांना परत पुण्यास बोलावले आणि तांबे वाडा बांधून तेथेच राहीले. 1761 च्या पानिपत युद्धावर गेले असता परत येताना ते हमीरपूच्या उमराहट येथे स्थायी झाले. तेथेच मोरोपंतांचा जन्म झाला. 1815 रोजी मोरोपंत आपल्या वडिलांसह काशी येथे चिमाजी अप्पा पेशवे यांच्या आश्रयास गेले. उमरखेड तालुक्यालगत पैनगंगा नदी आहे. [[पैनगंगा]] या नदीवर असलेला [[सहस्रकुंड धबधबा]] हे यवतमाळ जिल्ह्यातील आणि विदर्भातील प्रमुख [[पर्यटन]] स्थळ आहे. [[चित्र:Umarkhed taluka.JPG|350px|इवलेसे|उजवे|'''उमरखेड तालुक्याचे यवतमाळ जिल्ह्याच्या नकाशावरील स्थान.''']] हे शहर नांदेड पासून सुमारे ७० कि.मी.वर आणि पुसद पासून ४० कि.मी.वर आहे. ==तालुक्यातील गावे== #[[आदाड (उमरखेड)]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[आकोळी]] #[[आमळा]] #[[अमनपूर]] #[[आंबळी]] #[[आंबवण]] #[[अमदापूर]] #[[आमदरी]] #[[आमगव्हाण]] #[[आसोळी (उमरखेड)]] #[[बालडी]] #[[बारा]] #[[बेलखेड]] #[[भांबरखेडा]] #[[भवानी (उमरखेड)]] #[[भोजनगर]] #[[बित्तरगाव]] #[[बित्तरगाव बुद्रुक]] #[[बोडखा]] #[[बोरगाव (उमरखेड)]] #[[बोरी (उमरखेड)]] #[[बोरी नजीकचटरी]] #[[बोथा]] #[[ब्राह्मणगाव (उमरखेड)]] #[[चाळगणी]] #[[मुळावा]] #[[चातारी]] #[[चिखली (उमरखेड)]] #[[चिल्ली]] #[[चिंचोळी ढाणकी]] #[[चिंचोळी संगम]] #[[चुरमुरा (उमरखेड)]] #[[दहागाव]] #[[दाहेळी (उमरखेड)]] #[[दराटी]] #[[देवसरी]] #[[धामसरी]] #[[धानज]] #[[ढाणकी]] #[[धानोरा (उमरखेड)]] #[[धार (उमरखेड)]] #[[दिघाडी]] #[[दिग्रस (उमरखेड)]] #[[दिंडाळा]] #[[डोंगरगाव]] #[[डोर्ली]] #[[एकांबा]] #[[एरांडी]] #[[गदी]] #[[गगनमाळ]] #[[गांजेगाव]] #[[घाडोळी]] #[[घामापूर]] #[[गोविंदपूर]] #[[गुरफाळी]] #[[हरदडा]] #[[हातळा]] #[[इसापूर (उमरखेड)]] #[[जांब (उमरखेड)]] #[[जानुणा]] #[[जावराळा]] #[[जेवळी]] #[[कैलासनगर]] #[[कळंबुळा]] #[[काळेश्वर]] #[[कारंजी]] #[[कारखेड]] #[[कारोडी (उमरखेड)]] #[[काटी (उमरखेड)]] #[[कवठा]] #[[केळी (उमरखेड)]] #[[खारबी]] #[[खारुस बुद्रुक]] #[[खारुस खुर्द]] #[[कोपरा (उमरखेड)]] #[[कोप्रा खुर्द]] #[[कोरता]] #[[कोसंबी]] #[[कृषणपूर]] #[[कुपटी]] #[[कुरळी]] #[[लिमगव्हाण]] #[[लिंगी (उमरखेड)]] #[[लोहारा]] #[[माणकेश्वर]] #[[मान्याळी]] #[[मारलेगाव]] #[[मारसुळ]] #[[मासलगा]] #[[मथुरानगर]] #[[मेट (उमरखेड)]] #[[मोहाडी (उमरखेड)]] #[[मोहदारी]] #[[मोरचंडी]] #[[मुरळी]] #[[नागापूर (उमरखेड)]] #[[नागेशवाडी]] #[[नांदळा]] #[[नाणी]] #[[नारळी]] #[[नवीन वालतुर]] #[[निंगणुर गाहगीर]] #[[पाहुणमारी]] #[[पळशी (उमरखेड)]] #[[पारडी (उमरखेड)]] #[[पारजाणा]] #[[पारोटी बुद्रुक]] #[[पारोटी खुर्द]] #[[पावनाळा]] #[[पेंढा]] #[[पिंपळद्री]] #[[पिंपळगाव (उमरखेड)]] #[[पिंपरी दिवट]] #[[पिरंजी]] #[[पोफाळी (उमरखेड)]] #[[राजापूर (उमरखेड)]] #[[रामपूर (उमरखेड)]] #[[राणगोळी]] #[[रतन नाईक नगर]] #[[साकारा]] #[[साताळा]] #[[सावळेश्वर]] #[[सावरगाव (उमरखेड)]] #[[सेवालाल नगर]] #[[शिवाजी नगर (उमरखेड)]] #[[श्रीदत्तनगर]] #[[सिंदगी (उमरखेड)]] #[[सोईत]] #[[सोनदाभी]] #[[सुकळी (उमरखेड)]] #[[सुकळी नवीनवाडी]] #[[टाकळी (उमरखेड)]] #[[तारोडा (उमरखेड)]] #[[टेंभुरदरा]] #[[थर बुद्रुक]] #[[थेरडी]] #[[टिटवी (उमरखेड)]] #[[तिवाडी]] #[[तिवारंग]] #[[उदापूर]] #[[उमरी (उमरखेड)]] #[[उंचवादाड]] #[[वसंतनगर]] #[[विदुळ]] #[[वाडगाव (उमरखेड)]] #[[वाणेगाव]] #[[वारदाडी]] #[[वारूडबीबी]] #[[झाडगाव (उमरखेड)]] <ref>#https://villageinfo.in/maharashtra/yavatmal/umarkhed.html</ref> ==संदर्भ== #https://villageinfo.in/ #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ {{यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके}} [[वर्ग:यवतमाळ जिल्ह्यातील तालुके]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील तालुके]] m3juvxl9c8d4ag01idxvbyk9aaceapz 0 44498 2708639 2618913 2026-09-09T03:57:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708639 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट फॉर्म्युला वन शर्यत | देश = मोनॅको | शर्यत_नाव = मोनॅको ग्रांप्री | सर्किट = ''सर्किट डी मोनॅको'', [[मोनॅको]]<br>(१९२९-१९३८; १९४८; १९५०; १९५५-२०१९; २०२१-सद्य) | सर्किट_चित्र = Monte Carlo Formula 1 track map.svg | फेऱ्या = ७८ | सर्किट_ची_लांबी_कि.मी. = ३.३३७ | सर्किट_ची_लांबी_मैल = २.०७४ | शर्यत_लांबी_कि.मी. = २६०.२८६ | शर्यत_लांबी_मैल = १६१.७३४ | पहिली_शर्यत = १९२९ | शेवटची_शर्यत = | आजपर्यंत_झालेल्या_शर्यती = ८१ | सर्वाधिक_विजय_चालक = {{flagicon|BRA}} [[आयर्टोन सेन्ना]] (६) | सर्वाधिक_विजय_संघ = {{flagicon|GBR}} [[मॅकलारेन]] (१५) | मागिल_शर्यत = २०२४ | पोल_चालक = {{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]] | पोल_संघ = [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | पोल_वेळ = १:१०.२७० | पहिला_चालक = {{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]] | पहिला_संघ = [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | पहिला_चालक_वेळ = २:२३:१५.५५४ | दुसरा_चालक = {{flagicon|AUS}} [[ऑस्कर पियास्त्री]] | दुसरा_संघ = [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | दुसरा_चालक_वेळ = +७.१५२ | तिसरा_चालक = {{flagicon|ESP}} [[कार्लोस सायेन्स जुनियर]] | तिसरा_संघ = [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | तिसरा_चालक_वेळ = +७.५८५ | सर्वात_जलद_फेरी_चालक = {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] | सर्वात_जलद_फेरी_संघ = [[मर्सिडीज-बेंझ]] | सर्वात_जलद_फेरी = १:१४.१६५ }} '''मोनॅको ग्रांप्री''' ({{lang-fr|Grand Prix de Monaco}}) ही एक [[फॉर्म्युला वन]] ह्या [[मोटार वाहन|कार]] शर्यतीच्या सर्वोच्च श्रेणीमधील एक शर्यत आहे. ही शर्यत [[मोनॅको]] देशाच्या [[माँटेकार्लो]] शहरामधील [[सर्किट डी मोनॅको]] ह्या ट्रॅकवर दरवर्षी भरवली जाते. ==सर्किट== ===सर्किट डी मोनॅको=== ===मागिल शर्यतीत वापरलेले सर्किट=== <gallery> Image:Circuit de Monaco 1950.png|मूळ ग्रँड प्रिक्स सर्किट<br/>१९२९-१९५४<br/>३.१८० किमी (१.९७६ मैल) Image:Circuit de Monaco 1972.png|१९५५-१९७२<br/>(बंदरातील शिकेनला बोगद्यापासून आणखी दूर केले<br/>३.१४५ किमी (१.९५४ मैल) Image:Circuit de Monaco 1973.png|१९७३-१९७५<br/>नवीन बोगदा<br/>३.२७८ किमी (२.०३७ मैल) Image:Circuit de Monaco 1976.png|१९७६-१९८५<br/>घट्ट वक्र<br/>३.३१२ किमी (२.०५८ मैल) Image:Circuit de Monaco 1986.png|१९८६-१९९६<br/>नवीन शिकेन<br/>३.३२८ किमी (२.०६८ मैल) Image:Circuit Monaco.svg|१९९७-२००२<br/>स्विमिंग पूल विभागाची पुनर्रचना<br/>३.३७० किमी (२.०९४ मैल) Image:Circuit de Monaco 2004-2014.png|२००३-२०१४<br/>स्विमिंग पूल विभागातून बाहेर पडल्यावर पहिल्या शिकेनला घट्ट व हळु केले<br/>३.३४० किमी (२.०७५ मैल) </gallery> == विजेते == ===वारंवार विजेते चालक=== '''''ठळक दर्शवलेले''' कारनिर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! एकूण विजय ! चालक ! शर्यत |- ! ६ | {{flagicon|BRA}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[१९८७ मोनॅको ग्रांप्री|१९८७]], [[१९८९ मोनॅको ग्रांप्री|१९८९]], [[१९९० मोनॅको ग्रांप्री|१९९०]], [[१९९१ मोनॅको ग्रांप्री|१९९१]], [[१९९२ मोनॅको ग्रांप्री|१९९२]], [[१९९३ मोनॅको ग्रांप्री|१९९३]] |- !rowspan=2| ५ | {{flagicon|GBR}} [[ग्रहम हिल]] | [[१९६३ मोनॅको ग्रांप्री|१९६३]], [[१९६४ मोनॅको ग्रांप्री|१९६४]], [[१९६५ मोनॅको ग्रांप्री|१९६५]], [[१९६८ मोनॅको ग्रांप्री|१९६८]], [[१९६९ मोनॅको ग्रांप्री|१९६९]] |- | {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[१९९४ मोनॅको ग्रांप्री|१९९४]], [[१९९५ मोनॅको ग्रांप्री|१९९५]], [[१९९७ मोनॅको ग्रांप्री|१९९७]], [[१९९९ मोनॅको ग्रांप्री|१९९९]], [[२००१ मोनॅको ग्रांप्री|२००१]] |- ! ४ | '''{{flagicon|FRA|variant=1974}}''' [[एलेन प्रोस्ट]] | [[१९८४ मोनॅको ग्रांप्री|१९८४]], [[१९८५ मोनॅको ग्रांप्री|१९८५]], [[१९८६ मोनॅको ग्रांप्री|१९८६]], [[१९८८ मोनॅको ग्रांप्री|१९८८]] |- !rowspan=4| ३ | {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]] | [[१९५६ मोनॅको ग्रांप्री|१९५६]], [[१९६० मोनॅको ग्रांप्री|१९६०]], [[१९६१ मोनॅको ग्रांप्री|१९६१]] |- | {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]] | [[१९६६ मोनॅको ग्रांप्री|१९६६]], [[१९७१ मोनॅको ग्रांप्री|१९७१]], [[१९७३ मोनॅको ग्रांप्री|१९७३]] |- |{{flagicon|GER}} [[निको रॉसबर्ग]] | [[२०१३ मोनॅको ग्रांप्री|२०१३]], [[२०१४ मोनॅको ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ मोनॅको ग्रांप्री|२०१५]] |- |{{flagicon|GBR}} '''[[लुइस हॅमिल्टन]]''' | [[२००८ मोनॅको ग्रांप्री|२००८]], [[२०१६ मोनॅको ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१९ मोनॅको ग्रांप्री|२०१९]] |- !rowspan=9| २ | {{flagicon|ARG}} [[हुआन मॅन्युएल फंजिओ]] | [[१९५० मोनॅको ग्रांप्री|१९५०]], [[१९५७ मोनॅको ग्रांप्री|१९५७]] |- | {{flagicon|FRA}} [[मॉरिस ट्रिगिनटिनॅट]] | [[१९५५ मोनॅको ग्रांप्री|१९५५]], [[१९५८ मोनॅको ग्रांप्री|१९५८]] |- | {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]] | [[१९७५ मोनॅको ग्रांप्री|१९७५]], [[१९७६ मोनॅको ग्रांप्री|१९७६]] |- | {{flagicon|RSA|१९२८}} [[जोडी स्केकटर]] | [[१९७७ मोनॅको ग्रांप्री|१९७७]], [[१९७९ मोनॅको ग्रांप्री|१९७९]] |- | {{flagicon|GBR}} [[डेव्हिड कुल्टहार्ड]] | [[२००० मोनॅको ग्रांप्री|२०००]], [[२००२ मोनॅको ग्रांप्री|२००२]] |- | {{flagicon|ESP}} '''[[फर्नांदो अलोन्सो]]''' | [[२००६ मोनॅको ग्रांप्री|२००६]], [[२००७ मोनॅको ग्रांप्री|२००७]] |- | {{flagicon|AUS}} [[मार्क वेबर]] | [[२०१० मोनॅको ग्रांप्री|२०१०]], [[२०१२ मोनॅको ग्रांप्री|२०१२]] |- | {{flagicon|GER}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[२०११ मोनॅको ग्रांप्री|२०११]], [[२०१७ मोनॅको ग्रांप्री|२०१७]] |- | {{flagicon|NED}} '''[[मॅक्स व्हर्सटॅपन]]''' | [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री|२०२१]], [[२०२३ मोनॅको ग्रांप्री|२०२३]] |- !colspan=3|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१MON>{{स्रोत बातमी|title=मोनॅको Grand Prix|दुवा=https://www.chicanef1.com/indiv.pl?name=मोनॅको%20GP&type=O&nc=1|प्रकाशक=Chicaneएफ.१|दिनांक=१० डिसेंबर २०२१|5=}}{{मृत दुवा|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="guinness">{{Cite book|last=Higham|first=Peter|दुवा=https://archive.org/details/guinnessguidetoi००high/|title=The Guinness Guide to International Motor Racing|chapter=मॉन्टे कार्लो|प्रकाशक=Motorbooks International|year=१९९५|pages=४२५-४२६|isbn=९७८-०-७६०३-०१५२-४|location=London, England|url-access=registration|via=Internet Archive}}</ref> |} ===वारंवार विजेते कारनिर्माता=== '''''ठळक दर्शवलेले''' कारनिर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! एकूण विजय ! विजेता कारनिर्माता ! शर्यत |- ! १५ | {{flagicon|GBR}} '''[[मॅकलारेन]]''' | [[१९८४ मोनॅको ग्रांप्री|१९८४]], [[१९८५ मोनॅको ग्रांप्री|१९८५]], [[१९८६ मोनॅको ग्रांप्री|१९८६]], [[१९८८ मोनॅको ग्रांप्री|१९८८]], [[१९८९ मोनॅको ग्रांप्री|१९८९]], [[१९९० मोनॅको ग्रांप्री|१९९०]], [[१९९१ मोनॅको ग्रांप्री|१९९१]], [[१९९२ मोनॅको ग्रांप्री|१९९२]], [[१९९३ मोनॅको ग्रांप्री|१९९३]], [[१९९८ मोनॅको ग्रांप्री|१९९८]], [[२००० मोनॅको ग्रांप्री|२०००]], [[२००२ मोनॅको ग्रांप्री|२००२]], [[२००५ मोनॅको ग्रांप्री|२००५]], [[२००७ मोनॅको ग्रांप्री|२००७]], [[२००८ मोनॅको ग्रांप्री|२००८]] |- ! ११ | {{flagicon|ITA}} '''[[स्कुदेरिआ फेरारी]]''' | <span style="background:#fcc;">[[१९५२ मोनॅको ग्रांप्री|१९५२]]</span>,[[१९५५ मोनॅको ग्रांप्री|१९५५]], [[१९७५ मोनॅको ग्रांप्री|१९७५]], [[१९७६ मोनॅको ग्रांप्री|१९७६]], [[१९७९ मोनॅको ग्रांप्री|१९७९]], [[१९८१ मोनॅको ग्रांप्री|१९८१]], [[१९९७ मोनॅको ग्रांप्री|१९९७]], [[१९९९ मोनॅको ग्रांप्री|१९९९]], [[२००१ मोनॅको ग्रांप्री|२००१]], [[२०१७ मोनॅको ग्रांप्री|२०१७]], [[२०२४ मोनॅको ग्रांप्री|२०२४]] |- ! ८ | {{flagicon|GER}} '''[[मर्सिडीज-बेंझ]]''' | <span style="background:#fcc;">[[१९३५ मोनॅको ग्रांप्री|१९३५]],</span><span style="background:#ffc;">[[१९३६ मोनॅको ग्रांप्री|१९३६]], [[१९३७ मोनॅको ग्रांप्री|१९३७]]</span>, [[२०१३ मोनॅको ग्रांप्री|२०१३]], [[२०१४ मोनॅको ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ मोनॅको ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ मोनॅको ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१९ मोनॅको ग्रांप्री|२०१९]] |- ! rowspan="2"|७ | {{flagicon|GBR}} [[संघ Lotus|Lotus]] | [[१९६० मोनॅको ग्रांप्री|१९६०]], [[१९६१ मोनॅको ग्रांप्री|१९६१]], [[१९६८ मोनॅको ग्रांप्री|१९६८]], [[१९६९ मोनॅको ग्रांप्री|१९६९]], [[१९७० मोनॅको ग्रांप्री|१९७०]], [[१९७४ मोनॅको ग्रांप्री|१९७४]], [[१९८७ मोनॅको ग्रांप्री|१९८७]] |- | {{flagicon|AUT}} '''[[रेड बुल रेसिंग]]''' | [[२०१० मोनॅको ग्रांप्री|२०१०]], [[२०११ मोनॅको ग्रांप्री|२०११]], [[२०१२ मोनॅको ग्रांप्री|२०१२]], [[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|२०१८]], [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री|२०२१]], [[२०२२ मोनॅको ग्रांप्री|२०२२]], [[२०२३ मोनॅको ग्रांप्री|२०२३]] |- ! ५ | {{flagicon|GBR}} [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] | [[१९६३ मोनॅको ग्रांप्री|१९६३]], [[१९६४ मोनॅको ग्रांप्री|१९६४]], [[१९६५ मोनॅको ग्रांप्री|१९६५]], [[१९६६ मोनॅको ग्रांप्री|१९६६]], [[१९७२ मोनॅको ग्रांप्री|१९७२]] |- ! ४ | {{flagicon|FRA}} [[बुगाटी]] | <span style="background:#fcc;">[[१९२९ मोनॅको ग्रांप्री|१९२९]], [[१९३० मोनॅको ग्रांप्री|१९३०]], [[१९३१ मोनॅको ग्रांप्री|१९३१]], [[१९३३ मोनॅको ग्रांप्री|१९३३]]</span> |- ! rowspan="5"| ३ | {{flagicon|ITA}} [[आल्फा रोमियो|आल्फा रोमियो]] | <span style="background:#fcc;">[[१९३२ मोनॅको ग्रांप्री|१९३२]], [[१९३४ मोनॅको ग्रांप्री|१९३४]]</span>, [[१९५० मोनॅको ग्रांप्री|१९५०]] |- | {{flagicon|ITA}} [[मसेराती]] | <span style="background:#fcc;">[[१९४८ मोनॅको ग्रांप्री|१९४८]]</span>, [[१९५६ मोनॅको ग्रांप्री|१९५६]], [[१९५७ मोनॅको ग्रांप्री|१९५७]] |- | {{flagicon|GBR}} [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]] | [[१९५८ मोनॅको ग्रांप्री|१९५८]], [[१९५९ मोनॅको ग्रांप्री|१९५९]], [[१९६२ मोनॅको ग्रांप्री|१९६२]] |- | {{flagicon|GBR}} [[टायरेल रेसींग]] | [[१९७१ मोनॅको ग्रांप्री|१९७१]], [[१९७३ मोनॅको ग्रांप्री|१९७३]], [[१९७८ मोनॅको ग्रांप्री|१९७८]] |- | {{flagicon|GBR}} '''[[विलियम्स एफ१]]''' | [[१९८० मोनॅको ग्रांप्री|१९८०]], [[१९८३ मोनॅको ग्रांप्री|१९८३]], [[२००३ मोनॅको ग्रांप्री|२००३]] |- !rowspan=3| २ | {{flagicon|GBR}} [[ब्राभॅम]] | [[१९६७ मोनॅको ग्रांप्री|१९६७]], [[१९८२ मोनॅको ग्रांप्री|१९८२]] |- | {{flagicon|GBR}} [[बेनेटन फॉर्म्युला]] | [[१९९४ मोनॅको ग्रांप्री|१९९४]], [[१९९५ मोनॅको ग्रांप्री|१९९५]] |- | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२००४ मोनॅको ग्रांप्री|२००४]], [[२००६ मोनॅको ग्रांप्री|२००६]] |- !colspan=3|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१MON/><ref name="guinness"/> |} ===वारंवार विजेते इंजिन निर्माता=== '''''ठळक दर्शवलेले''' कारनिर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! एकूण विजय ! विजेता इंजिन निर्माता ! शर्यत |- ! १५ | {{flagicon|GER}} '''[[मर्सिडीज-बेंझ]]''' * |<span style="background:#fcc;">[[१९३५ मोनॅको ग्रांप्री|१९३५]],</span><span style="background:#ffc;">[[१९३६ मोनॅको ग्रांप्री|१९३६]], [[१९३७ मोनॅको ग्रांप्री|१९३७]]</span>, [[१९९८ मोनॅको ग्रांप्री|१९९८]], [[२००० मोनॅको ग्रांप्री|२०००]], [[२००२ मोनॅको ग्रांप्री|२००२]], [[२००५ मोनॅको ग्रांप्री|२००५]], [[२००७ मोनॅको ग्रांप्री|२००७]], [[२००८ मोनॅको ग्रांप्री|२००८]], [[२००९ मोनॅको ग्रांप्री|२००९]], [[२०१३ मोनॅको ग्रांप्री|२०१३]], [[२०१४ मोनॅको ग्रांप्री|२०१४]], [[२०१५ मोनॅको ग्रांप्री|२०१५]], [[२०१६ मोनॅको ग्रांप्री|२०१६]], [[२०१९ मोनॅको ग्रांप्री|२०१९]] |- ! १४ |{{flagicon|USA}} [[फोर्ड मोटर कंपनी]] ** |[[१९६८ मोनॅको ग्रांप्री|१९६८]], [[१९६९ मोनॅको ग्रांप्री|१९६९]], [[१९७० मोनॅको ग्रांप्री|१९७०]], [[१९७१ मोनॅको ग्रांप्री|१९७१]], [[१९७२ मोनॅको ग्रांप्री|१९७२]], [[१९७३ मोनॅको ग्रांप्री|१९७३]], [[१९७४ मोनॅको ग्रांप्री|१९७४]], [[१९७७ मोनॅको ग्रांप्री|१९७७]], [[१९७८ मोनॅको ग्रांप्री|१९७८]], [[१९८० मोनॅको ग्रांप्री|१९८०]], [[१९८२ मोनॅको ग्रांप्री|१९८२]], [[१९८३ मोनॅको ग्रांप्री|१९८३]], [[१९९३ मोनॅको ग्रांप्री|१९९३]], [[१९९४ मोनॅको ग्रांप्री|१९९४]] |- ! ११ | {{flagicon|ITA}} '''[[स्कुदेरिआ फेरारी]]''' | <span style="background:#fcc;">[[१९५२ मोनॅको ग्रांप्री|१९५२]]</span>,[[१९५५ मोनॅको ग्रांप्री|१९५५]], [[१९७५ मोनॅको ग्रांप्री|१९७५]], [[१९७६ मोनॅको ग्रांप्री|१९७६]], [[१९७९ मोनॅको ग्रांप्री|१९७९]], [[१९८१ मोनॅको ग्रांप्री|१९८१]], [[१९९७ मोनॅको ग्रांप्री|१९९७]], [[१९९९ मोनॅको ग्रांप्री|१९९९]], [[२००१ मोनॅको ग्रांप्री|२००१]], [[२०१७ मोनॅको ग्रांप्री|२०१७]], [[२०२४ मोनॅको ग्रांप्री|२०२४]] |- !७ | {{flagicon|JPN|१९४७}} [[होंडा रेसिंग एफ१]] |[[१९८७ मोनॅको ग्रांप्री|१९८७]], [[१९८८ मोनॅको ग्रांप्री|१९८८]], [[१९८९ मोनॅको ग्रांप्री|१९८९]], [[१९९० मोनॅको ग्रांप्री|१९९०]], [[१९९१ मोनॅको ग्रांप्री|१९९१]], [[१९९२ मोनॅको ग्रांप्री|१९९२]], [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री|२०२१]] |- ! ६ | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' '''[[रेनोल्ट एफ१]]''' |[[१९९५ मोनॅको ग्रांप्री|१९९५]], [[२००४ मोनॅको ग्रांप्री|२००४]], [[२००६ मोनॅको ग्रांप्री|२००६]], [[२०१० मोनॅको ग्रांप्री|२०१०]], [[२०११ मोनॅको ग्रांप्री|२०११]], [[२०१२ मोनॅको ग्रांप्री|२०१२]] |- ! rowspan="2" |५ | {{flagicon|GBR}} [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]] | [[१९५८ मोनॅको ग्रांप्री|१९५८]], [[१९५९ मोनॅको ग्रांप्री|१९५९]], [[१९६० मोनॅको ग्रांप्री|१९६०]], [[१९६१ मोनॅको ग्रांप्री|१९६१]], [[१९६२ मोनॅको ग्रांप्री|१९६२]] |- | {{flagicon|GBR}} [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] |[[१९६३ मोनॅको ग्रांप्री|१९६३]], [[१९६४ मोनॅको ग्रांप्री|१९६४]], [[१९६५ मोनॅको ग्रांप्री|१९६५]], [[१९६६ मोनॅको ग्रांप्री|१९६६]], [[१९७२ मोनॅको ग्रांप्री|१९७२]] |- ! ४ |{{flagicon|FRA}} [[बुगाटी]] |<span style="background:#fcc;">[[१९२९ मोनॅको ग्रांप्री|१९२९]], [[१९३० मोनॅको ग्रांप्री|१९३०]], [[१९३१ मोनॅको ग्रांप्री|१९३१]], [[१९३३ मोनॅको ग्रांप्री|१९३३]]</span> |- ! rowspan="3" | ३ | {{flagicon|ITA}} [[आल्फा रोमियो|आल्फा रोमियो]] | <span style="background:#fcc;">[[१९३२ मोनॅको ग्रांप्री|१९३२]], [[१९३४ मोनॅको ग्रांप्री|१९३४]]</span>, [[१९५० मोनॅको ग्रांप्री|१९५०]] |- | {{flagicon|ITA}} [[मसेराती]] | <span style="background:#fcc;">[[१९४८ मोनॅको ग्रांप्री|१९४८]]</span>, [[१९५६ मोनॅको ग्रांप्री|१९५६]], [[१९५७ मोनॅको ग्रांप्री|१९५७]] |- | {{flagicon|LUX}} [[टॅग]] *** |[[१९८४ मोनॅको ग्रांप्री|१९८४]], [[१९८५ मोनॅको ग्रांप्री|१९८५]], [[१९८६ मोनॅको ग्रांप्री|१९८६]] |- !colspan=3|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१MON/><ref name="guinness"/> |} ===हंगामानुसार विजेते=== '''''ठळक दर्शवलेले''' कारनिर्माता फॉर्म्युला वनच्या चालु हंगामात भाग घेत आहेत.''<br /> ''<span style="background-color:#ffcccc">गुलाबी</span> दर्शवलेली शर्यत, फॉर्म्युला वनची शर्यत नाही आहे.'' {| class="wikitable" |- ! हंगाम ! रेस चालक ! विजेता कारनिर्माता ! सर्किट ! माहिती |- |- style="background:#fcc;" ! [[१९२९ Grand Prix season|१९२९]] | {{flagicon|GBR}} [[विल्यम ग्रोव्हर-विल्यम्स]] | [[बुगाटी]] |rowspan=9| [[सर्किट डी मोनॅको]] | [[१९२९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#fcc;" ! [[१९३० Grand Prix season|१९३०]] | {{flagicon|FRA}} [[रेने ड्रेफस]] | [[बुगाटी]] | [[१९३० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#fcc;" ! [[१९३१ Grand Prix season|१९३१]] | {{flagicon|MON}} [[लुईस चेरॉन]] | [[बुगाटी]] | [[१९३१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#fcc;" ! [[१९३२ Grand Prix season|१९३२]] | {{flagicon|ITA|१८६१}} [[ताझीओ नुव्होलरी]] | [[आल्फा रोमियो|आल्फा रोमियो]] | [[१९३२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#fcc;" ! [[१९३३ Grand Prix season|१९३३]] | {{flagicon|ITA|१८६१}} [[आचिले वार्झी]] | [[बुगाटी]] | [[१९३३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#fcc;" ! [[१९३४ Grand Prix season|१९३४]] | {{flagicon|FRA}} [[गाय मोल]] | [[आल्फा रोमियो|आल्फा रोमियो]] | [[१९३४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ffc;" ! [[१९३५ Grand Prix season|१९३५]] | {{flagicon|ITA|१८६१}} [[लुइगी फोगिओली]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[१९३५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! [[१९३६ Grand Prix season|१९३६]] | <!--Note that the Nazi flag was the flag competed under, so its usage is considered historically correct.-->{{flagicon|GER|१९३५}} [[रुडॉल्फ कॅरॅचिओला]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[१९३६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ffc;" ! [[१९३७ Grand Prix season|१९३७]] | <!--Note that the Nazi flag was the flag competed under, so its usage is considered historically correct.-->{{flagicon|GER|१९३५}} [[मॅनफ्रेड फॉन ब्रुचिट्च]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[१९३७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ddd;" ! १९३८<br />-<br />१९४७ | colspan="4" align="center" | ''१९३९ ते १९४४ मध्ये दुसऱ्या महायुद्धामुळे शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली, १९३८ आणि १९४५ आर्थिक कारणांमुळे शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली.'' |- style="background:#fcc;" ! [[१९४८ Grand Prix season|१९४८]] | {{flagicon|ITA}} [[ज्युसेप्पे फरिना]] | [[मसेराती]] | [[सर्किट डी मोनॅको]] | [[१९४८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ddd;" ! १९४९ | colspan="4" align="center" | ''मोनॅकोचा राजकुमार लुई दुसराच्या मृत्यूमुळे शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली.'' |- ! {{एफ.१|१९५०}} | {{flagicon|ARG}} [[हुआन मॅन्युएल फंजिओ]] | [[आल्फा रोमियो|आल्फा रोमियो]] | [[सर्किट डी मोनॅको]] | [[१९५० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ddd;" ! १९५१ | colspan="4" align="center" | ''आर्थिक कारणांमुळे आणि कारचे नियम अंतिम झाले नसल्यामुळे शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली'' |- style="background:#fcc;" ! १९५२ | {{flagicon|ITA}} [[व्हिटोरियो मारझोटो]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[सर्किट डी मोनॅको]] | [[१९५२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ddd;" ! १९५३<br />-<br />१९५४ | colspan="4" align="center" | ''कारचे नियम अंतिम झाले नसल्यामुळे शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली.'' |- ! {{एफ.१|१९५५}} | {{flagicon|FRA}} [[मॉरिस ट्रिगिनटिनॅट]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] |rowspan=65| [[सर्किट डी मोनॅको]] | [[१९५५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९५६}} | {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]] | [[मसेराती]] | [[१९५६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९५७}} | {{flagicon|ARG}} [[हुआन मॅन्युएल फंजिओ]] | [[मसेराती]] | [[१९५७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९५८}} | {{flagicon|FRA}} [[मॉरिस ट्रिगिनटिनॅट]] | [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]] | [[१९५८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९५९}} | {{flagicon|AUS}} [[जॅक ब्रॅभम]] | [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]] | [[१९५९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६०}} | {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]] | [[टीम लोटस]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]] | [[१९६० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६१}} | {{flagicon|GBR}} [[स्टिरलींग मोस]] | [[टीम लोटस]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]] | [[१९६१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६२}} | {{flagicon|NZL}} [[ब्रुस मॅकलारेन]] | [[कुपर कार कंपनी|कुपर कार कंपनी]] - [[कॉव्हेन्ट्री क्लाइमॅक्स]] | [[१९६२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६३}} | {{flagicon|GBR}} [[ग्रहम हिल]] | [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] | [[१९६३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६४}} | {{flagicon|GBR}} [[ग्रहम हिल]] | [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] | [[१९६४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६५}} | {{flagicon|GBR}} [[ग्रहम हिल]] | [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] | [[१९६५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६६}} | {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]] | [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] | [[१९६६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६७}} | {{flagicon|NZL}} [[डेनी हुल्म]] | [[ब्राभॅम]] - [[रेप्को]] | [[१९६७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६८}} | {{flagicon|GBR}} [[ग्रहम हिल]] | [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९६८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९६९}} | {{flagicon|GBR}} [[ग्रहम हिल]] | [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९६९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७०}} | {{flagicon|AUT}} [[जोशेन रींडट]] | [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९७० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७१}} | {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]] | [[टायरेल रेसींग]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९७१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७२}} | {{flagicon|FRA}} [[जीन-पेरी बेलटॉइस]] | [[ब्रिटिश रेसिंग मोटर्स]] | [[१९७२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७३}} | {{flagicon|GBR}} [[जॅकी स्टुवर्ट]] | [[टायरेल रेसींग]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९७३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७४}} | {{flagicon|SWE}} [[रॉनी पिटरसन]] | [[टीम लोटस]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९७४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७५}} | {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९७५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७६}} | {{flagicon|AUT}} [[निकी लाउडा]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९७६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७७}} | {{flagicon|RSA|१९२८}} [[जोडी स्केकटर]] | [[वाल्टर वुल्फ रेसिंग]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९७७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७८}} | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[पॅट्रिक डेपैलर]] | [[टायरेल रेसींग]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९७८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९७९}} | {{flagicon|RSA|१९२८}} [[जोडी स्केकटर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९७९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८०}} | {{flagicon|ARG}} [[कार्लोस रुइटेमॅन्न]] | [[विलियम्स एफ१]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९८० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८१}} | {{flagicon|CAN}} [[गिलेस व्हिलनव्ह]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९८१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८२}} | {{flagicon|ITA}} [[रिक्कार्डो पॅट्रेसे]] | [[ब्राभॅम]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९८२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८३}} | {{flagicon|FIN}} [[केके रोसबर्ग]] | [[विलियम्स एफ१]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९८३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८४}} | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[एलेन प्रोस्ट]] | [[मॅकलारेन]] - [[टॅग]] | [[१९८४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८५}} | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[एलेन प्रोस्ट]] | [[मॅकलारेन]] - [[टॅग]] | [[१९८५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८६}} | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[एलेन प्रोस्ट]] | [[मॅकलारेन]] - [[टॅग]] | [[१९८६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८७}} | {{flagicon|BRA|१९६८}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[टीम लोटस]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] | [[१९८७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८८}} | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[एलेन प्रोस्ट]] | [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] | [[१९८८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९८९}} | {{flagicon|BRA|१९६८}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] | [[१९८९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९०}} | {{flagicon|BRA|१९६८}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] | [[१९९० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९१}} | {{flagicon|BRA|१९६८}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] | [[१९९१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९२}} | {{flagicon|BRA}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[मॅकलारेन]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] | [[१९९२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९३}} | {{flagicon|BRA}} [[आयर्टोन सेन्ना]] | [[मॅकलारेन]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९९३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९४}} | {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[बेनेटन फॉर्म्युला]] - [[फोर्ड मोटर कंपनी]] | [[१९९४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९५}} | {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[बेनेटन फॉर्म्युला]] - [[रेनोल्ट एफ१]] | [[१९९५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९६}} | '''{{flagicon|FRA|variant=१९७४}}''' [[ऑलिव्हीयर पॅनीस]] | [[एक्विपे लिजीएर]] - [[म्युजेन मोटरस्पोर्ट्स|Mugen-Honda]] | [[१९९६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९७}} | {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९९७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९८}} | {{flagicon|FIN}} [[मिका हॅक्किनेन]] | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[१९९८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|१९९९}} | {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[१९९९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०००}} | {{flagicon|GBR}} [[डेव्हिड कुल्टहार्ड]] | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००१}} | {{flagicon|GER}} [[मिखाएल शुमाखर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२००१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००२}} | {{flagicon|GBR}} [[डेव्हिड कुल्टहार्ड]] | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००३}} | {{flagicon|COL}} [[उवान पाब्लो मोन्टाया]] | [[विलियम्स एफ१]] - [[बी.एम.डब्ल्यू.]] | [[२००३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००४}} | {{flagicon|ITA}} [[यार्नो त्रुल्ली]] | [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२००४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००५}} | {{flagicon|FIN}} [[किमी रायकोन्नेन]] | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००६}} | {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]] | [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२००६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००७}} | {{flagicon|ESP}} [[फर्नांदो अलोन्सो]] | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००८}} | {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मॅकलारेन]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२००९}} | {{flagicon|GBR}} [[जेन्सन बटन]] | [[ब्रॉन जीपी]] - [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२००९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१०}} | {{flagicon|AUS}} [[मार्क वेबर]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२०१० मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०११}} | {{flagicon|GER}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२०११ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१२}} | {{flagicon|AUS}} [[मार्क वेबर]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[रेनोल्ट एफ१]] | [[२०१२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१३}} | {{flagicon|GER}} [[निको रॉसबर्ग]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१४}} | {{flagicon|GER}} [[निको रॉसबर्ग]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१५}} | {{flagicon|GER}} [[निको रॉसबर्ग]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१५ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१६}} | {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१६ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१७}} | {{flagicon|GER}} [[सेबास्टियान फेटेल]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०१७ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१८}} | {{flagicon|AUS}} [[डॅनियल रीक्कार्डो]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[टॅग हुयर]] | [[२०१८ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०१९}} | {{flagicon|GBR}} [[लुइस हॅमिल्टन]] | [[मर्सिडीज-बेंझ]] | [[२०१९ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- style="background:#ddd;" ! २०२० | colspan="4" align="center" | ''[[कोविड-१९]] महामारी मुळे शर्यत आयोजीत नाही करण्यात आली'' |- ! {{एफ.१|२०२१}} | {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा रेसिंग एफ१]] |rowspan=4| [[सर्किट डी मोनॅको]] | [[२०२१ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२२}} | {{flagicon|MEX}} [[सर्गिओ पेरेझ]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | [[२०२२ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२३}} | {{flagicon|NED}} [[मॅक्स व्हर्सटॅपन]] | [[रेड बुल रेसिंग]] - [[होंडा आर.बी.पी.टी.]] | [[२०२३ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- ! {{एफ.१|२०२४}} | {{flagicon|MON}} [[शार्ल लक्लेर]] | [[स्कुदेरिआ फेरारी]] | [[२०२४ मोनॅको ग्रांप्री|माहिती]] |- !colspan=5|संदर्भ:<ref name=Cएफ.१MON/><ref name="guinness"/> |} == हे सुद्धा पहा == # [[फॉर्म्युला वन]] # {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम (शिर्षक)}} # [[फॉर्म्युला वन ग्रांप्री यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक यादी]] # [[फॉर्म्युला वन चालक अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन कारनिर्माते अजिंक्यपद यादी]] # [[फॉर्म्युला वन सर्किटांची यादी]] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== # [http://www.formula1.com/ फॉर्म्युला वन ग्रांप्रीचे अधिकृत संकेतस्थळ] {{Commons category|Monaco Grand Prix|मोनॅको ग्रांप्री}} * [http://www.acm.mc/ मोनॅको ऑटोमोबाईल क्लब] * [http://www.formula1monaco.com/ मोनॅको ग्रांप्री] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160305060545/http://www.formula1monaco.com/ |date=2016-03-05 }} {{फॉर्म्युला वन सद्य हंगाम}} {{फॉर्म्युला वन अजिंक्यपद}} [[वर्ग:फॉर्म्युला वन ग्रांप्री]] [[वर्ग:मोनॅको ग्रांप्री| ]] [[वर्ग:मोनॅको]] 9ngi77c5wceyz6ouw01536ttqpt2kw7 0 48035 2708625 2708012 2026-09-09T00:36:35Z नरेश सावे 88037 /* विदेशी पक्षी */ 2708625 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Crested Sperpent Eagle 1.jpg|thumb|right|200 px|सर्प गरुड]] [[चित्र:उडणारा पक्षी.JPG|200px|thumb| उडणारा पक्षी]] '''पक्षी''' हे उंच उडणारे दोन पायांवर चालणारे पिसे असलेले गरम रक्ताचे पृष्ठवंशीय जीव आहेत. जीवशास्त्रानुसार पक्ष्यांची व्याख्या फेदर्ड बायपेड अशी होते. याचा अर्थ पिसे असलेले दोन पायांचे [[प्राणी]]. पक्ष्यांचे सर्वांत ठळक वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची उडण्याची क्षमता. ही क्षमता पक्ष्यांना इतर पृष्ठवंशीय प्राण्यांपेक्षा वेगळे ठरवते. [[पेंग्विन]] व [[शहामृग]] असे फारच थोडके पक्षी वगळता इतर सर्व पक्ष्यांना उडता येते. त्यांचे दुसरे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची पिसे. सर्व पक्ष्यांना पिसे, चोच व चार कप्याचे हृदय असते. हृदयाच्या चार कप्यांमुळे पक्षी उष्ण रक्ताचे आहेत. पिसांच्या व चोचीच्या रचनेमुळे [[पक्षी]] वजनाने अतिशय हलके असतात. पिसांच्या व चोचीच्या रचनेमुळे पक्षी वजनाने अतिशय हलके असतात. पिसे त्यांचे थंडीपासून सं‍रक्षण करतात व सर्वांत महत्त्वाचे म्हणजे उडण्याची शक्ती देतात. == उत्पत्ती == पक्ष्यांची उत्पत्ती प्राचीनकालीन [[डायनासॉर]]पासून झाल्याचे मानण्यात येते. सुरुवातीला ही कल्पना पटणे थोडेसे कठीण होते. कारण डायनासॉर थंड रक्ताचे सरपटणारे प्राणी, तर पक्षी उष्णरक्तीय उडणारे प्राणी. मात्र, उत्खननात सापडलेल्या पुराव्यांमुळे. ही कल्पना सत्य असल्याचे दिसून आले. गेल्या शतकात जर्मनीतील एका खाणीत [[आर्कीऑपटरिक्स|आर्चिओप्टेरिक्स]] या पक्ष्याचा [[सांगाडा]] मिळाला. या सांगाड्याला पंखांची रचना होती व पंखामध्ये पक्ष्यांमध्ये न आढळणाऱ्या नख्या होत्या. सांगाड्यात सरपटणाऱ्या प्राण्यांना असतात तशा जबड्याऐवजी आजच्या पक्ष्यात आढळणारी [[चोच]] होती. शिवाय पक्ष्यांमध्ये नसलेली लांब शेपटी होती. अशा प्रकारे या उत्क्रांतीमधील महत्त्वाच्या दुवा असलेल्या त्या सांगाड्याने सिद्ध केले की पक्षी हे सरपटणाऱ्या प्राण्यांपासून बनले असले पाहिजेत. आजच्या पक्ष्यांच्या [[कवटी]]ची रचना व [[रक्त]]ातील [[लालपेशी]] ह्या सरपटणाऱ्य प्राण्यांशी साधर्म्य सांगणाऱ्या आहेत. तसेच पक्ष्यांच्या पावलांवरील खवले व नख्यांची रचना, नखे दुमडायची पद्धत ह्या गोष्टीही सरपटणाऱ्या प्राण्यांशी जवळचे नाते सांगतात. पक्षीही सरपटणाऱ्या प्राण्यांप्रमाणे [[अंडी]] घालतात. अंड्याचे कवच व आतील रचना या गोष्टीही मिळत्याजुळत्या आहेत. ज्याप्रमाणे काही सरपटणारे प्राणी नियमितपणे आपल्या कातडीची [[कात]] टाकतात तसेच काही पक्षी अजूनही आपली [[पिसे]] झडून पाडतात व नवीन पिसे धारण करतात. जीवशास्त्रज्ञांच्या म्हणण्याप्रमाणे पक्ष्यांची पिसे ही जनावरांच्या [[खवले|खवल्यांचे]] बदललेले रूप आहे. == शरीर रचना == [[चित्र:Birdmorphology.svg|thumb|right|300 px|१ चोच, २ डोके, ३ पापणी, ४ बुब्बुळ, ५ Mantle, Lesser [[covert (feather)|coverts]], ७ Scapulars, ८Median coverts, ९ Tertials, १० Rump, ११ Primaries, १२ बूड, १३ जांघ, १४ Tibio-tarsal articulation, १५ Tarsus, १६ पाय, १७ नडगी, १८ पोट, १९ Flanks, २० छाती, २१ गळा, २२ Wattle]] पक्ष्यांचे शरीराचे तापमान ३८° ते ४४° इतके असते व ते साधारणपणे सस्तन प्राण्यांपेक्षा थोडेच जास्तच असते. त्यांची पिसे ही उत्तम उष्णतारोधकाचे काम करतात, त्यामुळे त्यांना शरीराचे तापमान कायम ठेवणे सोपे जाते. पिसांचा उपयोग थंड प्रदेशात अतिशय चांगला होतो व जर खाणेपिणे व्यवस्थित मिळाल्यास बाहेरील तापमान कमी असतानाही अतिशय निवांतपणे कडक थंडीतही जीवन व्यतीत करतात. परंतु याच उष्णतारोधक पिसांचा त्यांना उष्ण वातावरणात तोटा होण्याची शक्यता असते. पक्ष्यांची हालचाल इतर कोणत्याही प्राण्यांपेक्षा जास्त असते त्यामुळे त्यांच्या शरीरात मोठ्या प्रमाणावर उष्णतादेखील निर्माण होते. सस्तन प्राण्यांमध्ये घाम आणणाऱ्या स्वेद ग्रंथी असतात. त्या तापमान नियंत्रणाचे काम करतात. पक्ष्यांना अश्या स्वेद ग्रंथी नसतात. यामुळे उष्ण तापमानात हालचालीमुळे त्यांना ताप येऊन मृत्यू ओढावण्याची शक्यता झाली असती. परंतु, निसर्गाने त्यांना फुफ्फुसांमध्ये हवेचे फुगे दिले आहेत. त्यांमुळे पक्ष्यांचे जादा उष्णता निर्मूलनाचे काम पटकन होते. पक्ष्यांची पिसे विविधरंगी असतात. पक्ष्याला शरीराच्या विविध भागांवर अनेक रंगाची पिसे असतात. हे रंग एका जातीच्या पक्ष्याला दुसऱ्या जातीच्या पक्ष्याहून वेगळे करतात. नर-मादीचे रंगही वेगळे असतात. सामान्यतः पक्ष्यांमध्ये नर अधिक सुंदर असतो. कुठल्याही पक्ष्याला तीन प्रकारची पिसे असतात. # बाह्य पिसे- ही पिसे सर्वांत बाहेरची असतात.यांना कॉंटूर पिसे अथवा पेने असे म्हणतात. याच पिसांचे रंग एका जातीच्या पक्ष्याला दुसऱ्या जातीपासून वेगळे ठरवतात. यांत साधारणपणे शेपटीची पिसे, उड्डाणांची पिसे व इतर बाह्य पिसे यांचा समावेश होतो. # अंतर्बाह्य पिसे- या पिसांना प्ल्युमुले असे म्हणतात. ही पिसे लवचीक असतात व बाह्य पिसांखाली दडलेली असतात. # अंतर्गत पिसे- ही पिसे सर्वांत आतमध्ये असतात व केसांच्या लवीप्रमाणे दिसतात. जोपर्यंत वरची पिसे आहेत तोवर ही पिसे दिसत नाहीत. ही पिसे उड्डाणात भाग घेत नाहीत. # पक्षांना हृदयाचे केवळ ३ भाग असतात. == पंखांची रचना व उडणे == वेगवेगळे खाद्य मिळविण्यासाठीच्या उडतानाच्या हालचालींना अनुरूप अशी पक्षांच्या पंखांची रचना असते. # एकाच ठिकाणी पंख न हालविता तरंगणे # जलद झेप # पंखाची थोडी उघडझाप करून हवेत तरंगणे # हवेत तरंगताना मधेच पंखांची जलद फडफड # पंखांची जलद फडफड करून जलद उड्डाण # भरारी मारत असतांना मधेच पंख मिटणे # कमी उंचीवर असताना पंखांची अतिजलद फडफड # सरळ उड्डाण व जलद फडफड == चोच == पक्ष्यांच्या चोचींचे उपयोगानुसार विविध प्रकार - १) मासे पकडण्यासाठी दातऱ्या असलेली. २) दलदल किंवा चिखलातून अन्न गाळून घेण्यासाठी. ३) पाणी/चिखलातील अन्न शोधण्यासाठी. ४) लाकूड तासण्यासाठी. ५) फुलातील मध खाण्यासाठी . ६) बिया/कठीण कवचाची फळे फोडून खाण्यासाठी. ७) मास चिरण्यासाठी व फाडून खाण्यासाठी. ८) कापण्यासाठी. ९) संवरक्षणासाठी == विविध जाती व कुळे == जगात पक्ष्यांच्या साधारणपणे एकूण ८,६०० जाती आहेत. उपजाती व स्थानिक बदल लक्षात घेतल्यास हा आकडा ३०,००० च्यावर जाईल. त्यापैकी सुमारे २६५ जाती नामशेष झाल्या असाव्यात.अजूनही काही प्रमाणात पक्षांच्या प्रजाती शोधण्याचे काम चालू आहे . == वर्तन == बहुतांशी पक्षी हे दिनचर आहेत. फारच थोडे पक्षी हे निशाचर असतात. [[घुबड]]ांमधील बहुतांशी जाती निशाचर आहेत. तसेच [[रात्रबगळा]], [[टिटवी]] हे काही पक्षी निशाचर आहेत. === खाद्य === [[चित्र:BirdBeaksA.svg|thumb|right|Feeding adaptations in beaks]] पक्ष्यांमध्ये खाण्यापिण्याच्या बाबतीत प्रचंड विविधता आढळून येते. फुलांतील मकरंद, फळे, लहान रोपे,छोटे प्राणी, साप, व विविध प्रकारचे किडे पक्षी खातात. काही शिकारी पक्षी वगळता किडे हे बहुतांशी पक्ष्यांचे आवडते अन्न आहे, किंबहुना किड्यांची संख्या नियंत्रणात ठेवण्यासाठीच पक्ष्यांचा जन्म झाला आहे असे मानण्यात येते. पक्ष्यांना दात नसल्याने ते चोचीने खाद्य प्रथम जितके लहान आकारात तोडता येईल तितके तोडतात व लगेच गिळतात. चर्वणाची पुढील प्रक्रिया पोटात पार पडते. शेवाळे हे महत्त्वाचे अन्न आहे. == स्थलांतर == ठरल्या वेळी एका मुलखातून दुसऱ्या मुलुखात स्थलांतर करायचे व नंतर नियमितपणे परतायचे हे पक्ष्यांच्या स्थलांतराचे खास लक्षण आहे. उडण्याच्या वरदानामुळे पक्षी इतर प्राण्यांपेक्षा जास्त लांबवर स्थलांतर करतात. पक्ष्यांचे स्थलांतरास अनेक कारणे असतात त्यातील कारणे खालीलप्रमाणे :- # अन्नाची उपलब्धता - # हवामान- थंड हवामान सोसण्याची क्षमता- पक्ष्यांची थंडी सोसण्याची क्षमता चांगली असते तरी युरोप, सायबेरियातील पक्षी येथील अतिकडक हिवाळा आवाक्याबाहेरचा असतो. म्हणून या भागातील पक्षी दक्षिणेकडील उबदार प्रदेशात म्हणजे, उत्तर अफ्रिका, मध्यपूर्व इराण, भारतीय उपखंडात व आग्नेय अशियात स्थलांतर करतात. युरोप व सायबेरियातील उन्हाळ्यामध्ये या भागात खाद्य मोठ्या प्रमाणात उपलब्ध होते व पक्षी पुन्हा सायबेरिया व युरोपात स्थलांतर करतात. # जनुकीय सवयी- लक्षावधी वर्षांची स्थलांतराची सवय यामुळे बहुतांशी स्थलांतरित पक्ष्यांच्या जातींमध्ये जन्मतः स्थलांतराचे ज्ञान असते. - उदा; पेरू व चिली देशातील काही पक्षी, जनुकीय सवयींमुळे अन्न उपलब्ध नसलेल्या भागातही स्थलांतर करतात. # सुरक्षितता - शिकाऱ्यांपासून सुरक्षितता # पिल्लांच्या प्रशिक्षणासाठी # उदाहरणार्थ: कोकिळा ही उत्तर प्रदेशातून मार्चच्या पहिल्या आठवड्यात महाराष्ट्रात येते व ऑगस्टमध्ये दक्षिण भारताकडे स्थलांतर करते. == पक्षांची घरटी == पक्ष्यांमुळे पर्यावरणाचा समतोल राखला जातो, बीजप्रसार होतो, निसर्गाची सुंदरता वाढते. सकाळी सकाळी पक्ष्यांचे सुमधुर आवाजाने माणूस ताजेतवाना होतो. == शेतकऱ्यांचे मित्र == साप, बेडूक, फुलपाखरे, मधमाश्या कोंबड्या, शेळ्या असे अनेक प्राणी शेतकऱ्याचे मित्र असतात. सर्व पक्षी शेतातील धान्य खाऊन फस्त करतात अशी एक गैरसमजूत आहे. काही पक्षी शेतातील धान्य खात नसून पिकाची काढणी झाल्यावर शेतात पडलेले दाणे टिपतात. निसर्गातील कीड नियंत्रण आणि सरपटणाऱ्या प्राण्यांचे संतुलन राखण्याचे काम पक्षी करतात. पिकांचे नुकसान करतात म्हणून अमेरिकेतील लोकांनी [[कॅरोलविना पॅराकीट]] या पोपटाच्या सुंदर प्रजातीचा वंशच संपवून टाकला. माओच्या आदेशानंतर चिनी नागरिकांनी लाखो चिमण्यांची कत्तल केली, त्याचा परिणाम शेतीवर झाल्याने चीनला उपासमारीचा सामना करावा लागला. पीक उत्पादनच न झाल्याने लाखो लोक मृत्युमुखी पडले. शेवटी चीन सरकारला रशियातून चिमण्या आयात कराव्या. सायंकाळच्या वेळी शेतामध्ये पक्ष्याचे थवे बघायला मिळतात. ते बघून मन प्रसन्न होते. == पुस्तक == शेतकऱ्यांच्या 'मित्रां'वर डॉ. राजू कसंबे यांनी 'शेतातील पक्षी' नावाचे पुस्तक लिहिले आहे. == भारतीय पक्षी == पक्ष्यांच्या ८५०० पैकी भारतात एकूण १२०० जातीचे पक्षी आढळतात. स्थानिक जातींप्रमाणेच स्थलांतरित जातींचीही संख्या पुष्कळ आहे. [[कावळा]], [[कबूतर]] व [[चिमणी]] हे भारतात सर्वाधिक प्रमाणात आढळणारे पक्षी आहेत. भारतात आढळणाऱ्या पक्ष्यांची माहिती देणारी अनेक पुस्तके मराठी-इंग्रजीत आहेत. त्यांपैकी काही ही :- * निसर्गाचे मित्र (दैनिक सकाळमध्ये आठवड्यातून एकदा असे सतत तीन वर्षे प्रकाशित झालेल्या लेखांचा संग्रह; लेखक मिलिंद गुप्ते) * महाराष्ट्रातील १०० सामान्य पक्षी (मोफत ई-पुस्तक)(लेखक - डॉ. राजू कसंबे) * पक्षीजगत (लेखक - सचिन मेन) * पक्षिकोश (लेखक - मारुती चितमपल्ली) * पक्षीही सुस्वरें (लेखक - डॉ. सतीश पांडे) * पक्षांचे स्थलांतर लेखक - डॉ. सतीश पांडे) * पक्षी - आपले सख्खे शेजारी - किरण पुरंदरे * पक्षी - पाणथळीतले – किरण पुरंदरे * शेतातील पक्षी (मोफत ई-पुस्तक)(डॉ. राजू कसंबे) * A Pictorial guide to the Birds of the Indian Subcontinent ( इंग्रजी; लेखक - डॉ. सलीम अली आणि एस. डिलॉन रिप्ले) * Birds of Maharashtra (इंग्रजी; लेखक - डॉ. सतीश पांडे, प्रमोद देशपांडे आणि निरंजन संत) * Birds of Lonavala Khandala (इंग्रजी; लेखक - डॉ. सतीश पांडे) * Birds of Southern India (Helm Field Guides) (इंग्रजी; लेखक - रिचर्ड ग्रिमेट आणि टिम इन्स्किप) * Birds of Sri Lanka (Helm Field Guides) (इंग्रजी; लेखक - दीपल वराकगोडा, कॅरोल इन्स्किप, टिम इन्स्किप आणि एकजण) ==विदेशी पक्षी== अ.अमेरिकेतील पक्षी. क.दक्षिण डाकोटा राज्य.<ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> #[[गुंजन पक्षी]].[[(Hummingbird)]]. #[[कबुतरे]] व [[पारवे]] ([[Doves]] and [[Pigeons]]). #[[सुतारपक्षी]] ([[Woodpeckers]]). #[[भिंगरी पक्षी]] आणि [[राजापक्षी]]([[Swallows]] and [[Kingbirds]]). #[[पाकोळ्या]] आणि [[रातवा]] ([[Swifts]] and [[Nighthawks]]). #[[नीळकंठ आणि कावळा]] ([[Jays and Crows]]). #[[चिकाडी]], [[भिंतसर्पी]],[[वृक्षसर्पी]] आणि [[रानचिमणी पक्षी]] ([[Chickadees, Nuthatches, Creepers and Wrens]]). #[[मुकुटपक्षी]], [[हरितपक्षी]] आणि [[वटवट्या पक्षी]] ([[Kinglets, Vireos and Warblers]]). == पक्षी निरीक्षण == पक्षीनिरीक्षण हा अतिशय आनंददायक [[छंद]] आहे. त्याची सुरुवात करतानाच्या काही मूलभूत गोष्टींचा येथे ऊहापोह केलेला आहे. '''पक्षी निरीक्षण कोठे करावे''' पक्षीनिरीक्षणासाठी जंगलात जावे लागते असे नाही. आपल्या घराजवळशहरी बगिच्यात, रहदारीच्या रस्त्यावर सुद्धा पक्षी असतात. अर्थात प्रत्येक ठिकाणी त्यांची विविधता कमी अधिक प्रमाणात असते. त्यामळे आपणास जमेल तसे पक्षीनिरीक्षणास सुरुवात करता येते.खूप दूरच्या ठिकाणी जाणे शक्य नसल्यास आपल्या परिसरातील मोजक्या पक्ष्यांची वर्तणूक अधिक सखोल निरीक्षणे नोंदवून ठेवावीत. त्यामुळे आपल्याला पक्ष्यांच्या जीवनात डोकावून बघता येईल. कुठल्याही गावाच्या, खेड्याच्या बाहेर असलेले माळरानझुडूपी [[जंगल]], [[नदी]] [[नाले]] कितीतरी प्रजातीच्या पक्ष्यांचा [[अधिवास]] असते. अशा ठिकाणी पक्षीनिरीक्षणाला गेल्यास वेळ सत्कारणी लागतो. '''पक्षी निरीक्षणाला कधी जावे''' बहुतेक प्रजातीचे पक्षी (दिवाचार) सकाळी व सायंकाळी जास्त क्रियाशील असतात. त्यामुळे सकाळी व सायंकाळी पक्षी निरीक्षणाला गेल्यास जास्त गतिविधि बघायला मिळते. पक्ष्यांचे गायन, उदा. [[दयाळ]] (Oriental Magpie Robin ), [[नाचण]] (Fantail), [[भूकस्तूर]] (Grounthrush), [[शामा]] (Shama), [[कोकीळ]] ऐकायचे असतील तर मात्र सूर्योदयापूर्वी इच्छित स्थळी पोचले पाहिजे. काही पक्षी मात्र सायंकाळी व रात्री कार्यशील (निशाचर) असतात, उदा. [[घुबड]], [[पिंगळारातवा]], [[करवानक]] (Stone-Curlew or Thick-knee). हे पक्षी बघायचे असतील, त्यांचे आवाज ऐकायचे असतील मात्र सायंकाळी अथवा रात्री बाहेर पडायला हवे. हिवाळ्यात आपल्या देशात अनेक प्रजातीचे पक्षी [[स्थलांतर]] करून येतात. पावसाळ्यात व उन्हाळ्यात अनेक स्थानिक पक्षी पिलांना जन्म देतात. त्यामुळे तिन्ही ऋतू पक्षी निरीक्षण करायला चांगले असतात. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{Commons category}} == बाह्य दुवे == * [https://www.natureweb.net/taxa/birds/marathibirdnames पक्ष्यांची मराठी नावे (१)] * [http://www.flickr.com/groups/marathi/discuss/72157612766100485/ Bird Names (English-Marathi)] [[वर्ग:पक्षी|*]] {{विस्तार}} hhui423s2fpnwlg10lf4q5m8973tda2 0 51188 2708710 2352709 2026-09-09T08:35:49Z Abhijitsathe 4193 2708710 wikitext text/x-wiki '''झुनझुनू लोकसभा मतदारसंघ''' हा [[भारत]] देशाच्या ५४३ [[लोकसभा]] [[लोकसभा मतदारसंघांची यादी|मतदारसंघांपैकी]] एक आहे. हा मतदारसंघ [[राजस्थान]] राज्याच्या [[झुनझुनू]] ह्या नगरात स्थित असून येथील सात [[राजस्थान विधानसभा|विधानसभा]] मतदारसंघ [[झुनझुनू जिल्हा|झुनझुनू जिल्ह्यात]] तर उर्वरित एक [[सिकर जिल्हा|सिकर जिल्ह्यात]] आहेत. == विधानसभा मतदासंघ == लोकसभा मतदारसंघ झुनझुनू मध्ये खालील ८ विधानसभा मतदारसंघ समाविष्ट करण्यात आले आहेत. {| class="wikitable" ! # ! नाव ! जिल्हा |- |१ | [[उदयपूरवाटी विधानसभा मतदारसंघ|उदयपूरवाटी]] | rowspan=7 | [[झुनझुनू जिल्हा|झुनझुनू]] |- |२ | [[झुनझुनू विधानसभा मतदारसंघ|झुनझुनू]] |- |३ | [[खेत्री विधानसभा मतदारसंघ|खेत्री]] |- |४ | [[नवलगढ विधानसभा मतदारसंघ|नवलगढ]] |- |५ | [[पिलानी विधानसभा मतदारसंघ|पिलानी]] |- |६ | [[मंडावा विधानसभा मतदारसंघ|मंडावा]] |- |७ | [[सूरजगढ विधानसभा मतदारसंघ|सूरजगढ]] |- |८ | [[फतेहपूर (राजस्थान) विधानसभा मतदारसंघ|फतेहपूर]] | [[सिकर जिल्हा|सिकर]] |} == खासदार == {| class="wikitable" !वर्ष !लोकसभा<br>सत्र ![[खासदार]] ! colspan="2" |पक्ष |- | [[१९९६ लोकसभा निवडणुका|१९९६]] | [[अकरावी लोकसभा|अकरावी]] | rowspan=5 | [[शीशराम ओला]] | bgcolor=#00CCFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[१९९८ लोकसभा निवडणुका|१९९८]] | [[बारावी लोकसभा|बारावी]] | bgcolor=#B2B2B2| | [[अपक्ष]] |- | [[१९९९ लोकसभा निवडणुका|१९९९]] | [[तेरावी लोकसभा|तेरावी]] | rowspan=3 bgcolor=#00CCFF| | rowspan=3 | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |- | [[२००४ लोकसभा निवडणुका|२००४]] | [[चौदावी लोकसभा|चौदावी]] |- | [[२००९ लोकसभा निवडणुका|२००९]] | [[पंधरावी लोकसभा|पंधरावी]] |- | [[२०१४ लोकसभा निवडणुका|२०१४]] | [[सोळावी लोकसभा|सोळावी]] | [[संतोष अहलावत]] | rowspan=2 bgcolor=#FF9900| | rowspan=2 | [[भारतीय जनता पक्ष]] |- | [[२०१९ लोकसभा निवडणुका|२०१९]] | [[सतरावी लोकसभा|सतरावी]] | [[नरेंद्र कुमार]] |- | [[२०२४ लोकसभा निवडणुका|२०२४]] | [[अठरावी लोकसभा|अठरावी]] | [[ब्रिजेंद्र सिंह ओला]] | bgcolor=#00CCFF| | [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस]] |} ==हे सुद्धा पहा== *[[भारतीय लोकसभा मतदारसंघ सूची]] {{राजस्थानमधील लोकसभा मतदारसंघ}} [[वर्ग:राजस्थानमधील लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:झुनझुनू लोकसभा मतदारसंघ|*]] [[वर्ग:झुनझुनू जिल्हा|लोकसभा मतदारसंघ]] [[वर्ग:सिकर जिल्हा]] dsnwr4jl6mdnt2nnxq8u25m0cpsgg4v 0 53957 2708572 2434421 2026-09-08T18:10:56Z अभय नातू 206 संदर्भ 2708572 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट गायक | नाव = {{लेखनाव}} | चित्र = | चित्रtitle = | उपाख्य = | टोपणनावे = | जन्म_दिनांक = [[२ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] | जन्म_स्थान = [[भारत]] | मृत्यू_दिनांक = [[२३ जानेवारी]] [[इ.स. २०१०|२०१०]] | मृत्यू_स्थान = [[मुंबई]], [[महाराष्ट्र]], [[भारत]] | मृत्यू_कारण = | धर्म = [[हिंदू]] | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = [[भारत|भारतीय]] | मूळ_गाव = | देश = {{ध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी]] | आई = | वडील = | जोडीदार = शशिकला | अपत्ये = [[योगेश साम्सी]] <br /> [[आदिती कैकिणी उपाध्या]] | नातेवाईक = | शिक्षण = | प्रशिक्षण संस्था = [[भातखंडे संगीत संस्था]] | गुरू = पं. [[के. नागेश राव]] <br /> पं. [[ओंकारनाथ ठाकूर]] <br /> पं. [[विष्णू नारायण भातखंडे]] <br /> पं. [[श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर]] <br /> [[एस. सी. आर. भट्ट]] <br /> [[चिदानंद नगरकर]] <br /> [[के. जी. गिंडे]] | संगीत प्रकार = [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत]] | घराणे = [[आग्रा घराणे]] | कार्य = | पेशा = [[गायकी]] | कार्य संस्था = [[आकाशवाणी]], [[भारतीय विद्या भवन]] | विशेष कार्य = | कार्यकाळ = | विशेष उपाधी = | गौरव = | पुरस्कार = [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]]<br /> [[तानसेन सन्मान|तानसेन पुरस्कार]] (२००३)<br /> संगीत रत्न (स्वर साधना समिती, मुंबई)<br /> शारंगदेव पुरस्कार (सूर सिंगार संसद)<br /> आय टी सी पुरस्कार | संकीर्ण = | तळटिप = | स्वाक्षरी = | संकेतस्थळ = }} '''दिनकर कैकिणी''' ([[२ ऑक्टोबर]] [[इ.स. १९२७|१९२७]] - [[२३ जानेवारी]] [[इ.स. २०१०|२०१०]]) हे [[हिंदुस्तानी शास्त्रीय संगीत|हिंदुस्तानी संगीतातील]] भारतीय गायक होते.<ref name="tobit">{{cite news |title=Dinkar Kaikini passes away |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/dinkar-kaikini-passes-away/articleshow/5495811.cms |work=The Times of India |date=24 January 2010 |access-date=8 September 2026}}</ref> ते [[आग्रा घराणे|आग्रा घराण्याचे]] प्रख्यात गायक मानले जातात. त्यांच्या गायकीत [[ग्वाल्हेर घराणे]] व [[आग्रा घराणे]] या दोन्हींचा उत्तम संगम दिसून येतो.<ref name="itcsra">{{cite web |url=http://www.itcsra.org/sra_news_views/obituary/dinkar_kaikini.html |title=Obituary: Pandit Dinkar Kaikini |website=ITC Sangeet Research Academy |access-date=8 September 2026}}</ref> == पूर्वायुष्य == वयाच्या सातव्या वर्षी दिनकर कैकिणी यांनी एका संगीत सोहळ्यात उस्ताद [[अल्लादिया खान]], उस्ताद [[फैय्याज खान]] व उस्ताद [[अब्दुल करीम खान|अब्दुल करीम खॉं]] या तीन संगीत दिग्गजांचे गाणे ऐकले. उस्ताद फैय्याज खानांचे गाणे ऐकल्यावर ते इतके प्रभावित झाले की त्यांनी तिथेच संगीत कलेची साधना करण्याचा व फैय्याज खानांच्या गायनशैलीला आत्मसात करण्याचा निश्चय केला.<ref name="itcsra"/> त्यांचे प्रथम संगीत गुरू [[पतियाळा घराणे|पतियाळा घराण्याचे]] पं. [[के. नागेश राव]] हे होते. त्यानंतर त्यांनी दोन वर्षे [[ग्वाल्हेर घराणे|ग्वाल्हेर घराण्याच्या]] पं. [[ओंकारनाथ ठाकूर]] यांच्याकडे संगीत शिक्षण घेतले. वयाच्या अकराव्या वर्षी त्यांनी [[लखनौ]]च्या मॉरिस कॉलेजात ([[भातखंडे संगीत संस्था|भातखंडे संगीत संस्थान विश्व विद्यालयात]]) प्रवेश घेतला.<ref name="hindu-obit">{{cite news |title=Classical vocalist Pandit Dinkar Kaikini passes away |url=https://www.thehindu.com/news/national/classical-vocalist-pandit-dinkar-kaikini-passes-away/article94301.ece |work=The Hindu |date=24 January 2010 |access-date=8 September 2026}}</ref> तिथे त्यांना पं. [[विष्णू नारायण भातखंडे]] व उस्ताद फैय्याज खान यांचे शिष्य पं. [[श्रीकृष्ण नारायण रातंजनकर]] यांच्याकडून संगीताची तालीम मिळाली.<ref name="hindu-obit"/> ह्या अतिशय कठीण प्रशिक्षणात [[एस. सी. आर. भट्ट]], [[चिदानंद नगरकर]], [[के. जी. गिंडे]] यांसारख्या आपल्या अन्य सहाध्यायांबरोबर कैकिणींनी संगीताचा कसून अभ्यास केला. त्याचा परिणाम म्हणूनच [[इ.स. १९४३|१९४३]] मध्ये त्यांना संगीतातील पदवीसोबत ख्याल गायनासाठी मानाचे समजले जाणारे भातखंडे सुवर्णपदक प्राप्त झाले. == सांगीतिक कारकीर्द == त्यांनी [[इ.स. १९४६|१९४६]] साली आपले संगीत कार्यक्रम करण्यास सुरुवात केली. एक गायक व संगीत प्रशिक्षक म्हणून त्यांनी देशोदेशींचे दौरे केले. संगीत क्षेत्रात त्यांनी अनेक मानाची पदे भूषविली.<ref name="itcsra"/> [[इ.स. १९५४|१९५४]] सालापासून त्यांनी [[आकाशवाणी]]वर सुरुवातीस रचनाकार व नंतर निर्माता म्हणून काम पाहिले. ते भारताच्या [[माहिती आणि प्रसारण मंत्रालय|सूचना व प्रसारण मंत्रालयाच्या]] प्रबंध विभागाचे सहायक संचालक होते.<ref name="tobit"/> त्यानंतर ते दीर्घ काळासाठी [[मुंबई]] येथील [[भारतीय विद्या भवन|भारतीय विद्या भवनच्या]] संगीत व नृत्य शिक्षापीठाच्या प्राचार्यपदी नियुक्त होते. अनेक वेगवेगळ्या समित्यांमध्ये त्यांचा समावेश होता, तसेच विविध परीक्षा मंडळांतही त्यांचा सहभाग होता. [[इ.स. १९७४|१९७४]] साली [[भारत]] सरकारतर्फे त्यांना [[युगोस्लाव्हिया]] आणि [[पूर्व जर्मनी]] येथे पारंपरिक भारतीय संगीत या विषयाचे अभ्यासक म्हणून पाठवण्यात आले होते. तेथील विद्यापीठांमध्ये तसेच सांस्कृतिक केंद्रांमध्ये त्यांनी आपली कला सादर करण्याबरोबरच व्याख्यानेही दिली होती.<ref name="hindu-obit"/> कैकिणींनी [[ख्याल]], [[ध्रुपद]], [[धमार]], [[ठुमरी]] व [[भजन]] शैलींत शेकडो नवीन रचना केल्या व अनेक नवे राग बांधले. त्यांनी समूह गायनासाठीही विविध रचना बांधल्या, 'मीरा' ([[इ.स. १९७९|१९७९]]) या चित्रपटात पार्श्वगायन केले, तसेच [[रवी शंकर|पंडित रविशंकर]] यांच्या सहयोगाने 'डिस्कव्हरी ऑफ इंडिया' ह्या [[बॅले]] नृत्यनाटिकेला संगीत दिले.<ref name="itcsra"/> त्यांनी बंदिशींवर 'रागरंग' नावाचे पुस्तकही लिहिले आहे.<ref name="hindu-obit"/> स्वरचित राग आणि बंदिशींवरील त्यांच्या ध्वनिमुद्रिकाही प्रकाशित झाल्या आहेत. [[संजीवनी भेलांडे]], [[आरती अंकलीकर-टिकेकर]], [[उदित नारायण]], [[निषाद बाक्रे]], सुधींद भौमिक यांसारखे शिष्य त्यांनी घडवले आहेत.<ref name="tobit"/> गायक, संगीतकार आणि गुरू अशा वेगवेगळ्या भूमिका त्यांनी पार पाडल्या. == वैयक्तिक जीवन == कैकिणींचे सर्व कुटुंब संगीत साधनेत आहे. त्यांच्या पत्नी शशिकला ह्या नभोवाणी गायिका होत्या व भवन्स संगीत व नृत्य महाविद्यालयाच्या मुख्याध्यापिका पदावरून निवृत्त झाल्या.<ref name="tobit"/> त्यांचे धाकटे पुत्र [[योगेश साम्सी]] हे नामवंत तबला वादक असून त्यांच्या कन्या [[आदिती कैकिणी उपाध्या]] या शास्त्रीय संगीत गायिका आहेत.<ref name="itcsra"/> == पुरस्कार व सन्मान == * [[संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार]]<ref name="hindu-obit"/> * [[तानसेन सन्मान|तानसेन पुरस्कार]] (इ.स. २००३)<ref name="tobit"/> * संगीत रत्न (स्वर साधना समिती, मुंबई) * शारंगदेव पुरस्कार (सूर सिंगार संसद) * आय टी सी पुरस्कार<ref name="itcsra"/> == बाह्य दुवे == * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.itcsra.org/sra_news_views/obituary/dinkar_kaikini.html | title = दिनकर कैकिणींना श्रद्धांजली | प्रकाशक = आय टी सी संगीत संशोधन संस्था | भाषा = इंग्लिश }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/5515112.cms | title = श्रद्धांजली लेख | प्रकाशक = महाराष्ट्र टाइम्स | भाषा = मराठी | access-date = 2011-05-18 | archive-date = 2010-01-31 | archive-url = https://web.archive.org/web/20100131115146/http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/5515112.cms | url-status = dead }} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.aditiupadhya.com/guru.html | title = आदिती कैकिणी उपाध्या यांचे संकेतस्थळ | भाषा = इंग्लिश | access-date = 2011-05-18 | archive-date = 2011-04-30 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110430115501/http://www.aditiupadhya.com/guru.html | url-status = dead }} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} {{हिंदुस्तानी संगीत}} {{DEFAULTSORT:कैकिणी, दिनकर}} [[वर्ग:हिंदुस्तानी गायक]] [[वर्ग:भारतीय शास्त्रीय गायक]] [[वर्ग:तानसेन पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९२७ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. २०१० मधील मृत्यू]] [[वर्ग:आग्रा घराण्यातील गायक]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] 6rde8lwph0fuvzssjjkni29g6invf7j 0 71820 2708585 1159828 2026-09-08T20:57:50Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708585 wikitext text/x-wiki {{विस्तार}} '''बालपकराम राष्ट्रीय उद्यान''' हे [[भारत|भारताच्या]] [[मेघालय]] राज्यातील [[राष्ट्रीय उद्यान]] आहे. हे उद्यान [[गारो टेकड्या|गारो टेकड्यांच्या परिसरात]] ३००० मी. उंचीवर वसले आहे. येथे [[भेकर|भेकरे]] व सोनेरी मांजरे आढळतात. == बाह्य दुवे == * [http://www.naturesafariindia.com/wildlife_parks_sanctuary/balpakram_national_park.html नेचर्स-अफार-इंडिया.कॉम - बालपकराम राष्ट्रीय उद्यान (इंग्लिश मजकूर)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101126145546/http://naturesafariindia.com/wildlife_parks_sanctuary/balpakram_national_park.html |date=2010-11-26 }} {{भारतातील राष्ट्रीय उद्याने}} [[वर्ग:भारतातील राष्ट्रीय उद्याने]] [[वर्ग:मेघालय]] 9lgrrl2vgco40epy30ctlh26mplohmc 5 81657 2708567 2683726 2026-09-08T18:05:34Z ~2026-48705-04 187237 /* Page meets all the Notable Information */ Reply 2708567 wikitext text/x-wiki मराठी विकिपीडियावर उल्लेखनीय लेख व त्यासाठीचे निकष आणि तदनुषंदाची चर्चा येथे व्हावी. उपयुक्त माहिती. पान काढू नये ==हे सुद्धा पहा== * जुनी चर्चा -[[विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता/जुनी चर्चा १]] == लेखन बदल करण्याविषयी मार्गदर्शन हवे आहे == [[वासुदेव वामन बापट गुरुजी]] ह्या पृष्ठावर जाहिरातबाजी, वैध संदर्भांचा अभाव, नि:पक्षपाती दृष्टिकोनाचा अभाव, व्यक्तिची विश्वकोशीय उल्लेखनियता प्रश्नांकित असा tag लावण्यात आला आहे, त्या मागचे स्पष्टीकरण मिळेल काय ? नक्की कुठला बदल केल्यास माहिती स्वीकारार्ह होईल ? मी विकिपीडिया वरती नवीन असल्याने कृपया मार्गदर्शन करावे. जाहिरातबाजी - हा हेतू अजिबात नाही. आपण मार्गदर्शन केल्यास आवश्यक तो बदल केला जाईल. विकिपीडिया वरती उपलब्ध असलेल्या इतर अनेक लेखांचा संदर्भ पाहून अभ्यास करूनच ही पोस्ट टाकण्याची हिम्मत केली होती. वैध संदर्भांचा अभाव- म्हणजे नक्की काय ? पुस्तकांचा संदर्भ - पुस्तके प्रकाशित असून पुराव्यानिशी उपलब्ध आहेत. वेबसाईट काही काळ बंद असल्याने ते संदर्भ बदलले असतील, तरी वेळ मिळताच त्यांच्यात सुहारण करण्यात येईल. नि:पक्षपाती दृष्टिकोनाचा अभाव - कृपया सोदाहरण स्पष्टीकरण द्याल अशी अपेक्षा, तरच योग्य बदल करता येईल. व्यक्तिची विश्वकोशीय उल्लेखनियता प्रश्नांकित - ह्याचा अर्थ कळला नाही. समजावून सांगाल का? ह्या गोष्टींची माहितीच नसल्याने चूका घडू शकतात, तेव्हा आपण मार्गदर्शन केल्यावर चूका टाळून लिखाण करता येईल. तरी राग न मानता मदत करावी, अशी विनंती आहे. [[सदस्य:माधवी वाघ|माधवी वाघ]] ([[सदस्य चर्चा:माधवी वाघ|चर्चा]]) ११:३३, १ सप्टेंबर २०१८ (IST) {{साद|माधवी वाघ}} * हे पान मूळातूनच बदलण्याची गरज आहे, आपण बदलण्याची तयारी दाखवीलीत त्याबद्दल आपले आभार. * ह्या पानातील, स्तुतीपर शब्द-वाक्ये काढून टाकणे आवश्यक आहे. सर्व अतिशयक्तीपूर्ण मजकूर काढून टाकावा लागेल. * व्यावसायीक हेतू साध्य करणाऱ्या बाबीं जसेकी, पुस्तके अमेझोन वर उपलब्ध आहेत वगैरे काढून टाकावे लागेल. * संदर्भ हे अनेक ठिकाणाहून द्यावे लागतील, फक्त बापट गुरुजींच्याच भक्तांच्या संकेतस्थळांचे चालणार नाहीत. विश्वसनीय ठिकाणचे पुस्तकांचे संदर्भ पान क्रमांकासकट द्यावेत.([[सदस्य:Sureshkhole/सायटोईड धूळपाटी|येथे]] आपल्याला संदर्भ कसा द्यायचा ह्याची माहिती मिळेल.) * बापट गुरुजी हे विश्वकोशात उल्लेख होण्यासारखी व्यक्ती होते हे, सिद्ध व्हावे लागेल त्यासाठी बापट गुरुजींचा स्पष्ट उल्लेख असलेले वैध संदर्भ त्यांचे महत्व स्पष्ट करणारे संदर्भ हवेत (माझ्या शोधात मला असे कसलेही संदर्भ दिसले नाहीत, त्यामुळे मला बापट गुरुजी उल्लेखनीय वाटत नाहीत.) म्हणून पर्याय असा आहे की, बापट गुरुजी ज्या पंथाचे किंवा संप्रदायाचे असतील त्या पानावर हा मजकूर हलवावा. पण आवश्यक ते बदल करूनच. * सगळ्याचा परिपाक म्हणजे फक्त वास्तव, प्रत्येक विधानाला संदर्भ देत, वस्तूनिष्ठ पद्धतीने मांडल्यास हा लेख टिकवता येईल. लेखाच्या चर्चापानावर मी संदर्भ शोधायचे कसे हे सुचवतो. उरलेली चर्चा लेखाच्या चर्चा पानावर करुयात. धन्यवाद![[सदस्य:sureshkhole|'''<span style="background color: black; color:#B22222">सुरेश खोले</span>''']]^{[[सदस्य चर्चा:sureshkhole|<span style="color: maroon">"संदर्भ द्या! अगदी भांडतानासुध्दा"!!!</span>]]} १२:३१, १ सप्टेंबर २०१८ (IST) {{साद|सुरेश खोले}} असाच देतात का प्रतिसाद? आपल्या प्रतिसादाबद्दल मनापासून धन्यवाद. फारच चांगली आणि मुद्देसूद माहिती दिलीत. आपल्यामुळे विकिपीडिया संदर्भातील बऱ्याच गोष्टी नव्याने कळल्या. आपण दिलेल्या मार्गदर्शनानुसार मी लेखात योग्य ते बदल करायचा प्रयत्न करते. सोबतच मी विकिपीडियावरील संकेत, नियमावली, चर्चापाने आणि नवीन लेखन विषयक माहिती वाचण्यास आरंभ केला आहे. प्रयत्न असाच आहे की, लवकरात लवकर विकिपीडिया समजून घेता येईल आणि कार्यास हातभार लावता येईल. {{ साद|QueerEcoFeminist }} नमस्कार आपल्या सुचने नुसार संदर्भासह [[ वासुदेव वामन बापट गुरुजी ]] हा लेख पुन्हा संपादित करून लिहिला गेला आहे. तेव्हा उल्लेख्ननीयता साशंक ह्या मथळ्यातून तो वगळण्यास हरकत नसावी. == लेख टिकविण्यासाठी मार्गदर्शन हवे आहे == {{साद|sureshkhole}} [[श्रीपाद वैद्य]] लेखावर घेतलेल्या आक्षेपांचे निराकरण करण्याकरिता व हा लेख टिकविण्याकरिता याेग्य ते बदल केले आहेत व उल्लेखनीयता असणारी वास्तविक माहिती लिहिणे सुरुच आहे. तरी कृपया वेळ द्यावा. आपले अनुभवी मार्गदर्शन मिळावे ही विनंती. जेणेकरुन माझ्यासारख्या नवोदितांना प्रोत्साहन मिळेल. [[सदस्य:MA$HRVA|MA$HRVA]] ([[सदस्य चर्चा:MA$HRVA|चर्चा]]) १९:५५, १७ सप्टेंबर २०१८ (IST) == उल्लेखनियता == [[हर्षित अभिराज]] या पानावर विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रता असा साचा लावण्यात आला आहे, काही संदर्भ जोडत आहे. * https://maharashtratimes.indiatimes.com/no/-/articleshow/7026203.cms * https://www.esakal.com/pune-wari/saathchal-activities-need-society-says-harsshit-abhiraj-128812 * http://www.lokmat.com/marathi-cinema/musician-harshit-abrajs-social-enterprise/ * https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/janshakti-epaper-jansha/marathi+kalakarancha+sanman+jhala+tarach+bhasha+samriddh+hoil-newsid-84691366 * https://www.bhaskar.com/news/MH-PUN-kailash-kher-embarked-on-a-new-journey-to-know-the-whole-story-4346147-PHO.html * http://mymarathi.net/local-pune/pune-festivhal-6/ * https://www.deshdoot.com/milind-dastane-is-working-on-direction-of-cinema/ * https://maharashtratimes.indiatimes.com/no/-/articleshow/7026203.cms * https://discoverpune.com/pune-news/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%B9%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%82/ * http://www.marathichitrapatparivar.com/forms/Puraskar%202013/Tisara%20Chitrapada.pdf * https://www.majhapaper.com/2013/07/26/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A4%A3-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA/ * http://mymarathi.net/local-pune/pune-festivhal-6/ * https://maharashtradesha.com/ent/baban-marathi-movie-by-dipak-pathak/ * http://www.dainikprabhat.com/%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A7%E0%A4%B3%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AC%E0%A4%AC%E0%A4%A8/ * http://prahaar.in/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%98%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95/ * http://punenewsexpress.com/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE/ * https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Pt-Talwalkar-to-inaugurate-Shaniwarwada-fest/articleshow/11125637.cms * https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Marathi-movie-item-song-features-Kanthshehnai/articleshow/15475419.cms * https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/dagadushet-bappa/articleshow/41446103.cms * https://indianexpress.com/article/cities/pune/neck-deep-in-music/ Shrinivaskulkarni1388 २०:०९, १७ ऑक्टोबर २०१८ (IST) == उल्लेखनियता == [[श्रीनिवास गोविंदराव कुलकर्णी]] हा लेख मी स्वतः संपादित करू शकत नाही, तरी उल्लेखनियता यासाठी काही लिंक - * https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Shrinivas-G.-Kulkarni/movies * https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Shrinivas-G.-Kulkarni * https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/policenama-epaper-policnam/man+he+vede+albam+rasikanchya+bhetila-newsid-95174720 * https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/just+marathi+marathi-epaper-jmarathi/man+he+vede+albam+pradarshanachya+margavar-newsid-94997333 * https://www.policenama.com/tag/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6-%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3/ * http://marathi.webdunia.com/article/marathi-cinema-news/mand-he-vede-marathi-album-118082000011_1.html * http://www.cinekatta.in/blogs/category/Entertainment%20Updates/page/16/ * https://in.bookmyshow.com/person/shrinivas-kulkarni/1082557 * https://in.bookmyshow.com/ahmedabad/movies/savai-sarjachya-navane-changbhala/ET00056967 * https://in.bookmyshow.com/khajani/movies/hichyasathi-kay-pan/ET00073710 Shrinivaskulkarni1388 ११:२५, १९ ऑक्टोबर २०१८ (IST) == आपली सहमती मिऴावी == नमस्कार विकीपेडीया माहितगार, मी सध्या [[रमेश औटी]] पानाचे लेखन करत आहे. पण टायवेन गोनसालविस यांनी "उल्लेखनीयता रद्दीकरण" व "लवकर वगऴावे" हा साचा पानावर चढविला आहे. काही संदर्भ मी दिले आहेत. तरी माझी आपणास विनंती आहे की थोड्या कालावधीसाठी हे पान काढले जावू नये. रमेश औटीचा आगामी चित्रपट कटीबंध लवकरच प्रदर्शित होत आहे. संत [[नरहरी सोनार]] ह्या मराठी विकीपेडीया पानावर ही माहीती आपण पाहू शकता. ह्या चित्रपटाचा संदर्भ नक्कीच हे पान टिकवण्यास कामी येईल अशी मला खात्री आहे. आपण सहाय्य कराल ही अपेक्षा. [[सदस्य:Rachit143|Rachit143]] ([[सदस्य चर्चा:Rachit143|चर्चा]]) ०६:२६, ६ जानेवारी २०१९ (IST) == Page meets all the Notable Information == Dear Admin, Please see [[Shubham Ghodke]] it has all the notable links and has all the correct information available on google, so please look at this before any further discussion. [[सदस्य:Shubhamghodke3904|Shubhamghodke3904]] ([[सदस्य चर्चा:Shubhamghodke3904|चर्चा]]) २२:४३, १० डिसेंबर २०२० (IST) :9/9/2026 [[विशेष:योगदान/~2026-48705-04|~2026-48705-04]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-48705-04|talk]]) २३:३५, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) == पुणे इट आउट्स च्या विकिपीडिया पानामध्ये नवीन स्रोत जोडल्याबाबत == पुणे इट आउट्स च्या विकिपीडिया पानामध्ये नवीन संदर्भ स्रोत जोडण्यात आलेला आहे. कृपया तो तपासून घ्यावा == [[नंदिनी ओझा]] या लेखामध्ये आवश्यक बदल केलेले आहेत == खालील दोन्ही सूचनांनुसार [[नंदिनी ओझा]] या लेखात बदल केलेलं आहेत. बदल तपासून लेखावरील दोन्ही सूचना कमी कराव्यात, हि विनंती. या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. कृपया लेख तपासून पुनर्लेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी. मराठी विकिपीडियासाठी ह्या लेख पान/विभागाच्या/मजकुराच्या विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रतेबद्दल साशंकता आहे. हा साचा लावलेल्या लेखाबद्दल/विभागाबद्दल/मजकुराच्या विश्वकोशीय उल्लेखनीयतेबाबत साधक बाधक चर्चा होणे अभिप्रेत आहे. जर उचित उल्लेखनीयता स्थापित करण्यात आली नाही, तर हा लेख, दुसऱ्या लेखात विलीन /पुनर्निर्देशित किंवा पान/विभाग/मजकूर न वगळण्याबद्दल विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता येथे इतर विकिपीडिया सदस्यांची सहमती न मिळाल्यास संबंधित पान/विभाग/मजकूर वगळला जाऊ शकतो. सुयोग्य आणि विश्वासार्ह संदर्भ उपलब्ध करुन दिल्यास अथवा माहितीस दुजोरा प्राप्त करुन दिल्यास ज्ञानकोशीय उल्लेखनीयतेबाबत निर्णय करणे सोपे होऊ शकते. त्रुटी: कृपया हा साचा मुख्य नामविश्वात/लेखात वापरू नका. == मैत्री प्रकाशन, लातूर == असे दिसून येत आहे की, सदस्य, [[सदस्य:संगीता व्यंकटराव मोरे]] विशिष्ट व्यक्तींची जाहिरात करत आहेत. बहुतांश लेख हे त्यांच्याकडे पुस्तक प्रकाशित करणाऱ्याच्या नावाचे असावेत. [[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे 💬</span>''']] २३:५८, २२ फेब्रुवारी २०२१ (IST) == उल्लेखनियता == नमस्कार, मी विकीपेडीया माहितगार. [[तुषार रायते]] हा लेख मी स्वतः संपादित करू शकत नाही, तरी उल्लेखनियता यासाठी काही लिंक *https://www.aninews.in/news/business/business/nextgendigihub-academy-a-digital-marketing-hub-for-budding-aspirants-in-the-rural20210326164231/ *https://www.dnaindia.com/technology/report-nextgendigihub-lends-a-hand-in-developing-rural-india-digitally-2885687 *https://businessconnectindia.in/lounge-interviews/nextgendigihub *http://dhunt.in/c5wZV *https://www.startupindiamagazine.com/tushar-rayate-digihub *https://english.lokmat.com/business/nextgendigihub-academy-a-digital-marketing-hub-for-budding-aspirants-in-the-rural/ *https://www.deccanherald.com/brandspot/pr-spot/tushar-rayate-the-mind-behind-rural-digital-marketing-platform-nextgendigihub-974144.html *https://www.thebharatexpressnews.com/nextgendigihub-contributes-to-digital-development-in-rural-india/ *https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/tushar-rayate-transforming-the-rural-atmosphere-with-nextgendigihub-23168794 *https://www.zee5.com/zee5news/nextgendigihub-academy-a-digital-marketing-hub-for-budding-aspirants-in-the-rural [[सदस्य:मराठी महिती|मराठी महिती]] ([[सदस्य चर्चा:मराठी महिती|चर्चा]]) १०:२५, २६ एप्रिल २०२१ (IST) == उल्लेखनियता == नमस्कार, मी रंगनाथ वाकचौरे . [[सम्राट थोरात ]] हा लेख उल्लेखनियता यासाठी काही लिंक खाली देत आहे तरी हे पान हटवू नये अशी माझी आपणांस विनंती आहे , अजून काही संदर्भ मी समाविष्ट करतो आहे तरी परिचारक, आणि सन्माननीय सदस्य आपण याचा विचार करावा धन्यवाद https://www.pmc.gov.in/en/samrat-abhay-thorat https://punemirror.com/pune/civic/a-man-of-vision/cid5086615.htm https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/former-mayor-mla-vasant-thorat-passes-away-at-77/articleshow/65614597.cms https://punemirror.com/pune/cover-story/matrimonial-site-has-misused-my-wedding-pics-bjp-corporator/cid5091894.htm https://marathi.abplive.com/news/pune/bharat-matrimony-uses-wedding-photos-of-bjp-corporator-without-permission-latest-update-538259 https://punemirror.com/pune/civic/bjp-leaders-rush-to-open-projects/cid5124704.htm7. https://photogallery.indiatimes.com/events/pune/sufi-night/articleshow/52008781.cms#:~:text=Samrat%20and%20Aishwarya%20Thorat%20during,JW%20Marriot%20in%20Pune%20%2D%20Photogallery https://indianexpress.com/article/cities/pune/in-pmc-pcmc-the-richest-the-youngest-all-set-to-take-guard-4550212/ http://www.mycorporateinfo.com/director/samrat-abhay-thorat-7155694 https://www.thecompanycheck.com/company/sjs-sports-clique-private-limited/U74999PN2016PTC166435 https://www.mid-day.com/brand-media/article/bjp-corporator-in-the-pune-municipal-corporation-pmc-samrat-abhay-thorat-has-organized-an-e-shram-card-registration-drive-for-workers-in-the-unorganized-sector-23223414 https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/photograph-of-corporator-used-by-bharat-matrimony/articleshow/64034069.cms == बांबू इंडिया पृष्ठाच्या उल्लेखनीयता साचा बाबत == [[बांबू इंडिया]] या विकिपीडिया पानाला प्रचारक @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] सर यांनी उल्लेखनीयतेचा साचा जोडला आहे. या लेखाच्या उल्लेखनीयतेबाबत आपल्या सर्वांचे मते आणि मदत आवश्यक आहे. बांबू इंडिया या स्टार्टअप कंपनीचे इत्यंभूत सर्व माहिती संघराज्य शासनाच्या नीती आयोगाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे आणि तो एक उल्लेखनीयतेचा महत्त्वाचा पुरावा होऊ शकतो. त्याची लिंक मी खाली जोडत आहे. https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2022-02/Bamboo_Presentations/Technical_Session_3_Bamboo_for_fibre_and_%20lifestyle_products_Shri_Yogesh_Shinde.pdf संयुक्त राष्ट्र संघाकडून बांबू इंडियाने आतापर्यंत केलेल्या कामाचे कौतुक केलेले असून त्या संदर्भात द इंडियन एक्सप्रेस या आघाडीच्या वृत्तपत्राची बातमी संदर्भ म्हणून जोडली आहे. https://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-based-startup-among-15-firms-at-un-environment-day-global-celebrations-5204418/ लेखाची उल्लेखनीयता टिकवण्यासाठी या दोन संदर्भांचा उपयोग होऊ शकतो असे मला वाटते. बांबू इंडिया च्या संदर्भात अजूनही भरपूर काही बातम्या असो त्या मी जोडू शकतो. ई टीव्ही भारत, दैनिक भास्कर, इंडिया टाइम्स इत्यादी महत्त्वाच्या संकेतस्थळांच्या बातम्या मी संदर्भ म्हणून लेखात जोडले आहेत ज्या हा लेख टिकविण्यास मदत करू शकतात असे मला वाटते. तरी आपण याबद्दल योग्य ते मार्गदर्शन करावे, जे काही बदल आपण सुचवाल ते मी करण्यास तयार आहे. @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १३:००, १९ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १३:५४, २१ मार्च २०२५ (IST) == शिरीष कुलकर्णी या लेखातील संदर्भ व सुधारणा == नमस्कार, [[शिरीष कुलकर्णी]] या लेखामध्ये अधिकचे संदर्भ जोडले आहेत. लेखातील भाषाशैली अधिक तटस्थ करण्याचा प्रयत्न केला आहे. पुरस्कार आणि माध्यमांतील प्रसिद्धी संदर्भांसह अद्ययावत करण्यात आली आहे. कृपया उल्लेखनीयतेच्या दृष्टीने लेखाचा पुनर्विचार करावा हि विनंती. [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १४:२५, ९ मे २०२६ (IST) :@[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :प्रचालक/प्रशासक अभय नातू सर आणि प्रचालक संतोष मोरे सर कृपया मार्गदर्शन करावे हि विनंती. [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १०:२०, १० मे २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]], नमस्कार, चर्चा पूर्ण होईपर्यंत, लेख जपला जातो, त्यामुळे अजिबात गडबड करू नये. विशेष म्हणजे लेख बऱ्यापैकी आहे, उडवला जाण्याची शक्यता कमीच आहे. असो. सदरील लेखातील कारकिर्द मधील लोकमत ईपेपर वाला दहावा संदर्भ अपूर्ण आहे. त्यातून कोणतीही माहिती मिळत नाही. जमल्यास दुरुस्त करावा. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १४:१४, १० मे २०२६ (IST) :::लोकमत ईपेपर वाला दहावा अपूर्ण असलेला संदर्भ आपण सांगितल्याप्रमाणे दुरुस्त केला आहे. :::धन्यवाद सर [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १२:५१, ११ मे २०२६ (IST) qvew3jy5h2umldh37zopt9ycb6jt3rf 2708576 2708567 2026-09-08T18:18:51Z ~2026-48705-04 187237 /* Page meets all the Notable Information */ Reply 2708576 wikitext text/x-wiki मराठी विकिपीडियावर उल्लेखनीय लेख व त्यासाठीचे निकष आणि तदनुषंदाची चर्चा येथे व्हावी. उपयुक्त माहिती. पान काढू नये ==हे सुद्धा पहा== * जुनी चर्चा -[[विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता/जुनी चर्चा १]] == लेखन बदल करण्याविषयी मार्गदर्शन हवे आहे == [[वासुदेव वामन बापट गुरुजी]] ह्या पृष्ठावर जाहिरातबाजी, वैध संदर्भांचा अभाव, नि:पक्षपाती दृष्टिकोनाचा अभाव, व्यक्तिची विश्वकोशीय उल्लेखनियता प्रश्नांकित असा tag लावण्यात आला आहे, त्या मागचे स्पष्टीकरण मिळेल काय ? नक्की कुठला बदल केल्यास माहिती स्वीकारार्ह होईल ? मी विकिपीडिया वरती नवीन असल्याने कृपया मार्गदर्शन करावे. जाहिरातबाजी - हा हेतू अजिबात नाही. आपण मार्गदर्शन केल्यास आवश्यक तो बदल केला जाईल. विकिपीडिया वरती उपलब्ध असलेल्या इतर अनेक लेखांचा संदर्भ पाहून अभ्यास करूनच ही पोस्ट टाकण्याची हिम्मत केली होती. वैध संदर्भांचा अभाव- म्हणजे नक्की काय ? पुस्तकांचा संदर्भ - पुस्तके प्रकाशित असून पुराव्यानिशी उपलब्ध आहेत. वेबसाईट काही काळ बंद असल्याने ते संदर्भ बदलले असतील, तरी वेळ मिळताच त्यांच्यात सुहारण करण्यात येईल. नि:पक्षपाती दृष्टिकोनाचा अभाव - कृपया सोदाहरण स्पष्टीकरण द्याल अशी अपेक्षा, तरच योग्य बदल करता येईल. व्यक्तिची विश्वकोशीय उल्लेखनियता प्रश्नांकित - ह्याचा अर्थ कळला नाही. समजावून सांगाल का? ह्या गोष्टींची माहितीच नसल्याने चूका घडू शकतात, तेव्हा आपण मार्गदर्शन केल्यावर चूका टाळून लिखाण करता येईल. तरी राग न मानता मदत करावी, अशी विनंती आहे. [[सदस्य:माधवी वाघ|माधवी वाघ]] ([[सदस्य चर्चा:माधवी वाघ|चर्चा]]) ११:३३, १ सप्टेंबर २०१८ (IST) {{साद|माधवी वाघ}} * हे पान मूळातूनच बदलण्याची गरज आहे, आपण बदलण्याची तयारी दाखवीलीत त्याबद्दल आपले आभार. * ह्या पानातील, स्तुतीपर शब्द-वाक्ये काढून टाकणे आवश्यक आहे. सर्व अतिशयक्तीपूर्ण मजकूर काढून टाकावा लागेल. * व्यावसायीक हेतू साध्य करणाऱ्या बाबीं जसेकी, पुस्तके अमेझोन वर उपलब्ध आहेत वगैरे काढून टाकावे लागेल. * संदर्भ हे अनेक ठिकाणाहून द्यावे लागतील, फक्त बापट गुरुजींच्याच भक्तांच्या संकेतस्थळांचे चालणार नाहीत. विश्वसनीय ठिकाणचे पुस्तकांचे संदर्भ पान क्रमांकासकट द्यावेत.([[सदस्य:Sureshkhole/सायटोईड धूळपाटी|येथे]] आपल्याला संदर्भ कसा द्यायचा ह्याची माहिती मिळेल.) * बापट गुरुजी हे विश्वकोशात उल्लेख होण्यासारखी व्यक्ती होते हे, सिद्ध व्हावे लागेल त्यासाठी बापट गुरुजींचा स्पष्ट उल्लेख असलेले वैध संदर्भ त्यांचे महत्व स्पष्ट करणारे संदर्भ हवेत (माझ्या शोधात मला असे कसलेही संदर्भ दिसले नाहीत, त्यामुळे मला बापट गुरुजी उल्लेखनीय वाटत नाहीत.) म्हणून पर्याय असा आहे की, बापट गुरुजी ज्या पंथाचे किंवा संप्रदायाचे असतील त्या पानावर हा मजकूर हलवावा. पण आवश्यक ते बदल करूनच. * सगळ्याचा परिपाक म्हणजे फक्त वास्तव, प्रत्येक विधानाला संदर्भ देत, वस्तूनिष्ठ पद्धतीने मांडल्यास हा लेख टिकवता येईल. लेखाच्या चर्चापानावर मी संदर्भ शोधायचे कसे हे सुचवतो. उरलेली चर्चा लेखाच्या चर्चा पानावर करुयात. धन्यवाद![[सदस्य:sureshkhole|'''<span style="background color: black; color:#B22222">सुरेश खोले</span>''']]^{[[सदस्य चर्चा:sureshkhole|<span style="color: maroon">"संदर्भ द्या! अगदी भांडतानासुध्दा"!!!</span>]]} १२:३१, १ सप्टेंबर २०१८ (IST) {{साद|सुरेश खोले}} असाच देतात का प्रतिसाद? आपल्या प्रतिसादाबद्दल मनापासून धन्यवाद. फारच चांगली आणि मुद्देसूद माहिती दिलीत. आपल्यामुळे विकिपीडिया संदर्भातील बऱ्याच गोष्टी नव्याने कळल्या. आपण दिलेल्या मार्गदर्शनानुसार मी लेखात योग्य ते बदल करायचा प्रयत्न करते. सोबतच मी विकिपीडियावरील संकेत, नियमावली, चर्चापाने आणि नवीन लेखन विषयक माहिती वाचण्यास आरंभ केला आहे. प्रयत्न असाच आहे की, लवकरात लवकर विकिपीडिया समजून घेता येईल आणि कार्यास हातभार लावता येईल. {{ साद|QueerEcoFeminist }} नमस्कार आपल्या सुचने नुसार संदर्भासह [[ वासुदेव वामन बापट गुरुजी ]] हा लेख पुन्हा संपादित करून लिहिला गेला आहे. तेव्हा उल्लेख्ननीयता साशंक ह्या मथळ्यातून तो वगळण्यास हरकत नसावी. == लेख टिकविण्यासाठी मार्गदर्शन हवे आहे == {{साद|sureshkhole}} [[श्रीपाद वैद्य]] लेखावर घेतलेल्या आक्षेपांचे निराकरण करण्याकरिता व हा लेख टिकविण्याकरिता याेग्य ते बदल केले आहेत व उल्लेखनीयता असणारी वास्तविक माहिती लिहिणे सुरुच आहे. तरी कृपया वेळ द्यावा. आपले अनुभवी मार्गदर्शन मिळावे ही विनंती. जेणेकरुन माझ्यासारख्या नवोदितांना प्रोत्साहन मिळेल. [[सदस्य:MA$HRVA|MA$HRVA]] ([[सदस्य चर्चा:MA$HRVA|चर्चा]]) १९:५५, १७ सप्टेंबर २०१८ (IST) == उल्लेखनियता == [[हर्षित अभिराज]] या पानावर विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रता असा साचा लावण्यात आला आहे, काही संदर्भ जोडत आहे. * https://maharashtratimes.indiatimes.com/no/-/articleshow/7026203.cms * https://www.esakal.com/pune-wari/saathchal-activities-need-society-says-harsshit-abhiraj-128812 * http://www.lokmat.com/marathi-cinema/musician-harshit-abrajs-social-enterprise/ * https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/janshakti-epaper-jansha/marathi+kalakarancha+sanman+jhala+tarach+bhasha+samriddh+hoil-newsid-84691366 * https://www.bhaskar.com/news/MH-PUN-kailash-kher-embarked-on-a-new-journey-to-know-the-whole-story-4346147-PHO.html * http://mymarathi.net/local-pune/pune-festivhal-6/ * https://www.deshdoot.com/milind-dastane-is-working-on-direction-of-cinema/ * https://maharashtratimes.indiatimes.com/no/-/articleshow/7026203.cms * https://discoverpune.com/pune-news/%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B8%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%97%E0%A4%95%E0%A4%B5%E0%A5%80-%E0%A4%B9%E0%A4%BE-%E0%A4%B6%E0%A4%BF%E0%A4%95%E0%A5%8D%E0%A4%95%E0%A4%BE-%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A5%82/ * http://www.marathichitrapatparivar.com/forms/Puraskar%202013/Tisara%20Chitrapada.pdf * https://www.majhapaper.com/2013/07/26/%E0%A4%B9%E0%A4%BF%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B8%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%AF%E0%A4%AA%E0%A4%A3-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA/ * http://mymarathi.net/local-pune/pune-festivhal-6/ * https://maharashtradesha.com/ent/baban-marathi-movie-by-dipak-pathak/ * http://www.dainikprabhat.com/%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%82%E0%A4%A7%E0%A4%B3%E0%A4%B2%E0%A5%87%E0%A4%B2%E0%A4%BE-%E0%A4%AC%E0%A4%AC%E0%A4%A8/ * http://prahaar.in/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%A4%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A4%AA%E0%A4%9F%E0%A4%BE%E0%A4%A4-%E0%A4%98%E0%A5%81%E0%A4%AE%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%B0-%E0%A4%95/ * http://punenewsexpress.com/%E0%A4%AE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%A0%E0%A5%80-%E0%A4%AE%E0%A5%89%E0%A4%B0%E0%A4%BF%E0%A4%B6%E0%A4%B8%E0%A4%95%E0%A4%B0-%E0%A4%95%E0%A4%B2%E0%A4%BE%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE/ * https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/Pt-Talwalkar-to-inaugurate-Shaniwarwada-fest/articleshow/11125637.cms * https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/music/news/Marathi-movie-item-song-features-Kanthshehnai/articleshow/15475419.cms * https://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/pune-news/dagadushet-bappa/articleshow/41446103.cms * https://indianexpress.com/article/cities/pune/neck-deep-in-music/ Shrinivaskulkarni1388 २०:०९, १७ ऑक्टोबर २०१८ (IST) == उल्लेखनियता == [[श्रीनिवास गोविंदराव कुलकर्णी]] हा लेख मी स्वतः संपादित करू शकत नाही, तरी उल्लेखनियता यासाठी काही लिंक - * https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Shrinivas-G.-Kulkarni/movies * https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Shrinivas-G.-Kulkarni * https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/policenama-epaper-policnam/man+he+vede+albam+rasikanchya+bhetila-newsid-95174720 * https://m.dailyhunt.in/news/india/marathi/just+marathi+marathi-epaper-jmarathi/man+he+vede+albam+pradarshanachya+margavar-newsid-94997333 * https://www.policenama.com/tag/%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%B0%E0%A5%80%E0%A4%A8%E0%A4%BF%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%B8-%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%82%E0%A4%A6-%E0%A4%95%E0%A5%81%E0%A4%B2%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%8D%E0%A4%A3/ * http://marathi.webdunia.com/article/marathi-cinema-news/mand-he-vede-marathi-album-118082000011_1.html * http://www.cinekatta.in/blogs/category/Entertainment%20Updates/page/16/ * https://in.bookmyshow.com/person/shrinivas-kulkarni/1082557 * https://in.bookmyshow.com/ahmedabad/movies/savai-sarjachya-navane-changbhala/ET00056967 * https://in.bookmyshow.com/khajani/movies/hichyasathi-kay-pan/ET00073710 Shrinivaskulkarni1388 ११:२५, १९ ऑक्टोबर २०१८ (IST) == आपली सहमती मिऴावी == नमस्कार विकीपेडीया माहितगार, मी सध्या [[रमेश औटी]] पानाचे लेखन करत आहे. पण टायवेन गोनसालविस यांनी "उल्लेखनीयता रद्दीकरण" व "लवकर वगऴावे" हा साचा पानावर चढविला आहे. काही संदर्भ मी दिले आहेत. तरी माझी आपणास विनंती आहे की थोड्या कालावधीसाठी हे पान काढले जावू नये. रमेश औटीचा आगामी चित्रपट कटीबंध लवकरच प्रदर्शित होत आहे. संत [[नरहरी सोनार]] ह्या मराठी विकीपेडीया पानावर ही माहीती आपण पाहू शकता. ह्या चित्रपटाचा संदर्भ नक्कीच हे पान टिकवण्यास कामी येईल अशी मला खात्री आहे. आपण सहाय्य कराल ही अपेक्षा. [[सदस्य:Rachit143|Rachit143]] ([[सदस्य चर्चा:Rachit143|चर्चा]]) ०६:२६, ६ जानेवारी २०१९ (IST) == Page meets all the Notable Information == Dear Admin, Please see [[Shubham Ghodke]] it has all the notable links and has all the correct information available on google, so please look at this before any further discussion. [[सदस्य:Shubhamghodke3904|Shubhamghodke3904]] ([[सदस्य चर्चा:Shubhamghodke3904|चर्चा]]) २२:४३, १० डिसेंबर २०२० (IST) :9/9/2026 [[विशेष:योगदान/~2026-48705-04|~2026-48705-04]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-48705-04|talk]]) २३:३५, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) ::<nowiki>https://mr.wikipedia.org/wiki/विकिपीडिया_चर्चा:उल्लेखनीयता#c-~2026-48705-04-20260908180500-Shubhamghodke3904-2020-12-10T17:13:00.000Z</nowiki> [[विशेष:योगदान/~2026-48705-04|~2026-48705-04]] ([[सदस्य चर्चा:~2026-48705-04|talk]]) २३:४८, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) == पुणे इट आउट्स च्या विकिपीडिया पानामध्ये नवीन स्रोत जोडल्याबाबत == पुणे इट आउट्स च्या विकिपीडिया पानामध्ये नवीन संदर्भ स्रोत जोडण्यात आलेला आहे. कृपया तो तपासून घ्यावा == [[नंदिनी ओझा]] या लेखामध्ये आवश्यक बदल केलेले आहेत == खालील दोन्ही सूचनांनुसार [[नंदिनी ओझा]] या लेखात बदल केलेलं आहेत. बदल तपासून लेखावरील दोन्ही सूचना कमी कराव्यात, हि विनंती. या लेखातील मजकूर मराठी विकिपीडियाच्या विश्वकोशीय लेखनशैलीस अनुसरून नाही. कृपया लेख तपासून पुनर्लेखन करावे. हा साचा अशुद्धलेखन, अविश्वकोशीय मजकूर अथवा मजकुरात अविश्वकोशीय लेखनशैली आढळल्यास वापरला जातो. कृपया या संबंधीची चर्चा चर्चापानावर पहावी. मराठी विकिपीडियासाठी ह्या लेख पान/विभागाच्या/मजकुराच्या विश्वकोशीय उल्लेखनीयता/दखलपात्रतेबद्दल साशंकता आहे. हा साचा लावलेल्या लेखाबद्दल/विभागाबद्दल/मजकुराच्या विश्वकोशीय उल्लेखनीयतेबाबत साधक बाधक चर्चा होणे अभिप्रेत आहे. जर उचित उल्लेखनीयता स्थापित करण्यात आली नाही, तर हा लेख, दुसऱ्या लेखात विलीन /पुनर्निर्देशित किंवा पान/विभाग/मजकूर न वगळण्याबद्दल विकिपीडिया चर्चा:उल्लेखनीयता येथे इतर विकिपीडिया सदस्यांची सहमती न मिळाल्यास संबंधित पान/विभाग/मजकूर वगळला जाऊ शकतो. सुयोग्य आणि विश्वासार्ह संदर्भ उपलब्ध करुन दिल्यास अथवा माहितीस दुजोरा प्राप्त करुन दिल्यास ज्ञानकोशीय उल्लेखनीयतेबाबत निर्णय करणे सोपे होऊ शकते. त्रुटी: कृपया हा साचा मुख्य नामविश्वात/लेखात वापरू नका. == मैत्री प्रकाशन, लातूर == असे दिसून येत आहे की, सदस्य, [[सदस्य:संगीता व्यंकटराव मोरे]] विशिष्ट व्यक्तींची जाहिरात करत आहेत. बहुतांश लेख हे त्यांच्याकडे पुस्तक प्रकाशित करणाऱ्याच्या नावाचे असावेत. [[सदस्य:Goresm|'''<span style="text-shadow:grey 3px 3px 2px;color: blue"> संतोष</span><span style="text-shadow:gray 3px 3px 2px;color: blue"> गोरे 💬</span>''']] २३:५८, २२ फेब्रुवारी २०२१ (IST) == उल्लेखनियता == नमस्कार, मी विकीपेडीया माहितगार. [[तुषार रायते]] हा लेख मी स्वतः संपादित करू शकत नाही, तरी उल्लेखनियता यासाठी काही लिंक *https://www.aninews.in/news/business/business/nextgendigihub-academy-a-digital-marketing-hub-for-budding-aspirants-in-the-rural20210326164231/ *https://www.dnaindia.com/technology/report-nextgendigihub-lends-a-hand-in-developing-rural-india-digitally-2885687 *https://businessconnectindia.in/lounge-interviews/nextgendigihub *http://dhunt.in/c5wZV *https://www.startupindiamagazine.com/tushar-rayate-digihub *https://english.lokmat.com/business/nextgendigihub-academy-a-digital-marketing-hub-for-budding-aspirants-in-the-rural/ *https://www.deccanherald.com/brandspot/pr-spot/tushar-rayate-the-mind-behind-rural-digital-marketing-platform-nextgendigihub-974144.html *https://www.thebharatexpressnews.com/nextgendigihub-contributes-to-digital-development-in-rural-india/ *https://www.mid-day.com/lifestyle/infotainment/article/tushar-rayate-transforming-the-rural-atmosphere-with-nextgendigihub-23168794 *https://www.zee5.com/zee5news/nextgendigihub-academy-a-digital-marketing-hub-for-budding-aspirants-in-the-rural [[सदस्य:मराठी महिती|मराठी महिती]] ([[सदस्य चर्चा:मराठी महिती|चर्चा]]) १०:२५, २६ एप्रिल २०२१ (IST) == उल्लेखनियता == नमस्कार, मी रंगनाथ वाकचौरे . [[सम्राट थोरात ]] हा लेख उल्लेखनियता यासाठी काही लिंक खाली देत आहे तरी हे पान हटवू नये अशी माझी आपणांस विनंती आहे , अजून काही संदर्भ मी समाविष्ट करतो आहे तरी परिचारक, आणि सन्माननीय सदस्य आपण याचा विचार करावा धन्यवाद https://www.pmc.gov.in/en/samrat-abhay-thorat https://punemirror.com/pune/civic/a-man-of-vision/cid5086615.htm https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/former-mayor-mla-vasant-thorat-passes-away-at-77/articleshow/65614597.cms https://punemirror.com/pune/cover-story/matrimonial-site-has-misused-my-wedding-pics-bjp-corporator/cid5091894.htm https://marathi.abplive.com/news/pune/bharat-matrimony-uses-wedding-photos-of-bjp-corporator-without-permission-latest-update-538259 https://punemirror.com/pune/civic/bjp-leaders-rush-to-open-projects/cid5124704.htm7. https://photogallery.indiatimes.com/events/pune/sufi-night/articleshow/52008781.cms#:~:text=Samrat%20and%20Aishwarya%20Thorat%20during,JW%20Marriot%20in%20Pune%20%2D%20Photogallery https://indianexpress.com/article/cities/pune/in-pmc-pcmc-the-richest-the-youngest-all-set-to-take-guard-4550212/ http://www.mycorporateinfo.com/director/samrat-abhay-thorat-7155694 https://www.thecompanycheck.com/company/sjs-sports-clique-private-limited/U74999PN2016PTC166435 https://www.mid-day.com/brand-media/article/bjp-corporator-in-the-pune-municipal-corporation-pmc-samrat-abhay-thorat-has-organized-an-e-shram-card-registration-drive-for-workers-in-the-unorganized-sector-23223414 https://maharashtratimes.com/maharashtra/pune-news/photograph-of-corporator-used-by-bharat-matrimony/articleshow/64034069.cms == बांबू इंडिया पृष्ठाच्या उल्लेखनीयता साचा बाबत == [[बांबू इंडिया]] या विकिपीडिया पानाला प्रचारक @[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] सर यांनी उल्लेखनीयतेचा साचा जोडला आहे. या लेखाच्या उल्लेखनीयतेबाबत आपल्या सर्वांचे मते आणि मदत आवश्यक आहे. बांबू इंडिया या स्टार्टअप कंपनीचे इत्यंभूत सर्व माहिती संघराज्य शासनाच्या नीती आयोगाच्या संकेतस्थळावर उपलब्ध आहे आणि तो एक उल्लेखनीयतेचा महत्त्वाचा पुरावा होऊ शकतो. त्याची लिंक मी खाली जोडत आहे. https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2022-02/Bamboo_Presentations/Technical_Session_3_Bamboo_for_fibre_and_%20lifestyle_products_Shri_Yogesh_Shinde.pdf संयुक्त राष्ट्र संघाकडून बांबू इंडियाने आतापर्यंत केलेल्या कामाचे कौतुक केलेले असून त्या संदर्भात द इंडियन एक्सप्रेस या आघाडीच्या वृत्तपत्राची बातमी संदर्भ म्हणून जोडली आहे. https://indianexpress.com/article/cities/pune/pune-based-startup-among-15-firms-at-un-environment-day-global-celebrations-5204418/ लेखाची उल्लेखनीयता टिकवण्यासाठी या दोन संदर्भांचा उपयोग होऊ शकतो असे मला वाटते. बांबू इंडिया च्या संदर्भात अजूनही भरपूर काही बातम्या असो त्या मी जोडू शकतो. ई टीव्ही भारत, दैनिक भास्कर, इंडिया टाइम्स इत्यादी महत्त्वाच्या संकेतस्थळांच्या बातम्या मी संदर्भ म्हणून लेखात जोडले आहेत ज्या हा लेख टिकविण्यास मदत करू शकतात असे मला वाटते. तरी आपण याबद्दल योग्य ते मार्गदर्शन करावे, जे काही बदल आपण सुचवाल ते मी करण्यास तयार आहे. @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १३:००, १९ मार्च २०२५ (IST) :@[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] - [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">संतोष गोरे</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> 💬</span>]] ) १३:५४, २१ मार्च २०२५ (IST) == शिरीष कुलकर्णी या लेखातील संदर्भ व सुधारणा == नमस्कार, [[शिरीष कुलकर्णी]] या लेखामध्ये अधिकचे संदर्भ जोडले आहेत. लेखातील भाषाशैली अधिक तटस्थ करण्याचा प्रयत्न केला आहे. पुरस्कार आणि माध्यमांतील प्रसिद्धी संदर्भांसह अद्ययावत करण्यात आली आहे. कृपया उल्लेखनीयतेच्या दृष्टीने लेखाचा पुनर्विचार करावा हि विनंती. [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १४:२५, ९ मे २०२६ (IST) :@[[सदस्य:अभय नातू|अभय नातू]] @[[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे]] :प्रचालक/प्रशासक अभय नातू सर आणि प्रचालक संतोष मोरे सर कृपया मार्गदर्शन करावे हि विनंती. [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १०:२०, १० मे २०२६ (IST) ::@[[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]], नमस्कार, चर्चा पूर्ण होईपर्यंत, लेख जपला जातो, त्यामुळे अजिबात गडबड करू नये. विशेष म्हणजे लेख बऱ्यापैकी आहे, उडवला जाण्याची शक्यता कमीच आहे. असो. सदरील लेखातील कारकिर्द मधील लोकमत ईपेपर वाला दहावा संदर्भ अपूर्ण आहे. त्यातून कोणतीही माहिती मिळत नाही. जमल्यास दुरुस्त करावा. [[User:संतोष गोरे|<span style="color: blue; font-weight: bold; background: linear-gradient( orange, white, green)">. संतोष गोरे .</span>]] ([[सदस्य चर्चा:संतोष गोरे|<span style="text-shadow:grey 3px 3px 1px;"> ✉️</span>]] ) १४:१४, १० मे २०२६ (IST) :::लोकमत ईपेपर वाला दहावा अपूर्ण असलेला संदर्भ आपण सांगितल्याप्रमाणे दुरुस्त केला आहे. :::धन्यवाद सर [[सदस्य:Vishalwakchaure1992|Vishalwakchaure1992]] ([[सदस्य चर्चा:Vishalwakchaure1992|चर्चा]]) १२:५१, ११ मे २०२६ (IST) bhlltgq1y778ax2a5aiowo6zujsbbxd 3 85078 2708664 2341986 2026-09-09T05:58:58Z QueerEcofeminist 12675 Welcomed new user with [[w:en:User:JJPMaster/OneClickWelcomer.js|OneClickWelcomer]] 2708664 wikitext text/x-wiki {{स्वागत}} == विकिमीडिया फाउंडेशन 2021 बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजच्या निवडणुकीत आठवणीने मतदान करा == नमस्कार {{PAGENAME}}, आपण विकिमीडिया फाउंडेशन 2021 बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजच्या निवडणुकीत मतदान करण्यास पात्र असल्याने आपल्याला हा मेल मिळाला आहे. निवडणूक 18 ऑगस्ट, 2021 रोजी सुरू झाली आणि 31 ऑगस्ट, 2021 रोजी संपेल. विकिमीडिया फाउंडेशन मराठी विकिपीडियासारख्या प्रकल्पांचे संचालन करते आणि त्याचे नेतृत्व बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजद्वारे केले जाते. हा बोर्ड ही विकिमीडिया फाउंडेशनची निर्णय घेणारी संस्था आहे. [[:m:Wikimedia Foundation Board of Trustees/Overview|बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजबद्दल अधिक जाणून घ्या]]. या वर्षी सामूहिक मतदानाद्वारे चार पदांसाठी निवडणूक होणार आहे. या पदांसाठी जगभरातून एकोणीस उमेदवार निवडणूक लढवत आहेत. [[:m:Wikimedia_Foundation_elections/2021/Candidates#Candidate_Table|2021च्या बोर्ड ऑफ ट्रस्टीजविषयी अधिक जाणून घ्या]] समूहांच्या सुमारे 70,000 सदस्यांना मतदान करण्यास निमंत्रित करण्यात आले आहे. त्यात आपणही आहात! मतदान फक्त 31 ऑगस्ट रोजी 23:59 UTC (जागतिक प्रमाणवेळ) पर्यंतच सुरू राहील. * [[:mr:विशेष:सुरक्षीतकौल/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2021|'''मराठी विकिपीडियाच्या सेक्युअरपोलवर जाऊन मतदान करा''']]. आपण याआधीच मतदान केले असल्यास, मतदान केल्याबद्दल आभार. कृपया हा मेल दुर्लक्षित करा. लोक त्यांची कितीही खाती असली, तरी फक्त एकदाच मतदान करू शकतात. [[:m:Wikimedia Foundation elections/2021|या निवडणुकीविषयी अधिक माहिती वाचा]]. धन्यवाद, [[सदस्य:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[सदस्य चर्चा:MediaWiki message delivery|चर्चा]]) १८:०३, २५ ऑगस्ट २०२१ (IST) <!-- सदस्य:KCVelaga (WMF)@metawiki ने https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:KCVelaga_(WMF)/Targets/Temp&oldid=21933963 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> == इमेल परवानगी == नमस्कार सर. तुमच्याकडे वेळ असेल तर मला तुमच्याशी बोलायचं आहे. महत्त्वाचं आहे. कारण थोडं शंकास्पद घडलेला आहे. तुमच्या चर्चा पानावर येथे लिहू शकत नाही. तुमची परवानगी असेल तर मी तुम्हाला इमेल करून ठेवतो. [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) ०७:१२, ११ नोव्हेंबर २०२२ (IST) :@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]], हो जरूर इथे लिहिलेत तरी चालेल. [[सदस्य:QueerEcofeminist|'''<span style="background color: black; color:#008000">QueerEcofeminist</span>''']]^{[[सदस्य चर्चा:QueerEcofeminist|<span style="color: maroon">"संदर्भ द्या! अगदी भांडतानासुध्दा"!!!</span>]]}[they/them/their] १७:५७, ११ नोव्हेंबर २०२२ (IST) धन्यवाद सर परवानगी दिल्याबद्दल. नाही सर इथं लिहिण्यासारखं नाहीये Sockpuppetry सारखा प्रकार आहे त्याच्यामुळे माझा अनुभव विकिपीडियाचा खूपच कमी आहे. तरी मी तुम्हाला सविस्तर संध्याकाळी ई-मेल करून ठेवतो. [[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] ([[सदस्य चर्चा:AShiv1212|चर्चा]]) १८:०५, ११ नोव्हेंबर २०२२ (IST) :करा नक्की करा. मी काय करू शकतो हे ही सांगा. माझ्या हातात काहीच नाही ह्या विकिवर तरी त्यामुळे बघुयात आपण काय करू शकतो ते [[सदस्य:QueerEcofeminist|'''<span style="background color: black; color:#008000">QueerEcofeminist</span>''']]^{[[सदस्य चर्चा:QueerEcofeminist|<span style="color: maroon">"संदर्भ द्या! अगदी भांडतानासुध्दा"!!!</span>]]}[they/them/their] २०:२१, ११ नोव्हेंबर २०२२ (IST) ::@[[सदस्य:AShiv1212|AShiv1212]] [[सदस्य:QueerEcofeminist|'''<span style="background color: black; color:#008000">QueerEcofeminist</span>''']]^{[[सदस्य चर्चा:QueerEcofeminist|<span style="color: maroon">"संदर्भ द्या! अगदी भांडतानासुध्दा"!!!</span>]]}[they/them/their] २०:२१, ११ नोव्हेंबर २०२२ (IST) == विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३ == [[चित्र:Wikipedia Asian Month Logo Mr.svg|right|400px|frameless]] प्रिय विकिसदस्य, '''[[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|विकिपीडिया आशियाई महिना ]]''' हे विकीमेडियन्स द्वारा स्थापन केलेले एक वार्षिक अभियान आहे. हे अभियान मुख्यत्वे आशिया खंडातील देश आणि तेथील संस्कृती संबंधित विषयांवरील लेखांवर लक्ष केंद्रित करते. अनेक आशियाई व भारतीय विकिपीडिया समुदायांनी यात भाग घेतलेला आहे. आणि आमची अशी इच्छा आहे की आपण मराठी विकिपीडियावर आपले अमूल्य योगदान द्यावे. प्रकल्प पृष्ठ [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३|येथे]] उपलब्ध आहे. आपण ही स्पर्धा जिंकल्यास आपण '''विकिपीडिया आशियाई दूत घोषित होऊन तुम्हाला सही केलेले प्रमाणपत्र मिळेल व एक अधिक पोस्टकार्ड मिळेल''' तसेच '''डिजीटल बार्नस्टार''' देखील प्राप्त करू शकता. अधिक माहितीसाठी प्रकल्प पृष्ठ तपासा. [[विकिपीडिया:विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३/सहभागी|येथे]] आपली नोंदणी करा आणि [https://fountain.toolforge.org/editathons/wam-mr-2023 हा दुवा] वापरून आपला लेख सादर करा. जर तुम्हाला कोणत्या मदतीची आवश्यकता असेल तर स्थानिक आयोजक [[सदस्य:संतोष गोरे|संतोष गोरे ]], [[सदस्य:Sandesh9822|संदेश हिवाळे]] किंवा [[सदस्य:Tiven2240|टायविन]] यांना संपर्क करावा. धन्यवाद. :'''आयोजक विकिपीडिया आशियाई महिना २०२३''' :<small>हा संदेश [[विकिपीडिया:स्वागत आणि साहाय्य चमू|विकिपीडिया मदत चमू]] करिता [[विकिपीडिया:एकगठ्ठा संदेश प्रणाली]] सुविधा वापरून [[विपी:प्रचालक|मराठी विकिपीडिया प्रचालकांमार्फत]] पाठविला गेला असण्याची संभावना आहे.</small> <!-- सदस्य:संतोष गोरे@mrwiki ने https://mr.wikipedia.org/w/index.php?title=%E0%A4%B8%E0%A4%A6%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%AF:%E0%A4%B8%E0%A4%82%E0%A4%A4%E0%A5%8B%E0%A4%B7_%E0%A4%97%E0%A5%8B%E0%A4%B0%E0%A5%87/test&oldid=2341857 वरील यादी वापरुन संदेश पाठविला. --> {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:30px" | &nbsp;&nbsp; [[चित्र:Help-browser.svg|18px|link=विकिपीडिया:स्वागत]] [[विकिपीडिया:स्वागत|स्वागत]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:140%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | '''{{PAGENAME}}, मराठी विकिपीडियावर <span style="color:white"> आपले स्वागत आहे!</span>'''</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[चित्र:Nuvola apps ksig-vector.svg|18px|link=विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन]] [[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन|आवश्यक मार्गदर्शन]] | rowspan="8" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em;" |<span style="font-size:105%">{{PAGENAME}}, नमस्कार, तुम्हाला मराठी विकिपीडियावर पाहून आम्हाला आनंद झाला. [[विकिपीडिया:परिचय|मराठी विकिपीडिया]] हा मराठीतील [[मुक्‍त ज्ञानकोश|मुक्त विश्वकोश]] निर्मिती प्रकल्प आहे.मराठी विकिपीडियावर सध्या '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' लेख आहे व '''{{NUMBEROFACTIVEUSERS}}''' सक्रिय सदस्य आहेत. तुम्हाला हा प्रकल्प आवडेल आणि तुम्ही या प्रकल्पास [[विकिपीडिया:सहकार्य|साहाय्य]] कराल अशी आम्हाला आशा आहे. तुम्ही येथील [[:वर्ग:सदस्यचौकट साचे|सदस्य]] होऊन येथे [[विकिपीडिया:सफर|वाचन]] आणि [[सहाय्य:संपादन|संपादन]] कराल अशी आम्हाला खात्री वाटते. '''[[विकिपीडिया:नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन|नवीन सदस्यांना मार्गदर्शन]]''' हा लेख जरूर वाचावा. यामधून मराठी विकिपीडियामध्ये कसे योगदान देता येईल याचे मार्गदर्शन होईल. नवीन सदस्यांना संपादनासाठी उपयुक्त असलेल्या माहितीसाठी '''[[सहाय्य:संपादन|येथे]]''' टिचकी द्या. <span style="font-size:105%"> कृपया प्रताधिकारित असलेल्या पुस्तकांतून किंवा संकेतस्थळावरुन (वेबसाइट) कोणताही मजकूर नकल-डकव (कॉपी-पेस्ट) करू नका. असे केल्यास तुमच्यावर प्रतिबंध घालण्याची किंवा येथून तुम्हाला तडीपार करण्याची शक्यता आहे. (जरी संबंधित मजकूराचे लेखक/मालक तुम्हीच असाल तरीही तो मजकूर येथे टाकण्यास योग्य त्या प्रक्रियेचे तुम्ही अनुसरण करणे आवश्यक आहे). तुमचे लेखन नेहमी तटस्थ दृष्टिकोनातून असू द्या. तुम्ही जोडलेल्या मजकूराचे समर्थनार्थ योग्य स्रोत उद्धृत करा. <div align="center" style="font-size:130%">शुभेच्छा आणि येथील लेखनास सर्व सदस्यांचे आपणास प्रोत्साहन आहे!!</div> <div style="margin:0; padding:0"> {{Hidden|इतर माहिती|[[चित्र:MrWp sign.jpg|thumb|आपल्या पोस्टमध्ये एक स्वाक्षरी जोडा]] *चर्चा करत असताना आपल्या लेखनाखाली स्वाक्षरी करण्याचे विसरू नका. स्वाक्षरी करण्यास '''<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>'''(चार टिल्डचे चिह्न) जोडा. अधिक माहिती आपल्याला [[विकिपीडिया:सही]] वर मिळेल. मुख्य नामविश्वातील पानांवर सही करू नये. {{विकिपीडिया:यथादृश्यसंपादक/सजगता}} {{Clear}} }} </div> {{Hidden|'''मदत हवी आहे?'''|विकिपीडियाबद्दल अधिक माहिती मिळवण्यासाठी [[सहाय्य:आशय|विकिपीडिया मदत मुख्यालयला]] भेट द्या. तुम्हाला कधीही मदतीची गरज वाटली तर विकिपीडियाच्या मदतकेंद्राशी संपर्क साधा. आपल्या चर्चापानावर {{tlx|helpme}} असे लिहिल्यास आपल्याला मदत करण्यास इतर संपादक स्वत: तुमच्याशी संपर्क साधतील. <inputbox> type=commenttitle bgcolor=white preload= editintro= hidden=yes page=विकिपीडिया:मदतकेंद्र default= break=no buttonlabel= विकिपीडियाच्या मदतकेंद्राशी संपर्क साधा </inputbox> </div> }} </span> <div style="font-size:95%">[[चित्र:Flag of India.svg|20px]] Hello and welcome to the Marathi Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Marathi skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[विकिपीडिया:आंतरविकि दूतावास|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[चित्र:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=सहाय्य:नेहमीचे प्रश्न]] [[सहाय्य:नेहमीचे प्रश्न|नेहमीचे प्रश्न]] |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[चित्र:Accessories-text-editor.svg|18px|link=विकिपीडिया:सर्वसाधारण उत्तरदायकत्वास नकार]] [[विकिपीडिया:सर्वसाधारण उत्तरदायकत्वास नकार|सर्वसाधारण उत्तरदायकत्वास नकार]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[चित्र:Policy - The Noun Project.svg|18px|link=विकिपीडिया:धोरणांची व मार्गदर्शक तत्त्वांची सूची]] [[विकिपीडिया:धोरणांची व मार्गदर्शक तत्त्वांची सूची|धोरण]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[चित्र:Crystal Clear app ksirtet.svg|18px|link=:वर्ग:दालने]] [[:वर्ग:दालने|दालने]] |- | style="background:#fff8dc; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[चित्र:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=विकिपीडिया:सहप्रकल्प]] [[विकिपीडिया:सहप्रकल्प|सहप्रकल्प]] |} [[सदस्य:QueerEcofeminist|'''<span style="background color: black; color:#008000">QueerEcofeminist</span>''']]^{[[सदस्य चर्चा:QueerEcofeminist|<span style="color: maroon">"संदर्भ द्या! अगदी भांडतानासुध्दा"!!!</span>]]}[they/them/their] ११:२८, ९ सप्टेंबर २०२६ (IST) 7c8tksim70ijn40iyl62t3arr1819iz 0 94402 2708602 2693423 2026-09-08T23:00:17Z अभय नातू 206 /* बाह्य दुवे */ 2708602 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == फेड अध्यक्षांची यादी == [[फेडेरल रिझर्व्ह कायदा]] २३ डिसेंबर १९१३ रोजी संमत झाल्यानंतर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] [[विल्यम गिब्स मॅकॅडू]] यांच्यावर फेडेरल रिझर्व्ह प्रणाली स्थापन करण्याच्या देखरेखीची जबाबदारी आली.<ref name="Chairs">{{cite web |date=March 1, 2025|title=Chairs |url=http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212010745/https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |archive-date=February 12, 2022 |website=Membership of the Board of Governors of the Federal Reserve System, 1914–present |publisher=The Federal Reserve Board}}</ref> ते फेडेरल रिझर्व्ह बोर्डाचे पदसिद्ध (ex officio) अध्यक्ष आणि रिझर्व्ह बँक ऑर्गनायझेशन कमिटीचे सदस्य बनले. २३ ऑगस्ट १९३५ रोजी [[बँकिंग कायदा १९३५]] वर स्वाक्षरी होऊन १ फेब्रुवारी १९३६ पासून तो लागू होईपर्यंत, विद्यमान अर्थसचिव हेच पदसिद्ध फेड अध्यक्ष असत, तर मध्यवर्ती बँकेच्या प्रत्यक्ष कार्यान्वयन प्रमुखाला फेडेरल रिझर्व्ह बोर्डाचे गव्हर्नर म्हणून ओळखले जात असे.<ref name="Chairs"/> १९३५ च्या कायद्याने अर्थसचिवांचे पदसिद्ध सदस्यत्व संपुष्टात आणले आणि गव्हर्नर या पदाचे नाव बदलून बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे अध्यक्ष (चेअरमन) असे केले.<ref name="FedHistory">{{cite web |url=https://www.federalreservehistory.org/people/federal-reserve-chair |title=People: Federal Reserve Chair |publisher=Federal Reserve System |access-date=8 September 2026}}</ref> १९८७ मध्ये [[ॲलन ग्रीनस्पॅन]] यांचा कार्यकाळ सुरू झाल्यापासून, फेड अध्यक्ष प्रामुख्याने अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट पदवीधारक अर्थशास्त्रज्ञ राहिले आहेत; त्याला [[जेरोम पॉवेल]] आणि [[केव्हिन वॉर्श]] अपवाद ठरले, जे आपापला कार्यकाळ सुरू होण्यापूर्वी वकील आणि गुंतवणूक बँकर होते.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Trump Wants a Non-Economist to Lead the Fed. That Could Be Dangerous. |url=https://www.mercatus.org/economic-insights/expert-commentary/trump-wants-non-economist-lead-fed-could-be-dangerous |access-date=2026-02-06 |website=Mercatus Center |language=en}}</ref> अर्थशास्त्रात पीएचडी असणारे [[आर्थर बर्न्स]] हे पहिले फेड अध्यक्ष होते, तरीही ग्रीनस्पॅन यांच्यापूर्वीच्या त्यांच्या दोन उत्तराधिकाऱ्यांकडे ही पदवी नव्हती.<ref>{{Cite news |last=Fox |first=Justin |date=2014-02-03 |title=How Economics PhDs Took Over the Federal Reserve |url=https://hbr.org/2014/02/how-economics-phds-took-over-the-federal-reserve |access-date=2026-02-06 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}</ref> काही अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की फेड अध्यक्षांकडे अर्थशास्त्रातील पीएचडी असावी.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Why Trump’s Federal Reserve Pick May Surprise Him |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/02/04/mag-guidaward-warshprofile-00761179 |access-date=2026-02-07 |website=Politico |language=en}}</ref> खाली फेडेरल रिझर्व्ह सिस्टिमच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे भूतपूर्व आणि वर्तमान अध्यक्ष, तसेच १९३५ चा कायदा लागू होण्यापूर्वीच्या फेडेरल रिझर्व्ह बोर्डाच्या गव्हर्नरांची यादी दिली आहे. अध्यक्षांची नियुक्ती चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी केली जाते, परंतु त्यांना पुढील चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पुनर्नियुक्त केले जाऊ शकते. १९१४ मध्ये फेडेरल रिझर्व्हची स्थापना झाल्यापासून, खालील व्यक्तींनी अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे.{{Efn |name=fn1}}<ref name="Chairs"/><ref name="FedHistory"/> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan=2 |क्रमांक !colspan=2 rowspan=2 |नाव<br />{{small|(जन्म–मृत्यू)}} !colspan=2 |कार्यकाळ{{Efn |name=fn2}} !rowspan=2 |कालावधी !rowspan=2 |नियुक्तीकर्ते{{Efn |name=fn3}} !rowspan=2 |अनुभव !rowspan=2 |शिक्षण |- !प्रारंभ !समाप्ती |- !– |[[चित्र:William-gibbs-mcadoo-desk.jpg|90px]] |{{Sortname|William Gibbs|McAdoo|विल्यम गिब्स मॅकॅडू}}<br />{{small|(१८६३–१९४१)}} |[[२३ डिसेंबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]] |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |data-sort-value="0 years, 230 days" |{{Age in years and days|1913|12|23|1914|8|10}} |पदसिद्ध{{Efn |name=fn4}} |वकील<br />[[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] |[[टेनिस विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !१ |[[चित्र:HAMLIN, CHARLES S. ASSISTANT SECRETARY OF THE TREASURY, 1913- LCCN2016864808 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|Charles|Hamlin|चार्लस समनर हॅमलिन}}<br />{{small|(१८६१–१९३८)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |{{Age in years and days|1914|8|10|1916|8|9}} |rowspan="2" style="font-weight:normal" |[[वूड्रो विल्सन]] |वकील<br />अमेरिकेचे सहाय्यक अर्थसचिव |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !२ |[[चित्र:W. P. G. Harding LCCN2016858906 (retouched).jpg|90px]] |{{Sortname|William|Harding|विल्यम पी. जी. हार्डिंग}}<br />{{small|(१८६४–१९३०)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |{{Age in years and days|1916|8|10|1922|8|9}} |बँकर<br />फेडेरल रिझर्व्ह बोर्डाचे सदस्य |[[ॲलाबामा विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !३ |[[चित्र:Daniel R. Crissinger cropped.jpg|90px]] |{{Sortname|Daniel|Crissinger|डॅनिएल रिचर्ड क्रिसिंजर}}<br />{{small|(१८६०–१९४२)}} |[[१ मे]], [[इ.स. १९२३|१९२३]] |[[१५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |{{Age in years and days|1923|5|1|1927|9|15}} |[[वॉरन जी. हार्डिंग]] |वकील<br />चलण नियंत्रक अधिकारी (Comptroller of the Currency) |[[ॲक्रॉन विद्यापीठ]] (बी.एस.)<br />[[सिन्सिनाटी विद्यापीठ]] (एल.एल.बी.) |- !४ |[[चित्र:Chair Roy A Young 140501.jpg|90px]] |{{Sortname|Roy|Young|रॉय ए. यंग}}<br />{{small|(१८८२–१९६०)}} |[[४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |[[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |{{Age in years and days|1927|10|4|1930|8|31}} |[[कॅल्व्हिन कूलिज]] |बँकर<br />[[फेडेरल रिझर्व्ह बँक ऑफ मिनीयापोलिस]]चे अध्यक्ष | |- !५ |[[चित्र:Portrait of Eugene Meyer.jpg|90px]] |{{Sortname|Eugene|Meyer|युजीन मायर}}<br />{{small|(१८७५–१९५९)}} |[[१६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |[[१० मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |{{Age in years and days|1930|9|16|1933|5|10}} |[[हर्बर्ट हूव्हर]] |वित्ततज्ज्ञ |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !६ |[[चित्र:Eugene R Black 1934 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|Eugene|Black|युजीन रॉबर्ट ब्लॅक}}<br />{{small|(१८७३–१९३४)}} |[[१९ मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |[[१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |{{Age in years and days|1933|5|19|1934|8|15}} |rowspan=2 style="font-weight:normal" |[[फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट]] |वकील<br />[[फेडेरल रिझर्व्ह बँक ऑफ ॲटलांटा]]चे अध्यक्ष |[[जॉर्जिया विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[ॲटलांटा लॉ स्कूल]] (एल.एल.बी.) |- !७ |[[चित्र:Marriner Eccles 1939 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|Marriner|Eccles|मॅरिनर एस. एक्लेस}}<br />{{small|(१८९०–१९७७)}} |[[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९४८|१९४८]]{{Efn |name=fn5}} |{{Age in years and days|1934|11|15|1948|1|31}} |बँकर | |- !८ |[[चित्र:00035 DUP (14083184875).jpg|90px]] |{{Sortname|Thomas|McCabe|थॉमस बी. मॅककेब}}<br />{{small|(१८९३–१९८२)}} |[[१५ एप्रिल]], [[इ.स. १९४८|१९४८]] |[[३१ मार्च]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |{{Age in years and days|1948|4|15|1951|3|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]] |व्यावसायिक संचालक |[[स्वार्थमोअर कॉलेज]] (बी.ए.) |- !९ |[[चित्र:William McChesney Martin jr.jpg|90px]] |{{Sortname|William|McChesney Martin|विल्यम मॅकचेस्नी मार्टिन}}<br />{{small|(१९०६–१९९८)}} |[[२ एप्रिल]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |{{Age in years and days|1951|4|2|1970|1|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]]<br />[[द्वॉइट डी. आयझेनहॉवर|द्वाईट डी. आयझेनहॉवर]]<br />[[जॉन एफ. केनेडी]]<br />[[लिंडन बी. जॉन्सन]] |वित्ततज्ज्ञ<br />[[न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज]]चे अध्यक्ष |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१० |[[चित्र:ArthurBurns USArmyPhoto 1955.jpg|90px]] |{{Sortname|Arthur|Burns|आर्थर एफ. बर्न्स}}<br />{{small|(१९०४–१९८७)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]{{Efn |name=fn6}} |{{Age in years and days|1970|2|1|1978|1|31}} |[[रिचर्ड निक्सन]]<br />[[जेराल्ड फोर्ड]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[आर्थिक सल्लागार परिषद]]चे अध्यक्ष<br />राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार |[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.) |- !११ |[[चित्र:G. William Miller.jpg|90px]] |{{Sortname|William|Miller|जी. विल्यम मिलर}}<br />{{small|(१९२५–२००६)}} |[[८ मार्च]], [[इ.स. १९७८|१९७८]] |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |{{Age in years and days|1978|3|8|1979|8|6}} |[[जिमी कार्टर]] |वकील, गुंतवणूक बँकर, व्यावसायिक संचालक |[[अमारिलो कॉलेज]] (अध्ययन)<br />अमेरिकन कोस्ट गार्ड अकादमी (बी.एस.)<br />[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले]] (एल.एल.बी.) |- !१२ |[[चित्र:Paulvolcker.jpg|90px]] |{{Sortname|Paul|Volcker|पॉल वॉल्कर}}<br />{{small|(१९२७–२०१९)}} |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] |{{Age in years and days|1979|8|6|1987|8|11}} |[[जिमी कार्टर]]<br />[[रोनाल्ड रेगन]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[फेडेरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यू यॉर्क]]चे अध्यक्ष |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (एम.ए.)<br />[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] (अध्ययन) |- !१३ |[[चित्र:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|Alan|Greenspan|ॲलन ग्रीनस्पॅन}}<br />{{small|(१९२६–२०२६)}} |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]]{{Efn |name=fn7}} |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |{{Age in years and days|1987|8|11|2006|1|31}} |[[रोनाल्ड रेगन]]<br />[[जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बिल क्लिंटन]]<br />[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[न्यू यॉर्क विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१४ |[[चित्र:Ben Bernanke official portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|Ben|Bernanke|बेन बर्नांकी}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |{{Age in years and days|2006|2|1|2014|1|31}} |[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बराक ओबामा]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.)<br />[[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ तंत्रज्ञान]] (पी.एच.डी.) |- !१५ |[[चित्र:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|Janet|Yellen|जॅनेट येलेन}}<br />{{small|(जन्म १९४६)}} |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] |{{Age in years and days|2014|2|3|2018|2|3}} |[[बराक ओबामा]]<br />[[डोनल्ड ट्रम्प]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />फेडेरल रिझर्व्हच्या उपाध्यक्ष<br />[[फेडेरल रिझर्व्ह बँक ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को]]च्या अध्यक्षा<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या अध्यक्षा |[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[येल विद्यापीठ]] (एम.ए., पी.एच.डी.) |- !१६ |[[चित्र:Jerome H. Powell, Federal Reserve Chair.jpg|90px]] |{{Sortname|Jerome|Powell|जेरोम पॉवेल}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]{{Efn |name=fn8}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]{{Efn |name=fn9}} |{{Age in years and days|2018|2|5|2026|5|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]]<br />[[जो बायडेन]]<br />डोनल्ड ट्रम्प |वकील आणि गुंतवणूक बँकर<br />अंतर्गत वित्तासाठी अमेरिकेचे अंडर सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी<br />वित्तीय संस्थांसाठी अमेरिकेचे असिस्टंट सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[जॉर्जटाउन विद्यापीठ]] (जे.डी.) |- !१७ |[[चित्र:Official portrait of Kevin M. Warsh.jpg|120x120px]] |{{Sortname|Kevin|Warsh|केव्हिन वॉर्श}}<br />{{small|(जन्म १९७०)}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] |विद्यमान |{{Age in years and days|2026|05|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]] |गुंतवणूक बँकर आणि वित्ततज्ज्ञ<br />फेडेरल रिझर्व्ह बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य |[[स्टॅनफर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (जे.डी.) |} 9neunybnmanlksj0mqp048fa7cxf24z 2708603 2708602 2026-09-08T23:01:50Z अभय नातू 206 /* फेड अध्यक्षांची यादी */ 2708603 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == फेड अध्यक्षांची यादी == [[फेडरल रिझर्व्ह कायदा]] २३ डिसेंबर १९१३ रोजी संमत झाल्यानंतर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] [[विल्यम गिब्स मॅकॅडू]] यांच्यावर फेडरल रिझर्व्ह प्रणाली स्थापन करण्याच्या देखरेखीची जबाबदारी आली.<ref name="Chairs">{{cite web |date=March 1, 2025|title=Chairs |url=http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212010745/https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |archive-date=February 12, 2022 |website=Membership of the Board of Governors of the Federal Reserve System, 1914–present |publisher=The Federal Reserve Board}}</ref> ते फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे पदसिद्ध (ex officio) अध्यक्ष आणि रिझर्व्ह बँक ऑर्गनायझेशन कमिटीचे सदस्य बनले. २३ ऑगस्ट १९३५ रोजी [[बँकिंग कायदा १९३५]] वर स्वाक्षरी होऊन १ फेब्रुवारी १९३६ पासून तो लागू होईपर्यंत, विद्यमान अर्थसचिव हेच पदसिद्ध फेड अध्यक्ष असत, तर मध्यवर्ती बँकेच्या प्रत्यक्ष कार्यान्वयन प्रमुखाला फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे गव्हर्नर म्हणून ओळखले जात असे.<ref name="Chairs"/> १९३५ च्या कायद्याने अर्थसचिवांचे पदसिद्ध सदस्यत्व संपुष्टात आणले आणि गव्हर्नर या पदाचे नाव बदलून बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे अध्यक्ष (चेअरमन) असे केले.<ref name="FedHistory">{{cite web |url=https://www.federalreservehistory.org/people/federal-reserve-chair |title=People: Federal Reserve Chair |publisher=Federal Reserve System |access-date=8 September 2026}}</ref> १९८७ मध्ये [[ॲलन ग्रीनस्पॅन]] यांचा कार्यकाळ सुरू झाल्यापासून, फेड अध्यक्ष प्रामुख्याने अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट पदवीधारक अर्थशास्त्रज्ञ राहिले आहेत; त्याला [[जेरोम पॉवेल]] आणि [[केव्हिन वॉर्श]] अपवाद ठरले, जे आपापला कार्यकाळ सुरू होण्यापूर्वी वकील आणि गुंतवणूक बँकर होते.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Trump Wants a Non-Economist to Lead the Fed. That Could Be Dangerous. |url=https://www.mercatus.org/economic-insights/expert-commentary/trump-wants-non-economist-lead-fed-could-be-dangerous |access-date=2026-02-06 |website=Mercatus Center |language=en}}</ref> अर्थशास्त्रात पीएचडी असणारे [[आर्थर बर्न्स]] हे पहिले फेड अध्यक्ष होते, तरीही ग्रीनस्पॅन यांच्यापूर्वीच्या त्यांच्या दोन उत्तराधिकाऱ्यांकडे ही पदवी नव्हती.<ref>{{Cite news |last=Fox |first=Justin |date=2014-02-03 |title=How Economics PhDs Took Over the Federal Reserve |url=https://hbr.org/2014/02/how-economics-phds-took-over-the-federal-reserve |access-date=2026-02-06 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}</ref> काही अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की फेड अध्यक्षांकडे अर्थशास्त्रातील पीएचडी असावी.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Why Trump’s Federal Reserve Pick May Surprise Him |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/02/04/mag-guidaward-warshprofile-00761179 |access-date=2026-02-07 |website=Politico |language=en}}</ref> खाली फेडरल रिझर्व्ह सिस्टिमच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे भूतपूर्व आणि वर्तमान अध्यक्ष, तसेच १९३५ चा कायदा लागू होण्यापूर्वीच्या फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाच्या गव्हर्नरांची यादी दिली आहे. अध्यक्षांची नियुक्ती चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी केली जाते, परंतु त्यांना पुढील चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पुनर्नियुक्त केले जाऊ शकते. १९१४ मध्ये फेडरल रिझर्व्हची स्थापना झाल्यापासून, खालील व्यक्तींनी अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे.{{Efn |name=fn1}}<ref name="Chairs"/><ref name="FedHistory"/> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan=2 |क्रमांक !colspan=2 rowspan=2 |नाव<br />{{small|(जन्म–मृत्यू)}} !colspan=2 |कार्यकाळ{{Efn |name=fn2}} !rowspan=2 |कालावधी !rowspan=2 |नियुक्तीकर्ते{{Efn |name=fn3}} !rowspan=2 |अनुभव !rowspan=2 |शिक्षण |- !प्रारंभ !समाप्ती |- !– |[[चित्र:William-gibbs-mcadoo-desk.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम गिब्स|मॅकॅडू}}<br />{{small|(१८६३–१९४१)}} |[[२३ डिसेंबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]] |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |data-sort-value="0 years, 230 days" |{{Age in years and days|1913|12|23|1914|8|10}} |पदसिद्ध{{Efn |name=fn4}} |वकील<br />[[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] |[[टेनिस विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !१ |[[चित्र:HAMLIN, CHARLES S. ASSISTANT SECRETARY OF THE TREASURY, 1913- LCCN2016864808 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|चार्लस समनर|हॅमलिन}}<br />{{small|(१८६१–१९३८)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |{{Age in years and days|1914|8|10|1916|8|9}} |rowspan="2" style="font-weight:normal" |[[वूड्रो विल्सन]] |वकील<br />अमेरिकेचे सहाय्यक अर्थसचिव |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !२ |[[चित्र:W. P. G. Harding LCCN2016858906 (retouched).jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम पी. जी.|हार्डिंग}}<br />{{small|(१८६४–१९३०)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |{{Age in years and days|1916|8|10|1922|8|9}} |बँकर<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे सदस्य |[[ॲलाबामा विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !३ |[[चित्र:Daniel R. Crissinger cropped.jpg|90px]] |{{Sortname|डॅनिएल रिचर्ड|क्रिसिंजर}}<br />{{small|(१८६०–१९४२)}} |[[१ मे]], [[इ.स. १९२३|१९२३]] |[[१५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |{{Age in years and days|1923|5|1|1927|9|15}} |[[वॉरन जी. हार्डिंग]] |वकील<br />चलण नियंत्रक अधिकारी (Comptroller of the Currency) |[[ॲक्रॉन विद्यापीठ]] (बी.एस.)<br />[[सिन्सिनाटी विद्यापीठ]] (एल.एल.बी.) |- !४ |[[चित्र:Chair Roy A Young 140501.jpg|90px]] |{{Sortname|रॉय ए.|यंग}}<br />{{small|(१८८२–१९६०)}} |[[४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |[[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |{{Age in years and days|1927|10|4|1930|8|31}} |[[कॅल्व्हिन कूलिज]] |बँकर<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ मिनीयापोलिस]]चे अध्यक्ष | |- !५ |[[चित्र:Portrait of Eugene Meyer.jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन|मायर}}<br />{{small|(१८७५–१९५९)}} |[[१६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |[[१० मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |{{Age in years and days|1930|9|16|1933|5|10}} |[[हर्बर्ट हूव्हर]] |वित्ततज्ज्ञ |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !६ |[[चित्र:Eugene R Black 1934 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन रॉबर्ट|ब्लॅक}}<br />{{small|(१८७३–१९३४)}} |[[१९ मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |[[१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |{{Age in years and days|1933|5|19|1934|8|15}} |rowspan=2 style="font-weight:normal" |[[फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट]] |वकील<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ ॲटलांटा]]चे अध्यक्ष |[[जॉर्जिया विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[ॲटलांटा लॉ स्कूल]] (एल.एल.बी.) |- !७ |[[चित्र:Marriner Eccles 1939 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|मॅरिनर एस.|एक्लेस}}<br />{{small|(१८९०–१९७७)}} |[[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९४८|१९४८]]{{Efn |name=fn5}} |{{Age in years and days|1934|11|15|1948|1|31}} |बँकर | |- !८ |[[चित्र:00035 DUP (14083184875).jpg|90px]] |{{Sortname|थॉमस बी.|मॅककेब}}<br />{{small|(१८९३–१९८२)}} |[[१५ एप्रिल]], [[इ.स. १९४८|१९४८]] |[[३१ मार्च]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |{{Age in years and days|1948|4|15|1951|3|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]] |व्यावसायिक संचालक |[[स्वार्थमोअर कॉलेज]] (बी.ए.) |- !९ |[[चित्र:William McChesney Martin jr.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम|मॅकचेस्नी मार्टिन}}<br />{{small|(१९०६–१९९८)}} |[[२ एप्रिल]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |{{Age in years and days|1951|4|2|1970|1|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]]<br />[[द्वॉइट डी. आयझेनहॉवर|द्वाईट डी. आयझेनहॉवर]]<br />[[जॉन एफ. केनेडी]]<br />[[लिंडन बी. जॉन्सन]] |वित्ततज्ज्ञ<br />[[न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज]]चे अध्यक्ष |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१० |[[चित्र:ArthurBurns USArmyPhoto 1955.jpg|90px]] |{{Sortname|आर्थर एफ.|बर्न्स}}<br />{{small|(१९०४–१९८७)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]{{Efn |name=fn6}} |{{Age in years and days|1970|2|1|1978|1|31}} |[[रिचर्ड निक्सन]]<br />[[जेराल्ड फोर्ड]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[आर्थिक सल्लागार परिषद]]चे अध्यक्ष<br />राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार |[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.) |- !११ |[[चित्र:G. William Miller.jpg|90px]] |{{Sortname|जी. विल्यम|मिलर}}<br />{{small|(१९२५–२००६)}} |[[८ मार्च]], [[इ.स. १९७८|१९७८]] |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |{{Age in years and days|1978|3|8|1979|8|6}} |[[जिमी कार्टर]] |वकील, गुंतवणूक बँकर, व्यावसायिक संचालक |[[अमारिलो कॉलेज]] (अध्ययन)<br />अमेरिकन कोस्ट गार्ड अकादमी (बी.एस.)<br />[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले]] (एल.एल.बी.) |- !१२ |[[चित्र:Paulvolcker.jpg|90px]] |{{Sortname|पॉल|वॉल्कर}}<br />{{small|(१९२७–२०१९)}} |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] |{{Age in years and days|1979|8|6|1987|8|11}} |[[जिमी कार्टर]]<br />[[रोनाल्ड रेगन]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यू यॉर्क]]चे अध्यक्ष |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (एम.ए.)<br />[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] (अध्ययन) |- !१३ |[[चित्र:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|ॲलन|ग्रीनस्पॅन}}<br />{{small|(१९२६–२०२६)}} |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]]{{Efn |name=fn7}} |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |{{Age in years and days|1987|8|11|2006|1|31}} |[[रोनाल्ड रेगन]]<br />[[जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बिल क्लिंटन]]<br />[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[न्यू यॉर्क विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१४ |[[चित्र:Ben Bernanke official portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|बेन|बर्नांकी}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |{{Age in years and days|2006|2|1|2014|1|31}} |[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बराक ओबामा]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.)<br />[[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ तंत्रज्ञान]] (पी.एच.डी.) |- !१५ |[[चित्र:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|जॅनेट|येलेन}}<br />{{small|(जन्म १९४६)}} |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] |{{Age in years and days|2014|2|3|2018|2|3}} |[[बराक ओबामा]]<br />[[डोनल्ड ट्रम्प]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्हच्या उपाध्यक्ष<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को]]च्या अध्यक्षा<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या अध्यक्षा |[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[येल विद्यापीठ]] (एम.ए., पी.एच.डी.) |- !१६ |[[चित्र:Jerome H. Powell, Federal Reserve Chair.jpg|90px]] |{{Sortname|जेरोम|पॉवेल}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]{{Efn |name=fn8}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]{{Efn |name=fn9}} |{{Age in years and days|2018|2|5|2026|5|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]]<br />[[जो बायडेन]]<br />डोनल्ड ट्रम्प |वकील आणि गुंतवणूक बँकर<br />अंतर्गत वित्तासाठी अमेरिकेचे अंडर सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी<br />वित्तीय संस्थांसाठी अमेरिकेचे असिस्टंट सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[जॉर्जटाउन विद्यापीठ]] (जे.डी.) |- !१७ |[[चित्र:Official portrait of Kevin M. Warsh.jpg|120x120px]] |{{Sortname|केव्हिन|वॉर्श}}<br />{{small|(जन्म १९७०)}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] |विद्यमान |{{Age in years and days|2026|05|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]] |गुंतवणूक बँकर आणि वित्ततज्ज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य |[[स्टॅनफर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (जे.डी.) |} r2oabjmotn67bwfzrnnuwlu59oqoh55 2708604 2708603 2026-09-08T23:02:05Z अभय नातू 206 /* उद्देश */ 2708604 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == फेड अध्यक्षांची यादी == [[फेडरल रिझर्व्ह कायदा]] २३ डिसेंबर १९१३ रोजी संमत झाल्यानंतर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] [[विल्यम गिब्स मॅकॅडू]] यांच्यावर फेडरल रिझर्व्ह प्रणाली स्थापन करण्याच्या देखरेखीची जबाबदारी आली.<ref name="Chairs">{{cite web |date=March 1, 2025|title=Chairs |url=http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212010745/https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |archive-date=February 12, 2022 |website=Membership of the Board of Governors of the Federal Reserve System, 1914–present |publisher=The Federal Reserve Board}}</ref> ते फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे पदसिद्ध (ex officio) अध्यक्ष आणि रिझर्व्ह बँक ऑर्गनायझेशन कमिटीचे सदस्य बनले. २३ ऑगस्ट १९३५ रोजी [[बँकिंग कायदा १९३५]] वर स्वाक्षरी होऊन १ फेब्रुवारी १९३६ पासून तो लागू होईपर्यंत, विद्यमान अर्थसचिव हेच पदसिद्ध फेड अध्यक्ष असत, तर मध्यवर्ती बँकेच्या प्रत्यक्ष कार्यान्वयन प्रमुखाला फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे गव्हर्नर म्हणून ओळखले जात असे.<ref name="Chairs"/> १९३५ च्या कायद्याने अर्थसचिवांचे पदसिद्ध सदस्यत्व संपुष्टात आणले आणि गव्हर्नर या पदाचे नाव बदलून बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे अध्यक्ष (चेअरमन) असे केले.<ref name="FedHistory">{{cite web |url=https://www.federalreservehistory.org/people/federal-reserve-chair |title=People: Federal Reserve Chair |publisher=Federal Reserve System |access-date=8 September 2026}}</ref> १९८७ मध्ये [[ॲलन ग्रीनस्पॅन]] यांचा कार्यकाळ सुरू झाल्यापासून, फेड अध्यक्ष प्रामुख्याने अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट पदवीधारक अर्थशास्त्रज्ञ राहिले आहेत; त्याला [[जेरोम पॉवेल]] आणि [[केव्हिन वॉर्श]] अपवाद ठरले, जे आपापला कार्यकाळ सुरू होण्यापूर्वी वकील आणि गुंतवणूक बँकर होते.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Trump Wants a Non-Economist to Lead the Fed. That Could Be Dangerous. |url=https://www.mercatus.org/economic-insights/expert-commentary/trump-wants-non-economist-lead-fed-could-be-dangerous |access-date=2026-02-06 |website=Mercatus Center |language=en}}</ref> अर्थशास्त्रात पीएचडी असणारे [[आर्थर बर्न्स]] हे पहिले फेड अध्यक्ष होते, तरीही ग्रीनस्पॅन यांच्यापूर्वीच्या त्यांच्या दोन उत्तराधिकाऱ्यांकडे ही पदवी नव्हती.<ref>{{Cite news |last=Fox |first=Justin |date=2014-02-03 |title=How Economics PhDs Took Over the Federal Reserve |url=https://hbr.org/2014/02/how-economics-phds-took-over-the-federal-reserve |access-date=2026-02-06 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}</ref> काही अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की फेड अध्यक्षांकडे अर्थशास्त्रातील पीएचडी असावी.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Why Trump’s Federal Reserve Pick May Surprise Him |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/02/04/mag-guidaward-warshprofile-00761179 |access-date=2026-02-07 |website=Politico |language=en}}</ref> खाली फेडरल रिझर्व्ह सिस्टिमच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे भूतपूर्व आणि वर्तमान अध्यक्ष, तसेच १९३५ चा कायदा लागू होण्यापूर्वीच्या फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाच्या गव्हर्नरांची यादी दिली आहे. अध्यक्षांची नियुक्ती चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी केली जाते, परंतु त्यांना पुढील चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पुनर्नियुक्त केले जाऊ शकते. १९१४ मध्ये फेडरल रिझर्व्हची स्थापना झाल्यापासून, खालील व्यक्तींनी अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे.{{Efn |name=fn1}}<ref name="Chairs"/><ref name="FedHistory"/> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan=2 |क्रमांक !colspan=2 rowspan=2 |नाव<br />{{small|(जन्म–मृत्यू)}} !colspan=2 |कार्यकाळ{{Efn |name=fn2}} !rowspan=2 |कालावधी !rowspan=2 |नियुक्तीकर्ते{{Efn |name=fn3}} !rowspan=2 |अनुभव !rowspan=2 |शिक्षण |- !प्रारंभ !समाप्ती |- !– |[[चित्र:William-gibbs-mcadoo-desk.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम गिब्स|मॅकॅडू}}<br />{{small|(१८६३–१९४१)}} |[[२३ डिसेंबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]] |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |data-sort-value="0 years, 230 days" |{{Age in years and days|1913|12|23|1914|8|10}} |पदसिद्ध{{Efn |name=fn4}} |वकील<br />[[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] |[[टेनिस विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !१ |[[चित्र:HAMLIN, CHARLES S. ASSISTANT SECRETARY OF THE TREASURY, 1913- LCCN2016864808 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|चार्लस समनर|हॅमलिन}}<br />{{small|(१८६१–१९३८)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |{{Age in years and days|1914|8|10|1916|8|9}} |rowspan="2" style="font-weight:normal" |[[वूड्रो विल्सन]] |वकील<br />अमेरिकेचे सहाय्यक अर्थसचिव |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !२ |[[चित्र:W. P. G. Harding LCCN2016858906 (retouched).jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम पी. जी.|हार्डिंग}}<br />{{small|(१८६४–१९३०)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |{{Age in years and days|1916|8|10|1922|8|9}} |बँकर<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे सदस्य |[[ॲलाबामा विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !३ |[[चित्र:Daniel R. Crissinger cropped.jpg|90px]] |{{Sortname|डॅनिएल रिचर्ड|क्रिसिंजर}}<br />{{small|(१८६०–१९४२)}} |[[१ मे]], [[इ.स. १९२३|१९२३]] |[[१५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |{{Age in years and days|1923|5|1|1927|9|15}} |[[वॉरन जी. हार्डिंग]] |वकील<br />चलण नियंत्रक अधिकारी (Comptroller of the Currency) |[[ॲक्रॉन विद्यापीठ]] (बी.एस.)<br />[[सिन्सिनाटी विद्यापीठ]] (एल.एल.बी.) |- !४ |[[चित्र:Chair Roy A Young 140501.jpg|90px]] |{{Sortname|रॉय ए.|यंग}}<br />{{small|(१८८२–१९६०)}} |[[४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |[[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |{{Age in years and days|1927|10|4|1930|8|31}} |[[कॅल्व्हिन कूलिज]] |बँकर<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ मिनीयापोलिस]]चे अध्यक्ष | |- !५ |[[चित्र:Portrait of Eugene Meyer.jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन|मायर}}<br />{{small|(१८७५–१९५९)}} |[[१६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |[[१० मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |{{Age in years and days|1930|9|16|1933|5|10}} |[[हर्बर्ट हूव्हर]] |वित्ततज्ज्ञ |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !६ |[[चित्र:Eugene R Black 1934 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन रॉबर्ट|ब्लॅक}}<br />{{small|(१८७३–१९३४)}} |[[१९ मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |[[१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |{{Age in years and days|1933|5|19|1934|8|15}} |rowspan=2 style="font-weight:normal" |[[फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट]] |वकील<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ ॲटलांटा]]चे अध्यक्ष |[[जॉर्जिया विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[ॲटलांटा लॉ स्कूल]] (एल.एल.बी.) |- !७ |[[चित्र:Marriner Eccles 1939 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|मॅरिनर एस.|एक्लेस}}<br />{{small|(१८९०–१९७७)}} |[[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९४८|१९४८]]{{Efn |name=fn5}} |{{Age in years and days|1934|11|15|1948|1|31}} |बँकर | |- !८ |[[चित्र:00035 DUP (14083184875).jpg|90px]] |{{Sortname|थॉमस बी.|मॅककेब}}<br />{{small|(१८९३–१९८२)}} |[[१५ एप्रिल]], [[इ.स. १९४८|१९४८]] |[[३१ मार्च]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |{{Age in years and days|1948|4|15|1951|3|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]] |व्यावसायिक संचालक |[[स्वार्थमोअर कॉलेज]] (बी.ए.) |- !९ |[[चित्र:William McChesney Martin jr.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम|मॅकचेस्नी मार्टिन}}<br />{{small|(१९०६–१९९८)}} |[[२ एप्रिल]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |{{Age in years and days|1951|4|2|1970|1|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]]<br />[[द्वॉइट डी. आयझेनहॉवर|द्वाईट डी. आयझेनहॉवर]]<br />[[जॉन एफ. केनेडी]]<br />[[लिंडन बी. जॉन्सन]] |वित्ततज्ज्ञ<br />[[न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज]]चे अध्यक्ष |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१० |[[चित्र:ArthurBurns USArmyPhoto 1955.jpg|90px]] |{{Sortname|आर्थर एफ.|बर्न्स}}<br />{{small|(१९०४–१९८७)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]{{Efn |name=fn6}} |{{Age in years and days|1970|2|1|1978|1|31}} |[[रिचर्ड निक्सन]]<br />[[जेराल्ड फोर्ड]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[आर्थिक सल्लागार परिषद]]चे अध्यक्ष<br />राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार |[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.) |- !११ |[[चित्र:G. William Miller.jpg|90px]] |{{Sortname|जी. विल्यम|मिलर}}<br />{{small|(१९२५–२००६)}} |[[८ मार्च]], [[इ.स. १९७८|१९७८]] |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |{{Age in years and days|1978|3|8|1979|8|6}} |[[जिमी कार्टर]] |वकील, गुंतवणूक बँकर, व्यावसायिक संचालक |[[अमारिलो कॉलेज]] (अध्ययन)<br />अमेरिकन कोस्ट गार्ड अकादमी (बी.एस.)<br />[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले]] (एल.एल.बी.) |- !१२ |[[चित्र:Paulvolcker.jpg|90px]] |{{Sortname|पॉल|वॉल्कर}}<br />{{small|(१९२७–२०१९)}} |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] |{{Age in years and days|1979|8|6|1987|8|11}} |[[जिमी कार्टर]]<br />[[रोनाल्ड रेगन]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यू यॉर्क]]चे अध्यक्ष |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (एम.ए.)<br />[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] (अध्ययन) |- !१३ |[[चित्र:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|ॲलन|ग्रीनस्पॅन}}<br />{{small|(१९२६–२०२६)}} |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]]{{Efn |name=fn7}} |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |{{Age in years and days|1987|8|11|2006|1|31}} |[[रोनाल्ड रेगन]]<br />[[जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बिल क्लिंटन]]<br />[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[न्यू यॉर्क विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१४ |[[चित्र:Ben Bernanke official portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|बेन|बर्नांकी}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |{{Age in years and days|2006|2|1|2014|1|31}} |[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बराक ओबामा]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.)<br />[[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ तंत्रज्ञान]] (पी.एच.डी.) |- !१५ |[[चित्र:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|जॅनेट|येलेन}}<br />{{small|(जन्म १९४६)}} |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] |{{Age in years and days|2014|2|3|2018|2|3}} |[[बराक ओबामा]]<br />[[डोनल्ड ट्रम्प]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्हच्या उपाध्यक्ष<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को]]च्या अध्यक्षा<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या अध्यक्षा |[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[येल विद्यापीठ]] (एम.ए., पी.एच.डी.) |- !१६ |[[चित्र:Jerome H. Powell, Federal Reserve Chair.jpg|90px]] |{{Sortname|जेरोम|पॉवेल}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]{{Efn |name=fn8}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]{{Efn |name=fn9}} |{{Age in years and days|2018|2|5|2026|5|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]]<br />[[जो बायडेन]]<br />डोनल्ड ट्रम्प |वकील आणि गुंतवणूक बँकर<br />अंतर्गत वित्तासाठी अमेरिकेचे अंडर सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी<br />वित्तीय संस्थांसाठी अमेरिकेचे असिस्टंट सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[जॉर्जटाउन विद्यापीठ]] (जे.डी.) |- !१७ |[[चित्र:Official portrait of Kevin M. Warsh.jpg|120x120px]] |{{Sortname|केव्हिन|वॉर्श}}<br />{{small|(जन्म १९७०)}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] |विद्यमान |{{Age in years and days|2026|05|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]] |गुंतवणूक बँकर आणि वित्ततज्ज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य |[[स्टॅनफर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (जे.डी.) |} fno68nkn909jlstrz81269hy1vpnmzs 2708605 2708604 2026-09-08T23:08:09Z अभय नातू 206 /* फेड अध्यक्षांची यादी */ 2708605 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == फेड अध्यक्षांची यादी == [[फेडरल रिझर्व्ह कायदा]] २३ डिसेंबर १९१३ रोजी संमत झाल्यानंतर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] [[विल्यम गिब्स मॅकॅडू]] यांच्यावर फेडरल रिझर्व्ह प्रणाली स्थापन करण्याच्या देखरेखीची जबाबदारी आली.<ref name="Chairs">{{cite web |date=March 1, 2025|title=Chairs |url=http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212010745/https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |archive-date=February 12, 2022 |website=Membership of the Board of Governors of the Federal Reserve System, 1914–present |publisher=The Federal Reserve Board}}</ref> ते फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे पदसिद्ध (ex officio) अध्यक्ष आणि रिझर्व्ह बँक ऑर्गनायझेशन कमिटीचे सदस्य बनले. २३ ऑगस्ट १९३५ रोजी [[बँकिंग कायदा १९३५]] वर स्वाक्षरी होऊन १ फेब्रुवारी १९३६ पासून तो लागू होईपर्यंत, विद्यमान अर्थसचिव हेच पदसिद्ध फेड अध्यक्ष असत, तर मध्यवर्ती बँकेच्या प्रत्यक्ष कार्यान्वयन प्रमुखाला फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे गव्हर्नर म्हणून ओळखले जात असे.<ref name="Chairs"/> १९३५ च्या कायद्याने अर्थसचिवांचे पदसिद्ध सदस्यत्व संपुष्टात आणले आणि गव्हर्नर या पदाचे नाव बदलून बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे अध्यक्ष (चेअरमन) असे केले.<ref name="FedHistory">{{cite web |url=https://www.federalreservehistory.org/people/federal-reserve-chair |title=People: Federal Reserve Chair |publisher=Federal Reserve System |access-date=8 September 2026}}</ref> १९८७ मध्ये [[ॲलन ग्रीनस्पॅन]] यांचा कार्यकाळ सुरू झाल्यापासून, फेड अध्यक्ष प्रामुख्याने अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट पदवीधारक अर्थशास्त्रज्ञ राहिले आहेत; त्याला [[जेरोम पॉवेल]] आणि [[केव्हिन वॉर्श]] अपवाद ठरले, जे आपापला कार्यकाळ सुरू होण्यापूर्वी वकील आणि गुंतवणूक बँकर होते.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Trump Wants a Non-Economist to Lead the Fed. That Could Be Dangerous. |url=https://www.mercatus.org/economic-insights/expert-commentary/trump-wants-non-economist-lead-fed-could-be-dangerous |access-date=2026-02-06 |website=Mercatus Center |language=en}}</ref> अर्थशास्त्रात पीएचडी असणारे [[आर्थर बर्न्स]] हे पहिले फेड अध्यक्ष होते, तरीही ग्रीनस्पॅन यांच्यापूर्वीच्या त्यांच्या दोन उत्तराधिकाऱ्यांकडे ही पदवी नव्हती.<ref>{{Cite news |last=Fox |first=Justin |date=2014-02-03 |title=How Economics PhDs Took Over the Federal Reserve |url=https://hbr.org/2014/02/how-economics-phds-took-over-the-federal-reserve |access-date=2026-02-06 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}</ref> काही अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की फेड अध्यक्षांकडे अर्थशास्त्रातील पीएचडी असावी.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Why Trump’s Federal Reserve Pick May Surprise Him |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/02/04/mag-guidaward-warshprofile-00761179 |access-date=2026-02-07 |website=Politico |language=en}}</ref> खाली फेडरल रिझर्व्ह सिस्टिमच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे भूतपूर्व आणि वर्तमान अध्यक्ष, तसेच १९३५ चा कायदा लागू होण्यापूर्वीच्या फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाच्या गव्हर्नरांची यादी दिली आहे. अध्यक्षांची नियुक्ती चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी केली जाते, परंतु त्यांना पुढील चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पुनर्नियुक्त केले जाऊ शकते. १९१४ मध्ये फेडरल रिझर्व्हची स्थापना झाल्यापासून, खालील व्यक्तींनी अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे.{{Efn |name=fn1}}<ref name="Chairs"/><ref name="FedHistory"/> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan=2 |क्रमांक !colspan=2 rowspan=2 |नाव<br />{{small|(जन्म–मृत्यू)}} !colspan=2 |कार्यकाळ{{Efn |name=fn2}} !rowspan=2 |कालावधी !rowspan=2 |नियुक्तीकर्ते{{Efn |name=fn3}} !rowspan=2 |अनुभव !rowspan=2 |शिक्षण |- !प्रारंभ !समाप्ती |- !– |[[चित्र:William-gibbs-mcadoo-desk.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम गिब्स|मॅकॅडू}}<br />{{small|(१८६३–१९४१)}} |[[२३ डिसेंबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]] |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |data-sort-value="0 years, 230 days" |{{Age in years and days|1913|12|23|1914|8|10}} |पदसिद्ध{{Efn |name=fn4}} |वकील<br />[[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] |[[टेनेसी विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !१ |[[चित्र:HAMLIN, CHARLES S. ASSISTANT SECRETARY OF THE TREASURY, 1913- LCCN2016864808 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|चार्लस समनर|हॅमलिन}}<br />{{small|(१८६१–१९३८)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |{{Age in years and days|1914|8|10|1916|8|9}} |rowspan="2" style="font-weight:normal" |[[वूड्रो विल्सन]] |वकील<br />अमेरिकेचे सहाय्यक अर्थसचिव |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !२ |[[चित्र:W. P. G. Harding LCCN2016858906 (retouched).jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम पी. जी.|हार्डिंग}}<br />{{small|(१८६४–१९३०)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |{{Age in years and days|1916|8|10|1922|8|9}} |बँकर<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे सदस्य |[[ॲलाबामा विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !३ |[[चित्र:Daniel R. Crissinger cropped.jpg|90px]] |{{Sortname|डॅनिएल रिचर्ड|क्रिसिंजर}}<br />{{small|(१८६०–१९४२)}} |[[१ मे]], [[इ.स. १९२३|१९२३]] |[[१५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |{{Age in years and days|1923|5|1|1927|9|15}} |[[वॉरन जी. हार्डिंग]] |वकील<br />चलण नियंत्रक अधिकारी (Comptroller of the Currency) |[[ॲक्रॉन विद्यापीठ]] (बी.एस.)<br />[[सिन्सिनाटी विद्यापीठ]] (एल.एल.बी.) |- !४ |[[चित्र:Chair Roy A Young 140501.jpg|90px]] |{{Sortname|रॉय ए.|यंग}}<br />{{small|(१८८२–१९६०)}} |[[४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |[[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |{{Age in years and days|1927|10|4|1930|8|31}} |[[कॅल्व्हिन कूलिज]] |बँकर<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ मिनीयापोलिस]]चे अध्यक्ष | |- !५ |[[चित्र:Portrait of Eugene Meyer.jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन|मायर}}<br />{{small|(१८७५–१९५९)}} |[[१६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |[[१० मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |{{Age in years and days|1930|9|16|1933|5|10}} |[[हर्बर्ट हूव्हर]] |वित्ततज्ज्ञ |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !६ |[[चित्र:Eugene R Black 1934 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन रॉबर्ट|ब्लॅक}}<br />{{small|(१८७३–१९३४)}} |[[१९ मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |[[१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |{{Age in years and days|1933|5|19|1934|8|15}} |rowspan=2 style="font-weight:normal" |[[फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट]] |वकील<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ ॲटलांटा]]चे अध्यक्ष |[[जॉर्जिया विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[ॲटलांटा लॉ स्कूल]] (एल.एल.बी.) |- !७ |[[चित्र:Marriner Eccles 1939 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|मॅरिनर एस.|एक्लेस}}<br />{{small|(१८९०–१९७७)}} |[[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९४८|१९४८]]{{Efn |name=fn5}} |{{Age in years and days|1934|11|15|1948|1|31}} |बँकर | |- !८ |[[चित्र:00035 DUP (14083184875).jpg|90px]] |{{Sortname|थॉमस बी.|मॅककेब}}<br />{{small|(१८९३–१९८२)}} |[[१५ एप्रिल]], [[इ.स. १९४८|१९४८]] |[[३१ मार्च]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |{{Age in years and days|1948|4|15|1951|3|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]] |व्यावसायिक संचालक |[[स्वार्थमोअर कॉलेज]] (बी.ए.) |- !९ |[[चित्र:William McChesney Martin jr.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम|मॅकचेस्नी मार्टिन}}<br />{{small|(१९०६–१९९८)}} |[[२ एप्रिल]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |{{Age in years and days|1951|4|2|1970|1|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]]<br />[[द्वॉइट डी. आयझेनहॉवर|द्वाईट डी. आयझेनहॉवर]]<br />[[जॉन एफ. केनेडी]]<br />[[लिंडन बी. जॉन्सन]] |वित्ततज्ज्ञ<br />[[न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज]]चे अध्यक्ष |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१० |[[चित्र:ArthurBurns USArmyPhoto 1955.jpg|90px]] |{{Sortname|आर्थर एफ.|बर्न्स}}<br />{{small|(१९०४–१९८७)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]{{Efn |name=fn6}} |{{Age in years and days|1970|2|1|1978|1|31}} |[[रिचर्ड निक्सन]]<br />[[जेराल्ड फोर्ड]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[आर्थिक सल्लागार परिषद]]चे अध्यक्ष<br />राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार |[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.) |- !११ |[[चित्र:G. William Miller.jpg|90px]] |{{Sortname|जी. विल्यम|मिलर}}<br />{{small|(१९२५–२००६)}} |[[८ मार्च]], [[इ.स. १९७८|१९७८]] |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |{{Age in years and days|1978|3|8|1979|8|6}} |[[जिमी कार्टर]] |वकील, गुंतवणूक बँकर, व्यावसायिक संचालक |[[अमारिलो कॉलेज]] (अध्ययन)<br />अमेरिकन कोस्ट गार्ड अकादमी (बी.एस.)<br />[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले]] (एल.एल.बी.) |- !१२ |[[चित्र:Paulvolcker.jpg|90px]] |{{Sortname|पॉल|वॉल्कर}}<br />{{small|(१९२७–२०१९)}} |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] |{{Age in years and days|1979|8|6|1987|8|11}} |[[जिमी कार्टर]]<br />[[रोनाल्ड रेगन]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यू यॉर्क]]चे अध्यक्ष |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (एम.ए.)<br />[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] (अध्ययन) |- !१३ |[[चित्र:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|ॲलन|ग्रीनस्पॅन}}<br />{{small|(१९२६–२०२६)}} |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]]{{Efn |name=fn7}} |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |{{Age in years and days|1987|8|11|2006|1|31}} |[[रोनाल्ड रेगन]]<br />[[जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बिल क्लिंटन]]<br />[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[न्यू यॉर्क विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१४ |[[चित्र:Ben Bernanke official portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|बेन|बर्नांकी}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |{{Age in years and days|2006|2|1|2014|1|31}} |[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बराक ओबामा]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.)<br />[[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ तंत्रज्ञान]] (पी.एच.डी.) |- !१५ |[[चित्र:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|जॅनेट|येलेन}}<br />{{small|(जन्म १९४६)}} |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] |{{Age in years and days|2014|2|3|2018|2|3}} |[[बराक ओबामा]]<br />[[डोनल्ड ट्रम्प]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्हच्या उपाध्यक्ष<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को]]च्या अध्यक्षा<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या अध्यक्षा |[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[येल विद्यापीठ]] (एम.ए., पी.एच.डी.) |- !१६ |[[चित्र:Jerome H. Powell, Federal Reserve Chair.jpg|90px]] |{{Sortname|जेरोम|पॉवेल}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]{{Efn |name=fn8}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]{{Efn |name=fn9}} |{{Age in years and days|2018|2|5|2026|5|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]]<br />[[जो बायडेन]]<br />डोनल्ड ट्रम्प |वकील आणि गुंतवणूक बँकर<br />अंतर्गत वित्तासाठी अमेरिकेचे अंडर सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी<br />वित्तीय संस्थांसाठी अमेरिकेचे असिस्टंट सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[जॉर्जटाउन विद्यापीठ]] (जे.डी.) |- !१७ |[[चित्र:Official portrait of Kevin M. Warsh.jpg|120x120px]] |{{Sortname|केव्हिन|वॉर्श}}<br />{{small|(जन्म १९७०)}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] |विद्यमान |{{Age in years and days|2026|05|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]] |गुंतवणूक बँकर आणि वित्ततज्ज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य |[[स्टॅनफर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (जे.डी.) |} mk6ajjzwr1y45or84rll30vbwcoy8s8 2708606 2708605 2026-09-08T23:08:42Z अभय नातू 206 /* फेड अध्यक्षांची यादी */ 2708606 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == फेड अध्यक्षांची यादी == [[फेडरल रिझर्व्ह कायदा]] २३ डिसेंबर १९१३ रोजी संमत झाल्यानंतर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] [[विल्यम गिब्स मॅकॅडू]] यांच्यावर फेडरल रिझर्व्ह प्रणाली स्थापन करण्याच्या देखरेखीची जबाबदारी आली.<ref name="Chairs">{{cite web |date=March 1, 2025|title=Chairs |url=http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212010745/https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |archive-date=February 12, 2022 |website=Membership of the Board of Governors of the Federal Reserve System, 1914–present |publisher=The Federal Reserve Board}}</ref> ते फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे पदसिद्ध (ex officio) अध्यक्ष आणि रिझर्व्ह बँक ऑर्गनायझेशन कमिटीचे सदस्य बनले. २३ ऑगस्ट १९३५ रोजी [[बँकिंग कायदा १९३५]] वर स्वाक्षरी होऊन १ फेब्रुवारी १९३६ पासून तो लागू होईपर्यंत, विद्यमान अर्थसचिव हेच पदसिद्ध फेड अध्यक्ष असत, तर मध्यवर्ती बँकेच्या प्रत्यक्ष कार्यान्वयन प्रमुखाला फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे गव्हर्नर म्हणून ओळखले जात असे.<ref name="Chairs"/> १९३५ च्या कायद्याने अर्थसचिवांचे पदसिद्ध सदस्यत्व संपुष्टात आणले आणि गव्हर्नर या पदाचे नाव बदलून बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे अध्यक्ष (चेअरमन) असे केले.<ref name="FedHistory">{{cite web |url=https://www.federalreservehistory.org/people/federal-reserve-chair |title=People: Federal Reserve Chair |publisher=Federal Reserve System |access-date=8 September 2026}}</ref> १९८७ मध्ये [[ॲलन ग्रीनस्पॅन]] यांचा कार्यकाळ सुरू झाल्यापासून, फेड अध्यक्ष प्रामुख्याने अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट पदवीधारक अर्थशास्त्रज्ञ राहिले आहेत; त्याला [[जेरोम पॉवेल]] आणि [[केव्हिन वॉर्श]] अपवाद ठरले, जे आपापला कार्यकाळ सुरू होण्यापूर्वी वकील आणि गुंतवणूक बँकर होते.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Trump Wants a Non-Economist to Lead the Fed. That Could Be Dangerous. |url=https://www.mercatus.org/economic-insights/expert-commentary/trump-wants-non-economist-lead-fed-could-be-dangerous |access-date=2026-02-06 |website=Mercatus Center |language=en}}</ref> अर्थशास्त्रात पीएचडी असणारे [[आर्थर बर्न्स]] हे पहिले फेड अध्यक्ष होते, तरीही ग्रीनस्पॅन यांच्यापूर्वीच्या त्यांच्या दोन उत्तराधिकाऱ्यांकडे ही पदवी नव्हती.<ref>{{Cite news |last=Fox |first=Justin |date=2014-02-03 |title=How Economics PhDs Took Over the Federal Reserve |url=https://hbr.org/2014/02/how-economics-phds-took-over-the-federal-reserve |access-date=2026-02-06 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}</ref> काही अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की फेड अध्यक्षांकडे अर्थशास्त्रातील पीएचडी असावी.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Why Trump’s Federal Reserve Pick May Surprise Him |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/02/04/mag-guidaward-warshprofile-00761179 |access-date=2026-02-07 |website=Politico |language=en}}</ref> खाली फेडरल रिझर्व्ह सिस्टिमच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे भूतपूर्व आणि वर्तमान अध्यक्ष, तसेच १९३५ चा कायदा लागू होण्यापूर्वीच्या फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाच्या गव्हर्नरांची यादी दिली आहे. अध्यक्षांची नियुक्ती चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी केली जाते, परंतु त्यांना पुढील चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पुनर्नियुक्त केले जाऊ शकते. १९१४ मध्ये फेडरल रिझर्व्हची स्थापना झाल्यापासून, खालील व्यक्तींनी अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे.{{Efn |name=fn1}}<ref name="Chairs"/><ref name="FedHistory"/> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan=2 |क्रमांक !colspan=2 rowspan=2 |नाव<br />{{small|(जन्म–मृत्यू)}} !colspan=2 |कार्यकाळ{{Efn |name=fn2}} !rowspan=2 |कालावधी !rowspan=2 |नियुक्तीकर्ते{{Efn |name=fn3}} !rowspan=2 |अनुभव !rowspan=2 |शिक्षण |- !प्रारंभ !समाप्ती |- !– |[[चित्र:William-gibbs-mcadoo-desk.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम गिब्स|मॅकॅडू}}<br />{{small|(१८६३–१९४१)}} |[[२३ डिसेंबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]] |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |data-sort-value="0 years, 230 days" |{{Age in years and days|1913|12|23|1914|8|10}} |पदसिद्ध{{Efn |name=fn4}} |वकील<br />[[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] |[[टेनेसी विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !१ |[[चित्र:HAMLIN, CHARLES S. ASSISTANT SECRETARY OF THE TREASURY, 1913- LCCN2016864808 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|चार्लस समनर|हॅमलिन}}<br />{{small|(१८६१–१९३८)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |{{Age in years and days|1914|8|10|1916|8|9}} |rowspan="2" style="font-weight:normal" |[[वूड्रो विल्सन]] |वकील<br />अमेरिकेचे सहाय्यक अर्थसचिव |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !२ |[[चित्र:W. P. G. Harding LCCN2016858906 (retouched).jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम पी. जी.|हार्डिंग}}<br />{{small|(१८६४–१९३०)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |{{Age in years and days|1916|8|10|1922|8|9}} |बँकर<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे सदस्य |[[ॲलाबामा विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !३ |[[चित्र:Daniel R. Crissinger cropped.jpg|90px]] |{{Sortname|डॅनिएल रिचर्ड|क्रिसिंजर}}<br />{{small|(१८६०–१९४२)}} |[[१ मे]], [[इ.स. १९२३|१९२३]] |[[१५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |{{Age in years and days|1923|5|1|1927|9|15}} |[[वॉरन जी. हार्डिंग]] |वकील<br />चलण नियंत्रक अधिकारी (Comptroller of the Currency) |[[ॲक्रॉन विद्यापीठ]] (बी.एस.)<br />[[सिन्सिनाटी विद्यापीठ]] (एल.एल.बी.) |- !४ |[[चित्र:Chair Roy A Young 140501.jpg|90px]] |{{Sortname|रॉय ए.|यंग}}<br />{{small|(१८८२–१९६०)}} |[[४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |[[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |{{Age in years and days|1927|10|4|1930|8|31}} |[[कॅल्व्हिन कूलिज]] |बँकर<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ मिनीयापोलिस]]चे अध्यक्ष | |- !५ |[[चित्र:Portrait of Eugene Meyer.jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन|मायर}}<br />{{small|(१८७५–१९५९)}} |[[१६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |[[१० मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |{{Age in years and days|1930|9|16|1933|5|10}} |[[हर्बर्ट हूव्हर]] |वित्ततज्ज्ञ |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !६ |[[चित्र:Eugene R Black 1934 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन रॉबर्ट|ब्लॅक}}<br />{{small|(१८७३–१९३४)}} |[[१९ मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |[[१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |{{Age in years and days|1933|5|19|1934|8|15}} |rowspan=2 style="font-weight:normal" |[[फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट]] |वकील<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ ॲटलांटा]]चे अध्यक्ष |[[जॉर्जिया विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[ॲटलांटा लॉ स्कूल]] (एल.एल.बी.) |- !७ |[[चित्र:Marriner Eccles 1939 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|मॅरिनर एस.|एक्लेस}}<br />{{small|(१८९०–१९७७)}} |[[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९४८|१९४८]]{{Efn |name=fn5}} |{{Age in years and days|1934|11|15|1948|1|31}} |बँकर | |- !८ |[[चित्र:00035 DUP (14083184875).jpg|90px]] |{{Sortname|थॉमस बी.|मॅककेब}}<br />{{small|(१८९३–१९८२)}} |[[१५ एप्रिल]], [[इ.स. १९४८|१९४८]] |[[३१ मार्च]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |{{Age in years and days|1948|4|15|1951|3|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]] |व्यावसायिक संचालक |[[स्वार्थमोअर कॉलेज]] (बी.ए.) |- !९ |[[चित्र:William McChesney Martin jr.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम|मॅकचेस्नी मार्टिन}}<br />{{small|(१९०६–१९९८)}} |[[२ एप्रिल]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |{{Age in years and days|1951|4|2|1970|1|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]]<br />[[द्वॉइट डी. आयझेनहॉवर|द्वाईट डी. आयझेनहॉवर]]<br />[[जॉन एफ. केनेडी]]<br />[[लिंडन बी. जॉन्सन]] |वित्ततज्ज्ञ<br />[[न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज]]चे अध्यक्ष |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१० |[[चित्र:ArthurBurns USArmyPhoto 1955.jpg|90px]] |{{Sortname|आर्थर एफ.|बर्न्स}}<br />{{small|(१९०४–१९८७)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]{{Efn |name=fn6}} |{{Age in years and days|1970|2|1|1978|1|31}} |[[रिचर्ड निक्सन]]<br />[[जेराल्ड फोर्ड]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[आर्थिक सल्लागार परिषद]]चे अध्यक्ष<br />राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार |[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.) |- !११ |[[चित्र:G. William Miller.jpg|90px]] |{{Sortname|जी. विल्यम|मिलर}}<br />{{small|(१९२५–२००६)}} |[[८ मार्च]], [[इ.स. १९७८|१९७८]] |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |{{Age in years and days|1978|3|8|1979|8|6}} |[[जिमी कार्टर]] |वकील, गुंतवणूक बँकर, व्यावसायिक संचालक |[[अमारिलो कॉलेज]] (अध्ययन)<br />अमेरिकन कोस्ट गार्ड अकादमी (बी.एस.)<br />[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले]] (एल.एल.बी.) |- !१२ |[[चित्र:Paulvolcker.jpg|90px]] |{{Sortname|पॉल|वॉल्कर}}<br />{{small|(१९२७–२०१९)}} |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] |{{Age in years and days|1979|8|6|1987|8|11}} |[[जिमी कार्टर]]<br />[[रोनाल्ड रेगन]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यू यॉर्क]]चे अध्यक्ष |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (एम.ए.)<br />[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] (अध्ययन) |- !१३ |[[चित्र:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|ॲलन|ग्रीनस्पॅन}}<br />{{small|(१९२६–२०२६)}} |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]]{{Efn |name=fn7}} |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |{{Age in years and days|1987|8|11|2006|1|31}} |[[रोनाल्ड रेगन]]<br />[[जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बिल क्लिंटन]]<br />[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[न्यू यॉर्क विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१४ |[[चित्र:Ben Bernanke official portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|बेन|बर्नांकी}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |{{Age in years and days|2006|2|1|2014|1|31}} |[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बराक ओबामा]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.)<br />[[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी]] (पी.एच.डी.) |- !१५ |[[चित्र:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|जॅनेट|येलेन}}<br />{{small|(जन्म १९४६)}} |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] |{{Age in years and days|2014|2|3|2018|2|3}} |[[बराक ओबामा]]<br />[[डोनल्ड ट्रम्प]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्हच्या उपाध्यक्ष<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को]]च्या अध्यक्षा<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या अध्यक्षा |[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[येल विद्यापीठ]] (एम.ए., पी.एच.डी.) |- !१६ |[[चित्र:Jerome H. Powell, Federal Reserve Chair.jpg|90px]] |{{Sortname|जेरोम|पॉवेल}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]{{Efn |name=fn8}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]{{Efn |name=fn9}} |{{Age in years and days|2018|2|5|2026|5|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]]<br />[[जो बायडेन]]<br />डोनल्ड ट्रम्प |वकील आणि गुंतवणूक बँकर<br />अंतर्गत वित्तासाठी अमेरिकेचे अंडर सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी<br />वित्तीय संस्थांसाठी अमेरिकेचे असिस्टंट सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[जॉर्जटाउन विद्यापीठ]] (जे.डी.) |- !१७ |[[चित्र:Official portrait of Kevin M. Warsh.jpg|120x120px]] |{{Sortname|केव्हिन|वॉर्श}}<br />{{small|(जन्म १९७०)}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] |विद्यमान |{{Age in years and days|2026|05|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]] |गुंतवणूक बँकर आणि वित्ततज्ज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य |[[स्टॅनफर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (जे.डी.) |} 6zq13z7wbap46k5cpx4cfwa8fw14q3i 2708608 2708606 2026-09-08T23:09:56Z अभय नातू 206 /* फेड अध्यक्षांची यादी */ 2708608 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट मध्यवर्ती बँक | नाव = फेडरल रिझर्व सिस्टिम | चित्र१ = Seal of the United States Federal Reserve System.svg | चित्र_रुंदी१= 125 | चित्र_शीर्षक१ = फेडरल रिझर्व बँकेचा लोगो | चित्र२ = Marriner S. Eccles Federal Reserve Board Building.jpg | चित्र_रुंदी२= 150 | चित्र_शीर्षक२ = मुख्यालय | मुख्यालय = [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] | अक्षांश - रेखांश = | स्थापना = [[इ.स. १९१३]] | गव्हर्नर = [[केव्हिन वार्श]] | देश = {{USA}} | चलन = [[अमेरिकन डॉलर]] | ISO 4217 Code = USD | संकेतस्थळ = [https://www.federalreserve.gov/ फेडरल रिझर्व सिस्टिम] }} '''फेडरल रिझर्व सिस्टम''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेची]] मध्यवर्ती पतपेढी आहे. फेडरल रिझर्व बँकेचे कार्यालय [[वॉशिंग्टन डी.सी.]] येथे आहे. फेडरल रिझर्व बँक ही देशपातळीवर पतपुरवठ्याद्वारे आर्थिक बाजारांचे कामकाज सुरळीत ठेवण्याचे काम करते. ही संस्था खाजगी मालकीची आहे. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम (याला फेडरल रिझर्व्ह किंवा फक्त फेड म्हणून देखील ओळखले जाते) ही युनायटेड स्टेट्स ऑफ अमेरिकाची केंद्रीय बँकिंग प्रणाली आहे. २३ डिसेंबर १९१३ रोजी, फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करून, आर्थिक संकटांच्या मालिकेनंतर (विशेषतः १९०७ची दहशत) आर्थिक संकटे दूर करण्यासाठी चलन प्रणालीवर केंद्रीय नियंत्रणाची इच्छा निर्माण झाल्यानंतर त्याची निर्मिती करण्यात आली. गेल्या काही वर्षांमध्ये, १९३० च्या दशकातील महामंदी आणि २००० च्या दशकात मोठी मंदी यासारख्या घटनांमुळे फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या भूमिका आणि जबाबदाऱ्यांचा विस्तार झाला आहे. यू.एस. काँग्रेसने फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये चलनविषयक धोरणासाठी तीन प्रमुख उद्दिष्टे स्थापित केली: रोजगार वाढवणे, किमती स्थिर करणे आणि दीर्घकालीन व्याजदर नियंत्रित करणे. पहिल्या दोन उद्दिष्टांना कधीकधी फेडरल रिझर्व्हचा दुहेरी आदेश म्हणून संबोधले जाते. त्याची कर्तव्ये गेल्या काही वर्षांमध्ये विस्तारली आहेत आणि सध्या बँकांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे, वित्तीय प्रणालीची स्थिरता राखणे आणि ठेवी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना वित्तीय सेवा प्रदान करणे यांचा समावेश होतो. फेड अर्थव्यवस्थेत संशोधन देखील करते आणि बेज बुक आणि FRED डेटाबेस सारखी असंख्य प्रकाशने प्रदान करते. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम अनेक स्तरांनी बनलेली आहे. हे अध्यक्ष-नियुक्त मंडळ किंवा फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड (FRB) द्वारे शासित आहे. देशभरातील शहरांमध्ये असलेल्या बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँका खाजगी मालकीच्या व्यावसायिक बँकांचे नियमन आणि देखरेख करतात. राष्ट्रीय चार्टर्ड व्यावसायिक बँकांना स्टॉक ठेवणे आवश्यक आहे आणि ते त्यांच्या प्रदेशातील फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे काही बोर्ड सदस्य निवडू शकतात. फेडरल ओपन मार्केट कमिटी (FOMC) चलनविषयक धोरण ठरवते. त्यात गव्हर्नर मंडळाचे सर्व सात सदस्य आणि बारा प्रादेशिक फेडरल रिझर्व्ह बँकेचे अध्यक्ष असतात, जरी एका वेळी फक्त पाच बँक अध्यक्ष मतदान करतात--न्यू यॉर्क फेडचे अध्यक्ष आणि इतर चार जे एक वर्षाच्या मतदानाच्या अटींमधून फिरतात. विविध सल्लागार परिषदा देखील आहेत. मध्यवर्ती बँकांमध्ये त्याची रचना अद्वितीय आहे, आणि युनायटेड स्टेट्स डिपार्टमेंट ऑफ ट्रेझरी, मध्यवर्ती बँकेच्या बाहेर असलेली संस्था, वापरलेले चलन मुद्रित करते यात देखील असामान्य आहे. फेडरल सरकार बोर्डाच्या सात गव्हर्नरचे पगार ठरवते, आणि सदस्य बँकांच्या भांडवली गुंतवणुकीवर लाभांश दिल्यानंतर आणि खाते अधिशेष राखून ठेवल्यानंतर ते सर्व प्रणालीचे वार्षिक नफा प्राप्त करते. २०१५ मध्ये, फेडरल रिझर्व्हने $१००.२ बिलियनचे निव्वळ उत्पन्न मिळवले आणि $९७.७ अब्ज यूएस ट्रेझरीमध्ये हस्तांतरित केले आणि २०२०ची कमाई अंदाजे $८८.६ अब्ज अमेरिकन ट्रेझरीमध्ये $८६.९ अब्ज रेमिटन्ससह होती. यूएस सरकारचे एक साधन असले तरी, फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम स्वतःला "स्वतंत्र मध्यवर्ती बँक मानते कारण तिचे चलनविषयक धोरण निर्णय राष्ट्रपती किंवा सरकारच्या कार्यकारी किंवा विधायी शाखांमधील इतर कोणीही मंजूर केले पाहिजेत असे नाही. काँग्रेसने विनियोजन केलेला निधी, आणि गव्हर्नर मंडळाच्या सदस्यांच्या अटी अनेक अध्यक्षीय आणि काँग्रेसच्या अटींमध्ये असतात. ==उद्देश== {{बदल}} फेडरल रिझर्व्ह सिस्टम तयार करण्यासाठी प्राथमिक घोषित प्रेरणा बँकिंग घाबरणे दूर करणे हे होते. इतर उद्दिष्टे फेडरल रिझर्व्ह कायद्यामध्ये नमूद करण्यात आली आहेत, जसे की "लवचिक चलन सादर करणे, व्यावसायिक कागदावर पुन्हा सूट देणे, युनायटेड स्टेट्समधील बँकिंगचे अधिक प्रभावी पर्यवेक्षण स्थापित करणे आणि इतर हेतूंसाठी". फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमची स्थापना होण्यापूर्वी, युनायटेड स्टेट्सवर अनेक आर्थिक संकटे आली. १९०७ मधील विशेषतः गंभीर संकटामुळे काँग्रेसने १९१३ मध्ये फेडरल रिझर्व्ह कायदा लागू करण्यास प्रवृत्त केले. आज फेडरल रिझर्व्ह सिस्टीममध्ये आर्थिक प्रणाली स्थिर करण्याव्यतिरिक्त जबाबदाऱ्या आहेत. फेडरल रिझर्व्ह सिस्टमच्या सध्याच्या कार्यांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * बँकिंग पॅनिकच्या समस्येचे निराकरण करण्यासाठी * युनायटेड स्टेट्ससाठी मध्यवर्ती बँक म्हणून काम करणे * बँकांचे खाजगी हित आणि सरकारची केंद्रीकृत जबाबदारी यांच्यात समतोल साधणे * बँकिंग संस्थांचे पर्यवेक्षण आणि नियमन करणे * ग्राहकांच्या पत हक्कांचे संरक्षण करण्यासाठी *ची कधी-कधी विरोधाभासी उद्दिष्टे साध्य करण्यासाठी चलनविषयक धोरणाद्वारे देशाचा पैसा पुरवठा व्यवस्थापित करणे * जास्तीत जास्त रोजगार * महागाई किंवा चलनवाढ रोखण्यासह स्थिर किमती * मध्यम दीर्घकालीन व्याज दर * वित्तीय व्यवस्थेची स्थिरता राखण्यासाठी आणि वित्तीय बाजारांमध्ये प्रणालीगत जोखीम समाविष्ट करण्यासाठी * डिपॉझिटरी संस्था, यू.एस. सरकार आणि परदेशी अधिकृत संस्थांना आर्थिक सेवा प्रदान करण्यासाठी, ज्यात राष्ट्राच्या पेमेंट सिस्टमच्या संचालनामध्ये प्रमुख भूमिका आहे. * प्रदेशांमध्ये देयकांची देवाणघेवाण सुलभ करण्यासाठी * स्थानिक तरलतेच्या गरजांना प्रतिसाद देण्यासाठी * जागतिक अर्थव्यवस्थेत अमेरिकेचे स्थान मजबूत करण्यासाठी == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} == फेड अध्यक्षांची यादी == [[फेडरल रिझर्व्ह कायदा]] २३ डिसेंबर १९१३ रोजी संमत झाल्यानंतर, [[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] [[विल्यम गिब्स मॅकॅडू]] यांच्यावर फेडरल रिझर्व्ह प्रणाली स्थापन करण्याच्या देखरेखीची जबाबदारी आली.<ref name="Chairs">{{cite web |date=March 1, 2025|title=Chairs |url=http://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212010745/https://www.federalreserve.gov/aboutthefed/bios/board/boardmembership.htm |archive-date=February 12, 2022 |website=Membership of the Board of Governors of the Federal Reserve System, 1914–present |publisher=The Federal Reserve Board}}</ref> ते फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे पदसिद्ध (ex officio) अध्यक्ष आणि रिझर्व्ह बँक ऑर्गनायझेशन कमिटीचे सदस्य बनले. २३ ऑगस्ट १९३५ रोजी [[बँकिंग कायदा १९३५]] वर स्वाक्षरी होऊन १ फेब्रुवारी १९३६ पासून तो लागू होईपर्यंत, विद्यमान अर्थसचिव हेच पदसिद्ध फेड अध्यक्ष असत, तर मध्यवर्ती बँकेच्या प्रत्यक्ष कार्यान्वयन प्रमुखाला फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे गव्हर्नर म्हणून ओळखले जात असे.<ref name="Chairs"/> १९३५ च्या कायद्याने अर्थसचिवांचे पदसिद्ध सदस्यत्व संपुष्टात आणले आणि गव्हर्नर या पदाचे नाव बदलून बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे अध्यक्ष (चेअरमन) असे केले.<ref name="FedHistory">{{cite web |url=https://www.federalreservehistory.org/people/federal-reserve-chair |title=People: Federal Reserve Chair |publisher=Federal Reserve System |access-date=8 September 2026}}</ref> १९८७ मध्ये [[ॲलन ग्रीनस्पॅन]] यांचा कार्यकाळ सुरू झाल्यापासून, फेड अध्यक्ष प्रामुख्याने अर्थशास्त्रातील डॉक्टरेट पदवीधारक अर्थशास्त्रज्ञ राहिले आहेत; त्याला [[जेरोम पॉवेल]] आणि [[केव्हिन वॉर्श]] अपवाद ठरले, जे आपापला कार्यकाळ सुरू होण्यापूर्वी वकील आणि गुंतवणूक बँकर होते.<ref name=":0">{{Cite web |date=2017-11-02 |title=Trump Wants a Non-Economist to Lead the Fed. That Could Be Dangerous. |url=https://www.mercatus.org/economic-insights/expert-commentary/trump-wants-non-economist-lead-fed-could-be-dangerous |access-date=2026-02-06 |website=Mercatus Center |language=en}}</ref> अर्थशास्त्रात पीएचडी असणारे [[आर्थर बर्न्स]] हे पहिले फेड अध्यक्ष होते, तरीही ग्रीनस्पॅन यांच्यापूर्वीच्या त्यांच्या दोन उत्तराधिकाऱ्यांकडे ही पदवी नव्हती.<ref>{{Cite news |last=Fox |first=Justin |date=2014-02-03 |title=How Economics PhDs Took Over the Federal Reserve |url=https://hbr.org/2014/02/how-economics-phds-took-over-the-federal-reserve |access-date=2026-02-06 |work=Harvard Business Review |language=en |issn=0017-8012}}</ref> काही अर्थशास्त्रज्ञांचे असे मत आहे की फेड अध्यक्षांकडे अर्थशास्त्रातील पीएचडी असावी.<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |date=2026-02-04 |title=Why Trump’s Federal Reserve Pick May Surprise Him |url=https://www.politico.com/news/magazine/2026/02/04/mag-guidaward-warshprofile-00761179 |access-date=2026-02-07 |website=Politico |language=en}}</ref> खाली फेडरल रिझर्व्ह सिस्टिमच्या बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे भूतपूर्व आणि वर्तमान अध्यक्ष, तसेच १९३५ चा कायदा लागू होण्यापूर्वीच्या फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाच्या गव्हर्नरांची यादी दिली आहे. अध्यक्षांची नियुक्ती चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी केली जाते, परंतु त्यांना पुढील चार वर्षांच्या कार्यकाळासाठी पुनर्नियुक्त केले जाऊ शकते. १९१४ मध्ये फेडरल रिझर्व्हची स्थापना झाल्यापासून, खालील व्यक्तींनी अध्यक्ष म्हणून काम पाहिले आहे.{{Efn |name=fn1}}<ref name="Chairs"/><ref name="FedHistory"/> {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan=2 |क्रमांक !colspan=2 rowspan=2 |नाव<br />{{small|(जन्म–मृत्यू)}} !colspan=2 |कार्यकाळ{{Efn |name=fn2}} !rowspan=2 |कालावधी !rowspan=2 |नियुक्तीकर्ते{{Efn |name=fn3}} !rowspan=2 |अनुभव !rowspan=2 |शिक्षण |- !प्रारंभ !समाप्ती |- !– |[[चित्र:William-gibbs-mcadoo-desk.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम गिब्स|मॅकॅडू}}<br />{{small|(१८६३–१९४१)}} |[[२३ डिसेंबर]], [[इ.स. १९१३|१९१३]] |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |data-sort-value="0 years, 230 days" |{{Age in years and days|1913|12|23|1914|8|10}} |पदसिद्ध{{Efn |name=fn4}} |वकील<br />[[युनायटेड स्टेट्स ट्रेझरी सेक्रेटरी|अमेरिकेचे अर्थसचिव]] |[[टेनेसी विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !१ |[[चित्र:HAMLIN, CHARLES S. ASSISTANT SECRETARY OF THE TREASURY, 1913- LCCN2016864808 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|चार्लस समनर|हॅमलिन}}<br />{{small|(१८६१–१९३८)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१४|१९१४]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |{{Age in years and days|1914|8|10|1916|8|9}} |rowspan="2" style="font-weight:normal" |[[वूड्रो विल्सन]] |वकील<br />अमेरिकेचे सहाय्यक अर्थसचिव |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !२ |[[चित्र:W. P. G. Harding LCCN2016858906 (retouched).jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम पी. जी.|हार्डिंग}}<br />{{small|(१८६४–१९३०)}} |[[१० ऑगस्ट]], [[इ.स. १९१६|१९१६]] |[[९ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९२२|१९२२]] |{{Age in years and days|1916|8|10|1922|8|9}} |बँकर<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्डाचे सदस्य |[[ॲलाबामा विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.) |- !३ |[[चित्र:Daniel R. Crissinger cropped.jpg|90px]] |{{Sortname|डॅनिएल रिचर्ड|क्रिसिंजर}}<br />{{small|(१८६०–१९४२)}} |[[१ मे]], [[इ.स. १९२३|१९२३]] |[[१५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |{{Age in years and days|1923|5|1|1927|9|15}} |[[वॉरन जी. हार्डिंग]] |वकील<br />चलण नियंत्रक अधिकारी (Comptroller of the Currency) |[[ॲक्रॉन विद्यापीठ]] (बी.एस.)<br />[[सिन्सिनाटी विद्यापीठ]] (एल.एल.बी.) |- !४ |[[चित्र:Chair Roy A Young 140501.jpg|90px]] |{{Sortname|रॉय ए.|यंग}}<br />{{small|(१८८२–१९६०)}} |[[४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९२७|१९२७]] |[[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |{{Age in years and days|1927|10|4|1930|8|31}} |[[कॅल्व्हिन कूलिज]] |बँकर<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ मिनीयापोलिस]]चे अध्यक्ष | |- !५ |[[चित्र:Portrait of Eugene Meyer.jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन|मायर}}<br />{{small|(१८७५–१९५९)}} |[[१६ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९३०|१९३०]] |[[१० मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |{{Age in years and days|1930|9|16|1933|5|10}} |[[हर्बर्ट हूव्हर]] |वित्ततज्ज्ञ |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.) |- !६ |[[चित्र:Eugene R Black 1934 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|युजीन रॉबर्ट|ब्लॅक}}<br />{{small|(१८७३–१९३४)}} |[[१९ मे]], [[इ.स. १९३३|१९३३]] |[[१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |{{Age in years and days|1933|5|19|1934|8|15}} |rowspan=2 style="font-weight:normal" |[[फ्रँकलिन डी. रूझवेल्ट]] |वकील<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ ॲटलांटा]]चे अध्यक्ष |[[जॉर्जिया विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[ॲटलांटा लॉ स्कूल]] (एल.एल.बी.) |- !७ |[[चित्र:Marriner Eccles 1939 (cropped).jpg|90px]] |{{Sortname|मॅरिनर एस.|एक्लेस}}<br />{{small|(१८९०–१९७७)}} |[[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९३४|१९३४]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९४८|१९४८]]{{Efn |name=fn5}} |{{Age in years and days|1934|11|15|1948|1|31}} |बँकर | |- !८ |[[चित्र:00035 DUP (14083184875).jpg|90px]] |{{Sortname|थॉमस बी.|मॅककेब}}<br />{{small|(१८९३–१९८२)}} |[[१५ एप्रिल]], [[इ.स. १९४८|१९४८]] |[[३१ मार्च]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |{{Age in years and days|1948|4|15|1951|3|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]] |व्यावसायिक संचालक |[[स्वार्थमोअर कॉलेज]] (बी.ए.) |- !९ |[[चित्र:William McChesney Martin jr.jpg|90px]] |{{Sortname|विल्यम|मॅकचेस्नी मार्टिन}}<br />{{small|(१९०६–१९९८)}} |[[२ एप्रिल]], [[इ.स. १९५१|१९५१]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |{{Age in years and days|1951|4|2|1970|1|31}} |[[हॅरी एस. ट्रुमन]]<br />[[ड्वाइट डी. आयझेनहॉवर]]<br />[[जॉन एफ. केनेडी]]<br />[[लिंडन बी. जॉन्सन]] |वित्ततज्ज्ञ<br />[[न्यू यॉर्क स्टॉक एक्सचेंज]]चे अध्यक्ष |[[येल विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१० |[[चित्र:ArthurBurns USArmyPhoto 1955.jpg|90px]] |{{Sortname|आर्थर एफ.|बर्न्स}}<br />{{small|(१९०४–१९८७)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९७०|१९७०]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. १९७८|१९७८]]{{Efn |name=fn6}} |{{Age in years and days|1970|2|1|1978|1|31}} |[[रिचर्ड निक्सन]]<br />[[जेराल्ड फोर्ड]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[आर्थिक सल्लागार परिषद]]चे अध्यक्ष<br />राष्ट्राध्यक्षांचे सल्लागार |[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.) |- !११ |[[चित्र:G. William Miller.jpg|90px]] |{{Sortname|जी. विल्यम|मिलर}}<br />{{small|(१९२५–२००६)}} |[[८ मार्च]], [[इ.स. १९७८|१९७८]] |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |{{Age in years and days|1978|3|8|1979|8|6}} |[[जिमी कार्टर]] |वकील, गुंतवणूक बँकर, व्यावसायिक संचालक |[[अमारिलो कॉलेज]] (अध्ययन)<br />अमेरिकन कोस्ट गार्ड अकादमी (बी.एस.)<br />[[कॅलिफोर्निया विद्यापीठ, बर्कले]] (एल.एल.बी.) |- !१२ |[[चित्र:Paulvolcker.jpg|90px]] |{{Sortname|पॉल|वॉल्कर}}<br />{{small|(१९२७–२०१९)}} |[[६ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] |{{Age in years and days|1979|8|6|1987|8|11}} |[[जिमी कार्टर]]<br />[[रोनाल्ड रेगन]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ न्यू यॉर्क]]चे अध्यक्ष |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (एम.ए.)<br />[[लंडन स्कूल ऑफ इकॉनॉमिक्स]] (अध्ययन) |- !१३ |[[चित्र:Alan Greenspan color photo portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|ॲलन|ग्रीनस्पॅन}}<br />{{small|(१९२६–२०२६)}} |[[११ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९८७|१९८७]]{{Efn |name=fn7}} |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |{{Age in years and days|1987|8|11|2006|1|31}} |[[रोनाल्ड रेगन]]<br />[[जॉर्ज एच. डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बिल क्लिंटन]]<br />[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[न्यू यॉर्क विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए., पी.एच.डी.)<br />[[कोलंबिया विद्यापीठ]] (अध्ययन) |- !१४ |[[चित्र:Ben Bernanke official portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|बेन|बर्नांकी}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[१ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २००६|२००६]] |[[३१ जानेवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |{{Age in years and days|2006|2|1|2014|1|31}} |[[जॉर्ज डब्ल्यू. बुश]]<br />[[बराक ओबामा]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेचे अध्यक्ष |[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए., एम.ए.)<br />[[मॅसेच्युसेट्स इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी]] (पी.एच.डी.) |- !१५ |[[चित्र:Janet Yellen official Federal Reserve portrait.jpg|90px]] |{{Sortname|जॅनेट|येलेन}}<br />{{small|(जन्म १९४६)}} |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] |[[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] |{{Age in years and days|2014|2|3|2018|2|3}} |[[बराक ओबामा]]<br />[[डोनल्ड ट्रम्प]] |अर्थशास्त्रज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्हच्या उपाध्यक्ष<br />[[फेडरल रिझर्व्ह बँक ऑफ सॅन फ्रान्सिस्को]]च्या अध्यक्षा<br />आर्थिक सल्लागार परिषदेच्या अध्यक्षा |[[ब्राउन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[येल विद्यापीठ]] (एम.ए., पी.एच.डी.) |- !१६ |[[चित्र:Jerome H. Powell, Federal Reserve Chair.jpg|90px]] |{{Sortname|जेरोम|पॉवेल}}<br />{{small|(जन्म १९५३)}} |[[५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०१८|२०१८]]{{Efn |name=fn8}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]{{Efn |name=fn9}} |{{Age in years and days|2018|2|5|2026|5|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]]<br />[[जो बायडेन]]<br />डोनल्ड ट्रम्प |वकील आणि गुंतवणूक बँकर<br />अंतर्गत वित्तासाठी अमेरिकेचे अंडर सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी<br />वित्तीय संस्थांसाठी अमेरिकेचे असिस्टंट सेक्रेटरी ऑफ द ट्रेझरी |[[प्रिन्सटन विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[जॉर्जटाउन विद्यापीठ]] (जे.डी.) |- !१७ |[[चित्र:Official portrait of Kevin M. Warsh.jpg|120x120px]] |{{Sortname|केव्हिन|वॉर्श}}<br />{{small|(जन्म १९७०)}} |[[२२ मे]], [[इ.स. २०२६|२०२६]] |विद्यमान |{{Age in years and days|2026|05|22}} |[[डोनल्ड ट्रम्प]] |गुंतवणूक बँकर आणि वित्ततज्ज्ञ<br />फेडरल रिझर्व्ह बोर्ड ऑफ गव्हर्नर्सचे सदस्य |[[स्टॅनफर्ड विद्यापीठ]] (बी.ए.)<br />[[हार्वर्ड विद्यापीठ]] (जे.डी.) |} 6rxr3ff7vyshl16i99na7osxnb2ezdl 0 94529 2708645 2263458 2026-09-09T05:31:37Z अमर तिवारी 184549 अमर तिवारी ने लेख [[एर्नान्दो दि सोतो]] वरुन [[एर्नान्दो दे सोतो]] ला हलविला 2263458 wikitext text/x-wiki '''एर्नान्दो दि सोतो''' ([[२१ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १४९६]]:[[हेरेझ दि लोस काबायेरोस]], [[बेदाहोझ]], [[एक्सत्रेमादुरा]], [[स्पेन]] - [[२१ मे]], [[इ.स. १५४२]]:[[फेरिडे, लुईझियाना]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]]) हा [[स्पेन]]चा [[काँकिस्तादोर]] होता. {{विस्तार}} [[वर्ग:स्पॅनिश काँकिस्तादोर]] [[वर्ग:मेक्सिकोचा इतिहास]] [[वर्ग:स्पेनचा इतिहास]] [[वर्ग:इ.स. १४९६ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १५४२ मधील मृत्यू]] 278fsvkwai53ysjk9g3bfrsr07en332 0 99413 2708579 2650735 2026-09-08T18:22:54Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708579 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''पॅल एक्सप्रेस''' ही [[फिलिपिन्स|फिलिपाइन्स]]च्या [[पासे सिटी]] शहरात मुख्यालय असलेली छोटी विमानवाहतूक कंपनी आहे. ही [[फिलिपाइन एरलाइन्स]]ची उपकंपनी आहे. याचे पूर्वीचे नाव '''एरफिल एक्सप्रेस''' तथा '''एर फिलिपाइन्स कॉर्पोरेशन''' होते. == इतिहास == या कंपनीची स्थापना एर फिलिपाइन्स कॉर्पोरेशन म्हणून १३ फेब्रुवारी १९९५ रोजी झाली आणि २ फेब्रुवारी १९९६ रोजी [[सुबिलिक]] येथून व्यावसायिक विमान उड्डाणांना सुरुवात झाली. सुरुवातीच्या काळात कंपनीने [[बोईंग ७३७-२००]] विमानांच्या सहाय्याने फिलिपाइन्सच्या अनेक बेटांना विमानसेवा पुरवली केले. १९९९ मध्ये फिलीपाइन एरलाइन्सचे (PAL) अध्यक्ष [[लुसियो टॅन]] यांनी या कंपनीत गुंतवणूक केली आणि दोन्ही कंपन्यांच्या कारभारात ताळमेळ बसवला. २००८ मध्ये कंपनीचे नाव बदलून एरफिल एक्सप्रेस करण्यात आले आणि कंपनीने किफायती सेवा पुरवणारी विमानकंपनी म्हणून प्रामुख्याने देशांतर्गत स्वस्त विमान सेवा देण्यावर लक्ष केंद्रित केले. १५ मार्च २०१३ रोजी एरफिल एक्सप्रेसचे नाव पुन्हा बदलून पॅल एक्सप्रेस असे करण्यात आले. या बदलांनंतर पॅल एक्सप्रेसने आपली तांत्रिक कार्यक्षमता वाढवली आणि ताफ्यात आधुनिक एरबस व डॅश-८ विमानांचा समावेश केला. सध्या ही कंपनी फिलीपाइन एरलाइन्सची उपकंपनी म्हणून काम करते आणि फिलिपाइन्सच्या कानाकोपऱ्यात विमान सेवा पुरवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. == ताफा == === सध्याचा ताफा === पॅल एक्सप्रेसचा २०२६मधील ताफा खालीलप्रमाणे होता.<ref>{{cite magazine |title=Global Airline Guide 2025 - PAL Express |magazine=Airliner World |date=September 2025 |page=70}}</ref> {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ पॅल एक्सप्रेसचा ताफा ! rowspan="2" | विमान ! rowspan="2" | सेवेत ! rowspan="2" | ऑर्डर ! colspan="4" | प्रवासी क्षमता ! rowspan="2" | नोंदी |- !<abbr title="बिझनेस क्लास">J</abbr> !<abbr title="कंफर्ट क्लास">Y+</abbr> !<abbr title="इकॉनॉमी क्लास">Y</abbr> !एकूण |- |[[एरबस ए३२०-२००]] |१५ |— |— |१२ |१६८ |१८० | rowspan="3" | काही विमाने [[फिलिपाइन एरलाइन्स]] कडून हस्तांतरित करण्यात आली. |- |[[एरबस ए३२१-२००]] |४ |— |१२ |१८ |१६९ |१९९ |- |[[डी हॅविललँड कॅनडा डॅश ८-४००]] |११ |— |— |६ |८० |८६ |- !एकूण !३० !— ! colspan="5" | |} ==== चित्रदालन ==== <gallery mode="packed" caption="पाल एक्सप्रेसचा सध्याचा ताफा"> File:PAL Express A320.jpg|[[एरबस ए३२०-२००]] File:RP-C9924.jpg|[[एरबस ए३२१-२००]] File:Philippine Airlines (PAL Express) DHC-8-Q400 (RP-C5903).jpg|[[डी हॅविललँड कॅनडा डॅश ८-४००]] </gallery> === पूर्वीचा ताफा === पाल एक्सप्रेस आणि त्यांच्या पूर्वकंपन्याकडील विमाने. {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+ पाल एक्सप्रेसचा निवृत्त ताफा |- style="background:#2E378F; color:white;" ! विमान ! एकूण ! समावेश ! निवृत्ती ! पर्यायी विमान ! नोंदी |- |[[एरबस ए३३०-२००]] |८ |२०१३ |२०१४ |काहीही नाही |[[फिलिपाइन एरलाइन्सचा ताफा]] कडून हस्तांतरित.<br />मध्यम आणि लांब पल्ल्याच्या मार्गांवर वापरले गेले. |- |rowspan="2"|[[बोईंग ७३७-२००]] |२२ |१९९६ |२००९ |[[एरबस ए३२०-२००]] | |- |१ |१९९९ |२००० |काहीही नाही | आरपी-सी३०१० हे [[एर फिलिपाइन्स फ्लाइट ५४१|विमान दावाओ येथे]] कोसळले. |- |[[बोईंग ७३७-२००]] |३ |२००१ |२००४ |काहीही नाही | फिलिपाइन एरलाइन्सला परत विकले. |- |[[बोईंग ७३७-४००]] |२ |१९९८ |१९९९ |[[बोईंग ७३७-२००]] | [[मलेशिया एरलाइन्स]] कडून भाड्याने घेतले होते. |- |[[डी हॅविललँड कॅनडा डॅश ८-३००]] |४ |२००७ |२०१८ |[[डी हॅविललँड कॅनडा डॅश ८-३००]] | |- |[[मॅकडोनेल डग्लस एमडी-८२]] |३ |१९९८ |२००० |[[बोईंग ७३७-२००]] | |- |[[एनएएमसी वायएस-११]] |६ |१९९६ |{{अज्ञात}} |काहीही नाही | |} == गंतव्यस्थाने == पॅल एक्सप्रेस [[फिलिपिन्स|[[फिलिपिन्स]]]]मध्ये ३१ आणि आशियातील इतर देशांतील ३ शहरांना विमान सेवा पुरवते. {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" ! देश ! शहर ! विमानतळ ! नोंदी ! स्रोत |- | [[फिलिपिन्स]] | [[मनिला]] | [[निनॉय अक्विनो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | ठाणे | |- | [[फिलिपिन्स]] | [[सेबू]] | [[माक्टन-सेबू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | दुय्यम ठाणे | |- | [[फिलिपिन्स]] | [[दावाओ]] | [[फ्रान्सिस्को बांगोय आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | दुय्यम ठाणे | |- | [[फिलिपिन्स]] | [[झांबुआंगा]] | [[झांबुआंगा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | मुख्य शहर | |- | [[चीन]] | [[हांगझोऊ]] | [[हांगझोऊ शियाओशान आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] | | |- | [[दक्षिण कोरिया]] | [[सोल]] | [[इंचॉन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सोल-इंचॉन]] | | |- | [[संयुक्त अरब अमिराती]] | [[दुबई]] | [[दुबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दुबई-आंतरराष्ट्रीय]] | | |} === कोडशेर करार === पॅल एक्सप्रेसचे खालील विमान कंपन्यांशी कोडशेर करार आहेत: * [[फिलीपाइन एरलाइन्स]] * [[ऑल निप्पॉन एरवेझ]] == अपघात आणि दुर्घटना == पाल एक्सप्रेस (पूर्वीची एर फिलीपाइन्स) च्या इतिहासामध्ये झालेले काही प्रमुख अपघात * १९ एप्रिल २०००: [[एर फिलिपाइन्स फ्लाइट ५४१]] - [[मनिला]]हून [[दावाओ]]ला जाणारे [[बोईंग ७३७|बोईंग ७३७-२००]] (नोंदणी: आरपी-सी३०१०) हे [[विमान दावाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विमान दावाओ आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] उतरताना कोसळले. या भीषण अपघातात विमानातील सर्व १३१ जणांचा (११५ प्रवासी आणि १६ कर्मचारी) मृत्यू झाला. फिलीपाइन्सच्या इतिहासातील हा सर्वात मोठा विमान अपघात आहे. <ref>{{cite web|url=[https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20000419-0](https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20000419-0)|title=Air Philippines Flight 541 accident description|work=Aviation Safety Network}}</ref> * २ मार्च २००२: एर फिलिपाइन्सचे [[बीचक्राफ्ट १९००]] ([[एर फिलिपाइन्स फ्लाइट १७२]]) हे विमान [[कातार्मन विमानतळ|कातार्मन विमानतळावर]] उतरताना धावपट्टीवरून घसरून चिखलात जाउन बसले. या घटनेत सर्व २८ प्रवासी आणि चालक दल सुखरूप राहिले परंतु विमानाचे मोठे नुकसान झाले. <ref>{{cite news|title=Air Philippines plane overshoots runway|url=[https://www.philstar.com/headlines/2002/03/03/152504/air-phils-plane-overshoots-runway](https://www.google.com/search?q=https://www.philstar.com/headlines/2002/03/03/152504/air-phils-plane-overshoots-runway)|work=The Philippine Star|date=March 3, 2002}}</ref> * १३ फेब्रुवारी २००६: एर फिलिपाइन्सचे [[बोईंग ७३७-२००]] विमान [[इलोइलो विमानतळ|इलोइलो विमानतळावर]] उतरल्यानंतर त्याच्या इंजिनला आग लागली. वेळीच केलेल्या बचाव कार्यामुळे सर्व प्रवाशांना सुरक्षित बाहेर पडले. * ११ ऑगस्ट २०१९: पॅल एक्सप्रेसचे डॅश ८-४०० विमान मनिलाहून [[बुसूआंगा]]ला जात असताना विमानाचे पुढचे चाक नीट वर न गेल्यामुळे पुन्हा मनिला विमानतळावर सुरक्षितपणे उतरवण्यात आले.. {{विस्तार}} == बाह्य दुवे == * [https://www.philippineairlines.com/pal-expressअधिकृत संकेतस्थळ]{{मृत दुवा|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [https://www.facebook.com/PALExpress/ अधिकृत फेसबुक पान] * [https://www.instagram.com/palexpress/ अधिकृत इंस्टाग्राम खाते] * [https://www.planespotters.net/airline/PAL-Express ताफ्याचा तपशील ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230131091613/https://www.planespotters.net/airline/PAL-Express |date=2023-01-31 }} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:फिलिपिन्समधील विमानवाहतूक कंपन्या]] 5ab5gqyv6xapucdewaoro2lq6uvmjzo 3 110627 2708584 909068 2026-09-08T20:57:44Z Mfield 178695 Mfield ने मागे पुनर्निर्देशन न ठेवता लेख [[सदस्य चर्चा:Kao199464]] वरुन [[सदस्य चर्चा:Renamed user a27f3e8b412d837f7a429192a08d2f81]] ला हलविला: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Kao199464|Kao199464]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user a27f3e8b412d837f7a429192a08d2f81|Renamed user a27f3e8b412d837f7a429192a08d2f81]]" 909068 wikitext text/x-wiki {{स्वागत}} 6tmpim0dou1zu3xx6d3rdhzgmbkti17 0 158681 2708696 2528153 2026-09-09T07:48:49Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708696 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = लाग्वार्डिया विमानतळ | image = LaGuardia Airport Logo.jpg | image-width = 250 | image2 = LaGuardiaairport.jpg | image2-width = 250 | caption2 = | image_map = LGA Airport Diagram.svg | image_map_caption = एफएए विमानतळ रेखाचित्र | IATA = LGA | ICAO = KLGA | FAA = LGA | WMO = 72503 | type = सार्वजनिक | owner = [[न्यू यॉर्क शहर]] | operator = [[पोर्ट ऑथोरिटी ऑफ न्यू यॉर्क अँड न्यू जर्सी]] | city-served = न्यू यॉर्क शहर | location = [[ईस्ट एल्महर्स्ट, क्वीन्स]], न्यू यॉर्क, [[न्यू यॉर्क]], [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिका]]<!--Flushing is a neighborhood of New York City in the borough of Queens --> | hub = [[डेल्टा एर लाइन्स]] | focus_city = [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | elevation-f = २१ | elevation-m = ६ | latd = 40 | latm = 46 | lats = 38.1 | latNS = N | longd= 73 | longm= 52 | longs= 21.4 | longEW= W | coordinates_region = US-NY | website = [http://www.laguardiaairport.com लाग्वार्डियाएरपोर्ट.कॉम] | pushpin_map = New York City | pushpin_label = LGA | pushpin_map_caption = Location within New York City | r1-number = 04/22 | r1-length-f = 7,001 | r1-length-m = 2,134 | r1-surface = डांबरी/[[काँक्रीट]] | r2-number = 13/31 | r2-length-f = 7,003 | r2-length-m = 2,135 | r2-surface = डांबरी/काँक्रीट | h1-number = H1 | h1-length-f = 60 | h1-length-m = 18 | h1-surface = डांबरी | h2-number = H2 | h2-length-f = 60 | h2-length-m = 18 | h2-surface = डांबरी | stat-year = २०१३ | stat1-header = विमान उड्डाणावतर्णे<ref name="ACI">{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.aci-na.org/stats/stats_traffic |title=2010 North American final rankings |access-date=2014-05-13 |archive-date=2008-02-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080208130330/http://www.aci-na.org/stats/stats_traffic |url-status=dead }}</ref> | stat1-data = ३,७१,५६५ | stat2-header = प्रवासी <ref name="ACI"/> | stat2-data = २,६७,२२,१८३ | footnotes = स्रोत: [[एफएए]]<ref name=FAA>, retrieved March 15, 2007</ref> }} '''लाग्वार्डिया विमानतळ''' ({{विमानतळ संकेत|LGA|KLGA|LGA}}) [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[न्यू यॉर्क]] शहरातील विमानतळ आहे. हा विमानतळ शहराच्या उत्तर भागातील [[क्वीन्स]] बोरोमध्ये असून येथून अंतर्देशीय वाहतूक होते. न्यू यॉर्क शहर व महानगरात याशिवाय [[जॉन एफ. केनेडी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]], [[न्यूअर्क लिबर्टी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] आणि [[स्ट्युअर्ट आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] हे इतर तीन विमानतळ आहेत. ==विमानकंपन्या आणि गंतव्यस्थाने== {{विमानतळ गंतव्यस्थान यादी | ३स्तंभमथळा = संदर्भ <!--DO NOT ADD TERMINAL/CONCOURSE INFORMATION TO THIS TABLE AS IT VIOLATES [[WP:NOTTRAVEL]]--> <!-- --> | [[एर कॅनडा]] | [[माँत्रिआल-पिएर त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[टोराँटो-पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पियर्सन]] | <ref name="AirCanadaRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Flight Schedules|दुवा=https://beta.aircanada.com/us/en/aco/home/book/routes-and-partners/flight-schedules.html?acid=beta%7Credirect%7Caircanada.com%7CNoBar|accessdate=7 January 2017}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[एर कॅनडा एक्सप्रेस]]}} | [[माँत्रिआल-पिएर त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[ऑटावा-मॅकडॉनल्ड कार्टिये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑटावा-मॅकडॉनल्ड कार्टिये]] (२५ मार्च २०१७ पर्यंत),<ref>http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271377/air-canada-ottawa-new-york-service-changes-from-march-2017/</ref> [[टोराँटो-पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पियर्सन]] | <ref name="AirCanadaRoutes"/> <!-- --> | [[अमेरिकन एरलाइन्स]] | [[अटलांटा हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट-डग्लस]], [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल (फ्लो)]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]], [[फिलाडेल्फिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फिलाडेल्फिया]], [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले-ड्युरॅम]]<br>'''मोसमी''': [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[वेस्ट पाम बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वेस्ट पाम बीच]] | <ref name="AmericanRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Flight schedules and notifications|दुवा=https://www.aa.com/travelInformation/flights/schedule|accessdate=7 January 2017}}</ref> <!-- --> | [[अमेरिकन ईगल|एन्व्हॉय एर]] | [[एक्रन-कॅन्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|एक्रन-कॅन्टन]], [[अटलांटा हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[बर्लिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बर्लिंग्टन (व्ह)]], [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट-डग्लस]], [[शार्लट्सव्हिल-आल्बेमार्ल विमानतळ|शार्लट्सव्हिल (व्ह)]], [[सिनसिनाटी-नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[पोर्ट कोलंबस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबस (ओ)]], [[डेटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेटन]], [[डीट्रॉइट मेट्रोपोलिटन विमानतळ|डीट्रॉइट]], [[नॉर्थवेस्ट आर्कान्सा प्रादेशिक विमानतळ|फेटव्हिल-बेंटनव्हिल]], [[पीडमाँट ट्रायाड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रीन्सबोरो]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल (फ्लो)]], [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस सिटी]], [[लुईव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[मिनीयापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]], [[माँत्रिआल-पिएर त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[नॉरफोक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॉरफोक]], [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले-ड्युरॅम]], [[रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिचमंड]], [[रोआनोक-ब्लॅक्सबर्ग प्रादेशिक विमानतळ|रोआनोक]], [[लॅम्बर्ट-सेंट लुइस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुइस]], [[टोराँटो-पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पियर्सन]], [[विल्मिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विल्मिंग्टन (उकॅ)]]<br>'''मोसमी''': [[ऑगस्टा प्रादेशिक विमानतळ|ऑगस्टा (जॉ)]], [[बँगोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बँगोर]], [[मार्थाज व्हिनयार्ड विमानतळ|मार्थाज व्हिनयार्ड]], [[मर्टल बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मर्टल बीच]], [[नॅन्टुकेट मेमोरियल विमानतळ|नॅन्टुकेट]] | <ref name="AmericanRoutes"/> <!-- --> | {{nowrap|[[अमेरिकन एरलाइन्स शटल]]}} | [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]], [[रॉनाल्ड रेगन वॉशिंग्टन राष्ट्रीय विमानतळ|वॉशिंग्टन-राष्ट्रीय]] | <ref name="AmericanRoutes"/> <!-- --> | [[डेल्टा एर लाइन्स]] | [[अटलांटा हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[बफेलो नायगारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बफेलो-नायगारा]], [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[डीट्रॉइट मेट्रोपोलिटन विमानतळ|डीट्रॉइट]], [[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[मिनीयापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]], [[लुई आर्मस्ट्राँग न्यू ऑर्लिअन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|न्यू ऑर्लिअन्स]], [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]], [[टॅम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टॅम्पा]], [[पाम बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वेस्ट पाम बीच]]<br>'''मोसमी''': [[बोझमन यलोस्टोन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बोझमन]], [[सिनसिनाटी-नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[साउथवेस्ट फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट मायर्स]], [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले-ड्युरॅम]] | <ref name="DeltaRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=FLIGHT SCHEDULES|दुवा=https://www.delta.com/flightinfo/viewFlightSchedulesSetup.action|accessdate=7 January 2017}}</ref> <!-- --> | [[डेल्टा कनेक्शन]] | [[ॲश्विहल प्रादेशिक विमानतळ|ॲशव्हिल]], [[बँगोर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बँगोर]], [[बर्मिंगहॅम-शटलवर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बर्मिंगहॅम (अ)]], [[बफेलो नायगारा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बफेलो-नायगारा]], [[बर्लिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बर्लिंग्टन (व्ह)]], [[चार्लस्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|चार्ल्सटन (दकॅ)]], [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट-डग्लस]], [[शार्लट्सव्हिल-आल्बेमार्ल विमानतळ|शार्लट्सव्हिल (व्ह))]], [[सिनसिनाटी-नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[कोलंबिया मेट्रोपोलिटन विमानतळ|कोलंबिया (दकॅ)]], [[पोर्ट कोलंबस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कोलंबस (ओ)]], [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[डेटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेटन]], [[दे मॉइन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|दे मॉइन]], [[नॉर्थवेस्ट आर्कान्सा प्रादेशिक विमानतळ|फेटव्हिल-बेंटनव्हिल]], [[साउथवेस्ट फ्लोरिडा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट मायर्स]], [[जेराल्ड आर. फोर्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रँड रॅपिड्स]], [[ग्रीनव्हिल-स्पार्टनबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रीनव्हिल-स्पार्टनबर्ग]], [[पीडमाँट ट्रायाड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ग्रीन्सबोरो]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|जॉर्ज बुश-आंतरखंडीय]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]], [[जॅक्सनव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|जॅक्सनव्हिल (फ्लो)]], [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस]], [[मॅकघी टायसन विमानतळ|नॉक्सव्हिल]], [[ब्लू ग्रास विमानतळ|लेक्सिंग्टन]], [[लुईव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लुईव्हिल]], [[डेन काउंटी प्रादेशिक विमानतळ|मॅडिसन]], [[मँचेस्टर-बॉस्टन प्रादेशिक विमानतळ|मँचेस्टर (न्यूहॅ)]], [[मेम्फिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मेम्फिस]], [[जनरल मिचेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिलवॉकी]], [[मिनीयापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिनीयापोलिस-सेंट पॉल]], [[माँत्रिआल-पिएर त्रुदू आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माँत्रिआल-त्रुदू]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[नॉरफोक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॉरफोक]], [[एप्ली फील्ड|ओमाहा]], [[ऑटावा-मॅकडॉनल्ड कार्टिये आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ऑटावा-मॅकडॉनल्ड कार्टिये]] (१ एप्रिल, २०१७ पासून),<ref>http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/269996/delta-april-2017-new-york-route-additions/</ref> [[पिट्सबर्ग आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|पिट्सबर्ग]], [[पोर्टलँड आंतरराष्ट्रीय जेटपोर्ट|पोर्टलँड (मे)]], [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले-ड्युरॅम]], [[रिचमंड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रिचमंड]], [[ग्रेटर रॉचेस्टर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॉचेस्टर (न्यूयॉ)]], [[लॅम्बर्ट-सेंट लुइस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुइस]], [[सारासोटा-ब्रॅडेंटन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सारासोटा]], [[सव्हाना-हिल्टन हेड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सव्हाना]], [[सिरॅक्यूज हॅन्कॉक आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिरॅक्यूज]]<br>'''मोसमी''': [[ऑगस्टा प्रादेशिक विमानतळ|ऑगस्टा (जॉ)]], [[मार्थाज व्हिनयार्ड विमानतळ|मार्थाज व्हिनयार्ड]], [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]], [[मर्टल बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मर्टल बीच]], [[नॅन्टुकेट मेमोरियल विमानतळ|नॅन्टुकेट]], [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]], [[टॅम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टॅम्पा]], [[चेरी कॅपिटल विमानतळ|ट्रॅव्हर्स सिटी]], [[विल्मिंग्टन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|विल्मिंग्टन (उकॅ)]] | <ref name="DeltaRoutes"/> <!-- --> | [[डेल्टा शटल]] | [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]], [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[रॉनाल्ड रेगन वॉशिंग्टन राष्ट्रीय विमानतळ|वॉशिंग्टन-राष्ट्रीय]] | <ref name="DeltaRoutes"/> <!-- --> | [[फ्रंटियर एरलाइन्स]] | [[अटलांटा हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[सिनसिनाटी-नॉर्दर्न केंटकी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सिनसिनाटी]] (२१ एप्रिल, २०१७ पासून), [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]] (२० एप्रिल, २०१७ पर्यंत) <br>'''मोसमी''': [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]] | <ref name="FrontierRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=फ्रंटियर|दुवा=https://www.flyfrontier.com|accessdate=7 January 2017}}</ref> <!-- --> | [[जेटब्लू एरवेझ]] | [[लोगन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|बॉस्टन]], [[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]], [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]], [[पाम बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वेस्ट पाम बीच]] | <ref name="JetBlueRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=JetBlue Airlines Timetable|दुवा=https://b6.innosked.com/(S(ke2am3wxgiegj0zs1pxotirq))/default.aspx|accessdate=29 January 2017|archive-date=2013-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20130713064749/http://b6.innosked.com/(S(52udsaj2thvywnmtihsndo55))/default.aspx|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] | [[अटलांटा हार्ट्सफील्ड-जॅक्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]], [[शिकागो-मिडवे आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-मिडवे]], [[डॅलस लव्ह फील्ड विमानतळ|डॅलस-लव्ह]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[विल्यम पी. हॉबी विमानतळ|ह्युस्टन-हॉबी]], [[इंडियानापोलिस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|इंडियानापोलिस]] (३ जून, २०१७ पर्यंत), [[कॅन्सस सिटी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|कॅन्सस सिटी]], [[जनरल मिचेल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मिलवॉकी]], [[नॅशव्हिल आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|नॅशव्हिल]], [[लॅम्बर्ट-सेंट लुइस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेंट लुइस]], [[टॅम्पा आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टॅम्पा]] (४ जून, २०१७ पासून) | <ref name="SouthwestRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Check Flight Schedules|दुवा=https://www.southwest.com/air/flight-schedules/index.html|accessdate=7 January 2017}}</ref> <!-- --> | [[स्पिरिट एरलाइन्स]] | [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[डॅलस-फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस-फोर्ट वर्थ]], [[डीट्रॉइट मेट्रोपोलिटन विमानतळ|डीट्रॉइट]], [[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]], [[मर्टल बीच आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मर्टल बीच]] | <ref name="SpiritRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Where We Fly|दुवा=https://www.spirit.com/RouteMaps.aspx|accessdate=29 January 2017|archive-date=2017-12-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20171223042503/https://www.spirit.com/routemaps.aspx|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[युनायटेड एरलाइन्स]] | [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|जॉर्ज बुश-आंतरखंडीय]]<br>'''मोसमी''': [[माँट्रोझ प्रादेशिक विमानतळ|माँट्रोझ]] | <ref name="UnitedRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=वेळापत्रक|दुवा=https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|accessdate=7 January 2017|archive-date=2017-01-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170128165254/https://www.united.com/web/en-US/apps/travel/timetable/default.aspx|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[युनायटेड एक्सप्रेस]] | [[ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]], [[क्लीव्हलँड हॉपकिन्स आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|क्लीव्हलँड]], [[जॉर्ज बुश आंतरखंडीय विमानतळ|जॉर्ज बुश-आंतरखंडीय]], [[रॅले-ड्युरॅम आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|रॅले-ड्युरॅम]] (७ जून, २०१७ पर्यंत), [[वॉशिंग्टन डलेस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|वॉशिंग्टन-डलेस]] | <ref name="UnitedRoutes"/> <!-- --> | [[व्हर्जिन अमेरिका]] | [[डॅलस लव्ह फील्ड विमानतळ|डॅलस-लव्ह]] | <ref name="VirginRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Flight Route Map & Destinations|दुवा=https://www.virginamerica.com/cms/airport-destinations|accessdate=26 February 2017|archive-date=2017-07-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170701180437/https://www.virginamerica.com/cms/airport-destinations|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[वेस्टजेट]] | [[टोराँटो-पियर्सन आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|टोराँटो-पियर्सन]] | <ref name="WestJetRoutes">{{संकेतस्थळ स्रोत|title=Flight schedules|दुवा=https://www.westjet.com/en-ca/travel-info/flight-info/flight-schedules|accessdate=26 February 2017}}</ref> <!-- --> }} == शहरी वाहतूक == लाग्वार्डिया विमानतळ न्यू यॉर्क शहरातील अनेक भागांशी बससेवेने जोडलेला आहे. === सबवे === [[क्यू-७० (न्यू यॉर्क बस मार्ग)|क्यू-७०]] (Q70) ही मोफत बससेवा विमानतळाला [[ई लाइन (न्यू यॉर्क सबवे)|ई]], [[एफ लाइन (न्यू यॉर्क सबवे)|एफ]], [[एम लाइन (न्यू यॉर्क सबवे)|एम]] आणि [[आर लाइन (न्यू यॉर्क सबवे)|आर]] [[न्यू यॉर्क सिटी सबवे|सबवे]] लाइनशी [[जॅक्सन हाइट्स-रूझवेल्ट ॲव्हेन्यू सबवे स्थानक|जॅक्सन हाइट्स-रूझवेल्ट ॲव्हेन्यू स्थानकावर]] जोडते. येथून [[न्यू यॉर्क शहर|न्यू यॉर्क शहरातील]] बव्हंश भागांत जाता येते. याशिवाय सबवेने [[जेएफके विमानतळ]], [[न्यूअर्क विमानतळ]] ([[न्यू जर्सी ट्रान्झिट]] द्वारे) आणि लांब पल्ल्याच्या रेल्वेस्थानकांना जाउन देशातील इतर भागांना जाता येते ==सांख्यिकी== <center> {| class="wikitable sortable" style="font-size: 90%" |+ '''सर्वाधिक वर्दळीची गंतव्यस्थाने (फेब्रुवारी २०१३ - जानेवारी २०१४)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=http://www.transtats.bts.gov/airports.asp?pn=1&Airport=LGA|title=New York, NY: LaGuardia (LGA)|कृती=[[Bureau of Transportation Statistics]]|दिनांक=एप्रिल २०१४|ॲक्सेसदिनांक=२०१४-०४-२६}}</ref> |- ! क्र. ! शहर/विमानतळ ! प्रवासी ! विमानकंपन्या |- | १ | [[शिकागो ओ'हेर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शिकागो-ओ'हेर]] | १,३१६,००० | [[अमेरिकन एरलाइन्स]], [[डेल्टा एर लाइन्स]], [[स्पिरिट एरलाइन्स]], [[युनायटेड एरलाइन्स]] |- | २ | [[अटलांटा हार्ट्सफील्ड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|अटलांटा]] | १,११५,००० | [[एरट्रान एरवेझ]], डेल्टा एर लाइन्स, [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]] |- | ३ | [[मायामी आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|मायामी]] | ७४८,००० | अमेरिकन एरलाइन्स, डेल्टा एर लाइन्स |- | ४ | [[डॅलस/फोर्ट वर्थ आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डॅलस/फोर्ट वर्थ]] | ७१२,००० | अमेरिकन एरलाइन्स, डेल्टा एर लाइन्स, स्पिरिट एरलाइन्स |- | ५ | [[फोर्ट लॉडरडेल-हॉलिवूड आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|फोर्ट लॉडरडेल]] | ७०८,००० | डेल्टा एर लाइन्स, [[जेटब्लू एरलाइन्स]], स्पिरिट एरलाइन्स |- | ६ | [[शार्लट-डग्लस आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|शार्लट, उत्तर कॅरोलिना]] | ७०४,००० | अमेरिकन एरलाइन्स, डेल्टा एर लाइन्स, [[युएस एरवेझ]] |- | ७ | [[डेन्व्हर आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|डेन्व्हर]] | ५१३,००० | डेल्टा एर लाइन्स, [[फ्रंटियर एरलाइन्स]], [[साउथवेस्ट एरलाइन्स]], युनायटेड एरलाइन्स |- | ८ | [[डीट्रॉइट मेट्रोपॉलिटन वेन काउंटी विमानतळ|डीट्रॉइट]] | ४७०,००० | अमेरिकन एरलाइन्स, डेल्टा एर लाइन्स, स्पिरिट एरलाइन्स |- | ९ | [[ओरलँडो आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|ओरलँडो]] | ४६१,००० | डेल्टा एर लाइन्स, जेटब्लू एरलाइन्स |- | १० | [[वॉशिंग्टन नॅशनल विमानतळ|वॉशिंग्टन-नॅशनल]] | ४५७,००० | डेल्टा एर लाइन्स, युएस एरवेझ |} {| class="wikitable" style="font-size: 85%" width= align= |+ '''सर्वाधिक प्रवाशांची ने-आण करणाऱ्या विमान कंपन्या (फेब्रुवारी २०१३-जानेवारी २०१४)'''<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/JAN2014_LGA.pdf |title=संग्रहित प्रत |access-date=2014-05-13 |archive-date=2014-03-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140315053819/http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/JAN2014_LGA.pdf |url-status=dead }}</ref> |- ! क्र. ! विमानकंपनी ! प्रवासी |- | १ | [[डेल्टा एर लाइन्स]] | १,०५,९६,५३२ |- | २ |[[अमेरिकन एरलाइन्स]] | ४९,७६,५११ |- | ३ |[[युएस एरवेझ]] | २७,१८,२५० |- | ४ |[[युनायटेड एरलाइन्स ]] | २३,०८,२९३ |- | ५ |[[साउथवेस्ट एरलाइन्स]]{{ref|१|१}} | १९,९५,४१३ |- | ६ |[[जेटब्लू एरलाइन्स]] | १४,३२,१३४ |- | ७ | [[स्पिरिट एरलाइन्स]] | १२,४४,८३२ |- | ८ | [[एर कॅनडा]] | ८,६८,५१९ |- | ९ | [[वेस्टजेट]] | ३,१२,२५६ |- | १० |[[फ्रंटियर एरलाइन्स]] | २,०२,५२२ |} {{note|१|१}} [[एरट्रान एरवेझ]]चे प्रवासी धरून. </center> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:न्यू यॉर्क शहर]] [[वर्ग:अमेरिकेतील विमानतळ]] [[वर्ग:लाग्वार्डिया विमानतळ|*]] [[वर्ग:क्वीन्स काउंटी (न्यू यॉर्क)]] j3ucl3en96tq2tc6sk1s6h4y2idjbho 0 164270 2708638 2434491 2026-09-09T02:39:56Z Dsrprj 156475 /* */ 2708638 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट संसद सदस्य | नाव = नितेश नारायण राणे | चित्र = Nitesh rane at ministry meeting (cropped).jpg | चित्र आकारमान = 250 px | मतदारसंघ_विस = [[कणकवली विधानसभा मतदारसंघ|कणकवली]] | कार्यकाळ_आरंभ = [[इ.स. २०१४]] | कार्यकाळ_समाप्ती = | मागील = प्रमोद जठार | पुढील = | जन्मदिनांक = {{जन्म_दिनांक_आणि_वय|1982|6|23}} | पत्नी = ऋतुजा राणे | नाते = [[नारायण राणे]] (वडील)<br />[[निलेश नारायण राणे]] (भाऊ) | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय जनता पार्टी]] }} '''नितेश राणे''' ( २३ जून १९८२) हे महाराष्ट्रातील भारतीय जनता पक्षाचे नेते व स्वाभिमान संघटना या स्वयंसेवी,सामाजिक क्षेत्रात कार्यरत असणाऱ्या संघटनेचे संस्थापक अध्यक्ष आहेत. [[महाराष्ट्र]] विधानसभेचे विद्यमान [[महाराष्ट्र विधानसभा|आमदार]] आहेत. नितेश राणे हे [[महाराष्ट्राचे मुख्यमंत्री|महाराष्ट्राचे माजी मुख्यमंत्री]] [[नारायण राणे]] यांचे पुत्र आहेत. == बालपण आणि जीवन == राणे यांचा जन्म २३ जानेवारी इ.स. १९८२ रोजी झाला. त्यांचे एमबीए पर्यंतचे शिक्षण [[लंडन]] मध्ये झाले असून २००५ साली नारायण राणे यांनी [[शिवसेना]] सोडल्यानंतर वडिलांना राजकारणात साथ देण्याच्या उद्देशाने नितेश राणे भारतात आले. == कारकीर्द == राणेंनी स्वाभिमान संघटनेची स्थापना करून राजकीय कारकिर्दीची सुरुवात केली. आरोग्य समस्या ,बेरोजगारी, शिक्षण समस्या, महिला अत्याचार, नागरिकांचे मुलभूत प्रश्न ई. समस्यांवर आवाज उठवण्याचे काम स्वाभिमान संघटनेच्या माध्यमातून मुख्यत्वे मुंबई व महाराष्ट्रात केले जाते. स्वाभिमानच्या माध्यमातून नितेश राणे यांनी इ.स २००९-१० पासून पाणी चोरी व पाणीटंचाइ विरोधात मुंबईत तीव्र आंदोलन सुरू केले. टॅंकर माफिया विरुद्ध तक्रार करण्यासाठी नागरिकांकरिता टोल फ्री टोल फ्री सहायता क्रमांक सुरू केला. पालिका प्रशासन,स्थानिक नेते व पाणी माफिया यांच्यात असलेल्या संगनमतानेच पाण्याचा व्यापार सुरू असल्याची टीका त्यांनी केली. इ.स. २०११ मध्ये ठाणे महानगरपालिका हद्दीत रोज १० लाख लिटर अवैधपणे पाणी उपसा करण्यात येत असलेली पाईपलाईन नितेश राणे यांच्या नेतृत्वाखाली स्वाभिमान संघटनेच्या सदस्यांकडून उध्वस्त करण्यात आली. नितेश राणे यांनी स्वाभिमानच्या माध्यमातून आजवर अनेक रोजगार मेळावे आयोजित केले आहेत. स्वाभिमान संघटनेच्या माध्यमातून आजवर महाराष्ट्रातील हजारो युवक-युवतींना रोजगार प्रदान करण्यात आले आहेत. ऑक्टोबर इ.स. २०११ मध्ये कामगार मैदान, मुंबई येथे स्वाभिमान संघटने तर्फे आयोजित करण्यात आलेल्या आजवरच्या सर्वात मोठ्या रोजगार मेळाव्यात एकाच दिवसात २५,०००हून अधिक रोजगार देण्यात आले. हा रोजगार मेळावा जागतिक विक्रम म्हणून ओळखला जातो, या रोजगार मेळाव्याची नोंद गिनीज बुक ऑफ वर्ल्ड रेकॉर्ड्स मध्ये करण्यात आली आहे. == उपक्रम == सप्टेंबर इ.स.२०११ मध्ये मराठी चित्रपट, नाट्यसृष्टी व मनोरंजन क्षेत्राचा विकास व्हावा या दृष्टीकोनातून नितेश राणे व अनंत पणशीकर यांच्या संकल्पनेतून महाराष्ट्र कलानिधी या संस्थेची स्थापना करण्यात आली. या संस्थेच्या माध्यमातून दिग्दर्शक संजय जाधव यांच्या [[दुनियादारी]] या चित्रपटासाठी सहाय्य करण्यात आले होते. पर्यटनाच्या माध्यमातून कोकणाचा सर्वांगीण विकास करण्याचे उद्दिष्ट समोर ठेवून मराठी चित्रपट व मालिका दिग्दर्शकांना उत्तम लोकेशन्स मिळावेत आणि अद्ययावत तंत्रसामुग्री उपलब्ध व्हावी या हेतूने नितेश राणे व महाराष्ट्र कलानिधीच्या संकल्पनेतून मालवण मध्ये चित्रनगरी उभारण्यात येत आहे. मालवणमध्ये 10 एकरच्या परिसरात या चित्रनगरीच्या पहिल्या टप्पा उभारला जात आहे. फेब्रुवारी इ.स.२०१२ मध्ये, सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील पर्यटन विकासाला चालना मिळावी, स्थानिक लोकांना रोजगार मिळावा व येथे येणा-या पर्यटकांना योग्य माहिती मिळावी याकरता नितेश राणे यांच्या संकल्पनेतून सिंधुदुर्ग टूर गाइड हा उपक्रम सुरू करण्यात आला. फेब्रुवारी इ.स. २०१४ मध्ये, नितेश राणे यांनी नोकरी एक्सप्रेस या अभिनव उपक्रमाची सुरुवात केली, स्थानिक युवकांना त्यांच्याच गावात किंवा जवळच्या तालुक्याच्या/शहराच्या ठिकाणी रोजगार उपलब्ध झाल्यास, महाराष्ट्र या माध्यमातून समृद्ध करता येऊ शकेल हा उद्देश समोर ठेवण्यात आला. नोकरी एक्स्प्रेस या फिरत्या वाहनातील युनिट महाराष्ट्रातील प्रत्येक जिल्ह्यात जाऊन बेरोजगारांच्या मुलाखती घेतल्या जातील व त्यांच्या पात्रतेनुसार निवड झाल्यानंतर निवड केलेल्या कंपनीचे नियुक्तीपत्र त्याच ठिकाणी उमेदवारांच्या हाती देण्याची सुविधा त्यामध्ये आहे. रोजगाराच्या संधी उपलब्ध करून देणारे भारतातील अशा प्रकारचे हे पहिलेच फिरते केंद्र ठरले. मे इ.स. २०१४ मध्ये, मराठी कलावंतांना एकत्र येण्याची संधी मिळावी व मराठी कलावंतांमध्ये दडलेल्या खेळाडूला वाव देण्यासाठी तसेच महाराष्ट्रातील गल्लीबोळात लोकप्रिय असलेल्या बॅाक्स क्रिकेटला मोठे व्यासपीठ मिळवून देण्याच्या उद्देशाने नितेश राणे यांनी महाराष्ट्र बॉक्स क्रिकेट लीग (एमबीसीएल) या स्पर्धेची सुरुवात केली. == राजकीय व इतर घडामोडी == नितेश राणे यांनी [[महाराष्ट्र विधानसभा निवडणूक २०१४|२०१४ महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीमध्ये]] [[कणकवली विधानसभा मतदारसंघ|कणकवली]] मतदारसंघामधून निवडणूक लढवली व २५,०००हून अधिकच्या मताधिक्याने विजयी झाले. इ.स. २०१० मध्ये चिंटू शेख याने नितेश राणेंनी त्याच्यावर गोळीबार केल्याचा आरोप केला होता, याप्रकरणी पोलीस चौकशी होऊन नंतर राणेंना क्लीन चीट देण्यात आली होती. इ.स. २०१३ मध्ये चिंटू शेखने नितेश राणेंविरोधात विक्रोळी मेट्रोपॉलिटन कोर्टात दाखल केलेली याचिका बिनशर्त मागे घेतली. इ.स. २०१३-१४ मध्ये नरेंद्र मोदी यांच्या गुजरात विकासाच्या मॉडेलवर टीका करत नितेश राणेंनी गुजराती लोकांबद्दल ट्विटरवर प्रतिक्रिया नोंदवल्यामुळे वाद निर्माण झाला होता. मांसाहारी असल्याच्या कारणावरून मराठी माणसाला फ्लॅट न विकणाऱ्या गुजराती बांधकाम व्यावसायिकांविरोधात त्यांनी भूमिका घेतली. मी सर्वच गुजराती लोकांचा द्वेष करत नसून जे गुजराती शाकाहारी-मांसाहारी असा भेद करून माणसांमधील विषमता वाढवत आहेत व मराठी लोकांवर अन्याय करत आहेत त्यांना माझा जोरदार विरोध राहील, महाराष्ट्र हा मराठी लोकांचा आहे. इथे आम्ही आमच्या पद्धतीने राहणार अशी त्यांनी भूमिका घेतली. == वैयक्तिक == नितेश राणे यांचा विवाह ऋतुजा शिंदे यांच्याशी २८ नोवेंबर इ.स. २०१० रोजी मुंबई येथे झाला. महाराष्ट्राच्या सामाजिक व राजकीय क्षेत्रात सक्रीय असलेल्या नितेश राणेंना व्यंगचित्रांची आवड असून ते स्वतः व्यंगचित्रकार आहेत. नितेश राणे ह्यांचे भाऊ [[निलेश नारायण राणे]] हे माजी [[लोकसभा]] सदस्य आहेत. ==संदर्भ== {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://maharashtratimes.indiatimes.com/maharashtra/mumbai/-/articleshow/5673767.cms | title = पाणी माफियांविरोधात टोल फ्री मोहीम | प्रकाशक = [[महाराष्ट्र टाईम्स]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=June 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.esakal.com/esakal/20091223/4919186512565638669.htm | title = युती आणि पाणी माफियांचे साटेलोटे - नीतेश राणे | प्रकाशक = [[सकाळ]] | भाषा = मराठी | access-date = 2015-05-19 | archive-date = 2011-09-17 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110917045223/http://esakal.com/esakal/20091223/4919186512565638669.htm | url-status = dead }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://online3.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4994011794016579862&SectionId=12&SectionName=%E0%A4%AA%E0%A4%B6%E0%A5%8D%E0%A4%9A%E0%A4%BF%E0%A4%AE+%E0%A4%AE%E0%A4%B9%E0%A4%BE%E0%A4%B0%E0%A4%BE%E0%A4%B7%E0%A5%8D%E0%A4%9F%E0%A5%8D%E0%A4%B0&NewsTitle=%27%E0%A4%B8%E0%A5%8D%E0%A4%B5%E0%A4%BE%E0%A4%AD%E0%A4%BF%E0%A4%AE%E0%A4%BE%E0%A4%A8%27%E0%A4%9A%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE+%E0%A4%AE%E0%A5%87%E0%A4%B3%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%A4+6,120+%E0%A4%9C%E0%A4%A3%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A8%E0%A4%BE+%E0%A4%A8%E0%A5%8B%E0%A4%95%E0%A4%B0%E0%A5%80 | title = 'स्वाभिमान'च्या मेळाव्यात 6,120 जणांना नोकरी | प्रकाशक = [[सकाळ]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://navshakti.co.in/mumbai/156696/ | title = स्वाभिमानच्या रोजगार मेळाव्याला तरुणांचा भरघोस प्रतिसाद | प्रकाशक = [[नवशक्ति]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://development.abplive.in/newsbulletin/abpmajha/mumbai/103-more/9666-2011-10-13-04-49-38 | title = रोजगार मेळाव्याची गिनीज बुक ऑफ रेकॉर्डमध्ये नोंद | प्रकाशक = [[abp माझा]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://theglobaltimes.co.in/mumbai/62/ | title = महाराष्ट्र कलानिधी : कोकणात साकारणार चित्रनगरी | प्रकाशक = [[द ग्लोबल टाईम्स]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://navshakti.co.in/mumbai/155132/ | title = स्वाभिमानच्या `नोकरी एक्स्प्रेस’ या `मोबाइल व्हॅन’चा शुभारंभ | प्रकाशक = [[नवशक्ति]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.marathimanoranjan.com/events-details.php?Id=25&Type=N#.VVr3mVIpq1l | title = मराठी सेलेब्रिटीज भिडणार क्रिकेटच्या मैदानावर | प्रकाशक = [[www.marathimanoranjan.com]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://maharashtratimes.indiatimes.com/rssarticleshow/23101954.cms?prtpage=1 | title = राणेंविरोधातला खटला मागे | प्रकाशक = [[महाराष्ट्र टाईम्स]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=January 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.zoneyuva.com/coverstory/2668 | title = ऊतू नका, मातू नका.. | प्रकाशक = [[झोन युवा]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.esakal.com/NewsDetails.aspx?NewsId=4827362354669600494&SectionId=28&SectionName= | title = मांसाहारी असल्यास सॅम्पल फ्लॅटही पाहणे अशक्य | प्रकाशक = [[सकाळ]] | भाषा = मराठी }}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ==बाह्यदुवे== * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = http://www.niteshnrane.com | title = नितेश राणे यांचे अधिकृत संकेतस्थळ}} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = https://www.facebook.com/NiteshNarayanRane/ | title = अधिकृत फेसबुक पेज}} * {{स्रोत संकेतस्थळ | दुवा = https://www.twitter.com/niteshnrane | title = अधिकृत ट्विटर खाते}} {{DEFAULTSORT:राणे, नितेश}} [[वर्ग:महाराष्ट्रामधील राजकारणी]] [[वर्ग:भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस पक्षातील राजकारणी]] [[वर्ग:महाराष्ट्राचे विद्यमान आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्रातील आमदार]] [[वर्ग:महाराष्ट्राच्या १४ व्या विधानसभेचे सदस्य]] [[वर्ग:कणकवलीचे आमदार]] [[वर्ग:भारतीय जनता पक्षातील राजकारणी]] 1rkc7cklqrdczf9o6k7u7qjq1027sw9 0 188916 2708718 2693536 2026-09-09T09:52:51Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708718 wikitext text/x-wiki [[चित्र:RedLakeCroatia.JPG|thumb|[[क्रोएशिया]]<nowiki/>मधील लाल सरोवर]] भूपृष्ठाचा काही भाग जेव्हा काही कारणांमुळे भंग पावतो किंवा कोसळतो, तेव्हा जे छिद्र तयार होते त्याला '''विलयछिद्र''' किंवा '''भूछिद्र''' म्हणतात. अनेक विलयछिद्रे ही चुनखडीचे पाण्यामध्ये विरघळणे यासारख्या [[कार्स्ट]] (विद्रावण) प्रक्रियेमुळे घडतात.<ref><cite class="citation journal" contenteditable="false">Lard, L., Paull, C., & Hobson, B. (1995). </cite></ref> काही विलयछिद्रे भूपृष्ठाखालील खडकाळ भाग [[भूजल|भूजलाबरोबर]] वाहून गेल्यामुळे निर्माण होणाऱ्या पोकळीमुळे तयार होतात.<ref name="bgs"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.bgs.ac.uk/mendips/caveskarst/karst_3.htm "Caves and karst – dolines and sinkholes"]. </cite></ref> विलयछिद्रांचा व्यास तसेच खोली १ ते ६०० मी. पर्यंत असू शकते. त्यांचा अंतरभाग मृदेचा किंवा खडकाचा किंवा इतरही पदार्थांचा असू शकतो. विलयछिद्रे अचानक किंवा संथपणे तयार होऊ शकतात, आणि जगात सर्वत्र आढळून येतात.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Kohl, Martin (2001). </cite></ref> जुलै २०१५ मध्ये शास्त्रज्ञांनी ६७पी/चुरिमोव्ह-गेरासिमेंको या [[धूमकेतू|धूमकेतूवरही]] विलयछिद्रे असल्याचे जाहीर केले.<ref name="NAT-20150702"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Vincent, Jean-Baptiste; et al. (2 July 2015). </cite></ref><ref name="AP-20150701"><cite class="citation news" contenteditable="false">Ritter, Malcolm (1 July 2015). </cite></ref> == निर्मिती == [[चित्र:Dead_Sea_sinkhole_by_David_Shankbone.jpg|thumb|[[मृत समुद्र|मृत समुद्रा]]<nowiki/>जवळची विलयछिद्रे. समुद्रपातळी खालावल्याने गोड्या पाण्यात भूअंतर्गत क्षारे विरघळल्यामुळे त्यांची निर्मिती झाली.]] [[चित्र:Chinchón_dolina_c1991.jpg|thumb|माद्रिद, स्पेनजवळ [[जिप्सम]]<nowiki/>च्या खडकाच्या काही भागाचा अधःपात झाल्यामुळे निर्माण झालेले विलयछिद्र]] === नैसर्गिक प्रक्रिया === अनेकदा विलयछिद्रे वाहत्या किंवा निश्चल जलस्रोतांच्या पाणलोट क्षेत्रात तयार होतात. पण काही विशिष्ट परिस्थितींत उंच आणि कोरड्या ठिकाणीही ते तयार होऊ शकतात. विद्राव्य खडकांचे झिरपत्या पाण्यामुळे होणारे [[अपक्षरण]]<ref><cite class="citation book" contenteditable="false">Friend, Sandra (2002). </cite></ref>, गुहेच्या छताचे कोसळणे, [[भूजल पातळी]] खालावणे ही विलयछिद्रांच्या निर्मितीची काही नैसर्गिक कारणे आहेत. भूजल वाहताना त्यात खडकांतील ठराविक क्षारे विरघळतात आणि सैल मातीचे कण वाहून जातात. त्यामुळे पोकळी निर्माण होते आणि विलयछिद्र तयार होते. कधीकधी विलयछिद्रांमध्ये भूपृष्ठाखालील गुहांची मुखे असतात, तर कधीकधी एखाद्या मोठ्या विलयछिद्राच्या तळाशी वाहणारी भूमिगत नदीही दिसून येते. [[पापुआ न्यू गिनी]] मधील मिन्ये विलयछिद्र आणि अमिरिकेतील सिडार सिंक विलयछिद्र यांमध्ये अशा भूमिगत नद्या आढळून येतात. भूपृष्ठाखालील खडक जर चुनखडी, इतर कार्बोनेट संयुगे, मीठ अथवा जिप्सम यांसारख्या जलविद्राव्य पदार्थांचा बनलेला असेल तर त्यात विलयछिद्रे बऱ्याचदा दिसून येतात.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://geology.utah.gov/surveynotes/geosights/sinkhole.htm "Sinkholes in Washington County"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110323204811/http://www.geology.utah.gov/surveynotes/geosights/sinkhole.htm |date=2011-03-23 }}. </cite></ref> गारगोटी आणि क्वार्टझाईट खडकांच्या प्रदेशांमध्येही ते तयार होतात. खडकाचे कण जसजसे पाण्यात विरघळतात तसतशा भूपृष्ठाखाली पोकळ्या निर्माण होतात. पृष्ठभागाखाली पुरेसा आधार नसेल तर तो अचानक कोसळून विलयछिद्र तयार होते. === अनैसर्गिक प्रक्रिया === [[चित्र:Sinkhole.jpg|thumb|रस्त्याखाली पाझरणाऱ्या पाण्याने फुटलेल्या पाइपात माती वाहून नेल्यामुळे निर्माण झालेले विलयछिद्र]] मानवी क्रियांमुळेही विलयछिद्रे तयार होतात. वापरात नसलेल्या खाणी कोसळणे, नागरी भागांमधील जुने जमिनीखालचे पाण्याचे पाईप किंवा निचरा वाहून नेणाऱ्या वाहिन्या फुटणे, अतिप्रमाणात भूजल उपसणे ही काही मानवप्रणीत कारणे आहेत. नैसर्गिक जलवहन प्रवृत्तींमध्ये केलेले बदल (उदा. सिंचनासाठी वा वीजनिर्मितीसाठी नदीचे पाणी दुसरीकडे वळविणे) देखील विलयछिद्रांच्या निर्मितीसाठी कारणीभूत ठरतो. कधीकधी अौद्योगिक कारखान्यांतील निचरा साठवण्यासाठी कृत्रिम तळी बांधली जातात. यामुळे पृष्ठभागाच्या रचनेत मोठा बदल होतो आणि पृ़ष्ठभागाखालील खडक कमकुवत असल्यास ती कोसळून विलयछिद्र बनते. == उद्भाव == [[चित्र:AlapahaRiver2002.jpg|left|thumb|अमेरिकेतील अलापहा नदीचे सर्व पृष्ठजल जेनिंग्ज गावाजवळील विलयछिद्रात वाहते. पुढे ते फ्लोरिडा [[जलप्रस्तर|जलप्रस्तरात]] प्रवेश करते.]] [[कार्स्ट]] भूस्वरूपाच्या परिसरांशी विलयछिद्रांचा संबंध असतो. अशा प्रदेशांमध्ये छोट्या क्षेत्रातही शेकडो विलयछिद्रे असू शकतात, जेणेकरून वरून पाहिल्यावर पूर्ण क्षेत्र छिद्रांनी व्यापलेले दिसते. परिसरातील सर्व पाणी भूपृष्ठाखाली वाहत असल्यामुळे अशा प्रदेशात पृष्ठजल उद्भवत नाही. [[लाओस]] देशातील खांमोवान पर्वत आणि [[पापुआ न्यू गिनी]]<nowiki/>तील मामो पठार ही अशा कार्स्ट भूप्रदेशाची उदाहरणे आहेत.<ref name="wondermondo"/> तसेच [[व्हेनेझुएला]] देशातील सिमा हंबोल्ट आणि सिमा मार्टेल ही सँडस्टोन (गारगोटी) खडकात तयार झालेली जगातील सर्वात मोठी विलयछिद्रे आहेत.<ref name="wondermondo"/> काही विलयछिद्रे एकजिनसी चुनखडकाच्या जाड थरांमध्ये निर्माण होतात. पुष्कळ पावसामुळे विपुल प्रमाणात असलेले भूजल त्यांच्या निर्मितीस अनुकूल ठरते. पापुआ न्यू गिनीतील [[न्यू ब्रिटन]] बेटावरील नाकानाई पर्वतांमध्ये अशी बरीच विलयछिद्रे आहेत.<ref name="wondermondo2"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/Au/Papua/EastNewBritain/Nare.htm "Naré sinkhole"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303231946/http://www.wondermondo.com/Countries/Au/Papua/EastNewBritain/Nare.htm |date=2016-03-03 }}. </cite></ref> चुनखडकाचा त्याखालील अविद्राव्य खडकाशी संपर्क झाल्यास शक्तीशाली भूनद्या आकाराला येऊ शकतात आणि भूपृष्ठाखाली मोठ्या पोकळ्या तयार होऊ शकतात. चीनमधील 'श्याओचाय त्यांकंग' हे ६६२ मी. खोलीचे विलयछिद्र अशाच परिस्थितीत निर्माण झाले आहे. [[मेक्सिको]] देशातील [[क्वेरेटारो]] आणि [[सान लुइस पोतोसी]] राज्यांमध्येही अशीच मोठाली विलयछिद्रे आहेत.<ref name="wondermondo"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Best/World/Sinkholes.htm "Largest and most impressive sinkholes of the world"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160314152911/http://www.wondermondo.com/Best/World/Sinkholes.htm |date=2016-03-14 }}. </cite></ref><ref name="Zhu_tiankeng"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Zhu, Xuewen; Chen, Weihai (2006). </cite></ref> मेक्सिकोच्या [[तामौलिपास]] राज्यातील झाकाताॅन प्रणालीतील विलयछिद्रांची निर्मिती असामान्य प्रक्रियांमुळे झाली आहे. ज्वालामुखीमुळे उष्ण होणाऱ्या आम्लमय भूजलाची क्रिया येथील २०हून जास्त विलयछिद्रांच्या निर्मितीस कारणीभूत ठरली आहे.<ref name="gary"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.geo.utexas.edu/faculty/jmsharp/zacaton/default.htm "Sistema Zacatón"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181214005659/http://www.geo.utexas.edu/faculty/jmsharp/zacaton/default.htm |date=2018-12-14 }}. by Marcus Gary.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ASinkhole&rft.btitle=Sistema+Zacat%C3%B3n&rft.genre=unknown&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.geo.utexas.edu%2Ffaculty%2Fjmsharp%2Fzacaton%2Fdefault.htm&rft.pub=by+Marcus+Gary&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Abook" contenteditable="false">&nbsp;</span></ref><ref name="wondermondo3"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Mexico/Tamaulipas/SistemaZacaton.htm "Sistema Zacatón"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111108043452/http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Mexico/Tamaulipas/SistemaZacaton.htm |date=2011-11-08 }}. </cite></ref> येथील झाकाताॅन हे पाण्याने भरलेले जगातील सर्वात मोठे विलयछिद्र आहे. काही विलयछिद्रांच्या वरच्या भागावर [[ट्रॅव्हर्टाईन]] खनिजाच्या गाळामुळे विलक्षण अशी 'झाकणे' तयार झाली आहेत.<ref name="wondermondo3"/> अमेरिकेतील [[फ्लोरिडा]] राज्याच्या मध्यभागात वारंवार भूपृष्ठाचा भाग कोसळल्यामुळे विलयछिद्रे तयार होतात. इटलीतील मुर्जे पठारावरही बरीच विलयछिद्रे आहेत. जलाशयात खूप पाऊस पडल्यामुळेही विलयछिद्र निर्माण होऊ शकते.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.crystalinks.com/sinkholes.html "Sinkholes, Blue Holes"]<span class="reference-accessdate">. </span></cite></ref> <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<span title="The text near this tag needs further explanation. (June 2013)">further explanation needed</span>''&#x5D;</sup> == मानवी कार्यांसाठी उपयोग == कचऱ्याची विल्हेवाट लावण्यासाठी विलयछिद्रांचा अनेक शतकांपासून वापर करण्यात आला आहे. परंतु अशा ठिकाणी भूजलाच्या [[प्रदूषण|प्रदूषणामुळे]] आरोग्यास धोकादायक परिस्थिती निर्माण झाली आहे. [[माया संस्कृती]]<nowiki/>मध्ये [[युकातान द्वीपकल्प|युकातान]] द्वीपकल्पातील विलयछिद्रांचा वापर मौल्यवान वस्तू साठवण्यासाठी आणि माणसांचा बळी देण्यासाठी करण्यात येत असे.<sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">&#x5B;''<span title="This claim needs references to reliable sources. (November 2010)">citation needed</span>''&#x5D;</sup> अतिशय खोल किंवा गुहांच्या मुखांना जोडलेली विलयछिद्रे अनुभवी साहसी पर्यटकांसाठी आव्हान म्हणून सामोरी येतात. पाण्याने भरलेली विलयछिद्रे पाणबुड्यांसाठी उपयुक्त ठरतात. मेक्सिकोतील झाकाताॅन, [[दक्षिण आफ्रिका|दक्षिण अफ्रिकेतील]] बुशमन्स होल, व्हेनेझुएलातील सरिसरिनामा पठार, मेक्सिकोतील सोतानो डेल बारो, अाॅस्ट्रेलियातील माउंट गँबियर ही यासाठी प्रसिद्ध अशी स्थळे आहेत. प्रवाळ खडकांंमध्ये असणारी खोल विलयछिद्रे पाणबुड्यांसाठी आकर्षक स्थळे ठरतात.<ref name="Rock_DivingBelize"><cite class="citation book" contenteditable="false">Rock, Tim (2007). </cite></ref> == स्थानिक नावे == [[चित्र:Great_Blue_Hole.jpg|thumb|[[बेलिझ|बेलीझ]] देशातील ग्रेट ब्ल्यू होल नीलविवर]] जगातील काही विलयछिद्रांचे त्यांच्या भौगोलिक स्थळानुसार गट पाडून त्यांना खालीलप्रमाणे विशिष्ट नावे दिली गेली आहेत.<ref name="wondermondo4"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Attractions/Sinkholes.htm "Sinkholes"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180610044105/http://www.wondermondo.com/Attractions/Sinkholes.htm |date=2018-06-10 }}. </cite></ref> * '''कृष्णविवरे (Black holes)''' – [[बहामास]]<nowiki/>मधील पाण्याने भरलेल्या विशिष्ट विलयछिद्रांच्या समूहाला हे नाव दिले आहे. समुद्रपाण्यामुळे कार्बोनेटच्या मातीत पृष्ठाचा काही भाग विरघळल्यामुळे ती तयार झाली आहेत. छिद्रातील पाण्यात १५ ते २० मी. खोलीवर प्रकाश शोषून घेणाऱ्या सूक्ष्मजीवांच्या थरामुळे निर्माण झालेला जांभळ्या रंगाचा पट्टा आहे. या सूक्ष्मजीवांच्या [[चयापचय]] क्रियेमुळे पाणी उष्ण होते. या एकमेव बाबतीत सूक्ष्मजीवांच्या क्रिया लक्षणीय अौष्णिक परिणाम घडवून आणतात. अँड्रोसचे कृष्णविवर हे असे एक उदाहरण आहे.<ref name="wondermondo5"><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Bahamas/SouthAndros/AndrosBlackHole.htm "Black Hole of Andros"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304052825/http://www.wondermondo.com/Countries/NA/Bahamas/SouthAndros/AndrosBlackHole.htm |date=2016-03-04 }}. </cite></ref> * '''नीलविवरे (Blue holes)''' – बहामासमधील खोल जमिनीखालील विलयछिद्रांना हे नाव मुळात देण्यात आले, पण कुठल्याही कार्बोनेट खडकातील खोल पाण्याने भरलेल्या विवरांना नीलविवर म्हणतात. अशा खोल विलयछिद्रातील स्वच्छ पाणी गडद निळ्या रंगाचे दिसते. प्रकाशाच्या दृश्य [[वर्णपट|वर्णपटातील]] केवळ गडद निळ्या रंगाचा प्रकाश विलयछिद्रातून परावर्तित होऊन बाहेर पडतो. * '''सेनोटी (Cenotes)''' – मध्य अमेरिकेतील युकातान द्वीपकल्प, बेलीझ इ. प्रदेशांमध्ये आढळून येणाऱ्या विशिष्ट पाण्याने भरलेल्या विलयछिद्रांना सेनोटी असे म्हणतात. उथळ सागरी भागात चुनखडीच्या निक्षेपणामुळे अनेक सेनोटी तयार झाले आहेत. * '''सोतानो (Sótanos)''' – मेक्सिकोच्या अनेक राज्यांमधील मोठाल्या भूविवरांना सोतानो असे म्हणतात. * '''त्यांकंग (Tiankengs)''' – चीनी भाषेत 'त्यांकंग' शब्दाचा अर्थ 'आकाशातील पोकळी' असा होतो. त्यांकंग २५० मी. पेक्षा खोल आणि रुंद असतात आणि त्यांना जवळपास लंबकोनी कडा असतात. ते भूमिगत गुहा कोसळल्यामुळे तयार होतात.<ref name="Waltham2005"><cite class="citation book" contenteditable="false">Waltham, Tony; Bell, Fred; Culshaw, Martin (2005). </cite></ref> * '''टोमो (Tomo)''' – [[न्यू झीलँड|न्यू झीलंडच्या]] कार्स्ट प्रदेशातील विलयछिद्रांना टोमो म्हणतात. == कृत्रिम कार्स्ट == मे २०१० मध्ये [[ग्वाटेमाला सिटी|ग्वातेमाला सिटी]]<nowiki/>मध्ये 'अगाथा' वादळामुळे झालेली अतिवृष्टी आणि खराब झालेल्या मलनिःसारण प्रणालीमुळे विलयछिद्र तयार झाले. एका घराला आणि एका तीन मजली इमारतीला त्याने गिळंकृत केले. विलयछिद्र २० मी. रुंदीचे आणि ३० मी. खोलीचे होते. फेब्रुवारी २००७ मध्येही जवळच असेच दुसरे विवर तयार झाले होते.<ref name="Time_guathole"><cite class="citation web" contenteditable="false">Fletcher, Dan (June 1, 2010). </cite></ref><ref name="LUN_quediablos"><cite class="citation news" contenteditable="false">Vidal, Luis; Jorge Nunez (2 June 2010). </cite></ref><ref name="NatGeo_guathole"><cite class="citation web" contenteditable="false">Than, Ker (June 1, 2010). </cite></ref> वस्तुतः कुठल्याही खडकाच्या विद्रावणामुळे निर्माण झालेले नसल्यामुळे त्याला विलयछिद्र म्हणता येणार नाही.<ref name="Waltham2008"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Waltham, T. (2008). </cite></ref><ref name="Halliday2007"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Halliday, W.R. (2007). </cite></ref> ग्वातेमाला सिटीच्या भूपृष्ठाखाली ज्वालामुखीची राख आणि ज्वालामुखीनिर्मित खडकांचे जाड थर आहेत. त्यांच्या विद्रावणामुळे ग्वातेमाला सिटीमधील विवरे निर्माण झाली नाहीत.<ref name="Waltham2008"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Waltham, T. (2008). </cite></ref> उलट, या नाजूक खडकांत निर्माण झालेल्या मोठ्या पोकळ्या कोसळल्यामुळे ही विवरे तयार झाली. नाजूक असतानाही या खडकांमध्ये पोकळ्या निर्माण होऊ शकतात. पाण्याच्या पाइपांतून गळणाऱ्या पाण्याने ज्वालामुखीच्या निक्षेपातील बरीक राख वाहून नेली. त्यामुळे खडकात पोकळ्या तयार झाल्या. त्यानंतर अधिक खडबडीत पदार्थांचे अपक्षरण घडवून आले. हळूहळू या पोकळ्या कोसळण्याइतपत मोठ्या झाल्या.<ref name="Waltham2008"><cite class="citation journal" contenteditable="false">Waltham, T. (2008). </cite></ref> == उदाहरणे == [[चित्र:Sink_hole.jpg|right|thumb|[[ओमान]]<nowiki/>मधील बामा विलयछिद्र]] जगातील काही मोठ्या विलयछिद्रांची उदाहरणे खंडानुसार खाली नमूद केली आहेत.<ref name="wondermondo"/> === अफ्रिका === * [[ब्ल्यू होल]] - १३० मी. खोलीचे दहाब, इजिप्त येथील समुद्रपातळीखालील नीलविवर. ते लाल समुद्राच्या किनाऱ्यावर असून त्याच्या व समुद्राच्या कडेवर ६० मी. उंचीची नैसर्गिक कमान आहे.<ref><cite class="citation book" contenteditable="false">Halls, Monty; Krestovnikoff, Miranda (2006). </cite></ref> * [[बुशमन्स होल]] - दक्षिण अफ्रिकेतील २९० मी. खोलीचे विलयछिद्र<ref><cite class="citation journal" contenteditable="false">Beaumont, P.B.; Vogel, J.C. (May–June 2006). </cite></ref> * [[काशिबा सरोवर]] - झांबिया देशातील १०० मी. खोलीचे आणि ३.५ हेक्टर क्षेत्रफळाचे विलयछिद्र. === आशिया === * अखायात विलयछिद्र - १५० मी. व्यासाचे आणि ७० मी. खोलीचे [[तुर्कस्तान|तुर्कस्तानातील]] विलयछिद्र * बामा विलयछिद्र - [[ओमान]]<nowiki/>मधील ३० मी. खोलीचे विलयछिद्र<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.wondermondo.com/Countries/As/Oman/Muscat/Bimmah.htm "Bimmah sinkhole"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160201063127/http://www.wondermondo.com/Countries/As/Oman/Muscat/Bimmah.htm |date=2016-02-01 }}. </cite></ref> * दाशिवेई त्यांकंग - चीनच्या क्वांक्शी प्रांतातील ६१३ मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्याच्या तळाशी दुर्मिळ प्रजातींचे वन आहे. * श्याओचाय त्यांकंग - चीनच्या चोंगचिंग शहराजवळचे ६६२ मी. खोलीचे विलयछिद्र * सायबेरियामध्ये यमल द्वीपकल्पावर एका ८० मी. रुंदीच्या विलयछिद्राचा २०१४ मध्ये शोध लागला. <ref>[http://siberiantimes.com/other/others/features/large-crater-appears-at-the-end-of-the-world/ Large crater appears at the 'end of the world'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160131010157/http://siberiantimes.com/other/others/features/large-crater-appears-at-the-end-of-the-world/ |date=2016-01-31 }} The Siberian Times, July 15, 2014</ref> * तेक विलयछिद्र - ओमानमधील ९,००,००,००० <span>मी</span>^३<span> घनफळाचे विलयछिद्र. हे जगातील घनफळानुसार सर्वात मोठ्या विलयछिद्रांपैकी एक असून त्याची खोली २५० मी. आहे.</span>&nbsp; * रशियाच्या [[बेरेझनिकी]] शहराजवळ आणि शहराच्या इमारती, रस्ते आणि रेल्वे रुळांच्या खाली बरीच विलयछिद्रे आहेत. * आंध्र प्रदेशात अनंतपूर शहराजवळ नदीच्या तळाशी विलयछिद्रे आहेत. === कॅरिबियन समुद्र === * डीन्स ब्ल्यू होल - बहामास देशातील २०३ मी. खोलीचे विलयछिद्र. हे समुद्राखालील ज्ञात असलेले सर्वात खोल विलयछिद्र आहे. === मध्य अमेरिका === * [[ग्रेट ब्ल्यू होल]] - बेलीझ देशातील १२४ मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्यात अत्यंत खोल स्तरांवर अधोमुखी लवणस्तंभ आहेत. * २००७ चे ग्वातेमाला सिटीतील विलयछिद्र * २०१० चे ग्वातेमाला सिटीतील विलयछिद्र === युरोप === * पोझो डेल मोरो - रोम, इटलीजवळचे ४०० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्याचे मुख एका ८० मी. खोलीच्या गर्तेत आहे. * लाल सरोवर - [[क्रोएशिया]] मधील ५३० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्यात २८० मी. खोलीवर सरोवर आहे. * वोलियाग्मेनी - ग्रीस देशातील ३५.२ मी. खोलीचे आणि १५० मी. रुंदीचे विलयछिद्र * पोल्डरगॅडेरी - आयरलँडमधील ८० मी. व्यासाचे आणि ३० मी. खोलीचे विलयछिद्र. === उत्तर अमेरिका === ==== मेक्सिको ==== * केव्ह आॅफ स्वाॅलोव्ह्ज - [[सान लुइस पोतोसी (राज्य)|सान लुइस पोतोसी]] राज्यातील ३७२ मी. खोलीचे विलयछिद्र * सिमा डे लास कोटोरास - [[च्यापास]] राज्यातील १६० मी. रुंदीचे आणि १४० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्यात प्राचीन पाषाणचित्रे आढळून येतात. * सोतानो डेला ल्युका - च्यापास राज्यातील विलयछिद्र. त्याच्या तळावर एका गुहेतून जाता येते. * सोतानो डेल बारो - [[क्वेरेतारो]] राज्यातील ४१० मी. खोलीचे विलयछिद्र * झाकातोन - [[तामौलिपास]] राज्यातील ३३९ मी. खोलीचे विलयछिद्र. हे जगातील सर्वात खोल पाण्याने भरलेले विलयछिद्र आहे. <sup class="noprint Inline-Template " style="white-space:nowrap;">&#x5B;''<span title="The text near this tag needs further explanation. (June 2013)">further explanation needed</span>''&#x5D;</sup> ==== अमेरिकेची संयुक्त राज्ये ==== * बेयो काॅर्न - लुइसियाना राज्यातल २५ एकर क्षेत्रफळाचे आणि २३० मी. खोलीचे विलयछिद्र<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Wines, Michael (September 25, 2013). </cite></ref> * दि ब्ल्यू होल - न्यू मेक्सिको राज्यातील विलयछिद्र. त्याच्या मुखाचा व्यास २४ मी. तर तळाचा व्यास ४० मी. आहे. * डायसेट्टा - टेक्सास राज्यात डायसेट्टाजवळ अनेक विलयछिद्रे आहेत. सर्वात नवीन विलयछिद्र २००८ मध्ये तयार झाले. त्याचा व्यास १९० मी. असून खोली ४६ मी. आहे.<ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Horswell, Cindy (January 5, 2009). </cite></ref><ref><cite class="citation news" contenteditable="false">Blumenthal, Ralph (May 9, 2008). </cite></ref> * डेव्हिल्स मिलहाॅपर - फ्लोरिडा राज्यातील ३७ मी. खोलीचे आणि १५० मी. रुंदीचे विलयछिद्र. त्याच्या तळाशी १२ झरे आणि एक तळे आहे.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.floridastateparks.org/devilsmillhopper "Devils Millhopper Geological State Park"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150102012348/http://www.floridastateparks.org/devilsmillhopper/ |date=2015-01-02 }}. </cite></ref> * ग्रासी कोव्ह - टेनेसी राज्यातील १३.६&nbsp;<span contenteditable="false">किमी</span><sup contenteditable="false">२</sup> क्षेत्रफळाचे आणि ४२.७ मी. खोलीचे विलयछिद्र <ref><cite class="citation web" contenteditable="false">Dunigan, Tom. </cite></ref> * जिप्सम विलयछिद्र - युटा राज्यातील कॅपिटाॅल रीफ राष्ट्रीय उद्यानातील एक विलयछिद्र. त्याचा व्यास १५ मी. आणि खोली ६० मी. आहे.<ref><cite class="citation web" contenteditable="false">[http://www.nps.gov/care/planyourvisit/cathedralvalley.htm "Cathedral Valley – Capitol Reef National Park"]. </cite></ref> * किंग्जले सरोवर - फ्लोरिडा राज्यातील ८.१ <span contenteditable="false">किमी</span><sup contenteditable="false">२</sup> क्षेत्रफळाचे आणि २७ मी. खोलीचे जवळजवळ वर्तुळाकार विलयछिद्र * पेइन्योर सरोवर - लुइसियाना राज्यातील मूळ १४२ मी. खोलीचे विलयछिद्र. डायमंड क्रिस्टल खाण कोसळल्यानंतर त्याची खोली ४३ मी. आहे. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;" contenteditable="false">&#x5B;''<span title="both depths need a source (June 2013)">citation needed</span>''&#x5D;</sup> <ref>[http://www.youtube.com/watch?v=MRMdfMfPALU YouTube-Mysterious Louisiana Sinkhole Drains Entire Lake]</ref> * [[बाल्टिमोर]] - मेरीलँड राज्यातील या शहरात ३० एप्रिल २०१४ या दिवशी अतिवृष्टीमुळे एक रस्ता कोसळून विलयछिद्र तयार झाले.<ref>[http://www.aol.com/article/2014/04/30/block-long-chunk-of-street-collapses-in-baltimore/20878423/?icid=maing-grid7%7Chtmlws-sb-bb%7Cdl4%7Csec1_lnk2%26pLid%3D470994 Block-long chunk of street collapses in Baltimore] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160304091206/http://www.aol.com/article/2014/04/30/block-long-chunk-of-street-collapses-in-baltimore/20878423/?icid=maing-grid7%7Chtmlws-sb-bb%7Cdl4%7Csec1_lnk2%26pLid%3D470994 |date=2016-03-04 }} AOL.com article, April 30, 2014</ref> === ओशेनिया === * हारवुड होल - न्यू झीलंडमधील आबेल तास्मान राष्ट्रीय उद्यानातील १८३ मी. खोलीचे विलयछिद्र * मिन्ये - पापुआ न्यू गिनीतील ५१० मी. खोलीचे विलयछिद्र. त्याच्या तळाशी वाहणारा एक झरा आहे. === दक्षिण अमेरिका === * सिमा हंबोल्ट - व्हेनेझुएला देशातील सँडस्टोन खडकातील जगातील सर्वात मोठे विलयछिद्र. त्याची खोली ३१४ मी. आसून तळाशी जंगल आहे. == हे सुद्धा पहा == == संदर्भ == {{संदर्भयादी|30em}} == बाह्य दुवे == * [http://water.usgs.gov/edu/sinkholes.html US Geological Survey Water Science School page about sinkholes] (इंग्रजी मजकूर) * [http://www.telegraph.co.uk/earth/earthpicturegalleries/7818648/In-pictures-sinkholes-craters-and-collapsed-roads-around-the-world.html ''Daily Telegraph'' slide show of 31 sinkholes] (इंग्रजी मजकूर) * [http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/7391071.stm Video of Sinkhole forming in Texas] (May 8, 2008) (इंग्रजी मजकूर) * Google [http://tnlandforms.us/google.php?trk=usholes map] of deepest "hole" for each state (Andy Martin) (इंग्रजी मजकूर) * [http://tnlandforms.us/landforms/sinks.php Tennessee sinkholes] 54,000+ sinkholes (इंग्रजी मजकूर) * <cite class="citation news" contenteditable="false">James, Vincent (February 18, 2014). [http://www.independent.co.uk/news/science/sinkholes-what-are-they-how-do-they-form-and-why-are-we-seeing-so-many-9136235.html "What are sinkholes, how do they form and why are we seeing so many?"]. The Independent.co.uk<span class="reference-accessdate">. </span></cite><cite class="citation news" contenteditable="false"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">19 February</span> 2014</span>.</cite><span class="Z3988" title="ctx_ver=Z39.88-2004&rfr_id=info%3Asid%2Fen.wikipedia.org%3ASinkhole&rft.atitle=What+are+sinkholes%2C+how+do+they+form+and+why+are+we+seeing+so+many%3F&rft.aufirst=Vincent&rft.aulast=James&rft.date=2014-02-18&rft.genre=article&rft_id=http%3A%2F%2Fwww.independent.co.uk%2Fnews%2Fscience%2Fsinkholes-what-are-they-how-do-they-form-and-why-are-we-seeing-so-many-9136235.html&rft_val_fmt=info%3Aofi%2Ffmt%3Akev%3Amtx%3Ajournal" contenteditable="false">&nbsp;</span> [[वर्ग:भूगोल]] 41zmsqti7hu6ghhkcayoh5zmnimp3cn 0 190522 2708550 2637551 2026-09-08T16:33:40Z ~2026-48717-28 187230 2708550 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट रेल्वे स्थानक | नाव = [[File:Indian Railways Suburban Railway Logo.svg|60px|left|link=मुंबई उपनगरी रेल्वे]]'''नाळासोपारा'''‌ ( शूर्पारक नगर ) | स्थानिकनाव =Shurparak Nagar | स्थानिकभाषा =मराठी‌ | cta_header = | प्रकार = '''[[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]''' '''स्थानक''' | style = | चित्र = Nalla Sopara platformboard.jpg | चित्ररुंदी = | चित्रवर्णन = शूर्पारक नगर स्थानक फलाट फलक | पत्ता = | उंची = | मार्ग = [[पश्चिम मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|पश्चिम]] | जोडमार्ग = | अंतर = | इमारत = | फलाट = ४ | उद्घाटन = | विद्युतीकरण = होय | ADA = | संकेत = | मालकी = [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|रेल्वे मंत्रालय]], [[भारतीय रेल्वे]] | चालक = | विभाग = [[पश्चिम रेल्वे]] | services = | map_type = महाराष्ट्र | map dot label = नालासोपारा | latitude = 19.4154 | longitude = 72.8613 |name=}} {{मुंबई उपनगरी रेल्वे पश्चिम मार्ग नकाशा}} '''नाळासोपारा रेल्वे स्थानक''' हे [[मुंबई]] [[मुंबई उपनगरी रेल्वे]]च्या [[पश्चिम मार्ग (मुंबई उपनगरी रेल्वे)|पश्चिम मार्गावरील]] रेल्वे स्थानक आहे. {{मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानक, पश्चिम|स्थानक=नाळासोपारा|दक्षिणेकडचे स्थानक={{rws|वसई रोड}}|उत्तरेकडचे स्थानक={{rws|विरार}}|स्थानक क्रमांक=२८|अंतर=५६|दूरध्वनी क्रमांक=|फॅक्स क्रमांक=|ई-मेल पत्ता=|संकेत स्थळ=}} [[वर्ग:वसई-विरार]] [[वर्ग:मुंबई उपनगरी रेल्वे स्थानके]] [[वर्ग:पालघर जिल्ह्यामधील रेल्वे स्थानके]] k6vzj5ftq4qpmchcyaostt0201cv00n 0 195575 2708581 2705907 2026-09-08T19:06:21Z ~2026-48913-75 187240 /* गवळी लोकांची गावे */ 2708581 wikitext text/x-wiki [[महाराष्ट्र|महाराष्ट्रा]]<nowiki/>तील '''हिंदू-गवळी''' हा समाज प्रामुख्याने उत्तर कोकणात राहणारा समाज आहे. मुंबई, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी भागात गवळी समाजाची लोकसंख्या मोठी आहे. महाराष्ट्रात त्यांच्या गो-पालन (गाय) व्यवसायावरून त्यांना [[गवळी]] असे म्हणले गेले, तरी त्यांचा महाराष्ट्रातील प्रमुख व्यवसाय शेती हाच आहे. गवळी समाजाच्या अनेक उपजाती आहेत. '''गवळी''' ही एक अशी जात आहे. जिचा संबंध यादव कुळाशी जोडला जातो. ते भगवान [[श्रीकृष्ण|श्रीकृष्णा]]चे वंशज मानले जातात. [[चित्र:SRI fields left almost dry.jpg|इवलेसे|भातशेती]] == स्थान == मुंबई, पालघर, ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सिंधुदुर्ग, कोल्हापूर या जिल्ह्यांत गवळी समाजाची मोठी लोकसंख्या आहे. याशिवाय पुणे, सोलापूर, धाराशिव (उस्मानाबाद), जालना, अहमदनगर, लातूर, धुळे, नाशिक, मालेगांव, हिंगोली, नांदेड, परभणी, अमरावती, [[बुलढाणा]], जळगाव, अकोला इत्यादी जिल्ह्यांत देखील गवळी समाज आहे. == इतिहास == मूळ सोमवंशी (चंद्रवंशी) क्षत्रिय हिंदू-गवळी जमातीच्या उपजाती वेगवेगळ्या असल्या, तरी '''श्रीकृष्ण''' हा त्यांचा महापुरुष आहे. श्रीकृष्ण "यदु कुळातील" ('''[[यदु वंश|यदुवंशी]]''') होते. त्यांची वसाहत मथुरेच्या प्रदेशात होती. पुढे चंद्रवंशातील यादव यमुनेच्या काठी येऊन राहू लागले. त्यांनी शेती आणि गोपालन सुरू केले. तत्कालीन राजकारणामध्येही त्यांना महत्त्वाचे स्थान मिळाले. महाभारत कालखंडामध्ये त्यांनी मानाचे स्थान मिळवले होते. चंद्रवंशी समाज (ज्याला सोमवंशी किंवा चंद्र राजवंश असेही म्हणतात) हा चंद्रदेवापासून उद्गम झाला, पुढे हा वंश दोन प्रमुख शाखांमध्ये विभागला गेला. * राजा यदूच्या वंशातून निर्माण झालेला "'''यदुवंश'''" ('''यदुवंशी''') आणि * राजा पुरूच्या वंशातून उदयास आलेला पुरूवंश.<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2025-11-18|title=Lunar dynasty|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Lunar_dynasty&oldid=1322864234|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> श्रीकृष्णाच्या काळात अंधक, कुकर, दाशीह, भोज, भौम, यादव आणि वृष्णी असे सात सोमवंशीय (चंद्रवंशी) राजे राज्य कारभार करत होते. या सर्व राज्यांमध्ये यादवकुळ प्रबळ आणि बलवान होते. त्या काळामध्ये काही विध्वंसक वृत्तीच्या व्यक्ती होत्या. त्यांनी समाजावर जुलूम सुरू केला होता. त्यांमध्ये कंस, कौरव, जरासंध आणि शिशुपाल इत्यादी होते. जरासंधाच्या त्रासाला कंटाळून अंधक, यादव आणि वृष्णी हे वंश मथुरेलगतचा परिसर सोडून सौराष्ट्रात गेले. प्रबळ असलेले राजे मथुरेतच राहिले, तर अन्य राजे आणि लोक स्थलांतरित झाले. श्रीकृष्णांच्या निधनानंतर यादव कुळातील राजे आपापसात भांडू लागले आणि त्यांतून यादवी माजली त्यात यादवकुळाचा भयंकर संहार झाला. त्यातून काही यादव सौराष्ट्रातून निघून समुद्रमार्गे व भूमार्गे महाराष्ट्राच्या दिशेने आले आणि येथील लोकसंस्कृतीशी समरस झाले. * त्यापैकी प्रमुख जमातीची ओळख आणि सद्यस्थिती अशी आहे. :- ही प्राचीन कृषिप्रधान जमात सर्व भारतात परसली तसेच हजारो वर्षांपूर्वी महाराष्ट्राच्या वसई आणि दाभोळ या बंदरांवर आणि तिथून उर्वरित कोकणात पसरली अनेक वर्षे या परिसरात वास्तव्य केल्यानंतर ही जमात येथील संस्कृतीशी समरस झाली. महाराष्ट्रात ठाणे, रायगड आणि रत्‍नागिरी या जिल्ह्यांमध्ये बहुसंख्येने असलेली ही जात प्रामुख्याने खाडीकिनारी व नदीकिनारी भागातील भातशेतीच्या तसेच डोंगरी भातशेतीच्या प्रदेशात वास्तव्य करून आहे. प्राचिन काळापासून गवळी हे महाराष्ट्रात ले मूळ रहिवासी आहेत. महाराष्ट्रात ज्ञात इतिहास इ.स. पूर्व २५० अर्थात मौर्य/अशोकाच्या काळापर्यंत जातो. प्राचीन काळात कोकणच्या किनारपट्टीवर अनेक बंदरे भरभराटीला आली होती. आफ्रिका, भूमध्यसमुद्रापासून ते रोमन साम्राज्यापर्यंतचे व्यापारी येथून समुद्रमार्गाने भारतात येत होते. कोकण विभागावर शिलाहार, मौर्य, शक, राष्ट्रकुट, सातवाहन, वाकाटक, बहमनी सुलतान, आदिलशाही, मुघल, सिद्दी, '''मराठेशाही''' आणि त्यानंतर स्वातंत्र्यापर्यंत ब्रिटिशांची राजवट होती. डच, पोर्तुगिज आणि ब्रिटिशांच्या कोकण किनारपट्टीवर वसाहती होत्या. स्वातंत्र्यापर्यंत कोकणावर ब्रिटिशांचे राज्य असले, तरीही सावंतवाडी, मुरुड-जंजिरा, जव्हार अशी संस्थानेही येथे होती. कोकणचा प्रदेश हा जास्तकरून शिलाहारांच्या ताब्यात होता. त्यांची राजधानी [[स्थानक]] म्हणजेच [[ठाणे]] येथे होती. '''<big>[[देवगिरीचे यादव]] :</big>''' देवगिरी यादव राजघराणे (इ.स. ८५० - इ.स. १३१७) यांना '''सेवुण/सेऊण राजवंश''' असेही म्हणले जात होते. हे महाराष्ट्रातील प्राचीन पूर्वमध्ययुगीन काळातील राजघराणे होते.देवगिरी यादवांचे साम्राज्य नर्मदा नदीपासून तुंगभद्रा नदीपर्यंत पसरले होते. यादव घराण्यातील राजांच्या सापडलेल्या शिलालेखात त्यांची बिरूदे, हे राजघराणे महाभारत कालीन श्रीकृष्णांचे वंशज असण्यासंबंधाने असल्याची आढळतात. यादवांचे राज्य महाराष्ट्र, उत्तरकर्नाटक आणि मध्यप्रदेशच्या काही भागात पसरलेले होते. सुरुवातीच्या काळात ते चालुक्यांचे मित्र असावेत, असे दिसते. चालुक्यांच्या दुर्लक्षित प्रशासनामुळे पुढे ते सुबाहूच्या कारकिर्दीत स्वतंत्र सम्राट झाले. सुबाहू यांनी साम्राज्य व्यवस्थापनासाठी वारंगळ व हाळेबीड येथे उपराजधान्या स्थापून आपल्या दोन्ही मुलांना तिकडे पाठवले. त्यांचाच वंशज असणाऱ्या भिल्लम याने [[देवगिरी]] येथे राजधानी स्थापन केली. सिंघनदेव यादवांनी अनेक मंदिरे बांधली. हेमाडपंथी पद्धतीची बांधकाम हे यादव काळातील मानले जाते. यादवकाळात या शैलीला वेगळे निशाण होते. पुढे मूळचा यादवकुलीन सम्राट रामदेवराव यादव यांच्या दरबारी असणारा हेमाड पंडिताने स्वतःचे नाव त्या शैलीला दिले. सिंघणदेव (द्वितीय) आणि राजा महादेव यादव यांच्या काळात या राज्याची भरभराट झाली. सिंघणदेव यादव सम्राटांची तुलना महान सम्राटांशी होऊ शकते, सिंघणदेवच्या काळात महाराष्ट्रातील प्रजा सुखी होती. १ले मराठी साम्राज्य हे यादवराजांनी जन्माला आणले यात सिंघणदेव राजाचा अमूल्य वाटा आहे, त्याच्याच नावाने आजचे सातारा जिल्ह्यातील शिंगणापूर हे गाव हे अजरामर झाले.शिखर शिंगणापूर चे महादेव मंदिर सिंघणदेवांनी बांधले, सिंघणवरून शिंगणापूर झाले. यादव राजवंशाचा शेवटचा सम्राट शंकरदेेव होय, तर त्यांचे वडिल रामचंद्राच्या यांच्या काळातच मराठी भाषेला राजाश्रय मिळाला. त्यांचा पराभव अल्लाउद्दिन खिलजी व मलिक काफूरने त्यांना फितूरीने केला. रामचंद्रदेव रायांचे जावई व सेनापती [[हरपालदेव]] यांची क्रूर हत्या करून त्यांना देवगिरीच्या प्रवेशद्वाराला टांगून ठेवले होते. इ.स.च्या १३व्या शतकाच्या प्रारंभी '''देवगिरीच्या यादवां'''नी कोकणचा ताबा मिळवला होता. देवगिरीचा पाडाव झाला, त्यावेळीही ठाणे यादवांच्या आधिपत्याखाली होते. देवगिरीच्या पराभवानंतर रामदेवराय यांचा दुसरा मुलगा बिंबराज (भीमदेव) यादव कोकणात आला. यादव-गवळी यांना '''<nowiki/>'[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|देवगिरीचे यादव]]'''[[:en:Seuna_(Yadava)_dynasty|<nowiki/>']] असेही ओळखले जाते [[चित्र:Map of the Yadavas.png|इवलेसे|सेऊना (यादव) साम्राज्य (1187 ते 1317)]] [[चित्र:Aurangabad - Daulatabad Fort (95).JPG|इवलेसे|देवगिरी किल्ला ]] महाराष्ट्रात राहणारे हे यादव शुद्ध क्षत्रिय त्यांच्या पिढीजात धंद्यावरून त्यांना ”गवळी” हे नामाभिधान पडून त्यांची वेगळीच जात निर्माण झाली. महाराष्ट्रात यादव- गवळी ही जी अलग अशी जात दिसून येते त्याचे मुख्य कारण हेच कि, त्यांनी क्षात्रवृत्ती किंचित बाजूला ठेवली व साधारण शेतकऱ्यांप्रमाणे राहू लागले, शेती व गोपालन हा मुख्य धंदा आणि यादवी युद्धामुळे कायमची भरलेली धडकी यामुळे त्यांनी दुर्गम अशा अपरांत म्हणजेच कोकण प्रांतात वसाहती करण्यास सुरुवात केली. परंतु मूळपिंड हा क्षात्रवृत्तीचा असल्यामुळे ते ज्या ठिकाणी वसाहत करून राहिले त्या त्या ठिकाणी आपले वर्चस्व स्थापिले. यादवकुळी गवळी समाज गुलामी वृत्तीने केव्हाच राहिला नाही किंवा दास्यवृत्ती स्वीकारून इतरांची सेवा केली नाही. इतकेच नव्हे तर कोकणपट्ट्यात बरेच ठिकाणी या लोकांनी स्वतःची गावे वसवून त्या त्या गावचे ते वतनदार, पाटील, खोत बनले. त्यांची प्रामुख्याने उदाहरणे म्हणजे दापोली तालुक्यातील वाकवलीचे धुमाळ खोत, खेड त्यालुक्यातील आंबवलीचे यादव खोत, दापोली तालुक्यातील पिचडोलीचे चोगले खोत, मंडणगड पेठ्यातील पाटगावचे दिवेकर खोत, महाड तालुक्यातील डोंगरोळीचे महाडिक खोत, सुधागड तालुक्यातील खवलीचे चिले खोत वैगरेची उदाहरणे देता येतील. हजारो पिढ्या गेल्यानंतर मुळात भरलेली धडकी पुढे पुढे प्रत्येक पिढीत कमी कमी होत जाऊन शेवटी नाहीशी झाली आणि मुळची संस्कृती उच्च असल्यामुळे व जातिवंत क्षत्रियाचे रक्त नसानसात खेळत असल्यामुळे काही लोकांनी पुढे पुढे लष्करात, मराठेशाही सरकारात, इंग्रज लष्करात नोकऱ्या करून आपले नाव कमाविले. कित्येकांनी पोलिसात नोकऱ्या केल्या. कित्येक गुजरातमध्ये वडोदर्यातील गायकवाडीत नोकरीस गेले. काही कोल्हापुरात गेले. कित्येक पुणे आणि सातारा प्रांतात स्थायिक झाले. सामान्य गवळी कुटुंबातील रावसाहेब रावबहादूर डॉक्टर '''विश्राम रामजी घोले''' पुण्यात सर्जन झाले. त्यांची ऐन तारुण्याची वर्षे १८५७ च्या युद्धात सैनिकांची शुश्रुषा करण्यात गेली. युद्धोत्तर काळात त्यांचे जीवन एक निष्णात शल्यविशारद, सेवाभावी गृहस्थ, उदारमतवादी समाजसुधारक म्हणून गेले. मूळचे दापोली तालुक्यातील विश्राम रामजींचे घोले घराणे हे एका काळी अंजनवेल (गोपाळगड) गडाचे किल्लेदार होते. खेड तालुक्यातील भरणे गावचे महाडिक सुभेदार होते. दापोली तालुक्यातील काते प्रसिद्ध डॉक्टर झाले, त्यांचेच वंशज आज कोल्हापुरात डॉक्टर आहेत. महाडचे बाळू गवळी चिले हे ब्रिटीश सैन्यात हवालदार होते, त्यांनी अफगाणिस्थानच्या लढाईत फार मोठा पराक्रम केला म्हणून त्यांना दोन चांद व रेशमी शाल इनाम मिळाली. माणगावचे कै. विठ्ठलराव कृष्णाजी खेडेकर हे एक उत्तम समाजसुधारक, शिक्षक व लेखक होऊन गेले. गवळी जमातीतील ते पहिले शिक्षक होत. ''विठोबा मास्तर'' ते म्हणून ते प्रसिद्ध होते. विठ्ठलराव हे भाननगर संस्थानचे दिवाण सुद्धा बनले राहिले होते. त्यांनी [[महाराष्ट्रीय दाभोळी यादव]] समाजाचा इतिहास लिहिला होता. श्रीकृष्ण आणि गोपाल या त्यांच्या हस्तलिखित ग्रंथाचा उपयोग करून त्यांचे चिरंजीव डॉ. रघुनाथराव यांनी दि डिव्हाइन हेरिटेज ऑफ यादवाज् हा ग्रंथ लिहिला. 'श्रीकृष्ण आणि गोपाल' या ग्रंथाच्या आधारे त्यांनी इंग्रजी प्रत टंकलिखित स्वरूपात तयार केली. त्याचे हिंदीमध्ये यादव-हरिवंश या नावाने ग्रंथ अनुवादित करण्यात आला. कै. रघुनाथराव खेडेकर हे शल्यविशारद होते. शिवाय ते वेदांत निपुण असल्यामुळे त्यांना शंकराचार्यांनी वेदांतभूषण अशी पदवी दिली होती. कर्जत तालुक्यातील कै. नानासाहेब घाटवळ हे त्यांच्या उपजत गुण, धाडसी वृत्ती व तीक्ष्ण बुद्धी यामुळे सध्या शिपायापासून डेप्युटी सुपरीटेंडन्ट ऑफ पोलीस (DSP) या मोठ्या हुद्यापर्यंत वाढत गेले. पोलीस खात्यात त्यांच्यासारखा अधिकारी फारच विरळा. ** त्यांचे धाकटे बंधू गजानन घाटवळ यांनी ”यादव शिक्षण प्रसारक मंडळी” या नावाची संस्था काढली. असो, अशा किती तरी प्रसिद्ध व्यक्तीची माहिती सांगण्यासारखी आहे. संस्कृती आणि आनुवंशिक संस्कार याच्या उपजत सहाय्यामुळे यादवांच्या वंशजांनी आज निरनिराळ्या क्षेत्रात, विद्येत, व्यापारात, धर्मकार्यात प्रवेश केला आणि त्यात यश मिळवले. ==समाजाची दैवते== [[चित्र:Pali- Shri Ballaleshwar.jpg|250px|right|thumb|बल्लाळेश्वर (पाली)]] गवळी बांधवांच्या गावात मधोमध देऊळ असते. गावदेवी, हनुमान, राधाकृष्ण, विठ्ठलरुक्मिणी, राम, गणपती, शंकर, दत्त यांची ही देवळे असतात. गावदेवी, खंडोबा, भैरी, भवानी, जोगेश्वरी, सालबाई, मोठ्याबाया, जागेवाला, म्हसोबा, वेताळ, चेडा ही समाजाची मुख्य दैवते. अलीकडे एकवीरा हेही दैवत मानले जात आहे. बहुतेकांच्या घरी गणपती येतो. गौरीगणपती, होळी, लग्नसमारंभ यांत गवळी बांधव नाचतात. * ग्रामदैवत: कोकण प्रांतातील गवळी समाज ठिकठिकाणच्या ग्रामदैवतांना मानत आलेला आहे. त्यापैकी मुंबईची [[मुंबादेवी]], पालीचा बल्लाळेश्वर, महाडचे विरेश्वर कोटेश्वरी, नागोठणेची जोगेश्वरी, * रोह्याचे व म्हसळ्याचे धावीर महाराज, * तळ्याची व दाभोळची चंडिका, कडापेचे बापुजी काळकाई, भरणेची काळकाई, * श्रीवर्धनची सोमजाई, बोरलीची चिंचबाई, आंबवलीची विन्हेरेची झोलाई, धामणी गावची झोलाई, गोरेगावचे भैरीनाथ, साखरोळीचे खेमदेव या ठिकाणच्या दैवतांना गवळी समाज विशेष मानत आलेला आहे. लग्नसोहोळ्या प्रसंगी या देवतांच्या आवर्जून भेटी घेतल्या जातात. [[चित्र:Mumbadevi (f).jpg|इवलेसे|180x180अंश|मुंबादेवीचे देऊळ]] * समाजात कुलदैवताला घरचा देव म्हटले जाते. भावकीतील, घराण्यातील एका कुटुंबात घराण्याच्या कुलस्वामीचा देव्हारा पुजला जातो. लग्नाच्या वेळी हा देव आणून त्याची लग्नघरात स्थापना केली जाते. लग्नानंतर कोंबड्या, बकऱ्याचा मान देऊन देव उठवला जातो. वर्षातून एकदा प्रत्येक कुटुंबाने कुलस्वामी कुलस्वामिनीच्या भेटीला जायची रीत आहे. कुलदेवाचा देव्हारा असणाऱ्या घरातील गौरी मानाची असते. गणेशोत्सवात कुलस्वामीचा देव्हारा असलेल्या घरातील गौरीगणपतीच्या दर्शनासाठी जातात. कुलदेवतांचे वर्षातून गौरीपूजन, घटस्थापना, नवरात्र-अष्टमी, महानवमी, चैतावली असे समारंभ केले जातात. समाजातील पाटील व इतर काही घराण्यांचा अपवाद सोडला तर, बाकीच्या सर्व घराण्यांतील कुलदेवतांचा गोंधळ हा दर तीन वर्षांनी होतो. हल्ली घाटावरील लोकांप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा वर्षातून एकदा जेजुरीला किंवा तीर्थक्षेत्राला जायचा प्रघात पडला आहे. == समाजाच्या चालीरिती == समाजात जन्मविधी, नामकरण, साखरपुडा, लग्नसमारंभाच्या आधीचे तांदुळ, देवक, उटणे, हळद वैगरे मंगलविधी हे समाजातील जेष्ठ व्यक्ती व स्रीयां मार्फत केले जातात. परंतु लग्नाच्या व उत्तरकार्याच्या वेळी ब्राह्मणच असावा लागतो. कुणबी, आगरी समाजाप्रमाणे गवळ्यांमध्ये सुद्धा पूर्वीपासूनच विधवा विवाहाला मान्यता आहे. कुणबी, आडमराठे किंवा मराठेकुणबी, आगरी ह्या जाती गवळी सदृश असल्या तरी भिन्न आहेत. पूर्वीचा मुंबई इलाख्यांत (Bombay Presidency) सध्याचा कोकण आणि मध्य महाराष्ट्रात गवळी जातींत कोकणातले व घाटावरचे या पोटभेदांखेरीज पोटजाती नाहीत. विवाहादि संस्कार ब्राम्हणच करतात. जातीचे बहुतेक सर्व प्रश्न जातीतच गोतगंगे (गोतसभा) मार्फत सोडवले जात;, मात्र क्वचित् महत्त्वाच्या धार्मिक प्रश्नांवर ब्राह्मणांचे मत घेण्यात येतेयेत असे. गेल्या तीनचारशे वर्षात जातीचे स्थलांतर मुळीच झालेले नाही. इंग्रजी राज्यापूर्वी जातीचा आचार चालीरीतीस अनुसरून होता, असे ज्ञातीच्या मंडळीचे म्हणणे आहे. त्यानंतर काही बाबतीत सुधारणेच्या दृष्टीने फरक पडत चालला आहे. लग्नाच्या आदल्या दिवशीचा हळदीचा कार्यक्रम. या दिवशी वर व वधूला घरात हळद दळून (वाटून) लावतात. याच दिवशी ग्रामदेवता, कुलस्वामी आणि घरच्या देवांना (कुटुंबात पुजत असलेल्या देवांना) मान देण्यात येतो. गवळी समाजात प्रत्येक कुटुंबांचा एक देव्हारा असतो. आणि त्याची पूजा करणारा (भगत) हे मान देतो. समाजात लग्न समारंभासाठी सूप, टोपली, रोवळी, उखळ, मुसळ, जाता, पाटा, वरवंटा, माल्टा (दगडी दिवा), नामनदिवा (लमाणदिवा), पितळीपराती, मडके, कोयती, कुराड, कनाकोंडा, बिनभरडलेला भात या ग्राम्यसंस्कृती व शेतकरी संस्कृतीशी घट्ट नाते असणाऱ्या वस्तूंचे महत्व खूप आहे. या वस्तूंचा उपलब्धते शिवाय विधी पूर्ण होणे अशक्य आहे. देवता पूजण्या शिवाय तांदूळ धुवणे, तांदूळ दळणे, पोल्या तळणे, हळद वाटणे, घाणा भरणे, घाणा कुटणे इत्यादी अनेक विधी करवली आणि नवरानवरीचा हातून करून घेतल्या जातात. यात वरमाया करवल्यांचा मोठामान असतो. हळदी समारंभाचा दिवशी रुईच्या फुलांचा मुंडावळ्या वधू वरांस बांधल्या जातात. पूर्वीचा काळी लग्नासाठी तांदूळ, लाह्या, खोबरे, चणे इत्यादी जिनसा भिजत घालून घरचा घरी मुंडावळ्या ओवल्या जात असत. हल्ली मण्यांचा मुंडावळ्या बांधल्या जातात. लग्नसमारंभात हळदुल्या कट्यारीला अनन्यसाधारण महत्व असून लग्नसोहोळा पूर्णपणे पारपडून वरात घरी भरून होईपर्यंत वधूवर नेहमी कट्यार आपल्या जवळ बाळगून असतात. त्याचप्रमाणे वर लग्नघरातून निघाल्यावर्ती नवरदेवावर्ती धरण्यात येणारा '''सतिर''' (छत्री) लग्न लागल्यावरतीच मिटण्यात येतो. समाजाची क्षात्रधर्मी पार्श्वभूमी यातून दिसून येते. कोकण प्रांतातील गवळी, कुणबी, आगरी लोकांमध्ये सण चालीरीती लग्नसमारंभ यात साम्यता आढळते. तरीही या समाजांमध्ये परस्परात लग्न समारंभ होत नाहीत. या समाजात स्त्रियांसुद्धा पुरुषांसोबत शेतीला आणि व्यवसायाला हातभार लावतात. आज महाराष्ट्रात भेडसावत असलेल्या हुंडापद्धतीच्या विपरीत या समाजात हुंडापद्धत पूर्वीपासून अस्तित्वात नाही. समाजात लग्नसमारंभात स्त्रियांना अग्रामन असतो. गवळी समाजात मातृसत्ताक पद्धतीची झलक आपल्याला दिसून येईल. तसेच सध्या चालत आलेल्या पद्धतीनुसार मामाच्या (आईचा भाऊ) मुलीशी लग्न करण्याची पद्धत आहे. पूर्वी गवळी समाजात केवळ आपल्याच विभागातील गावांमध्ये सोयरीक करण्याची  पद्धत होती. काळाने हे सर्व विभाग एक मेकात मिसळून गेले. == पारंपरिक पोशाख == कमरेला रुमाल नेसलेला, खांद्यावर घोंगडी, विशेष प्रसंगी धोतीर (धोतर) नेसल्यास ढोपरापर्यंतच, डोक्याला गवारीटोपी, पागोटे, पगडी किंवा मुंडासे, कानात वाळ्या-भिकबाळी, गळ्यात गोफ, पायात जाड करकरीत वहाणा, कमरेवर आकडी आणि कोयती सदोनीत अडकवलेली असा पुरुषांचा भारी रुबाब. [[File:Agrees, or Salt Cultivators of Salsette (9842277595).jpg|thumb|Agrees, or Salt Cultivators of Salsette]] स्त्रियांमध्ये नाकात मोठीनथ, कानात कुड्या कानपट्ट्या बुगडया, हातात पाटल्या/ गोठ, गळ्यात गळसरी-गाठवण-पुतळीहार, पायात जोडव्या तोडे, कपाळावर गोल मोठे ठसठशीत कुंकू किंवा कुंकवाची जाडसर आडवी चिरी, डोईवर वेणी किंवा सुवासिक रानफुले खोचलेली यासारख्या सौंदर्यालंकारासोबतच ढोपरापर्यंतच लुगडे नेसण्याची पद्धत प्रचलित, त्याला '''मांडकास नेसणे''' असेही म्हणतात. [[चित्र:Sone_of_the_soil_community_historical_photograph.jpg|इवलेसे|Kunbi-Gavli-Aagri community Historical Photograph]] तांदळाची भाकरी, भात, मळ्यातल्या भाज्या, सुकीमासळी हे नियमित अन्न. भाताची खीर, चामट्या, पानगे, उकडीचा शेंगा-दिवे, नेवऱ्या, मुगवऱ्या, फेण्या पापड्या, तांदळाची बोरं, गोडाचेवडे (पोल्या) हे गवळी चे सणासुदीचे पारंपरिक खाद्य. एकेकाळी भाता सोबत नाचणी, वरी, हारीक ही धान्ये आणि कडधान्ये, भाजीपाला पिकवणारा भूमीपूत्र समाज. ==गवळी समाजाबद्दल== सद्यस्थितीला गवळी समाजात नोकरी, उद्योग, विविध व्यवसायांमधून आर्थिक सुबत्ता दिसून येते. हा समाज आता सामाजिक, आर्थिक, भौगोलिक स्तरांनुसार विभागला गेला आहे. घरातील वडिलधाऱ्या व्यक्ती जुनी बोलीभाषा बोलतात. कोकणातील गवळी समाजाची बोली ही आगरी बोलीशी मिळतीजुळती आहे. काळानुरूप समाजाचा पेहरावही बदलला आहे. पूर्वी कंबरेला रुमाल, अंगात बंडी, डोक्‍यावर पटका (फेटा) किंवा टोपी असायची. तर लग्न समारंभाला हाफपॅन्ट, कोट, धोतिर (धोतर), टोपी आणि महिला नऊवारी साडी नेसायच्या. तर "आठवार मुली" (लग्न न झालेल्या) "परकर पोलका" घालीत. लग्न समारंभातील हळदीच्या गाण्यांनी आणि अन्य पारंपरिक गाण्यांनी समारंभ अविस्मरणीय व्हायचा. आता त्याचे स्वरूप बदलल्याचे जाणवते. ही गाणी आता ऐकायला मिळत नाहीत. * समाजातील बहुतेक मंडळी उच्चशिक्षित, वारकरी आणि आध्यात्मिक बैठकीला जाणारी असल्याने पारंपरिक बोली भाषा विस्मरणात गेली आहे. पूर्वी कुटुंबात आईला "आये" किंवा "बय", आजीला सुद्धा "बय" किंवा "म्हातारी आये" आणि बहिणीला "बाय'' असे संबोधण्यात येत होते. तसेच वडिलधाऱ्या मंडळींना "बाबास", "काकास", "दादास" म्हणण्याची पद्धत होती. तर लहान मुलांना "बाला, बावा''' म्हणून हाक मारले जायचे. 'च्या भना', 'वाटोला झाला' ही शिवी-वजा विशेषणे सर्रास वापरली जात. मात्र आता त्याच्यावर काहीसे निर्बंध आल्याचे जाणवते. किंवा ही वाक्‍ये विस्मरणात गेली. गवळी माणसाचा कणखर आणि काहीसा राकटपणा त्यांच्या बोलीभाषेतून जाणवतो. तर गवळी मंडळींची देहबोलीही त्यांच्या बोलीभाषेशी साधर्म्य साधणारी आहे. या समाजाचे वैशिष्ट्य आणि बोलीभाषा काळानुरूप बदलत आहेत. गोपालनाच्या व्यवसायावरून '''‘गवळी’''' हे नाव पडलेले असले तरी, मुख्य व्यवसाय हा भातशेतीच आहे. ही जात ठाणे, रायगड, रत्‍नागिरी जिल्ह्यात मोठ्या प्रमाणावर आहे. भातशेतीच्या व गोपालनाच्या धंद्यावरून ही एक स्वतंत्र जात झालेली आहे. यांमध्ये #आगरातले गवळी (कोकणातले), #घाटावरचे गवळी असे पोटभेद असून त्या पोटभेदांतील लोकांच्या चालीरीती, बोलीभाषा वेगवेगळ्या आहेत. गवळ्यांच्या पुष्कळ चालीरीती आगरी व कुणब्यांप्रमाणे आहेत. आडनांव एक असलेल्या लोकांमध्ये विवाहसंबंध होत नाहीत. पुनर्विवाह व काडीमोड (घटस्फोट) या दोन्ही चाली गवळ्यांमध्ये पूर्वीपासूनच रूढ आहेत. पूर्वीचा काळी स्त्रिया पांढरे शुभ्र उपरणे किंवा धोतर अंगाभोवती शालीप्रमाणे पांघरून घेत असत. जवळपास दोन तृतीयांश गवळी शाकाहारी तर ईतर मांसाहारी असून मुख्य अन्न तांदळाची भाकरी, भात, सुकी मासळी हे आहे. ==गवळी लोकांची आडनावे == आवासकर, आईनकर, अहिर,कोटकर, कोदेरे , काटेकर, काते, कासार, किलजे, कांबळे, कोंडेरे, काटले, कापदुले, कलांबकर, केलस्कर, टोपरे, केसरकर, यादवराव, जाधवराव, गवळी, गवली, यादव, याधव, जाधव, जाधवराव,गोलेवार, ,गायकर, गोरीवले, गोपाळे, गोपाळ, खताते, खरपुडे, खेडेकर, खवलेकर,घाटवळ, घोसाळकर, ठसाळ, साळ, घोले, चाचे, चिले, चोगले, चौकेकर, टावरे, ठाणके, डायरे, डाकरे, दिघे, डिगे, ढगे, तरेकर, तटकरे, तळकर, तिसकर, तांबडे, दर्गे, दुर्गवळी, दळवी, दिवेकर, दुखले, दुर्गावळे, दिघीकर, दाभोळकर, धुमाळ, नटे, नारिंगकर, पाटील, साबळे, पंदेरे, पवार, पगार, पगडे, पाटगे, पाटे, बांडागळे, बाठे, बिरवटकर, बिरवाडकर, बोबडे, बोरे, भुरण, भालेकर, भेसरे, भोजने, मांदाडकर, महागावकर, महाडीक, माटे, मिरगळ, मोडशिंग, सारंगे, साईकर, यादव, राईन, रायगवळी, रिकामे, लटके, लाड, लेपकर, वरणकर, वरेकर, वाजे, शिवकर, शिंदे, किन्होळकर, शिळीमकर, हिवरकर.देखनाळे, बहिरट, बिडकर, कलागते, किन्होळकर, गार्वे, वैराळकर, इंगोले, डाकवे, देवर्षी, हुच्चे, परळकर, अलंकर, अवधूत, कविस्कर, नागापुरे, पायकर, परळकर, औरंगे, घुले, साठे, हिरणवाळे, खडके, येवले, हेकडे, भाकरे, शेळके, शनवारे, चावंडे, काळे, गायन, सुडस्कर, बावस्कर, निखाडे, तोटे, भक्ते, आलोकर, घाटोळ, पाटणकर, घुमारे, आसोले, कटाले, चौधरी, लंगोटे, यमगवळी, खोपेकर, पुलाते, भालेराव, ढोकणे, अवसरे, फुके, काष्टे, भाकरे, डाखोरे, साखरे, पारध, देव्हारे, मंदाडे, झित्रे, लोहंबरे, कवरके, देसाई, देशमुख, दादगाये, नाथ गोलावार, बोंदरवाड, येईलवाड, घुमे, बुरकुले, जक्कलवार, जंगवाड, किरतवाड, गाडे, माडगे, जिल्हेवाड, पाटील, एडले, मुंगरे, कांकांडे, नुनुंचे, खरबकर, गोटमवाड, डोनकेवाड, दामनबैनवाड, लिंगनवाड, जानापुरे, मोटपरे, जाणापुरे, कोंके, तोडचिरे, बोंबदरे, कासार, देशमुख, देवणे, आऊलवार, जंगवाड, मुगरे, कटकेमोड, करेवाड, जिंकोड, बुरफुले ई. ==जुन्या पिढीतील नावे== '''पुरुषांचीः-''' कान्हा, काळू, केरु, गोमा, गोईन, गोंदया, गौरु, गणू, गंग्या, जानू, जोमा, धर्मा, दोरक्या, दामु, धाकटू, धोंडू, पदू, पंड्या, पोशा, बारक्या, बाळा, बेंडू, बंडया, बेमट्या, सुडक्या, सोनू, चांगो, भिकू, महादू, लखु, राघो, रामा, येशा, वाळकू इ. '''बायकांची:-''' कुंदा, गुणी, गंगा, चंद्रा, जनी, ठकू, तानी, दोरकी, देऊ, धाकटी, धोंडी, नामी, पंडी, पिठी, पारबती, बाया, बारकी, भागी, भिमा, भिकी, महाली, मंदा, राजी, रोंगी, विठा, शांती, सखू, सोनी, हिरा, येस्वदा, येशी इ. लग्नानंतर मुलींचा नावापुढे '''बाई''' लावले जात असे. == प्रसिद्ध व्यक्तीमत्वे == * [[डॉ. विश्राम रामजी घोले]], थोर समाजसुधारक * गोपाळबाबा वाजे महाराज, कीर्तनकार * सुनिल तटकरे, माजी मंत्री * [[आदिती तटकरे]], महिलाविकास मंत्री * तुकाराम रामकृष्ण काते, आमदार * [[सचिन खेडेकर]], सिने कलाकार * [[तेजस्विनी घोसाळकर]], नगरसेविका * [[ओंकार भोजने]], नाट्य कलावंत * [[रमेश लटके]], माजी आमदार * [[ऋतुजा रमेश लटके]], आमदार * [[दीपक वसंत केसरकर]], माजी मंत्री gr0dgc0dcjw0i8t8pakgpdjvq2qaxfj 0 197166 2708722 2683462 2026-09-09T10:08:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708722 wikitext text/x-wiki '''वुएलिंग''' ही [[स्पेन]]ची किफायतशीर विमानकंपनी आहे. हिचे मुख्य केंद्र [[बार्सिलोना]] येथे आहे. या कंपनीचे नाव ''वुएलो'' (विमान) या स्पॅनिश शब्दावरून आहे. हिचे मुख्यालय [[बार्सेलोना]] महानगरात असून मुख्य तळ [[बार्सेलोना-एल प्रात आंतरराष्ट्रीय विमानतळ]] आणि [[रोम]]च्या [[लिओनार्दो दा विंची आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|लिओनार्दो दा विंची आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर]] आहेत. ==इतिहास== या विमान कंपनीची स्थापना फेब्रुवारी २००४ मध्ये झाली आणि १ जुलै २००४ रोजी बार्सेलोना ते [[इबिझा]] या शहरांदरम्यान पहिली विमानसेवा सुरू झाली. वुएलिंगने सुरुवातीला दोन [[एरबस ए३२०]] प्रकारची विमाने वापरून बार्सेलोना ते [[ब्रसेल्स]], इबिझा, [[पाल्मा दे मायोर्का]] आणि [[पॅरिस-चार्ल्स दि गॉल विमानतळ|पॅरिस]] शहरांदरम्यान विमानसेवा चालू केली.<ref>{{स्रोत बातमी |दुवा=http://www.vueling.com/en/we-are-vueling/us/our-dna |title= वूईलिंग एअरलाइन्सचा इतिहास |प्रकाशक=वूईलिंग.कॉम |दिनांक=११ नोव्हेंबर २०१६ | प्राप्त दिनांक=}}</ref> वुएलिंगने २००५ मध्ये [[माद्रिद-बराहास आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|माद्रिद-बराहास आंतरराष्ट्रीय विमानतळावरून]] तर २००७ पॅरिस आणि २००९ मध्ये [[सेव्हिया आंतरराष्ट्रीय विमानतळ|सेव्हियापासून]] सेवा सुरू केली. {{बदल}} २००८ मध्ये या कंपनीत स्पॅनिश क्लिक एर समाविष्ट झाली. क्लिकएरचे आलेक्ष क्रुज हे या एकत्रीकरण झालेल्या विमान कंपनीचे मुख्य कार्यकारी अधिकारी झाले.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://news.airwise.com/story/view/1215488627.html|title=वूईलिंग आणि स्पॅनिश क्लिक एयर यांनी विलीन होण्यास सहमति दिली|प्रकाशक=एयरवाइज.कॉम|दिनांक=८ जुलै २००८|प्राप्त दिनांक=|accessdate=2016-11-11|archive-date=2012-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20120210213556/http://news.airwise.com/story/view/1215488627.html|url-status=dead}}</ref> दि.१५ जुलै २००९ रोजी या दोन विमान कंपनीचे एकत्रीकरण कायदेशीर पूर्ण झाले आणि नवीन कंपनी वुएलिंग ब्रँडने सुरू झाली.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=http://www.travelmole.com/news_feature.php?id=1137210|title=यूके तील हवाई परिवहन मधील एक नवीन नाव|प्रकाशक=ट्रेवलमोल.कॉम|दिनांक=६ जुलै २००९|प्राप्त दिनांक=|accessdate=2016-11-11|archive-date=2017-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20170101091032/http://www.travelmole.com/news_feature.php?id=1137210|url-status=dead}}</ref> सन २००९ मध्ये ५० ठिकाणी ८.२ मिल्लियन प्रवासी वाहतूक करणारी स्पेन मधील दोन क्रमांकाची ही विमान कंपनी ठरली.<ref>{{स्रोत बातमी|दुवा=https://www.cleartrip.com/flight-booking/vueling-airlines.html|title=वूईलिंग एअरलाइन्सची सेवा|प्रकाशक=क्लियरट्रिप.कॉम|दिनांक=११ नोव्हेंबर २०१६|प्राप्त दिनांक=|accessdate=2016-11-11|archive-date=2013-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20130716110341/http://www.cleartrip.com/flight-booking/vueling-airlines.html|url-status=dead}}</ref> जानेवारी २०११ मध्ये नवीन ९ विमाने खरेदी करण्याची घोषणा केली. त्यापैकि ६ विमाने एप्रिल ते जून २०११ चे दरम्यान ताब्यात आली आणि राहिलेली दोन २०११ चे शेवटी मिळाली.२१ मार्च २०१२ रोजी मुख्य कार्यकारी अधिकारी आलेक्ष क्रुज यांनी रोम हे नवीन बेस निर्माण करण्याची घोषणा केली. दि.२५ मार्च २०१२ रोजी त्याचे उद्घाटन झाले आणि तेथे एक विमान तैनात केले. रोम मध्ये आत्तापर्यंत अनेक आगमन ठिकाणे निर्माण झाली आहेत. दि.५ डिसेंबर २०१२ रोजी या विमान कंपनीने फ्लोरेंस येथे बेस निर्माण करण्याची घोषणा केली आणि तेथे एक विमान ठेवून युरोप मधील नवीन चार ठिकाणी विमान सेवा सुरू केली. दि.२५ ऑक्टोबर २०१३ रोजी म्हणजे १० महिन्यांनंतर या कंपनीने फ्लोरेन्स ते कटणीय ही इटलीतील पहिली स्थानिक विमान सेवा सुरू केली. नोव्हेंबर २०१३ पासून या कंपनीने सतत बार्सिलोना केंद्राचे विकासाचा मार्ग अवलंबिला. ६ नोव्हेंबर २०१३ रोजी ब्रुसेल्स येथे केंद्र सुरू करण्याची घोषणा केली आणि येथे एक विमान ठेवून पुर्वीचे चार मार्गाबरोबरच मे २०१४ पासून नवीन ७ मार्ग सुरू केले. शिवाय नोव्हेंबर २०१३ मध्ये रोम-फिउमिकीनो केंद्र निर्माण केले. सन २०१४ चे मध्यापासून तेथून ३० विमान मार्ग अस्तित्वात आले. त्यांचे हे बार्सिलोना नंतरचे दुसरे क्रमांकाचे केंद्र ठरले. कंपनीचे संकल्पनाचे पुंनर्रजीवन करण्यासाठी आणि व्यवस्थापनातील कांही बदल घडविण्यासाठी ऑक्टोबर २०१६ मध्ये या कंपनीने ब्रुसेल्स,कटणीय,पालेर्मो ही केंद्रे बंद केली. ==करार== वुएलिंगचे खालील कंपन्यांशी व्यापारी करार आहेत - * [[एर लिंगस]] * [[ब्रिटिश एरवेझ]] * [[इबेरीया]] * [[कतार एरवेझ]] == विमान ताफा == [[File:Vueling Airlines A321 EC-MHA JP8121427.jpg|thumb|व्ह्युएलिंगचे [[एरबस ए३२१-२००]]]] ऑगस्ट २०२५ च्या सुमारासची व्ह्युएलिंगची विमाने:<ref>{{Cite web|url=https://www.airbus.com/en/products-services/commercial-aircraft/orders-and-deliveries|title=Orders and Deliveries {{!}} Airbus|date=३ एप्रिल २०२४|website=www.airbus.com|access-date=१५ ऑक्टोबर २०२५}}</ref><ref>{{cite web |title=Vueling Fleet Details and History |url=https://www.planespotters.net/airline/Vueling |website=planespotters.net |access-date=२९ एप्रिल २०२६ |archive-date=2017-08-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170812143456/https://www.planespotters.net/airline/Vueling |url-status=dead }}</ref> {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center" |+ व्ह्युएलिंग विमान ताफा |- style="background:#fc0;" ! विमान !! सेवेत !! आदेश !! प्रवासी !! नोंदी |- |[[एरबस ए३१९-१००]] || ६ || &mdash; || १४४ || |- |rowspan="2"|[[एरबस ए३२०-२००]] || rowspan="2"|९२ || rowspan="2"|&mdash; || १८० || rowspan="2"| |- | १८६ |- |[[एरबस ए३२०निओ]] || २२ || &mdash; || १८६ || |- |[[एरबस ए३२१-२००]] || १८ || &mdash; || २२० || |- |[[एरबस ए३२१निओ]] || ४ || &mdash; || २३६ || |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स २००]] || &mdash; || २५ || २०० || rowspan="2"|२०२६ पासून वितरण.<ref>{{cite web|url=https://www.flightglobal.com/airlines/vueling-to-become-iags-first-737-max-operator/164034.article|title=Vueling to become IAG's first Boeing 737 Max operator|website=flightglobal.com|date=१ ऑगस्ट २०२५}}</ref><br/>१०० पर्यायांसह आदेश.<ref name=":0" /> |- |[[बोईंग ७३७ मॅक्स १०]] || &mdash; || २५ || २३० |- ! एकूण !! १४२ !! ५० !! colspan="2" | |} {{Clear}} == अपघात आणि दुर्घटना == * १६ जुलै २०१५ रोजी [[इबिथा|इबिझा]] येथून [[बार्सेलोना]]कडे जाणाऱ्या व्युलिंग विमानाचे इंजिन उड्डाणादरम्यान निकामी झाल्याने [[जोसेफ तारादेयास बार्सिलोना–एल प्रात विमानतळ|एल प्रात विमानतळावर]] तातडीने उतरवण्यात आले. या घटनेत कोणत्याही प्रवाशाला दुखापत झाली नाही आणि विमानाचे सुरक्षित लँडिंग करण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Vueling engine failure forces emergency landing in Barcelona |url=https://www.catalannews.com/society-science/item/vueling-engine-failure-forces-emergency-landing-in-barcelona |website=catalannews.com |date=१६ जुलै २०१५ |access-date=२९ एप्रिल २०२६}}</ref> * २९ सप्टेंबर २०२१ रोजी बार्सेलोनाहून [[म्युन्शेन|म्युनिकला]] जाणाऱ्या विमानाच्या वैमानिक कक्षात धूर दिसल्याने ते [[पॅरिस]]ला उतरवण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Vueling flight to Munich diverted to Paris due to smoke in cockpit |url=https://www.aviation24.be/airlines/vueling/vueling-flight-to-munich-diverted-to-paris-due-to-smoke-in-cockpit/ |website=aviation24.be |date=२९ सप्टेंबर २०२१ |access-date=२९ एप्रिल २०२६ }}{{मृत दुवा|date=May 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:स्पेनमधील विमानवाहतूक कंपन्या]] kuw9hujddgyr7elu0b5a8haon0yg451 0 214836 2708687 2700289 2026-09-09T06:56:55Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708687 wikitext text/x-wiki {{हा लेख|१९९८मध्ये स्थापन झालेली विमानवाहतूक कंपनी|रिपब्लिक एरलाइन्स (१९७९-१९८६)}} '''रिपब्लिक एरलाइन''' ही [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेच्या]] [[इंडियानापोलिस]] शहरात स्थित विमानवाहतूक कंपनी आहे. ही कंपनी [[अमेरिकन ईगल]], [[डेल्टा कनेक्शन]] आणि [[युनायटेड एक्सप्रेस]] कंपन्यांना त्यांच्या नावाखाली विमानसेवा पुरवते. रिपब्लिककडे एप्रिल २०१७ च्या सुमारास ७५ [[एम्ब्राएर १७०]] आणि ११६ [[एम्ब्राएर १७५]] प्रकारची विमाने होती. याआधी रिपब्लिकने [[एम्ब्राएर १९०]] आणि [[बॉम्बार्डिये डॅश ८ क्यू४००]] प्रकारची विमानेही वापरली. रिपब्लिक एरवेझच्या विमानांची [[कॉलसाइन]] ''ब्रिकयार्ड'' आहे. रिपब्लिक एरवेझकडे जगातील सर्वात मोठा [[एम्ब्राएर १७०]]/१७५ प्रादेशिक विमानांचा ताफा आहे. == सद्य ताफा == {| class="wikitable sortable" |- ! विमानाचा प्रकार !! सेवा कार्यरत !! मागण्या !! प्रवासी क्षमता !! कोणासाठी कार्यरत !! टिपणी |- | [[एम्ब्राएर १७०]] || १३ || — || ६६ || [[अमेरिकन ईगल]] || टप्प्याटप्प्याने बाद करून ई१७५ द्वारे बदलले जाणार. <ref>{{cite web |title=रिपब्लिक एरवेझ ताफा माहिती |url=https://rjet.com/about/technology/ |website=रिपब्लिक एरवेझ |access-date=८ ऑगस्ट २०२६ |language=mr}}</ref> |- | [[एम्ब्राएर १७०]] || ११ || — || ६९ || [[डेल्टा कनेक्शन]] || |- | [[एम्ब्राएर १७०]] || ४ || — || ७० || [[युनायटेड एक्सप्रेस]] || |- | [[एम्ब्राएर १७५]] || ७९ || २९ || ७६ || [[अमेरिकन ईगल]] || नवीन विमानांचे वितरण सुरू आहे. <ref>{{cite web |title=रिपब्लिक एरवेझ ताफा तपशील |url=https://www.planespotters.net/airline/Republic-Airlines |website=प्लेनस्पॉटर्स |access-date=८ ऑगस्ट २०२६ |language=mr |archive-date=2020-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201202201030/https://www.planespotters.net/Airline/Republic-Airlines |url-status=dead }}</ref> |- | [[एम्ब्राएर १७५]] || ४६ || — || ७६ || [[डेल्टा कनेक्शन]] || |- | [[एम्ब्राएर १७५]] || ६२ || — || ७६ || [[युनायटेड एक्सप्रेस]] || |- | [[एम्ब्राएर १७०]]/[[एम्ब्राएर १७५|१७५]] || ५ || — || — || रिपब्लिक एरवेझ || राखीव विमाने. |- ! एकूण !! २२० !! २९ !! colspan="3" | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:अमेरिकेमधील प्रादेशिक विमानवाहतूक कंपन्या]] aikg3dj5h867ln71s2y1h4eu7m89b92 0 237247 2708663 2693516 2026-09-09T05:53:19Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708663 wikitext text/x-wiki '''मोरोपंत तांबे''' हे [[झाशी]]ची [[राणी लक्ष्मीबाई]] यांचे वडील होते.<ref>Edwardes (1975), p. 115</ref> हे मूळचे [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरीचे]] होते. श्रीमंत मोरोपंत यांचा जन्म १८११ साली उमराहट येथे झाला. ते‌ मुळचे रत्‍नागिरीचे भट्ट होय. व्यावसायासाठी ते [[सातारा]] येथील [[धावडशी]] आणि [[पुणे]] येथे आपल्या वडीलांसोबत आले. त्यांचे वडील [[बळवंतराव‌ कृष्णाजी तांबे]] (१७४८-१८२३) द्वितीय बाजीरावांचे बंधू श्रीमंत [【चिमाजी अप्पा]] पेशव्यांसह पुण्याहून १८१५ साली काशीला आले. मोरोपंताचे धाकटे बंधू [[सदाशिव तांबे]] ( १८२२-१८७५) हे ही मोरोपंतासह [[बिठूर]]ला राहत असे‌.मोरोपंतांचा विवाह दाक्षिणात्य कुटुंब [[साप्रे]] यांची कन्या [[भागिरथी]]बाईंशी झाला. १८३५ साली [[मनिकर्णिका]]चा जन्म झाल्यावर अवघ्या ४ वर्षांनंतर भागिरथीबाईंचे निधन झाले. आणि १८३८ साली मोरोपंत आपल्या सह कुटुंबासह बिठूरला आले. त्यांची कन्या मणिकर्णिकेचा विवाह [[झाशी संस्थान]] अधिपती [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] १८५७ च्या युद्धात व झांशी युद्धात मोरोपंतांनी सहभाग घेतला. परंतु [[दतिया]] राजाने त्यांना पकडून ब्रिटिशांना दिले. आणि १९ एप्रिल १८५८ साली झांशीच्या झोकनबागेत मोरोपंताना [[फाशी]] दिली. त्यांच्यामागे त्यांचा कुटुंबात राणी लक्ष्मीबाई, पत्नी [[यमुनाबाई तांबे]] उर्फ [[चिमणाबाई खानवलकर]] [[चिमनाबाई तांबे]] आणि पुत्र [[चिंतामणी तांबे]] व कन्या [[गोपिकाबाई खेर]] होत्या. ==संदर्भ आणि नोंदी== {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT:तांबे, मोरोपंत}} [[वर्ग:मराठा साम्राज्य]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] mvzyb7pgge2nnv31ccllh43jl9dw5qd 0 245234 2708688 2166097 2026-09-09T06:59:30Z Abhijitsathe 4193 2708688 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | नाव = अधीर रंजन चौधरी | चित्र नाव = Adhir_Ranjan_Chowdhury_(cropped).jpg | चित्र आकारमान = 250px | पद = [[लोकसभा]] सदस्य | मतदारसंघ = [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर]] | कार्यकाळ_आरंभ = ऑक्टोबर १९९९ | कार्यकाळ_समाप्ती = जून २०२४ | मागील = प्रमदास मुखर्जी | पुढील = [[युसुफ पठाण]] | जन्मदिनांक = {{जन्म दिनांक आणि वय|1956|4|2}} | जन्मस्थान = [[बहरामपूर]], [[पश्चिम बंगाल]] | मृत्युदिनांक = | मृत्युस्थान = | पक्ष = [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] | इतरपक्ष = | वडील = | निवास = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''अधीर रंजन चौधरी''' हे भारतीय राजकारणी, माजी [[लोकसभा]] सदस्य व माजी केंद्रीय मंत्री आहेत. हे [[१९९९ लोकसभा निवडणुका]]ांपासून [[पश्चिम बंगाल]]च्या [[बहरामपूर लोकसभा मतदारसंघ|बहरामपूर मतदारसंघातून]] [[भारतीय राष्ट्रीय काँग्रेस|काँग्रेस]] पक्षातर्फे सलग ५ वेळा लोकसभेवर निवडून आले होते. परंतु [[२०२४ लोकसभा निवडणुका]]ांमध्ये त्यांना क्रिकेटपटू [[युसुफ पठाण]] ह्याच्याकडून हार पत्कारावी लागली. १९९६ ते १९९९ दरम्यान अधीर रंजन चौधरी [[पश्चिम बंगाल विधानसभा]] सदस्य देखील होते. २०२१२ ते २०१४ दरम्यान [[मनमोहन सिंह]] सरकारामध्ये ते [[भारतीय रेल्वे मंत्रालय|रेल्वे मंत्रालयात]] राज्यमंत्री राहिले होते. {{DEFAULTSORT:*}} [[वर्ग: बहरामपूरचे खासदार]] [[वर्ग:१३ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१४ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१५ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१६ वी लोकसभा सदस्य]] [[वर्ग:१७ वी लोकसभा सदस्य]] mvn0p7l11k0uzolfisllywu16kirspv 0 255062 2708542 2615072 2026-09-08T16:03:01Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708542 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Jet_pump.jpg|उजवे|इवलेसे| एक लहान, विद्युत चालित पंप ]] [[चित्र:Wasserwerk_pumpe01.jpg|उजवे|इवलेसे| हेन्गस्टेसी, जर्मनी जवळ वॉटरवर्कसाठी एक मोठा, इलेक्ट्रिकली चालित पंप (इलेक्ट्रोपंप) ]] '''पंप''' एक असे साधन आहे जे यांत्रिक क्रियेद्वारे द्रव ( [[द्रव]] किंवा [[वायू]] ) किंवा कधीकधी स्लरी ( द्रव आणि सूक्ष्म कणांचे मिश्रण ) एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी पोहचवते. पंपांचे वर्गीकरण प्रामुख्याने तीन प्रकारे केले जाऊ शकते, हे वर्गीकरण द्रव पदार्थ पोहचवण्याच्या पद्धतीनुसार : ''थेट लिफ्ट'', ''विस्थापन'' आणि ''गुरुत्व'' पंप. <ref>[http://www.fao.org/docrep/010/ah810e/AH810E05.htm#5.3.1 Pump classifications]. Fao.org. Retrieved on 2011-05-25.</ref> पंप हे ठराविक यंत्रणेद्वारे चालतात (त्यात प्रामुख्याने रेसिप्रोकेटिंग आणि [[:en:Rotation|रोटरी]], उदा. पिस्टन आणि सिलेंडर), आणि वाहणाऱ्या द्रव पदार्थामधून (गतिशील ऊर्जा ) ऊर्जा घेऊन त्याचा वापर यांत्रिक कार्य करण्यासाठी करतात. पंप हे ऊर्जा स्त्रोतांद्वारे चालतात त्यात प्रामुख्याने मनुष्य कार्य (मॅन्युअल वर्क ), [[वीज]], [[इंजिन]] किंवा [[पवन ऊर्जा]] हे स्रोत येतात. पंप हे अनेक आकारात येतात , वैद्यकीय अनुप्रयोगांमध्ये सूक्ष्म आकारापासून ते खूप मोठ्या औद्योगिक पंपांपर्यंत. यांत्रिक पंप विहिरींचे पाणी उपसण्यासाठी, मत्स्यालय फिल्टरिंग /शुद्धीकरण, [[तळे|तलावाचे]] फिल्टरिंग/शुद्धीकरण आणि वायुवीजन, जल-शीतकरण आणि इंधन इंजेक्शनसाठी कार उद्योगात, तेल आणि [[नैसर्गिक वायू]] पंप करण्यासाठी उर्जा उद्योगात किंवा शीतकरण कार्य करण्यासाठी वापरतात. टॉवर्स आणि हीटिंग, वेंटिलेशन आणि वातानुकूलन यंत्रणेचे इतर घटक यामध्येही वापरतात. वैद्यकीय उद्योगात, पंपांचा वापर औषधी विकसित आणि उत्पादनात बायोकेमिकल प्रक्रियेसाठी आणि शरीराच्या अवयवांसाठी कृत्रिम बदली म्हणून केला जातो, विशेषतः कृत्रिम हृदय आणि पेनाइल कृत्रिम अंग . जेव्हा केसिंगमध्ये फक्त एक फिरणारा [[:en:Impeller|इम्पेलर]] (एक चकती ज्यावर विशिष्ट्य पद्धतीने बसवलेल्या पंखानी द्रवाची ऊर्जा एका प्रकारातून दुसऱ्या प्रकारात स्थानांतरित होते) असतो असतो, त्याला सिंगल-स्टेज पंप म्हणतात. जेव्हा केसिंगमध्ये दोन किंवा अधिक फिरणारे इंपेलर असतात, तेव्हा त्याला डबल किंवा मल्टी-स्टेज पंप म्हणतात. जीवशास्त्रात, विविध प्रकारचे रासायनिक आणि बायोमेकेनिकल पंप विकसित झाले आहेत ; बायोमिमिक्री कधीकधी नवीन प्रकारचे यांत्रिक पंप विकसित करण्यासाठी वापरली जाते. == प्रकार == यांत्रिकी पंप ते उपसा करीत असलेल्या द्रवपदार्थात '''बुडतात''' किंवा ते द्रव पदार्थाच्या बाहेर ठेवले जातात . विस्थापन पद्धतीद्वारे पंपांचे वर्गीकरण केले जाऊ शकते, यात मुख्यत्वेकरून सकारात्मक विस्थापना पंप ([[:en:Pump#Positive_displacement_pump|positive displacement pumps]]), प्रेरणा पंप ([[:en:Pump#Impulse_pumps|impulse pumps]]), वेग पंप ([[:en:Pump#Velocity_pumps|velocity pumps]]), गुरुत्व पंप ([[:en:Pump#Gravity_pumps|gravity pumps]]), वाफेवर चालणारा पंप ([[:en:Steam_pumps|steam pumps]]) आणि व्हॅल्व्ह नसणारा पंप ([[:en:Pump#Valveless_pumps|valveless pumps]]) असे प्रकार येतात.  पंपाचे  तीन मूलभूत प्रकार आहेत: सकारात्मक विस्थापन ([[:en:Pump#Positive_displacement_pump|positive displacement]] ), केन्द्रापसारक ([[:en:Centrifugal_pump|centrifugal]]) आणि अक्षीय-प्रवाह पंप ([[:en:Axial-flow_pump|axial-flow pumps]]).केंद्रापसारक पंपांमध्ये द्रव पदार्थ इम्पाइलरच्या वरती वाहतो म्हणून द्रवाच्या प्रवाहाची दिशा नव्वद अंशांनी बदलते, तर अक्षीय प्रवाह पंपांमध्ये प्रवाहाची दिशा बदलली जात नाही. === सकारात्मक विस्थापन पंप ([[:en:Pump#Positive_displacement_pump|positive displacement pumps]]) === [[चित्र:LobePump_en.svg|उजवे|इवलेसे| लोब पंपचे अंतर्गत भाग ]] सकारात्मक विस्थापन पंप हे द्रव पदार्थ एका निश्चित (छोट्या आकाराच्या) आकारमानात अडकवून ते इनलेट पासून आउटलेट पर्यंत सक्तीने विस्थापित (displacing) करते. काही सकारात्मक विस्थापना पंप सक्शनच्या बाजूला विस्तृत पोकळी आणि स्त्राव बाजूला कमी होणारी पोकळी वापरतात. द्रव पंपमध्ये वाहतो कारण सक्शनच्या बाजूची पोकळी विस्तृत होते आणि पोकळी कोसळल्यामुळे द्रव स्त्राव बाहेर पडतो. ऑपरेशनच्या प्रत्येक चक्रात आकारमान स्थिर असते. ==== सकारात्मक विस्थापन पंप वर्तन आणि सुरक्षा (Positive displacement pump behavior and safety) ==== सकारात्मक विस्थापन पंप, केन्द्रापसारक किंवा रोटो डायनामिक पंपांप्रमाणेच, सैद्धांतिकरित्या डिस्चार्ज प्रेशर काहीही असो, दिलेल्या वेगाने (आरपीएम) समान प्रवाह तयार करू शकतो. अशाप्रकारे, सकारात्मक विस्थापना पंप हे ''सतत फ्लो मशीन (constant flow machines)असतात'' . तथापि, दबाव वाढल्यामुळे अंतर्गत गळतीमध्ये थोडीशी वाढ झाल्यामुळे प्रवाह कमी होतो. ===== रोटरी पॉझिटिव्ह विस्थापन पंप (Rotary positive displacement pumps) ===== [[चित्र:Pompe_à_palettes.gif|इवलेसे| रोटरी वेन पंप ]] हे पंप द्रवाला रोटरी यंत्रणेद्वारे फिरवतात त्यामुळे पोकळी (vacuum ) तयार होऊन ती जागा द्रवाने भरली जाते आणि ते विस्थापित केले जाते ''फायदे:'' रोटरी पंप अत्यंत कार्यक्षम आहेत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.pumpsandsystems.com/rotary-pumps/may-2015-volumetric-efficiency-rotary-positive-displacement-pumps|title=The Volumetric Efficiency of Rotary Positive Displacement Pumps|date=2015-05-21|website=www.pumpsandsystems.com|access-date=2019-03-27}}</ref> कारण व्हिस्कोसिटी वाढल्यामुळे ते जास्त प्रवाह दरासह अत्यंत चिकट द्रव स्तलांतरित करू शकतात. ''कमतरताः'' फिरणाऱ्या पंप आणि बाह्य किनार यांच्या दरम्यान पंपच्या स्वरूपासाठी अगदी जवळील क्लिअरन्स आवश्यक असतात, ज्यामुळे ते मंद, स्थिर वेगाने फिरते. जर रोटरी पंप जास्त वेगाने चालविले गेले तर द्रवपदार्थामुळे झीज होते, यामुळे शेवटी द्रव्य फटीतून जाण्याची जाण्याची क्षमता वाढते आणि यामुळे कार्यक्षमता कमी होते. रोटरी पॉझिटिव्ह विस्थापन पंप 5 मुख्य प्रकारांमध्ये पडतात: * गियर पंप - एक सोपा प्रकारचा रोटरी पंप जिथे द्रव दोन गीअर्सच्या दरम्यान ढकलला जातो * स्क्रू पंप - द्रव पंप करण्यासाठी या पंपच्या अंतर्गत भागांचा आकार सहसा दोन स्क्रू एकमेकांविरूद्ध फिरत असतात असा असतो * रोटरी वेन पंप - पोकळ डिस्क पंप (eccentric disc pumps किंवा Hollow rotary disc पंप म्हणून देखील ओळखले जातात), स्क्रोल कॉम्प्रेसरसारखेच, यामध्ये गोलाकार गृहनिर्माणमध्ये बेलनाकार रोटर असते. जसे रोटर परिभ्रमण करतो आणि काही प्रमाणात फिरतो, तो रोटर आणि केसिंग दरम्यान द्रव अडकवितो, पंपमधून द्रव रेखाटतो. हे पेट्रोलियम उत्पादनांसारख्या अत्यंत चिकट द्रव्यांसाठी वापरले जाते आणि ते २९० पी एस आई इतक्या दाबावर सुद्धा चालू शकते . <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.psgdover.com/mouvex/products/eccentric-disc-pumps|title=Eccentric Disc Pumps|website=PSG|access-date=2020-04-30|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806131220/https://www.psgdover.com/mouvex/products/eccentric-disc-pumps|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.apexequipmentltd.com/omg-pumps/hollow-disc-rotary-pumps/|title=Hollow Disc Rotary Pumps|website=APEX Equipment|access-date=2020-04-30|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806144704/https://www.apexequipmentltd.com/omg-pumps/hollow-disc-rotary-pumps/|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mpompe.com/en/principi-funzionamento.html|title=M Pompe &#124; Hollow Oscillating Disk Pumps &#124; self priming pumps &#124; reversible pumps &#124; low-speed pumps|website=www.mpompe.com|access-date=2020-04-30|archive-date=2020-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206090355/http://www.mpompe.com/en/principi-funzionamento.html|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bedu.eu/products/hollow+disc+pumps|title=Hollow disc pumps|website=Pump Supplier Bedu}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.3pprinz.com/product-3p-hollow-turbik-series.php?lang=en|title=3P PRINZ - Hollow rotary disk pumps - Pompe 3P - Made in Italy|website=www.3pprinz.com|access-date=2020-04-30|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806122911/https://www.3pprinz.com/product-3p-hollow-turbik-series.php?lang=en|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://magnatexpumps.com/mobile/hollow-disc-pump.php|title=Hollow Disc Pump|website=magnatexpumps.com|access-date=2020-04-30|archive-date=2020-08-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20200806125134/https://magnatexpumps.com/mobile/hollow-disc-pump.php|url-status=dead}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://candyne.com/hollow-rotary-disc-pump/|title=Hollow Rotary Disc Pumps|date=November 4, 2014}}</ref> * व्हायब्रेट्री पंप समान ऑपरेटिंग तत्त्व असलेले रेखीय कंप्रेसरसारखे असतात. ते डायोडद्वारे एसी करंटला कनेक्ट केलेल्या इलेक्ट्रोमॅग्नेटसह स्प्रिंग-भारित पिस्टन वापरून कार्य करतात. स्प्रिंग-भारित पिस्टन हा एकमेव हलणारा भाग आहे आणि तो विद्युत चुंबकाच्या मध्यभागी ठेवला जातो. एसी करंटच्या सकारात्मक चक्र दरम्यान, डायोड इलेक्ट्रोमॅग्नेटद्वारे ऊर्जा प्रवेश करण्यास अनुमती देते, एक [[चुंबकी क्षेत्र|चुंबकीय क्षेत्र]] तयार करते जे पिस्टनला मागे सरकवते, स्प्रिंग संकुचित करते आणि सक्शन तयार करते. एसी करंटच्या नकारात्मक चक्र दरम्यान, डायोड विद्युत् चुंबकाकडे चालू प्रवाह रोखतो, स्प्रिंगला संकुचित करू देतो, पिस्टनला पुढे हलवितो आणि द्रवपदार्थ पंप करतो आणि रेसिप्रोकेटिंग पंप प्रमाणे दबाव निर्माण करतो. कमी खर्चामुळे, स्वस्त एस्प्रेसो मशीनमध्ये याचा मोठ्या प्रमाणात वापर केला जातो. तथापि, व्हायब्रेट्री पंप एका मिनिटापेक्षा जास्त काळ ऑपरेट केले जाऊ शकत नाहीत कारण ते मोठ्या प्रमाणात उष्णता निर्माण करतात. रेखीय कंप्रेसरमध्ये (Linear compressors) ही समस्या नसते, कारण ते कार्यरत द्रव (जे बहुतेकदा रेफ्रिजरेट असते) द्वारे थंड केले जाऊ शकते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.home-barista.com/espresso-machines/faqs-and-favorites-t1541.html|title=FAQs and Favorites - Espresso Machines|website=www.home-barista.com}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://clivecoffee.com/blogs/learn/the-pump-the-heart-of-your-espresso-machine|title=The Pump: The Heart of Your Espresso Machine|website=Clive Coffee}}</ref> ===== रेसिप्रोकेटिंग सकारात्मक विस्थापन पंप (Reciprocating positive displacement pumps) ===== [[चित्र:Hand_pump-en.svg|इवलेसे| साधा हात पंप ]] [[चित्र:Old_hand_water_pump.jpg|इवलेसे| जॉर्जिया, अलापाहा येथील कलर्ड स्कूलमध्ये प्राचीन "पिचर" पंप (सी. 1924) ]] रेसिप्रोकेटिंग पंप हे पिस्टनचे एक किंवा अनेक ऑसिलेशन (गतीने वर खाली होण्याची प्रक्रिया), प्लंजर प्लंजर किंवा झिल्ली (डायफ्राम) वापरून द्रव पदार्थ स्थलांतरित करते., तर वाल्व्ह द्रव गती इच्छित दिशेने मर्यादित करतात. सक्शन होण्यासाठी, [https://www.clarksol.com/ पंपने] प्रथम चेंबरमध्ये दबाव कमी करण्यासाठी बाहेरील गतीमध्ये प्लनरला खेचणे आवश्यक आहे. एकदा प्लंजर मागे सरकल्यावर ते दाब कक्ष वाढवेल आणि सपाट्याच्या आतील दाब नंतर डिस्चार्ज व्हॉल्व्ह उघडेल आणि द्रवपदार्थाला वेगवान वेगाने सोडेल. <ref>{{स्रोत बातमी|last=|first=|url=http://www.triangle-pump.com/preventing-suction-system-problems|title=Preventing Suction System Problems Using Reciprocating Pumps|date=|work=Triangle Pump Components, Inc.|language=en-US|access-date=2017-08-18|archive-date=2019-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190226210028/http://www.triangle-pump.com/preventing-suction-system-problems|url-status=dead}}</ref> ठराविक रेसिप्रोकेटिंग पंपाचे प्रकार खालीलप्रमाणे : * प्लंजर पंप (''<a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Plunger_pump" rel="mw:ExtLink" title="Plunger pump" class="cx-link" data-linkid="144">Plunger pumps</a>)'' - एक परस्पर चालणारा सपाट एक किंवा दोन ओपन वाल्व्हमधून द्रवपदार्थ ढकलतो, परत येताना सक्शनद्वारे बंद केला जातो. * ''डायफ्राम पंप'' (''[[:en:Diaphragm_pump|Diaphragm pumps]])''- प्लंजर पंपांसारखेच, जिथे पंपिंग हायड्रॉलिक तेलावर दबाव आणते ज्याचा वापर पंपिंग सिलेंडरमध्ये डायफ्रामला चिकटविण्यासाठी केला जातो. डायफ्राम वाल्व्ह घातक आणि विषारी द्रवपदार्थ पंप करण्यासाठी वापरले जातात. * ''पिस्टन पंप ([[:en:Piston_pump|Piston pumps]])'' विस्थापन पंप ''- सहसा थोड्या प्रमाणात द्रव किंवा जेल स्वहस्ते'' पंप ''करण्यासाठी सामान्य साधने.'' ''सामान्य हात साबण वितरक हा एक पंप आहे.'' * ''रेडियल पिस्टन पंप'' (''[[:en:Radial_piston_pump|Radial piston pumps]])''- हायड्रॉलिक पंपचे एक रूप जेथे पिस्टन रेडियल दिशेने पुढे सरकतात. ===== विविध सकारात्मक-विस्थापना पंप (Various positive-displacement pumps) ===== या पंपांमध्ये सकारात्मक विस्थापन तत्त्व लागू होते: * रोटरी लोब पंप: [[:en:Lobe_pump|Rotary lobe pump]] * प्रगतीशील पोकळी पंप: [[:en:Progressive_cavity_pump|Progressive cavity pump]] * रोटरी गिअर पंप: [[:en:Gear_pump|Rotary gear pump]] * पिस्टन पंप: [[:en:Piston_pump|Piston pump]] * डायफ्राम पंप: <a href="https://en.wikipedia.org/wiki/Diaphragm_pump" rel="mw:ExtLink" title="Diaphragm pump" class="cx-link" data-linkid="164">Diaphragm pump</a> * स्क्रू पंप: [[:en:Screw_pump|Screw pump]] * गियर पंप: [[:en:Gear_pump|Gear pump]] * हायड्रॉलिक पंप: [[:en:Hydraulic_pump|Hydraulic pump]] * रोटरी वेन पंप: [[:en:Rotary_vane_pump|Rotary vane pump]] * पेरिस्टालिटिक पंप: [[:en:Peristaltic_pump|Peristaltic pump]] * रोप पंप: [[:en:Rope_pump|Rope pump]] * लवचिक प्रवृत्त करणारा &nbsp; पंप: [[:en:Flexible_impeller|Flexible impeller]]&nbsp;pump ====== गियर पंप ====== [[चित्र:Gear_pump.svg|इवलेसे| गियर पंप ]] हा रोटरी पॉझिटिव्ह डिसप्लेसमेंट पंपांमधील सर्वात साधा सोपा पापं आहे. यात दोन मेश झालेले गीअर्स असतात जे एका केसिंगमध्ये फिरतात. गियरच्या दातांमधल्या जागेत द्रवपदार्थ अडकवून बाह्य परिघाभोवती जबरदस्तीने ढकलले जातात. द्रव परत मेश गियर मध्ये माघारीं प्रवास करीत नाही, कारण दोन दात मध्यभागी आल्यावर त्यामध्ये जाहीच जागा नसते. गियर पंप कार इंजिन ऑइल पंपमध्ये आणि विविध हायड्रॉलिक उर्जा पॅकमध्ये व्यापकरित्या  वापर केले जातात. ====== स्क्रू पंप ====== [[चित्र:Lysholm_screw_rotors.jpg|इवलेसे| स्क्रू पंप ]] एक स्क्रू पंप हा एक रोटरी पंपचा एक जटिल प्रकार आहे जो विरोधी थ्रेडसह दोन किंवा तीन स्क्रू वापरतो - उदा. एक स्क्रू घड्याळाच्या दिशेने वळतो आणि दुसरा घड्याळाच्या दिशेने. स्क्रू समांतर शाफ्टवर आरोहित आहेत ज्यात गीअर्स आहेत ज्यात जाळी असते जेणेकरून शाफ्ट एकत्र फिरतात आणि सर्व काही ठिकाणीच राहते. स्क्रू शाफ्ट चालू करतात आणि पंपद्वारे द्रव ड्राइव्ह करतात. रोटरी पंपांच्या इतर प्रकारांप्रमाणेच, हलणारे भाग आणि पंपच्या केसिंग दरम्यानचे अंतर कमीतकमी आहे. ====== प्रगतीशील पोकळी पंप (Progressing cavity pump) ====== हे पंप मोठ्या प्रमाणात कण दूषित झालेल्या सांडपाणी, गाळ यासारख्या कठीण सामग्रीचा उपसा व स्थालांतरणासाठी मोठ्या प्रमाणावर वापरले जातात. या पंपमध्ये हेलिकल रोटर असते, त्याची रुंदी दहापट जास्त असते. हे व्यास ''x''चे मध्यवर्ती भाग म्हणून दर्शविले जाऊ शकते, सहसा जाडीच्या भोवती वक्र सर्पिल ( SPIRAL) अर्ध्या ''x'', जरी प्रत्यक्षात ते एकाच कास्टिंगमध्ये तयार केले जाते. हे शाफ्ट हेवी-ड्यूटी रबरच्या आस्तीनमध्ये फिट आहे, भिंतीची जाडी देखील सामान्यत: ''एक्स'' . जसा शाफ्ट फिरता, रोटर हळूहळू रबर स्लीव्हला द्रवपदार्थावर दबाव आणतो. अशा पंप कमी आकारमानात सुद्धा खूप उच्च दाब वाढवू शकतात. [[चित्र:Pcp-thumb.gif|कोणतेचनाही| पोकळी पंप ]] ====== रूट्स-प्रकारचे पंप (Roots-type pumps) ====== [[चित्र:Lobbenpomp.gif|उजवे|इवलेसे| एक रूट्स लोब पंप ]] रूट्स बंधूंनी या प्रकारचा शोध लावल्याने त्यांच्या माघारीं याला रूट्स लोब पंप हे नाव दिले गेले. दोन लांबलचक हेलिकल रोटर्स दरम्यान अडकलेला द्रव विस्थापित करतो, या दोन हेलिकॅल रोटर्स मधला कोण ९० अंशाचा असतो. हे डिझाइन समान व्हॉल्यूम आणि व्हर्टेक्स नसलेला सतत प्रवाह तयार करते. हे कमी [[wiktionary:pulse|स्पंदन]] दरांवर कार्य करू शकते आणि काही अनुप्रयोगांना आवश्यक असलेल्या सौम्य कामगिरीची मुभा देते. अनुप्रयोगांमध्ये हे समाविष्ट आहे: * उच्च क्षमता [[कॉम्प्रेसर|औद्योगिक एर कॉम्प्रेसर]] * [[अंतर्गत ज्वलन इंजिन|अंतर्गत ज्वलन इंजिनवर]] सुपरचार्जर्स करण्यासाठी वापर. * फेडरल सिग्नल कॉर्पोरेशनचा थंडरबोल्ट सिव्हील डिफेन्स सायरनचा ब्रँड. ====== पेरिस्टालिटिक पंप (Peristaltic pump) ====== [[File:Eccentric_pump.gif|इवलेसे| 360 ° पेरिस्टालिटिक पंप ]] एक ''पेरिस्टाल्टिक पंप'' एक प्रकारचा सकारात्मक विस्थापन पंप आहे. त्यामध्ये गोलाकार पंप केसिंगच्या आतील बाजूस लवचिक नळीच्या आत द्रव असतो (जरी रेषात्मक पेरिस्टॅलिटिक पंप बनविले गेले आहेत). रोटरशी संलग्न असंख्य ''रोलर्स'', ''शूज'' किंवा ''वाइपर'' लवचिक ट्यूब कॉम्प्रेस करतात. रोटर ''वळताच'', कॉम्प्रेशन अंतर्गत ट्यूबचा भाग ट्यूबद्वारे द्रवपदार्थ जबरदस्तीने (किंवा ''ओक्युल्ड'' ) बंद करतो. याव्यतिरिक्त, जेव्हा कॅम पास झाल्यानंतर ट्यूब त्याच्या नैसर्गिक स्थितीत उघडते तेव्हा ते पंपमध्ये द्रव ( ''पुनर्वसन'' ) काढते. या प्रक्रियेस पेरिस्टॅलिसिस म्हणतात. ====== प्लंजर पंप (Plunger pumps) ====== प्लंजर पंप हे रेसिप्रोकेटिंग सकारात्मक विस्थापन पंप आहेत. यामध्ये रेसिप्रोकेटिंग प्लंजर असलेला सिलेंडर असतो. सिलेंडरच्या डोक्यावर सक्शन आणि डिस्चार्ज वाल्व्ह बसविले जातात. सक्शन स्ट्रोकमध्ये, प्लंजर मागे जातात आणि सक्शन वाल्व्ह उघडतात ज्यामुळे सिलेंडरमध्ये द्रवपदार्थ ओढून घेतले जातात . फॉरवर्ड स्ट्रोकमध्ये, प्लंजर डिस्चार्ज वाल्व्हमधून द्रव बाहेर ढकलतो. . पाइपिंग सिस्टममध्ये द्रव गती वाढविते तेव्हा बरीच ऊर्जा वाया जाते. अतिप्रमाणात कंपने आणि ''पाण्याचे हातोडा'' (''[[:en:Water_hammer|water hammer]]'')एक गंभीर समस्या असू शकते. सर्वसाधारणपणे, दोन किंवा अधिक सिलेंडर्स एकमेकांशी टप्प्यात काम करत नसल्यामुळे समस्यांची भरपाई केली जाते. ====== ट्रिपलॅक्स-शैलीतील प्लंजर पंप ====== ट्रिपलॅक्स प्लंजर पंप तीन प्लंजर वापरतात, ज्यामुळे सिंगल रीसिप्रोकेटिंग प्लंजर पंप्सची स्पंदन कमी होते. पंप आउटलेटवर पल्सेशन डॅम्पेनर जोडल्यास ''पंप लहरी'' किंवा पंप ट्रान्सड्यूसरचा लहरी ग्राफ सुलभ होतो. हाय-प्रेशर फ्लुइड आणि प्लंजरच्या डायनॅमिक रिलेशनसाठी सामान्यत: उच्च-गुणवत्तेच्या सील आवश्यक असतात. मोठ्या संख्येने प्लंजर असलेल्या प्लंजर पंपमध्ये वाढीचा प्रवाह, किंवा स्पंदन डॅपरशिवाय सुरळीत प्रवाह याचा फायदा होतो. फिरणारे भाग आणि क्रॅन्कशाफ्ट भार वाढविणे ही एक कमतरता आहे. ====== कॉम्प्रेस्ड-एर-चालित डबल डायफ्राम पंप (Compressed-air-powered double-diaphragm pumps) ====== सकारात्मक विस्थापन एक आधुनिक अर्ज संकुचित एर-समर्थित आहे पंप double- कान पंप. कॉम्प्रेस्ड एरवर चालवा, हे पंप डिझाइनद्वारे अंतर्गत सुरक्षित आहेत, जरी सर्व उत्पादक उद्योग नियमनचे पालन करण्यासाठी एटीएक्स प्रमाणित मॉडेल ऑफर करतात. हे पंप तुलनेने स्वस्त आहेत आणि बंधा of ्यातून पाणी पंप करण्यापासून ते हायड्रोक्लोरिक acidसिड पंपिंगपासून स्टोरेजपासून पंप करणे (पंप कसे तयार केले जातात यावर अवलंबून - इलेस्टोमर्स / बॉडी कन्स्ट्रक्शन) विविध कर्तव्ये पार पाडू शकतात. हे डबल डायफ्राम पंप कातरणे-संवेदनशील माध्यमांच्या वाहतुकीसाठी सौम्य पंपिंग प्रक्रियेसह चिपचिपा द्रव आणि अपघर्षक सामग्री हाताळू शकतात. <ref>{{स्रोत बातमी|last=Admin|url=https://www.globalpumps.com.au/blog/advantages-of-an-air-operated-double-diaphragm-pump|title=Advantages of an Air Operated Double Diaphragm Pump|language=en|access-date=2018-01-03}}</ref> ====== दोरी पंप (Rope pumps) ====== [[चित्र:Rope_Pump.svg|इवलेसे| दोरी पंप योजनाबद्ध ]] चीनमध्ये 1000 वर्षांपूर्वी चेन पंप म्हणून तयार केलेले, हे पंप अगदी सोप्या सामग्रीतून बनविता येतील: एक दोरा, एक चाक आणि पीव्हीसी पाईप एक साधा दोरी पंप तयार करण्यासाठी पुरेसे आहेत. तळागाळातील संघटनांकडून रोप पंप कार्यक्षमतेचा अभ्यास केला गेला आहे आणि ते बनवण्याच्या आणि चालवण्याच्या तंत्रामध्ये सतत सुधारणा केली गेली आहे. <ref>[http://tanzaniawater.blogspot.com/2010/08/hi-its-cai.html Tanzania water] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120331051643/http://tanzaniawater.blogspot.com/2010/08/hi-its-cai.html |date=2012-03-31 }} blog – example of grassroots researcher telling about his study and work with the rope pump in Africa.</ref> === आवेग पंप (Impulse pumps) === इंपल्स पंप गॅस (सामान्यत: हवा) द्वारे निर्मित दबाव वापरतात. काही इंपल्स पंपांमध्ये द्रव (सामान्यत: पाणी) मध्ये अडकलेला वायू सोडला जातो आणि तो पंपमध्ये कुठेतरी साचला जातो, ज्यामुळे दबाव तयार होतो ज्यामुळे द्रवचा भाग वरच्या दिशेने ढकलता येतो. पारंपारिक आवेग पंपमध्ये हे समाविष्ट आहे: * ''हायड्रॉलिक रॅम पंप'' - कमी उंची असलेल्या असलेल्या पाण्याच्या पुरवठ्यातील गतीशील उर्जा तातडीने एर-बबल हायड्रॉलिक एक्झुम्युलेटरमध्ये साठवली जाते, त्यानंतर त्यास जास्त जास्त उंची वर पाणी नेण्यासाठी वापरले जाते. * ''पल्सर पंप'' - केवळ नैसर्गिक ''गतींनी'', नैसर्गिक स्त्रोतांसह चालवले जाते.. * ''एरलिफ्ट पंप'' - पाईप मध्ये भल्या द्रव (पाणी) पदार्थातून खालून हवेचे बुडबुडे सोडले जातात, ते वरती येताना त्या बुडबुड्यांच्या वरती असलेल्या पाणी वर ढकलले जाते ==== हायड्रॉलिक रॅम पंप ==== हे तुलनेने कमी दाब आणि उच्च प्रवाह-दराने पाण्यात घेते आणि उच्च हायड्रॉलिक-हेड आणि कमी प्रवाह-दराने पाणी बाहेर टाकते. डिव्हाइस दबाव वाढवण्यासाठी वॉटर हॅमर इफेक्टचा वापर करते जे इनपुट वॉटरचा एक भाग उचलते जे पंपला पाणी सुरू होण्यापेक्षा उंच बिंदूवर शक्ती देते. === वेग पंप (Velocity pumps) === [[चित्र:Centrifugal_2.png|उजवे|इवलेसे| एक सेंट्रीफ्यूगल पंप बॅकवर्ड-स्वीप्टेड शस्त्रासह इंपेलर वापरतो ]] रोटोडायनामिक पंप (किंवा डायनॅमिक पंप) एक प्रकारचे वेग पंप आहेत ज्यात गति वेग वाढवून [[गतिज ऊर्जा|गतीशील उर्जा]] द्रव्यात जोडली जाते. उर्जाच्या वाढीस संभाव्य उर्जा (प्रेशर) मधील वाढीचे रूपांतर केले जाते जेव्हा गती कमी होण्यापूर्वी किंवा प्रवाह स्त्राव पाईपमध्ये पंपमधून बाहेर पडतो. गतीशील उर्जाचे दाबात रूपांतरण ''[[उर्जेच्या अक्षय्यतेचा नियम|थर्मोडायनामिक्सच्या पहिल्या नियमाद्वारे]]'' किंवा अधिक विशेषतः ''बर्नौलीच्या तत्त्वाद्वारे स्पष्ट केले गेले आहे'' . डायनॅमिक पंप वेगवान साधनेच्या साधनांनुसार आणखी उपविभाजित केले जाऊ शकतात. या प्रकारच्या पंपमध्ये बरीच वैशिष्ट्ये आहेत: # सतत ऊर्जा (Continuous energy) # [[गतिज ऊर्जा|गतिज ऊर्जेमध्ये]] वाढ करण्यासाठी जोडलेल्या उर्जेचे रूपांतरण ( [[गतिज ऊर्जा|वेगात]] वाढ) # वाढीव गती (गतीशील उर्जा)चे प्रेशर हेड वाढ रूपांतर. ==== रेडियल-फ्लो पंप (Radial-flow pumps) ==== अशा पंपला सेंट्रीफ्यूगल पंप देखील म्हणले जाते. द्रव अक्ष किंवा मध्यभागी प्रवेश करतो, इम्पाइलरद्वारे वेग वाढविला जातो आणि शाफ्टच्या (कोनातून) उजव्या कोनातून बाहेर पडतो; एक केंद्रापसारक उदाहरण आहे <nowiki><span typeof="mw:Entity" id="mwAXk">&</nowiki>nbsp;<nowiki></span></nowiki> फॅन, जो सामान्यत: व्हॅक्यूम क्लीनर लागू करण्यासाठी वापरला जातो. रेडियल-फ्लो पंपचा दुसरा प्रकार म्हणजे व्हर्टेक्स पंप. त्यातील द्रव कार्यरत चाकाभोवती स्पर्शिक दिशेने फिरतो. मोटरच्या यांत्रिक उर्जेपासून प्रवाहाच्या [[स्थितिज ऊर्जा|संभाव्य]] उर्जामध्ये रूपांतरण एकाधिक वावटळांद्वारे होते, जे पंपच्या कार्यरत चॅनेलमधील प्रवृत्तकर्त्याद्वारे उत्साही असतात. सामान्यत: रेडियल-फ्लो पंप अक्षीय- किंवा मिश्रित-फ्लो पंपपेक्षा जास्त दाब आणि कमी प्रवाह दराने कार्य करते. ==== अक्ष-प्रवाह पंप (Axial-flow pumps) ==== यास ऑल फ्लुइड पंप असेही म्हणतात. अक्षीय द्रवपदार्थ हलविण्यासाठी द्रव बाह्य किंवा अंतर्मुख केले जाते. ते रेडियल-फ्लो (सेंट्रीफ्यूगल) पंपांपेक्षा खूपच कमी दाबाने आणि जास्त प्रवाह दरावर काम करतात. विशेष खबरदारी न घेता अ‍ॅक्सियल-फ्लो पंप वेगात चालवता येत नाहीत. जर कमी प्रवाह दरावर, एकूण पाईप वाढणे आणि या पाईपशी संबंधित उच्च टॉर्कचा अर्थ असा होतो की प्रारंभिक टॉर्क पाईप सिस्टममधील द्रव संपूर्ण द्रव्यासाठी प्रवेगक कार्य बनले पाहिजे. प्रणालीमध्ये मोठ्या प्रमाणात द्रव असल्यास पंप हळूहळू वेगवान करावे लागते. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.idmeb.org/contents/resource/80030b_15_23.pdf|title=Radial, mixed and axial flow pumps|last=|first=|date=June 2003|website=Institution of Diploma Marine Engineers, Bangladesh|access-date=2017-08-18|archive-date=2018-12-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20181222222442/http://www.idmeb.org/contents/resource/80030b_15_23.pdf|url-status=dead}}</ref> ==== इडक्टर - जेट पंप (Eductor-jet pump) ==== कमी दबाव निर्माण करण्यासाठी हे अनेकदा स्टीमचे जेट वापरते. हे कमी दाब द्रवपदार्थात शोषून घेते आणि त्यास उच्च दाब प्रदेशात आणते. === गुरुत्व पंप (Gravity pumps) === ग्रॅव्हिटी ''पंपमध्ये सायफॉन'' आणि ''हेरॉनच्या'' ''कारंजेचा'' समावेश आहे. ''हायड्रॉलिक रॅमला'' कधीकधी गुरुत्व पंप देखील म्हणले जाते; गुरुत्व पंपमध्ये गुरुत्वाकर्षण शक्ती आणि तथाकथित गुरुत्व पंपद्वारे पाणी उचलले जाते === स्टीम पंप (Steam pumps) === मुख्यतः ऐतिहासिक स्वारस्य असलेल्या स्टीम पंप बऱ्याच काळापासून अस्तित्वात आहेत.यामध्ये सगळ्याप्रकारचे पंप येतात जे [[वाफेचे इंजिन|वाफेवर चालणारे इंजिन]] वरती चालतात आणि तसेच pistonless पंप जसे थॉमस Saveryच्या किंवा Pulsometer स्टीम पंप यां वरतीही  चालतात. === वाल्व्हलेस पंप (Valveless pumps) === वाल्व्हलेस पंपिंग विविध बायोमेडिकल आणि अभियांत्रिकी प्रणालींमध्ये द्रव वाहतुकीस मदत करतात. वाल्व्हलेस पंपिंग सिस्टममध्ये, प्रवाह दिशेचे नियमन करण्यासाठी कोणतेही वाल्व्ह (किंवा भौतिक प्रसंग) उपस्थित नसतात. वाल्व्हलेस सिस्टमची द्रव पंपिंग कार्यक्षमता, तथापि, व्हॉल्व्ह असण्यापेक्षा कमी असणे आवश्यक नाही. खरं तर, निसर्ग आणि अभियांत्रिकीमधील बऱ्याच द्रव-गतिशील प्रणाल्या कमीतकमी त्यामध्ये कार्यरत द्रवपदार्थाची वाहतूक करण्यासाठी वाल्व्हलेस पंपिंगवर अवलंबून असतात. उदाहरणार्थ, हृदयातील वाल्व निकामी झाल्यावरही हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रक्ताभिसरण काही प्रमाणात राखले जाते. भ्रूणाचे हृदय व्हॉल्व्ह नसताना सुद्धा पम्पिंग करत असते . मायक्रोफ्लूइडिक्समध्ये, वाल्व्हलेस प्रतिबाधा पंप बनावट तयार केले गेले आहेत आणि संवेदनशील बायोफ्लूइड्स हाताळण्यासाठी विशेषतः योग्य असेल अशी अपेक्षा आहे. पायझोइलेक्ट्रिक ट्रान्सड्यूसर तत्त्वावर ऑपरेट इंक जेट प्रिंटर वाल्व्हलेस पंपिंग देखील वापरतात. त्या दिशेने कमी प्रवाहातील अडथळा आणि केशिका क्रियेद्वारे पुन्हा भरल्यामुळे पंप चेंबर प्रिंटिंग जेटद्वारे रिक्त केले जाते. ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:यंत्रे]] qtoz05fodzht3jaemffmzvo84zcb2df 0 255217 2708612 2527978 2026-09-08T23:32:39Z अभय नातू 206 माहिती 2708612 wikitext text/x-wiki खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563 |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार माहिती दिली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[<Image alt="१९८७ क्रिकेट विश्वचषक ट्रॉफी" caption="१९८७ चा रिलायन्स विश्वचषक" src="image_agent_tag_13295366172971636031" /> ```wikitext खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=[https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563](https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563) |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=[https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup](https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup) |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३७ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३८ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[२० जानेवारी]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९१-९२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३९ || [[२२ फेब्रुवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४० || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४१ || [[१ फेब्रुवारी]] - [[४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९२-९३ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४२ || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२७ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९२-९३ संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४३ || [[२८ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९३-९४ पेप्सी चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | ४४ || [[७ नोव्हेंबर]] - [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|IND}} [[हिरो चषक, १९९३-९४]] || {{cr|IND}} |- | ४५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९३-९४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४६ || [[१३ एप्रिल]] - [[२२ एप्रिल]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९४ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४७ || [[४ सप्टेंबर]] - [[१२ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|SL}} [[१९९४ सिंगर विश्व मालिका]] || {{cr|IND}} |- | ४८ || [[१४ ऑक्टोबर]] - [[३० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९४-९५ विल्स तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४९ || [[२३ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|IND}} [[विल्स विश्व मालिका, १९९४-९५]] || {{cr|IND}} |- | ५० || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५१ || [[२ जानेवारी]] - [[१२ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९४-९५ मंडेला चषक]] || {{cr|RSA}} |- | ५२ || [[१५ फेब्रुवारी]] - [[२६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९४-९५ बँक ऑफ न्यू झीलंड शतकपूर्ती मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५३ || [[५ एप्रिल]] - [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ५४ || [[११ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ सिंगर चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|SL}} |- | ५५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९५-९६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक (उत्तरार्ध) == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | ५६ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[१७ मार्च]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|SL}} |- | ५७ || [[२६ मार्च]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[१९९५-९६ सिंगर कप]] || {{cr|PAK}} |- | ५८ || [[१२ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ पेप्सी ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ५९ || [[२८ ऑगस्ट]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SL}} [[१९९६ सिंगर वर्ल्ड सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ६० || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२३ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९६ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ६१ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}} [[१९९६-९७ टायटन कप]] || {{cr|IND}} |- | ६२ || [[८ नोव्हेंबर]] - [[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९६-९७ सिंगर चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ६३ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९६-९७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | ६४ || [[२३ जानेवारी]] - [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|RSA}} |- | ६५ || [[९ मे]] - [[२४ मे]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|IND}} [[१९९७ पेप्सी स्वातंत्र्य चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६६ || [[१४ जुलै]] - [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|SL}} [[१९९७ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६७ || [[१३ सप्टेंबर]] - [[२१ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९७ सहारा कप]] || {{cr|IND}} |- | ६८ || [[१ नोव्हेंबर]] - [[११ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९७-९८ विल्स क्वार्टरसेंटेनरी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ६९ || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९७-९८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ७० || [[१० जानेवारी]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९७-९८ सिल्व्हर ज्युबिली इंडिपेंडन्स कप]] || {{cr|IND}} |- | ७१ || [[१७ एप्रिल]] - [[२४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९७-९८ कोका-कोला कप]] || {{cr|IND}} |- | ७२ || [[१४ मे]] - [[२६ मे]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८ कोका-कोला ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ७३ || [[१९ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|SL}} [[१९९८ सिंगर निधास ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७४ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[२० सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९८ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ७५ || [[२६ सप्टेंबर]] - [[६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|ZIM}} [[१९९८-९९ झिम्बाब्वे ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ || [[२४ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९८ आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|RSA}} |- | ७७ || [[६ नोव्हेंबर]] - [[१३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७८ || [[१० जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९८-९९ कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ७९ || [[१९ मार्च]] - [[३० मार्च]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८-९९ पेप्सी कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८० || [[७ एप्रिल]] - [[१६ एप्रिल]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८१ || [[१४ मे]] - [[२० जून]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|WALES}}{{flagicon|IRE}}{{flagicon|NED}} [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | ८२ || [[२२ ऑगस्ट]] - [[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|SL}} [[१९९९-२००० एआयए-सिंहाला सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ८३ || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|Nairobi}} [[१९९९-२००० एलजी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ८४ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == २००० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ८५ || [[९ जानेवारी]] - [[६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९९-२००० कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ || [[२२ मार्च]] - [[३१ मार्च]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८७ || [[२९ मे]] - [[७ जून]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|BAN}} [[२००० आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ८८ || [[६ जुलै]] - [[१६ जुलै]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|ENG}} [[२००० नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|ENG}} |- | ८९ || [[२० ऑगस्ट]] - [[२७ ऑगस्ट]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[२००० सिंगापूर चॅलेंज]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९० || [[३ ऑक्टोबर]] - [[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|KEN}} [[२००० आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|NZ}} |- | ९१ || [[२० ऑक्टोबर]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|ENG}} |- | ९२ || [[११ जानेवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|AUS}} [[२०००-०१ कार्लटन सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९३ || [[८ एप्रिल]] - [[२० एप्रिल]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ ARY गोल्ड कप]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ || [[२३ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|ENG}} [[२००१ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९५ || [[१८ जुलै]] - [[५ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|SL}} [[२००१ कोका-कोला कप]] || {{cr|SL}} |- | ९६ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[२६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|RSA}} [[२००१-०२ स्टँडर्ड बँक ट्राय-सिरीज]] || {{cr|RSA}} |- | ९७ || [[२७ जून]] - [[१३ जुलै]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ९८ || [[१२ ऑगस्ट]] - [[२३ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|MAR}} [[२००२ मोरोक्को कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९९ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[३० सप्टेंबर]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|SL}} [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} आणि {{cr|SL}} (संयुक्त) |- style="background:#cfc;" | १०० || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२३ मार्च]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|RSA}}{{flagicon|ZIM}}{{flagicon|KEN}} [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०१ || [[११ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|UAE}} [[२००२-०३ चेरी फॉलॉन कप]] || {{cr|PAK}} |- | १०२ || [[१८ जुलै]] - [[१ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|SL}} [[२००४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०३ || [[१० सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|ENG}} [[२००४ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १०४ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००५|२००५]] || {{flagicon|AUS}} [[२००५ आयसीसी सुपर सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०५ || [[७ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००६|२००६]] || {{flagicon|IND}} [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०६ || [[१३ मार्च]] - [[२८ एप्रिल]], [[इ.स. २००७|२००७]] || {{flagicon|WIN}} [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ || [[२४ जून]] - [[६ जुलै]], [[इ.स. २००८|२००८]] || {{flagicon|PAK}} [[२००८ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०८ || [[२२ सप्टेंबर]] - [[५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००९|२००९]] || {{flagicon|RSA}} [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |} == २०१० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | १०९ || [[१५ जून]] - [[२४ जून]], [[इ.स. २०१०|२०१०]] || {{flagicon|SL}} [[२०१० आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[२ एप्रिल]], [[इ.स. २०११|२०११]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|BAN}}{{flagicon|SL}} [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | १११ || [[११ मार्च]] - [[२२ मार्च]], [[इ.स. २०१२|२०१२]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१२ आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११२ || [[६ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ११३ || [[२५ फेब्रुवारी]] - [[८ मार्च]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११४ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. २०१५|२०१५]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११५ || [[१ जून]] - [[१८ जून]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ११६ || [[१५ सप्टेंबर]] - [[२८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] || {{flagicon|UAE}} [[२०१८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११७ || [[३० मे]] - [[१४ जुलै]], [[इ.स. २०१९|२०१९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|ENG}} |} == २०२० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ११८ || [[३० ऑगस्ट]] - [[१७ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[२०२३ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|IND}} [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[९ मार्च]], [[इ.स. २०२५|२०२५]] || {{flagicon|PAK}} [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटविश्व]] axkxmgzziy899vt32rixfgcm3n2h4ii 2708613 2708612 2026-09-08T23:35:10Z अभय नातू 206 रचना 2708613 wikitext text/x-wiki खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563 |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-```wikitext ```wikitext खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563 |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-```wikitext खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=[https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563](https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563) |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=[https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup](https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup) |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३७ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३८ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[२० जानेवारी]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९१-९२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३९ || [[२२ फेब्रुवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४० || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४१ || [[१ फेब्रुवारी]] - [[४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९२-९३ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४२ || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२७ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९२-९३ संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४३ || [[२८ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९३-९४ पेप्सी चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | ४४ || [[७ नोव्हेंबर]] - [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|IND}} [[हिरो चषक, १९९३-९४]] || {{cr|IND}} |- | ४५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९३-९४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४६ || [[१३ एप्रिल]] - [[२२ एप्रिल]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९४ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४७ || [[४ सप्टेंबर]] - [[१२ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|SL}} [[१९९४ सिंगर विश्व मालिका]] || {{cr|IND}} |- | ४८ || [[१४ ऑक्टोबर]] - [[३० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९४-९५ विल्स तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४९ || [[२३ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|IND}} [[विल्स विश्व मालिका, १९९४-९५]] || {{cr|IND}} |- | ५० || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५१ || [[२ जानेवारी]] - [[१२ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९४-९५ मंडेला चषक]] || {{cr|RSA}} |- | ५२ || [[१५ फेब्रुवारी]] - [[२६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९४-९५ बँक ऑफ न्यू झीलंड शतकपूर्ती मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५३ || [[५ एप्रिल]] - [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ५४ || [[११ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ सिंगर चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|SL}} |- | ५५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९५-९६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५६ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[१७ मार्च]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|SL}} |- | ५७ || [[२६ मार्च]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[१९९५-९६ सिंगर कप]] || {{cr|PAK}} |- | ५८ || [[१२ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ पेप्सी ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ५९ || [[२८ ऑगस्ट]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SL}} [[१९९६ सिंगर वर्ल्ड सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ६० || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२३ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९६ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ६१ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}} [[१९९६-९७ टायटन कप]] || {{cr|IND}} |- | ६२ || [[८ नोव्हेंबर]] - [[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९६-९७ सिंगर चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ६३ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९६-९७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | ६४ || [[२३ जानेवारी]] - [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|RSA}} |- | ६५ || [[९ मे]] - [[२४ मे]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|IND}} [[१९९७ पेप्सी स्वातंत्र्य चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६६ || [[१४ जुलै]] - [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|SL}} [[१९९७ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६७ || [[१३ सप्टेंबर]] - [[२१ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९७ सहारा कप]] || {{cr|IND}} |- | ६८ || [[१ नोव्हेंबर]] - [[११ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९७-९८ विल्स क्वार्टरसेंटेनरी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ६९ || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९७-९८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ७० || [[१० जानेवारी]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९७-९८ सिल्व्हर ज्युबिली इंडिपेंडन्स कप]] || {{cr|IND}} |- | ७१ || [[१७ एप्रिल]] - [[२४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९७-९८ कोका-कोला कप]] || {{cr|IND}} |- | ७२ || [[१४ मे]] - [[२६ मे]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८ कोका-कोला ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ७३ || [[१९ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|SL}} [[१९९८ सिंगर निधास ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७४ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[२० सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९८ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ७५ || [[२६ सप्टेंबर]] - [[६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|ZIM}} [[१९९८-९९ झिम्बाब्वे ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ || [[२४ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९८ आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|RSA}} |- | ७७ || [[६ नोव्हेंबर]] - [[१३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७८ || [[१० जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९८-९९ कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ७९ || [[१९ मार्च]] - [[३० मार्च]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८-९९ पेप्सी कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८० || [[७ एप्रिल]] - [[१६ एप्रिल]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८१ || [[१४ मे]] - [[२० जून]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|WALES}}{{flagicon|IRE}}{{flagicon|NED}} [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | ८२ || [[२२ ऑगस्ट]] - [[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|SL}} [[१९९९-२००० एआयए-सिंहाला सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ८३ || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|Nairobi}} [[१९९९-२००० एलजी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ८४ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == २००० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ८५ || [[९ जानेवारी]] - [[६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९९-२००० कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ || [[२२ मार्च]] - [[३१ मार्च]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८७ || [[२९ मे]] - [[७ जून]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|BAN}} [[२००० आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ८८ || [[६ जुलै]] - [[१६ जुलै]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|ENG}} [[२००० नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|ENG}} |- | ८९ || [[२० ऑगस्ट]] - [[२७ ऑगस्ट]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[२००० सिंगापूर चॅलेंज]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९० || [[३ ऑक्टोबर]] - [[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|KEN}} [[२००० आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|NZ}} |- | ९१ || [[२० ऑक्टोबर]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|ENG}} |- | ९२ || [[११ जानेवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|AUS}} [[२०००-०१ कार्लटन सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९३ || [[८ एप्रिल]] - [[२० एप्रिल]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ ARY गोल्ड कप]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ || [[२३ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|ENG}} [[२००१ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९५ || [[१८ जुलै]] - [[५ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|SL}} [[२००१ कोका-कोला कप]] || {{cr|SL}} |- | ९६ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[२६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|RSA}} [[२००१-०२ स्टँडर्ड बँक ट्राय-सिरीज]] || {{cr|RSA}} |- | ९७ || [[२७ जून]] - [[१३ जुलै]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ९८ || [[१२ ऑगस्ट]] - [[२३ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|MAR}} [[२००२ मोरोक्को कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९९ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[३० सप्टेंबर]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|SL}} [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} आणि {{cr|SL}} (संयुक्त) |- style="background:#cfc;" | १०० || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२३ मार्च]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|RSA}}{{flagicon|ZIM}}{{flagicon|KEN}} [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०१ || [[११ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|UAE}} [[२००२-०३ चेरी फॉलॉन कप]] || {{cr|PAK}} |- | १०२ || [[१८ जुलै]] - [[१ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|SL}} [[२००४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०३ || [[१० सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|ENG}} [[२००४ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १०४ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००५|२००५]] || {{flagicon|AUS}} [[२००५ आयसीसी सुपर सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०५ || [[७ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००६|२००६]] || {{flagicon|IND}} [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०६ || [[१३ मार्च]] - [[२८ एप्रिल]], [[इ.स. २००७|२००७]] || {{flagicon|WIN}} [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ || [[२४ जून]] - [[६ जुलै]], [[इ.स. २००८|२००८]] || {{flagicon|PAK}} [[२००८ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०८ || [[२२ सप्टेंबर]] - [[५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००९|२००९]] || {{flagicon|RSA}} [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |} == २०१० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | १०९ || [[१५ जून]] - [[२४ जून]], [[इ.स. २०१०|२०१०]] || {{flagicon|SL}} [[२०१० आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[२ एप्रिल]], [[इ.स. २०११|२०११]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|BAN}}{{flagicon|SL}} [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | १११ || [[११ मार्च]] - [[२२ मार्च]], [[इ.स. २०१२|२०१२]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१२ आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११२ || [[६ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ११३ || [[२५ फेब्रुवारी]] - [[८ मार्च]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११४ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. २०१५|२०१५]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११५ || [[१ जून]] - [[१८ जून]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ११६ || [[१५ सप्टेंबर]] - [[२८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] || {{flagicon|UAE}} [[२०१८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११७ || [[३० मे]] - [[१४ जुलै]], [[इ.स. २०१९|२०१९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|ENG}} |} == २०२० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ११८ || [[३० ऑगस्ट]] - [[१७ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[२०२३ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|IND}} [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[९ मार्च]], [[इ.स. २०२५|२०२५]] || {{flagicon|PAK}} [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटविश्व]] 7b30fqr1ye2i19lbl2tkg7ixazczotp 2708614 2708613 2026-09-08T23:35:34Z अभय नातू 206 /* १९९० चे दशक */ 2708614 wikitext text/x-wiki खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563 |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-```wikitext == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-```wikitext खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=[https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563](https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563) |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=[https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup](https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup) |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३७ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३८ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[२० जानेवारी]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९१-९२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३९ || [[२२ फेब्रुवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४० || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४१ || [[१ फेब्रुवारी]] - [[४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९२-९३ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४२ || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२७ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९२-९३ संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४३ || [[२८ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९३-९४ पेप्सी चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | ४४ || [[७ नोव्हेंबर]] - [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|IND}} [[हिरो चषक, १९९३-९४]] || {{cr|IND}} |- | ४५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९३-९४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४६ || [[१३ एप्रिल]] - [[२२ एप्रिल]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९४ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४७ || [[४ सप्टेंबर]] - [[१२ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|SL}} [[१९९४ सिंगर विश्व मालिका]] || {{cr|IND}} |- | ४८ || [[१४ ऑक्टोबर]] - [[३० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९४-९५ विल्स तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४९ || [[२३ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|IND}} [[विल्स विश्व मालिका, १९९४-९५]] || {{cr|IND}} |- | ५० || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५१ || [[२ जानेवारी]] - [[१२ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९४-९५ मंडेला चषक]] || {{cr|RSA}} |- | ५२ || [[१५ फेब्रुवारी]] - [[२६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९४-९५ बँक ऑफ न्यू झीलंड शतकपूर्ती मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५३ || [[५ एप्रिल]] - [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ५४ || [[११ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ सिंगर चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|SL}} |- | ५५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९५-९६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५६ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[१७ मार्च]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|SL}} |- | ५७ || [[२६ मार्च]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[१९९५-९६ सिंगर कप]] || {{cr|PAK}} |- | ५८ || [[१२ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ पेप्सी ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ५९ || [[२८ ऑगस्ट]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SL}} [[१९९६ सिंगर वर्ल्ड सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ६० || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२३ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९६ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ६१ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}} [[१९९६-९७ टायटन कप]] || {{cr|IND}} |- | ६२ || [[८ नोव्हेंबर]] - [[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९६-९७ सिंगर चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ६३ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९६-९७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | ६४ || [[२३ जानेवारी]] - [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|RSA}} |- | ६५ || [[९ मे]] - [[२४ मे]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|IND}} [[१९९७ पेप्सी स्वातंत्र्य चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६६ || [[१४ जुलै]] - [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|SL}} [[१९९७ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६७ || [[१३ सप्टेंबर]] - [[२१ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९७ सहारा कप]] || {{cr|IND}} |- | ६८ || [[१ नोव्हेंबर]] - [[११ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९७-९८ विल्स क्वार्टरसेंटेनरी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ६९ || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९७-९८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ७० || [[१० जानेवारी]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९७-९८ सिल्व्हर ज्युबिली इंडिपेंडन्स कप]] || {{cr|IND}} |- | ७१ || [[१७ एप्रिल]] - [[२४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९७-९८ कोका-कोला कप]] || {{cr|IND}} |- | ७२ || [[१४ मे]] - [[२६ मे]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८ कोका-कोला ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ७३ || [[१९ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|SL}} [[१९९८ सिंगर निधास ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७४ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[२० सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९८ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ७५ || [[२६ सप्टेंबर]] - [[६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|ZIM}} [[१९९८-९९ झिम्बाब्वे ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ || [[२४ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९८ आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|RSA}} |- | ७७ || [[६ नोव्हेंबर]] - [[१३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७८ || [[१० जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९८-९९ कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ७९ || [[१९ मार्च]] - [[३० मार्च]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८-९९ पेप्सी कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८० || [[७ एप्रिल]] - [[१६ एप्रिल]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८१ || [[१४ मे]] - [[२० जून]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|WALES}}{{flagicon|IRE}}{{flagicon|NED}} [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | ८२ || [[२२ ऑगस्ट]] - [[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|SL}} [[१९९९-२००० एआयए-सिंहाला सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ८३ || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|Nairobi}} [[१९९९-२००० एलजी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ८४ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == २००० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ८५ || [[९ जानेवारी]] - [[६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९९-२००० कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ || [[२२ मार्च]] - [[३१ मार्च]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८७ || [[२९ मे]] - [[७ जून]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|BAN}} [[२००० आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ८८ || [[६ जुलै]] - [[१६ जुलै]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|ENG}} [[२००० नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|ENG}} |- | ८९ || [[२० ऑगस्ट]] - [[२७ ऑगस्ट]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[२००० सिंगापूर चॅलेंज]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९० || [[३ ऑक्टोबर]] - [[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|KEN}} [[२००० आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|NZ}} |- | ९१ || [[२० ऑक्टोबर]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|ENG}} |- | ९२ || [[११ जानेवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|AUS}} [[२०००-०१ कार्लटन सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९३ || [[८ एप्रिल]] - [[२० एप्रिल]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ ARY गोल्ड कप]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ || [[२३ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|ENG}} [[२००१ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९५ || [[१८ जुलै]] - [[५ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|SL}} [[२००१ कोका-कोला कप]] || {{cr|SL}} |- | ९६ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[२६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|RSA}} [[२००१-०२ स्टँडर्ड बँक ट्राय-सिरीज]] || {{cr|RSA}} |- | ९७ || [[२७ जून]] - [[१३ जुलै]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ९८ || [[१२ ऑगस्ट]] - [[२३ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|MAR}} [[२००२ मोरोक्को कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९९ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[३० सप्टेंबर]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|SL}} [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} आणि {{cr|SL}} (संयुक्त) |- style="background:#cfc;" | १०० || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२३ मार्च]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|RSA}}{{flagicon|ZIM}}{{flagicon|KEN}} [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०१ || [[११ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|UAE}} [[२००२-०३ चेरी फॉलॉन कप]] || {{cr|PAK}} |- | १०२ || [[१८ जुलै]] - [[१ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|SL}} [[२००४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०३ || [[१० सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|ENG}} [[२००४ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १०४ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००५|२००५]] || {{flagicon|AUS}} [[२००५ आयसीसी सुपर सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०५ || [[७ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००६|२००६]] || {{flagicon|IND}} [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०६ || [[१३ मार्च]] - [[२८ एप्रिल]], [[इ.स. २००७|२००७]] || {{flagicon|WIN}} [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ || [[२४ जून]] - [[६ जुलै]], [[इ.स. २००८|२००८]] || {{flagicon|PAK}} [[२००८ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०८ || [[२२ सप्टेंबर]] - [[५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००९|२००९]] || {{flagicon|RSA}} [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |} == २०१० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | १०९ || [[१५ जून]] - [[२४ जून]], [[इ.स. २०१०|२०१०]] || {{flagicon|SL}} [[२०१० आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[२ एप्रिल]], [[इ.स. २०११|२०११]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|BAN}}{{flagicon|SL}} [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | १११ || [[११ मार्च]] - [[२२ मार्च]], [[इ.स. २०१२|२०१२]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१२ आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११२ || [[६ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ११३ || [[२५ फेब्रुवारी]] - [[८ मार्च]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११४ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. २०१५|२०१५]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११५ || [[१ जून]] - [[१८ जून]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ११६ || [[१५ सप्टेंबर]] - [[२८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] || {{flagicon|UAE}} [[२०१८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११७ || [[३० मे]] - [[१४ जुलै]], [[इ.स. २०१९|२०१९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|ENG}} |} == २०२० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ११८ || [[३० ऑगस्ट]] - [[१७ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[२०२३ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|IND}} [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[९ मार्च]], [[इ.स. २०२५|२०२५]] || {{flagicon|PAK}} [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटविश्व]] 8owreuepp04u2gnnu5soei1djn8t9ex 2708615 2708614 2026-09-08T23:35:53Z अभय नातू 206 /* १९९० चे दशक */ 2708615 wikitext text/x-wiki खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563 |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०- == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-```wikitext खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=[https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563](https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563) |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=[https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup](https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup) |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३७ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३८ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[२० जानेवारी]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९१-९२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३९ || [[२२ फेब्रुवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४० || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४१ || [[१ फेब्रुवारी]] - [[४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९२-९३ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४२ || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२७ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९२-९३ संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४३ || [[२८ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९३-९४ पेप्सी चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | ४४ || [[७ नोव्हेंबर]] - [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|IND}} [[हिरो चषक, १९९३-९४]] || {{cr|IND}} |- | ४५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९३-९४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४६ || [[१३ एप्रिल]] - [[२२ एप्रिल]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९४ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४७ || [[४ सप्टेंबर]] - [[१२ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|SL}} [[१९९४ सिंगर विश्व मालिका]] || {{cr|IND}} |- | ४८ || [[१४ ऑक्टोबर]] - [[३० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९४-९५ विल्स तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४९ || [[२३ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|IND}} [[विल्स विश्व मालिका, १९९४-९५]] || {{cr|IND}} |- | ५० || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५१ || [[२ जानेवारी]] - [[१२ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९४-९५ मंडेला चषक]] || {{cr|RSA}} |- | ५२ || [[१५ फेब्रुवारी]] - [[२६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९४-९५ बँक ऑफ न्यू झीलंड शतकपूर्ती मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५३ || [[५ एप्रिल]] - [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ५४ || [[११ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ सिंगर चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|SL}} |- | ५५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९५-९६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५६ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[१७ मार्च]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|SL}} |- | ५७ || [[२६ मार्च]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[१९९५-९६ सिंगर कप]] || {{cr|PAK}} |- | ५८ || [[१२ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ पेप्सी ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ५९ || [[२८ ऑगस्ट]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SL}} [[१९९६ सिंगर वर्ल्ड सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ६० || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२३ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९६ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ६१ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}} [[१९९६-९७ टायटन कप]] || {{cr|IND}} |- | ६२ || [[८ नोव्हेंबर]] - [[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९६-९७ सिंगर चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ६३ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९६-९७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | ६४ || [[२३ जानेवारी]] - [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|RSA}} |- | ६५ || [[९ मे]] - [[२४ मे]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|IND}} [[१९९७ पेप्सी स्वातंत्र्य चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६६ || [[१४ जुलै]] - [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|SL}} [[१९९७ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६७ || [[१३ सप्टेंबर]] - [[२१ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९७ सहारा कप]] || {{cr|IND}} |- | ६८ || [[१ नोव्हेंबर]] - [[११ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९७-९८ विल्स क्वार्टरसेंटेनरी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ६९ || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९७-९८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ७० || [[१० जानेवारी]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९७-९८ सिल्व्हर ज्युबिली इंडिपेंडन्स कप]] || {{cr|IND}} |- | ७१ || [[१७ एप्रिल]] - [[२४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९७-९८ कोका-कोला कप]] || {{cr|IND}} |- | ७२ || [[१४ मे]] - [[२६ मे]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८ कोका-कोला ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ७३ || [[१९ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|SL}} [[१९९८ सिंगर निधास ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७४ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[२० सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९८ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ७५ || [[२६ सप्टेंबर]] - [[६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|ZIM}} [[१९९८-९९ झिम्बाब्वे ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ || [[२४ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९८ आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|RSA}} |- | ७७ || [[६ नोव्हेंबर]] - [[१३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७८ || [[१० जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९८-९९ कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ७९ || [[१९ मार्च]] - [[३० मार्च]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८-९९ पेप्सी कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८० || [[७ एप्रिल]] - [[१६ एप्रिल]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८१ || [[१४ मे]] - [[२० जून]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|WALES}}{{flagicon|IRE}}{{flagicon|NED}} [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | ८२ || [[२२ ऑगस्ट]] - [[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|SL}} [[१९९९-२००० एआयए-सिंहाला सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ८३ || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|Nairobi}} [[१९९९-२००० एलजी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ८४ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == २००० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ८५ || [[९ जानेवारी]] - [[६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९९-२००० कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ || [[२२ मार्च]] - [[३१ मार्च]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८७ || [[२९ मे]] - [[७ जून]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|BAN}} [[२००० आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ८८ || [[६ जुलै]] - [[१६ जुलै]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|ENG}} [[२००० नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|ENG}} |- | ८९ || [[२० ऑगस्ट]] - [[२७ ऑगस्ट]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[२००० सिंगापूर चॅलेंज]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९० || [[३ ऑक्टोबर]] - [[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|KEN}} [[२००० आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|NZ}} |- | ९१ || [[२० ऑक्टोबर]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|ENG}} |- | ९२ || [[११ जानेवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|AUS}} [[२०००-०१ कार्लटन सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९३ || [[८ एप्रिल]] - [[२० एप्रिल]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ ARY गोल्ड कप]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ || [[२३ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|ENG}} [[२००१ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९५ || [[१८ जुलै]] - [[५ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|SL}} [[२००१ कोका-कोला कप]] || {{cr|SL}} |- | ९६ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[२६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|RSA}} [[२००१-०२ स्टँडर्ड बँक ट्राय-सिरीज]] || {{cr|RSA}} |- | ९७ || [[२७ जून]] - [[१३ जुलै]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ९८ || [[१२ ऑगस्ट]] - [[२३ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|MAR}} [[२००२ मोरोक्को कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९९ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[३० सप्टेंबर]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|SL}} [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} आणि {{cr|SL}} (संयुक्त) |- style="background:#cfc;" | १०० || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२३ मार्च]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|RSA}}{{flagicon|ZIM}}{{flagicon|KEN}} [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०१ || [[११ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|UAE}} [[२००२-०३ चेरी फॉलॉन कप]] || {{cr|PAK}} |- | १०२ || [[१८ जुलै]] - [[१ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|SL}} [[२००४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०३ || [[१० सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|ENG}} [[२००४ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १०४ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००५|२००५]] || {{flagicon|AUS}} [[२००५ आयसीसी सुपर सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०५ || [[७ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००६|२००६]] || {{flagicon|IND}} [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०६ || [[१३ मार्च]] - [[२८ एप्रिल]], [[इ.स. २००७|२००७]] || {{flagicon|WIN}} [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ || [[२४ जून]] - [[६ जुलै]], [[इ.स. २००८|२००८]] || {{flagicon|PAK}} [[२००८ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०८ || [[२२ सप्टेंबर]] - [[५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००९|२००९]] || {{flagicon|RSA}} [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |} == २०१० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | १०९ || [[१५ जून]] - [[२४ जून]], [[इ.स. २०१०|२०१०]] || {{flagicon|SL}} [[२०१० आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[२ एप्रिल]], [[इ.स. २०११|२०११]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|BAN}}{{flagicon|SL}} [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | १११ || [[११ मार्च]] - [[२२ मार्च]], [[इ.स. २०१२|२०१२]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१२ आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११२ || [[६ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ११३ || [[२५ फेब्रुवारी]] - [[८ मार्च]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११४ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. २०१५|२०१५]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११५ || [[१ जून]] - [[१८ जून]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ११६ || [[१५ सप्टेंबर]] - [[२८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] || {{flagicon|UAE}} [[२०१८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११७ || [[३० मे]] - [[१४ जुलै]], [[इ.स. २०१९|२०१९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|ENG}} |} == २०२० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ११८ || [[३० ऑगस्ट]] - [[१७ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[२०२३ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|IND}} [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[९ मार्च]], [[इ.स. २०२५|२०२५]] || {{flagicon|PAK}} [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटविश्व]] 5djibb22w6lujhwp39p4f0upesu1el7 2708616 2708615 2026-09-08T23:37:54Z अभय नातू 206 माहिती 2708616 wikitext text/x-wiki खालील यादी ही '''आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची यादी''' आहे. [[इ.स. १९७१]] मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|ऑस्ट्रेलिया]] आणि [[इंग्लंड राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|इंग्लंड]] या दोन संघांमध्ये पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळविण्यात आला होता.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/the-first-one-day-international-256563 |title=The first One-Day International |website=ESPNcricinfo |access-date=8 September 2026}}</ref> तद्नंतर [[इ.स. १९७५]] मध्ये पहिला [[क्रिकेट विश्वचषक]] पार पडला.<ref>{{cite web |url=https://www.britannica.com/sports/Cricket-World-Cup |title=Cricket World Cup History |website=Encyclopædia Britannica |access-date=8 September 2026}}</ref> या यादीमध्ये १९७५ पासून खेळविण्यात आलेल्या विविध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट स्पर्धांची दशकानुसार मांडणी केली आहे. [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटविश्व]] == सूची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" | क्र. | स्पर्धेचा क्रमांक |- ! scope="row" | तारीख आणि वर्ष | स्पर्धेचा कालावधी |- ! scope="row" | स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव | यजमान देश आणि स्पर्धेचे नाव |- ! scope="row" | विजेता | स्पर्धा जिंकणारा संघ |- | bgcolor=#cfc| || [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषद|आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट परिषदेने]] (ICC) आयोजित केलेल्या प्रमुख स्पर्धा (विश्वचषक / चॅम्पियन्स ट्रॉफी) |} == १९७० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- style="background:#cfc;" | १ || [[७ जून]] - [[२१ जून]], [[इ.स. १९७५|१९७५]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | २ || [[९ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] || {{flagicon|ENG}} [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|WIN}} |- | ३ || [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९७९|१९७९]] - [[२२ जानेवारी]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |} == १९८० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ४ || [[२३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८०|१९८०]] - [[३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८०-८१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५ || [[२१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८१|१९८१]] - [[२७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८१-८२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ६ || [[९ जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८२|१९८२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७ || [[९ जून]] - [[२५ जून]], [[इ.स. १९८३|१९८३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|Wales}} [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | ८ || [[८ जानेवारी]] - [[१२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८३-८४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ९ || [[६ एप्रिल]] - [[१३ एप्रिल]], [[इ.स. १९८४|१९८४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८४ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | १० || [[६ जानेवारी]] - [[१५ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८४-८५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ११ || [[१७ फेब्रुवारी]] - [[१० मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५ विश्व क्रिकेट अजिंक्यपद स्पर्धा]] || {{cr|IND}} |- | १२ || [[२२ मार्च]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ चारदेशीय चषक]] || {{cr|IND}} |- | १३ || [[१५ नोव्हेंबर]] - [[२२ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८५|१९८५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८५-८६ शारजाह चषक]] || {{cr|WIN}} |- | १४ || [[९ जानेवारी]] - [[९ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८५-८६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | १५ || [[३० मार्च]] - [[६ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | १६ || [[५ एप्रिल]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|SL}} [[१९८६ जॉन प्लेयर तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | १७ || [[१० एप्रिल]] - [[१८ एप्रिल]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | १८ || [[२७ नोव्हेंबर]] - [[५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चँपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १९ || [[३० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८६|१९८६]] - [[७ जानेवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज]] || {{cr|ENG}} |- | २० || [[१७ जानेवारी]] - [[११ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|ENG}} |- | २१ || [[६ एप्रिल]] - [[१० एप्रिल]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८६-८७ शारजाह चषक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२ || [[८ ऑक्टोबर]] - [[९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८७|१९८७]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}} [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | २३ || [[२ जानेवारी]] - [[२४ जानेवारी]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८७-८८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | २४ || [[२५ मार्च]] - [[१ एप्रिल]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८७-८८ शारजाह चषक]] || {{cr|IND}} |- | २५ || [[१६ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | २६ || [[२७ ऑक्टोबर]] - [[४ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९८८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | २७ || [[१० डिसेंबर]], [[इ.स. १९८८|१९८८]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८८-८९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | २८ || [[२३ मार्च]] - [[२४ मार्च]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८८-८९ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | २९ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९८९-९० शारजाह चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ३० || [[१५ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] || {{flagicon|IND}} [[नेहरू चषक, १९८९]] || {{cr|PAK}} |- | ३१ || [[२६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९८९|१९८९]] - [[२० फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|AUS}} [[१९८९-९० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |} == १९९० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ३२ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|NZ}} [[१९८९-९० रॉथमॅन्स चषक तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३३ || [[१ मार्च]] - [[११ मार्च]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९० ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३४ || [[२० डिसेंबर]] - [[२१ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ शारजाह चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३५ || [[२५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[४ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|IND}} [[१९९०-९१ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ३६ || [[२९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९०|१९९०]] - [[१५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ३७ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९०-९१ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ३८ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९१|१९९१]] - [[२० जानेवारी]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९१-९२ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३९ || [[२२ फेब्रुवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४० || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९२|१९९२]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९२-९३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४१ || [[१ फेब्रुवारी]] - [[४ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९२-९३ विल्स चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४२ || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२७ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९२-९३ संपूर्ण आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|WIN}} |- | ४३ || [[२८ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९३-९४ पेप्सी चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | ४४ || [[७ नोव्हेंबर]] - [[२७ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] || {{flagicon|IND}} [[हिरो चषक, १९९३-९४]] || {{cr|IND}} |- | ४५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९३|१९९३]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९३-९४ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४६ || [[१३ एप्रिल]] - [[२२ एप्रिल]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९४ ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ४७ || [[४ सप्टेंबर]] - [[१२ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|SL}} [[१९९४ सिंगर विश्व मालिका]] || {{cr|IND}} |- | ४८ || [[१४ ऑक्टोबर]] - [[३० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९४-९५ विल्स तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ४९ || [[२३ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] || {{flagicon|IND}} [[विल्स विश्व मालिका, १९९४-९५]] || {{cr|IND}} |- | ५० || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९४|१९९४]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५१ || [[२ जानेवारी]] - [[१२ जानेवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९४-९५ मंडेला चषक]] || {{cr|RSA}} |- | ५२ || [[१५ फेब्रुवारी]] - [[२६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|NZ}} [[१९९४-९५ बँक ऑफ न्यू झीलंड शतकपूर्ती मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ५३ || [[५ एप्रिल]] - [[१४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- | ५४ || [[११ ऑक्टोबर]] - [[२० ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ सिंगर चॅंपियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|SL}} |- | ५५ || [[९ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९५|१९९५]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९५-९६ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५६ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[१७ मार्च]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|SL}} |- | ५७ || [[२६ मार्च]] - [[७ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[१९९५-९६ सिंगर कप]] || {{cr|PAK}} |- | ५८ || [[१२ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९५-९६ पेप्सी ऑस्ट्रेलेशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ५९ || [[२८ ऑगस्ट]] - [[७ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|SL}} [[१९९६ सिंगर वर्ल्ड सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ६० || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२३ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९६ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ६१ || [[१७ ऑक्टोबर]] - [[२४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|IND}} [[१९९६-९७ टायटन कप]] || {{cr|IND}} |- | ६२ || [[८ नोव्हेंबर]] - [[१५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९६-९७ सिंगर चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ६३ || [[६ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९६|१९९६]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९६-९७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|PAK}} |- | ६४ || [[२३ जानेवारी]] - [[२ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|RSA}} [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय मालिका]] || {{cr|RSA}} |- | ६५ || [[९ मे]] - [[२४ मे]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|IND}} [[१९९७ पेप्सी स्वातंत्र्य चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६६ || [[१४ जुलै]] - [[२६ जुलै]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|SL}} [[१९९७ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- | ६७ || [[१३ सप्टेंबर]] - [[२१ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९७ सहारा कप]] || {{cr|IND}} |- | ६८ || [[१ नोव्हेंबर]] - [[११ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] || {{flagicon|PAK}} [[१९९७-९८ विल्स क्वार्टरसेंटेनरी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ६९ || [[४ डिसेंबर]], [[इ.स. १९९७|१९९७]] - [[२५ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९७-९८ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] || {{cr|AUS}} |- | ७० || [[१० जानेवारी]] - [[१८ जानेवारी]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९७-९८ सिल्व्हर ज्युबिली इंडिपेंडन्स कप]] || {{cr|IND}} |- | ७१ || [[१७ एप्रिल]] - [[२४ एप्रिल]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९७-९८ कोका-कोला कप]] || {{cr|IND}} |- | ७२ || [[१४ मे]] - [[२६ मे]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८ कोका-कोला ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ७३ || [[१९ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|SL}} [[१९९८ सिंगर निधास ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७४ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[२० सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|CAN}} [[१९९८ सहारा कप]] || {{cr|PAK}} |- | ७५ || [[२६ सप्टेंबर]] - [[६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|ZIM}} [[१९९८-९९ झिम्बाब्वे ट्राय-सिरीज]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७६ || [[२४ ऑक्टोबर]] - [[१ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|BAN}} [[१९९८ आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|RSA}} |- | ७७ || [[६ नोव्हेंबर]] - [[१३ नोव्हेंबर]], [[इ.स. १९९८|१९९८]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ७८ || [[१० जानेवारी]] - [[१३ फेब्रुवारी]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९८-९९ कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ७९ || [[१९ मार्च]] - [[३० मार्च]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|IND}} [[१९९८-९९ पेप्सी कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८० || [[७ एप्रिल]] - [[१६ एप्रिल]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९८-९९ कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ८१ || [[१४ मे]] - [[२० जून]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|SCO}}{{flagicon|WALES}}{{flagicon|IRE}}{{flagicon|NED}} [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | ८२ || [[२२ ऑगस्ट]] - [[३१ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|SL}} [[१९९९-२००० एआयए-सिंहाला सिरीज]] || {{cr|SL}} |- | ८३ || [[१६ सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|KEN}} [[१९९९-२००० एलजी कप]] || {{cr|RSA}} |- | ८४ || [[१३ ऑक्टोबर]] - [[२२ ऑक्टोबर]], [[इ.स. १९९९|१९९९]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == २००० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ८५ || [[९ जानेवारी]] - [[६ फेब्रुवारी]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|AUS}} [[१९९९-२००० कार्लटन आणि युनायटेड सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ८६ || [[२२ मार्च]] - [[३१ मार्च]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[१९९९-२००० कोका-कोला कप]] || {{cr|PAK}} |- | ८७ || [[२९ मे]] - [[७ जून]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|BAN}} [[२००० आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- | ८८ || [[६ जुलै]] - [[१६ जुलै]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|ENG}} [[२००० नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|ENG}} |- | ८९ || [[२० ऑगस्ट]] - [[२७ ऑगस्ट]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|SINGAPORE}} [[२००० सिंगापूर चॅलेंज]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९० || [[३ ऑक्टोबर]] - [[१५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|KEN}} [[२००० आयसीसी नॉकआउट ट्रॉफी]] || {{cr|NZ}} |- | ९१ || [[२० ऑक्टोबर]] - [[२९ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २०००|२०००]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ कोका-कोला चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|ENG}} |- | ९२ || [[११ जानेवारी]] - [[२५ मार्च]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|AUS}} [[२०००-०१ कार्लटन सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९३ || [[८ एप्रिल]] - [[२० एप्रिल]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|UAE}} [[२०००-०१ ARY गोल्ड कप]] || {{cr|PAK}} |- | ९४ || [[२३ जून]] - [[७ जुलै]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|ENG}} [[२००१ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- | ९५ || [[१८ जुलै]] - [[५ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|SL}} [[२००१ कोका-कोला कप]] || {{cr|SL}} |- | ९६ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[२६ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००१|२००१]] || {{flagicon|RSA}} [[२००१-०२ स्टँडर्ड बँक ट्राय-सिरीज]] || {{cr|RSA}} |- | ९७ || [[२७ जून]] - [[१३ जुलै]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|ENG}} [[२००२ नॅटवेस्ट सिरीज]] || {{cr|IND}} |- | ९८ || [[१२ ऑगस्ट]] - [[२३ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|MAR}} [[२००२ मोरोक्को कप]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ९९ || [[१२ सप्टेंबर]] - [[३० सप्टेंबर]], [[इ.स. २००२|२००२]] || {{flagicon|SL}} [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} आणि {{cr|SL}} (संयुक्त) |- style="background:#cfc;" | १०० || [[९ फेब्रुवारी]] - [[२३ मार्च]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|RSA}}{{flagicon|ZIM}}{{flagicon|KEN}} [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०१ || [[११ एप्रिल]] - [[१९ एप्रिल]], [[इ.स. २००३|२००३]] || {{flagicon|UAE}} [[२००२-०३ चेरी फॉलॉन कप]] || {{cr|PAK}} |- | १०२ || [[१८ जुलै]] - [[१ ऑगस्ट]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|SL}} [[२००४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०३ || [[१० सप्टेंबर]] - [[२५ सप्टेंबर]], [[इ.स. २००४|२००४]] || {{flagicon|ENG}} [[२००४ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|WIN}} |- | १०४ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१४ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००५|२००५]] || {{flagicon|AUS}} [[२००५ आयसीसी सुपर सिरीज]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०५ || [[७ ऑक्टोबर]] - [[५ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २००६|२००६]] || {{flagicon|IND}} [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १०६ || [[१३ मार्च]] - [[२८ एप्रिल]], [[इ.स. २००७|२००७]] || {{flagicon|WIN}} [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- | १०७ || [[२४ जून]] - [[६ जुलै]], [[इ.स. २००८|२००८]] || {{flagicon|PAK}} [[२००८ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | १०८ || [[२२ सप्टेंबर]] - [[५ ऑक्टोबर]], [[इ.स. २००९|२००९]] || {{flagicon|RSA}} [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|AUS}} |} == २०१० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | १०९ || [[१५ जून]] - [[२४ जून]], [[इ.स. २०१०|२०१०]] || {{flagicon|SL}} [[२०१० आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[२ एप्रिल]], [[इ.स. २०११|२०११]] || {{flagicon|IND}}{{flagicon|BAN}}{{flagicon|SL}} [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|IND}} |- | १११ || [[११ मार्च]] - [[२२ मार्च]], [[इ.स. २०१२|२०१२]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१२ आशिया चषक]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ११२ || [[६ जून]] - [[२३ जून]], [[इ.स. २०१३|२०१३]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|IND}} |- | ११३ || [[२५ फेब्रुवारी]] - [[८ मार्च]], [[इ.स. २०१४|२०१४]] || {{flagicon|BAN}} [[२०१४ आशिया चषक]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ११४ || [[१४ फेब्रुवारी]] - [[२९ मार्च]], [[इ.स. २०१५|२०१५]] || {{flagicon|AUS}}{{flagicon|NZ}} [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ११५ || [[१ जून]] - [[१८ जून]], [[इ.स. २०१७|२०१७]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |- | ११६ || [[१५ सप्टेंबर]] - [[२८ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०१८|२०१८]] || {{flagicon|UAE}} [[२०१८ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११७ || [[३० मे]] - [[१४ जुलै]], [[इ.स. २०१९|२०१९]] || {{flagicon|ENG}}{{flagicon|WALES}} [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|ENG}} |} == २०२० चे दशक == {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! क्र. ! तारीख आणि वर्ष ! स्थळ आणि स्पर्धेचे नाव ! विजेता |- | ११८ || [[३० ऑगस्ट]] - [[१७ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|PAK}}{{flagicon|SL}} [[२०२३ आशिया चषक]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ११९ || [[५ ऑक्टोबर]] - [[१९ नोव्हेंबर]], [[इ.स. २०२३|२०२३]] || {{flagicon|IND}} [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२० || [[१९ फेब्रुवारी]] - [[९ मार्च]], [[इ.स. २०२५|२०२५]] || {{flagicon|PAK}} [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] || {{cr|PAK}} |} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटविश्व]] gf5ula8g7ln4l29cu07afw57nsxe358 0 255973 2708712 2704685 2026-09-09T08:36:44Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708712 wikitext text/x-wiki {{बदल}} {{माहितीचौकट सर्पमित्र | चौकट_रुंदी = | नाव = वनिता जगदेव बोराडे | चित्र = Nari Shakti Puraskar to Vanita Jagdeo Borade for wildlife conservation particularly rescuing snakes.jpg | चित्र_आकारमान = | चित्र_शीर्षक = भारत सरकार द्वारा सर्वोच्च भारतीय महिला नागरी सम्मान 'नारी शक्ती-राष्ट्रपती पुरस्कार' प्रदान सोहळा, राष्ट्रपती भवन, नवी दिल्ली. | चित्रशीर्षक_पर्याय = | जन्मनाव = | जन्म_दिनांक ={{जन्म दिनांक आणि वय|1975|5|25}} | जन्म_स्थान = नायगाव देशमुख, [[मेहकर तालुका]], [[बुलढाणा जिल्हा]] | निवासस्थान = | राष्ट्रीयत्व = [[भारतीय]] | टोपणनावे = | वांशिकत्व = | नागरिकत्व = [[भारतीय]] | शिक्षण = | प्रशिक्षणसंस्था = | पेशा = सर्पमित्र | कारकीर्द_काळ = | मालक = | प्रसिद्ध_कामे = ५१,००० सापांना जीवनदान दिल्याच्या विश्वविक्रमाची नोंद | मूळ_गाव = बोथा | ख्याती = जगातील प्रथम महिला सर्पमित्र, सर्पतज्ञ, सर्परक्षक म्हणून सुप्रसिद्ध | पदवी_हुद्दा = | कार्यकाळ = | पूर्ववर्ती = | परवर्ती = | राजकीय_पक्ष = | विरोधक = | संचालकमंडळ = | धर्म = [[हिंदू]] | जोडीदार = | अपत्ये = | वडील = | आई = | नातेवाईक = | पुरस्कार ={{*}} छत्रपती शिवाजी महाराज वनश्री पुरस्कार,<br> {{*}}[[नारी शक्ती पुरस्कार]] | स्वाक्षरी = | स्वाक्षरीशीर्षक_पर्याय = | संकेतस्थळ = | तळटिपा = | संकीर्ण = }} '''वनिता जगदेव बोराडे''' ह्या सोयरे वनचरे मल्टीप्रपोज फाउंडेशन संस्थेच्या संस्थापक अध्यक्ष असून वने, वन्यजीव, निसर्ग व पर्यावरण क्षेत्रात संरक्षण, संवर्धन व संशोधन करणाऱ्या त्या जगातील पहिल्या महिला सर्पमित्र सर्पतज्ञ तथा सर्परक्षक व सरीसृप शास्त्रज्ञ आहेत.{{संदर्भ हवा}} आंतरराष्ट्रीय स्तरावर शांततेच्या नोबेल पुरस्कारासाठी त्यांना सलग तिसऱ्यांदा नामांकन प्राप्त झाले आहे.{{संदर्भ हवा}} वन्यजीव समाजसेविका म्हणून त्यांच्या कार्याच्या सन्मानार्थ आंतरराष्ट्रीय अंतराळ संशोधन संस्था नासा ने त्यांना सदस्यत्व देऊन त्यांचा सचित्र कार्य वृत्तांत मिशन २०२६ च्या मंगळ-यानामध्ये रेखांकित केले आहे.{{संदर्भ हवा}} सोबतच Moon Mission चंद्रयानातही त्यांच्या या कार्याबद्दल सचित्र कार्य वृत्तांत छापण्यात आला असून बोर्डिंग पास व ॲप्रिसिएशन प्रमाणपत्रही ही नासा तर्फे त्यांना प्रदान करण्यात आले आहे.{{संदर्भ हवा}} बोराडे यांनी ५१००० पेक्षा जास्त सापांना लोक वस्तीतील संकटग्रस्त भागातून पकडून जंगलात सोडून जीवदान देण्याचा विश्वविक्रम प्रस्थापित केला आहे.{{संदर्भ हवा}} [[भारत सरकार]] द्वारे त्यांना राष्ट्रपती [[रामनाथ कोविंद]] यांच्या हस्ते [[नारी शक्ती पुरस्कार|नारी शक्ती पुरस्काराने]] सन्मानित करण्यात आले आहे.{{संदर्भ हवा}} या आधी भारतीय डाक विभागाने त्यांच्या सेवा कार्याच्या सन्मानार्थ टपाल तिकीट जारी केले आहे. महाराष्ट्राचे राज्यपाल [[भगतसिंह कोश्यारी]] यांनी राष्ट्रीय सेवा सन्मान पुरस्कार देऊन त्यांचा गौरव केला आहे. महाराष्ट्र शासना तर्फे छत्रपती शिवाजी महाराज वनश्री पुरस्कार त्यांना प्रदान करण्यात आला आहे.{{संदर्भ हवा}} [[जागतिक तापमानवाढ|जागतिक तापमान वाढ]] व प्रदूषण नियंत्रणात आणण्यासाठी त्या जनजागरण मोहीम राबवत आहेत. जीव, जमीन, जल व जंगल यांची जैवविविधता साखळी संतुलित राखण्यासाठी त्या भारतात व भारताबाहेरही सोयरे वनचरे मल्टिपर्पज फाउंडेशन संस्थेमार्फत मोठ्या प्रमाणात जनजागरण कार्य करीत आहेत.{{संदर्भ हवा}} == वन्यजीव व सर्प संरक्षण कार्य == बोराडे यांचा जन्म जगदेव उदैभान बोराडे ह्या शेतकरी कुटुंबात झाला. आपले आदिवासी बाल मित्र आणि मैत्रिणी नदी मधील खेकडे, मासे तसेच विविध प्राण्यांची शिकार करून खतात, हे त्यांना आवडत नसे. म्हणून त्या लोकांना आपल्या घरातील स्वयंपाक वाटप करायची. त्यांना वारकरी संप्रदायाची माळ गळ्यात घालून शाकाहारी बनविले. नदीमध्ये जाळे लावून मासे पकडत असताना त्यात साप देखील अडकत असत. आदिवासी लोक हे साप पाण्यात सोडून द्यायचे. इथून बोराडे साप पकडण्यास शिकल्या. ५१००० पेक्षा जास्त सापांना वाचवून जीवदान देत विश्वविक्रम प्रस्थापित केला म्हणूनच वनिता आज जगातील पहिली महिला सर्परक्षक म्हणून ओळखली जाते. वर्ल्ड किंग- वर्ल्ड रेकॉर्ड युनियन ने वनिताला प्रमाणपत्र देऊन टोप १०० वर्ल्ड किंग २०२३ म्हणून होशीत केले या कामगिरीचा सन्मानपूर्वक समावेश वर्ल्ड किंग वर्ल्ड रेकॉर्ड बुक मध्ये करणात आला आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://worldkings.org/|title=Home - Worldkings - World Records Union|website=worldkings.org|access-date=2024-07-15}}</ref> [[चित्र:Sarpmitra.jpg|इवलेसे]] भारतीय संविधानाने सापांना कायदेशीर संरक्षण दिलेले आहे. अंधश्रद्धा व सापांची भीती पसरल्या गेल्यामुळे लोक सापांची नाहक हत्या करतात. सुरक्षित सापांना पकडून नंतर वन विभागात नोंदणी करून सर्वांना जंगलातील नैसर्गिक अधिवासात सोडून दिले [[चित्र:WCPA Certificate.jpg|इवलेसे|341x341अंश]] सर्प शास्त्रज्ञ व अभ्यासकांसोबतच वन्यप्राणी आणि वैद्यकीय काळजी करणाऱ्या अधिकाऱ्यांची मोठी चमुच सोयरे वनचरे फाउंडेशन ने कार्यरत केली असून वन्यप्राणी तथा पशु अनाथालय स्थापन केली आहे. यामध्ये अपघातग्रस्त प्राणी, जखमी आणि बेवारस वन्यजीव या सर्वांची तात्पुरती देखभाल करण्यासाठी पशुवैद्यक आणि वन्यप्राणी रक्षक रुग्णवाहिका सातत्याने फिरतीवर ठेवून जिथे कुठे वन्यप्राण्यांच्या अपघात झाले असतील तेथून त्यांना ताबडतोब या पशुअनाथालयापर्यंत घेऊन जाते.{{संदर्भ हवा}} == सर्प जनजागृती प्रचार प्रसार अभियान == [[चित्र:Appreciation Letter by Ex-President Ramnath Kovind.png|इवलेसे ]] संपूर्ण भारत देशात सापांच्या, विषारी, बिनविषारी, निमविषारी अश्या तीन प्रकारच्या प्रजातींमध्ये विविध प्रकारचे एकूण ३६२ साप आढळतात, याव्यतिरिक्त समुद्री साप ही किनारपट्टी वर आढळून येतात, दरवर्षी भारत देशात लाखो लोक सर्पदंशाने लाखो लोक मृत होतात. सर्पदंशामुळे होणारे मृत्यू टाळण्यासाठी प्रतिबंधक उपाय म्हणून सोयरे वनचरे फौंडेशन संपूर्ण भारतात विविध राज्यांमध्ये सापांविषयी शिक्षण प्रशिक्षण कार्यशाळांचे आयोजन करत असते. == सर्पदंश प्रतिबंधात्मक उपाय आणि नव-संशोधन == [[चित्र:Sarpmitra Vanita Borade with Central Minister.jpg|इवलेसे]] [[चित्र:Vanita Borade.jpg|इवलेसे]] बोराडे यांचे अँटीस्नेक व्हेनमची प्रोव्हॅक्सीन प्रतिबंधात्मक उपाय म्हणून गरोदर माता व शिशु यांच्या लसीकरणासाठी संशोधित करीत आहे. या सर्पविष प्रतिबंधात्मक लसीमुळे सर्पदंशबाधीत रुग्णांना रोग प्रतिकारशक्ती मातेच्या गर्भातच प्राप्त झाल्याने सर्पदंश उपचारासाठी ९६ तास (चार दिवसाचा) वेळ मिळणार आहे. त्यामुळे सर्पदंशाने कोणाचाही तडकाफडकी (तात्काळ) मुत्यू होणार नाही.{{संदर्भ हवा}} बोराडे यांनी शालेय पाठ्यपुस्तकांच्या अभ्यासक्रमात वन्यजीव व सापांबाबतची शास्त्रीय आणि वैज्ञानिक माहिती समाविष्ट करण्याची मागणी केली आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://ajinkyabharat.com/include-snakes-and-wildlife-information-in-the-school-curriculum-vanita-borades-urgent-demand-to-the-government/|title=शालेय अभ्यासक्रमात ‘साप आणि वन्यजीव’ माहितीचा समावेश करा – वनिता बोराडे यांची शासनाकडे आग्रही मागणी - Ajinkya Bharat|date=2025-12-09|language=en-US|access-date=2025-12-27}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.tarunbharat.net/article.php?mid=Akmpage_2025-12-11_4a2a3e8ebf05ba4e8eca84d9d44cc011_ai|title=Tarun Bharat {{!}} Shri Narakesari Prakashan Limited|website=Tarun Bharat {{!}} Shri Narakesari Prakashan Limited|language=en|access-date=2025-12-27}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://epaper.lokmat.com/|title=Lokmat ePaper: Marathi News Paper {{!}} Online English, Hindi & Marathi Paper {{!}} Daily News ePaper{{!}} Today’s News Papers {{!}} लोकमत वृत्तपत्रे|website=epaper.lokmat.com|access-date=2025-12-27}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://shetkarinews.live/2025/12/shaley-abhyaskrmat-sap-v-vnyjeevanche-vaigyanik-gyan-smavishht-kranyachee-maganee-srptgy-vnita-borade/|title=राज्य शासनाने शालेय शिक्षणात सापांची वैज्ञानिक तथा शास्त्रीय माहितीत समाविष्ट करावी – वनिता बोराडे (सर्पमित्र / सर्पतज्ञ)|url-status=dead|access-date=2025-12-27|archive-date=2026-01-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260106085151/https://shetkarinews.live/2025/12/shaley-abhyaskrmat-sap-v-vnyjeevanche-vaigyanik-gyan-smavishht-kranyachee-maganee-srptgy-vnita-borade/}}</ref> बोराडे यांनी एक प्राथमिक संशोधन करून याचे रितसर पेटंट त्यांच्या सोयरे वनचरे संस्थेच्या माध्यमातून स्वतःच्या नावावर नोंदविले आहे. या संशोधनाचे प्राथमिक चाचणी नमुने, भारतीय औषध आणि आयुर्विज्ञान संस्था यांच्याकडे पाठवून जागतिक आरोग्य संघटनेलाही ते परवानगीसाठी प्रस्तावित केले आहे.{{संदर्भ हवा}} बोराडे यांच्या या संशोधनाला जागतिक मान्यता मिळाली असल्याने राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू, प्रधानमंत्री नरेंद्र मोदी यांनी त्यांचे अभिनंदन केले आहे.{{संदर्भ हवा}} [[चित्र:Worlds First Woman Snake Rescuer.jpg|इवलेसे]] == पुरस्कार आणि सन्मान == * [[चित्र:President Of India with Vanita Borade.jpg|इवलेसे|79 व्या स्वतंत्रदिन महोत्सव निमित्त महामहीम राष्ट्रपती श्रीमती. द्रौपदी मुर्मू यांच्याशी भेट प्रसंगी ]]७९ व्या स्वातंत्र्यदिनानिमित्त सर्पमित्र वनिता बोराडे यांना राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू यांनी सन्मानित केले. * आंतरराष्ट्रीय स्तरावर शांततेच्या नोबेल पुरस्कारासाठी त्यांना सलग तिसऱ्यांदा नामांकन प्राप्त झाले आहे.{{संदर्भ हवा}} * [[नारी शक्ती पुरस्कार]]<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|title=राष्ट्रपति ने सांप को रेसक्‍यू करने वाली देश की पहली महिला बचावकर्ता वनिता जगदेव को दिया नारी शक्ति सम्‍मान|दुवा=https://hindi.oneindia.com/amphtml/news/india/president-honored-the-country-s-first-woman-rescuer-vanitha-jagdev-borade-with-the-nari-shakti-award-668352.html|लेखक=|दिनांक=|प्रकाशक=|संकेतस्थळ=oneindia.com|अ‍ॅक्सेसदिनांक=९ मार्च २०२२|विदा संकेतस्थळ दुवा=|विदा दिनांक=}}</ref> * युनायटेड नेशनन्स विश्वशांती परिषदेच्या सदस्य.{{संदर्भ हवा}} * वर्ल्ड कॉस्टुटिशन अँड पारल्मेंट असोशियन यु.नो. अमेरीका यांच्याकडून आजीव सदस्यत्व.{{संदर्भ हवा}} * गिनीज वर्ल्ड रेकॉर्ड, आशिया बुक ऑफ रेकॉर्ड, लिमका बुक ऑफ रेकार्ड आणि इंडिया बुक ऑफ रेकॉर्ड कडून यांच्याकडून ५१,००० सापांना जीवदान देण्याच्या विश्वविक्रमाची अधिकृत नोंद.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiabookofrecords.in/first-woman-snake-rescuer/|language=en|title=FIRST WOMAN SNAKE RESCUER|access-date=2021-02-02}}</ref> * भारतीय डाक विभागाकडून सन्मानार्थ टपाल टिकीट जारी.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.saamana.com/snake-rescuer-vanita-borade-on-post-ticket/|title=सर्पमित्र वनिता बोराडे यांच्या सन्मानार्थ डाक विभागाने जारी केले टपाल तिकीट|website=सामना|access-date=2021-01-04|archive-date=2020-02-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20200224004146/http://www.saamana.com/snake-rescuer-vanita-borade-on-post-ticket/|url-status=dead}}</ref> * सामाजिक वनीकरण,वन विभाग महाराष्ट्र राज्य यांच्याकडून प्रतिष्ठेचा छत्रपती शिवाजी महाराज वनश्री पुरस्कार प्रदान.{{संदर्भ हवा}} * आजीव सदस्य पिपल फॉर ॲनिमल, नवी दिल्ली. [[चित्र:राष्ट्रपती द्रौपदी मुर्मू.jpg|इवलेसे]] * राष्ट्रीय सेवा सम्मान २०२१ राज्यपाल भगतसिंग कोश्यारी (महाराष्ट्र राज्य) यांनी जागतिक महिला दिनी राष्ट्रीय सेवा सम्मान पुरस्कार दिला<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|दुवा=https://www.tarunbharat.net/Encyc/2021/3/10/National-Service-Award-to-Sarpamitra-Vanita-Borade.html|title=सर्पमित्र वनिता बोराडे यांना राष्ट्रीय सेवा सम्मान पुरस्कार|website=तरुण भारत|access-date=१७ सप्टेंबर २०२१|archive-date=2021-09-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20210917131504/https://www.tarunbharat.net/Encyc/2021/3/10/National-Service-Award-to-Sarpamitra-Vanita-Borade.html|url-status=dead}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{नारी शक्ती पुरस्कार}} {{DEFAULTSORT:बोराडे, वनिता}} [[वर्ग:सर्पमित्र]] [[वर्ग:नारी शक्ती पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] 0y4pl1pxt9m839lwzjqgnluvuv7qa5e 0 261414 2708719 2517136 2026-09-09T10:07:03Z Pravin kubal 177176 /* */ 2708719 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] 65ayps0gxdg62fx1z04ln8b9aszxmx4 2708721 2708719 2026-09-09T10:08:20Z Pravin kubal 177176 /* नागरी सुविधा */ 2708721 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== कुंभवडे नं. १ शाळा आहे. तसेच शंकर महादेव गुरुकुल कुंभवडे माध्यमिक विद्यालय आहे. ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] kve1qpf79pxcz23g2p00cy7r43iffcz 2708723 2708721 2026-09-09T10:09:15Z Pravin kubal 177176 /* जवळपासची गावे */ 2708723 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== कुंभवडे नं. १ शाळा आहे. तसेच शंकर महादेव गुरुकुल कुंभवडे माध्यमिक विद्यालय आहे. ==जवळपासची गावे== भिरवंडे, सांगवे, नाटळ, कनेडी अशी गावे आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] jfbilos1dk2fce698nqg3gizpqj7ukh 2708724 2708723 2026-09-09T10:11:17Z Pravin kubal 177176 /* नागरी सुविधा */ 2708724 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== कुंभवडे नं. १ शाळा आहे. तसेच शंकर महादेव गुरुकुल कुंभवडे माध्यमिक विद्यालय आहे. ग्रामपंचायत आहे. अंगणवाडी आहे. तलाठी कार्यालय आहे. रेशन दुकान आहे. तसेच कुंभवडे नं. २ शाळा आहे. पटसंख्येअभावी बंद झाली आहे. तिथेच कुंभवडे नं. २ ची अंगणवाडी आहे. ==जवळपासची गावे== भिरवंडे, सांगवे, नाटळ, कनेडी अशी गावे आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] lhu3w1sfb4ipm3ea4wjjgeweoo072zs 2708725 2708724 2026-09-09T10:19:28Z Pravin kubal 177176 2708725 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ग्रामपंचायत कार्यालय कुंभवडे ​तलाठी कार्यालय कुंभवडे ​रेशनिंग दुकान ​रॉकेल दुकान ​आरोग्य उपकेंद्र ​शाळेवाडी गावठणवाडी ​हेळेवाडी ​बौद्धवाडी ​टिपरवाडी चिरेखणवाडी कृपाळ वाडी ​वर्षा पर्यटन स्थळे: ​टाक्याचा धबधबा ​रांजणीचा काप धबधबा (अंतर - १ कि.मी.) ==नागरी सुविधा== कुंभवडे नं. १ शाळा आहे. तसेच शंकर महादेव गुरुकुल कुंभवडे माध्यमिक विद्यालय आहे. ग्रामपंचायत आहे. अंगणवाडी आहे. तलाठी कार्यालय आहे. रेशन दुकान आहे. तसेच कुंभवडे नं. २ शाळा आहे. पटसंख्येअभावी बंद झाली आहे. तिथेच कुंभवडे नं. २ ची अंगणवाडी आहे. ==जवळपासची गावे== भिरवंडे, सांगवे, नाटळ, कनेडी अशी गावे आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] g4bi4x9rer08bddm7zxjqaqukkoakwc 2708726 2708725 2026-09-09T10:20:55Z Pravin kubal 177176 2708726 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ग्रामपंचायत कार्यालय कुंभवडे, ​तलाठी कार्यालय कुंभवडे, रेशनिंग दुकान, रॉकेल दुकान, आरोग्य उपकेंद्र, शाळेवाडी, गावठणवाडी, हेळेवाडी, ​बौद्धवाडी, ​टिपरवाडी, चिरेखणवाडी, कृपाळ वाडी 🔴 वर्षा पर्यटन स्थळे: ​टाक्याचा धबधबा ​रांजणीचा काप धबधबा (अंतर - १ कि.मी.) ==नागरी सुविधा== कुंभवडे नं. १ शाळा आहे. तसेच शंकर महादेव गुरुकुल कुंभवडे माध्यमिक विद्यालय आहे. ग्रामपंचायत आहे. अंगणवाडी आहे. तलाठी कार्यालय आहे. रेशन दुकान आहे. तसेच कुंभवडे नं. २ शाळा आहे. पटसंख्येअभावी बंद झाली आहे. तिथेच कुंभवडे नं. २ ची अंगणवाडी आहे. ==जवळपासची गावे== भिरवंडे, सांगवे, नाटळ, कनेडी अशी गावे आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] r7hqp7ua0soqhe8wtuxlreyka90giih 2708727 2708726 2026-09-09T10:24:57Z Pravin kubal 177176 /* लोकजीवन */ 2708727 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''कुंभवडे''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कणकवली | जिल्हा = [[सिंधुदुर्ग जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/०७ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} ''' कुंभवडे''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] दक्षिण कोकणातील [[सिंधुदुर्ग जिल्हा|सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील]] [[कणकवली तालुका|कणकवली तालुक्यातील]] एक गाव आहे. येथे महालिंगेश्वर मंदिर असून ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते. ==भौगोलिक स्थान== '''कुंभवडे''' पावसाळ्यात येथे भरपूर प्रमाणात पाऊस पडतो आणि हवामान समशीतोष्ण राहते. हिवाळ्यात येथील हवामान थंड असते व अनेकदा सकाळी धुके पडते. उन्हाळ्यात हवामान उष्ण असते. पावसाळ्यात येथे [[तांदूळ|भातशेती]] केली जाते. ==लोकजीवन== *कुंभवडे गाव - कणकवली तालुका, सिंधुदुर्ग जिल्हा* कुंभवडे हे दक्षिण कोकणातील कणकवली तालुक्यातील एक मध्यम आकाराचे गाव आहे. कणकवलीपासून ∼18 कि.मी. अंतरावर आहे bc26 *1. लोकसंख्या व समाजरचना* - *एकूण लोकसंख्या:* 1,031 - 481 पुरुष, 550 महिला - *घरे:* 287 कुटुंबे - *साक्षरता:* 79.17% - पुरुष 89.80%, महिला 69.74% - *समाज:* बहुसंख्य मराठा समाज, दलित समाजही आहे. - *आडनावे:* गावडे, परब, नाईक, शेट्ये, सावंत ही आडनावे जास्त आढळतात - *SC/ST:* अनुसूचित जाती 17 लोक, ST नाही bca006ba *2. मुख्य व्यवसाय व शेती* - *शेती:* पावसाळ्यात भातशेती केली जाते. हवामान समशीतोष्ण आहे. - *बागायत:* आंबा, काजू आणि केळीच्या बागा प्रसिद्ध आहेत - *इतर:* अनेक लोक नोकरीनिमित्त मुंबईत असतात - *एकूण कामगार:* 656 305306baf4213b5c *3. लोकजीवन व संस्कृती* - *भाषा:* मराठी - *धर्मस्थान:* गावात *महालिंगेश्वर मंदिर* आहे. ते एक जागृत देवस्थान म्हणून ओळखले जाते - *वाड्या:* शाळेवाडी, गावठणवाडी, हेळेवाडी, बौद्धवाडी, टिपरवाडी, चिरेखणवाडी, कृपाळ वाडी - *लोककला:* कोकणातील पारंपरिक भजन, फुगडी यांचा प्रचार आहे 3053 *4. नागरी सुविधा* - *शिक्षण:* कुंभवडे नं. 1 शाळा, कुंभवडे नं. 2 शाळा, अंगणवाडी, शंकर महादेव गुरुकुल माध्यमिक विद्यालय - *प्रशासन:* ग्रामपंचायत कार्यालय, तलाठी कार्यालय - *इतर:* आरोग्य उपकेंद्र, रेशनिंग दुकान, रॉकेल दुकान 3053 *5. प्रेक्षणीय स्थळे व पर्यटन* कुंभवडे हे वर्षा पर्यटनासाठी प्रसिद्ध आहे: - *टाक्याचा धबधबा* - *रांजणीचा काप धबधबा* - गावापासून 1 कि.मी 3053 *6. हवामान* - *पावसाळा:* भरपूर पाऊस, समशीतोष्ण हवामान - *हिवाळा:* थंड, सकाळी धुके - *उन्हाळा:* उष्ण 3053 *7. जवळपासची गावे* भिरवंडे, सांगवे, नाटळ, कनेडी 3053 *थोडक्यात:* कुंभवडे हे शेती-बागायतीवर जगणारे, निसर्गरम्य व धार्मिक परंपरा असलेले गाव आहे. महालिंगेश्वर मंदिर आणि धबधब्यांमुळे धार्मिक व पर्यटन दृष्टीने महत्त्व आहे. ==प्रेक्षणीय स्थळे== ग्रामपंचायत कार्यालय कुंभवडे, ​तलाठी कार्यालय कुंभवडे, रेशनिंग दुकान, रॉकेल दुकान, आरोग्य उपकेंद्र, शाळेवाडी, गावठणवाडी, हेळेवाडी, ​बौद्धवाडी, ​टिपरवाडी, चिरेखणवाडी, कृपाळ वाडी 🔴 वर्षा पर्यटन स्थळे: ​टाक्याचा धबधबा ​रांजणीचा काप धबधबा (अंतर - १ कि.मी.) ==नागरी सुविधा== कुंभवडे नं. १ शाळा आहे. तसेच शंकर महादेव गुरुकुल कुंभवडे माध्यमिक विद्यालय आहे. ग्रामपंचायत आहे. अंगणवाडी आहे. तलाठी कार्यालय आहे. रेशन दुकान आहे. तसेच कुंभवडे नं. २ शाळा आहे. पटसंख्येअभावी बंद झाली आहे. तिथेच कुंभवडे नं. २ ची अंगणवाडी आहे. ==जवळपासची गावे== भिरवंडे, सांगवे, नाटळ, कनेडी अशी गावे आहेत. ==संदर्भ== १.https://villageinfo.in/ २.https://www.census2011.co.in/ ३.http://tourism.gov.in/ ४.https://www.incredibleindia.org/ ५.https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism ६.https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कणकवली तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील गावे]] humepfxq1qyp1t39tm0gnbx75l5d1i5 0 267144 2708600 2704846 2026-09-08T22:20:37Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 2 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708600 wikitext text/x-wiki {{मट्रा}} {{विकिडेटा माहितीचौकट}} [[चित्र:Putin_and_Modi_in_New_Delhi_in_2014.jpeg|इवलेसे|[[व्लादिमिर पुतिन|2014]] मध्ये भारत दौऱ्यावर असताना रशियाचे अध्यक्ष [[व्लादिमिर पुतिन|व्लादिमीर पुतिन]] आणि भारताचे पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] .]] '''भारत-रशियन संबंध''' द्विपक्षीय संबंध दरम्यान [[भारत]] आणि [[रशिया]] . [[शीत युद्ध|शीत युद्धाच्या काळात]] [[भारत]] आणि [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियन]] (यूएसएसआर) यांचे मजबूत सामरिक, सैन्य, आर्थिक आणि मुत्सद्दी संबंध होते. सोव्हिएत युनियनच्या विघटनानंतर रशियाला भारताशी जवळचे नातेसंबंधात वारसा मिळाला ज्यामुळे दोन्ही देशांमध्ये विशेष नाते जोडले गेले . रशिया आणि भारत दोघेही या संबंधांना "विशेष आणि विशेषाधिकार असलेली रणनीतिक भागीदारी" म्हणून संबोधतात. देशांचे संबंधित नेते, पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] आणि राष्ट्रपती [[व्लादिमिर पुतिन|व्लादिमीर पुतीन]] यांनी सामायिक केलेल्या बोनोमीमुळे, द्विपक्षीय संबंधात आणखी वाढ आणि विकास दिसून आला आहे. 2018 मध्ये सोची येथे त्यांच्या दरम्यान झालेल्या अनौपचारिक बैठकीमुळे भारत आणि रशियामधील संवाद आणि सहकार्याची भूमिका दर्शविणारी भागीदारी वाढविण्यात मदत झाली. परंपरेने, भारत-रशियन सामरिक भागीदारी पाच प्रमुख घटकांवर तयार केली गेली आहे: [[राजकारण]], संरक्षण, [[अणुऊर्जा|नागरी अणु ऊर्जा]], दहशतवादविरोधी सहकार्य आणि [[अंतराळ विज्ञान|जागा]] .<ref name="indrus.in">[http://indrus.in/articles/2012/11/28/top_indian_diplomat_explains_russias_importance_to_india_19391.html Top Indian diplomat explains Russia's importance to India: Russia & India Report]</ref> भारताचे माजी परराष्ट्र सचिव रंजन मथाई यांनी रशियामध्ये दिलेल्या भाषणात या पाच प्रमुख घटकांवर प्रकाश टाकण्यात आला. तथापि, अलिकडच्या वर्षांत सहाव्या आर्थिक घटकाचे महत्त्व वाढले असून, दोन्ही देशांनी 2025 पर्यंत द्विपक्षीय व्यापारात 30 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स गाठण्याचे लक्ष्य ठेवले आहे,<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indianembassy.ru/index.php/bilateral-relations/bilateral-relations-india-russia|title=Bilateral Relations: India-Russia Relations|date=1 December 2014|work=Embassy of India Moscow|access-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180727103251/http://www.indianembassy.ru/index.php/bilateral-relations/bilateral-relations-india-russia|archive-date=27 July 2018|url-status=dead}}</ref><ref name="The Financial Express">{{स्रोत बातमी|url=http://www.financialexpress.com/article/economy/russian-indian-funds-to-invest-1-billion-in-infrastructure/18126/|title=Narendra Modi-Vladimir Putin meet: India, Russia to explore oil and gas; aim for US$ 30 bn trade|date=12 December 2014|work=The Financial Express|access-date=8 February 2015}}</ref> 2017 मधील अंदाजे 9.4 अब्ज डॉलर्स.<ref>http://tass.com/economy/1010809</ref> हे लक्ष्य साध्य करण्यासाठी, दोन्ही देश एक मुक्त व्यापार करार विकसित करण्याचा विचार करीत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-06-22/news/32368864_1_bilateral-trade-india-and-russia-ceca|title=India asks Russia to fast-track free trade pact proposal|website=timesofindia-economictimes|access-date=24 April 2016|archive-date=2016-09-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160904022621/http://articles.economictimes.indiatimes.com/2012-06-22/news/32368864_1_bilateral-trade-india-and-russia-ceca|url-status=dead}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.indianexpress.com/news/india-russia-mull-free-trade-agreement/804970|title=India, Russia mull free trade agreement|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref><ref name="CECA">{{स्रोत बातमी|url=http://indrus.in/economics/2013/04/03/india_russia_to_negotiate_on_ceca_with_customs_union_23479.html|title=India, Russia to negotiate on CECA with Customs Union|date=3 April 2013|work=Russia & India Report}}</ref> २०१२ मध्ये दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापारात 24% टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. सामर्थ्यवान आयआरआयजीसी (भारत-रशिया इंटर-गव्हर्नल कमिशन) ही दोन्ही संस्था यांच्यात सरकारी पातळीवर कामकाज चालविणारी मुख्य संस्था आहे.<ref name="ReferenceA">[http://indrus.in/articles/2012/09/26/indo-russian_inter-governmental_commission_to_meet_in_mid-october_17907.html Indo-Russian Inter-Governmental Commission to meet in mid-October: Russia & India Report]</ref> दोन्ही देश अनेक आंतरराष्ट्रीय संस्थांचे सदस्य आहेत जिथे ते एकत्रित राष्ट्रीय हितसंबंधित विषयांवर जवळून सहकार्य करतात. महत्त्वाच्या उदाहरणांमध्ये [[संयुक्त राष्ट्रे|यूएन]], [[ब्रिक्स]], [[जी-२०|जी -20]] आणि एससीओचा समावेश आहे .<ref name="newkerala.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.newkerala.com/news/fullnews-124347.html|title=Top News Stories|last=NK|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120402221443/http://www.newkerala.com/news/fullnews-124347.html|archive-date=2 April 2012|access-date=24 April 2016}}</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेवर]] कायमस्वरुपी जागा मिळविण्याला भारताचे समर्थन असल्याचे रशियाने जाहीरपणे सांगितले आहे.<ref name="en.rian.ru">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.rian.ru/russia/20111216/170303344.html|title=Russia backs India as possible UN Security Council permanent member|last=Sputnik|date=16 December 2011|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref> या व्यतिरिक्त, रशियाने [[दक्षिण आशियाई प्रादेशिक सहकार संघटना|सार्कमध्ये]] पर्यवेक्षकांच्या पदावर रुचि दर्शविली आहे ज्यात भारत एक संस्थापक सदस्य आहे.<ref name="news.oneindia.in">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://news.oneindia.in/2006/11/22/russia-keen-to-join-saarc-as-observer-1164200695.html|title=Russia keen to join SAARC as observer|website=www.oneindia.com|access-date=24 April 2016|archive-date=2013-04-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20130424213547/http://news.oneindia.in/2006/11/22/russia-keen-to-join-saarc-as-observer-1164200695.html|url-status=dead}}</ref> रशियन संरक्षण उद्योगातील भारत दुसऱ्या क्रमांकाचा बाजार आहे. 2017 मध्ये [[भारतीय सशस्त्र सेना|भारतीय लष्कराच्या]] अंदाजे 68% हार्डवेर आयात रशियाकडून झाली आणि यामुळे रशिया संरक्षण उपकरणांचा मुख्य पुरवठादार बनला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.globalsecurity.org/military/library/news/2004/01/mil-040119-3ae77eaf.htm|title=VOA News Report|last=John Pike|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref> मॉस्को येथे भारताचे दूतावास आहे आणि दोन वाणिज्य दूतावास आहेत ( [[सेंट पीटर्सबर्ग]] आणि [[व्लादिवोस्तॉक|व्लादिवोस्तोक येथे]] ). रशियाचे नवी दिल्ली येथे दूतावास आहे आणि तीन वाणिज्य दूतावास आहेत ( [[चेन्नई]], [[गोवा]], [[हैद्राबाद|हैदराबाद]], [[कोलकाता]], [[मुंबई]] आणि [[तिरुवनंतपुरम]] ) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.embassypages.com/russia-embassy-newdelhi-india|title=Russian Embassy and Consulates in India|access-date=10 September 2020}}</ref> 2014च्या बीबीसी वर्ल्ड सर्व्हिस पोलनुसार 85% रशियन लोक भारताकडे सकारात्मक दृष्टीने पाहतात आणि केवळ 9% लोक नकारात्मक दृष्टिकोन व्यक्त करतात.<ref>[http://www.downloads.bbc.co.uk/mediacentre/country-rating-poll.pdf 2014 World Service Poll] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150122232141/http://downloads.bbc.co.uk/mediacentre/country-rating-poll.pdf |date=2015-01-22 }} ''[[BBC]]''</ref> त्याचप्रमाणे [[मॉस्को]] - बेस्ड बिगर-शासकीय थिंक टँक लेवडा-सेंटरने 2017च्या जनमत सर्वेक्षणात म्हणले आहे की रशियन्सने भारताला त्यांच्या पहिल्या पाच "मित्र" म्हणून ओळखले, तर इतर [[बेलारूस]], [[चीन]], [[कझाकस्तान]] आणि [[सीरिया|सिरिया असे होते]] .<ref>{{स्रोत बातमी|last=Bagchi|first=Indrani|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delhi-still-among-top-five-friends-of-moscow-says-poll-by-russian-think-tank/articleshow/64768148.cms|title=India in top 5 friends of Russia|date=June 28, 2018|work=द टाइम्स ऑफ इंडिया|access-date=July 13, 2018}}</ref> == इतिहास == [[चित्र:Afansiy_Nikitin_memorial_theodosia.JPG|इवलेसे|फिओडोसिया, क्राइमियामध्ये अफानसी निकिटिन यांचे स्मारक]] 1468 मध्ये, रशियन प्रवासी अफानसी निकिटिनने आपला भारत प्रवास सुरू केला. 1468 ते 1472 दरम्यान त्यांनी [[इराण|पर्शिया]], [[भारत]] आणि [[ओस्मानी साम्राज्य|तुर्क साम्राज्यातून]] प्रवास केला. या प्रवासादरम्यानच्या त्यांच्या अनुभवांचे दस्तऐवजीकरण ‘ ''द जर्नी बियॉन्ड थ्री सीज'' ’ ''या'' पुस्तकात ( ''खोझेने झे ट्रा मोरया'' ) पुस्तकात दिले आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |url=http://www.proza.ru/2013/09/01/1095 |title=संग्रहित प्रत |access-date=2020-10-21 |archive-date=2014-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141210104932/http://www.proza.ru/2013/09/01/1095 |url-status=dead }}</ref> 18 व्या शतकात [[आस्त्राखान|अस्ट्रखन]], [[मॉस्को]] आणि [[सेंट पीटर्सबर्ग]] या रशियन शहरांमध्ये [[भारत|भारतीय]] व्यापारी वारंवार भेट देत असत. रशियाचा वापर [[पश्चिम युरोप]] आणि भारत दरम्यान संक्रमण व्यापार म्हणून झाला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.rbth.com/arts/history/2016/09/09/russia-and-india-a-civilizational-friendship_628415|title=Russia and India: A civilisational friendship|last=RIR|first=specially for|last2=Rubchenko|first2=Maxim|date=2016-09-09|website=www.rbth.com|language=en-US|access-date=2019-05-28}}</ref> 1801 मध्ये, झार [[पहिला पॉल, रशिया|पॉलने]] 22,000 कोसाॅकद्वारे [[ब्रिटिश ईस्ट इंडिया कंपनी|ब्रिटिश भारतावर]] आक्रमण करण्याच्या योजनांचे आदेश दिले. असं कधीच झालं नाही. तयारी खराब हाताळली गेली. रशिया फ्रान्सबरोबर युती करेल आणि [[ब्रिटिश साम्राज्य|ब्रिटिश साम्राज्यावर]] आणि त्याच्या दुर्बल बिंदूवर 35,000 पुरुष आणि 25,000 पायदळ आणि 10,000 बसविलेल्या कोसाक्सच्या रशियन कोर्प्सचा वापर करेल यावर त्यांचा हेतू होता. झारची हत्या झाली तेव्हा काही कॉसॅक्स ओरेनबर्गजवळ पोहोचले होते. त्याचा उत्तराधिकारी [[पहिला अलेक्झांडर, रशिया|अलेक्झांडर I]] ताबडतोब योजना रद्द केल्या.<ref>John W. Strong, "Russia's Plans for an Invasion of India in 1801." ''Canadian Slavonic Papers'' 7.1 (1965): 114-126.[https://www.questia.com/member-login?notify=SessionTimeout online] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201023020545/https://www.questia.com/member-login?notify=SessionTimeout |date=2020-10-23 }}</ref> == सोव्हिएत युनियन आणि भारत == [[चित्र:The_Russian_Ambassador_arrives_at_New_Delhi_in_December_1947.jpg|उजवे|इवलेसे|सोव्हिएत राजदूत किरल नोव्हिकोव्ह भारताशी औपचारिक मुत्सद्दी संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी 1947 रोजी [[नवी दिल्ली]] येथे दाखल झाले]] [[चित्र:1984_CPA_5493.jpg|उजवे|इवलेसे|इंडो-सोव्हिएट मैत्री आणि सहकार्य साजरा करणारे सोव्हिएट स्टॅम्प]] 1950च्या दशकापासून सुरू झालेल्या भारताशी सौहार्दाचे नाते तिसऱ्या जगातील देशांशी सुसंवाद निर्माण करण्याच्या सोव्हिएत प्रयत्नांपैकी सर्वात यशस्वी होते.<ref>Vojtech. Mastny, "The Soviet Union's Partnership with India." ''Journal of Cold War Studies'' 12.3 (2010): 50-90. [https://www.mitpressjournals.org/doi/pdfplus/10.1162/JCWS_a_00006 Online]</ref> जून 1955 मध्ये [[भारताचे पंतप्रधान|भारतीय पंतप्रधान]] [[जवाहरलाल नेहरू|जवाहरलाल नेहरूंनी]] [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत युनियनला]] भेट दिली होती आणि कम्युनिस्ट पक्षाच्या प्रथम सेक्रेटरी [[निकिता ख्रुश्चेव्ह|निकिता ख्रुश्चेव]] यांची 1955च्या शरद [[निकिता ख्रुश्चेव्ह|.तूत]] भारत परत [[निकिता ख्रुश्चेव्ह|येण्यामुळे]] या नात्याची सुरुवात झाली. भारतात असताना, ख्रुश्चेव्ह यांनी घोषित केले की [[काश्‍मीर|काश्मीर]] प्रदेशातील वादग्रस्त प्रदेश आणि [[गोवा|गोव्यासारख्या]] पोर्तुगीज किनारपट्टीवरील एन्क्लेव्ह वर सोव्हिएत युनियनने भारतीय सार्वभौमत्वाचे समर्थन केले. ख्रुश्चेव्हच्या काळात सोव्हिएत युनियनच्या भारताबरोबरच्या सुदृढ संबंधांचा [[चीन|पीपल्स रिपब्लिक ऑफ चाइनाशी]] सोव्हिएत संबंध आणि पीआरसीशी भारतीय संबंध या दोन्ही गोष्टींवर नकारात्मक परिणाम झाला. 1959च्या सीमा विवाद आणि ऑक्टोबर 1962च्या [[भारत-चीन युद्ध|चीन-भारत युद्धाच्या]] वेळी सोव्हिएत युनियनने आपला तटस्थता जाहीर केली, जरी चीनने तीव्रपणे आक्षेप घेतला. सोविएत युनियनने ख्रुश्चेव्हच्या काळात भारताला भरीव आर्थिक आणि लष्करी मदत दिली आणि 1960 पर्यंत भारताला चीनपेक्षा सोव्हिएत मदत जास्त मिळाली.<ref name="citation needed">citation needed</ref> ही असमानता चीन-सोव्हिएत संबंधांमधील विवादातील आणखी एक मुद्दा बनली. 1962 मध्ये सोव्हिएत युनियनने [[मिग-२१|मिकोयन-गुरेविच मिग -21]] जेट फाइटरचे सह-निर्मितीसाठी तंत्रज्ञान हस्तांतरित करण्यास सहमती दर्शविली, ज्यास सोव्हिएत युनियनने आधी चीनला नकार दिला होता.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Donaldson|first=Robert H|year=1972|title=India: The Soviet Stake in Stability|url=https://archive.org/details/sim_asian-survey_1972-06_12_6/page/475|journal=Asian Survey|volume=12|issue=6|pages=475–492|doi=10.2307/2643045|jstor=2643045}}</ref> 1965 मध्ये भारत [[भारत-पाकिस्तान दुसरे युद्ध|-पाकिस्तान सीमा युद्धानंतर]] सोव्हिएत युनियनने भारत आणि पाकिस्तान दरम्यान शांतता दलाल म्हणून यशस्वीपणे काम केले. मंत्रिपरिषदेचे सोव्हिएट अध्यक्ष, सोव्हिएत युनियनचे शाब्दिक प्रीमियर [[अलेक्सेइ कोसिजिन|अलेक्सी कोसिगिन]] यांनी भारत आणि पाकिस्तानच्या प्रतिनिधींशी भेट घेतली आणि [[काश्‍मीर|काश्मीरवरील]] लष्करी संघर्षाचा अंत करण्यासाठी त्यांच्याशी बोलणी करण्यास मदत केली. 1971 मध्ये पूर्व पाकिस्तानच्या पूर्व भागाने पश्चिम पाकिस्तानशी असलेल्या राजकीय संघटनेपासून दूर जाण्याचा प्रयत्न केला. पश्चिम बंगालच्या बाजूने चीनच्या संघर्षात प्रवेश करण्याच्या हमी म्हणून भारताने अलगावला पाठिंबा दर्शविला आणि ऑगस्ट 1971 मध्ये सोव्हिएत युनियनबरोबर इंडो-सोव्हिएट फ्रेंडशिप अँड कोऑपरेशनच्या करारावर स्वाक्षरी केली. डिसेंबरमध्ये भारताने संघर्षात प्रवेश केला आणि अलगाववाद्यांचा विजय आणि [[बांगलादेश|बांगलादेशचे]] नवीन राज्य स्थापनेची हमी दिली. 1970च्या उत्तरार्धात उजव्या विचारसरणीत [[जनता पक्ष|जनता पक्षाच्या]] आघाडी सरकारच्या काळात सोव्हिएत युनियन आणि भारत यांच्यातील संबंधांना फारसा त्रास झाला नाही, जरी पाश्चात्य देशांशी चांगले आर्थिक आणि लष्करी संबंध प्रस्थापित करण्यासाठी भारताने हालचाल केली. आपल्या संबंधांना विविधता आणण्याच्या भारताच्या या प्रयत्नांचा प्रतिकार करण्यासाठी सोव्हिएत युनियनने अतिरिक्त शस्त्रे आणि आर्थिक सहाय्य केले. 1980च्या दशकात, पंतप्रधान- [[इंदिरा गांधी]], 1984च्या शीख फुटीरतावादींनी, भारत-सोव्हिएत सौहार्दपूर्ण संबंधांचा प्रमुख आधार असलेल्या 1984च्या हत्येनंतरही भारताने सोव्हिएत युनियनशी जवळचे संबंध ठेवले. भारतीय परराष्ट्र धोरणात सोव्हिएत युनियनशी असलेल्या संबंधांना उच्च प्राथमिकतेचे संकेत देऊन नवीन भारतीय पंतप्रधान [[राजीव गांधी]] यांनी मे 1985 मध्ये परदेशातील पहिल्या राज्य दौऱ्यावर सोव्हिएत युनियनला भेट दिली आणि सोव्हिएत युनियनबरोबर दोन दीर्घकालीन आर्थिक करारावर स्वाक्षरी केली. मते रेजाउल करीम लस्करएखाद्या, एक विद्वान भारतीय परराष्ट्र धोरण, या भेट दरम्यान, राजीव गांधी वैयक्तिक नातं विकसित [[सोव्हिएत संघ|सोव्हिएत]] सरचिटणीस [[मिखाईल गोर्बाचेव|मिखाईल गोर्बाचेव्ह]] .<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Laskar|first=Rejaul|date=September 2014|title=Rajiv Gandhi's Diplomacy: Historic Significance and Contemporary Relevance|url=http://www.diplomatist.com/dipom09y2014/article015.html|journal=Extraordinary and Plenipotentiary Diplomatist|volume=2|issue=9|page=47|access-date=8 March 2018|archive-date=2018-02-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20180221161446/http://www.diplomatist.com/dipom09y2014/article015.html|url-status=dead}}</ref> 1986च्या उत्तरार्धात गोर्बाचेव्हची तिसd्या जागतिक राज्यातील पहिली भेट राजीव गांधी यांच्याशी नवी दिल्ली येथे झाली. सरचिटणीस गोरबाचेव्ह यांनी राजीव गांधी यांना सोव्हिएत युनियनने आशियाई सामूहिक सुरक्षा व्यवस्था उभारण्यास मदत करण्याचे अपयश केले. लिओनिड [[लियोनिद ब्रेझनेव्ह|ब्रेझनेव्ह]] यांनीदेखील केलेल्या या प्रस्तावाचे गोर्बाचेव्ह यांनी केलेले समर्थन हे चीनशी जोडण्याचे साधन म्हणून सोव्हिएत रस ठेवण्याचे संकेत होते. 1980च्या उत्तरार्धात चीन-सोव्हिएत संबंध सुधारण्याबरोबरच चीनला असलेले प्राधान्य कमी कमी होते, परंतु गोर्बाचेव्हच्या नवीन तिसऱ्या जागतिक धोरणाचे उदाहरण म्हणून भारताशी जवळचे संबंध महत्त्वपूर्ण राहिले. == रशिया आणि भारत ==  <blockquote class="templatequote" id="210">आम्हाला खात्री आहे की भारत प्रत्येक रशियनच्या अंतः करणात आहे. तशाच प्रकारे, मी तुम्हाला खात्री देतो की रशिया देखील आपल्या आत्म्यात होमलँड म्हणून राहतो, आपल्या भावना, परस्पर आदर आणि सतत मैत्री अशी भावना सामायिक करणारे लोक म्हणून. आमची मैत्री दीर्घकाळ जगा!<div class="templatequotecite"> -&#x2009;<cite>[[प्रतिभा पाटील]], रशियाशी संबंधांविषयी <ref name="news.kremlin.ru" /></cite></div></blockquote> {{Quote||||about relations with Russia<ref>{{cite news |url=http://ibnlive.in.com/news/russia-a-dependable-partner-of-india-president-pranab-mukherjee/545036-3.html |title=Russia a dependable partner of India: President Pranab Mukherjee |work=CNN-IBN |date=11 May 2015 |accessdate=11 May 2015 |archive-date=2015-05-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150513134938/http://ibnlive.in.com/news/russia-a-dependable-partner-of-india-president-pranab-mukherjee/545036-3.html |url-status=dead }}</ref>}}<blockquote class="templatequote" id="218">". . . भारत-रशिया संबंध हा गहन मैत्री आणि परस्पर आत्मविश्वासांपैकी एक आहे ज्याचा परिणाम क्षणिक राजकीय ट्रेंडवर होणार नाही. भारताच्या इतिहासातील कठीण क्षणी रशिया हा शक्तीचा आधारस्तंभ आहे. भारत या पाठिंब्याची नेहमीच बदली करेल. अणुऊर्जा आणि हायड्रोकार्बन या दोन्ही बाबतीत रशिया हा आमचा सर्वात महत्त्वाचा संरक्षण भागीदार आणि आमच्या उर्जा सुरक्षेसाठी एक महत्त्वाचा भागीदार आहे आणि राहील. "<div class="templatequotecite"> -&#x2009;<cite>[[प्रणव मुखर्जी]], रशियाशी संबंधांविषयी </cite></div></blockquote> भारताचे पंतप्रधान श्री. नरेंद्र मोदी म्हणाले, रशिया हा आपल्या देशाचा सर्वात चांगला मित्र आहे आणि सर्वात कठीण प्रसंगी ते नेहमीच आपल्या पाठीशी उभे राहिले आहेत हे प्रत्येक मुलांना माहित आहे. ब्राझीलमध्ये ब्रिक्स समिट 2014 मध्ये. === राजकीय संबंध === [[चित्र:Vladimir_Putin_in_India_2-5_October_2000-11.jpg|उजवे|इवलेसे|माजी पंतप्रधान [[अटलबिहारी वाजपेयी]] ऑक्टोबर 2000 मध्ये रशियाचे अध्यक्ष [[व्लादिमिर पुतिन|व्लादिमीर पुतिन]] यांच्यासमवेत.]] [[चित्र:BRICS_leaders_meet_on_the_sidelines_of_2016_G20_Summit_in_China.jpg|उजवे|इवलेसे|दोन्ही देश [[ब्रिक्स|ब्रिक्सचे]] सदस्य आहेत.]] भारत आणि रशिया दरम्यान सोव्हिएत युनियनच्या अस्तित्त्वा नंतरची पहिली मोठी राजकीय पुढाकार 2000 मध्ये दोन्ही देशांमधील सामरिक भागीदारीतून सुरू झाली. राष्ट्राध्यक्ष [[व्लादिमिर पुतिन|व्लादिमीर पुतीन]] यांनी [[द हिंदू|हिंदूंनी]] लिहिलेल्या एका लेखात म्हणले आहे की, “भारत आणि रशिया यांच्यात ऑक्टोबर 2000 मध्ये स्वाक्षऱ्या झालेल्या रणनीतिक भागीदारीवरील घोषणे खरोखर ऐतिहासिक पाऊल ठरले”.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.thehindu.com/opinion/op-ed/for-russia-deepening-friendship-with-india-is-a-top-foreign-policy-priority/article4232857.ece|title=For Russia, deepening friendship with India is a top foreign policy priority|last=Vladimir Putin|website=द हिंदू|access-date=24 April 2016}}</ref><ref name="bbc.co.uk">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-20834910|title=India, Russia sign new defence deals|website=BBC News|access-date=24 April 2016}}</ref> माजी पंतप्रधान [[मनमोहन सिंग]] यांनीही अध्यक्ष पुतीन यांच्या २०१२ च्या भारत भेटीदरम्यान दिलेल्या भाषणात सांगितले की, “राष्ट्रपती पुतीन हे भारताचे अमूल्य मित्र आणि भारत-रशिया सामरिक भागीदारीचे मूळ शिल्पकार” आहेत.<ref>[http://indrus.in/articles/2012/12/24/13th_indo-russian_summit_reaffirms_time-tested_tie_21243.html 13th Indo-Russian Summit reaffirms time-tested ties: Russia & India Report]</ref> [[संयुक्त राष्ट्रे|संयुक्त राष्ट्र]], [[ब्रिक्स]], [[जी-२०|जी -20]] आणि एससीओमध्ये सामायिक राष्ट्रहिताच्या विषयांवर दोन्ही देश बारीक सहकार्य करतात. [[संयुक्त राष्ट्रे सुरक्षा परिषद|संयुक्त राष्ट्राच्या सुरक्षा परिषदेवर]] भारताला कायम जागा मिळाल्याबद्दल रशियादेखील जोरदार समर्थन करतो.<ref name="en.rian.ru"/> याव्यतिरिक्त, रशियाने एनएसजी <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.business-standard.com/india/news/russia-supports-india%5Cs-membership-in-nsg/478057/|title=Russia supports India's membership in NSG|last=Indivjal Dhasmana|date=21 June 2012|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref> आणि मध्ये सामील होण्यास भारताला जोरदार समर्थन केले. शिवाय [[दक्षिण आशियाई प्रादेशिक सहकार संघटना|सार्कमध्ये]] पर्यवेक्षकांच्या स्थितीत सामील होण्यासही त्यांनी रस दर्शविला आहे ज्यामध्ये भारत संस्थापक सदस्य आहे.<ref name="news.oneindia.in"/> रशिया सध्या जगातील फक्त दोन देशांपैकी एक आहे (दुसरा देश जपान) ज्याकडे भारताबरोबर वार्षिक मंत्री-स्तरीय संरक्षण आढावा घेण्याची यंत्रणा आहे.<ref name="indrus.in"/> इंडो-रशियन इंटर-गव्हर्नल कमिशन (आयआरआयजीसी) ही आंतरराष्ट्रीय स्तरावर कोणत्याही देशाशी संबंधित असलेल्या सर्वात मोठ्या आणि व्यापक सरकारी यंत्रणेंपैकी एक आहे. [[भारत सरकार|भारत सरकारमधील]] जवळपास प्रत्येक विभाग त्यात हजेरी लावतो. ==== आयआरआयजीसी ==== [[चित्र:Vladimir_Putin_in_India_2012-12-24_05.jpeg|उजवे|इवलेसे|मध्ये IRIGC एकत्र [[नवी दिल्ली]], [[भारत]] डिसेंबर 2012]] इंडो-रशियन इंटर-गव्हर्नल कमिशन (आयआरआयजीसी) ही दोन्ही संस्था दरम्यान सरकारी पातळीवर कामकाज चालविणारी मुख्य संस्था आहे.<ref name="ReferenceA"/> काहींनी त्याचे भारत-रशिया संबंधांची सुकाणू समिती म्हणून वर्णन केले आहे. हे दोन भागात विभागले गेले आहे, प्रथम व्यापार, आर्थिक, वैज्ञानिक, तांत्रिक आणि सांस्कृतिक सहकार्य. हे सहसा रशियाचे उपपंतप्रधान आणि [[भारताचे परराष्ट्रमंत्री|भारतीय परराष्ट्र]] मंत्री यांच्या सहकार्याने असते. कमिशनच्या दुसऱ्या भागात सैनिकी तांत्रिक सहकार्याचा समावेश आहे, ज्याचे संरक्षण दोन्ही देशांचे संबंधित संरक्षण मंत्र्यांचे सह-अध्यक्ष आहेत. आयआरआयजीसीचे दोन्ही भाग दरवर्षी भेटतात. याव्यतिरिक्त, आयआरआयजीसीकडे अशी दोन्ही संस्था आहेत जी दोन्ही देशांमध्ये आर्थिक संबंध ठेवतात. यामध्ये व्यापार आणि गुंतवणूकीवरील इंडो-रशियन मंच, भारत-रशिया व्यापार परिषद, भारत-रशिया व्यापार, गुंतवणूक आणि तंत्रज्ञान प्रोत्साहन परिषद आणि भारत-रशिया चेंबर ऑफ कॉमर्सचा समावेश आहे.<ref>[http://indrus.in/articles/2012/09/26/indo-russian_intergovernmental_commission_to_meet_in_mid-october_17907.html Indo-Russian Inter-Governmental Commission to meet in mid-October: Russia & India Report]</ref> 13 एप्रिल 1947 रोजी भारत आणि रशिया यांच्यातील संबंध स्थापनेच्या 70 व्या वर्धापन दिनानिमित्त पंतप्रधान नरेंद्र मोदींच्या रशिया दौऱ्याच्या एक दिवस आधी 30 मे 2017 रोजी व्लादिमीर पुतीन यांनी लिहिलेला एक लेख ''[[द टाइम्स ऑफ इंडिया|‘टाइम्स ऑफ इंडिया’]]'' मध्ये प्रकाशित झाला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://blogs.timesofindia.indiatimes.com/toi-edit-page/russia-and-india-70-years-together/|title=Russia and India: 70 years together|website=Times of India Blog|access-date=31 May 2017}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://en.kremlin.ru/events/president/news/54633|title=Vladimir Putin's article, Russia and India: 70 years together, has been published|website=President of Russia|language=en|access-date=31 May 2017}}</ref> === सैन्य संबंध === [[चित्र:Session_of_the_Russian-Indian_intergovernmental_commission_on_military_and_technical_cooperation_-_2_November_2015_-_(09).jpg|इवलेसे|सैन्य आणि तांत्रिक सहकार्याबद्दल रशियन-भारतीय आंतर सरकारी आयोगाची बैठक]] [[चित्र:Practical_action_training_during_the_Indra-2015_joint_exercise_(01).jpg|इवलेसे|इंद्रा २०१-च्या दहशतवादविरोधी व्यायामादरम्यान भारतीय आणि रशियन सैनिक प्रशिक्षण घेत आहेत.]] [[चित्र:SU-30MKI-g4sp_-_edit_2(clipped).jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|[[सुखोई एसयू-३० एमकेआय|सुखोई एस -30 एमकेआय]] रशिया आणि भारत यांनी संयुक्तपणे बनवले होते]] [[चित्र:Sukhoi_T-50_in_2011_(4).jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|संयुक्तपणे तयार केलेला एफजीएफए सुखोई एस -55 वर आधारित असेल]] [[चित्र:Session_of_the_Russian-Indian_intergovernmental_commission_on_military_and_technical_cooperation_-_2_November_2015_-_(02).jpg|इवलेसे|नोव्हेंबर [[मनोहर पर्रीकर|२०१]] in मध्ये भारतीय संरक्षण मंत्री [[मनोहर पर्रीकर|मनोहर पर्रीकर यांचा]] स्वागत समारंभ .]] सोव्हिएत युनियन कित्येक दशकांकरिता संरक्षण उपकरणांचे पुरवठा करणारा एक महत्त्वाचा पुरवठाकर्ता होता आणि ही भूमिका रशियन फेडरेशनकडून वारशाने प्राप्त झाली आहे. रशिया 68%, यूएसए 14% आणि इस्त्राईल 7.2% हे भारताला मोठे शस्त्रे पुरवणारे आहेत (2012 -2016) आणि भारत आणि रशिया यांनी नौदल फ्रिगेटच्या करारावर स्वाक्षरी करून मेक इन इंडिया संरक्षण उत्पादन सहकार्य आणखी वाढविले आहे, [[कामोव का -226|केए -226T टी ट्विन-इंजिन युटिलिटी हेलिकॉप्टर्स]] (संयुक्त उद्यम (जेव्ही) रशियामध्ये 60 आणि भारतात 140) बनवतील, [[ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र|ब्रह्मोस क्रूझ मिसाईल]] (50.5% भारत आणि 49.5% रशियासह जेव्ही) (डिसेंबर 2017 अद्यतन).<ref name="rus1">[http://economictimes.indiatimes.com/articleshow/62200689.cms Deeper defence & security cooperation with Russia enhances India's strategic choices], [[The Economic Times|Economic Times]], 21 Dec 2017.</ref> डिसेंबर 1988 मध्ये, भारत-रशिया सहकार करारावर स्वाक्षरी झाली, ज्यामुळे भारताला बऱ्याच संरक्षण उपकरणांची विक्री झाली आणि देशांच्या विकासाचे भागीदार म्हणून विकसित झाले, ज्यामध्ये पूर्णपणे खरेदीदार-विक्रेत्याच्या संबंधाला विरोध नव्हता. पाचवे जनरेशन फायटर एरक्राफ्ट (एफजीएफए) आणि मल्टीरोल ट्रान्सपोर्ट एरक्राफ्ट (एमटीए) विकसित आणि उत्पादन करण्यासाठी संयुक्त प्रकल्प करारामध्ये 10 वर्षाचा कालावधी प्रलंबित आहे.<ref name="janes-irties">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.janes.com/news/defence/jdi/jdi091014_1_n.shtml|title=Global Defence News and Defence Headlines - IHS Jane's 360|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref> 1997 In मध्ये, रशिया आणि भारत यांनी पुढील सैन्य-तांत्रिक सहकार्यासाठी दहा वर्षांच्या करारावर स्वाक्षरी केली, पूर्ण शस्त्रे खरेदी करणे, संयुक्त विकास आणि उत्पादन आणि शस्त्रे आणि लष्करी तंत्रज्ञानाचे संयुक्त विपणन यासह अनेक उपक्रमांचा समावेश आहे.<ref>Rahul Bedi, "India to Sign New 10-Year Defence Deal with Russia", Jane’s Defence Weekly, July 1, 1998, p. 16.</ref> आता, हे सहकार्य केवळ खरेदीदार-विक्रेत्यापुरते नात्यापुरते मर्यादित नाही परंतु संयुक्त व्यायामासह संयुक्त संशोधन आणि विकास, प्रशिक्षण, सेवा संपर्क सेवा. अखेरचा संयुक्त नौदल सराव एप्रिल 2007 मध्ये [[जपानचा समुद्र|जपानच्या समुद्रात झाला होता]] आणि संयुक्त हवाई सराव सप्टेंबर 2007 मध्ये रशियामध्ये घेण्यात आला होता. दोन्ही देशांच्या संरक्षण मंत्र्यांच्या अध्यक्षतेखाली लष्करी-तांत्रिक सहकार्यावरील आंतर-सरकारी कमिशन आहे. या आंतर-सरकारी आयोगाचे सातवे अधिवेशन ऑक्टोबर 2007 मध्ये मॉस्को येथे आयोजित करण्यात आले होते. या भेटी दरम्यान दोन्ही देशांमध्ये संयुक्त विकास आणि संभाव्य बहु-भूमिका लढाऊ सैनिकांच्या निर्मितीसंदर्भात करार करण्यात आला. 2012 मध्ये, राष्ट्रपती पुतीन यांच्या भारत दौऱ्यादरम्यान दोन्ही देशांनी 2.9 अब्ज डॉलर्सच्या संरक्षण करारावर स्वाक्षरी केली होती. संरक्षण पीएसयू हिंदुस्तान एयरोनॉटिक्सच्या परवान्याअंतर्गत तयार करण्यात येणा 42 नवीन सुखोईंसाठी यापूर्वी रशियाकडून करार करण्यात आलेल्या २0० सुखोईंची भर पडेल. एकूणच 272 सुखोई - जे आतापर्यंत 170हून अधिक सामील झाले आहेत त्यांचा किंमत 12 अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त आहे. 2008 मध्ये झालेल्या 1.34 अब्ज डॉलर्सच्या करारात मध्यम-लिफ्ट एमआय -17 व्ही-5 हेलिकॉप्टर्स ( 59 आयएएफसाठी आणि 12 गृह मंत्रालयासाठी / बीएसएफसाठी ) जोडले जातील. भविष्यातील छुप्या पाचव्या पिढीतील सैनिकांच्या संयुक्त विकासासाठी अंतिम डिझाइन कराराची नूतनीकरण झाल्यानंतर रशियाबरोबरच्या भारताच्या संरक्षण प्रकल्पांचे मूल्य उत्तरात अधिक झेप घेईल. हा अनुसंधान व विकास करार स्वतःच 11 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स इतका आहे, जो दोन्ही देशांद्वारे समान प्रमाणात सामायिक केला जाईल. २०२२ सालापासून भारत या 5 व्या जनरल लढाऊंपैकी 200हून अधिक सैनिकांना सामील करत असेल तर भारताच्या या विशाल प्रकल्पाची एकूण किंमत अंदाजे 35 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स इतकी होईल कारण प्रत्येक विमानाने किमान100 दशलक्ष अमेरिकन डॉलर्सपेक्षा जास्त खर्च केला असेल. .<ref name="bbc.co.uk"/> ऑक्टोबर 2018 मध्ये, अमेरिकेच्या सीएएटीएसए(CAATSA ) कायद्याकडे दुर्लक्ष करून जगातील सर्वात शक्तिशाली क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा, पाच [[एस ४०० क्षेपणास्त्र प्रणाली|एस -400 ट्रायमफ]] -surface टू-एर-मिसाईल संरक्षण प्रणाली खरेदी करण्यासाठी रशियाबरोबर 5.43 अब्ज अमेरिकन डॉलर्स किंमतीचा ऐतिहासिक करार भारताने केला. रशियाकडून एस -400 क्षेपणास्त्र संरक्षण यंत्रणा खरेदी करण्याच्या भारताच्या निर्णयावरून [[अमेरिकेची संयुक्त संस्थाने|अमेरिकेने]] भारताला निर्बंध घालण्याची धमकी दिली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.cnbc.com/2019/05/23/india-to-pivot-spending-to-the-us-amid-russia-arms-deals-sanctions.html|title=India, facing sanctions for Russian arms deals, says it wants to pivot spending to the US|date=23 May 2019|work=CNBC}}</ref> भारत आणि रशियाचे अनेक प्रमुख संयुक्त लष्करी कार्यक्रम आहेत ज्यांचा समावेश आहे: * [[ब्राह्मोस क्षेपणास्त्र|ब्रह्मोस]] क्रूझ क्षेपणास्त्र कार्यक्रम * 5 व्या पिढीचा लढाऊ विमान कार्यक्रम * [[सुखोई एसयू-३० एमकेआय|सुखोई एसयू -30 एमकेआय]] प्रोग्राम (230+ [[हिंदुस्तान एरोनॉटिक्स लिमिटेड|हिंदुस्तान]] एयरोनॉटिक्सद्वारे बनविला जाईल) * Ilyushin / HAL रणनीतिकखेळ परिवहन विमान * केए -226 टी ट्विन-इंजिन युटिलिटी हेलिकॉप्टर * काही फ्रिगेट्स 2013 ते 2018 या कालावधीत रशियाने भारताकडे शस्त्रे विक्रीच्या 62 टक्के विक्री केली होती, ती 2008 ते 2012 दरम्यान 79% होती.<ref name="nyt400">{{स्रोत बातमी|last=Abi-Habib|first=Maria|url=https://www.nytimes.com/2018/04/05/world/asia/india-russia-s-400-missiles.html|title=India Is Close to Buying a Russian Missile System, Despite U.S. Sanctions|date=April 5, 2018|work=[[न्यू यॉर्क टाइम्स]]}}</ref> [[चित्र:75Parad_06.jpg|इवलेसे|2020च्या मॉस्को विजय दिन परेड दरम्यान [[भारतीय सशस्त्र सेना|भारतीय सशस्त्र दलाचे सैन्य]] .]] याव्यतिरिक्त, भारताने रशियाकडून विविध लष्करी हार्डवेर खरेदी केले / भाडेतत्त्वावर दिले आहेत: * [[एस ४०० क्षेपणास्त्र प्रणाली|एस -400 ट्रायूमफ]] (खरेदी प्रलंबित) <ref name="nyt400"/> * मेक इन इंडिया उपक्रमांतर्गत कामोव का -226 200 भारतात बनणार आहेत. * टी -90 एस भीष्म भारतात 1000 पेक्षा जास्त बांधले जातील * [[अकुला वर्गाच्या पाणबुड्या|अकुला- II]] विभक्त पाणबुडी (लीज कालबाह्य झाल्यावर खरेदी करण्याच्या पर्यायासह 2 भाड्याने दिली जाईल) * [[आय.एन.एस. विक्रमादित्य|आयएनएस विक्रमादित्य]] विमान वाहक कार्यक्रम * तू -22 एम 3 बॉम्बर (4 ऑर्डर केले, वितरित केले जात नाही) * यूएस Mi 900 मिलियन अपग्रेड मिग -२. * सेवेमध्ये मिल एमआय -17 (80 ऑर्डर केलेले) अधिक. * इल्युशिन II-76 Candid उमेदवार ( Israeli जणांना [[इस्रायल|इस्त्रायली]] फाल्कॉन रडार बसविण्याचा आदेश दिला) * [[ताजिकिस्तान|ताजिकिस्तानमधील]] फरखोर हवाई तळ सध्या भारतीय वायु सेना आणि ताजिकिस्तान हवाई दल यांच्या संयुक्त विद्यमाने चालवित आहे. === आर्थिक संबंध === [[चित्र:Dmitry_Medvedev_in_India_4-5_December_2008-14.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|[[नवी दिल्ली|नवी दिल्लीतील]] हैदराबाद हाऊसमध्ये भारतीय आणि रशियन मुत्सद्दी चर्चा करीत आहेत]] [[चित्र:India_Trade_Promotion_Organization_Office_in_Moscow.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|[[मॉस्को]], [[रशिया|रशियामधील]] इंडिया ट्रेड प्रमोशन ऑर्गनायझेशन]] [[चित्र:Putin_and_Modi_at_the_World_Diamond_Conference_2014.jpeg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|२०१ Modi मध्ये [[नवी दिल्ली]] येथे जागतिक डायमंड परिषदेत पंतप्रधान मोदी आणि राष्ट्रपती पुतीन]] [[चित्र:Russian_exports_to_India_in_2012.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|२०१२ मध्ये भारतात रशियाची निर्यात झाली]] [[चित्र:Indian_exports_to_Russia_in_2012.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|२०१२ मध्ये रशियाला भारतीय निर्यात झाली]] [[चित्र:Russian_exports_to_India_-_1995_to_2012.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|1995 ते 2012 या कालावधीत रशियन निर्यात भारतात झाली]] [[चित्र:Indian_exports_to_Russia_-_1995_to_2012.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|1995 ते 2012 पर्यंत रशियाला भारतीय निर्यात]] दोन्ही देशांमधील द्विपक्षीय व्यापार महत्त्वपूर्ण मूल्य साखळी क्षेत्रांमध्ये केंद्रित आहे. या क्षेत्रांमध्ये [[यंत्र|मशीनरी]], [[विजाणूशास्त्र|इलेक्ट्रॉनिक्स]], एरोस्पेस, [[मोटारवाहन|ऑटोमोबाईल]], कमर्शियल शिपिंग, रसायने, [[औषधनिर्माण उद्योग|फार्मास्युटिकल्स]], [[खत|खते]], परिधान, मौल्यवान दगड, [[धातू|औद्योगिक धातू]], पेट्रोलियम उत्पादने, कोळसा, हाय-एंड चहा आणि कॉफी उत्पादनांचा समावेश आहे.<ref name="Embassy of India Moscow">{{स्रोत बातमी|url=http://indianembassy.ru/index.php/bilateral-relations/bilateral-relations-india-russia|title=Bilateral Relations: India-Russia Relations|date=December 2014|work=Embassy of India Moscow|access-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180727103251/http://www.indianembassy.ru/index.php/bilateral-relations/bilateral-relations-india-russia|archive-date=27 July 2018|url-status=dead}}</ref> 2002 मध्ये द्विपक्षीय व्यापार 1.5 अब्ज डॉलर्स <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20020208/biz.htm#1|title=India, Russia to develop aircraft|date=7 February 2002|work=The Tribute|access-date=8 February 2015}}</ref> आणि २०१२ मध्ये 7 पट वाढून ११ अब्ज डॉलर्सवर वाढला आहे <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2013/04/03/india_russia_to_negotiate_on_ceca_with_customs_union_23479.html|title=India, Russia to negotiate on CECA with Customs Union|date=3 April 2013|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> आणि दोन्ही सरकारांनी 2025 पर्यंत द्विपक्षीय व्यापार लक्ष्य 30 अब्ज डॉलर्स ठेवले.<ref name="The Financial Express"/><ref name="The Dollar Business">{{स्रोत बातमी|url=https://www.thedollarbusiness.com/india-russia-relations-back-in-spotlight/|title=India-Russia trade relations back in Spotlight|date=5 January 2015|work=The Dollar Business|access-date=8 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318140747/https://www.thedollarbusiness.com/india-russia-relations-back-in-spotlight/|archive-date=18 March 2015|url-status=dead}}</ref> आयआरआयजीसी, व्यापार-गुंतवणूकीवरील इंडो-रशियन मंच, भारत-रशिया व्यापार परिषद, भारत-रशिया व्यापार, गुंतवणूक आणि तंत्रज्ञान प्रोत्साहन परिषद, भारत-रशिया सीईओंची परिषद आणि इंडिया-रशिया चेंबर ऑफ कॉमर्स.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indrus.in/articles/2012/09/26/indo-russian_intergovernmental_commission_to_meet_in_mid-october_17907.html|title=Indo-Russian Inter-Governmental Commission to meet in mid-October|date=26 September 2012|work=Russia & India Report|access-date=25 December 2012}}</ref> दोन्ही सरकारांनी एकत्रितपणे एक आर्थिक रणनीती विकसित केली आहे ज्यात भविष्यातील द्विपक्षीय व्यापार वाढविण्यासाठी अनेक आर्थिक घटकांचा वापर करणे समाविष्ट आहे. यामध्ये भारत आणि ईईयू दरम्यान एफटीएचा विकास, गुंतवणूकीस प्रोत्साहन आणि संरक्षण याविषयी द्विपक्षीय करार, आयआरआयजीसीमध्ये तयार केलेली एक नवीन आर्थिक नियोजन यंत्रणा, सीमाशुल्क पद्धतींचे सुलभकरण, अणुसह ऊर्जा व्यापार विस्तारासाठी नवीन दीर्घकालीन करारांचा समावेश आहे., तेल व वायू.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/24486/Joint_Statement_on_the_visit_of_President_of_the_Russian_Federation_to_India_for_15th_Annual_IndiaRussia_Summit|title=Druzhba-Dosti: A Vision for strengthening the Indian-Russian Partnership over the next decade' - Joint Statement during the visit of President of the Russian Federation to India|date=11 December 2014|work=Ministry of External Affairs, Government of India|access-date=8 February 2015}}</ref><ref name="auto1">{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2015/01/28/sanctions_have_spurred_russia-india_cooperation_-_russian_official_41057.html|title=Sanctions have spurred Russia-India cooperation - Russian official|date=28 January 2015|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015|archive-date=2015-02-09|archive-url=https://archive.today/20150209200947/http://in.rbth.com/economics/2015/01/28/sanctions_have_spurred_russia-india_cooperation_-_russian_official_41057.html|url-status=dead}}</ref> अखेरीस, तेल, वायू आणि खडबडीत हिरे यासारख्या प्रमुख क्षेत्रांमध्ये दीर्घकालीन पुरवठादार करार करतो. रोझनेफ्ट, गॅझप्रॉम, एस्सार आणि अल्रोसा या कंपन्या अनुक्रमे दीर्घकालीन पुरवठादार म्हणून काम करतील. रशियाने "स्मार्ट साइट्स", डीएमआयसी, एरोस्पेस क्षेत्र, व्यावसायिक अण्विक क्षेत्र आणि कॉ.च्या माध्यमातून रशियन लष्करी उत्पादनांच्या उत्पादनात वाढ करण्याच्या गुंतवणूकीसह " मेक इन इंडिया " उपक्रमात भारताशी सहकार्य करण्याचे म्हणले आहे. -विकास आणि सह-उत्पादन.<ref name="The Financial Express"/><ref name="World Nuclear News">{{स्रोत बातमी|url=http://www.world-nuclear-news.org/NP-Putin-Russia-ready-to-build-more-than-20-reactors-in-India-11121401.html|title=Putin: Russia ready to build 'more than' 20 reactors in India|date=11 December 2014|work=World Nuclear News|access-date=8 February 2015}}</ref><ref name="द हिंदू">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/business/russia-to-foray-into-indias-civil-aviation-market/article2990643.ece|title=Russia to foray into India's civil aviation market|date=13 March 2012|work=द हिंदू|access-date=8 February 2015}}</ref><ref name="Reuters">{{स्रोत बातमी|url=https://www.reuters.com/article/2014/12/10/india-russia-diamonds-idUSL3N0TU3FZ20141210|title=Russia's Alrosa to sell more diamonds direct to India|date=10 December 2014|work=Reuters|access-date=8 February 2015}}</ref> १०० अब्ज डॉलर्सच्या अफाट, डीएमआयसी इन्फ्रास्ट्रक्चर प्रकल्पात रशियाने भाग घेण्यास सहमती दर्शविली जे अखेर [[दिल्ली]] आणि [[मुंबई|मुंबईला]] [[रेल्वे वाहतूक|रेल्वे]], [[नियंत्रित-प्रवेश महामार्ग|महामार्ग]], [[बंदर|बंदरे]], स्मार्ट सिटी आणि औद्योगिक उद्याने जोडणार आहे. रशियन राष्ट्राध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांनी एका मुलाखतीत सांगितले की, त्यांच्या सरकारमधील प्राथमिकता म्हणजे भारतामध्ये स्मार्ट सिटी बनविणे, "रशियन तंत्रज्ञानाच्या आधारे स्मार्ट सिटी." <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/world/2014/12/10/india_is_a_reliable_and_time-tested_partner_-_vladimir_putin_40259.html|title=India is a reliable and time-tested partner - Vladimir Putin|date=10 December 2014|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[उफा]], [[कझान|काझान]] आणि [[रोस्तोव|रोस्तोव्हमधील]] स्मार्ट सिटी प्रकल्पांबद्दलच्या पूर्वीच्या अनुभवामुळे एएफके सिस्टेमा कदाचित या प्राथमिक रशियन कंपनीत समाविष्ट असेल.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/11/19/a_smart_item_in_india-russia_cooperation_39835.html|title=A 'smart item' in India-Russia cooperation|date=19 November 2014|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सह-विकास आणि सह-उत्पादन विमानांसाठी एरोस्पेस क्षेत्रात एकत्र काम करण्याचेही दोन्ही देशांनी मान्य केले आहे, उदाहरणार्थ [[सुखोई सुपरजेट १००|सुखोई सुपरजेट 100]], एमएस -21, एफजीएफए, एमटीए आणि कामोव का -226 यांचा समावेश आहे .<ref name="द हिंदू"/> काही सह-विकसित विमानांची व्यावसायिकपणे तृतीय देशांमध्ये निर्यात केली जाईल आणि परदेशी बाजारात उदा एफजीएफए आणि कामोव का -226. रशियाच्या राष्ट्रपती UAC मिखाईल Pogosyan एका मुलाखतीत म्हणले अभूतपूर्व संधी "आम्ही 2030 mde 100 प्रवासी विमाने, विभागामध्ये विमानांमध्ये भारतीय बाजारात 10 टक्के राहतील याबद्दल भारतात विक्री नियोजन आहेत" आणि पुढील म्हणणे, " सैनिकी विमानचालनात रशियन-भारतीय सहकार्याने नागरी विमानचालनात संयुक्त प्रकल्प राबविण्याकरिता वैज्ञानिक व अभियांत्रिकी आधार तयार केला आहे. " भारत सध्या [[हिरा|हिरेसाठी]] जगातील सर्वात मोठे कटिंग व पॉलिशिंग सेंटर आहे. नियम आणि शुल्कात कपात करून हिरेमधील द्विपक्षीय व्यापार सुरळीत करण्यास दोन्ही देशांनी सहमती दर्शविली आहे. भारतीय पंतप्रधान मोदींनी एका मुलाखतीत सांगितले की, “मी राष्ट्रपती पुतिन यांना तीन प्रस्ताव केले. प्रथम, मी इच्छित आहे की अल्रोसाने अधिक भारतीय कंपन्यांसह थेट दीर्घकालीन करार केले पाहिजेत. ते या दिशेने वाटचाल करत आहेत हे जाणून मला आनंद झाला. दुसरे, मला अरोरोसा आणि इतरांनी आमच्या डायमंड बोर्सवर थेट व्यापार करावासा वाटला. आम्ही एक विशेष अधिसूचित झोन तयार करण्याचे ठरविले आहे जेथे खाण कंपन्या मालच्या आधारे हिरे व्यापार करू शकतील आणि विक्री न करता पुन्हा निर्यात करु शकतील. तिसऱ्यांदा, मी नियमनात सुधारणा करण्यास सांगितले जेणेकरून रशिया भारताला खडबडीत हिरे पाठवू शकेल आणि अतिरिक्त कर्तव्याशिवाय पॉलिश केलेले हिरे पुन्हा आयात करु शकेल. " <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indianexpress.com/article/business/business-others/pm-invites-russian-diamond-miners-to-trade-make-in-india/|title=PM invites Russian diamond miners to trade, make in India|date=12 December 2014|work=द इंडियन एक्सप्रेस|access-date=8 February 2015}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/12/12/diamond_sparkle_for_india-russia_ties_40315.html|title=Diamond sparkle for India-Russia ties|date=12 December 2014|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> सुव्यवस्थित प्रक्रिया आणि पुढाकारांच्या माध्यमातून विश्लेषकांचा अंदाज आहे की या क्षेत्रात द्विपक्षीय व्यापारात लक्षणीय वाढ होईल.<ref name="Reuters"/> रशियाने पुढील 20 वर्षात 20हून अधिक [[अणुभट्टी|अणुभट्ट्या]] तयार करण्याचे मान्य केले आहे.<ref name="World Nuclear News"/><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-india-30978152|title=Will the India-US nuclear deal work?|date=26 January 2015|work=BBC News|access-date=8 February 2015}}</ref> रशियाच्या अध्यक्षांनी एका मुलाखतीत नमूद केले आहे की, "त्यात भारतातील २०हून अधिक अणुऊर्जा युनिट तयार करण्याची योजना आहे, तसेच तिस u्या देशांमध्ये रशियाने बनवलेल्या अणु उर्जा केंद्रे उभारण्यास सहकार्य, नैसर्गिक युरेनियमचे उत्खनन, आण्विक इंधनाचे उत्पादन आणि कचरा निर्मूलन. " २०१२ मध्ये गॅझप्रॉम ग्रुप आणि इंडियाच्या [[गेल (इंडिया) लिमिटेड|गेलने]] २० वर्षांच्या कालावधीत भारताला वर्षाकाठी 2.5 दशलक्ष टनांच्या [[द्रवीकृत नैसर्गिक वायू|एलएनजी]] पाठवण्यावर सहमती दर्शविली. या करारासाठी एलएनजी शिपमेंट 2017-21 दरम्यान कधीही सुरू होणे अपेक्षित आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://itar-tass.com/en/economy/766040|title=Russia to secure its role of reliable energy supplier to Asian markets - Putin|date=9 December 2014|work=TASS|access-date=8 February 2015}}</ref> भारतीय तेल कंपन्यांनी एक लक्षणीय उदाहरण आहे रशिया तेल क्षेत्रातील गुंतवणूक केली आहे [[ऑइल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन|ओएनजीसी-विदेश]] $ 8 अब्ज गुंतवणूक केली आहे तेल फील्ड अशा प्रमुख समभाग जे साखलिन -1 .<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/12/11/indian_companies_want_to_make_sizable_investments_in_russian_oil_an_40283.html|title=Indian companies eye sizable investments in Russian energy sector- Dharmendra Pradhan|date=11 December 2014|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015}}{{मृत दुवा|date=December 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> दोन्ही सरकारांनी जाहीर केलेल्या संयुक्त निवेदनात ते म्हणाले, “अशी अपेक्षा आहे की भारतीय कंपन्या रशियन फेडरेशनच्या हद्दीत नवीन तेल आणि वायू क्षेत्राशी संबंधित प्रकल्पांमध्ये जोरदार सहभाग घेतील. रशियन फेडरेशनला भारताशी जोडण्यासाठी हायड्रोकार्बन पाइपलाइन यंत्रणा तयार करण्याच्या शक्यतांचा अभ्यास करण्यासाठी दोन्ही बाजू अभ्यास करतील. " <ref name="The Financial Express"/> दोन्ही देशांमधील अधिका्यांनी त्यांच्या देशांमधील माहिती तंत्रज्ञान उद्योगांशी सहकार्य कसे वाढवायचे यावर चर्चा केली. रशियन दळणवळण मंत्री निकोलई निकिफोरोव यांनी एका मुलाखतीत सांगितले की, "आयटी उत्पादने आणि सॉफ्टवेअरचा विकास पारंपारिकपणे भारताचा मजबूत बिंदू आहे. आम्ही क्षेत्रात संभाव्य संयुक्त प्रकल्पांचे आणि रशियन आणि भारतीय कंपन्यांमधील जवळच्या संपर्कांचे स्वागत करतो. " <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/10/22/india_russia_discuss_it_cooperation_39215.html|title=India, Russia discuss IT cooperation|date=22 October 2014|work=Russia & India Report|access-date=8 February 2015|archive-date=2015-02-09|archive-url=https://archive.today/20150209200848/http://in.rbth.com/economics/2014/10/22/india_russia_discuss_it_cooperation_39215.html|url-status=dead}}</ref> रशियाच्या लोकांकरिता अलीकडे आलेल्या [[प्रवासी व्हिसा|व्हिसा]] नियमातील बदल सुलभ केल्यामुळे पर्यटकांच्या संख्येत 22% पेक्षा जास्त वाढ झाली आहे.<ref name="trade">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/international/indorussian-trade-posts-impressive-growth/article4348097.ece|title=Indo-Russian trade posts impressive growth|date=26 January 2013|work=द हिंदू}}</ref> २०११ मध्ये [[मॉस्को]], [[व्लादिवोस्तॉक|व्लादिवोस्तोक]] आणि [[सेंट पीटर्सबर्ग|सेंट पीटर्सबर्गमधील]] भारतीय वाणिज्य दूतावासांनी 160,000 व्हिसा जारी केला, २०१० च्या तुलनेत 50 % टक्क्यांनी वाढ झाली. 2025 पर्यंत दोन्ही देशांनी 30 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक करण्याचे उद्दिष्ट ठेवले होते. 2018 पर्यंत त्यांचे लक्ष्य पूर्ण झाल्यामुळे भारत आणि रशियाने ही आकडेवारी वाढवून 50 अब्ज डॉलर्सपर्यंत नेण्याची अपेक्षा केली आहे. रशियन कंपन्यांसाठी विशेष आर्थिक क्षेत्र उभारण्याचा प्रस्तावही भारताने ठेवला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.rt.com/business/438827-india-russia-economic-zones/|title=India suggests setting up special economic zone for Russian companies|work=RT International|language=en-US|access-date=2018-09-20}}</ref> 5 सप्टेंबर 2019 रोजी, भारताने रशियाच्या पूर्वेकडील पूर्वेच्या विकासासाठी 1 अब्ज [[अमेरिकन डॉलर|डॉलर्स]] [[रोख पत खाते|क्रेडिट]] ( [[कर्ज|सवलतीच्या कर्जे]] ) देण्याचे वचन दिले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/india-goes-from-taking-to-giving-loans-to-russia/articleshow/71006873.cms|title=India goes from taking to giving loans to Russia|last=|first=|last2=|date=6 September 2019|website=द टाइम्स ऑफ इंडिया|language=en|url-status=live|archive-url=|archive-date=|access-date=2019-09-06|last3=|first3=}}</ref> 2014 मध्ये भारताकडून रशियाची आयात 3.1 अब्ज डॉलर्स किंवा त्याच्या एकूण आयातीपैकी १% होती. रशियाला भारतातून निर्यात केल्या जाणाऱ्या 10 प्रमुख वस्तू पुढीलप्रमाणे आहेत:<ref name="worldsrichestcountries.com">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.worldsrichestcountries.com/top-russia-imports.html|title=Top Russia Imports|publisher=|access-date=24 April 2016|archive-date=2020-08-07|archive-url=https://web.archive.org/web/20200807203248/http://www.worldsrichestcountries.com/top-russia-imports.html|url-status=dead}}</ref><ref name="worldsrichestcountries.com1">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.worldsrichestcountries.com/top-india-exports.html|title=Top India Exports|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref> {| class="wikitable sortable" !रशियाला भारतीय वस्तूंची निर्यात (२०१)) <ref name="worldsrichestcountries.com"/><ref name="worldsrichestcountries.com1"/> |- ! उत्पादन वर्ग ! प्रमाण (दशलक्ष डॉलर्स) |- | औषध | $ 819.1 |- | इलेक्ट्रोनिक उपकरण | 2 382.3 |- | मशीन्स, इंजिन, पंप | . 159.4 |- | लोखंड आणि पोलाद | 9 149.1 |- | कपडे (विणलेले किंवा क्रोशेट नाहीत) | 5 135.7 |- | कॉफी, चहा आणि मसाले | 1 131.7 |- | तंबाखू | 3 113.9 |- | वाहने | 1 111.1 |- | विणलेल्या किंवा क्रोशेट कपडे | $ 97.9 |- | अन्नाची इतर तयारी | .7 77.7 |} 2014 मध्ये भारताला रशियाची निर्यात 6.2 अब्ज डॉलर्स किंवा त्याच्या एकूण निर्यातीच्या 1.3 % आणि भारताच्या एकूण आयातीपैकी 0.9 % होती. रशियाकडून भारतात निर्यात होणाऱ्या 10 प्रमुख वस्तू पुढीलप्रमाणे आहेत:<ref name="worldsrichestcountries.com2">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.worldsrichestcountries.com/top-russia-exports.html|title=Top Russia Exports|publisher=|access-date=24 April 2016|archive-date=2020-06-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20200628191234/http://www.worldsrichestcountries.com/top-russia-exports.html|url-status=dead}}</ref><ref name="worldsrichestcountries.com3">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.worldsrichestcountries.com/top-india-imports.html|title=Top India Imports|publisher=|access-date=24 April 2016}}</ref> {| class="wikitable sortable" !रशियन वस्तूंची निर्यात भारत (२०१)) <ref name="worldsrichestcountries.com2"/><ref name="worldsrichestcountries.com3"/> |- ! उत्पादन वर्ग ! प्रमाण (दशलक्ष डॉलर्स) |- | रत्ने, मौल्यवान धातू, नाणी | $ 1100.0 |- | मशीन्स, इंजिन, पंप | $ 707.4 |- | इलेक्ट्रोनिक उपकरण | 2 472.7 |- | खते | 6 366.8 |- | वैद्यकीय, तांत्रिक उपकरणे | 2 302.7 |- | तेल | 3 223.8 |- | लोखंड आणि पोलाद | . 167.4 |- | कागद | 6 136.8 |- | अजैविक रसायने | 7 127.4 |- | मीठ, सल्फर, दगड, सिमेंट | .1 105.1 |} ==== मुक्त व्यापार करार (एफटीए) ==== [[चित्र:Indian_and_Russian_officials_hold_talks_in_New_Delhi_in_2014.jpeg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|[[भारत]] आणि ईईयू दरम्यान एफटीएसाठी औपचारिक प्रक्रिया 2014 मध्ये [[नवी दिल्ली]] येथे भारत-रशियन शिखर परिषदेत सुरू झाली होती.]] [[चित्र:Signing_of_Russian-Indian_documents_in_2015_(03).jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|2015 [[मॉस्को|च्या मॉस्को]] येथे भारत-रशियन शिखर परिषदेत भारतीय-रशियन कागदपत्रांवर स्वाक्षरी.]] दोन्ही सरकारांनी त्यांच्या द्विपक्षीय व्यापारास त्याच्या चांगल्या संभाव्यतेपेक्षा कमी काळापूर्वी पाहिले आहे, एक मुक्त व्यापार करार (एफटीए) करून हा सुधारण्याचा एकमात्र दीर्घकालीन मार्ग आहे.<ref name="Russia & India Report">{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/world/2013/11/18/the_case_for_an_fta_with_india_and_the_customs_union_30935.html|title=The case for an FTA with India and the Customs Union|date=18 November 2013|work=Russia & India Report|access-date=8 November 2014|archive-date=2014-11-08|archive-url=https://archive.today/20141108171022/http://in.rbth.com/world/2013/11/18/the_case_for_an_fta_with_india_and_the_customs_union_30935.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/02/28/rogozin_sets_ball_rolling_for_bilateral_trade_and_investment_33399.html|title=Rogozin sets ball rolling for bilateral trade and investment|date=28 February 2014|work=Russia & India Report|access-date=8 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> दोन्ही सरकारांनी कराराच्या वैशिष्ट्यांविषयी बोलणी करण्यासाठी संयुक्त अभ्यास गट (जेएसजी) स्थापन केला आहे, भारत आणि युरेशियन इकॉनॉमिक युनियन यांच्यात अंतिम करारावर स्वाक्षरी होईल ज्यात रशियाचा एक भाग आहे ( [[कझाकस्तान|कझाकिस्तान]], [[आर्मेनिया|अर्मेनिया]], [[किर्गिझस्तान|किर्गिस्तान]] आणि [[बेलारूस]] यासह) .<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindubusinessline.com/economy/india-russia-to-set-up-study-group-to-push-fta/article6126553.ece|title=India, Russia to set up study group to push FTA|date=18 June 2014|work=द हिंदू|access-date=8 November 2014}}</ref> त्याद्वारे भारत-रशियन एफटीएमुळे भारत, रशिया, कझाकस्तान, आर्मेनिया, किर्गिस्तान आणि बेलारूस या देशांचा समावेश आहे. एकदा एफटीए झाल्यावर द्विपक्षीय व्यापार अनेक पटीने वाढेल आणि त्याद्वारे द्विपक्षीय संबंधातील अर्थकारणाचे महत्त्व वाढेल, असा अंदाज वर्तविला जात आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-business/india-agrees-for-fta-with-belarus-kazakhstan-russia/article5259247.ece|title=India agrees for FTA with Belarus, Kazakhstan, Russia|date=22 October 2013|work=द हिंदू|access-date=8 November 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/11/07/several_new_indo-russian_projects_to_come_under_strategic_vision_ag_39587.html|title=Several new Indo-Russian projects to come under "strategic vision" agreement - Dmitry Rogozin|date=8 November 2013|work=Russia & India Report|access-date=8 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> खालील सारणी अलीकडील भारत-रशियन द्विपक्षीय व्यापार कामगिरी दाखवते: {| class="wikitable sortable" !भारत-रशियन व्यापार (२०० – -१२) |- ! वर्ष ! व्यापार खंड (अब्ज डॉलर) ! वार्षिक बदल |- | 2009 | $ 7.46 <ref name="CECA"/> | |- | 2010 | $ 8.53 | + 14.34% |- | २०११ | $ 8.87 | +3.98% |- | 2012 | $ 11.04 | + 24.50% |} === ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार === भारत-रशिया द्विपक्षीय संबंधातील उर्जा क्षेत्र हे एक महत्त्वाचे क्षेत्र आहे. २००१ मध्ये [[ऑइल अँड नॅचरल गॅस कॉर्पोरेशन|ओएनजीसी-विदेशने]] रशियन फेडरेशनमधील सखालिन -१ तेल आणि गॅस प्रकल्पात २०% भागभांडवल संपादन केले आणि या प्रकल्पात सुमारे 1.7 अब्ज डॉलर्सची गुंतवणूक केली. गॅझप्रॉम, रशियन कंपनी आणि [[गेल (इंडिया) लिमिटेड|गॅस अथॉरिटी ऑफ इंडिया]] [[बंगालचा उपसागर|यांनी बंगालच्या उपसागरात]] ब्लॉकच्या संयुक्त विकासात सहकार्य केले आहे. प्रत्येकी १००० मेगावॅट क्षमतेचे दोन युनिट असलेला [[कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प|कुडनकुलम अणुऊर्जा प्रकल्प]] भारत-रशियन [[अणुऊर्जा]] सहकार्याचे एक उत्तम उदाहरण आहे. दोन्ही बाजूंनी ऊर्जा क्षेत्रातील सहकार वाढविण्यात रस दर्शविला आहे. डिसेंबर 2008 मध्ये रशियन राष्ट्रपतींनी नवी दिल्ली येथे केलेल्या भेटी दरम्यान रशिया आणि भारताने नागरी अणुभट्ट्या तयार करण्याच्या करारावर स्वाक्षरी केली.<ref>{{स्रोत बातमी|last=Pasricha|first=Anjana|url=http://voanews.com/english/2008-12-05-voa18.cfm|title=Russia, India Sign Agreement to Build Civil Nuclear Reactors|date=5 December 2008|work=|publisher=Voice of America|pages=|language=|author-link=|access-date=25 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081208104137/http://www.voanews.com/english/2008-12-05-voa18.cfm|archive-date=8 December 2008|url-status=dead|coauthors=}}</ref> [[चित्र:Russian_Navigation_Spacecraft_Glonass_K1_at_CeBIT.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|GLONASSच्या सहकार्याने आणि वापरासाठी भारत आणि रशिया या दोन्ही देशांनी करार केले आहेत]] [[चित्र:Aryabhata_Satellite.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|सोव्हिएत युनियनच्या सहकार्याने भारताचा पहिला उपग्रह [[आर्यभट्ट उपग्रह|आर्यभट्ट]] अंतराळात [[आर्यभट्ट उपग्रह|सोडण्यात]] आला]] ऐतिहासिकदृष्ट्या, सोव्हिएत युनियन आणि भारत यांच्यात अवकाशात सहकार्याचा दीर्घकाळ इतिहास आहे. उदाहरणांमध्ये [[आर्यभट्ट उपग्रह|आर्यभट्ट]] हा भारताचा पहिला [[उपग्रह|उपग्रह होता]],<ref name="Brit">"Aryabhata" in ''[[Encyclopædia Britannica|The New Encyclopædia Britannica]]''. Chicago: [[Encyclopædia Britannica Inc.]], 15th edn., 1992, Vol. 1, p. 611.</ref> [[पहिला आर्यभट्ट|त्याच नावाच्या]] भारतीय [[खगोलशास्त्रज्ञ|खगोलशास्त्रज्ञांच्या]] [[पहिला आर्यभट्ट|नावाखाली]] .<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.isro.org/satellites/aryabhata.aspx|title=Aryabhata - The first indigenously built satellite}}</ref> हे 19 एप्रिल, 1975 रोजी सोवियेत सुरू करण्यात आली पासून Kapustin यार वापरून Kosmos-3 मेगा लाँच वाहन. अवकाशात भेट देणारे एकमेव भारतीय [[राकेश शर्मा]] हे सोव्हिएत युनियनने देखील सुरू केले. डिसेंबर २०० in मध्ये अध्यक्ष [[व्लादिमिर पुतिन|व्लादिमीर पुतीन]] यांच्या भारत [[व्लादिमिर पुतिन|दौऱ्या]] दरम्यान, अंतराळ क्षेत्राशी संबंधित दोन द्विपक्षीय करारांवर स्वाक्ष .्या करण्यात आल्या. शांततापूर्ण हेतूंसाठी बाह्य जागेत सहकार्यासाठी आंतर-शासकीय छत्री करार आणि रशियन उपग्रह नॅव्हिगेशन सिस्टम ग्लोनास सहकार्यावरील आंतर अंतराळ एजन्सी करार. त्यानंतर, GLONASS वर अनेक पाठपुरावा करारांवर स्वाक्षऱ्या करण्यात आल्या. नोव्हेंबर 2007 मध्ये, दोन्ही देशांनी संयुक्त चंद्र अन्वेषण करारावर स्वाक्षरी केली. हे अवकाश सहकार्य कार्यक्रम राबविले जात आहेत. [[चंद्रयान २|चंद्रयान -२]] ही [[भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था]] (इस्रो) आणि [[रॉसकॉसमॉस|रशियन फेडरल स्पेस एजन्सी]] (आरकेए) यांनी प्रस्तावित केलेली संयुक्त चंद्र शोध मोहीम होती आणि अंदाजित किंमत ₹ 4.25 होती.&nbsp;अब्ज (यूएस $ 90 दशलक्ष) [[भूस्थिर उपग्रह प्रक्षेपण यान|जिओसिंक्रोनस उपग्रह प्रक्षेपण वाहन]] (जीएसएलव्ही) यांनी २०१ in मध्ये सुरू करण्याच्या प्रस्तावात या मोहिमेमध्ये एक चंद्र ऑर्बिटर आणि भारतात बनविलेले रोव्हर तसेच रशियाने बनवलेल्या एका लँडरचा समावेश होता. परंतु संयुक्त उद्यमात वारंवार होणाlays्या विलंबामुळे भारतीय पक्षाने शेवटी स्वतःचे लँडर विकसित करण्याचे ठरवले आणि अभियानाचा सर्व खर्च स्वतःच वहन करण्याचा निर्णय घेतला. नंतर [[भारतीय अंतराळ संशोधन संस्था|इस्रोने]] विक्रम नावाच्या स्वतःच्या लँडरचा विकास केला आणि 22 जुलै 2019 रोजी आंध्र प्रदेशच्या [[सतीश धवन अंतराळ केंद्र|एसडीएससी SHAR]] मधून [[चंद्रयान २|चंद्रयान -2]] अभियान यशस्वीरित्या सुरू केले. [https://pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=192082] === विज्ञान आणि तंत्रज्ञान === इंटिग्रेटेड लॉंग-टर्म प्रोग्राम ऑफ को-ऑपरेशन (आयएलटीपी) अंतर्गत विज्ञान आणि तंत्रज्ञान क्षेत्रात सध्या सुरू असलेले सहकार्य हा भारत आणि रशिया या दोन्ही क्षेत्रातील सर्वात मोठा सहकार कार्यक्रम आहे. आयएलटीपीचे संयोजन भारतीय वरून विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग आणि विज्ञान अकादमी, विज्ञान आणि शिक्षण मंत्रालय आणि रशियन बाजूने उद्योग व व्यापार मंत्रालय यांनी केले आहे . आयएलटीपी अंतर्गत सहकार ड्युएट विमान, सेमीकंडक्टर उत्पादने, सुपर कॉम्प्युटर, पॉली-टीके, लेसर विज्ञान आणि तंत्रज्ञान, भूकंपशास्त्र, उच्च शुद्धता साहित्य, सॉफ्टवेर अँड आयटी आणि आयुर्वेद हे सहकार्याने प्राधान्य दिले आहेत. या कार्यक्रमांतर्गत संयुक्त संशोधन आणि विकास कामांवर लक्ष केंद्रित करण्यासाठी आठ संयुक्त इंडो-रशियन केंद्रे स्थापन केली गेली आहेत. नॉन-फेरस मेटल्स व एक्सेलेरेटर्स आणि लेझरची आणखी दोन संयुक्त केंद्रे भारतात सुरू केली जात आहेत. आधुनिक तंत्रज्ञान बाजारपेठेत आणण्यासाठी मॉस्को स्थित एक संयुक्त तंत्रज्ञान केंद्रही प्रक्रियेत आहे. सहकार्याचा आढावा घेण्यासाठी आणि त्यास पुढील दिशा देण्यासाठी, आयएलटीपी संयुक्त समितीची 11-12 ऑक्टोबर 2007 रोजी मॉस्को येथे बैठक झाली. ऑगस्ट 2007 मध्ये, वैज्ञानिक सहकार्य करण्यासाठी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग आणि रशियन फाउंडेशन ऑफ बेसिक रिसर्च, मॉस्को यांच्यात सामंजस्य करार झाला. === उत्तर-दक्षिण परिवहन कॉरिडोर === [[चित्र:North_South_Transport_Corridor_(NSTC).jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|उत्तर दक्षिण परिवहन मार्ग, [[भारत]], [[इराण]], [[अझरबैजान]] आणि [[रशिया]] मार्गे]] उत्तर-दक्षिण परिवहन कॉरिडोर हा [[भारत]], [[रशिया]], [[इराण]], [[युरोप]] आणि [[मध्य आशिया]] दरम्यान मालवाहतूक करण्यासाठी जहाज, [[रेल्वे वाहतूक|रेल्वे]] आणि रस्ता मार्ग आहे. मार्ग प्रामुख्याने हलवून यांचा समावेश आहे वाहतूक पासून [[भारत]], [[इराण]], [[अझरबैजान]] आणि [[रशिया]] जहाज, रेल्वे आणि रस्ता द्वारे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/news/national/despite-us-opposition-iran-to-be-transport-hub-for-northsouth-corridor/article3473943.ece|title=Despite U.S. opposition, Iran to be transport hub for North-South Corridor|date=31 May 2015|work=द हिंदू|access-date=11 April 2015}}</ref> कॉरिडॉरचे उद्दीष्ट [[मुंबई]], [[मॉस्को]], [[तेहरान]], [[बाकू]], बंदर अब्बास, [[आस्त्राखान|आस्ट्रखान]], बंदर अंजली इत्यादी प्रमुख शहरांमधील [[वाणिज्य|व्यापार संपर्क]] वाढविणे हे आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/articles/2012/11/29/north-south_transport_corridor_offers_many_opportunities_for_indo-ru_19421.html|title=Transport Corridor offers many opportunities for Indo-Russian trade|date=29 November 2012|work=Russia & India Report|access-date=11 April 2015|archive-date=2020-04-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20200413103852/http://in.rbth.com/articles/2012/11/29/north-south_transport_corridor_offers_many_opportunities_for_indo-ru_19421.html|url-status=dead}}</ref> 2014 मध्ये दोन मार्गांचे ड्राई रन केले गेले होते, पहिला मुंबई ते बाकूमार्गे बंदर अब्बास आणि दुसऱ्या मार्गावर मुंबई ते अस्त्रखानमार्गे बंदर अब्बास, तेहरान आणि बंदार अंजली. महत्त्वाच्या अडथळ्यांना ओळखणे आणि त्यांचे निराकरण करणे हा या अभ्यासाचा हेतू होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.business-standard.com/article/government-press-release/dry-run-study-of-instc-trade-route-115032000589_1.html|title=Dry Run Study of INSTC Trade Route|date=20 March 2015|work=Business Standard|access-date=11 April 2015}}</ref><ref name="auto2">{{स्रोत बातमी|url=http://www.thehindu.com/opinion/lead/lead-article-iran-deal-spells-good-tidings-for-india/article7085906.ece|title=Iran deal spells good tidings for India|date=10 April 2015|work=द हिंदू|access-date=11 April 2015}}</ref> परिणामांवरून असे दिसून आले की वाहतूकीचा खर्च "प्रति 15 टन मालवरील 2,500" कमी झाला. विचाराधीन इतर मार्गांमध्ये [[आर्मेनिया]], [[कझाकस्तान]] आणि [[तुर्कमेनिस्तान]] मार्गे आहे. === सांस्कृतिक क्षेत्रात सहकार्य === [[चित्र:Nehru_Gandhi_Roerich.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|[[जवाहरलाल नेहरू]] आणि [[इंदिरा गांधी]] यांच्यासमवेत निकोलस रॉरीच .]] [[चित्र:Dmitry_Medvedev_in_India_22_December_2010-10.jpeg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|यशराज स्टुडिओच्या चित्रपटाच्या सेटला भेट देत [[दिमित्री मेदवेदेव|रशियाचे]] अध्यक्ष [[दिमित्री मेदवेदेव]] [[बॉलीवूड|बॉलिवूड]] स्टार [[शाहरुख खान]], [[यश चोप्रा]] आणि [[करीना कपूर|करीना कपूर यांची भेट घेत आहेत]] .]] [[चित्र:Dmitry_Medvedev_in_India_4-5_December_2008-11.jpg|उजवे|इवलेसे|299x299अंश|2008 मध्ये ‘रशियन इन इंडिया ऑफ इंडिया’च्या समापन समारंभात [[दिमित्री मेदवेदेव|रशियाचे]] अध्यक्ष [[दिमित्री मेदवेदेव]] आपले भाषण करत होते.]] संस्कृतीच्या क्षेत्रात इंडो-रशियन संबंध ऐतिहासिक आहेत. भारत प्रथम रशियन अभ्यागतांना एक होता Afanasiy Nikitin एक व्यापारी Tver रशिया मध्ये.<ref name="https">{{स्रोत बातमी|url=https://in.rbth.com/arts/history/2016/08/06/from-tver-to-calicut-retracing-afanasy-nikitins-life-in-india_618137|title=From Tver to Calicut: Retracing Afanasy Nikitin's life in India|date=6 August 2016|access-date=10 September 2016|archive-date=2017-03-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20170329104700/http://in.rbth.com/arts/history/2016/08/06/from-tver-to-calicut-retracing-afanasy-nikitins-life-in-india_618137|url-status=dead}}</ref><ref name="Russia and India: A civilizational">{{स्रोत बातमी|url=https://in.rbth.com/arts/history/2016/09/09/russia-and-india-a-civilizational-friendship_628415|title=Russia and India: A civilizational friendship|date=9 September 2016|access-date=10 September 2016|archive-date=2017-06-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20170606021734/https://in.rbth.com/arts/history/2016/09/09/russia-and-india-a-civilizational-friendship_628415|url-status=dead}}</ref> त्याचा प्रसिद्ध प्रवास (1466-1472) ''ए जर्नी बियॉन्ड द थ्री सीज'' पुस्तकात नोंदविला गेला. निकितिन यांनी भारतात तीन वर्षे (1469 -1472 ) अनेक प्रांतात प्रवास करून तेथील लोक, संस्कृती, अर्थव्यवस्था, तंत्रज्ञान, इतिहास, समाज आणि अन्नाचे दस्तऐवजीकरण केले. 1950च्या दशकात जर्नी बियॉन्ड थ्री सीज या चित्रपटात हिंदी पडद्याच्या दिग्गज [[नर्गीस दत्त|नर्गिस]] दत्तसमवेत सोव्हिएत अभिनेता ओलेग स्ट्रिझेनोव यांनी निकिटिनच्या या प्रवासात साकारले होते. रशियामधील [[आस्त्राखान|अस्ट्रखान]] हे ऐतिहासिकदृष्ट्या 16 व्या शतकापासून भारतीय व्यापा.्यांचे व्यापार केंद्र आहे.<ref name="Russia and India: A civilizational"/> 1722 मध्ये [[पीटर द ग्रेट]] यांनी अस्त्रूखानमधील भारतीय [[व्यापारी|व्यापा]] .्यांचा नेता अंबू-राम याला भेट दिली. बैठकीत पीटर द ग्रेट यांनी ट्रान्झिट हक्कांसह संपूर्ण मुक्त व्यापार करण्याच्या अंबू-रामच्या विनंतीस सहमती दर्शविली. [[भगवद्‌गीता|भगवद्गीतेचा]] पहिला रशियन अनुवाद [[दुसरी कॅथरिन, रशिया|कॅथरीन द ग्रेटच्या]] आदेशानुसार १ [[भगवद्‌गीता|of88 dec]] मध्ये प्रसिद्ध झाला.<ref name="Russia’s age-old passion for yoga">{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2013/08/09/russias_age-old_passion_for_yoga_28217.html|title=Russia's age-old passion for yoga|date=9 August 2013|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> भारतीय संस्कृती भारतात प्रवास आणि अभ्यास रशियन आद्यप्रवर्तक समावेश Gerasim Lebedev कोण इ.स.चे 1780चे दशक मध्ये प्राचीन भारतीय भाषा अभ्यास <ref name="in.rbth.com">{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/blogs/2014/04/12/st_petersburgs_illustrious_sanskrit_connections_34481.html|title=St Petersburg's illustrious Sanskrit connections|date=12 April 2014|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2013/11/05/the_russian_travelling_musician_who_created_a_magic_theatre_in_india_30581.html|title=The Russian travelling musician who created a "magic theatre" in India|date=5 November 2013|access-date=17 November 2014|archive-date=2014-11-17|archive-url=https://archive.today/20141117011305/http://in.rbth.com/arts/2013/11/05/the_russian_travelling_musician_who_created_a_magic_theatre_in_india_30581.html|url-status=dead}}</ref> आणि नंतर निकोलस रोरिकशी भारतीय तत्त्वज्ञान पदवीधर आहेत.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/07/16/we_are_proud_of_the_roerich_legacy_himachal_cm_36725.html|title=We are proud of the Roerich legacy - Himachal CM|date=16 July 2014|access-date=17 November 2014|archive-date=2014-11-17|archive-url=https://archive.today/20141117011415/http://in.rbth.com/arts/2014/07/16/we_are_proud_of_the_roerich_legacy_himachal_cm_36725.html|url-status=dead}}</ref> रामकृष्ण आणि विवेकानंद, [[रवींद्रनाथ ठाकूर|रवींद्रनाथ टागोर]] यांच्या कविता आणि भगवद्गीतेच्या तत्त्वज्ञानाचा रॉरीचवर प्रभाव होता. ऑक्टोबर 2004 मध्ये निकोलस रॉरीच यांची 130 वी जयंती आणि स्वेतोस्लाव रॉरीच यांची १०० वी जयंती साजरी करण्यात आली. इव्हान मिनायेव, सेर्गे ओल्डेनबर्ग, फ्योडर शॅरबॅट्सकोय, युरी नॉरोझोव्ह, अलेक्झांडर कोन्ड्राटोव्ह, निकिता गुरोव आणि यूजीन चेलेशेव्ह या अग्रगण्य रशियन इंडोलॉजिस्टनी सिंधू लिपी, [[संस्‍कृत भाषा|संस्कृत]] आणि भारतीय साहित्य समजून घेण्यासाठी त्यांचे संशोधन केंद्रित केले.<ref name="in.rbth.com"/><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/03/15/russian_scholars_and_the_indus_valley_script_33759.html|title=Russian scholars and the Indus Valley script|date=15 March 2014|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> पारंपारिकपणे, भारत आणि यूएसएसआर दरम्यान [[चलचित्र|सिनेमाच्या]] क्षेत्रात जोरदार सहकार्य केले गेले आहे. रशियन लोकांच्या अनेक पिढ्या उपशीर्षक असलेले [[भारतीय चलचित्रपट|भारतीय चित्रपट]] (मुख्यतः [[बॉलीवूड|बॉलिवूड]] ) आणि भारतीयांच्या उलट रशियन चित्रपट पाहत मोठी झाली.<ref name="ReferenceB">{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/11/07/joint_russia-india_filmmaking_on_the_cards_39563.html|title=Joint Russia-India filmmaking on the cards|date=7 November 2014|work=Russia & India Report|access-date=16 November 2014|archive-date=2014-11-16|archive-url=https://archive.today/20141116102838/http://in.rbth.com/arts/2014/11/07/joint_russia-india_filmmaking_on_the_cards_39563.html|url-status=dead}}</ref> यूएसएसआर मधील लोकप्रिय भारतीय चित्रपटांमध्ये ''[[आवारा (१९५१ चित्रपट)|आवारा]]'', ''बॉबी'', ''[[बारूद (१९७६ हिंदी चित्रपट)|बरूड]]'', ''[[ममता (१९६६ हिंदी चित्रपट)|ममता]]'' <ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2013/05/10/russias_all-time_favourite_bollywood_films_24749.html|title=Russia's all-time favourite Bollywood films|date=10 May 2013|work=Russia & India Report|access-date=16 November 2014|archive-date=2014-11-16|archive-url=https://archive.today/20141116103033/http://in.rbth.com/arts/2013/05/10/russias_all-time_favourite_bollywood_films_24749.html|url-status=dead}}</ref><ref name="Russia Beyond">{{स्रोत बातमी|url=http://rbth.co.uk/articles/2009/09/10/100909_bollywood.html|title=Bollywood returns to Russian screens|date=10 September 2009|work=Russia Beyond|access-date=16 November 2014}}</ref> आणि ''डिस्को डान्सर यांचा समावेश होता'' .<ref>{{स्रोत बातमी|last=Nagvenkar|first=Mayabhushan|url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/bollywood-seen-as-part-of-russian-strategy-to-woo-indian-tourists-116050500488_1.html|title=Bollywood seen as part of Russian strategy to woo Indian tourists|date=May 5, 2016|work=Business Standard|access-date=22 August 2016}}</ref> रशियामध्ये संपूर्णपणे शूट केलेल्या अलीकडील समकालीन चित्रपटांमध्ये लकीः ''नो टाइम फॉर लव्हचा समावेश आहे'' . तथापि, यूएसएसआर कोसळल्यानंतर रशियामध्ये बॉलिवूडचा बाजारातील वाटा कमी झाला.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/articles/2011/12/23/russians_get_a_hang_of_bollywood_starry_dreams_14085.html|title=Russians get a hang of Bollywood' starry dreams|date=23 December 2011|work=Russia & India Report|access-date=16 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> अलीकडे, तथापि, केबल आणि उपग्रह वाहिन्यांद्वारे दर्शकांना प्रवेश मिळाल्यामुळे वाढ झाली आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.dnaindia.com/entertainment/report-russias-love-affair-with-bollywood-goes-beyond-raj-kapoor-1892385|title=Russia's love affair with Bollywood goes beyond Raj Kapoor|date=22 September 2013|work=dna India|access-date=16 November 2014}}</ref> रशियन सांस्कृतिक उपमंत्री एलेना मिलोवझोरोवा यांनी एका मुलाखतीत सांगितले की, भारतीय-रशियन संयुक्त कार्य गट (जेडब्ल्यूजी) दोन्ही देशांच्या चित्रपट उद्योगांना एकत्रितपणे चित्रपट निर्मितीत काम करण्यास परवानगी देण्याच्या प्रक्रियेवर चर्चा करेल. भविष्यातील बॉलिवूड चित्रपटांच्या शूटिंगसाठी संभाव्य क्षेत्र म्हणून अधिका among [[क्रास्नोदर क्राय|्यांमध्ये क्रास्नोडार प्रांतात]] चर्चा आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indian.ruvr.ru/2013_05_20/Bollywood-earmarks-the-South-of-Russia-as-a-possible-site-for-shooting-of-movies/|title=Bollywood earmarks the South of Russia as a possible site for shooting of movies|date=20 May 2013|work=Russia Radio|access-date=16 November 2014|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129030045/http://indian.ruvr.ru/2013_05_20/Bollywood-earmarks-the-South-of-Russia-as-a-possible-site-for-shooting-of-movies/|url-status=dead}}</ref> बॉलिवूड चित्रपटाचे प्रशंसक म्हणून ओळखले जाणारे रशियाचे माजी अध्यक्ष दिमित्री मेदवेदेव यांनी यशराज स्टुडिओच्या चित्रपटाच्या सेटला भेट दिली आणि [[शाहरुख खान]], [[यश चोप्रा]] आणि [[करीना कपूर]] यांच्यासारख्या बॉलिवूड [[करीना कपूर|स्टार्सना]] भेट दिली.<ref name="The Wall Street Journal">{{स्रोत बातमी|url=https://blogs.wsj.com/indiarealtime/2010/12/22/medvedev-rekindles-russias-cold-war-bollywood-affair/|title=Medvedev Rekindles Russia's Cold War Bollywood Affair|date=22 December 2010|work=The Wall Street Journal|access-date=16 November 2014}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://indianexpress.com/article/entertainment/entertainment-others/srk-kareena-find-a-presidential-admirer-in-medvedev/|title=SRK, Kareena find a Presidential admirer in Medvedev|date=23 December 2010|work=द इंडियन एक्सप्रेस|access-date=16 November 2014}}</ref> त्यांनी एका मुलाखतीत म्हणले आहे की, “आपला देश भारतीय संस्कृतीचे सर्वाधिक कौतुक करणारे ठिकाण आहे” याव्यतिरिक्त ते म्हणाले, “रशिया आणि भारत हे असे देश आहेत जेथे उपग्रह वाहिन्यांनी भारतीय चित्रपट 24/7 प्रसारित केले.” 1980च्या दशकापासून रशियामधील [[योग]] वाढत आहे आणि अधिकाधिक लोकप्रिय होत आहे, विशेषतः मोठ्या शहरांमध्ये आणि शहरी केंद्रांमध्ये, मुख्यत: आरोग्यासाठीच्या फायद्यासाठी असलेली प्रतिष्ठा आहे.<ref name="Russia’s age-old passion for yoga"/><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/articles/2012/10/10/yogafest_held_in_moscow_18259.html|title=Yogafest held in Moscow|date=10 October 2012|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/08/20/bks_iyengar_was_the_pioneer_of_yoga_revival_in_russia_37697.html|title=B.K.S. Iyengar was the pioneer of yoga revival in Russia|date=20 August 2014|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> तथापि, त्याचे मूळ मुळे रशियामध्ये प्रख्यात रशियन अभिनेता आणि ट्रेनर [[कोन्स्तांतिन स्त्नानिस्लावस्की|कॉन्स्टँटिन स्टॅनिस्लावास्की]] यांच्या काळात होते ज्यांचा योग आणि भारतीय तत्त्वज्ञानाचा लक्षणीय प्रभाव होता.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/08/04/stanislavskys_tryst_with_yoga_37163.html|title=Stanislavsky's tryst with yoga|date=4 August 2014|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/08/07/yoga_as_an_essential_part_of_stanislavskys_studios_37259.html|title=Yoga as an essential part of Stanislavsky's studios|date=7 August 2014|access-date=17 November 2014}}{{मृत दुवा|date=November 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 1965 मध्ये स्थापन झालेल्या रशियाच्या रसोट्रुडनिकेशेव्ह प्रतिनिधी कार्यालयात (आरआरओ) भारतात पाच रशियन विज्ञान आणि संस्कृती केंद्र (आरसीएससी) आहेत ज्यात [[नवी दिल्ली]], [[मुंबई]], [[कोलकाता]], [[चेन्नई]] आणि [[तिरुवनंतपुरम|त्रिवेंद्रम यांचा समावेश आहे]] .<ref name="ReferenceC">{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/arts/2014/07/04/cultural_ties_set_to_grow_between_russia_and_india_in_2014_36435.html|title=Cultural ties set to grow between Russia and India in 2014|date=4 July 2014|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014|archive-date=2014-11-17|archive-url=https://archive.today/20141117011241/http://in.rbth.com/arts/2014/07/04/cultural_ties_set_to_grow_between_russia_and_india_in_2014_36435.html|url-status=dead}}</ref> आरआरओचे प्रमुख आणि आरसीएससीचे संचालक फ्योडर रोझोव्स्की यांना दोन्ही देशांमधील सांस्कृतिक संबंध वाढण्याची अपेक्षा आहे. दोन्ही देशांनी उच्च शिक्षण पदविकाधारकांच्या संयुक्त मान्यतेवर स्वाक्ष .्या केल्यावर रशियामध्ये शिक्षण घेत असलेल्या भारतीय विद्यार्थ्यांची संख्या वाढेल, अशी अपेक्षा त्यांनी आणि इतर अधिका-यांनी व्यक्त केली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/society/2014/03/04/india_russia_to_recognize_each_others_higher_education_diplomas_33473.html|title=India, Russia to recognize each other's higher education diplomas|date=4 March 2014|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014|archive-date=2014-11-17|archive-url=https://archive.today/20141117011228/http://in.rbth.com/society/2014/03/04/india_russia_to_recognize_each_others_higher_education_diplomas_33473.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/economics/2014/10/24/mutual_degree_recognition_agreement_with_india_to_be_signed_by_dece_39239.html|title=Mutual degree recognition agreement with India to be signed by December|date=24 October 2014|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014|archive-date=2014-11-17|archive-url=https://archive.today/20141117011223/http://in.rbth.com/economics/2014/10/24/mutual_degree_recognition_agreement_with_india_to_be_signed_by_dece_39239.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=http://in.rbth.com/world/2014/11/10/new_phase_in_russia-india_relations_must_be_serious_long_lasting_-_lead_39603.html|title=New phase in Russia-India relations must be serious, long lasting|date=10 November 2014|work=Russia & India Report|access-date=17 November 2014|archive-date=2014-11-17|archive-url=https://archive.today/20141117011317/http://in.rbth.com/world/2014/11/10/new_phase_in_russia-india_relations_must_be_serious_long_lasting_-_lead_39603.html|url-status=dead}}</ref> [[मॉस्को राज्य विद्यापीठ|मॉस्को विद्यापीठात]] [[हिंदी भाषा|हिंदी]] विभाग आहे आणि [[मॉस्को]], [[सेंट पीटर्सबर्ग]], [[कझान|काझान]] आणि [[व्लादिवोस्तॉक|व्लादिवोस्तोक]] [[मॉस्को|येथे]] इंडोलोजी संबंधित पाच खुर्च्या आहेत. नोव्हेंबर 2003 मध्ये दिल्ली, कोलकाता आणि मुंबई येथे रशियन संस्कृतीचे दिवस आयोजित करण्यात आले होते. रशियामधील "डेज ऑफ इंडियन कल्चर" रशियामध्ये सप्टेंबर ते ऑक्टोबर 2005 या कालावधीत आयोजित केले गेले होते. दिल्लीच्या राष्ट्रीय राजधानी प्रदेशाच्या मुख्यमंत्र्यांनी 28 मे 1 जून 2006 पासून "मॉस्को मधील दिल्लीचे दिवस" या कार्यक्रमात भाग घेण्यासाठी एका शिष्टमंडळाचे नेतृत्व केले. 2009 मध्ये "रशिया मधील भारताचे वर्ष" आयोजित केले गेले होते. त्यापाठोपाठ 2008 मध्ये भारत‘मधील रशिया वर्ष आले. == विभक्त सौदे == [[चित्र:Kudankulam_NPP.jpg|उजवे|इवलेसे|200x200अंश|2009 in मध्ये [[कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प|कुडनकुलम अणुऊर्जा प्रकल्प]] निर्मिती]] 7 नोव्हेंबर 2009 रोजी यापूर्वी दोन्ही देशांनी सहमती दर्शविलेल्या करारांव्यतिरिक्त भारताने रशियाबरोबर नवीन अणुकरारावर स्वाक्षरी केली.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://timesofindia.indiatimes.com/india/India-Russia-sign-nuclear-deal/articleshow/5311267.cms|title=India, Russia sign nuclear deal|work=Times of India|access-date=11 September 2014}}</ref> भारत आणि रशिया कुदानकुलम येथे आणखी दोन अणुऊर्जा निर्मिती प्रकल्पांच्या चर्चेत आहेत. [[कोड्डनकुलन अणुऊर्जा प्रकल्प|कुडनकुलम अणुऊर्जा प्रकल्पातील]] दोन युनिट आधीच कार्यरत आहेत. रशियाचे अध्यक्ष व्लादिमीर पुतीन यांच्या 13 व्या वार्षिक शिखर परिषदेसाठी भारत दौऱ्याच्या वेळी सहकारी नागरी अणुऊर्जा मार्गाच्या नकाशावर सहमती दर्शविली गेली. 2030 पर्यंत चालू असणा .्या सोळा ते अठरा नवीन अणुभट्ट्या बांधल्या जातील आणि त्यातील प्रत्येकी १,००० [[वॅट|मेगावॅट]] क्षमतेची क्षमता असेल. १,००० मेगावॅट अणुभट्टीची किंमत अंदाजे 2.5 अब्ज डॉलर्स आहे त्यामुळे हा करार 45 अब्ज डॉलर्सपर्यंत पोहोचू शकेल.<ref>{{स्रोत बातमी|url=http://www.firstpost.com/world/kudankulam-and-more-why-putins-india-visit-was-a-hit-568504.html|title=Kudankulam and more: Why Putin's India visit was a hit|date=25 December 2012}}</ref> == हे सुद्धा पहा == * मैत्री आणि सहकार्याचा भारत-सोव्हिएत तह * भारताचे परराष्ट्र संबंध ** भारतीय परराष्ट्र संबंधांचा इतिहास * रशियाचे परदेशी संबंध * [[बॉलीवूड|बॉलिवूड: लोकप्रियता आणि आवाहन]] * दूतावास ऑफ इंडिया स्कूल मॉस्को * रशियामधील भारतीय * भारतातील रशियन * रशियामधील हिंदू धर्म * [[रशियामधील बौद्ध धर्म|रशिया मध्ये बौद्ध धर्म]] * रशिया-इंडोनेशिया संबंध == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{भारताचे परराष्ट्रीय संबंध}} [[वर्ग:Pages incorrectly using the quote template]] [[वर्ग:भारताचे द्विपक्षीय संबंध]] [[वर्ग:Pages with unreviewed translations]] ir8j87ddd8n1fzr0fo5pj2ui893ox94 0 268746 2708529 2623873 2026-09-08T13:11:00Z ~2026-48825-33 187224 2708529 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, सुसज्ज रस्ते व्यवस्थेसाठी हे गाव ओळखले जाते, येथे सन 2023 मध्ये 22 वर्षीय तरुण विजय भेंडे सरपंचपदी विराजमान झाले, तेव्हा पासून गावामध्ये अनेक विकासकामे त्यांनी करत गाव विकासाला प्राधान्य दिले. ==भौगोलिक स्थान== ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] e798wy73ef2t9820zqlcll99l6jlyyw 2708530 2708529 2026-09-08T13:21:03Z ~2026-48825-33 187224 2708530 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, सुसज्ज रस्ते व्यवस्थेसाठी हे गाव ओळखले जाते, येथे सन 2023 मध्ये 22 वर्षीय तरुण विजय भेंडे सरपंचपदी विराजमान झाले, तेव्हा पासून गावामध्ये अनेक विकासकामे त्यांनी करत गाव विकासाला प्राधान्य दिले. ==भौगोलिक स्थान - झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. == ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== ==प्रेक्षणीय स्थळे== ==नागरी सुविधा== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] 87i4x60zwj57oc73o1g6am2y8a981v4 2708531 2708530 2026-09-08T13:31:18Z ~2026-48825-33 187224 2708531 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, सुसज्ज रस्ते व्यवस्थेसाठी हे गाव ओळखले जाते, येथे सन 2023 मध्ये 22 वर्षीय तरुण विजय भेंडे सरपंचपदी विराजमान झाले, तेव्हा पासून गावामध्ये अनेक विकासकामे त्यांनी करत गाव विकासाला प्राधान्य दिले. ==भौगोलिक स्थान - झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. == ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन- गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात.== ==प्रेक्षणीय स्थळे - झोडगा जलाशय.== ==नागरी सुविधा- झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत.== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] t76ztmwpwmspx7u6lfq05ylelb1roxl 2708544 2708531 2026-09-08T16:10:44Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2708544 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, ==भौगोलिक स्थान - झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. == ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन- गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात.== ==प्रेक्षणीय स्थळे - झोडगा जलाशय.== ==नागरी सुविधा- झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत.== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] iv17igx1j5gvwsot4x1ya8j0s89xnqv 2708545 2708544 2026-09-08T16:11:04Z संतोष गोरे 135680 2708545 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, ==भौगोलिक स्थान== झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन- गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात.== ==प्रेक्षणीय स्थळे - झोडगा जलाशय.== ==नागरी सुविधा- झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत.== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] 3jkluwlf2jd1vl17yj0p0dfvhs0r0xj 2708546 2708545 2026-09-08T16:11:20Z संतोष गोरे 135680 2708546 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, ==भौगोलिक स्थान== झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात. ==प्रेक्षणीय स्थळे - झोडगा जलाशय.== ==नागरी सुविधा- झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत.== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] 682rngkyocemegc5b55734gismrsazz 2708547 2708546 2026-09-08T16:11:39Z संतोष गोरे 135680 2708547 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, ==भौगोलिक स्थान== झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात. ==प्रेक्षणीय स्थळे== झोडगा जलाशय ==नागरी सुविधा- झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत.== ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] dm5jtlt1sq19i8z3b51qxeu6njbbkkc 2708548 2708547 2026-09-08T16:11:53Z संतोष गोरे 135680 2708548 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे महाराष्ट्र राज्यातील वाशीम जिल्ह्यातील कारंजा तालुक्यामधील एक गाव आहे, ==भौगोलिक स्थान== झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात. ==प्रेक्षणीय स्थळे== झोडगा जलाशय ==नागरी सुविधा== झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत. ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] gcj47e7il883s0egsrvwaimtsitpvzq 2708549 2708548 2026-09-08T16:12:52Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2708549 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट भारतीय न्यायक्षेत्र |प्रकार=गाव |इतर_नाव= | स्थानिक_नाव ='''झोडगा''' | आकाशदेखावा = | आकाशदेखावा_शीर्षक = | शोधक_स्थान= right | अक्षांश = | रेखांश = | उंची = | राज्य_नाव = महाराष्ट्र |जवळचे_शहर=कारंजा | जिल्हा = [[वाशिम जिल्हा]] |अधिकृत_भाषा=मराठी | नेता_पद =[[सरपंच]] | नेता_नाव = विजय माणिकराव भेंडे |लोकसंख्या_एकूण_संदर्भ=|लोकसंख्या_क्रमांक=| लोकसंख्या_वर्ष = २०११ | लोकसंख्या_एकूण = | लोकसंख्या_घनता = |लिंग_गुणोत्तर=|लोकसंख्या_मेट्रो=|लोकसंख्या_शहरी=| क्षेत्रफळ_आकारमान = | क्षेत्रफळ_एकूण = |पिन_कोड=| एसटीडी_कोड = | पिन कोड = | आरटीओ_कोड = एमएच/ |संकेतस्थळ= |कोरे_शीर्षक_१ =[[बोलीभाषा]] |कोरे_उत्तर_१ = | तळटिपा =}} '''झोडगा''' हे भारतातील [[महाराष्ट्र राज्य |महाराष्ट्र राज्यातील]] [[वाशिम जिल्हा|वाशिम जिल्ह्यातील]] [[कारंजा तालुका|कारंजा तालुक्यातील]] एक गाव आहे. ==भौगोलिक स्थान== झोडगा हे गाव सरकारी कालव्यांच्या सानिध्यात आहे, पूर्वेला मोहगव्हाण जलाशय, पश्चिमेला झोडगा जलाशय, उत्तरेला साखळी नदी असे जलसिंचनाचे स्रोत उपलब्ध आहेत. ==हवामान== येथील हवामान उष्ण व कोरडे असून उन्हाळ्यात अतिउष्ण तर हिवाळ्यात अतिथंड असते.दिवसा उष्ण आणि रात्री थंड असे तापमान वर्षभर असते. पावसाळ्यात येथे मध्यम प्रमाणात पाऊस पडतो. ==लोकजीवन== गावामध्ये विविध जातीजमातीचे नागरिक राहतात, त्यामध्ये कुणबी, बौद्ध, कोळी महादेव, वडार, बहुरूपी, न्हावी, कुंभार, सुतार, धोबी इत्यादी जातीजमातीचे लोकं मोठ्या गुण्यागोविंदाने राहतात. ==प्रेक्षणीय स्थळे== झोडगा जलाशय ==नागरी सुविधा== झोडगा गावामध्ये इयत्ता १ ली ते ७ पर्यंत शिक्षण घेण्यासाठी जिल्हा परिषद केंद्रशाळा तसेच प्राथमिक आरोग्य उपकेंद्र, पशुवैद्यकीय दवाखाना, पोस्ट कार्यालय, तसेच सामान्य नागरिकांच्या समस्या जाणून घेण्यासाठी ग्रामपंचायत कार्यालय अशा अनेक नागरी सुविधा उपलब्ध आहेत. ==जवळपासची गावे== ==संदर्भ== # [https://villageinfo.in/ व्हिलेजइन्फो.इन] #https://www.census2011.co.in/ #http://tourism.gov.in/ #https://www.incredibleindia.org/ #https://www.india.gov.in/topics/travel-tourism #https://www.mapsofindia.com/ [[वर्ग:कारंजा लाड तालुक्यातील गावे]] [[वर्ग:वाशिम जिल्ह्यातील गावे]] 7zy5pux7c3jn8ts5ev78cemk8b9d26z 0 269908 2708586 2103034 2026-09-08T21:38:14Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708586 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''बैजनाथ मंदिर''' हे हिंदू मंदिर आहे. हे भारताच्या हिमाचल प्रदेशच्या कांग्रा जिल्ह्यात असलेल्या बैजनाथच्या छोट्या गावात वसलेले आहे. १२०० ए.डी. मध्ये आहुका आणि मानुका या दोन स्थानिक व्यापाऱ्याने मंदिर बांधले. हे भगवाननाथांना वैद्यनाथ म्हणून समर्पित आहे<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://baijnathtemple.com/aboutTemple.html|title=About Baijnath Temple|website=baijnathtemple.com|access-date=2020-12-09|archive-date=2017-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20171214144800/http://www.baijnathtemple.com/aboutTemple.html|url-status=dead}}</ref>. [[चित्र:BaijNath.jpg|इवलेसे|मंदिर]] == पुरातत्त्वशास्त्र == मुख्य हॉलमध्ये दगडी पाट्यांवर दोन लांब शिलालेख कोरले आहेत या शिलालेखात मानुका आणि आहुका या व्यापाऱ्यांनी मंदिराच्या बांधकामाविषयी माहिती दिली आहे<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://baijnathtemple.com/archaeology.htm|title=Archaeology behind the temple|website=baijnathtemple.com|access-date=2020-12-09}}</ref>. == शिल्पे == [[चित्र:Shivling_at_Baijnath_Shiv_Temple_Kangra_HP.jpg|इवलेसे|शिवलिंग ]] मंदिराच्या भिंतींवर असंख्य मूर्ती कोरल्या आहेत. मंदिरात भगवान गणेश, भगवान हरिहर, कल्याणसुंदर आणि भगवान शिव ह्या देवांचे मुर्त्या आहेत <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://baijnathtemple.com/sculpture.htm|title=Sculptures|website=baijnathtemple.com|access-date=2020-12-09}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:हिमाचल प्रदेशमधील हिंदू मंदिरे]] [[वर्ग:शिव मंदिर]] s0u8jokbjt9llrb785o3hrh6pumtm7z 0 296444 2708534 2680194 2026-09-08T15:02:26Z Ketaki Modak 21590 2708534 wikitext text/x-wiki '''रा.वि.गोडबोले''' तथा '''स्वामी स्वरूपानंद''' ([[१५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९०३|१९०३]]:[[पावस]], [[महाराष्ट्र]] - [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७४|१९७४]]) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. [[स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस]] या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते. == पूर्व जीवन == स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे. १९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले. == आध्यात्मिक जीवन == स्वामी स्वरूपानंदांना [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदाया]]<nowiki/>ची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते. == ग्रंथसंपदा == * स्वामी स्वरूपानंदानी ज्ञानेश्वरांच्या भाषेच्या कठीणतेमुळे दुर्बोध झालेल्या सर्व ग्रंथांचे अभंगांच्या स्वरूपात रूपांतर केले आणि ते आकलन सुलभ करून दिले. म्हणून त्यांना प्रति-ज्ञानेश्वर असे संबोधले जाते. ==== ग्रंथ-रूपांतरे ==== *श्रीमत् अभंग ज्ञानेश्वरी *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (संक्षिप्त) *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (नित्यपाठ) *श्रीमत् अभंग अमृतानुभव *श्री चांगदेवपासष्टी (अभंगात्मक अनुवाद) *श्रीमत् भावार्थ गीता श्री गीता तत्त्वसार *श्री ज्ञानेश्वरी नित्यपाठ ==== स्वतंत्र रचना ==== * संजीवनी गाथा - (२६१ अभंगाचा संग्रह) *अमृतधारा - (आत्म-चरित्रात्मक म्हणता येईल असे दीर्घकाव्य) *स्वरूप-पत्र-मंजुषा *तीन प्रवचने *स्वामी स्वरूपानंद (संक्षिप्त चरित्र) == समाधीवरील वचन == त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. <nowiki>''</nowiki>आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.<nowiki>''</nowiki> == चरित्र == * [https://www.krishnasaraswati.com/pdf/Swaroop-Charitramrut.pdf स्वरूप चरित्रामृत]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ओवीबद्ध चरित्र - छायाचित्रांसहित) - ले.कृष्णदास (सुदेश चोगले) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.krishnasaraswati.com/?page_id=8&lang=ma|title={{!}}{{!}} श्री कृष्ण सरस्वती दत्त स्वामी महाराज {{!}}{{!}}|language=ma-IN|access-date=2025-04-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * अरूपाचे स्वरूप - डॉ. बी. एन. तुरंबेकर यांच्या प्रबंधावर आधारित पुस्तक <ref>swamimhane.blogspot</ref> == पूरक वाचन == * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaar.in/2022/12/11/swami-swaroopananda-swami-swaroopananda-of-pavas/|title=पावसचे स्वामी स्वरूपानंद|last=jagtap|first=hrishikesh|date=December 11, 2022|year=December 11, 2022|website=https://prahaar.in/|url-status=live}}</ref>[http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222155720/http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ |date=2021-12-22 }} * https://swamiswaroopanandpawas.org/ - स्वामी स्वरूपानंद अधिकृत वेबसाइट {{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}} {{DEFAULTSORT:गोडबोले, रामचंद्र विष्णू}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती]] 1asqh7nmgeyggn0x6s2uukn8uavlssr 2708536 2708534 2026-09-08T15:04:48Z Ketaki Modak 21590 2708536 wikitext text/x-wiki '''रा.वि.गोडबोले''' तथा '''स्वामी स्वरूपानंद''' ([[१५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९०३|१९०३]]:[[पावस]], [[महाराष्ट्र]] - [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७४|१९७४]]) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. [[स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस]] या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते. == पूर्व जीवन == स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे. १९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले. == आध्यात्मिक जीवन == स्वामी स्वरूपानंदांना [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदाया]]<nowiki/>ची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते. == ग्रंथसंपदा == * स्वामी स्वरूपानंदानी ज्ञानेश्वरांच्या भाषेच्या कठीणतेमुळे दुर्बोध झालेल्या सर्व ग्रंथांचे अभंगांच्या स्वरूपात रूपांतर केले आणि ते आकलन सुलभ करून दिले. म्हणून त्यांना प्रति-ज्ञानेश्वर असे संबोधले जाते. ==== ग्रंथ-रूपांतरे ==== *श्रीमत् अभंग ज्ञानेश्वरी *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (संक्षिप्त) *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (नित्यपाठ) *श्रीमत् अभंग अमृतानुभव *श्री चांगदेवपासष्टी (अभंगात्मक अनुवाद) *श्रीमत् भावार्थ गीता श्री गीता तत्त्वसार *श्री ज्ञानेश्वरी नित्यपाठ ==== स्वतंत्र रचना ==== * संजीवनी गाथा - (२६१ अभंगाचा संग्रह) *अमृतधारा - (आत्म-चरित्रात्मक म्हणता येईल असे दीर्घकाव्य) *स्वरूप-पत्र-मंजुषा *तीन प्रवचने *स्वामी स्वरूपानंद (संक्षिप्त चरित्र) == समाधीवरील वचन == त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. <nowiki>''</nowiki>आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.<nowiki>''</nowiki> == चरित्र == [https://www.krishnasaraswati.com/pdf/Swaroop-Charitramrut.pdf स्वरूप चरित्रामृत]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ओवीबद्ध चरित्र - छायाचित्रांसहित) - ले.कृष्णदास (सुदेश चोगले) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.krishnasaraswati.com/?page_id=8&lang=ma|title={{!}}{{!}} श्री कृष्ण सरस्वती दत्त स्वामी महाराज {{!}}{{!}}|language=ma-IN|access-date=2025-04-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> == पूरक वाचन == * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaar.in/2022/12/11/swami-swaroopananda-swami-swaroopananda-of-pavas/|title=पावसचे स्वामी स्वरूपानंद|last=jagtap|first=hrishikesh|date=December 11, 2022|year=December 11, 2022|website=https://prahaar.in/|url-status=live}}</ref>[http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222155720/http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ |date=2021-12-22 }} * https://swamiswaroopanandpawas.org/ - स्वामी स्वरूपानंद अधिकृत वेबसाइट {{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}} {{DEFAULTSORT:गोडबोले, रामचंद्र विष्णू}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती]] bmyaq5wifuv9yj698yq00qkyjg15k2l 2708537 2708536 2026-09-08T15:08:17Z Ketaki Modak 21590 2708537 wikitext text/x-wiki '''रा.वि.गोडबोले''' तथा '''स्वामी स्वरूपानंद''' ([[१५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९०३|१९०३]]:[[पावस]], [[महाराष्ट्र]] - [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७४|१९७४]]) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. [[स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस]] या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते. == पूर्व जीवन == स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे. १९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले. == आध्यात्मिक जीवन == स्वामी स्वरूपानंदांना [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदाया]]<nowiki/>ची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते. == ग्रंथसंपदा == * स्वामी स्वरूपानंदानी ज्ञानेश्वरांच्या भाषेच्या कठीणतेमुळे दुर्बोध झालेल्या सर्व ग्रंथांचे अभंगांच्या स्वरूपात रूपांतर केले आणि ते आकलन सुलभ करून दिले. म्हणून त्यांना प्रति-ज्ञानेश्वर असे संबोधले जाते. ==== ग्रंथ-रूपांतरे ==== *श्रीमत् अभंग ज्ञानेश्वरी *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (संक्षिप्त) *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (नित्यपाठ) *श्रीमत् अभंग अमृतानुभव *श्री चांगदेवपासष्टी (अभंगात्मक अनुवाद) *श्रीमत् भावार्थ गीता श्री गीता तत्त्वसार *श्री ज्ञानेश्वरी नित्यपाठ ==== स्वतंत्र रचना ==== * संजीवनी गाथा - (२६१ अभंगाचा संग्रह) *अमृतधारा - (आत्म-चरित्रात्मक म्हणता येईल असे दीर्घकाव्य) *स्वरूप-पत्र-मंजुषा *तीन प्रवचने *स्वामी स्वरूपानंद (संक्षिप्त चरित्र) == समाधीवरील वचन == त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. <nowiki>''</nowiki>आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.<nowiki>''</nowiki> == चरित्र == * [https://www.krishnasaraswati.com/pdf/Swaroop-Charitramrut.pdf स्वरूप चरित्रामृत]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ओवीबद्ध चरित्र - छायाचित्रांसहित) - ले.कृष्णदास (सुदेश चोगले) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.krishnasaraswati.com/?page_id=8&lang=ma|title={{!}}{{!}} श्री कृष्ण सरस्वती दत्त स्वामी महाराज {{!}}{{!}}|language=ma-IN|access-date=2025-04-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * अरूपाचे स्वरूप - डॉ. बी.एन. तुरंबेकर यांनी लिहिलेल्या प्रबंधावर आधारित पुस्तक <ref>swamimhane ब्लाॅग, ले. माधव रानडे, दि. १४ एप्रिल २००८</ref> == पूरक वाचन == * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaar.in/2022/12/11/swami-swaroopananda-swami-swaroopananda-of-pavas/|title=पावसचे स्वामी स्वरूपानंद|last=jagtap|first=hrishikesh|date=December 11, 2022|year=December 11, 2022|website=https://prahaar.in/|url-status=live}}</ref>[http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222155720/http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ |date=2021-12-22 }} * [[c:File:Anubandha_Don_Paramhansancha.pdf|स्वामी स्वरूपानंद आणि रामकृष्ण परमहंस यांच्यातील अनुबंध]] * https://swamiswaroopanandpawas.org/ - स्वामी स्वरूपानंद अधिकृत वेबसाइट {{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}} {{DEFAULTSORT:गोडबोले, रामचंद्र विष्णू}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती]] 0efbj8v5jg81t8h865c6gybubpibzsx 2708538 2708537 2026-09-08T15:08:54Z Ketaki Modak 21590 2708538 wikitext text/x-wiki '''रा.वि.गोडबोले''' तथा '''स्वामी स्वरूपानंद''' ([[१५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९०३|१९०३]]:[[पावस]], [[महाराष्ट्र]] - [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७४|१९७४]]) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. [[स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस]] या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते. == पूर्व जीवन == स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे. १९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले. == आध्यात्मिक जीवन == स्वामी स्वरूपानंदांना [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदाया]]<nowiki/>ची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते. == ग्रंथसंपदा == * स्वामी स्वरूपानंदानी ज्ञानेश्वरांच्या भाषेच्या कठीणतेमुळे दुर्बोध झालेल्या सर्व ग्रंथांचे अभंगांच्या स्वरूपात रूपांतर केले आणि ते आकलन सुलभ करून दिले. म्हणून त्यांना प्रति-ज्ञानेश्वर असे संबोधले जाते. ==== ग्रंथ-रूपांतरे ==== *श्रीमत् अभंग ज्ञानेश्वरी *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (संक्षिप्त) *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (नित्यपाठ) *श्रीमत् अभंग अमृतानुभव *श्री चांगदेवपासष्टी (अभंगात्मक अनुवाद) *श्रीमत् भावार्थ गीता श्री गीता तत्त्वसार *श्री ज्ञानेश्वरी नित्यपाठ ==== स्वतंत्र रचना ==== * संजीवनी गाथा - (२६१ अभंगाचा संग्रह) *अमृतधारा - (आत्म-चरित्रात्मक म्हणता येईल असे दीर्घकाव्य) *स्वरूप-पत्र-मंजुषा *तीन प्रवचने *स्वामी स्वरूपानंद (संक्षिप्त चरित्र) == समाधीवरील वचन == त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. <nowiki>''</nowiki>आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.<nowiki>''</nowiki> == चरित्र == * [https://www.krishnasaraswati.com/pdf/Swaroop-Charitramrut.pdf स्वरूप चरित्रामृत]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ओवीबद्ध चरित्र - छायाचित्रांसहित) - ले.कृष्णदास (सुदेश चोगले) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.krishnasaraswati.com/?page_id=8&lang=ma|title={{!}}{{!}} श्री कृष्ण सरस्वती दत्त स्वामी महाराज {{!}}{{!}}|language=ma-IN|access-date=2025-04-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * अरूपाचे स्वरूप - डॉ. बी.एन. तुरंबेकर यांनी लिहिलेल्या प्रबंधावर आधारित पुस्तक <ref>swamimhane ब्लाॅग, ले. माधव रानडे, दि. १४ एप्रिल २००८</ref> == पूरक वाचन == * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaar.in/2022/12/11/swami-swaroopananda-swami-swaroopananda-of-pavas/|title=पावसचे स्वामी स्वरूपानंद|last=jagtap|first=hrishikesh|date=December 11, 2022|year=December 11, 2022|website=https://prahaar.in/|url-status=live}}</ref>[http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222155720/http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ |date=2021-12-22 }} * [[c:File:Anubandha_Don_Paramhansancha.pdf|स्वामी स्वरूपानंद आणि रामकृष्ण परमहंस यांच्यातील अनुबंध]] * https://swamiswaroopanandpawas.org/ - स्वामी स्वरूपानंद अधिकृत वेबसाइट {{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}} == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:गोडबोले, रामचंद्र विष्णू}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती]] 36fvrsy2a0w8ki46db2y1958k6hqhmc 2708539 2708538 2026-09-08T15:17:42Z Ketaki Modak 21590 2708539 wikitext text/x-wiki '''रा.वि.गोडबोले''' तथा '''स्वामी स्वरूपानंद''' ([[१५ डिसेंबर]], [[इ.स. १९०३|१९०३]]:[[पावस]], [[महाराष्ट्र]] - [[ऑगस्ट १५|१५ ऑगस्ट]], [[इ.स. १९७४|१९७४]]) हे भारतीय आध्यात्मिक गुरू होते. [[स्वामी स्वरूपानंद सेवा मंडळ, पावस]] या ट्रस्टतर्फे पावस येथील स्वामी स्वरूपानंदांच्या निवासस्थानाची व समाधी-मंदिराची व्यवस्था पाहिली जाते. == पूर्व जीवन == स्वामी स्वरूपानंद यांचे मूळ नाव रामचंद्र होते. त्यांना "आप्पा" किंवा "रामभाऊ" या नावाने ओळखत. त्यांच्या वडिलांचे नाव विष्णूपंत गोडबोले आणि आईचे नाव रखमाबाई गोडबोले होते. रामभाऊ (आप्पा) यांचे प्राथमिक शिक्षण पावसमध्ये आणि माध्यमिक शिक्षण [[रत्‍नागिरी|रत्‍नागिरी]] येथे झाले. १९१९ साली त्यांनी उच्च माध्यमिक शिक्षणासाठी आर्यन एज्युकेशन सोसायटीच्या हायस्कूलमध्ये प्रवेश केला होता. या शाळेत विशेष आध्यात्मिक आणि धार्मिक प्रशिक्षण देण्यात येत असे. १९२१ साली म.गांधीजींच्या आवाहनाप्रमाणे कॉलेज शिक्षण सोडून १) स्वावलंबन २) राष्ट्रीय शिक्षण 3) सूतकताई ४) स्वदेशी वस्तूंचा अंगिकार या चतुःसूत्रीला अनुसरून पावस येथे राष्ट्रीय शाळा सुरू केली. तेथील मुलांना शिक्षण देऊन ते पुढील शिक्षणासाठी पुण्याला गेले. पुण्यात सर्वश्री दत्तो वामन पोतदार, शंकरराव देव, आचार्य जावडेकर, आचार्य भागवत, एस.एम.जोशी यांच्या ते संपर्कात आले. == आध्यात्मिक जीवन == स्वामी स्वरूपानंदांना [[नाथ संप्रदाय|नाथसंप्रदाया]]<nowiki/>ची दीक्षा लाभलेली होती. त्यांना वयाच्या विसाव्या वर्षी गणेशनाथ महाराज ऊर्फ बाबा महाराज वैद्य यांचा अनुग्रह झाला. त्यांनी स्वामींना सोहम-मंत्राची दीक्षा दिली. सोहम साधनेमुळे त्यांच्या देह-मनामध्ये आमूलाग्र परिवर्तन झाले. १९२४ साली आलेले सहा महिन्यांचे आजारपण आणि त्यानंतर आजन्म बाबा देसाई यांच्या घरातील म्हणजे अनंत निवास येथील वास्तव्य यात साधनेची तीव्रता वाढत गेली. स्वामी स्वरूपानंद यांना भगवान विष्णूचा साक्षात्कार झाला होता. त्यांच्याकडे येणाऱ्या साधकांना ते रामकृष्णहरि हा नाममंत्र सांगत असत. १९३४ ते १९७४ या कालावधीत स्वामी अनंत निवासात वास्तव्यास होते. == ग्रंथसंपदा == * स्वामी स्वरूपानंदानी ज्ञानेश्वरांच्या भाषेच्या कठीणतेमुळे दुर्बोध झालेल्या सर्व ग्रंथांचे अभंगांच्या स्वरूपात रूपांतर केले आणि ते आकलन सुलभ करून दिले. म्हणून त्यांना प्रति-ज्ञानेश्वर असे संबोधले जाते. ==== ग्रंथ-रूपांतरे ==== *श्रीमत् अभंग ज्ञानेश्वरी *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (संक्षिप्त) *श्रीमत् अभंग - ज्ञानेश्वरी (नित्यपाठ) *श्रीमत् अभंग अमृतानुभव *श्री चांगदेवपासष्टी (अभंगात्मक अनुवाद) *श्रीमत् भावार्थ गीता श्री गीता तत्त्वसार *श्री ज्ञानेश्वरी नित्यपाठ ==== स्वतंत्र रचना ==== * संजीवनी गाथा - (२६१ अभंगाचा संग्रह) *अमृतधारा - (आत्म-चरित्रात्मक म्हणता येईल असे दीर्घकाव्य) *स्वरूप-पत्र-मंजुषा *तीन प्रवचने *स्वामी स्वरूपानंद (संक्षिप्त चरित्र) == समाधीवरील वचन == त्यांच्या मूळ जन्म-घराजवळ त्यांचे भव्य समाधी मंदिर आहे. तेथे त्यांच्या समाधीवर पुढील वचन कोरलेले आहे. <nowiki>''</nowiki>आजकालचे नव्हेच आम्ही. माउलीनेच आम्हाला इथं पाठविलं. दिलं काम तिच्याच कृपेने पूर्ण झालं.आता आम्हाला नाही कुठं जायचं. इथंच आनंदात रहायचं. आणि आता माउलीनेच अन्यत्र पाठवलं आणि तिथं अवतीर्ण व्हावं लागलं तरी आता चैतन्यस्वरूपात इथं आमचं अखंड वास्तव्य आहेच.<nowiki>''</nowiki> == चरित्र == * [https://www.krishnasaraswati.com/pdf/Swaroop-Charitramrut.pdf स्वरूप चरित्रामृत]{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (ओवीबद्ध चरित्र - छायाचित्रांसहित) - ले.कृष्णदास (सुदेश चोगले) <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.krishnasaraswati.com/?page_id=8&lang=ma|title={{!}}{{!}} श्री कृष्ण सरस्वती दत्त स्वामी महाराज {{!}}{{!}}|language=ma-IN|access-date=2025-04-10}}{{मृत दुवा|date=April 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * अरूपाचे स्वरूप - डॉ. बी.एन. तुरंबेकर यांनी लिहिलेल्या प्रबंधावर आधारित पुस्तक <ref>swamimhane ब्लाॅग, ले. माधव रानडे, दि. १४ एप्रिल २००८</ref> == पूरक वाचन == * <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://prahaar.in/2022/12/11/swami-swaroopananda-swami-swaroopananda-of-pavas/|title=पावसचे स्वामी स्वरूपानंद|last=jagtap|first=hrishikesh|date=December 11, 2022|year=December 11, 2022|website=https://prahaar.in/|url-status=live}}</ref>[http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ स्वामी स्वरूपानंदांवरील साहित्य] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211222155720/http://soham-hansa.co.uk/collective-literature-of-the-saints/ |date=2021-12-22 }} * [[c:File:Anubandha_Don_Paramhansancha.pdf|स्वामी स्वरूपानंद आणि रामकृष्ण परमहंस यांच्यातील अनुबंध]] * https://swamiswaroopanandpawas.org/ - स्वामी स्वरूपानंद अधिकृत वेबसाइट * https://www.krishnasaraswati.com/swaroopanand.html (स्वामी म्हणे अमलानंद हे पुस्तक व इतर काही pdfs) {{हिंदू धर्मामधील पंथ आणि संप्रदाय}} == संदर्भ == {{DEFAULTSORT:गोडबोले, रामचंद्र विष्णू}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९०३ मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:पोस्टाचे तिकीट असलेल्या व्यक्ती]] [[वर्ग:नाथ संप्रदायातील व्यक्ती]] ej4w0lxsyijvw2kp724cui8gvx3f501 0 297383 2708532 2456988 2026-09-08T13:58:25Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708532 wikitext text/x-wiki [[चित्र:William-Adolphe Bouguereau (1825-1905) - Dante And Virgil In Hell (1850).jpg|इवलेसे|नरकात पापींचा छळ केला जातो, असे म्हणले जाते]] '''नरक''' ही एक धार्मिक संकल्पना आहे, जेथे पापींना मृत्यूनंतर यातना दिल्या जातात. ==हिंदू धर्मात == हे मृत्यूचे देवता धर्मराज [[यम]] यांचे निवासस्थान आहे. हे [[विश्व|विश्वाच्या]] दक्षिणेला आणि [[पृथ्वी|पृथ्वीच्या]] खाली स्थित आहे असे वर्णन केले आहे. नरकांची संख्या आणि नावे, तसेच विशिष्ट नरकात पाठवलेल्या पापींचा प्रकार, मजकूर ते मजकूर बदलतो; तथापि, अनेक शास्त्रे 28 नरकांचे वर्णन करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://search.credoreference.com/content/entry/thhll/naraka/0|title=naraka {{!}} Dictionary of Hindu Lore and Legend, Thames & Hudson - Credo Reference|website=search.credoreference.com|access-date=2022-01-09}}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> मृत्यूनंतर, [[यमदूत]] सर्व प्राण्यांना यमाच्या दरबारात आणतात, जिथे तो सद्गुण आणि दुर्गुणांचे वजन करतो आणि निर्णय देतो, पुण्यवानांना [[स्वर्ग|स्वर्गात]] आणि पाप्यांना नरकात पाठवतो. स्वर्ग किंवा नरकामधील मुक्कामाचे वर्णन सामान्यतः तात्पुरते म्हणून केले जाते. शिक्षेचे प्रमाण संपल्यानंतर, आत्मे त्यांच्या गुणवत्तेनुसार खालच्या किंवा उच्च प्राण्यांच्या रूपात पुनर्जन्म घेतात (अपवाद [[हिंदू]] तत्त्ववेत्ता मध्वाचार्य, जे अंधांतमासातील तमो-योगांच्या शाश्वत [[शाप|शापावर]] विश्वास ठेवतात).<ref>{{जर्नल स्रोत|date=2021-04-14|title=Helmuth von Glasenapp|url=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Helmuth_von_Glasenapp&oldid=1017674702|journal=Wikipedia|language=en}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:धर्म]] 2vwv80kt193595kovxcwur8cj237wyx 0 300427 2708562 2501562 2026-09-08T17:47:02Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708562 wikitext text/x-wiki [[चित्र:Pitkin County Courthouse 2010.jpg|180px|इवलेसे|उजवे|पिटकिन काउंटी न्यायालय]] '''पिटकिन काउंटी''' ही [[अमेरिकेची राज्ये|अमेरिकेच्या]] [[कॉलोराडो]] राज्यातील [[कॉलोराडोमधील काउंटी|६४पैकी]] एक काउंटी आहे. २०२० च्या जनगणनेनुसार येथील लोकसंख्या १७,५३८ होती. <ref name="QuickFacts">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.census.gov/quickfacts/fact/map/CO,US/POP010220|title=QuickFacts: Colorado, United States|publisher=युनायटेड स्टेट्स सेन्सस ब्युरो|access-date=5 September 2021}}</ref> काउंटीचे प्रशासकीय केन्द्र आणि सर्वात मोठे शहर [[ॲस्पेन, कॉलोराडो|ॲस्पेन]] आहे. <ref name="GR6">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|title=Find a County|publisher=National Association of Counties|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531210815/http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx|archive-date=May 31, 2011|access-date=2011-06-07}}</ref> या काउंटीला नाव [[कॉलोराडोचे गव्हर्नर]] फ्रेडरिक वॉकर पिटकिनचे नाव देण्यात आले आहे. पिटकिन काउंटीचे दरडोई उत्पन्न अमेरिकेत सातव्या क्रमांकावर आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://statisticalatlas.com/United-States/Household-Income#figure/place|title=Household Income by County in the United States|website=Statistical Atlas|access-date=10 February 2020|archive-date=2021-12-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20211230174010/https://statisticalatlas.com/United-States/Household-Income#figure/place|url-status=dead}}</ref> === चतुःसीमा === * ईशान्य - [[ईगल काउंटी, कॉलोराडो|ईगल काउंटी]] * पूर्व - [[लेक काउंटी, कॉलोराडो|लेक काउंटी]] * आग्नेय - [[शेफी काउंटी, कॉलोराडो|शेफी काउंटी]] * दक्षिण - [[गनिसन काउंटी, कॉलोराडो|गनिसन काउंटी]] * पश्चिम - [[मेसा काउंटी, कॉलोराडो|मेसा काउंटी]] * वायव्य - [[गारफील्ड काउंटी, कॉलोराडो|गारफील्ड काउंटी]] === प्रमुख महामार्ग === * [[File:Colorado_82.svg|20x20अंश]] [[कॉलोराडो राज्य महामार्ग ८२|राज्य महामार्ग ८२]] * [[File:Colorado_133.svg|20x20अंश]] [[कॉलोराडो राज्य महामार्ग १३३|राज्य महामार्ग १३३]] == आयुर्मान == अमेरिकन मेडिकल असोसिएशनच्या जर्नलमधील अहवालानुसार पिटकिन काउंटीमधील रहिवाशांचे २०१४ मधील आयुर्मान 86.52 वर्षे होते, जे देशातील दुसऱ्या क्रमांकाचे होतो. <ref>{{जर्नल स्रोत|last=Dwyer-Lindgren|first=Laura|date=8 May 2017|title=Inequalities in Life Expectancy Among US Counties, 1980 to 2014|url=|journal=JAMA Internal Medicine|volume=177|issue=7|pages=1003–1011|doi=10.1001/jamainternmed.2017.0918|pmc=5543324|pmid=28492829}}</ref> अमेरिकेतील प्रत्येक काउंटीपेक्षा पिटकिन काउंटीमधील पुरुष आणि स्त्रिया दोघेही जास्त काळ जगतात. जन्माच्या वेळी पुरुषांचे आयुर्मान ८५.२ वर्षे तर महिलांचे आयुर्मान ८८.२ वर्षे होते. <ref>"County Profile: Pitkin County Colorado," http://www.healthdata.org/sites/default/files/files/county_profiles/US/2015/County_Report_Pitkin_County_Colorado.pdf, accessed 2 Aug 2017</ref> [[समिट काउंटी, कॉलोराडो|समीट]] आणि [[ईगल काउंटी, कॉलोराडो|ईगल]] काउंटी या दोन पिटकिन काउंटीला लागून असलेल्या काउंट्या आयुर्मानात देशात अनुक्रमे प्रथम आणि तिसऱ्या क्रमांकावर आहेत. जून २०२१ च्या, [[यूएस न्यूझ अँड वर्ल्ड रिपोर्ट|यूएस न्यूझ अँड वर्ल्ड रिपोर्टच्या]] अहवालानुसार पिटकिन काउंटीचे आयुर्मान देशा चौथ्या क्रमांकाचे ९३.४ वर्षे इतके आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.usnews.com/news/health-news/slideshows/longest-life-expectancy-by-county|title=The 25 Counties With the Longest Life Expectancy|last=Cirruzzo|first=Chelsea|date=2021-06-30|website=U.S. News & World Report|url-status=live|access-date=2021-07-01}}</ref> == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी|35em}} [[वर्ग:पिटकिन काउंटी, कॉलोराडो|*]] [[वर्ग:कॉलोराडोमधील काउंटी]] dpp5ajd2e3202dik708htkf7746yy82 0 316966 2708582 2490620 2026-09-08T19:07:15Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708582 wikitext text/x-wiki '''फर्स्ट चॉईस एअरवेज लिमिटेड''' ही युरोपियन टूर ऑपरेटर टीऊआय ट्रॅव्हल पीएलसीची ब्रिटिश चार्टर एअरलाइन होती, जी क्रॉली, इंग्लंडमध्ये २००८ मध्ये थॉमसन एअरवेज (आताची टीऊआय एअरवेज) बनवण्यापर्यंत तिचे विलीनीकरण होईपर्यंत होती. तिने १४ यूकी पासून जगभरातील ६० हून अधिक गंतव्यस्थानांवर उड्डाण केले. आणि आयरिश विमानतळ. एअरलाइनच्या ७०% सेवा त्याच्या मूळ कंपनीसाठी चालवल्या गेल्या, उन्हाळ्याच्या हंगामात ८५% पर्यंत वाढल्या, उर्वरित सुमारे १२० इतर टूर ऑपरेटर्सच्या वतीने. ते सायप्रस आणि [[स्पेन]] आणि पोर्तुगालच्या रिसॉर्ट्ससाठी अनुसूचित वर्षभर विश्रांतीचे मार्ग देखील चालवते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/boeing-787-dreamliner-launch-300-passengers-enjoy-surprise-flight-as-the-future-of-aviation-departs-from-gatwick-8668683.html|title=Boeing 787 Dreamliner launch: 300 passengers enjoy surprise flight as|date=2013-06-22|website=The Independent|language=en|access-date=2022-11-06}}</ref> == इतिहास == २००२ मध्ये एअरलाइनने ६.५ दशलक्ष प्रवासी प्रवास केला. २००५ मध्ये एकूण ६.० दशलक्ष प्रवासी होते - कोणत्याही यूके एअरलाईनमधील पाचव्या क्रमांकाचे प्रवासी संख्या. २००४ मध्ये त्यांनी आणखी सहा [[बोईंग ७६७|बोईंग ७६७-३००]] विमानांचे दीर्घ पल्ल्याच्या कार्याचा विस्तार करण्यासाठी नूतनीकरण करण्याची योजना जाहीर केली. त्यांच्या ७६७ फ्लीटमध्ये बोईंग ७७७-शैलीतील इंटीरियर वापरणारी ही एअरलाइन यूकेमधील पहिली कंपनी होती. कंपनीकडे २००७ मध्ये ६३ प्रीमियम, १९५ इकॉनॉमी अशा दोन श्रेणीच्या लेआउटमध्ये लांब पल्ल्याची सहा विमाने होती. स्टार क्लास प्रीमियरमध्ये सर्व सीटवर पॅनासोनिक सीट बॅक मनोरंजन आणि मूड लाइटिंग आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://simpleflying.com/tui-airways-uk-boeing-767-analysis-2022/|title=Just Two Left: A Look At UK Carrier TUI Airways' Remaining Boeing 767s|last=Hardiman|first=Jake|date=2022-11-01|website=Simple Flying|language=en-US|access-date=2022-11-06}}</ref> २३ एप्रिल २००७ रोजी, फर्स्ट चॉईसने पुष्टी केली की ती १ नोव्हेंबर २००७ पासून [[लंडन]] ल्युटन विमानतळ आणि कार्डिफ येथील आपले तळ बंद करणार आहे, परंतु थॉमसनफ्लाय सोबत विलीन झाल्यामुळे, जे या तळांवरून देखील कार्य करतात, संयुक्त विमान कंपनी अजूनही या तळांवरून कार्य करेल.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.planespotters.net/airline/First-Choice-Airways?refresh=1|title=First Choice Airways Fleet Details and History|website=www.planespotters.net|access-date=2022-11-06|archive-date=2022-11-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20221106065634/https://www.planespotters.net/airline/First-Choice-Airways?refresh=1|url-status=dead}}</ref> == बाह्य दुवे == [https://web.archive.org/*/http://www.firstchoice.co.uk/ अधिकृत संकेतस्थळ] == संदर्भ == <references /> [[वर्ग:बंद पडलेल्या विमानवाहतूक कंपन्या]] joz9di4gam680js86nco7ayfrx0j8be 0 324508 2708701 2707902 2026-09-09T08:10:58Z Ketaki Modak 21590 2708701 wikitext text/x-wiki == इतिहास == श्रीमाताजी ऊर्फ [[मीरा अल्फासा]], या श्रीअरविंद आश्रमात त्यांना भेटायला येणाऱ्या साधकांशी संवाद साधण्याचे एक माध्यम म्हणून फुलांचा उपयोग करत असत. अगदी सुरुवातीच्या काळापासूनच त्यांनी फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ सांगायला सुरुवात केली होती. अशा रीतीने फुलांची जणू काही एक भाषाच तयार झाली आणि या भाषेच्या माध्यमातून श्रीमाताजी साधकांशी संवाद साधत असत. त्यांनी फुलांना आध्यात्मिक भावसूचक, गुणसूचक नावे दिली होती. == ग्रंथसंपदा == * १९७३ मध्ये प्रकाशित झालेल्या Flowers and Their Messages या पुस्तकामध्ये एकंदर ८७९ फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ देण्यात आले आहेत. * इ. स. २००० मध्ये The Spiritual Significance of Flowers या नावाने आणखी एक पुस्तक प्रकाशित केले गेले, त्यामध्ये फुलांच्या शास्त्रीय नावांची भर घालण्यात आली आहे तसेच आणखी १९ फुलांचे अर्थ नव्याने देण्यात आले आहेत. {| class="wikitable sortable" |+ !क्र. !शास्त्रीय नाव !आध्यात्मिक अर्थ !आध्यात्मिक अर्थ (इंग्रजी) !प्रचलित नाव !छायाचित्र |- |००१ |''[[:en:Nelumbo_nucifera|Nelumbo nucifera]]. 'Alba'., Nymphaeaceae Sacred lotus, East Indian lotus'' |अदिती - दिव्य चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/aditi-the-divine-consciousness/ Aditi - the Divine Consciousness] |[[कमळ]] (श्वेत कमळ) |[[चित्र:Nelumbo nucifera (white flower) Md Sharif Hossain Sourav.jpg|इवलेसे|कमळ]] |- |०९१ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दलचा स्नेह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/affection-for-the-divine/ Affection for the Divine] |गुलाबी छटा असलेला शुभ्र गुलाब |[[चित्र:Rosa 'Aspirin Rose' (actm) 01.jpg|इवलेसे]] |- |१३८ |''[[:en:Cordia_sebestena|Cordia sebestena]] L., Boraginaceae.'' Geiger tree |पूजन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/adoration/ Adoration] |शेंदरी भोकर |[[चित्र:2013.06-406-015ap Geiger tree=scarlet cordia(Cordia sebestena(Boraginaceae) Dakar,SN sat01jun2013-1052h.jpg|इवलेसे|शेंदरी भोकर]] |- |२०१ |''Atalantia monophylla Correa., Rutaceae'' Country gooseberry |इच्छाविरहितता / इच्छावासनांचा अभाव |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/absence-of-desire/ Absence of Desire] |माकडलिंबू |[[चित्र:Atalantia monophylla 02.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |२०३ |''[[:en:Eucalyptus|Eucalyptus]] L'Herit. Spp., Myrtaceae'' Eucalptus, Australlian gum, Gum tree, Ironbark, Stringybark |अहंकाराचे निर्मूलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/abolition-of-the-ego/ Abolition of the Ego] |[[निलगिरी (वनस्पती)|निलगिरी]] |[[चित्र:Eucalyptus tereticornis flowers, capsules, buds and foliage.jpeg|इवलेसे|निलगिरी]] |- |२३१ |''[[:en:Zinnia_elegans|Zinnia elegans]] Jacq., Compositae.'' Common zinnia, Youth-and-old-age |सहनशीलतेचा आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/endurance/ananda-of-endurance/ Ananda of endurance] |झिनिया |[[चित्र:Yellow zinnia.jpg|इवलेसे]] |- |२४५ |''[[:en:Mimusops_elengi|Mimusops elengi]] L., Sapotaceae.'' Spanish cherry Medlar, Tanjong tree |परिपूर्ती, सिद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/accomplishment/ Accomplishment] |[[बकुळ|बकुळीची फुले]] |[[चित्र:Maulsari (Mimusops elengi) in Hyderabad W IMG 7161.jpg|इवलेसे|बकुळीची फुले]] |- |४२१ |''[[:en:Solandra_maxima|Solandra maxima]] ( Sesse & Moc.) P. Green., Solanaceae'' Chalice vine |संपूर्ण सत्यनिष्ठा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/absolute-truthfulness/ Absolute Truthfulness] |कप ऑफ गोल्ड वाइन किंवा गोल्डन चॅलिस वाइन |[[चित्र:Starr 000501-1300 Solandra maxima.jpg|इवलेसे]] |- |४३४ |''Celosia argentea L. Plumosa Group., Amaranthaceae.'' Feathered amaranth |अभिव्यक्तीचा सुकाळ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/abundant-expression/ Abundant Expression] |मयूरशिखा, [[मोरशिखा]], [[मयूरशिख]] (सोनेरी पिवळा रंग) |[[चित्र:Celosia argentea var. plumosa Fresh Look Yellow 1zz.jpg|इवलेसे|मयूरशिखा]] |- |४७९ |''[[:en:Hymenocallis|Hymenocallis]] Salisb spp., Amaryllidaceae'' Spider lily, Crown beauty, Sea daffodil, Basket flower |रसायनविद्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/alchemy/ Alchemy] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Beach%20Spider%20Lily.html नागदवणा] |[[चित्र:Hymenocallis Caribaea.jpg|इवलेसे|लिली]] |- |५१३ |''[[:en:Rhododendron|Rhododendron]] L. Spp., Ericaceae'' Azalea, Rhododendron |सौंदर्याची रेलचेल |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/abundance-of-beauty/ Abundance of Beauty] |ऱ्‍होडोडेंड्रॉन |[[चित्र:Half geopende bloem van Rhododendron ponticum.jpg|इवलेसे]] |- |५६५ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/ananda/ Ananda] |जास्वंद |[[चित्र:Starr 070123-3584 Hibiscus rosa-sinensis.jpg|इवलेसे]] |- |५६७ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |अग्नी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/agni/ Agni] |जास्वंद (केशरी लाल) |[[चित्र:Hibiscus rosa-sinensis 'Rainbow Sherbet' flower in private Austrian garden on 2014-09-20.jpg|इवलेसे]] |- |६०४ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |शारीर-आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/ananda-in-the-physical/ Ananda in the physical] |जास्वंद |[[चित्र:Hibiscus 02 Cream yellow with red eye.jpg|इवलेसे]] |- |६०९ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |सौंदर्यपूर्ण शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/aesthetic-power/ Aesthetic Power] |[[जास्वंद]] (लाल) |[[चित्र:Hibiscus or China rose.jpg|इवलेसे|लाल जास्वंद]] |- |६२५ |''[[:en:Canna_(plant)|Canna]] Xgeneralis L.H. bail., Cannacceae.'' Canna lily |शारीरिक देहातील आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/ananda-in-the-physical-body/ Ananda in the Physical Body] |[[कर्दळ]] |[[चित्र:Canna sp.jpg|इवलेसे|कर्दळ]] |- |६३२ |''[[:en:Canna_(plant)|Canna]] Xgeneralis L.H. bail., Cannacceae.'' Canna lily |चक्रांमधील आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/ananda-in-the-centres/ Ananda in the centres] |पांढरा रंग |[[चित्र:Canna Yellow King Humbert.jpg|इवलेसे]] |- |८५४ |''[[:en:Cucurbita_maxima|Cucurbita maxima]] Duchesne ex Lam., Cucurbitaceae.''Autumn squash, Winter squash, Pumpkin |विपुलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/collaboration-of-nature/abundance/ Abundance] |लाल भोपळ्याचे फूल |[[चित्र:Pumpkin flowers - geograph.org.uk - 7559488.jpg|इवलेसे]] |- |८८१ |''[[:en:Cestrum_nocturnum|Cestrum noctumum]] L., Solanaceae'' Lady of the night, Night jessamine |हवा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/air/ Air] |[[रातराणी]] |[[चित्र:Cestrum nocturnum Madagascar 1.jpg|इवलेसे]] |- |७९७ |''[[:en:Capsicum_annuum|Capsicum annuum]] L. Var, Annuum, Solanaceae'' Capsicum, Paprika, Cayenne pepper, Red pepper, Chili pepper |चाबकाचा फटका |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/a-whipping/ A Whipping] |हिरवी मिरची |[[चित्र:Dundicut Pepper Flower in Behbahan, Iran.jpg|इवलेसे]] |- |०३७ |[[:en:Abutilon_indicum|Abutilon indicum]] ''(L) Sweet., Malvaceae.'' Chinese lantern, Flowering maple, Parlor maple, Indian mallow |मानसिक अभिवचन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mental-promise/ Mental Promise] |[[पेटारी]] |[[चित्र:Indian abutilon Abutilon indicum 3268.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४१० |''Arrhostoxylum costatum, Acanthaceae'' |वीराला उचित कृती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/heroic-action/ Heroic Action] |रुएलिया किंवा जंगली पेटुनिया |[[चित्र:Ruellia elegans - Red Ruellia at Peravoor 2018 (7).jpg|इवलेसे]] |- |६७४ |[[:en:Artabotrys_hexapetalus|Artabotrys hexapetalus]] ''(L. f.) Bhand'' (Climbing Lang-lang) |निर्मळ मन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/clear-mind/ Clear Mind] |हिरवा चाफा, हरि चंपा |[[चित्र:Artabotrys hexapetalus02.JPG|इवलेसे]] |- |४०७ |''[[:en:Amaranthus_caudatus|Amaranthus caudatus L]]., Amaranthaceae.'' Love-lies-bleeding, Velvet flower, Tassel flower |कृतीमधील निर्भयता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/fearlessness-in-action/ Fearlessness in Action] |राजगिरा, उनाडभाजी |[[चित्र:Love-Lies-Bleeding, Tassel Flower (Amaranthus caudatus).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |८०७ |''Foeniculum vulgare Mill, Umbelliferae.''[[:en:Fennel|Fennel]] |रक्तामध्ये प्रकाश |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/light-in-the-blood/ Light in the blood] |बडीशेप |[[चित्र:Fennel flower heads.jpg|इवलेसे]] |- |६४१ |''[[:en:Neolamarckia_cadamba|Anthocephalus cadamba]] (Roxb.) Miq., Rubiaceae'' Kadam tree |अतिमानसिक सूर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-sun/ Supramental Sun] |कदंब, निपा (संस्कृत) <ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=The spirit of Auroville|last=Huta Hindocha|publisher=Havyavahana Trust|year=2002|isbn=|pages=}}</ref> |[[चित्र:Cadamba tree Neolamarckia cadamba fruit by Raju Kasambe DSCN5650.JPG 09.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६८८ |''[[:en:Asclepias_curassavica|Asclepias curassavica]] L., Asclepiadaceae'' Blood flower, Swallow wort, Matal, Indian root |भौतिक मनाने अतिमानसिक प्रकाशाला दिलेला प्रतिसाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/response-of-the-physical-mind-to-the-supramental-light/ Response of the Physical Mind to the Supramental Light] |पिवळा चित्रक / हळदीकुंकू |[[चित्र:31 Halad-Kumku.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |५११ |''Asparagus L. sp., Liliaceae.'' |आत्मसमर्पणातून उदयाला येणारे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/beauty-arising-from-consecration/ Beauty Arising from Consecration] |[[शतावरी]] |[[चित्र:Asparagus racemosus - Satawari flowers - at Peravoor 2018 (13).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |६३४ |[[:en:Barringtonia_asiatica|Barringtonia asiatica]] ''(L.) Kurz., Lecythidaceae'' |अतिमानसिक कृती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-action/ Supramental Action] |समुद्रफूल |[[चित्र:Barringtonia asiatica - twin flower.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३४१ |''Begonia L. Spp., Begoniaceae.'' [[:en:Begonia|Begonia]] |संतुलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/balance/balance/ Balance] |काप्रू |[[चित्र:Petals 0016.jpg|इवलेसे]] |- |०४७ |''[[:en:Bixa_orellana|Bixa orellana]] L., Bixaceae.'' Annatto, Lipstick tree, Achiote |एक नवीन जगत् |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/new-world/ New World] |शेंदरी, लटकान, सिंधुरी |[[चित्र:Bixa.jpg|इवलेसे]] |- |०२४ |[[:en:Bougainvillea|Bougainvillea]] ''Comm. Ex Juss., Nyctaginaceae.'' Bougainvillea |संरक्षण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/protection/ Protection] |बोगनवेल |[[चित्र:Bougainvillea, Behbahan.jpg|इवलेसे]] |- |०११ |''[[:en:Brownea_coccinea|Brownea coccinea]] Jacq. Corr. Murr., Leguminosae.'' Scarlet flame bean |विश्वावर अधिराज्य गाजविणारे ईश्वरी प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-love-governing-the-world/ Divine Love Governing the World] |लाल झुंबर |[[चित्र:Brownea coccinea (2206468097).jpg|इवलेसे]] |- |०५७ |''[[:en:Iris_domestica|Belamcanda chinensis]] (L.) DC., Iridaceae'' Blackberry lily, Leopard lily |ईश्वराविषयी आत्मीयता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/attachment-to-the-divine/ Attachment to the Divine] |लेपर्ड लिली |[[चित्र:Iris domestica 2007-08-11 02.jpg|इवलेसे]] |- |६३६ |''Butea monosperma (Lam.) Taub [ B. Frondosa Roxb. Ex willd.], Leguminosae, Papilionoideae,'' Flame of the forest, Dhak, Palas |अतिमानसिक साक्षात्काराचा आरंभ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/beginning-of-the-supramental-realisation/ Beginning of the Supramental Realisation] |पळस |[[चित्र:STS 001 Butea monosperma.jpg|इवलेसे|पळस]] |- |७८ |''Canna indica L., Cannacceae.'' Indian-shot, Queensland, Arrowroot, Achira |ईश्वराशी सख्यत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/friendship-with-the-divine/ Friendship with the Divine] |सर्वजया |[[चित्र:Cinnamon-bellied flowerpiercer (Diglossa baritula) male on Indian shot (Canna indica) Finca El Pilar.jpg|इवलेसे]] |- |२७६ |''Dianthus caryophyllus L., Caryophyllaceae.'' Carnation, Clove pink |सहयोग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/collaboration/ Collaboration] |कार्नेशन, देवाचे फूल |[[चित्र:Dianthus caryophyllus CFPC Malea 1zz.jpg|इवलेसे]] |- |६९० |''Castanospermum australe A. Cunn. & C. Fraser., Leguminosae, Papilionoideae'' Moreton Bay chestnut, Australian chestnut, Black bean |जडभौतिकामध्ये कार्यकारी असलेले 'ज्योतिर्मय मन' |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mind-of-light-acting-in-matter/ Mind of Light Acting in Matter] |[[ब्लॅक बीनस् (वनस्पती)|ब्लॅक बीनस्]] |[[चित्र:Castanospermum australe 7th Brigade Park Chermside P1070738.jpg|इवलेसे]] |- |०६० |''Cattleya spp., Orchidaceae,'' Orchid |जीवनाची साध्यपूर्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/the-aim-of-existence-is-realised/ The Aim of Existence is Realised] |[[ऑर्किड]] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Many white orchids.jpg|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |७७६ |[[:en:Combretum_fruticosum|Combretum fruticosum]] ''(Loefl.)'' ''Stuwz., Combretaceae'' Burning bush |जीवनामध्ये कृतीचे संघटन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/organisation-of-action-in-life/ Organisation of Action in Life] |पिळुकी किंवा उक्षी (संभाव्य नावे) |[[चित्र:Combretum fruticosum 246446513.jpg|इवलेसे]] |- |५५८ |[[:en:Couroupita_guianensis|Couroupita guianensis]] ''Aubl., Lecythidaceae'' Cannonball tree |समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/prosperity/ Prosperity] <ref name=":0" /> |[[कैलाशपती|कैलासपती]] |[[चित्र:Kailasapati (Marathi- कैलासपती) (753214931).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |०५३ |''Dahlia Cav., Compositae,'' [[:en:Dahlia|Dahlia]] |अतिमानवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/superhumanity/ Superhumanity] |[[डेलिया]] (पांढरा) |[[चित्र:55 Delia White.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४९४ |''[[:en:Delonix_regia|Delonix regia]] (Bojer) ref., Leguminosae, Caesalpinioideae'' Flamboyant, Peacock flower, Flame tree, Royal poinciana |साक्षात्कार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/realisation/ Realisation] |[[गुलमोहर]] |[[चित्र:Delonix regia 4226.jpg|इवलेसे|गुलमोहर]] |- |६२ |''[[:en:Dendrobium_moschatum|Dendrobium moschatum]] Swartz., Orchidaceae'' Orchid |परमेश्वराबद्दलची मानसिक आसक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-attachment-to-the-divine/ Mental Attachment to the Divine] |[[ऑर्किड]] (सोनेरी केशरी) |[[चित्र:Dendrobium moschatum (Ecological Botanical Gardens 2015 - 05).jpg|इवलेसे|ऑर्किड (सोनेरी केशरी)]] |- | | | | | | |- |०४४ |''[[:en:Galanthus_nivalis|Galanthus nivalis]] L. 'Viridapicis'., Amaryllidaceae.''Snowdrop, European snowdrop |पुनरुज्जीवनाचे अभिवचन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/promise-of-renewal/ Promise of Renewal] |गॅलॅन्थस |[[चित्र:Galanthus nivalis close-up aka.jpg|इवलेसे]] |- |७१९ |''[[:en:Gazania|Gazania]] Gaertn. spp., Compositae,'' Treasure flower |स्पष्टतेच्या शोधात |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/seeking-for-clarity/ Seeking for clarity] |[https://marathivishwakosh.org/41399/ गेझनिया] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260106183626/https://marathivishwakosh.org/41399/ |date=2026-01-06 }} |[[चित्र:Gazania rigens cultivar in Conques.jpg|इवलेसे|गेझनिया]] |- |५७२ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |भौतिकामधील अतिमानसिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/supramental-beauty-in-the-physical/ Supramental Beauty in the physical] |केशरी जास्वंद |[[चित्र:Cayena (Hibiscus rosa-sinensis), Icod de los Vinos, Tenerife, España, 2012-12-13, DD 01.jpg|इवलेसे|केशरी जास्वंद]] |- |५०५ |''[[:en:Gomphrena_globosa|Gomphrena globosa]] L., Amaranthaceae.'' Globe amaranth, Bachelor's button |अमर्त्यत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/immortality/ Immortality] |गुल-ए-मखमल (पांढरा रंग) |[[चित्र:White Globe Amaranth Flower Gomphrena Globosa 千日紅 センニチコウ (223201665).jpeg|इवलेसे|गुलमखमल]] |- |८७६ |''[[:en:Gossypium|Gossypium]] L. Spp, Malvaceae.,'' Cotton |भौतिक समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/material-abundance/ Material Abundance] |कार्पास, [[कापूस|कपाशी]] |[[चित्र:Cotton flower.jpg|इवलेसे|कपाशी]] |- |००३ |''[[:en:Hedychium_coronarium|Hedychium J.G. Koening]]., Zingiberaceae.'' Ginger lily, Garland lily |सत्-चित्-आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sachchidananda/ Sachchidananda] |[[सोनटक्का]] |[[चित्र:White garland-lily 04.jpg|इवलेसे|सोनटक्का]] |- |६३८ |''Helichrysum bracteatum (Vent.) Andrews., Compositae'' Strawflower, Golden everlasting, Yellow paper daisy |पृथ्वीवर अतिमानसिक अमरत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-immortality-upon-earth/ Supramental Immortality upon Earth] <ref name=":0" /> |पेपर डेझी |[[चित्र:Xerochrysum bracteatum, golden everlasting flower or strawflower at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (27).jpg|इवलेसे]] |- |५६६ |''[[:en:Hibiscus_mutabilis|Hibiscus mutabilis]] L., Malvaceae.'' Cotton rose, Confederate rose mallow |ईश्वरी कृपा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/divine-grace/ The Divine Grace] |पुष्करिणी, स्थलकमल |[[चित्र:Hibiscus mutabilis (2).JPG|इवलेसे|पुष्करिणी, स्थलकमल]] |- |५७४ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |अतिमानसिक प्रेमाचे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/beauty-of-supramental-love/ Beauty of Supramental love] |जास्वंद (गुलाबी) |[[चित्र:Juba kusum athonba (326908991).jpg|इवलेसे|जास्वंद (गुलाबी)]] |- |०३६ |''Hibiscus rosa-sinensis L. 'Deddie Ann', Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |नव-निर्मितीचे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/beauty-of-the-new-creation/ Beauty of the New Creation] |[[जास्वंद]] |[[चित्र:Sleepy Hibiscus (Hibiscus furcellatus) (8058834522).jpg|इवलेसे|जास्वंद]] |- |१२५ |[[:en:Hoya_carnosa|Hoya Carnosa]] ''(L. f.) R. Br., Asclepiadaceae.Wax plant, Honey plant'' |सामूहिक अभीप्सेची शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/power-of-collective-aspiration/ Power of Collective Aspiration] |अंबरी (होया कार्नोसा) |[[चित्र:NKN-2007-06-13 114250 Hoya Carnosa (Yvan Leduc author for Wikipedia).jpg|इवलेसे]] |- |७७३ |''[[:en:Acanthus_montanus|Acanthus montanns]] (Nees) Anderson., Acanthaceae'' Mountain thistle, Acanthe rose |ईश्वराच्या पहिल्या संपर्काने जागृत होणाऱ्या भावना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/the-emotions-awake-to-the-first-contact-with-the-divine/ The Emotions Awake To The First Contact With The Divine] |तालीमखाना |[[चित्र:112 Kolshinda, Talimkhana.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३१३ |''[[:en:Vittadinia_cuneata|Vittadinia cuneata]] (V. australis hort.), Compositae'' Creeping daisy |समग्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-simplicity/ Integral Simplicity] |डेझी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Bellis perennis-fully bloomed flower.jpg|इवलेसे|डेझी ]] |- | | | | | | |- |४२२ |''[[:en:Ixora_pavetta|Ixora pavetta]] Andrews. [I.arborea Sm.], Rubiaceae'' Torch tree |सरळपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/straightforwardness/ Straightforward­ness] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Torchwood%20Tree.html गोरवीकटगी] नेमाली, नेवली (संस्कृत) |[[चित्र:Ixora pavetta, AJT Johnsingh. 0200921 120457.jpg|इवलेसे|गोरवीकटगी]] |- |३०२ |''[[:en:Jasmine|Jasminum]] L. Spp., Oleaceae.''Jasmine, Jessamine |शुद्धता, निर्मळता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/purity/purity/ Purity] |[https://marathivishwakosh.org/16485/ जास्मिन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260106183259/https://marathivishwakosh.org/16485/ |date=2026-01-06 }}, [[मोगरा]] |[[चित्र:Earleaf jasmine (Jasminum elongatum) flowers.jpg|इवलेसे|मोगरा]] |- |८३५ |''[[:en:Jatropha_podagrica|Jatropha podagarica]] Hook., Euphorbiaceae.'' Gout plant, Tartogo, [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Australian%20Bottle%20Plant.html Australian bottle plant] |अतिमानसिक कृतीला अवचेतनेकडून मिळालेला पहिला प्रतिसाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/subconscient/first-response-of-the-subconscient-to-the-supramental-action/ First Response of the Subconscient to the Supramental Action] | |[[चित्र:Jatropha podagrica flower in Ishigaki, Okinawa.jpg|इवलेसे]] |- |७७२ |''Lagenaria siceraria (Molina) Standl., Cucurbitaceae.'' White-flowered gourd, Bottle gourd, [[:en:Calabash|Calabash]] gourd, Hercules' club |भावनिक समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/emotional-abundance/ Emotional Abundance] |[https://mr.wikipedia.org/s/bao दुधी भोपळ्याचे फूल] |[[चित्र:Lagenaria siceraria kz03.jpg|इवलेसे]] |- |८१५ |''[[:en:Lantana|Lantana]] L. Spp, Verbenaceae'' Shrub verbena |पेशींमधील भावनिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/emotional-beauty-in-the-cells/ Emotional Beauty in the Cells] |टणटणी, घाणेरी |[[चित्र:Lantana montevidensis.JPG|इवलेसे|घाणेरी]] |- |११६ |''[[:en:Leonotis_nepetifolia|Leonotis nepetifolia]] (L.) R. Br., Labiatae.'' |आरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/ascension/ Ascension] |दीपमाळ |[[चित्र:24 Dipmal.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३३१ |''[[:en:Erysimum_cheiri|Erysimum cheiri]] (L.) [Cheiranthus Cheiri L.], Cruciferae Wallflower, English wallflower'' |आशावाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/optimism/ Optimism] |[[अबोली]] |[[चित्र:Crossandra infundibuliformis at Periya 2019 (5).jpg|इवलेसे|अबोली]] |- |०१६ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |ईश्वरी सांभाळ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude/ Divine Solicitude] |मिरची जास्वंद |[[चित्र:Malvaviscus arboreus 2.jpg|इवलेसे|मिरची जास्वंद]] |- |०५५ |''Memecylon tinctorium L., Melastomaceae.'' Ironwood |चमत्कार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/miracle/ Miracle] |अंजनी (निळा व गुलाबी रंग) |[[चित्र:Memecylon umbellatum (95009).jpg|इवलेसे|अंजनी]] |- |०१३ |''Michelia alba DeCondolle., Magnoliaceae.'' [[:en:Magnolia_champaca|Champaca]], Fragrant champaca |ईश्वरी हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-smile/ Divine Smile] |चंपा, [[चाफा]] (सोनचाफा) |[[चित्र:Michelia champaca2.JPG|इवलेसे|चाफा]] |- |५०० |''[[:en:Millingtonia|Millingtonia hortensis]] L., Bignoniaceae'' Indian cork tree, Tree jasmine |रूपांतरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/transformation/ Transformation] |बुचाची फुले |[[चित्र:Drooping flowers of Indian cork tree.jpg|इवलेसे|बुचाची फुले]] |- | | | | | | |- |०१८ |''[[:en:Mirabilis_jalapa|Mirabilis jalapa]] L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace/ Solace] |[[गुलबक्षी]] |[[चित्र:Jalapa - Nyctaginaceae.jpg|इवलेसे|गुलबक्षी ]] |- |०१९ |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |मनातील दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace-in-the-mind/ Solace in the Mind] |गुलबक्षी (पिवळा रंग) |[[चित्र:Four o'clock (Mirabilis jalapa) yellow-flowered.jpg|इवलेसे|पिवळी गुलबक्षी]] |- |०२० |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |प्राणातील दिलासा   |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace-in-the-vital/ Solace in the Vital] |गुलबक्षी |[[चित्र:Mirabilis jalapa 2019-09-01 4253.jpg|इवलेसे]] |- |०२१ |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |पूर्ण दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/integral-solace/ Integral Solace] |गुलबक्षी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Mirabilis jalapa, Burdwan, West Bengal, India 02 01 2013 (3).jpg|इवलेसे]] |- |०५६ |''[[:en:Myrtus_communis|Myrtus communis]] L., Myrtaceae.'' Myrtle, Greek myrtle, Swedish myrtle |केवळ ईश्वरासाठीच जगणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/to-live-only-for-the-divine/ To Live Only For the Divine] |विलायती मेंदी, फिरंगी मेथी, गंधमालती |[[चित्र:Arrayan - Myrtus communis (9611744016).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |००२ |''[[:en:Nelumbo_nucifera|Nelumbo nucifera Gaertn]]., Nymphaeaceae'' Sacred lotus, East Indian lotus |अवतार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/avatar-the-supreme-manifest-on-earth-in-a-body/ Avatar- the Supreme Manifested in a Body upon Earth] |अरविंद |[[चित्र:अरविंद.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |७३० |''[[:en:Nerium|Nerium]] oleander L., Apocynaceae.'' Oleander, Rosebay |मिथ्यत्वाचे समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/surrender-of-all-falsehood/ Surrender of All Falsehood] |[[कण्हेर]] |[[चित्र:Nerium oleander pink.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |११८ |''[[:en:Nyctanthes_arbor-tristis|Nyctanthes arbor-tristis]] L., Verbenaceae.'' Night jasmine, Tree of sadness |[[अभीप्सा]] |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration/ Aspiration] |प्राजक्त, [[पारिजातक]], शेफाली |[[चित्र:(Nyctanthes arbor-tristis) flower at Madhurawada 01.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |१४० |''[[:en:Ocimum_tenuiflorum|Ocimum tenuiflorum]] L. [O. Sanctum L.]., Labiatae.'' Holy basil, Krishna tulsi, Ram tulsi, Tulsi |भक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/devotion/ Devotion] |[[तुळस]] |[[चित्र:കൃഷ്ണതുളസി.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१२ |''[[:en:Operculina_turpethum|Operculina turpethum]] (L.) Silver Manso., Convolvulaceae.'' Wooden rose |ईश्वरी कृपेची हाक |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/call-of-the-divine-grace/ Call of the Divine Grace] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Transparent%20Wood%20Rose.html नासोत्तर] (Nasottar) |[[चित्र:Fruits of Operculina turpethum in Shiraho, Ishigaki Island.jpg|इवलेसे]] |- |६५७ |''[[:en:Pandanus_tectorius|Pandanus tectorius]] Parkins., [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Himalayan%20Screw%20Pine.html Pandanaceae]'' Pandanus palm, Thatch screw pine |आध्यात्मिक गंध |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-perfume/ Spiritual perfume] |[[केवडा]], केतकी |[[चित्र:Pandanus tectorius (5187733419) (2).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३७५ |''Petunia Xhybrida hort. Vilm.-Andr., Solanaceae.'' Petunia |कृतीमधील उत्साह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/enthusiasm/enthusiasm-in-action/ Enthusiasm in Action] |पेटुनिया | |- |२५२ |''[[:en:Passiflora_vitifolia|Passiflora vitifolia]] HBK., Passifloraceae.'' [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Perfumed%20Passion%20Flower.html Passion flower] |ईश्वरी कार्याचे साधन बनण्याची इच्छा बाळगणारी शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/power-aspiring-to-become-an-instrument-for-the-divine-work/ Power aspiring to become an instrument for the divine work] |रक्तवर्णी कृष्णकमळ |[[चित्र:Passiflora vitifolia 3zz.jpg|इवलेसे|रक्त कृष्णकमळ]] |- |००५ |''[[:en:Plumbago_auriculata|Plumbago auriculata 'Alba]]'., Plumbaginaceae.'' Cape leadwort |ईश्वरी सान्निध्याच्या शोधात असणारी चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/presence/ Consciousness seeking for the presence] |[[चित्रक]] |[[चित्र:Flor - Quintana Roo - México-4.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६६८ |''[[:en:Plumeria_obtusa|Plumeria obtusa]] L., Apocynaceae.'' Frangipani, Temple tree, Nosegay, West Indian jasmine, Pagoda tree |व्यक्तीच्या प्रत्येक घटकामध्ये मानसिक परिपूर्णत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/perfect-psychological-perfection/ Psychological Perfection in all parts of the being]. |चंपा, पांढरा [[चाफा]] |[[चित्र:Plumeria obtusa or the Singapore graveyard flower (Image 1 of 2) in Jamshedpur, India.jpg|इवलेसे|पांढरा चाफा]] |- |६६४ |''[[:en:Plumeria_rubra|Plumeria rubra]] L., Apocynaceae.'' Frangipani, Temple tree, Nosegay, West Indian jasmine, Pagoda tree |मानसिक परिपूर्णत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/psychological-perfection/ Psychological Perfection] |[[चाफा]] |[[चित्र:Plumeria-0006-Zachi-Evenor.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०४८ |''[[:en:Polianthes_tuberosa|Polianthes tuberosa]] L., Agavaceae.'' Tuberose |नव-निर्मिती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/new-creation/ New Creation] |[[निशिगंध]], गुलछडी |[[चित्र:Polianthes tuberosa flower.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१४ |''[[:en:Portulaca_grandiflora|Portulaca grandiflora]] Hook., Portulacaceae.'' Rose moss, Sun plant, Eleven-o'clock |श्रीअरविंदांची करुणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sri-aurobindo-compassion/ Sri Aurobindo's Compassion] |नोनिया |[[चित्र:Portulaca grandiflora cultivar 5Dsr 4082.jpg|इवलेसे|नोनिया]] |- |००७ |''[[:en:Pomegranate|Punica granatum]] L., Punicaceae.'' Pomegranate |[[खाल्डियन लोककथा|दिव्य प्रेम]] |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-love/ Divine Love] |[[डाळिंब|डाळिंबा]]<nowiki/>चे फूल |[[चित्र:Punica granatum flower.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |१०३ |''[[:en:Rosa|Rosa]] L., Rosaceae.'' Rose |मानवी वासनाविकारांचे ईश्वरविषयक प्रेमामध्ये रूपांतर |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/human-passions-changed-into-love-for-the-divine/ Human passions changed into love for the Divine] |लाल [[गुलाब]] |[[चित्र:Rosa Red Chateau on black background.jpg|इवलेसे|लाल गुलाब]] |- |०२२ |''[[:en:Scabiosa_atropurpurea|Scabiosa atropurpurea]] L., Dipsacaceae.'' Mournful widow, Sweet scabius, Pincushion flower, Egyptian rose |आशीर्वाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/blessings/ Blessings] |पिनकुशन फ्लॉवर, इजिप्शियन गुलाब |[[चित्र:Scabiosa atropurpurea maritima (pincushion flowers).jpg|इवलेसे]] |- |४९३ |''[[:en:Sesbania_grandiflora|Sesbania grandiflora]] (L.) Poir., Leguminosae, Papilionoideae'' Scarlet wistaria tree, Vegetable humming-bird |साक्षात्काराचा आरंभ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/beginning-of-realisation/ Beginning of Realisation] |हादगा / [[अगस्ता]] |[[चित्र:Hoa so đũa trắng.jpg|इवलेसे|अगस्ता]] |- |०५४ |''Strophanthus DC. Spp., Apocynaceae.Mimosa'' |आविष्करणाचे किरणोत्सर्जन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/radiation-of-the-manifestation/ Radiation of the Manifestation] |अगस्त्यमाला |[[चित्र:Strophanthus gratus 5.jpg|इवलेसे]] |- |३१० |''[[:en:Tabernaemontana|Stemmadenia litoralis]] (HBK) Allorge. [S. Galleottiana (rich.) Miers], Apocynaceae.'' |कृतीमधील शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/purity/purity-in-action/ Purity in Action] | |[[चित्र:Jazmín - Huevos de perro (Stemmadenia litoralis) (15185545961).jpg|इवलेसे]] |- |६९८ |''[[:en:Tabernaemontana_divaricata|Tabernaemontana divaricata]] (L.) R. Br. Ex Roem. & Schult., Apocynaceae.'' Crape jasmine, Crape gardenia, Pinwheel flower, East Indian rosebay |मानसिक शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-purity/ Mental Purity] |[[तगर (फूल)|तगर]] |[[चित्र:Tabernaemontana divaricata 3280.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६७१ |''[[:en:Cascabela_thevetia|Thevetia peruviana]] (Pers.) Schum., Apocynaceae.'' Yellow oleander, Be-still tree |मन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mind/ Mind] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Mexican%20Oleander.html बिट्टीची फुले] (पिवळा रंग) |[[चित्र:Cascabela thevetia kz01.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |००४ |[[:en:Tradescantia_spathacea|Tradescantia spathacea]]. White |ईश्वरी उपस्थिती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-presence/ Divine Presence] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Moses%20in%20the%20Cradle.html ट्रेडस्कॅन्टिया स्पाथेसिया] |[[चित्र:Starr 080607-7174 Tradescantia spathacea.jpg|इवलेसे]] |- |०३५ |''[[:en:Viscum_album|Viscum album]] L., Loranthaceae.'' Mistletoe |चैतन्याची खूण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sign-of-the-spirit/ Sign of the Spirit] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Common%20Mistletoe.html विस्कम अल्बम] |[[चित्र:Viscum album kz20.jpg|इवलेसे]] |- |०४५ |''[[:en:Leucanthemum_×_superbum|Leucanthemum Xsuperbum]] (J. Ingram) Bergmans [Chrysanthemum Xsuperbum Bergmans ex J. Ingram.]., Compositae.'' Shasta daisy |सर्जक शब्द |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/creative-word/ Creative Word] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Shasta%20Daisy.html डेझी] |[[चित्र:Leucanthemum × superbum.001 - Burela.jpg|इवलेसे|डेझी]] |- |१३० |''[[:en:Zephyranthes|Zephyranthes Herb]]., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्रार्थना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/prayer/ Prayer] <ref name=":0" /> |[[लिली]] |[[चित्र:Zephyranthes candida.jpg|इवलेसे|लिलीची फुले]] |- |२२६ |''[[:en:Zinnia_elegans|Zinnia elegans]] Jacq., Compositae.'' Common zinnia, Youth-and-old-age |सहनशक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/endurance/endurance/ Endurance] |झिनिया |[[चित्र:Elegant zinnia 2.jpeg|इवलेसे|झिनिया]] |- |३२१ |''[[:en:Passiflora_incarnata|Passiflora L. Incarnata]] Xcincinnata 'Incense', Passifloraceae.'' Passion flower |निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/silence/ Silence] |[[कृष्णकमळ]] |[[चित्र:Purple Passionflower - Flickr - rittyrats.jpg|इवलेसे|[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Soi%20Fah%20Passion%20Flower.html कृष्णकमळ]]] |- |७४५ |''[[:en:Achimenes_grandiflora|Achimenes grandiflora]] Schiede., Gesneriaceae.'' Monkey-faced pansy, Orchid pansy, Japanese pansy, Cupid's bower |प्राणामधील निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/silence-in-the-vital/ Silence in the Vital] | |[[चित्र:Achimenes grandiflora1scott.zona.jpg|इवलेसे]] |- |३२२ |''[[:en:Passiflora_foetida|Passiflora foetida]], Passifloraceae.'' Running pop, Love-in-a-mist, Wild water lemon |समग्र निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-silence/ Integral Silence] |वेल-घाणी? |[[चित्र:Passiflora feotida.jpg|इवलेसे]] |- |३२३ |[[:en:Linaria_maroccana|Linaria Maroccana]] ''Hook. f., Scrophulariacea.'' Toadflax, Spurred snapdragon |बोलकी नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/expressive-silence/ Expressive Silence] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Toadflax.html अधिक माहिती] (इंग्रजी) |[[चित्र:Linaria maroccana (cultivars) 1DS-II 2-0146.jpg|इवलेसे]] |- |६७८ |''[[:en:Eranthemum_pulchellum|Eranthemum pulchellum]] Andr., Acanthaceae'' Blue sage |मनामध्ये निश्चल-निरवतेविषयी असलेली अभीप्सा / आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/aspiration-for-silence-in-the-mind/ Aspiration for Silence in the mind] |(हिंदी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Blue%20Sage.html गुलशाम] दशमूळी किंवा जंगली अबोली, रान अबोली |[[चित्र:Eranthemum Nervosum.jpg|इवलेसे]] |- |८७७ |[[:en:Proiphys_amboinensis|Proiphys amboinesis]] ''(L.) Herb. [Eurycles Sylvestris Salisb. Ex Schult. & schult. f.], Amaryllidaceae'' Brisbane lily |आध्यात्मिकतेबद्दलची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/silver/ Silver] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Cardwell%20Lily.html कार्डवेल लिली आणि नॉर्दर्न ख्रिसमस लिली] |[[चित्र:Cardwell lily.jpg|इवलेसे]] |- |३१३ |''[[:en:Vittadinia_cuneata|Vittadinia cuneata]] (V. australis hort.), Compositae'' Creeping daisy |समग्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-simplicity/ Integral simplicity] |डेझी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Vittadinia cuneata var cuneata head6 QNR - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|इवलेसे]] |- |२८४ |''[[:en:Catharanthus_roseus|Catharanthus roseus]] (L.) G. Don. [Vinca rosea l.]., Apocynaceae., Apocynaceae.'' Madagascar periwinkle, Old maid, Cayenne jasmine, Rose periwinkle |अखंडितपणे चाललेली प्रग्रती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/uninterrupted-but-spasmodic-progress/ Uninterrupted spamodic progress] |[[सदाफुली]] [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Periwinkle.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Catharanthus roseus (Pink Madagascar Periwinkle).jpg|इवलेसे|सदाफुली]] |- |७९० |''[[:en:Mimosa_pudica|Mimosa pudica]] L., Leguminosae, Mimosoideae'' Sensitive plant, Touch-me-not, Shame plant, Live-and-die, Humble plant |प्राणिक संवेदनशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/vital-sensitivity/ Vital sensitivity] |[[लाजाळू]], लाजवंती [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Touch%20Me%20Not.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Mimosa pudica in September month 3.jpg|इवलेसे|लाजाळू]] |- |६९७ |''[[:en:Butter_daisy|Melampodium paludosum]] HBK, Compositae'' |खऱ्या मानसिक प्रामाणिकपणाचा उदय |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/birth-of-true-mental-sincerity/ Birth of true mental sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Butter%20Daisy.html बटर डेझी] |[[चित्र:Melampodium paludosum 'Million Gold' 2.jpg|इवलेसे]] |- |०१६ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |ईश्वरी अनुध्यान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude/ Divine Solicitude] |[[जास्वंद]] (लाल रंग) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sleeping%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Malvaviscus6.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१७ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |योग्य रितीने आकलन झालेले ईश्वरी अनुध्यान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude-rightly-understood/ Divine Solicitude rightly understood] |[[जास्वंद]] (गुलाबी रंग) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sleeping%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Flower Hibiscus rosa-sinensis 1.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६९२ |''[[:en:Thymophylla_tenuiloba|Thymophylla tenuiloba]] (Dc.) Small. [Dysodia tenuiloba(DC.) B.L. Robinson]., Compositae'' Golden fleece, Dahlberg daisy |मानसिक साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-simplicity/ Mental Simplicity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Dahlberg%20Daisy.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Thymophylla tenuiloba.JPG|इवलेसे]] |- |७४९ |''[[:en:Oxalis|Oxalis]] L. Spp., Oxalidaceae.'' Sorrel, Shamrock |प्राणामधील विनम्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/candid-simplicity-in-the-vital/ Candid simplicity in the vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Large-Flowered%20Pink%20Sorrel.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Large-flowered Pink Sorrel (Oxalis debilis) (15488025556).jpg|इवलेसे]] |- |२९० |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |साधा प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/simple-sincerity/ Simple sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Aster amellus flower (38).jpg|इवलेसे]] |- |६९६ |''[[:en:Goldenrod|Solidago L]]. Spp., Goldenrod'' |मानसिक प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-sincerity/ Mental Sincerity] |गोल्डन रॉड, [https://marathivishwakosh.org/12705/ पिवळी डेझी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250906173630/https://marathivishwakosh.org/12705/ |date=2025-09-06 }} |[[चित्र:Solidago virgaurea, Golden Rod - geograph.org.uk - 4233648.jpg|इवलेसे]] |- |२९१ |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |भावनिक प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/emotional-sincerity/ Emotional Sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (फिकट जांभळा रंग) |[[चित्र:Asteraceae - Aster amellus.JPG|इवलेसे]] |- |२९२ |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |प्राणामधील प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/sincerity-in-the-vital/ Sincerity in the Vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (निळा रंग) |[[चित्र:Aster amellus flower (11).jpg|इवलेसे]] |- |२५४ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-work/ Skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox at lalbagh7382.JPG|इवलेसे]] |- |२५५ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |अंतरात्मिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-psychic-work/ Skill in psychic work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii - Archer FL 02.jpg|इवलेसे]] |- |२५६ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Yellow) |मानसिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-mental-work/ Skill in mental work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Flox - Phlox drummondii (1).jpg|इवलेसे]] |- |२५७ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |कार्यामधील भावनिक कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/emotional-skill-in-work/ Emotional skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Phlox drummondii-anna park-yercaud-salem-India.JPG|इवलेसे]] |- |२५८ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |प्राणिक कार्यामधील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-vital-work/ Skill in vital work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:福祿考(金山海棠) Phlox drummondii -香港北區公園 North District Park, Hong Kong- (9207627744).jpg|इवलेसे]] |- |२५९ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Carmine red flowers). |कार्यामधील शारीरिक कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/physical-skill-in-work/ Physical skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii - 25984291501.jpg|इवलेसे]] |- |२६० |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Bright red) |भौतिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-material-work/ Skill in Material work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] | |- |२६१ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Small White) |समग्र कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-integral-work/ Skill in integral work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-2.JPG|इवलेसे]] |- |२६२ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''i Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Pink colour) |कलात्मक कार्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/artistic-work/ Artistic work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-14.JPG|इवलेसे]] |- |२६३ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox, Star phlox |कार्यातील तेजस्वी कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/radiating-skill-in-work/ Radiating skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-tnau-yercaud-salem-India.JPG|इवलेसे]] |- |५२० |''[[:en:Prunus_serrulata|Prunus serrulata]] Lindl., Rosaceae.'' Oriental cherry, Japanese flowering cherry |सौंदर्याचे हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/smile-of-beauty/ Smile of beauty] |जपानी चेरी [https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=a915#:~:text=Prunus%20serrulata%2C%20commonly%20called%20Japanese,tall%20in%20its%20native%20habitat. अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Cerisier du Japon (Prunus serrulata) (3).jpg|इवलेसे]] |- |५८१ |''[[:en:Hibiscus_micranthus|Hibiscus micranthus]] L., Malvaceae.'' Hibiscus |चिरंतन हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/eternal-smile/ Eternal smile] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Tiny%20Flower%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Hibiscus micranthus - Tiny Flower Hibiscus at Theni (4).jpg|इवलेसे]] |- |०१३ |''Michelia alba DeCondolle., Magnoliaceae.'' [[:en:Magnolia_champaca|Champaca]], Fragrant champaca |ईश्वरी हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-smile/ Divine smile] |[https://marathivishwakosh.org/15483/ पांढरा चाफा (मराठी)]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[चाफा]] (विकिपीडिया) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/White%20Champa.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:White Champaca April 2009.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |११७ |''[[:en:Delphinium|Delphinium]] L. Spp., Ranunclaceae.'' Larkspur |आकाशरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/soaring/ Soaring] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Kashmir%20Larkspur.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Delphinium 'Summer Skies' Ostróżka 2022-06-12 03.jpg|इवलेसे]] |- |१०६ |''[[:en:Rosa_canina|Rosa canina]] L., Rosaceae.'' Dog rose, Common brier, Dog brier, Eglantine |प्रकृतीचे अंतरात्मिक आकाशरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-soaring-of-nature/ Psychic soaring of Nature] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Dog%20Rose.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Divlja ruza cvijet 270508.jpg|इवलेसे]] |- |०१८ |''[[:en:Mirabilis_jalapa|Mirabilis jalapa]] L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |सांत्वन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace/ Solace] |[[गुलबक्षी]] (मराठी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Four%20O'clock.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Mirabilis jalapa 'bicolor'-IMG 9208.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |७५२ |''[[:en:Amaranthus_caudatus|Amaranthus caudatus]] L., Amaranthaceae.'' Love-lies-bleeding, Velvet flower, Tassel flower |प्राणामधील प्रदीप्त सामर्थ्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/illumined-strength-in-the-vital/ Illumined strength in the vital] |[[राजगिरा]] (मराठी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Love%20Lies%20Bleeding.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:3836 - Amaranthus caudatus (Zieramaranth).JPG|इवलेसे]] |- |११९ |Alcea rosea (Hollyhock) |प्राणाचे समग्र अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering-of-the-vital/ Integral offering of the vital] |होली हॉक (पांढरा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea sl24.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे|204x204अंश]] |- |१५१ |''[[:en:Alcea_rosea|Alcea rosea]] L., Malvaceae.'' Hollyhock |जडभौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-material-vital/ Offering of the material vital] |होली हॉक (लालसर जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea purple.jpg|इवलेसे]] |- |७५० |''[[:en:Coleus_scutellarioides|Solenostemon scutellarioides]] (L.) Codd. [Coleus Xhybridus Voss.], Labiatae.'' Coleus, Painted nettle |प्राणामधील सामर्थ्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/strength-in-the-vital/ Strength in the vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Coleus.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Coleus Oxford Botanic Garden.jpg|इवलेसे]] |- |३९४ |''Chrysanthemum L. Spp., Compositae.'' [[:en:Chrysanthemum|Chrysanthemum]] |विशेष तपशीलवर ऊर्जा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/energy/specialised-detailed-energy/ Specialised detailed energy] | |[[चित्र:Chrysanthemum japonense var ashizuriense1.jpg|इवलेसे]] |- |४२५ |''[[:en:Asparagus_densiflorus|Asparagus densiflorus]] (Kunth.) Jessop. 'Sprengeri', Liliaceae.'' Sprenger asparagus, Sprengeri, Emerald fern, Emerald feather |आध्यात्मिक वाणी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/spiritual-speech/ Spiritual Speech] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Asparagus%20Fern.html अधिक माहितीसाठी (इंग्रजी)] |[[चित्र:Asparagus Fern -- asparagus densiflorus 'sprengeri'.jpg|इवलेसे]] |- |६४४ |''[[:en:Terminalia_catappa|Terminalia catappa]] L., Combretaceae'' Tropical almond, Indian almond, Kamani, Myrobalan |आध्यात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-aspiration/ Spiritual Aspiration] |जंगली बदाम [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Indian%20Almond.html (अधिक माहितीसाठी - इंग्रजी)] |[[चित्र:A Hoverfly on a Desi Badam (Terminalia catappa) in Hyderabad, AP W IMG 0494.jpg|इवलेसे|जंगली बदाम]] |- |६५३ |''Leontopodium alpinum Cass., Compositae'' [[:en:Edelweiss|Edelweiss]] |आध्यात्मिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-beauty/ Spiritual Beauty] | |[[चित्र:Leontopodium nivale alpinum (53256243490).jpg|इवलेसे]] |- |६५४ |''Pelargonium L'Herit. Spp., Geraniaceae'' Geranium, Storksbill |आध्यात्मिक आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-happiness/ Spiritual Happiness] |जिरेनियम |[[चित्र:Fair Ellen.jpg|इवलेसे|जिरेनियम]] |- |६४५ |''Salvia L. Spp., Labiatae.'' Sagw, Ramona |आध्यात्मिकतेविषयी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/aspiration-for-spirituality/ Aspiration for spirituality] | | |- |६४६ |''[[:en:Salvia_leucantha|Salvia leucantha]] Cav., Labiatae.'' Mexican bush sage |स्वतःचे आध्यात्मिकीकरण होऊ देण्यासाठी प्राणाची संमती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/the-vital-consenting-to-be-spiritualised/ The vital consenting to be spiritualised]. |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Scarlet%20Sage.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Bird On Garden.jpg|इवलेसे]] |- |६४७ |''[[:en:Salvia_splendens|Salvia splendens]] F. Sell. Ex Roem. & Schult., Labiatae.'' Scarlet sage |स्वतःचे आध्यात्मिकीकरण होऊ देण्यासाठी जडद्रव्याची संमती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/matter-consenting-to-be-spiritualised/ Matter consenting to be spiritualised] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Scarlet%20Sage.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Salvia vanhouttei 001.JPG|इवलेसे]] |- |७०६ |''[[:en:Dendrophthoe_falcata|Dendropthoe falcata]] (L.f.) Etting., Loranthaceae.'' |अनुकरणाची मानसिक वृत्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-spirit-of-imitation/ Mental Spirit of imitation] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Honey%20Suckle%20Mistletoe.html वंदा] |[[चित्र:Dendrophthoe falcata var. falcata - Honey Suckle Mistletoe at Blathur 2017 (3).jpg|इवलेसे]] |- |६५२ |''[[:en:Hiptage_benghalensis|Hiptage benghalensis]] L. Kurz., Malpighiaceae.'' |आध्यात्मिक यश |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-suc Spiritual success] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Madhavi%20Lata.html माधवीलता] (इंग्रजी) |[[चित्र:Hiptage benghalensis 011.JPG|इवलेसे]] |- |६५७ |[[:en:Pandanus_tectorius|Pandanus tectorius (Pandanus Palm)]] |आध्यात्मिक सुगंध |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-perfume/ Spiritual perfume] |[[केवडा]] |[[चित्र:Hīnano - panoramio (1).jpg|इवलेसे|केवडा]] |- |८०० |''[[:en:Russelia|Russelia sarmentosa]] Jacq., Scrophulariacea.'' |भौतिकामध्ये आध्यात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-aspiration-in-the-physical/ Spiritual aspiration in the physical] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Broadleaf%20Firecracker%20Plant.html अधिक माहिती] (इंग्रजी) | |- |८२९ |''[[:en:Petrea_volubilis|Petrea volubilis]] L., Verbenaceae'' Purple wreath, Sandpaper, Queens-wreath, Bluebird vine |उपचाराची आध्यात्मिक शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-power-of-healing/ Spiritual power of healing] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Purple%20Wreath.html नीलमणी लता] |[[चित्र:Petrea volubilis 001.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६४८ |''[[:en:Citharexylum|Citharexylum]] L. Spp., Verbenaceae.'' Fiddle-wood, Zitherwood |आध्यात्मिक आरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-ascension/ Spiritual Assension] | |[[चित्र:Jamaican Fiddlewood (Citharexylum spinosum) 4.jpg|इवलेसे]] |- |७९९ |''[[:en:Tithonia_rotundifolia|Tithonia rotundifolia]] (Mill.) S. F. Blake., Compositae'' Mexican sunflower |पूर्णपणे ईश्वराभिमुख झालेली शारीर-चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/physical-consciousness-turned-entirely-towards-the-divine/ Physical consciousness turned entirely towards the Divine] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Mexican%20Sunflower.html मेक्सिकन सूर्यफूल] |[[चित्र:Mexican Sunflower Tithonia rotundifolia 'Torch' Top.jpg|इवलेसे]] |- |२११ |''[[:en:Psidium_guajava|Psidium guajava]] L., Myrtaceae.'' Common guava, Yellow guava, Apple guava |स्थैर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/steadfastness/ Steadfastness] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Guava.html पेरूचे फूल] |[[चित्र:Honey bee on a Guava flower 3.jpg|इवलेसे]] |- |७८५ |''[[:en:Areca_catechu|Areca catechu]] L., Palmae'' Betel palm, Betel-nut-palm, Areca nut palm, Catechu |स्थिर प्राणिकता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/steadfast-vitality/ Steadfast Vitality] |[[सुपारी]] |[[चित्र:Buds of Areca catechu.jpg|इवलेसे]] |- |४६८ |''[[:en:Bombax_ceiba|Bombax ceiba]] L., Bombacaceae'' Red silk-cotton tree, Simul |जडभौतिक चेतनेमध्ये असलेले सघन स्थैर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/solid-steadfastness-in-the-material-consciousness/ Solid steadfastness in the material consciousness] |[[सांवर|काटेसावर]] |[[चित्र:Bombax ceiba flower 74 Sunbury St Geebung IMGP8725.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४२२ |''[[:en:Ixora_pavetta|Ixora pavetta]] Andrews. [I.arborea Sm.], Rubiaceae'' Torch tree |स्पष्टवक्तेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/straightforwardness/ Straightforwardness] |रायकुरा, गोरवीकटगी किंवा माकडी |[[चित्र:Ixora pavetta flower.jpg|इवलेसे]] |- |०२३ |''[[:en:Scabiosa_atropurpurea|Scabiosa atropurpurea]] L., Dipsacaceae.'' Mournful widow, Sweet scabius, Pincushion flower, Egyptian rose |जडभौतिक जगाला दिलेले आशीर्वाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/blessings-on-the-material-world/ Blessings on the material world] |पिनकुशन फ्लॉवर किंवा स्वीट स्कॅबिओसा |[[चित्र:Scabiosa atropurpurea maritima (pincushion flowers).jpg|इवलेसे]] |- |८०९ |''[[:en:Pimpinella_major|Pimpinella major]] (L.) Huds., Umbelliferae.'' |रक्तामधील विशुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/purity-in-the-blood/ Purity in the blood] |रानजिरे किंवा गाज्री |[[चित्र:Pimpinella major ssp rubra eF.jpg|इवलेसे]] |- |०६५ |''[[:en:Vanda_tessellata|Vanda tessellata]] (Roxb.) D. Don., Orchidaceae'' Orchid |ईश्वराबद्दल तपशिलवार ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/detailed-attachment-to-the-divine/ Detailed Attachment for the Divine] |रास्ना (Rasna) किंवा [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Checkered%20Vanda.html आसना] बांदा, पर्सरा |[[चित्र:Vanda tessellata in Bangladesh.jpg|इवलेसे]] |- |७०४ |''[[:en:Cananga_odorata|Cananga odorata]] (Lam.) Hook. f. & T. Thoms. [Canangium odorata (Lam.) King.], Annonaceae'' Ilang-ilang |योग्य बोध किंवा धारणा (सत्याचा अपलाप न करणारा बोध) |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/correct-perception/ Correct Perception] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Ylang%20Ylang.html हिरवा चाफा] |[[चित्र:Cananga odorata 4.jpg|इवलेसे]] |- |३१७ |''[[:en:Chrysojasminum_humile|Jasminum humile]] L., Oleaceae.'' Italian yellow jasmine |योग्य स्वयं-मूल्यमापन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/correct-self-estimation/ Correct Self-evaluation] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Yellow%20Jasmine.html पिवळी चमेली] किंवा इटालियन चमेली |[[चित्र:Jasminum humile glabrum1SHSU.jpg|इवलेसे]] |- |७३८ |''[[:en:Streptocarpus_ionanthus|Saintpaulia ionantha]] H. Wendl., Gesneriaceae.'' African violet, Usambara violet |सुयोग्य गतीविधी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/correct-movement/ Correct Movements] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/African%20Violet.html आफ्रिकन व्हायोलेट] |[[चित्र:Saintpaulia 'Volshebnye Sny' 01.jpg|इवलेसे]] |- |४६५ |''[[:en:Helianthus|Helianthus]] L. Spp., Compositae'' Sunflower |अतिमानसिक प्रकाशाकडे वळलेली चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/consciousness-turned-towards-the-supramental-light/ Consciousness turned towards the supramental Light] |[https://mr.wikipedia.org/s/5mj सूर्यफूल] |[[चित्र:Sunflower sky backdrop.jpg|इवलेसे|सूर्यफूल]] |- |१५० |[[:en:Rosa_chinensis|Rosa chinensis]] (Viridiflora) |ईश्वराबद्दलच्या प्रेमातील लाजाळूपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/timidity-in-attachment-to-the-divine/ Timidity in Attachment to the Divine] |दुहेरी गुलाब |[[चित्र:Rosa chinensis.jpg|इवलेसे|रोजा चिनेन्सिस]] |- |१५१ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दलच्या प्रेमातील विनम्रता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/humility-in-the-love-for-the-divine/ Humility in the love for the Divine] |जांभळा किंवा अंजिरी गुलाब | |- |१५२ |''Rosa chinensis Jacq., Rosaceae.''China rose, Bengal rose |ईश्वराप्रति कोमल प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/tenderness-for-the-divine/ Tenderness for the Divine] |फिकट गुलाबी गुलाब | |- | | | | | | |- |१५४ |[[:en:Holly|Holly (Ilex)]] (''Aquifoliaceae)'' |धैर्ययुक्त सदिच्छा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/courageous-goodwill/ Courageous Goodwill] |मारंडी, वागाटी |[[चित्र:Ilex-aquifolium (Europaeische Stechpalme-1).jpg|इवलेसे|मारंडी, वागाटी]] |- |१५५ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/love-for-the-divine/ Love for the Divine] |विविध रंगी गुलाब | |- |१५६ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दल सर्वांगीण प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/integral-love-for-the-divine/ Integral love for the Divine] |शुभ्र गुलाब | |- |१५७ |''Rosa L., Rosaceae.'' |आंतरात्मिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-love/ Psychic Love] |लालसर गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१५८ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराविषयी प्रज्वलित प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/flaming-love-for-the-divine/ Flaming love for the Divine] |नारिंगी रंगाचा गुलाब | |- |१५९ |''Rosa L. 'Edward'., Rosaceae.'' |समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/surrender/ Surrender] |दुहेरी गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१६० |''Rosa L., Rosaceae.'' |प्रेमपूर्ण समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/loving-surrender/ Loving Surrender] |दुहेरी गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१६१ |''[[:en:Rosa_chinensis|Rosa chinensis Jacq]]. 'Minima'., Rosaceae.'' Fairy rose, Pygmy rose |तपशिलासह समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/detailed-surrender/ Detailed surrender] | |[[चित्र:Rosa chinensis.jpg|इवलेसे|रोसा चिनेन्सिस जॅक]] |- |१६२ |''Rosa L. 'Prosperity'., Rosaceae.'' |शुद्ध आध्यात्मिक समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/pure-spiritual-surrender/ Pure spiritual surrender] | | |- |१६३ |''Rosa L. 'Paul Neyron'., Rosaceae.'' |परिपूर्ण समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/perfect-surrender/ Perfect surrender] | |[[चित्र:Rose, Paul Nryron, バラ, ポール ネイロン, (12249233866).jpg|इवलेसे|रोझ, पॉल न्रिरॉन]] |- |१६४ |''Rosa L., Rosaceae.'' |मानसिक समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/mental-surrender/ Mental surrender] |पिवळसर नारिंगी रंगाचा गुलाब | |- |१६५ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति मानसिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-love-for-the-divine/ Mental love for the Divine] |पिवळ्या रंगाचा गुलाब | |- |१६६ |''Rosa L., Rosaceae.'' |आंतरात्मिक प्रभावाखालील मानसिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-love-under-the-psychic-influence/ Mental love under the psychic influence] |गुलाब | |- |१६७ |''Rosa L., Rosaceae.'' |मानवी उत्कट भावनांचे ईश्वराबद्दलच्या प्रेमात परिवर्तन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/human-passions-changed-into-love-for-the-divine/ Human Passions Changed into Love for the Divine] |लाल गुलाब | |- |१६८ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति असलेल्या प्रेमाने प्रकृतीमध्ये साधलेला समतोल |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/balance-of-the-nature-in-the-love-for-the-divine/ Balance of the nature in the love for the Divine] |दुहेरी रंगाचा गुलाब | |- |१६९ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराच्या सेवेत समर्पित सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/beauty-offers-itself-in-service-to-the-divine/ Beauty offers itself in service to the Divine] |गुलाब | |- |१७० |''[[:en:Rosa_canina|Rosa canina L., Rosaceae.]]''Dog rose, Common brier, Dog brier, Eglantine |प्रकृतीची आंतरात्मिक भरारी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-soaring-of-nature/ Psychic soaring of Nature] |फिकट गुलाबी रंगाचा गुलाब |[[चित्र:Divlja ruza cvijet 270508.jpg|इवलेसे|डॉग रोझ]] |- |१७१ |''Rosa L. 'Father's Day'., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दल अतिमानसिक ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/supramental-attachment-to-the-divine/ Supramental attachment to the Divine] | | |- |१७२ |''Rosa Xrehderana Blackb., Rosaceae.'' Polyantha rose |ईश्वराशी सायुज्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/communion-with-the-divine/ Communion with the Divine] |गुलाब | |- |१७३ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराकडून मिळणारे प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/love-from-the-divine/ Love from the Divine] |गुलाबी व पिवळे गुलाबाचे फूल | |- |१७४ |''Drimiopsis kirkii Bak., Liliaceae.'' |ईश्वराप्रत जाणारा मार्ग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/road-to-the-divine/ Road to the Divine] |लिलियासी. | |- |१७५ |''[[:en:Coffea|Coffea L., Rubiaceae.]]'' |परिपूर्ण मार्ग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/perfect-path/ Perfect path] |कॉफीची फुले |[[चित्र:Coffee Flowers.JPG|इवलेसे|कॉफीची फुले]] |- |१७६ |''[[:en:Jacquemontia_pentanthos|Jacquemontia pentantha]](Jacq.) G. Don., Convolvulaceae.'' |आशा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/hope/ Hope] | |[[चित्र:Jacquemontia pentanthos from Trivandrum, Kerala.jpg|इवलेसे]] |- |१७७ |''[[:en:Chloris_barbata|Chloris barbata Sw., Gramineae]].'' Finger-grass |पश्चात्ताप |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/repentance/ Repentance] |गोंडवेल, गोश्या,मेसी |[[चित्र:Swollen fingergrass.jpg|इवलेसे|गोंडवेल]] |- |१७८ |''Cordyline terminalis (L). Kunth., Agavaceae.'' Ti, Good-luck plant, Hawaiian good-luck plant |मार्गच्युत झालेली व्यक्ती पुन्हा परतून मार्गावर येणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/return/ Return] |विलेती चमेली |[[चित्र:Carey (Cordyline fruticosa) - Flickr - Alejandro Bayer.jpg|इवलेसे|विलेती चमेली]] |- |१७९ |''Lupinus L.spp., Leguminosae, Papilionoideae'' |परमेश्वराकडे जाण्याच्या मार्गावरील टप्पे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/stages-to-the-supreme/ Stages to the Supreme] | | |- |१८० |''Cleome hasslerana Chodat., Capparaceae.'' Spider flower, Spider plant |अभीप्सेचा उत्साह, जोम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/elan-of-aspiration/ Elan of aspiration] | | |- |१८१ |''Acer L.spp., Aceraceae.'' Maple |अभीप्सेची ज्वाला |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/flame-of-aspiration/ Flame of Aspiration] |मॅपल | |- |१८२ |''Spathiphyllum Schoot., Araceae.'' Peace lily, Spathe Flower |विशुद्धतेची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-purity/ Aspiration for purity] |[https://marathivishwakosh.org/43837/ नागफणा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250707052218/https://marathivishwakosh.org/43837/ |date=2025-07-07 }} |[[चित्र:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|इवलेसे|नागफणा]] |- |१८३ |''Aerva tomentosa Forsk., Amaranthaceae.'' |परिपूर्ण अमर्त्यतेची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-integral-immortality/ Aspiration for integral immortality] | | |- |१८४ |''Vernonia. Eleagnaefolia DC., Compositae.'' Curtain creeper |दिव्य चेतनेविषयीची अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-the-divine-consciousness/ Aspiration for the Divine Consciousness] |पडदा वेल, वरनोनिया वेल |[[चित्र:Vernonia elaeagnifolia flowers Kewarra 4799.jpg|इवलेसे|पडदा वेल]] |- |१८५ |''Capparis brevispina'' ''DC., Capparidaceae.'' ''Thorn Straggler'' |तिहेरी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/triple-aspiration/ Triple aspiration] |अर्दांडा, झिरिस, इंडियन केपर | |- |१८६ |''[[:en:Ixora_chinensis|Ixora chinensis Lam]].'' ''Rubiaceae. Ixora'' |आंतरात्मिक अभीप्सा, ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/psychic-aspiration/ Psychic aspiration] |चायनीज इक्सोरा,चायनीज रंगेली,बकाणे, बकावळी |[[चित्र:1. Chinese ixora.jpg|इवलेसे]] |- |१८७ |''[[:en:Ixora_coccinea|Ixora coccinea L]]., Rubiaceae.'' Jungle geranium, Flame of the woods, Jungle flame, Burning love |मानसिक अभीप्सा, ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-aspiration/ Mental aspiration] |जंगल जीरॅनियम , जंगलाची ज्योत किंवा जंगलाची ज्वाला किंवा पेंडकुली |[[चित्र:West Indian Jasmine -- Ixora (yellow).jpg|इवलेसे]] |- |१८८ |''Ixora coccinea L., Rubiaceae.'' Jungle geranium, Flame of the woods, Jungle flame, Burning love |जडभौतिकातील अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-in-the-physical/ Aspiration In The Physical] |इक्सोरा |[[चित्र:Ixora Coccinea.jpg|इवलेसे]] |- |१८९ |''Ixora javanica (Blume) DC. [I. Singaporensis hort.]., Rubiaceae.'' |अतिमानासिक प्रकाशासाठी जडभौतिकामध्ये असणारी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-in-the-physical-for-the-supramental-light/ Aspiration in the Physical for The Supramental Light] |इक्सोरा (केशरी रंग) | |- |१९० |''[[:en:Zephyranthes|Zephyranthes Herb]]., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्रार्थना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/prayer/ Prayer] |कळवंटी, लिली |[[चित्र:Zephyranthes candida in Bangladesh.jpg|इवलेसे|कळवंटी]] |- |१९१ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |आंतरात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/psychic-prayer/ Psychic prayer] |गुलाबी रंगाची लिली |[[चित्र:Zephyranthes sps.jpg|इवलेसे]] |- |१९२ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |मानसिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-prayer/ Mental prayer] |पिवळ्या रंगाची लिली |[[चित्र:Starr 021019-0003 Zephyranthes citrina.jpg|इवलेसे]] |- |१९३ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्राणिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/vital-prayer/ Vital prayer] | | |- |१९४ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.''Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |परिपूर्ण अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-prayer/ Integral Prayer] | | |- |१९५ |''Sternbergia lutea (L.) Roem. & Schult., Amaryllidaceae.'' Winter daffodil, Lily of the field |अतिमानसिक आवाहन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/supramental-invocation/ Supramental invocation] | |[[चित्र:Sternbergia lutea MILAN.jpg|इवलेसे]] |- |१९६ |''[[:en:Wrightia_tinctoria|Wrightia tinctoria]] R. Br., Apocynaceae.'' Pala indigo plant |धार्मिक विचार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/religious-thought/ Religious thought] |इंद्रजौ, कपूर, दुधी |[[चित्र:Wrightia tinctoria in Hyderabad W IMG 7505.jpg|इवलेसे|दुधी]] |- |१९७ |''Leucas aspera Spreng, Labiatae.'' |खरी उपासना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/true-worship/ True worship] |द्रोणपुष्पी |[[चित्र:Leucas aspera 01.jpg|इवलेसे]] |- |१९९ |''[[:en:Aegle_marmelos|Aegle marmelos]] (L.) Correa., Rutaceae.'' Bael tree, Bengal quince |भक्तिमय दृष्टिकोन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/devotional-attitude/ Devotional attitude] |[https://mr.wikipedia.org/s/47t बेल] |[[चित्र:Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg|इवलेसे]] |- |२०० |''[[:en:Ocimum_americanum|Ocimum americanum]] L. [O. Canum sims.]., Labiatae.'' Hoary basil |विजयाचा उत्साह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/conquering-fervour/ Conquering fervour] |काळी तुळस | |- |२०१ |''Ocimum basilicum L., Labiate.'' Common basil, Sweet basil |ईश्वरी ऐक्याचा आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/joy-of-union-with-the-divine/ Joy of Union with the Divine] |राम तुळस |[[चित्र:Sweet Basil (Ocimum basilicum) 3.jpg|इवलेसे|राम तुळस]] |- |२०२ |''[[:en:Saponaria_officinalis|Saponaria officinalis]] L., Caryophyllaceae.'' Soap-Wort, Bouncing bet |कृपेचा सुयोग्य उपयोग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/right-use-of-the-granted-grace/ Right use of the granted Grace] |कावळा साबण |[[चित्र:Saponaria-officinalis-flower.jpg|इवलेसे|कावळा साबण, साबणवीड]] |- |२०३ |''[[:en:Solanum_seaforthianum|Solanum seaforthianum]] Andr., Solanaceae.'' St. Vincent lilac, Glycine, Italian jasmine |केवळ ईश्वरामध्येच आधार शोधणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/seeking-for-support-only-in-the-divine/ Seeking for support only in the Divine] |ब्रॅझिलियन नाइट्सहेड किंवा कंद्याची वेल |[[चित्र:Solanum seaforthianum 1DS-II 1-7326.jpg|इवलेसे]] |- |२०४ |''[[:en:Alcea_rosea|Alcea rosea L]]., Malvaceae.'' Hollyhock (Dark purple, almost black) |तमोमयतेचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-all-obscurities/ Offering of all Obscurities] |हॉलीहॉक (गडद जांभळा) |[[चित्र:Alcea rosea nigra.JPG|इवलेसे]] |- |२०५ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock (Light pink) |अंतरात्मिक अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/psychic-offering/ Psychic offering] |हॉलीहॉक (गुलाबी रंग) |[[चित्र:Alcea rosea01.jpg|इवलेसे]] |- |२०६ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock (Lavender pink) |भावनांचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-emotions/ Offering of the emotions] |हॉलीहॉक (गुलाबीसर- जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea 150881125.jpg|इवलेसे]] |- |२०७ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |प्राणिक अस्तित्वाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-vital/ Offering of the vital] |हॉलीहॉक (गडद लाल रंग) |[[चित्र:ALTCEA ROSEA - TORÀ - IB-737 (Malva reial).jpg|इवलेसे]] |- |२०८ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |प्राणिक अस्तित्वाचे समग्र अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering-of-the-vital/ Integral offering of the vital] |हॉलीहॉक (शुभ्र पांढरा रंग व मध्यभागी जांभळा) |[[चित्र:Alcea July 2011-1.jpg|इवलेसे]] |- |२०९ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |भौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-material-vital/ Offering of the material vital] |हॉलीहॉक (लालसर जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea July 2011-2.jpg|इवलेसे]] |- |२१० |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |अत्यंत भौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-most-material-vital/ Offering of the most material vital] |हॉलीहॉक (काळसर लाल रंग) |[[चित्र:Alcea rosea 142067539.jpg|इवलेसे]] |- |२११ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |शारीर-अस्तित्वाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-physical/ Offering of the Physical] |हॉलीहॉक (लाल रंग) |[[चित्र:Кобона, мальва (штокроза) в саду 04.jpg|इवलेसे]] |- |२१२ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |अस्तित्वाच्या दोन घटकांचे एकत्रितपणे केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/combined-offering-of-two-parts-of-the-being/ Combined offering of two parts of the being] |हॉलीहॉक (दुरंगी) |[[चित्र:Hollyhock and bee 2022.jpg|इवलेसे]] |- |२१३ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |समग्रतया केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering/ Integral offering] |हॉलीहॉक (पांढरा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea (372251886).jpg|इवलेसे]] |- |२१४ |''Ipomoea tricolor 'Pearly Gates'., Convolvulaceae.'' [[:en:Morning_glory|Morning glory]] |विनाअट समग्रतया केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/unconditional-integral-offering/ Unconditional integral offering] |निलपुष्पी किंवा कलादाना, वरधारा |[[चित्र:MorningGlory5.jpg|इवलेसे]] |- |२१५ |''[[:en:Ipomoea_alba|Ipomoea alba L., Convolvulaceae]].'' Moonflower, Belle de nuit |संपूर्ण आत्मदान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/entire-self-giving/ Entire self-giving] |गुलचांदी किंवा सकनकळी |[[चित्र:Moonflower (Ipomoea alba) (6616135915).jpg|इवलेसे|गुलचांदी]] |- |२१६ |''Lycianthes rantonnei Carr. [Solanum rantonnetii Carr. Ex Lescuy.]., Solanaceae.'' Blue potato bush |स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/remembrance/ Remembrance] |निळा बटाटा किंवा निळी बटाटी |[[चित्र:Lycianthes rantonnetii 20140806.jpg|इवलेसे|निळा बटाटा किंवा निळी बटाटी]] |- |२१७ |''Lonicera japonica Thunb., Caprifoliaceae.'' Japanese honeysuckle |ईश्वराचे नित्य स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/constant-remembrance-of-the-divine/ Constant remembrance of the Divine] |कापूर भेंडी |[[चित्र:Lonicera japonica, 2021-10-02, South Side.jpg|इवलेसे|कापूरभेंडी]] |- |२१८ |''[[:en:Lobelia_erinus|Lobelia erinns L]]. 'Cambridge Blue'., Campanulaceae.'' Edging lobelia |(योगी) श्रीअरविंद यांचे स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/remembrance-of-sri-aurobindo/ Remembrance of Sri Aurobindo] | |[[चित्र:Lobelia close-up (aka).jpg|इवलेसे|केंब्रिज ब्लू]] |- |२१९ |''[[:en:Clarkia_unguiculata|Clarkia unguiculata Lindl]]. 'Rosea plena'., Onagraceae.'' Farewell to spring, Godetia |आनंददायी स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/glad-remembrance/ Glad remembrance] | |[[चित्र:Clarkia unguiculata 2022-07-14 7294.jpg|इवलेसे]] |- |२२० |''[[:en:Myosotis_sylvatica|Myosotis sylvatica]] Ehrh. Ex Hoffm., Boraginaceae.'' Garden forget-me-not |चिरस्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/lasting-remembrance/ Lasting remembrance] | |[[चित्र:Wood Forget-Me-Not (Myosotis sylvatica) - Guelph, Ontario 2017-06-03.jpg|इवलेसे]] |- |२२१ |''[[:en:Lamprocapnos|Dicentra spectabilis]] (L.) Lem., Papaveraceae.'' Bleeding heart |भावनिक स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/emotional-remembrance/ Emotional remembrance] | |[[चित्र:Dicentra-spectabilis.jpg|इवलेसे]] |- |२२२ |''[[:en:Cynoglossum_amabile|Cynoglossum amabile Stapf]]. & J.R. Drumm., Boraginaceae.'' Chinese forget-me-not |अवचेतनातून सुरू असलेले स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/subconscient-remembrance/ Subconscient remembrance] | |[[चित्र:Starr 070320-5753 Cynoglossum amabile.jpg|इवलेसे]] |- |२२३ |''[[:en:Barleria|Barleria L., Acanthaceae]]'' |खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening/ Opening] |कोरांटी |[[चित्र:60 Koranti.jpg|इवलेसे|कोरांटी]] |- |२२४ |''Barleria prionitis L., Acanthaceae'' |मानसिक खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/mental-opening/ Mental opening] |वज्रादांति, पिवळी कोरांटी |[[चित्र:61 Koranti Yellow.jpg|इवलेसे]] |- |२२५ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |भावनिक खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/emotional-opening/ Emotional opening] | |[[चित्र:Striped Philippine Violet.jpg|इवलेसे]] |- |२२६ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |भावनिक प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-emotional-vital/ Opening of the emotional Vital] |जांभळसर रंगाची कोरांटी |[[चित्र:Barleria cristata flower in Tropical and Subtropical Arboretum, Ocean Expo Park, Motobu, Okinawa.jpg|इवलेसे]] |- |२२७ |''Barleria L. sp., Acanthaceae'' |अतिमानसिक प्रकाशाप्रत प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/vital-opening-to-the-supramental-light/ Vital opening to the Supramental Light] | |[[चित्र:Kurantakah (Sanskrit- कुरण्टकः) (15321114842).jpg|इवलेसे]] |- |२२८ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |ईश्वराप्रत समग्र अस्तित्वाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/integral-opening-of-the-being-to-the-divine/ Integral opening of the being to the Divine] |जांभळट पांढरी कोरांटी |[[चित्र:Pandhari Koranti (Marathi- पांढरी कोरांटी) (2066451692).jpg|इवलेसे|'''पांढरी कोरांटी''']] |- |२२९ |''Thunbergia kirkii Hook. f., Acanthaceae'' |श्रीअरविंदांच्या शक्तीप्रत खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-to-sri-aurobindo-force/ Opening to Sri Aurobindo's Force] | |[[चित्र:Thunbergia 2.jpg|इवलेसे]] |- |२३० |''[[:en:Thunbergia_erecta|Thunbergia erecta]] (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-to-the-light/ Opening to the Light] |नीळघंटी, नीलकंठी |[[चित्र:Thunbergia erecta Prague 2011 1.jpg|इवलेसे]] |- |२३१ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत उच्च प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-higher-vital-to-the-light/ Opening of the higher vital to the Light] | |[[चित्र:Thunbergia erecta-bunga-Raflinoer32.jpg|इवलेसे]] |- |२३२ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत भौतिक प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-material-vital-to-the-light/ Opening of the material vital to the Light] | | |- |२३३ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson. 'Alba'., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine, December flower |दिव्य प्रकाशाप्रत समग्र खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/integral-opening-to-the-light/ Integral opening to the Light] | |[[चित्र:Thunbergia erecta.jpg|इवलेसे]] |- |२३४ |''[[:en:Gladiolus|Gladiolus Xhortulanus]] L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/receptivity/ Receptivity] |''ग्लॅडिओलस'' |[[चित्र:Asparagales - Gladiolus sp. 2 - 2011.08.07.jpg|इवलेसे]] |- |२३५ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अंतरात्मिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/psychic-receptivity/ Psychic Receptivity] |लालसर गुलाबी ग्लॅडिओलस |[[चित्र:Starr-110307-2493-Gladiolus dalenii-flowers-Kula Botanical Garden-Maui (24451316043).jpg|इवलेसे]] |- |२३६ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अतिमानसिकीकारण झालेल्या अंतरात्म्याची ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/receptivity-of-the-supramentalised-psychic/ Receptivity of the supramentalised psychic] |दुरंगी ग्लॅडिओलस |[[चित्र:Gladiolus ' Georgiy Pobedonosets'.jpg|इवलेसे]] |- |२३७ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |मानसिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/mental-receptivity/ Mental receptivity] |ग्लॅडिओलस (पिवळा रंग) |[[चित्र:A bunch of gladiolus flowers growing on a stalk.jpg|इवलेसे]] |- |२३८ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |भावनिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/emotional-receptivity/ Emotional receptivity] |ग्लॅडिओलस (फिकट गुलाबी रंग) |[[चित्र:Gladiolus 'Alfred Nobel'.jpg|इवलेसे]] |- |२३९ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |प्राणिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/vital-receptivity/ Vital receptivity] |ग्लॅडिओलस (गडद लाल रंग) |[[चित्र:Starr-110307-2262-Gladiolus sp-flowers-Kula Botanical Garden-Maui (24710234989).jpg|इवलेसे]] |- |२४० |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |शारीरिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/physical-receptivity/ Physical receptivity] |ग्लॅडिओलस (लाल रंग) |[[चित्र:Red garden gladiolus.jpg|इवलेसे]] |- |२४१ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |समग्र ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/integral-receptivity/ Integral receptivity] |ग्लॅडिओलस (पांढरा रंग) |[[चित्र:Gladiolus elliotii 1DS-II 6782.jpg|इवलेसे]] |- |२४२ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |बहुविध ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/manifold-receptivity/ Manifold receptivity] |ग्लॅडिओलस (अनेकरंगी) |[[चित्र:Gladiolus dalenii flowers bud black Ooty Jul25 A7CR 06143.jpg|इवलेसे]] |- |२४३ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अतिमानसिकीकरण झालेली ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/supramentalised-receptivity/ Supramentalised Receptivity] |ग्लॅडिओलस (केशरी रंग) |[[चित्र:Closeup of Gladiolus blossoms.jpg|इवलेसे]] |- |२४४ |''[[:en:Sinningia_speciosa|Sinningia speciosa (Lodd.)]] Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |अस्तित्व विशाल होणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/broadening-of-the-being/ Broadening of the being] |[https://www.loksatta.com/lokprabha/gloxinia-1080522/ अधिक माहिती] |[[चित्र:Florada da Gloxínia.jpg|इवलेसे|ग्लॉक्सिनिया]] |- |२४५ |''Sinningia speciosa (Lodd.) Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |सुसंघटीत भावनिक विशालता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/organised-emotional-broadening/ Organised emotional Broadening] | | |- |२४६ |''Sinningia speciosa (Lodd.) Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |सर्वाधिक भौतिक प्राणाचे विशाल होणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/broadening-of-the-most-material-vital/ Broadening of the most Material Vital] | | |- |२४७ |''Tulipa L., Liliaceae.'' Tulip |बहर |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/blossoming/ Blossoming] | |[[चित्र:Münster, Wolbeck, Johannes Blumenfelder, Tulpen -- 2021 -- 7839.jpg|इवलेसे]] |- |२४८ |''[[:en:Euphorbia_milii|Euphorbia milii]] Desmoul., Euphorbiaceae.'' Crown of thorns, Christ thorn |एकाग्रता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/concentration/ Concentration] | |[[चित्र:Euphorbia milii Grenada.jpg|इवलेसे]] |- |२४९ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/tapasya/ Tapasya] |धोतरा |[[चित्र:Datura innoxia sl26.jpg|इवलेसे|धोतरा]] |- |२५० |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |मानसिक तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-tapasya/ Mental tapasya] | |[[चित्र:Nabalu Sabah Brugmansia-01.jpg|इवलेसे]] |- |२५१ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |प्राणिक तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/vital-tapasya/ Vital tapasya] | |[[चित्र:Solanales - Brugmansia × candida - 19.jpg|इवलेसे]] |- |२५२ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |समग्र तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-tapasya/ Integral tapasya] |दुहेरी धोतरा | |- |२५३ |''Brugmansia suaveolens (Humb. & Bonpl. Ex Wild ) Berchit. & Presl., Solanaceae.'' Angel's trumpet |परिपूर्ण तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/perfect-tapasya/ Perfect tapasya] | |[[चित्र:Brugmansia 24.jpg|इवलेसे]] |- |२५४ |''Ipomoea cairica (L.) Sweet., Convolvulaceae.'' Railway creeper |अदिव्य असणाऱ्या सर्व गोष्टींपासून निर्लिप्तता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/detachment-from-all-that-is-not-the-divine/ Detachment from all that is not the Divine] | |[[चित्र:Ipomoea cairica - John Barkla - 1216205.jpeg|इवलेसे]] |- |२५५ |''Tectona grandis L. f., Verbenaceae.'' Teak, Indian oak, Saga, Saigun |इच्छावासनांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-desires/ Renunciation of desires] |साग |[[चित्र:Tectona grandis L.f. (51345406545).jpg|इवलेसे]] |- |२५६ |''Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl., Scrophulariaceae.'' |भावनिक इच्छांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-emotional-desires/ Renunciation of emotional desires] |(पांढरा रंग) | |- |२५७ |''[[:en:Angelonia_salicariifolia|Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl]]., Scrophulariaceae.'' |प्राणिक इच्छांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-vital-desires/ Renunciation of vital desires] |(जांभळा रंग) |[[चित्र:Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl. (8290282345).jpg|इवलेसे]] |- |२५८ |''Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl., Scrophulariaceae.'' |प्राणिक इच्छांचा संपूर्णतया केलेला परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-renunciation-of-vital-desires/ Integral renunciation of vital desires] | | |- | | | | | | |- |२६० |''Beaumontia jerdoniana Wight., Apocynaceae.'' Nepal trumpet flower, Herald's trumpet, Easter lily vine |निस्वार्थीपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/unselfishness/ Unselfishness] |टेंटू |[[चित्र:หิรัญญิการ์ Beaumontia grandiflora Wall. FAMILY APOCYNACEAE (9).jpg|इवलेसे]] |- |२६२ |''Citrus limon (L.) Burm. f., Rutaceae.'' Lemon |शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/chastity/ Chastity] |लिंबू |[[चित्र:Lemon blossoms in Israel.jpg|इवलेसे|लिंबू]] |} == बाह्य दुवे == http://www.blossomlikeaflower.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230206185823/http://www.blossomlikeaflower.com/ |date=2023-02-06 }} https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/ == संदर्भ == Flowers and their spiritual significance, ISBN - 9788170600282 [[वर्ग:निसर्ग]] [[वर्ग:फुले]] [[वर्ग:सह्याद्रीतील फुले]] 74b78e2s2kqblru6tc55bpewwi5ycnx 2708704 2708701 2026-09-09T08:13:47Z Ketaki Modak 21590 2708704 wikitext text/x-wiki == इतिहास == श्रीमाताजी ऊर्फ [[मीरा अल्फासा]], या श्रीअरविंद आश्रमात त्यांना भेटायला येणाऱ्या साधकांशी संवाद साधण्याचे एक माध्यम म्हणून फुलांचा उपयोग करत असत. अगदी सुरुवातीच्या काळापासूनच त्यांनी फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ सांगायला सुरुवात केली होती. अशा रीतीने फुलांची जणू काही एक भाषाच तयार झाली आणि या भाषेच्या माध्यमातून श्रीमाताजी साधकांशी संवाद साधत असत. त्यांनी फुलांना आध्यात्मिक भावसूचक, गुणसूचक नावे दिली होती. == ग्रंथसंपदा == * १९७३ मध्ये प्रकाशित झालेल्या Flowers and Their Messages या पुस्तकामध्ये एकंदर ८७९ फुलांचे आध्यात्मिक अर्थ देण्यात आले आहेत. * इ. स. २००० मध्ये The Spiritual Significance of Flowers या नावाने आणखी एक पुस्तक प्रकाशित केले गेले, त्यामध्ये फुलांच्या शास्त्रीय नावांची भर घालण्यात आली आहे तसेच आणखी १९ फुलांचे अर्थ नव्याने देण्यात आले आहेत. {| class="wikitable sortable" |+ !क्र. !शास्त्रीय नाव !आध्यात्मिक अर्थ !आध्यात्मिक अर्थ (इंग्रजी) !प्रचलित नाव !छायाचित्र |- |००१ |''[[:en:Nelumbo_nucifera|Nelumbo nucifera]]. 'Alba'., Nymphaeaceae Sacred lotus, East Indian lotus'' |अदिती - दिव्य चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/aditi-the-divine-consciousness/ Aditi - the Divine Consciousness] |[[कमळ]] (श्वेत कमळ) |[[चित्र:Nelumbo nucifera (white flower) Md Sharif Hossain Sourav.jpg|इवलेसे|कमळ]] |- |०९१ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दलचा स्नेह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/affection-for-the-divine/ Affection for the Divine] |गुलाबी छटा असलेला शुभ्र गुलाब |[[चित्र:Rosa 'Aspirin Rose' (actm) 01.jpg|इवलेसे]] |- |१३८ |''[[:en:Cordia_sebestena|Cordia sebestena]] L., Boraginaceae.'' Geiger tree |पूजन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/adoration/ Adoration] |शेंदरी भोकर |[[चित्र:2013.06-406-015ap Geiger tree=scarlet cordia(Cordia sebestena(Boraginaceae) Dakar,SN sat01jun2013-1052h.jpg|इवलेसे|शेंदरी भोकर]] |- |२०१ |''Atalantia monophylla Correa., Rutaceae'' Country gooseberry |इच्छाविरहितता / इच्छावासनांचा अभाव |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/absence-of-desire/ Absence of Desire] |माकडलिंबू |[[चित्र:Atalantia monophylla 02.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |२०३ |''[[:en:Eucalyptus|Eucalyptus]] L'Herit. Spp., Myrtaceae'' Eucalptus, Australlian gum, Gum tree, Ironbark, Stringybark |अहंकाराचे निर्मूलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/abolition-of-the-ego/ Abolition of the Ego] |[[निलगिरी (वनस्पती)|निलगिरी]] |[[चित्र:Eucalyptus tereticornis flowers, capsules, buds and foliage.jpeg|इवलेसे|निलगिरी]] |- |२३१ |''[[:en:Zinnia_elegans|Zinnia elegans]] Jacq., Compositae.'' Common zinnia, Youth-and-old-age |सहनशीलतेचा आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/endurance/ananda-of-endurance/ Ananda of endurance] |झिनिया |[[चित्र:Yellow zinnia.jpg|इवलेसे]] |- |२४५ |''[[:en:Mimusops_elengi|Mimusops elengi]] L., Sapotaceae.'' Spanish cherry Medlar, Tanjong tree |परिपूर्ती, सिद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/accomplishment/ Accomplishment] |[[बकुळ|बकुळीची फुले]] |[[चित्र:Maulsari (Mimusops elengi) in Hyderabad W IMG 7161.jpg|इवलेसे|बकुळीची फुले]] |- |४२१ |''[[:en:Solandra_maxima|Solandra maxima]] ( Sesse & Moc.) P. Green., Solanaceae'' Chalice vine |संपूर्ण सत्यनिष्ठा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/absolute-truthfulness/ Absolute Truthfulness] |कप ऑफ गोल्ड वाइन किंवा गोल्डन चॅलिस वाइन |[[चित्र:Starr 000501-1300 Solandra maxima.jpg|इवलेसे]] |- |४३४ |''Celosia argentea L. Plumosa Group., Amaranthaceae.'' Feathered amaranth |अभिव्यक्तीचा सुकाळ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/abundant-expression/ Abundant Expression] |मयूरशिखा, [[मोरशिखा]], [[मयूरशिख]] (सोनेरी पिवळा रंग) |[[चित्र:Celosia argentea var. plumosa Fresh Look Yellow 1zz.jpg|इवलेसे|मयूरशिखा]] |- |४७९ |''[[:en:Hymenocallis|Hymenocallis]] Salisb spp., Amaryllidaceae'' Spider lily, Crown beauty, Sea daffodil, Basket flower |रसायनविद्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/alchemy/ Alchemy] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Beach%20Spider%20Lily.html नागदवणा] |[[चित्र:Hymenocallis Caribaea.jpg|इवलेसे|लिली]] |- |५१३ |''[[:en:Rhododendron|Rhododendron]] L. Spp., Ericaceae'' Azalea, Rhododendron |सौंदर्याची रेलचेल |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/abundance-of-beauty/ Abundance of Beauty] |ऱ्‍होडोडेंड्रॉन |[[चित्र:Half geopende bloem van Rhododendron ponticum.jpg|इवलेसे]] |- |५६५ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/ananda/ Ananda] |जास्वंद |[[चित्र:Starr 070123-3584 Hibiscus rosa-sinensis.jpg|इवलेसे]] |- |५६७ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |अग्नी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/agni/ Agni] |जास्वंद (केशरी लाल) |[[चित्र:Hibiscus rosa-sinensis 'Rainbow Sherbet' flower in private Austrian garden on 2014-09-20.jpg|इवलेसे]] |- |६०४ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |शारीर-आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/ananda-in-the-physical/ Ananda in the physical] |जास्वंद |[[चित्र:Hibiscus 02 Cream yellow with red eye.jpg|इवलेसे]] |- |६०९ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |सौंदर्यपूर्ण शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/aesthetic-power/ Aesthetic Power] |[[जास्वंद]] (लाल) |[[चित्र:Hibiscus or China rose.jpg|इवलेसे|लाल जास्वंद]] |- |६२५ |''[[:en:Canna_(plant)|Canna]] Xgeneralis L.H. bail., Cannacceae.'' Canna lily |शारीरिक देहातील आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/ananda-in-the-physical-body/ Ananda in the Physical Body] |[[कर्दळ]] |[[चित्र:Canna sp.jpg|इवलेसे|कर्दळ]] |- |६३२ |''[[:en:Canna_(plant)|Canna]] Xgeneralis L.H. bail., Cannacceae.'' Canna lily |चक्रांमधील आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/ananda-in-the-centres/ Ananda in the centres] |पांढरा रंग |[[चित्र:Canna Yellow King Humbert.jpg|इवलेसे]] |- |८५४ |''[[:en:Cucurbita_maxima|Cucurbita maxima]] Duchesne ex Lam., Cucurbitaceae.''Autumn squash, Winter squash, Pumpkin |विपुलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/collaboration-of-nature/abundance/ Abundance] |लाल भोपळ्याचे फूल |[[चित्र:Pumpkin flowers - geograph.org.uk - 7559488.jpg|इवलेसे]] |- |८८१ |''[[:en:Cestrum_nocturnum|Cestrum noctumum]] L., Solanaceae'' Lady of the night, Night jessamine |हवा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/air/ Air] |[[रातराणी]] |[[चित्र:Cestrum nocturnum Madagascar 1.jpg|इवलेसे]] |- |७९७ |''[[:en:Capsicum_annuum|Capsicum annuum]] L. Var, Annuum, Solanaceae'' Capsicum, Paprika, Cayenne pepper, Red pepper, Chili pepper |चाबकाचा फटका |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/a-whipping/ A Whipping] |हिरवी मिरची |[[चित्र:Dundicut Pepper Flower in Behbahan, Iran.jpg|इवलेसे]] |- |०३७ |[[:en:Abutilon_indicum|Abutilon indicum]] ''(L) Sweet., Malvaceae.'' Chinese lantern, Flowering maple, Parlor maple, Indian mallow |मानसिक अभिवचन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mental-promise/ Mental Promise] |[[पेटारी]] |[[चित्र:Indian abutilon Abutilon indicum 3268.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४१० |''Arrhostoxylum costatum, Acanthaceae'' |वीराला उचित कृती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/heroic-action/ Heroic Action] |रुएलिया किंवा जंगली पेटुनिया |[[चित्र:Ruellia elegans - Red Ruellia at Peravoor 2018 (7).jpg|इवलेसे]] |- |६७४ |[[:en:Artabotrys_hexapetalus|Artabotrys hexapetalus]] ''(L. f.) Bhand'' (Climbing Lang-lang) |निर्मळ मन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/clear-mind/ Clear Mind] |हिरवा चाफा, हरि चंपा |[[चित्र:Artabotrys hexapetalus02.JPG|इवलेसे]] |- |४०७ |''[[:en:Amaranthus_caudatus|Amaranthus caudatus L]]., Amaranthaceae.'' Love-lies-bleeding, Velvet flower, Tassel flower |कृतीमधील निर्भयता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/fearlessness-in-action/ Fearlessness in Action] |राजगिरा, उनाडभाजी |[[चित्र:Love-Lies-Bleeding, Tassel Flower (Amaranthus caudatus).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |८०७ |''Foeniculum vulgare Mill, Umbelliferae.''[[:en:Fennel|Fennel]] |रक्तामध्ये प्रकाश |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/light-in-the-blood/ Light in the blood] |बडीशेप |[[चित्र:Fennel flower heads.jpg|इवलेसे]] |- |६४१ |''[[:en:Neolamarckia_cadamba|Anthocephalus cadamba]] (Roxb.) Miq., Rubiaceae'' Kadam tree |अतिमानसिक सूर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-sun/ Supramental Sun] |कदंब, निपा (संस्कृत) <ref name=":0">{{स्रोत पुस्तक|title=The spirit of Auroville|last=Huta Hindocha|publisher=Havyavahana Trust|year=2002|isbn=|pages=}}</ref> |[[चित्र:Cadamba tree Neolamarckia cadamba fruit by Raju Kasambe DSCN5650.JPG 09.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६८८ |''[[:en:Asclepias_curassavica|Asclepias curassavica]] L., Asclepiadaceae'' Blood flower, Swallow wort, Matal, Indian root |भौतिक मनाने अतिमानसिक प्रकाशाला दिलेला प्रतिसाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/response-of-the-physical-mind-to-the-supramental-light/ Response of the Physical Mind to the Supramental Light] |पिवळा चित्रक / हळदीकुंकू |[[चित्र:31 Halad-Kumku.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |५११ |''Asparagus L. sp., Liliaceae.'' |आत्मसमर्पणातून उदयाला येणारे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/beauty-arising-from-consecration/ Beauty Arising from Consecration] |[[शतावरी]] |[[चित्र:Asparagus racemosus - Satawari flowers - at Peravoor 2018 (13).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |६३४ |[[:en:Barringtonia_asiatica|Barringtonia asiatica]] ''(L.) Kurz., Lecythidaceae'' |अतिमानसिक कृती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-action/ Supramental Action] |समुद्रफूल |[[चित्र:Barringtonia asiatica - twin flower.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३४१ |''Begonia L. Spp., Begoniaceae.'' [[:en:Begonia|Begonia]] |संतुलन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/balance/balance/ Balance] |काप्रू |[[चित्र:Petals 0016.jpg|इवलेसे]] |- |०४७ |''[[:en:Bixa_orellana|Bixa orellana]] L., Bixaceae.'' Annatto, Lipstick tree, Achiote |एक नवीन जगत् |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/new-world/ New World] |शेंदरी, लटकान, सिंधुरी |[[चित्र:Bixa.jpg|इवलेसे]] |- |०२४ |[[:en:Bougainvillea|Bougainvillea]] ''Comm. Ex Juss., Nyctaginaceae.'' Bougainvillea |संरक्षण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/protection/ Protection] |बोगनवेल |[[चित्र:Bougainvillea, Behbahan.jpg|इवलेसे]] |- |०११ |''[[:en:Brownea_coccinea|Brownea coccinea]] Jacq. Corr. Murr., Leguminosae.'' Scarlet flame bean |विश्वावर अधिराज्य गाजविणारे ईश्वरी प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-love-governing-the-world/ Divine Love Governing the World] |लाल झुंबर |[[चित्र:Brownea coccinea (2206468097).jpg|इवलेसे]] |- |०५७ |''[[:en:Iris_domestica|Belamcanda chinensis]] (L.) DC., Iridaceae'' Blackberry lily, Leopard lily |ईश्वराविषयी आत्मीयता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/attachment-to-the-divine/ Attachment to the Divine] |लेपर्ड लिली |[[चित्र:Iris domestica 2007-08-11 02.jpg|इवलेसे]] |- |६३६ |''Butea monosperma (Lam.) Taub [ B. Frondosa Roxb. Ex willd.], Leguminosae, Papilionoideae,'' Flame of the forest, Dhak, Palas |अतिमानसिक साक्षात्काराचा आरंभ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/beginning-of-the-supramental-realisation/ Beginning of the Supramental Realisation] |पळस |[[चित्र:STS 001 Butea monosperma.jpg|इवलेसे|पळस]] |- |७८ |''Canna indica L., Cannacceae.'' Indian-shot, Queensland, Arrowroot, Achira |ईश्वराशी सख्यत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/friendship-with-the-divine/ Friendship with the Divine] |सर्वजया |[[चित्र:Cinnamon-bellied flowerpiercer (Diglossa baritula) male on Indian shot (Canna indica) Finca El Pilar.jpg|इवलेसे]] |- |२७६ |''Dianthus caryophyllus L., Caryophyllaceae.'' Carnation, Clove pink |सहयोग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/collaboration/ Collaboration] |कार्नेशन, देवाचे फूल |[[चित्र:Dianthus caryophyllus CFPC Malea 1zz.jpg|इवलेसे]] |- |६९० |''Castanospermum australe A. Cunn. & C. Fraser., Leguminosae, Papilionoideae'' Moreton Bay chestnut, Australian chestnut, Black bean |जडभौतिकामध्ये कार्यकारी असलेले 'ज्योतिर्मय मन' |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mind-of-light-acting-in-matter/ Mind of Light Acting in Matter] |[[ब्लॅक बीनस् (वनस्पती)|ब्लॅक बीनस्]] |[[चित्र:Castanospermum australe 7th Brigade Park Chermside P1070738.jpg|इवलेसे]] |- |०६० |''Cattleya spp., Orchidaceae,'' Orchid |जीवनाची साध्यपूर्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/the-aim-of-existence-is-realised/ The Aim of Existence is Realised] |[[ऑर्किड]] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Many white orchids.jpg|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |७७६ |[[:en:Combretum_fruticosum|Combretum fruticosum]] ''(Loefl.)'' ''Stuwz., Combretaceae'' Burning bush |जीवनामध्ये कृतीचे संघटन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/organisation-of-action-in-life/ Organisation of Action in Life] |पिळुकी किंवा उक्षी (संभाव्य नावे) |[[चित्र:Combretum fruticosum 246446513.jpg|इवलेसे]] |- |५५८ |[[:en:Couroupita_guianensis|Couroupita guianensis]] ''Aubl., Lecythidaceae'' Cannonball tree |समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/prosperity/ Prosperity] <ref name=":0" /> |[[कैलाशपती|कैलासपती]] |[[चित्र:Kailasapati (Marathi- कैलासपती) (753214931).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |०५३ |''Dahlia Cav., Compositae,'' [[:en:Dahlia|Dahlia]] |अतिमानवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/superhumanity/ Superhumanity] |[[डेलिया]] (पांढरा) |[[चित्र:55 Delia White.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४९४ |''[[:en:Delonix_regia|Delonix regia]] (Bojer) ref., Leguminosae, Caesalpinioideae'' Flamboyant, Peacock flower, Flame tree, Royal poinciana |साक्षात्कार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/realisation/ Realisation] |[[गुलमोहर]] |[[चित्र:Delonix regia 4226.jpg|इवलेसे|गुलमोहर]] |- |६२ |''[[:en:Dendrobium_moschatum|Dendrobium moschatum]] Swartz., Orchidaceae'' Orchid |परमेश्वराबद्दलची मानसिक आसक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-attachment-to-the-divine/ Mental Attachment to the Divine] |[[ऑर्किड]] (सोनेरी केशरी) |[[चित्र:Dendrobium moschatum (Ecological Botanical Gardens 2015 - 05).jpg|इवलेसे|ऑर्किड (सोनेरी केशरी)]] |- | | | | | | |- |०४४ |''[[:en:Galanthus_nivalis|Galanthus nivalis]] L. 'Viridapicis'., Amaryllidaceae.''Snowdrop, European snowdrop |पुनरुज्जीवनाचे अभिवचन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/promise-of-renewal/ Promise of Renewal] |गॅलॅन्थस |[[चित्र:Galanthus nivalis close-up aka.jpg|इवलेसे]] |- |७१९ |''[[:en:Gazania|Gazania]] Gaertn. spp., Compositae,'' Treasure flower |स्पष्टतेच्या शोधात |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/seeking-for-clarity/ Seeking for clarity] |[https://marathivishwakosh.org/41399/ गेझनिया] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260106183626/https://marathivishwakosh.org/41399/ |date=2026-01-06 }} |[[चित्र:Gazania rigens cultivar in Conques.jpg|इवलेसे|गेझनिया]] |- |५७२ |''[[:en:Hibiscus_×_rosa-sinensis|Hibiscus rosa-sinensis]] L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |भौतिकामधील अतिमानसिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/supramental-beauty-in-the-physical/ Supramental Beauty in the physical] |केशरी जास्वंद |[[चित्र:Cayena (Hibiscus rosa-sinensis), Icod de los Vinos, Tenerife, España, 2012-12-13, DD 01.jpg|इवलेसे|केशरी जास्वंद]] |- |५०५ |''[[:en:Gomphrena_globosa|Gomphrena globosa]] L., Amaranthaceae.'' Globe amaranth, Bachelor's button |अमर्त्यत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/immortality/ Immortality] |गुल-ए-मखमल (पांढरा रंग) |[[चित्र:White Globe Amaranth Flower Gomphrena Globosa 千日紅 センニチコウ (223201665).jpeg|इवलेसे|गुलमखमल]] |- |८७६ |''[[:en:Gossypium|Gossypium]] L. Spp, Malvaceae.,'' Cotton |भौतिक समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/material-abundance/ Material Abundance] |कार्पास, [[कापूस|कपाशी]] |[[चित्र:Cotton flower.jpg|इवलेसे|कपाशी]] |- |००३ |''[[:en:Hedychium_coronarium|Hedychium J.G. Koening]]., Zingiberaceae.'' Ginger lily, Garland lily |सत्-चित्-आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sachchidananda/ Sachchidananda] |[[सोनटक्का]] |[[चित्र:White garland-lily 04.jpg|इवलेसे|सोनटक्का]] |- |६३८ |''Helichrysum bracteatum (Vent.) Andrews., Compositae'' Strawflower, Golden everlasting, Yellow paper daisy |पृथ्वीवर अतिमानसिक अमरत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/supramental-immortality-upon-earth/ Supramental Immortality upon Earth] <ref name=":0" /> |पेपर डेझी |[[चित्र:Xerochrysum bracteatum, golden everlasting flower or strawflower at Mannavan Shola, Anamudi Shola National Park, Kerala (27).jpg|इवलेसे]] |- |५६६ |''[[:en:Hibiscus_mutabilis|Hibiscus mutabilis]] L., Malvaceae.'' Cotton rose, Confederate rose mallow |ईश्वरी कृपा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/divine-grace/ The Divine Grace] |पुष्करिणी, स्थलकमल |[[चित्र:Hibiscus mutabilis (2).JPG|इवलेसे|पुष्करिणी, स्थलकमल]] |- |५७४ |''Hibiscus rosa-sinensis L., Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |अतिमानसिक प्रेमाचे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/beauty-of-supramental-love/ Beauty of Supramental love] |जास्वंद (गुलाबी) |[[चित्र:Juba kusum athonba (326908991).jpg|इवलेसे|जास्वंद (गुलाबी)]] |- |०३६ |''Hibiscus rosa-sinensis L. 'Deddie Ann', Malvaceae.'' Chinese hibiscus, Hawaiian hibiscus, Rose-of-China |नव-निर्मितीचे सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/beauty-of-the-new-creation/ Beauty of the New Creation] |[[जास्वंद]] |[[चित्र:Sleepy Hibiscus (Hibiscus furcellatus) (8058834522).jpg|इवलेसे|जास्वंद]] |- |१२५ |[[:en:Hoya_carnosa|Hoya Carnosa]] ''(L. f.) R. Br., Asclepiadaceae.Wax plant, Honey plant'' |सामूहिक अभीप्सेची शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/power-of-collective-aspiration/ Power of Collective Aspiration] |अंबरी (होया कार्नोसा) |[[चित्र:NKN-2007-06-13 114250 Hoya Carnosa (Yvan Leduc author for Wikipedia).jpg|इवलेसे]] |- |७७३ |''[[:en:Acanthus_montanus|Acanthus montanns]] (Nees) Anderson., Acanthaceae'' Mountain thistle, Acanthe rose |ईश्वराच्या पहिल्या संपर्काने जागृत होणाऱ्या भावना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/the-emotions-awake-to-the-first-contact-with-the-divine/ The Emotions Awake To The First Contact With The Divine] |तालीमखाना |[[चित्र:112 Kolshinda, Talimkhana.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३१३ |''[[:en:Vittadinia_cuneata|Vittadinia cuneata]] (V. australis hort.), Compositae'' Creeping daisy |समग्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-simplicity/ Integral Simplicity] |डेझी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Bellis perennis-fully bloomed flower.jpg|इवलेसे|डेझी ]] |- | | | | | | |- |४२२ |''[[:en:Ixora_pavetta|Ixora pavetta]] Andrews. [I.arborea Sm.], Rubiaceae'' Torch tree |सरळपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/straightforwardness/ Straightforward­ness] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Torchwood%20Tree.html गोरवीकटगी] नेमाली, नेवली (संस्कृत) |[[चित्र:Ixora pavetta, AJT Johnsingh. 0200921 120457.jpg|इवलेसे|गोरवीकटगी]] |- |३०२ |''[[:en:Jasmine|Jasminum]] L. Spp., Oleaceae.''Jasmine, Jessamine |शुद्धता, निर्मळता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/purity/purity/ Purity] |[https://marathivishwakosh.org/16485/ जास्मिन] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260106183259/https://marathivishwakosh.org/16485/ |date=2026-01-06 }}, [[मोगरा]] |[[चित्र:Earleaf jasmine (Jasminum elongatum) flowers.jpg|इवलेसे|मोगरा]] |- |८३५ |''[[:en:Jatropha_podagrica|Jatropha podagarica]] Hook., Euphorbiaceae.'' Gout plant, Tartogo, [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Australian%20Bottle%20Plant.html Australian bottle plant] |अतिमानसिक कृतीला अवचेतनेकडून मिळालेला पहिला प्रतिसाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/subconscient/first-response-of-the-subconscient-to-the-supramental-action/ First Response of the Subconscient to the Supramental Action] | |[[चित्र:Jatropha podagrica flower in Ishigaki, Okinawa.jpg|इवलेसे]] |- |७७२ |''Lagenaria siceraria (Molina) Standl., Cucurbitaceae.'' White-flowered gourd, Bottle gourd, [[:en:Calabash|Calabash]] gourd, Hercules' club |भावनिक समृद्धी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/emotional-abundance/ Emotional Abundance] |[https://mr.wikipedia.org/s/bao दुधी भोपळ्याचे फूल] |[[चित्र:Lagenaria siceraria kz03.jpg|इवलेसे]] |- |८१५ |''[[:en:Lantana|Lantana]] L. Spp, Verbenaceae'' Shrub verbena |पेशींमधील भावनिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/emotional-beauty-in-the-cells/ Emotional Beauty in the Cells] |टणटणी, घाणेरी |[[चित्र:Lantana montevidensis.JPG|इवलेसे|घाणेरी]] |- |११६ |''[[:en:Leonotis_nepetifolia|Leonotis nepetifolia]] (L.) R. Br., Labiatae.'' |आरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/ascension/ Ascension] |दीपमाळ |[[चित्र:24 Dipmal.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३३१ |''[[:en:Erysimum_cheiri|Erysimum cheiri]] (L.) [Cheiranthus Cheiri L.], Cruciferae Wallflower, English wallflower'' |आशावाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/optimism/ Optimism] |[[अबोली]] |[[चित्र:Crossandra infundibuliformis at Periya 2019 (5).jpg|इवलेसे|अबोली]] |- |०१६ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |ईश्वरी सांभाळ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude/ Divine Solicitude] |मिरची जास्वंद |[[चित्र:Malvaviscus arboreus 2.jpg|इवलेसे|मिरची जास्वंद]] |- |०५५ |''Memecylon tinctorium L., Melastomaceae.'' Ironwood |चमत्कार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/miracle/ Miracle] |अंजनी (निळा व गुलाबी रंग) |[[चित्र:Memecylon umbellatum (95009).jpg|इवलेसे|अंजनी]] |- |०१३ |''Michelia alba DeCondolle., Magnoliaceae.'' [[:en:Magnolia_champaca|Champaca]], Fragrant champaca |ईश्वरी हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-smile/ Divine Smile] |चंपा, [[चाफा]] (सोनचाफा) |[[चित्र:Michelia champaca2.JPG|इवलेसे|चाफा]] |- |५०० |''[[:en:Millingtonia|Millingtonia hortensis]] L., Bignoniaceae'' Indian cork tree, Tree jasmine |रूपांतरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/transformation/ Transformation] |बुचाची फुले |[[चित्र:Drooping flowers of Indian cork tree.jpg|इवलेसे|बुचाची फुले]] |- | | | | | | |- |०१८ |''[[:en:Mirabilis_jalapa|Mirabilis jalapa]] L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace/ Solace] |[[गुलबक्षी]] |[[चित्र:Jalapa - Nyctaginaceae.jpg|इवलेसे|गुलबक्षी ]] |- |०१९ |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |मनातील दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace-in-the-mind/ Solace in the Mind] |गुलबक्षी (पिवळा रंग) |[[चित्र:Four o'clock (Mirabilis jalapa) yellow-flowered.jpg|इवलेसे|पिवळी गुलबक्षी]] |- |०२० |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |प्राणातील दिलासा   |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace-in-the-vital/ Solace in the Vital] |गुलबक्षी |[[चित्र:Mirabilis jalapa 2019-09-01 4253.jpg|इवलेसे]] |- |०२१ |''Mirabilis jalapa L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |पूर्ण दिलासा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/integral-solace/ Integral Solace] |गुलबक्षी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Mirabilis jalapa, Burdwan, West Bengal, India 02 01 2013 (3).jpg|इवलेसे]] |- |०५६ |''[[:en:Myrtus_communis|Myrtus communis]] L., Myrtaceae.'' Myrtle, Greek myrtle, Swedish myrtle |केवळ ईश्वरासाठीच जगणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/to-live-only-for-the-divine/ To Live Only For the Divine] |विलायती मेंदी, फिरंगी मेथी, गंधमालती |[[चित्र:Arrayan - Myrtus communis (9611744016).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |००२ |''[[:en:Nelumbo_nucifera|Nelumbo nucifera Gaertn]]., Nymphaeaceae'' Sacred lotus, East Indian lotus |अवतार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/avatar-the-supreme-manifest-on-earth-in-a-body/ Avatar- the Supreme Manifested in a Body upon Earth] |अरविंद |[[चित्र:अरविंद.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |७३० |''[[:en:Nerium|Nerium]] oleander L., Apocynaceae.'' Oleander, Rosebay |मिथ्यत्वाचे समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/surrender-of-all-falsehood/ Surrender of All Falsehood] |[[कण्हेर]] |[[चित्र:Nerium oleander pink.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |११८ |''[[:en:Nyctanthes_arbor-tristis|Nyctanthes arbor-tristis]] L., Verbenaceae.'' Night jasmine, Tree of sadness |[[अभीप्सा]] |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration/ Aspiration] |प्राजक्त, [[पारिजातक]], शेफाली |[[चित्र:(Nyctanthes arbor-tristis) flower at Madhurawada 01.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |१४० |''[[:en:Ocimum_tenuiflorum|Ocimum tenuiflorum]] L. [O. Sanctum L.]., Labiatae.'' Holy basil, Krishna tulsi, Ram tulsi, Tulsi |भक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/devotion/ Devotion] |[[तुळस]] |[[चित्र:കൃഷ്ണതുളസി.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१२ |''[[:en:Operculina_turpethum|Operculina turpethum]] (L.) Silver Manso., Convolvulaceae.'' Wooden rose |ईश्वरी कृपेची हाक |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/call-of-the-divine-grace/ Call of the Divine Grace] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Transparent%20Wood%20Rose.html नासोत्तर] (Nasottar) |[[चित्र:Fruits of Operculina turpethum in Shiraho, Ishigaki Island.jpg|इवलेसे]] |- |६५७ |''[[:en:Pandanus_tectorius|Pandanus tectorius]] Parkins., [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Himalayan%20Screw%20Pine.html Pandanaceae]'' Pandanus palm, Thatch screw pine |आध्यात्मिक गंध |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-perfume/ Spiritual perfume] |[[केवडा]], केतकी |[[चित्र:Pandanus tectorius (5187733419) (2).jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |३७५ |''Petunia Xhybrida hort. Vilm.-Andr., Solanaceae.'' Petunia |कृतीमधील उत्साह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/enthusiasm/enthusiasm-in-action/ Enthusiasm in Action] |पेटुनिया | |- |२५२ |''[[:en:Passiflora_vitifolia|Passiflora vitifolia]] HBK., Passifloraceae.'' [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Perfumed%20Passion%20Flower.html Passion flower] |ईश्वरी कार्याचे साधन बनण्याची इच्छा बाळगणारी शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/power-aspiring-to-become-an-instrument-for-the-divine-work/ Power aspiring to become an instrument for the divine work] |रक्तवर्णी कृष्णकमळ |[[चित्र:Passiflora vitifolia 3zz.jpg|इवलेसे|रक्त कृष्णकमळ]] |- |००५ |''[[:en:Plumbago_auriculata|Plumbago auriculata 'Alba]]'., Plumbaginaceae.'' Cape leadwort |ईश्वरी सान्निध्याच्या शोधात असणारी चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/presence/ Consciousness seeking for the presence] |[[चित्रक]] |[[चित्र:Flor - Quintana Roo - México-4.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६६८ |''[[:en:Plumeria_obtusa|Plumeria obtusa]] L., Apocynaceae.'' Frangipani, Temple tree, Nosegay, West Indian jasmine, Pagoda tree |व्यक्तीच्या प्रत्येक घटकामध्ये मानसिक परिपूर्णत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/perfect-psychological-perfection/ Psychological Perfection in all parts of the being]. |चंपा, पांढरा [[चाफा]] |[[चित्र:Plumeria obtusa or the Singapore graveyard flower (Image 1 of 2) in Jamshedpur, India.jpg|इवलेसे|पांढरा चाफा]] |- |६६४ |''[[:en:Plumeria_rubra|Plumeria rubra]] L., Apocynaceae.'' Frangipani, Temple tree, Nosegay, West Indian jasmine, Pagoda tree |मानसिक परिपूर्णत्व |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/psychological-perfection/ Psychological Perfection] |[[चाफा]] |[[चित्र:Plumeria-0006-Zachi-Evenor.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०४८ |''[[:en:Polianthes_tuberosa|Polianthes tuberosa]] L., Agavaceae.'' Tuberose |नव-निर्मिती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/new-creation/ New Creation] |[[निशिगंध]], गुलछडी |[[चित्र:Polianthes tuberosa flower.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१४ |''[[:en:Portulaca_grandiflora|Portulaca grandiflora]] Hook., Portulacaceae.'' Rose moss, Sun plant, Eleven-o'clock |श्रीअरविंदांची करुणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sri-aurobindo-compassion/ Sri Aurobindo's Compassion] |नोनिया |[[चित्र:Portulaca grandiflora cultivar 5Dsr 4082.jpg|इवलेसे|नोनिया]] |- |००७ |''[[:en:Pomegranate|Punica granatum]] L., Punicaceae.'' Pomegranate |[[खाल्डियन लोककथा|दिव्य प्रेम]] |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-love/ Divine Love] |[[डाळिंब|डाळिंबा]]<nowiki/>चे फूल |[[चित्र:Punica granatum flower.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- | | | | | | |- |१०३ |''[[:en:Rosa|Rosa]] L., Rosaceae.'' Rose |मानवी वासनाविकारांचे ईश्वरविषयक प्रेमामध्ये रूपांतर |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/human-passions-changed-into-love-for-the-divine/ Human passions changed into love for the Divine] |लाल [[गुलाब]] |[[चित्र:Rosa Red Chateau on black background.jpg|इवलेसे|लाल गुलाब]] |- |०२२ |''[[:en:Scabiosa_atropurpurea|Scabiosa atropurpurea]] L., Dipsacaceae.'' Mournful widow, Sweet scabius, Pincushion flower, Egyptian rose |आशीर्वाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/blessings/ Blessings] |पिनकुशन फ्लॉवर, इजिप्शियन गुलाब |[[चित्र:Scabiosa atropurpurea maritima (pincushion flowers).jpg|इवलेसे]] |- |४९३ |''[[:en:Sesbania_grandiflora|Sesbania grandiflora]] (L.) Poir., Leguminosae, Papilionoideae'' Scarlet wistaria tree, Vegetable humming-bird |साक्षात्काराचा आरंभ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/beginning-of-realisation/ Beginning of Realisation] |हादगा / [[अगस्ता]] |[[चित्र:Hoa so đũa trắng.jpg|इवलेसे|अगस्ता]] |- |०५४ |''Strophanthus DC. Spp., Apocynaceae.Mimosa'' |आविष्करणाचे किरणोत्सर्जन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/radiation-of-the-manifestation/ Radiation of the Manifestation] |अगस्त्यमाला |[[चित्र:Strophanthus gratus 5.jpg|इवलेसे]] |- |३१० |''[[:en:Tabernaemontana|Stemmadenia litoralis]] (HBK) Allorge. [S. Galleottiana (rich.) Miers], Apocynaceae.'' |कृतीमधील शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/purity/purity-in-action/ Purity in Action] | |[[चित्र:Jazmín - Huevos de perro (Stemmadenia litoralis) (15185545961).jpg|इवलेसे]] |- |६९८ |''[[:en:Tabernaemontana_divaricata|Tabernaemontana divaricata]] (L.) R. Br. Ex Roem. & Schult., Apocynaceae.'' Crape jasmine, Crape gardenia, Pinwheel flower, East Indian rosebay |मानसिक शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-purity/ Mental Purity] |[[तगर (फूल)|तगर]] |[[चित्र:Tabernaemontana divaricata 3280.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६७१ |''[[:en:Cascabela_thevetia|Thevetia peruviana]] (Pers.) Schum., Apocynaceae.'' Yellow oleander, Be-still tree |मन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mind/ Mind] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Mexican%20Oleander.html बिट्टीची फुले] (पिवळा रंग) |[[चित्र:Cascabela thevetia kz01.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |००४ |[[:en:Tradescantia_spathacea|Tradescantia spathacea]]. White |ईश्वरी उपस्थिती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-presence/ Divine Presence] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Moses%20in%20the%20Cradle.html ट्रेडस्कॅन्टिया स्पाथेसिया] |[[चित्र:Starr 080607-7174 Tradescantia spathacea.jpg|इवलेसे]] |- |०३५ |''[[:en:Viscum_album|Viscum album]] L., Loranthaceae.'' Mistletoe |चैतन्याची खूण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/sign-of-the-spirit/ Sign of the Spirit] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Common%20Mistletoe.html विस्कम अल्बम] |[[चित्र:Viscum album kz20.jpg|इवलेसे]] |- |०४५ |''[[:en:Leucanthemum_×_superbum|Leucanthemum Xsuperbum]] (J. Ingram) Bergmans [Chrysanthemum Xsuperbum Bergmans ex J. Ingram.]., Compositae.'' Shasta daisy |सर्जक शब्द |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/creative-word/ Creative Word] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Shasta%20Daisy.html डेझी] |[[चित्र:Leucanthemum × superbum.001 - Burela.jpg|इवलेसे|डेझी]] |- |१३० |''[[:en:Zephyranthes|Zephyranthes Herb]]., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्रार्थना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/prayer/ Prayer] <ref name=":0" /> |[[लिली]] |[[चित्र:Zephyranthes candida.jpg|इवलेसे|लिलीची फुले]] |- |२१२ |''Fittonia vershaffeltii var. argyroneura (Coem.)., Nichols., Acanthaceae'' Nerve plant, Silver net plant, Silver fittonia, Silver nerve |उपयोजन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/application/ Application] | |[[चित्र:Fittonia albivenis 002.JPG|इवलेसे]] |- |२२६ |''[[:en:Zinnia_elegans|Zinnia elegans]] Jacq., Compositae.'' Common zinnia, Youth-and-old-age |सहनशक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/endurance/endurance/ Endurance] |झिनिया |[[चित्र:Elegant zinnia 2.jpeg|इवलेसे|झिनिया]] |- |३२१ |''[[:en:Passiflora_incarnata|Passiflora L. Incarnata]] Xcincinnata 'Incense', Passifloraceae.'' Passion flower |निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/silence/ Silence] |[[कृष्णकमळ]] |[[चित्र:Purple Passionflower - Flickr - rittyrats.jpg|इवलेसे|[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Soi%20Fah%20Passion%20Flower.html कृष्णकमळ]]] |- |७४५ |''[[:en:Achimenes_grandiflora|Achimenes grandiflora]] Schiede., Gesneriaceae.'' Monkey-faced pansy, Orchid pansy, Japanese pansy, Cupid's bower |प्राणामधील निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/silence-in-the-vital/ Silence in the Vital] | |[[चित्र:Achimenes grandiflora1scott.zona.jpg|इवलेसे]] |- |३२२ |''[[:en:Passiflora_foetida|Passiflora foetida]], Passifloraceae.'' Running pop, Love-in-a-mist, Wild water lemon |समग्र निश्चल-नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-silence/ Integral Silence] |वेल-घाणी? |[[चित्र:Passiflora feotida.jpg|इवलेसे]] |- |३२३ |[[:en:Linaria_maroccana|Linaria Maroccana]] ''Hook. f., Scrophulariacea.'' Toadflax, Spurred snapdragon |बोलकी नीरवता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/expressive-silence/ Expressive Silence] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Toadflax.html अधिक माहिती] (इंग्रजी) |[[चित्र:Linaria maroccana (cultivars) 1DS-II 2-0146.jpg|इवलेसे]] |- |६७८ |''[[:en:Eranthemum_pulchellum|Eranthemum pulchellum]] Andr., Acanthaceae'' Blue sage |मनामध्ये निश्चल-निरवतेविषयी असलेली अभीप्सा / आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/aspiration-for-silence-in-the-mind/ Aspiration for Silence in the mind] |(हिंदी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Blue%20Sage.html गुलशाम] दशमूळी किंवा जंगली अबोली, रान अबोली |[[चित्र:Eranthemum Nervosum.jpg|इवलेसे]] |- |८७७ |[[:en:Proiphys_amboinensis|Proiphys amboinesis]] ''(L.) Herb. [Eurycles Sylvestris Salisb. Ex Schult. & schult. f.], Amaryllidaceae'' Brisbane lily |आध्यात्मिकतेबद्दलची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/awakening-in-matter/silver/ Silver] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Cardwell%20Lily.html कार्डवेल लिली आणि नॉर्दर्न ख्रिसमस लिली] |[[चित्र:Cardwell lily.jpg|इवलेसे]] |- |३१३ |''[[:en:Vittadinia_cuneata|Vittadinia cuneata]] (V. australis hort.), Compositae'' Creeping daisy |समग्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/integral-simplicity/ Integral simplicity] |डेझी (पांढरा रंग) |[[चित्र:Vittadinia cuneata var cuneata head6 QNR - Flickr - Macleay Grass Man.jpg|इवलेसे]] |- |२८४ |''[[:en:Catharanthus_roseus|Catharanthus roseus]] (L.) G. Don. [Vinca rosea l.]., Apocynaceae., Apocynaceae.'' Madagascar periwinkle, Old maid, Cayenne jasmine, Rose periwinkle |अखंडितपणे चाललेली प्रग्रती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/uninterrupted-but-spasmodic-progress/ Uninterrupted spamodic progress] |[[सदाफुली]] [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Periwinkle.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Catharanthus roseus (Pink Madagascar Periwinkle).jpg|इवलेसे|सदाफुली]] |- |७९० |''[[:en:Mimosa_pudica|Mimosa pudica]] L., Leguminosae, Mimosoideae'' Sensitive plant, Touch-me-not, Shame plant, Live-and-die, Humble plant |प्राणिक संवेदनशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/vital-sensitivity/ Vital sensitivity] |[[लाजाळू]], लाजवंती [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Touch%20Me%20Not.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Mimosa pudica in September month 3.jpg|इवलेसे|लाजाळू]] |- |६९७ |''[[:en:Butter_daisy|Melampodium paludosum]] HBK, Compositae'' |खऱ्या मानसिक प्रामाणिकपणाचा उदय |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/birth-of-true-mental-sincerity/ Birth of true mental sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Butter%20Daisy.html बटर डेझी] |[[चित्र:Melampodium paludosum 'Million Gold' 2.jpg|इवलेसे]] |- |०१६ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |ईश्वरी अनुध्यान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude/ Divine Solicitude] |[[जास्वंद]] (लाल रंग) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sleeping%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Malvaviscus6.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |०१७ |''[[:en:Malvaviscus_arboreus|Malvaviscus arboreus]] Cav. var. mexicana Schildl., Malvaceae.'' Turk's cap |योग्य रितीने आकलन झालेले ईश्वरी अनुध्यान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-solicitude-rightly-understood/ Divine Solicitude rightly understood] |[[जास्वंद]] (गुलाबी रंग) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Sleeping%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Flower Hibiscus rosa-sinensis 1.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६९२ |''[[:en:Thymophylla_tenuiloba|Thymophylla tenuiloba]] (Dc.) Small. [Dysodia tenuiloba(DC.) B.L. Robinson]., Compositae'' Golden fleece, Dahlberg daisy |मानसिक साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-simplicity/ Mental Simplicity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Dahlberg%20Daisy.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Thymophylla tenuiloba.JPG|इवलेसे]] |- |७४९ |''[[:en:Oxalis|Oxalis]] L. Spp., Oxalidaceae.'' Sorrel, Shamrock |प्राणामधील विनम्र साधेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/candid-simplicity-in-the-vital/ Candid simplicity in the vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Large-Flowered%20Pink%20Sorrel.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Large-flowered Pink Sorrel (Oxalis debilis) (15488025556).jpg|इवलेसे]] |- |२९० |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |साधा प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/simple-sincerity/ Simple sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Aster amellus flower (38).jpg|इवलेसे]] |- |६९६ |''[[:en:Goldenrod|Solidago L]]. Spp., Goldenrod'' |मानसिक प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-sincerity/ Mental Sincerity] |गोल्डन रॉड, [https://marathivishwakosh.org/12705/ पिवळी डेझी] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250906173630/https://marathivishwakosh.org/12705/ |date=2025-09-06 }} |[[चित्र:Solidago virgaurea, Golden Rod - geograph.org.uk - 4233648.jpg|इवलेसे]] |- |२९१ |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |भावनिक प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/emotional-sincerity/ Emotional Sincerity] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (फिकट जांभळा रंग) |[[चित्र:Asteraceae - Aster amellus.JPG|इवलेसे]] |- |२९२ |''[[:en:Aster_amellus|Aster amellus]] L., Compositae.'' Italian aster |प्राणामधील प्रामाणिकपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/sincerity-in-the-vital/ Sincerity in the Vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Italian%20Aster.html इटालियन ॲस्टर] (निळा रंग) |[[चित्र:Aster amellus flower (11).jpg|इवलेसे]] |- |२५४ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-work/ Skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox at lalbagh7382.JPG|इवलेसे]] |- |२५५ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |अंतरात्मिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-psychic-work/ Skill in psychic work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii - Archer FL 02.jpg|इवलेसे]] |- |२५६ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Yellow) |मानसिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-mental-work/ Skill in mental work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Flox - Phlox drummondii (1).jpg|इवलेसे]] |- |२५७ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |कार्यामधील भावनिक कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/emotional-skill-in-work/ Emotional skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] (पांढरा रंग) |[[चित्र:Phlox drummondii-anna park-yercaud-salem-India.JPG|इवलेसे]] |- |२५८ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox |प्राणिक कार्यामधील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-vital-work/ Skill in vital work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:福祿考(金山海棠) Phlox drummondii -香港北區公園 North District Park, Hong Kong- (9207627744).jpg|इवलेसे]] |- |२५९ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Carmine red flowers). |कार्यामधील शारीरिक कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/physical-skill-in-work/ Physical skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii - 25984291501.jpg|इवलेसे]] |- |२६० |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Bright red) |भौतिक कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-material-work/ Skill in Material work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] | |- |२६१ |''[[:en:Phlox_drummondii|Phlox drummondii]] Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Small White) |समग्र कार्यातील कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/skill-in-integral-work/ Skill in integral work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-2.JPG|इवलेसे]] |- |२६२ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''i Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox (Pink colour) |कलात्मक कार्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/artistic-work/ Artistic work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-14.JPG|इवलेसे]] |- |२६३ |[[:en:Phlox_drummondii|''Phlox drummondii'']] ''Hook., Polemoniaceae.'' Annual phlox, Drummond phlox, Star phlox |कार्यातील तेजस्वी कुशलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/work/radiating-skill-in-work/ Radiating skill in work] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Annual%20Phlox.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Phlox drummondii-tnau-yercaud-salem-India.JPG|इवलेसे]] |- |५२० |''[[:en:Prunus_serrulata|Prunus serrulata]] Lindl., Rosaceae.'' Oriental cherry, Japanese flowering cherry |सौंदर्याचे हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/smile-of-beauty/ Smile of beauty] |जपानी चेरी [https://www.missouribotanicalgarden.org/PlantFinder/PlantFinderDetails.aspx?kempercode=a915#:~:text=Prunus%20serrulata%2C%20commonly%20called%20Japanese,tall%20in%20its%20native%20habitat. अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Cerisier du Japon (Prunus serrulata) (3).jpg|इवलेसे]] |- |५८१ |''[[:en:Hibiscus_micranthus|Hibiscus micranthus]] L., Malvaceae.'' Hibiscus |चिरंतन हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/power/eternal-smile/ Eternal smile] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Tiny%20Flower%20Hibiscus.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Hibiscus micranthus - Tiny Flower Hibiscus at Theni (4).jpg|इवलेसे]] |- |०१३ |''Michelia alba DeCondolle., Magnoliaceae.'' [[:en:Magnolia_champaca|Champaca]], Fragrant champaca |ईश्वरी हास्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine-smile/ Divine smile] |[https://marathivishwakosh.org/15483/ पांढरा चाफा (मराठी)]{{मृत दुवा|date=August 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [[चाफा]] (विकिपीडिया) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/White%20Champa.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:White Champaca April 2009.JPG|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |११७ |''[[:en:Delphinium|Delphinium]] L. Spp., Ranunclaceae.'' Larkspur |आकाशरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/soaring/ Soaring] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Kashmir%20Larkspur.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Delphinium 'Summer Skies' Ostróżka 2022-06-12 03.jpg|इवलेसे]] |- |१०६ |''[[:en:Rosa_canina|Rosa canina]] L., Rosaceae.'' Dog rose, Common brier, Dog brier, Eglantine |प्रकृतीचे अंतरात्मिक आकाशरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-soaring-of-nature/ Psychic soaring of Nature] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Dog%20Rose.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Divlja ruza cvijet 270508.jpg|इवलेसे]] |- |०१८ |''[[:en:Mirabilis_jalapa|Mirabilis jalapa]] L., Nyctaginaceae.'' Marvel of Peru, Four-o'clock, False jalap, Beauty of the night |सांत्वन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/solace/ Solace] |[[गुलबक्षी]] (मराठी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Four%20O'clock.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Mirabilis jalapa 'bicolor'-IMG 9208.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |७५२ |''[[:en:Amaranthus_caudatus|Amaranthus caudatus]] L., Amaranthaceae.'' Love-lies-bleeding, Velvet flower, Tassel flower |प्राणामधील प्रदीप्त सामर्थ्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/illumined-strength-in-the-vital/ Illumined strength in the vital] |[[राजगिरा]] (मराठी) [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Love%20Lies%20Bleeding.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:3836 - Amaranthus caudatus (Zieramaranth).JPG|इवलेसे]] |- |११९ |Alcea rosea (Hollyhock) |प्राणाचे समग्र अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering-of-the-vital/ Integral offering of the vital] |होली हॉक (पांढरा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea sl24.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे|204x204अंश]] |- |१५१ |''[[:en:Alcea_rosea|Alcea rosea]] L., Malvaceae.'' Hollyhock |जडभौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-material-vital/ Offering of the material vital] |होली हॉक (लालसर जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea purple.jpg|इवलेसे]] |- |७५० |''[[:en:Coleus_scutellarioides|Solenostemon scutellarioides]] (L.) Codd. [Coleus Xhybridus Voss.], Labiatae.'' Coleus, Painted nettle |प्राणामधील सामर्थ्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/strength-in-the-vital/ Strength in the vital] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Coleus.html अधिक माहितीसाठी] (इंग्रजी) |[[चित्र:Coleus Oxford Botanic Garden.jpg|इवलेसे]] |- |३९४ |''Chrysanthemum L. Spp., Compositae.'' [[:en:Chrysanthemum|Chrysanthemum]] |विशेष तपशीलवर ऊर्जा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/energy/specialised-detailed-energy/ Specialised detailed energy] | |[[चित्र:Chrysanthemum japonense var ashizuriense1.jpg|इवलेसे]] |- |४२५ |''[[:en:Asparagus_densiflorus|Asparagus densiflorus]] (Kunth.) Jessop. 'Sprengeri', Liliaceae.'' Sprenger asparagus, Sprengeri, Emerald fern, Emerald feather |आध्यात्मिक वाणी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/spiritual-speech/ Spiritual Speech] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Asparagus%20Fern.html अधिक माहितीसाठी (इंग्रजी)] |[[चित्र:Asparagus Fern -- asparagus densiflorus 'sprengeri'.jpg|इवलेसे]] |- |६४४ |''[[:en:Terminalia_catappa|Terminalia catappa]] L., Combretaceae'' Tropical almond, Indian almond, Kamani, Myrobalan |आध्यात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-aspiration/ Spiritual Aspiration] |जंगली बदाम [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Indian%20Almond.html (अधिक माहितीसाठी - इंग्रजी)] |[[चित्र:A Hoverfly on a Desi Badam (Terminalia catappa) in Hyderabad, AP W IMG 0494.jpg|इवलेसे|जंगली बदाम]] |- |६५३ |''Leontopodium alpinum Cass., Compositae'' [[:en:Edelweiss|Edelweiss]] |आध्यात्मिक सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-beauty/ Spiritual Beauty] | |[[चित्र:Leontopodium nivale alpinum (53256243490).jpg|इवलेसे]] |- |६५४ |''Pelargonium L'Herit. Spp., Geraniaceae'' Geranium, Storksbill |आध्यात्मिक आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-happiness/ Spiritual Happiness] |जिरेनियम |[[चित्र:Fair Ellen.jpg|इवलेसे|जिरेनियम]] |- |६४५ |''Salvia L. Spp., Labiatae.'' Sagw, Ramona |आध्यात्मिकतेविषयी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/aspiration-for-spirituality/ Aspiration for spirituality] | | |- |६४६ |''[[:en:Salvia_leucantha|Salvia leucantha]] Cav., Labiatae.'' Mexican bush sage |स्वतःचे आध्यात्मिकीकरण होऊ देण्यासाठी प्राणाची संमती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/the-vital-consenting-to-be-spiritualised/ The vital consenting to be spiritualised]. |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Scarlet%20Sage.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Bird On Garden.jpg|इवलेसे]] |- |६४७ |''[[:en:Salvia_splendens|Salvia splendens]] F. Sell. Ex Roem. & Schult., Labiatae.'' Scarlet sage |स्वतःचे आध्यात्मिकीकरण होऊ देण्यासाठी जडद्रव्याची संमती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/matter-consenting-to-be-spiritualised/ Matter consenting to be spiritualised] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Scarlet%20Sage.html अधिक माहितीसाठी] |[[चित्र:Salvia vanhouttei 001.JPG|इवलेसे]] |- |७०६ |''[[:en:Dendrophthoe_falcata|Dendropthoe falcata]] (L.f.) Etting., Loranthaceae.'' |अनुकरणाची मानसिक वृत्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/mental-spirit-of-imitation/ Mental Spirit of imitation] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Honey%20Suckle%20Mistletoe.html वंदा] |[[चित्र:Dendrophthoe falcata var. falcata - Honey Suckle Mistletoe at Blathur 2017 (3).jpg|इवलेसे]] |- |६५२ |''[[:en:Hiptage_benghalensis|Hiptage benghalensis]] L. Kurz., Malpighiaceae.'' |आध्यात्मिक यश |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-suc Spiritual success] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Madhavi%20Lata.html माधवीलता] (इंग्रजी) |[[चित्र:Hiptage benghalensis 011.JPG|इवलेसे]] |- |६५७ |[[:en:Pandanus_tectorius|Pandanus tectorius (Pandanus Palm)]] |आध्यात्मिक सुगंध |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-perfume/ Spiritual perfume] |[[केवडा]] |[[चित्र:Hīnano - panoramio (1).jpg|इवलेसे|केवडा]] |- |८०० |''[[:en:Russelia|Russelia sarmentosa]] Jacq., Scrophulariacea.'' |भौतिकामध्ये आध्यात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-aspiration-in-the-physical/ Spiritual aspiration in the physical] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Broadleaf%20Firecracker%20Plant.html अधिक माहिती] (इंग्रजी) | |- |८२९ |''[[:en:Petrea_volubilis|Petrea volubilis]] L., Verbenaceae'' Purple wreath, Sandpaper, Queens-wreath, Bluebird vine |उपचाराची आध्यात्मिक शक्ती |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-power-of-healing/ Spiritual power of healing] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Purple%20Wreath.html नीलमणी लता] |[[चित्र:Petrea volubilis 001.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |६४८ |''[[:en:Citharexylum|Citharexylum]] L. Spp., Verbenaceae.'' Fiddle-wood, Zitherwood |आध्यात्मिक आरोहण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/spiritual-ascension/ Spiritual Assension] | |[[चित्र:Jamaican Fiddlewood (Citharexylum spinosum) 4.jpg|इवलेसे]] |- |७९९ |''[[:en:Tithonia_rotundifolia|Tithonia rotundifolia]] (Mill.) S. F. Blake., Compositae'' Mexican sunflower |पूर्णपणे ईश्वराभिमुख झालेली शारीर-चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/physical-consciousness-turned-entirely-towards-the-divine/ Physical consciousness turned entirely towards the Divine] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Mexican%20Sunflower.html मेक्सिकन सूर्यफूल] |[[चित्र:Mexican Sunflower Tithonia rotundifolia 'Torch' Top.jpg|इवलेसे]] |- |२११ |''[[:en:Psidium_guajava|Psidium guajava]] L., Myrtaceae.'' Common guava, Yellow guava, Apple guava |स्थैर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/steadfastness/ Steadfastness] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Guava.html पेरूचे फूल] |[[चित्र:Honey bee on a Guava flower 3.jpg|इवलेसे]] |- |७८५ |''[[:en:Areca_catechu|Areca catechu]] L., Palmae'' Betel palm, Betel-nut-palm, Areca nut palm, Catechu |स्थिर प्राणिकता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/steadfast-vitality/ Steadfast Vitality] |[[सुपारी]] |[[चित्र:Buds of Areca catechu.jpg|इवलेसे]] |- |४६८ |''[[:en:Bombax_ceiba|Bombax ceiba]] L., Bombacaceae'' Red silk-cotton tree, Simul |जडभौतिक चेतनेमध्ये असलेले सघन स्थैर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/solid-steadfastness-in-the-material-consciousness/ Solid steadfastness in the material consciousness] |[[सांवर|काटेसावर]] |[[चित्र:Bombax ceiba flower 74 Sunbury St Geebung IMGP8725.jpg|मध्यवर्ती|इवलेसे]] |- |४२२ |''[[:en:Ixora_pavetta|Ixora pavetta]] Andrews. [I.arborea Sm.], Rubiaceae'' Torch tree |स्पष्टवक्तेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/straightforwardness/ Straightforwardness] |रायकुरा, गोरवीकटगी किंवा माकडी |[[चित्र:Ixora pavetta flower.jpg|इवलेसे]] |- |०२३ |''[[:en:Scabiosa_atropurpurea|Scabiosa atropurpurea]] L., Dipsacaceae.'' Mournful widow, Sweet scabius, Pincushion flower, Egyptian rose |जडभौतिक जगाला दिलेले आशीर्वाद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/blessings-on-the-material-world/ Blessings on the material world] |पिनकुशन फ्लॉवर किंवा स्वीट स्कॅबिओसा |[[चित्र:Scabiosa atropurpurea maritima (pincushion flowers).jpg|इवलेसे]] |- |८०९ |''[[:en:Pimpinella_major|Pimpinella major]] (L.) Huds., Umbelliferae.'' |रक्तामधील विशुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/parts-of-the-being/purity-in-the-blood/ Purity in the blood] |रानजिरे किंवा गाज्री |[[चित्र:Pimpinella major ssp rubra eF.jpg|इवलेसे]] |- |०६५ |''[[:en:Vanda_tessellata|Vanda tessellata]] (Roxb.) D. Don., Orchidaceae'' Orchid |ईश्वराबद्दल तपशिलवार ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/detailed-attachment-to-the-divine/ Detailed Attachment for the Divine] |रास्ना (Rasna) किंवा [https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Checkered%20Vanda.html आसना] बांदा, पर्सरा |[[चित्र:Vanda tessellata in Bangladesh.jpg|इवलेसे]] |- |७०४ |''[[:en:Cananga_odorata|Cananga odorata]] (Lam.) Hook. f. & T. Thoms. [Canangium odorata (Lam.) King.], Annonaceae'' Ilang-ilang |योग्य बोध किंवा धारणा (सत्याचा अपलाप न करणारा बोध) |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/mind/correct-perception/ Correct Perception] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Ylang%20Ylang.html हिरवा चाफा] |[[चित्र:Cananga odorata 4.jpg|इवलेसे]] |- |३१७ |''[[:en:Chrysojasminum_humile|Jasminum humile]] L., Oleaceae.'' Italian yellow jasmine |योग्य स्वयं-मूल्यमापन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/correct-self-estimation/ Correct Self-evaluation] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/Yellow%20Jasmine.html पिवळी चमेली] किंवा इटालियन चमेली |[[चित्र:Jasminum humile glabrum1SHSU.jpg|इवलेसे]] |- |७३८ |''[[:en:Streptocarpus_ionanthus|Saintpaulia ionantha]] H. Wendl., Gesneriaceae.'' African violet, Usambara violet |सुयोग्य गतीविधी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/vital/correct-movement/ Correct Movements] |[https://www.flowersofindia.net/catalog/slides/African%20Violet.html आफ्रिकन व्हायोलेट] |[[चित्र:Saintpaulia 'Volshebnye Sny' 01.jpg|इवलेसे]] |- |४६५ |''[[:en:Helianthus|Helianthus]] L. Spp., Compositae'' Sunflower |अतिमानसिक प्रकाशाकडे वळलेली चेतना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/spiritual-attainments/consciousness-turned-towards-the-supramental-light/ Consciousness turned towards the supramental Light] |[https://mr.wikipedia.org/s/5mj सूर्यफूल] |[[चित्र:Sunflower sky backdrop.jpg|इवलेसे|सूर्यफूल]] |- |१५० |[[:en:Rosa_chinensis|Rosa chinensis]] (Viridiflora) |ईश्वराबद्दलच्या प्रेमातील लाजाळूपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/timidity-in-attachment-to-the-divine/ Timidity in Attachment to the Divine] |दुहेरी गुलाब |[[चित्र:Rosa chinensis.jpg|इवलेसे|रोजा चिनेन्सिस]] |- |१५१ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दलच्या प्रेमातील विनम्रता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/humility-in-the-love-for-the-divine/ Humility in the love for the Divine] |जांभळा किंवा अंजिरी गुलाब | |- |१५२ |''Rosa chinensis Jacq., Rosaceae.''China rose, Bengal rose |ईश्वराप्रति कोमल प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/tenderness-for-the-divine/ Tenderness for the Divine] |फिकट गुलाबी गुलाब | |- | | | | | | |- |१५४ |[[:en:Holly|Holly (Ilex)]] (''Aquifoliaceae)'' |धैर्ययुक्त सदिच्छा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/bases-of-spiritual-life/courageous-goodwill/ Courageous Goodwill] |मारंडी, वागाटी |[[चित्र:Ilex-aquifolium (Europaeische Stechpalme-1).jpg|इवलेसे|मारंडी, वागाटी]] |- |१५५ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/love-for-the-divine/ Love for the Divine] |विविध रंगी गुलाब | |- |१५६ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दल सर्वांगीण प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/integral-love-for-the-divine/ Integral love for the Divine] |शुभ्र गुलाब | |- |१५७ |''Rosa L., Rosaceae.'' |आंतरात्मिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-love/ Psychic Love] |लालसर गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१५८ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराविषयी प्रज्वलित प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/flaming-love-for-the-divine/ Flaming love for the Divine] |नारिंगी रंगाचा गुलाब | |- |१५९ |''Rosa L. 'Edward'., Rosaceae.'' |समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/surrender/ Surrender] |दुहेरी गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१६० |''Rosa L., Rosaceae.'' |प्रेमपूर्ण समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/loving-surrender/ Loving Surrender] |दुहेरी गुलाबी रंगाचा गुलाब | |- |१६१ |''[[:en:Rosa_chinensis|Rosa chinensis Jacq]]. 'Minima'., Rosaceae.'' Fairy rose, Pygmy rose |तपशिलासह समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/detailed-surrender/ Detailed surrender] | |[[चित्र:Rosa chinensis.jpg|इवलेसे|रोसा चिनेन्सिस जॅक]] |- |१६२ |''Rosa L. 'Prosperity'., Rosaceae.'' |शुद्ध आध्यात्मिक समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/pure-spiritual-surrender/ Pure spiritual surrender] | | |- |१६३ |''Rosa L. 'Paul Neyron'., Rosaceae.'' |परिपूर्ण समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/perfect-surrender/ Perfect surrender] | |[[चित्र:Rose, Paul Nryron, バラ, ポール ネイロン, (12249233866).jpg|इवलेसे|रोझ, पॉल न्रिरॉन]] |- |१६४ |''Rosa L., Rosaceae.'' |मानसिक समर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/surrender/mental-surrender/ Mental surrender] |पिवळसर नारिंगी रंगाचा गुलाब | |- |१६५ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति मानसिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-love-for-the-divine/ Mental love for the Divine] |पिवळ्या रंगाचा गुलाब | |- |१६६ |''Rosa L., Rosaceae.'' |आंतरात्मिक प्रभावाखालील मानसिक प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/mental-love-under-the-psychic-influence/ Mental love under the psychic influence] |गुलाब | |- |१६७ |''Rosa L., Rosaceae.'' |मानवी उत्कट भावनांचे ईश्वराबद्दलच्या प्रेमात परिवर्तन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/human-passions-changed-into-love-for-the-divine/ Human Passions Changed into Love for the Divine] |लाल गुलाब | |- |१६८ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराप्रति असलेल्या प्रेमाने प्रकृतीमध्ये साधलेला समतोल |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/balance-of-the-nature-in-the-love-for-the-divine/ Balance of the nature in the love for the Divine] |दुहेरी रंगाचा गुलाब | |- |१६९ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराच्या सेवेत समर्पित सौंदर्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/beauty-offers-itself-in-service-to-the-divine/ Beauty offers itself in service to the Divine] |गुलाब | |- |१७० |''[[:en:Rosa_canina|Rosa canina L., Rosaceae.]]''Dog rose, Common brier, Dog brier, Eglantine |प्रकृतीची आंतरात्मिक भरारी |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/psychic-soaring-of-nature/ Psychic soaring of Nature] |फिकट गुलाबी रंगाचा गुलाब |[[चित्र:Divlja ruza cvijet 270508.jpg|इवलेसे|डॉग रोझ]] |- |१७१ |''Rosa L. 'Father's Day'., Rosaceae.'' |ईश्वराबद्दल अतिमानसिक ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/supramental-attachment-to-the-divine/ Supramental attachment to the Divine] | | |- |१७२ |''Rosa Xrehderana Blackb., Rosaceae.'' Polyantha rose |ईश्वराशी सायुज्य |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/communion-with-the-divine/ Communion with the Divine] |गुलाब | |- |१७३ |''Rosa L., Rosaceae.'' |ईश्वराकडून मिळणारे प्रेम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/divine/love-from-the-divine/ Love from the Divine] |गुलाबी व पिवळे गुलाबाचे फूल | |- |१७४ |''Drimiopsis kirkii Bak., Liliaceae.'' |ईश्वराप्रत जाणारा मार्ग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/road-to-the-divine/ Road to the Divine] |लिलियासी. | |- |१७५ |''[[:en:Coffea|Coffea L., Rubiaceae.]]'' |परिपूर्ण मार्ग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/perfect-path/ Perfect path] |कॉफीची फुले |[[चित्र:Coffee Flowers.JPG|इवलेसे|कॉफीची फुले]] |- |१७६ |''[[:en:Jacquemontia_pentanthos|Jacquemontia pentantha]](Jacq.) G. Don., Convolvulaceae.'' |आशा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/hope/ Hope] | |[[चित्र:Jacquemontia pentanthos from Trivandrum, Kerala.jpg|इवलेसे]] |- |१७७ |''[[:en:Chloris_barbata|Chloris barbata Sw., Gramineae]].'' Finger-grass |पश्चात्ताप |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/repentance/ Repentance] |गोंडवेल, गोश्या,मेसी |[[चित्र:Swollen fingergrass.jpg|इवलेसे|गोंडवेल]] |- |१७८ |''Cordyline terminalis (L). Kunth., Agavaceae.'' Ti, Good-luck plant, Hawaiian good-luck plant |मार्गच्युत झालेली व्यक्ती पुन्हा परतून मार्गावर येणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/return/ Return] |विलेती चमेली |[[चित्र:Carey (Cordyline fruticosa) - Flickr - Alejandro Bayer.jpg|इवलेसे|विलेती चमेली]] |- |१७९ |''Lupinus L.spp., Leguminosae, Papilionoideae'' |परमेश्वराकडे जाण्याच्या मार्गावरील टप्पे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/stages-to-the-supreme/ Stages to the Supreme] | | |- |१८० |''Cleome hasslerana Chodat., Capparaceae.'' Spider flower, Spider plant |अभीप्सेचा उत्साह, जोम |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/elan-of-aspiration/ Elan of aspiration] | | |- |१८१ |''Acer L.spp., Aceraceae.'' Maple |अभीप्सेची ज्वाला |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/flame-of-aspiration/ Flame of Aspiration] |मॅपल | |- |१८२ |''Spathiphyllum Schoot., Araceae.'' Peace lily, Spathe Flower |विशुद्धतेची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-purity/ Aspiration for purity] |[https://marathivishwakosh.org/43837/ नागफणा] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250707052218/https://marathivishwakosh.org/43837/ |date=2025-07-07 }} |[[चित्र:Spathiphyllum cochlearispathum RTBG.jpg|इवलेसे|नागफणा]] |- |१८३ |''Aerva tomentosa Forsk., Amaranthaceae.'' |परिपूर्ण अमर्त्यतेची आस |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-integral-immortality/ Aspiration for integral immortality] | | |- |१८४ |''Vernonia. Eleagnaefolia DC., Compositae.'' Curtain creeper |दिव्य चेतनेविषयीची अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-for-the-divine-consciousness/ Aspiration for the Divine Consciousness] |पडदा वेल, वरनोनिया वेल |[[चित्र:Vernonia elaeagnifolia flowers Kewarra 4799.jpg|इवलेसे|पडदा वेल]] |- |१८५ |''Capparis brevispina'' ''DC., Capparidaceae.'' ''Thorn Straggler'' |तिहेरी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/triple-aspiration/ Triple aspiration] |अर्दांडा, झिरिस, इंडियन केपर | |- |१८६ |''[[:en:Ixora_chinensis|Ixora chinensis Lam]].'' ''Rubiaceae. Ixora'' |आंतरात्मिक अभीप्सा, ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/psychic-aspiration/ Psychic aspiration] |चायनीज इक्सोरा,चायनीज रंगेली,बकाणे, बकावळी |[[चित्र:1. Chinese ixora.jpg|इवलेसे]] |- |१८७ |''[[:en:Ixora_coccinea|Ixora coccinea L]]., Rubiaceae.'' Jungle geranium, Flame of the woods, Jungle flame, Burning love |मानसिक अभीप्सा, ओढ |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-aspiration/ Mental aspiration] |जंगल जीरॅनियम , जंगलाची ज्योत किंवा जंगलाची ज्वाला किंवा पेंडकुली |[[चित्र:West Indian Jasmine -- Ixora (yellow).jpg|इवलेसे]] |- |१८८ |''Ixora coccinea L., Rubiaceae.'' Jungle geranium, Flame of the woods, Jungle flame, Burning love |जडभौतिकातील अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-in-the-physical/ Aspiration In The Physical] |इक्सोरा |[[चित्र:Ixora Coccinea.jpg|इवलेसे]] |- |१८९ |''Ixora javanica (Blume) DC. [I. Singaporensis hort.]., Rubiaceae.'' |अतिमानासिक प्रकाशासाठी जडभौतिकामध्ये असणारी अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/aspiration-in-the-physical-for-the-supramental-light/ Aspiration in the Physical for The Supramental Light] |इक्सोरा (केशरी रंग) | |- |१९० |''[[:en:Zephyranthes|Zephyranthes Herb]]., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्रार्थना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/prayer/ Prayer] |कळवंटी, लिली |[[चित्र:Zephyranthes candida in Bangladesh.jpg|इवलेसे|कळवंटी]] |- |१९१ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |आंतरात्मिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/psychic-prayer/ Psychic prayer] |गुलाबी रंगाची लिली |[[चित्र:Zephyranthes sps.jpg|इवलेसे]] |- |१९२ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |मानसिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-prayer/ Mental prayer] |पिवळ्या रंगाची लिली |[[चित्र:Starr 021019-0003 Zephyranthes citrina.jpg|इवलेसे]] |- |१९३ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.'' Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |प्राणिक अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/vital-prayer/ Vital prayer] | | |- |१९४ |''Zephyranthes Herb., Amaryllidaceae.''Zephyr flower, Fairy lily, Rain lily |परिपूर्ण अभीप्सा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-prayer/ Integral Prayer] | | |- |१९५ |''Sternbergia lutea (L.) Roem. & Schult., Amaryllidaceae.'' Winter daffodil, Lily of the field |अतिमानसिक आवाहन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/supramental-invocation/ Supramental invocation] | |[[चित्र:Sternbergia lutea MILAN.jpg|इवलेसे]] |- |१९६ |''[[:en:Wrightia_tinctoria|Wrightia tinctoria]] R. Br., Apocynaceae.'' Pala indigo plant |धार्मिक विचार |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/religious-thought/ Religious thought] |इंद्रजौ, कपूर, दुधी |[[चित्र:Wrightia tinctoria in Hyderabad W IMG 7505.jpg|इवलेसे|दुधी]] |- |१९७ |''Leucas aspera Spreng, Labiatae.'' |खरी उपासना |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/true-worship/ True worship] |द्रोणपुष्पी |[[चित्र:Leucas aspera 01.jpg|इवलेसे]] |- |१९९ |''[[:en:Aegle_marmelos|Aegle marmelos]] (L.) Correa., Rutaceae.'' Bael tree, Bengal quince |भक्तिमय दृष्टिकोन |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/devotional-attitude/ Devotional attitude] |[https://mr.wikipedia.org/s/47t बेल] |[[चित्र:Bael (Aegle marmelos) tree at Narendrapur W IMG 4116.jpg|इवलेसे]] |- |२०० |''[[:en:Ocimum_americanum|Ocimum americanum]] L. [O. Canum sims.]., Labiatae.'' Hoary basil |विजयाचा उत्साह |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/conquering-fervour/ Conquering fervour] |काळी तुळस | |- |२०१ |''Ocimum basilicum L., Labiate.'' Common basil, Sweet basil |ईश्वरी ऐक्याचा आनंद |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/joy-of-union-with-the-divine/ Joy of Union with the Divine] |राम तुळस |[[चित्र:Sweet Basil (Ocimum basilicum) 3.jpg|इवलेसे|राम तुळस]] |- |२०२ |''[[:en:Saponaria_officinalis|Saponaria officinalis]] L., Caryophyllaceae.'' Soap-Wort, Bouncing bet |कृपेचा सुयोग्य उपयोग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/right-use-of-the-granted-grace/ Right use of the granted Grace] |कावळा साबण |[[चित्र:Saponaria-officinalis-flower.jpg|इवलेसे|कावळा साबण, साबणवीड]] |- |२०३ |''[[:en:Solanum_seaforthianum|Solanum seaforthianum]] Andr., Solanaceae.'' St. Vincent lilac, Glycine, Italian jasmine |केवळ ईश्वरामध्येच आधार शोधणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/seeking-for-support-only-in-the-divine/ Seeking for support only in the Divine] |ब्रॅझिलियन नाइट्सहेड किंवा कंद्याची वेल |[[चित्र:Solanum seaforthianum 1DS-II 1-7326.jpg|इवलेसे]] |- |२०४ |''[[:en:Alcea_rosea|Alcea rosea L]]., Malvaceae.'' Hollyhock (Dark purple, almost black) |तमोमयतेचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-all-obscurities/ Offering of all Obscurities] |हॉलीहॉक (गडद जांभळा) |[[चित्र:Alcea rosea nigra.JPG|इवलेसे]] |- |२०५ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock (Light pink) |अंतरात्मिक अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/psychic-offering/ Psychic offering] |हॉलीहॉक (गुलाबी रंग) |[[चित्र:Alcea rosea01.jpg|इवलेसे]] |- |२०६ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock (Lavender pink) |भावनांचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-emotions/ Offering of the emotions] |हॉलीहॉक (गुलाबीसर- जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea 150881125.jpg|इवलेसे]] |- |२०७ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |प्राणिक अस्तित्वाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-vital/ Offering of the vital] |हॉलीहॉक (गडद लाल रंग) |[[चित्र:ALTCEA ROSEA - TORÀ - IB-737 (Malva reial).jpg|इवलेसे]] |- |२०८ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |प्राणिक अस्तित्वाचे समग्र अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering-of-the-vital/ Integral offering of the vital] |हॉलीहॉक (शुभ्र पांढरा रंग व मध्यभागी जांभळा) |[[चित्र:Alcea July 2011-1.jpg|इवलेसे]] |- |२०९ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |भौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-material-vital/ Offering of the material vital] |हॉलीहॉक (लालसर जांभळा रंग) |[[चित्र:Alcea July 2011-2.jpg|इवलेसे]] |- |२१० |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |अत्यंत भौतिक प्राणाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-most-material-vital/ Offering of the most material vital] |हॉलीहॉक (काळसर लाल रंग) |[[चित्र:Alcea rosea 142067539.jpg|इवलेसे]] |- |२११ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |शारीर-अस्तित्वाचे अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/offering-of-the-physical/ Offering of the Physical] |हॉलीहॉक (लाल रंग) |[[चित्र:Кобона, мальва (штокроза) в саду 04.jpg|इवलेसे]] |- |२१२ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |अस्तित्वाच्या दोन घटकांचे एकत्रितपणे केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/combined-offering-of-two-parts-of-the-being/ Combined offering of two parts of the being] |हॉलीहॉक (दुरंगी) |[[चित्र:Hollyhock and bee 2022.jpg|इवलेसे]] |- |२१३ |''Alcea rosea L., Malvaceae.'' Hollyhock |समग्रतया केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/integral-offering/ Integral offering] |हॉलीहॉक (पांढरा रंग) |[[चित्र:Alcea rosea (372251886).jpg|इवलेसे]] |- |२१४ |''Ipomoea tricolor 'Pearly Gates'., Convolvulaceae.'' [[:en:Morning_glory|Morning glory]] |विनाअट समग्रतया केलेले अर्पण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/offering/unconditional-integral-offering/ Unconditional integral offering] |निलपुष्पी किंवा कलादाना, वरधारा |[[चित्र:MorningGlory5.jpg|इवलेसे]] |- |२१५ |''[[:en:Ipomoea_alba|Ipomoea alba L., Convolvulaceae]].'' Moonflower, Belle de nuit |संपूर्ण आत्मदान |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/entire-self-giving/ Entire self-giving] |गुलचांदी किंवा सकनकळी |[[चित्र:Moonflower (Ipomoea alba) (6616135915).jpg|इवलेसे|गुलचांदी]] |- |२१६ |''Lycianthes rantonnei Carr. [Solanum rantonnetii Carr. Ex Lescuy.]., Solanaceae.'' Blue potato bush |स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/remembrance/ Remembrance] |निळा बटाटा किंवा निळी बटाटी |[[चित्र:Lycianthes rantonnetii 20140806.jpg|इवलेसे|निळा बटाटा किंवा निळी बटाटी]] |- |२१७ |''Lonicera japonica Thunb., Caprifoliaceae.'' Japanese honeysuckle |ईश्वराचे नित्य स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/constant-remembrance-of-the-divine/ Constant remembrance of the Divine] |कापूर भेंडी |[[चित्र:Lonicera japonica, 2021-10-02, South Side.jpg|इवलेसे|कापूरभेंडी]] |- |२१८ |''[[:en:Lobelia_erinus|Lobelia erinns L]]. 'Cambridge Blue'., Campanulaceae.'' Edging lobelia |(योगी) श्रीअरविंद यांचे स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/remembrance-of-sri-aurobindo/ Remembrance of Sri Aurobindo] | |[[चित्र:Lobelia close-up (aka).jpg|इवलेसे|केंब्रिज ब्लू]] |- |२१९ |''[[:en:Clarkia_unguiculata|Clarkia unguiculata Lindl]]. 'Rosea plena'., Onagraceae.'' Farewell to spring, Godetia |आनंददायी स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/glad-remembrance/ Glad remembrance] | |[[चित्र:Clarkia unguiculata 2022-07-14 7294.jpg|इवलेसे]] |- |२२० |''[[:en:Myosotis_sylvatica|Myosotis sylvatica]] Ehrh. Ex Hoffm., Boraginaceae.'' Garden forget-me-not |चिरस्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/lasting-remembrance/ Lasting remembrance] | |[[चित्र:Wood Forget-Me-Not (Myosotis sylvatica) - Guelph, Ontario 2017-06-03.jpg|इवलेसे]] |- |२२१ |''[[:en:Lamprocapnos|Dicentra spectabilis]] (L.) Lem., Papaveraceae.'' Bleeding heart |भावनिक स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/emotional-remembrance/ Emotional remembrance] | |[[चित्र:Dicentra-spectabilis.jpg|इवलेसे]] |- |२२२ |''[[:en:Cynoglossum_amabile|Cynoglossum amabile Stapf]]. & J.R. Drumm., Boraginaceae.'' Chinese forget-me-not |अवचेतनातून सुरू असलेले स्मरण |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/subconscient-remembrance/ Subconscient remembrance] | |[[चित्र:Starr 070320-5753 Cynoglossum amabile.jpg|इवलेसे]] |- |२२३ |''[[:en:Barleria|Barleria L., Acanthaceae]]'' |खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening/ Opening] |कोरांटी |[[चित्र:60 Koranti.jpg|इवलेसे|कोरांटी]] |- |२२४ |''Barleria prionitis L., Acanthaceae'' |मानसिक खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/mental-opening/ Mental opening] |वज्रादांति, पिवळी कोरांटी |[[चित्र:61 Koranti Yellow.jpg|इवलेसे]] |- |२२५ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |भावनिक खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/emotional-opening/ Emotional opening] | |[[चित्र:Striped Philippine Violet.jpg|इवलेसे]] |- |२२६ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |भावनिक प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-emotional-vital/ Opening of the emotional Vital] |जांभळसर रंगाची कोरांटी |[[चित्र:Barleria cristata flower in Tropical and Subtropical Arboretum, Ocean Expo Park, Motobu, Okinawa.jpg|इवलेसे]] |- |२२७ |''Barleria L. sp., Acanthaceae'' |अतिमानसिक प्रकाशाप्रत प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/vital-opening-to-the-supramental-light/ Vital opening to the Supramental Light] | |[[चित्र:Kurantakah (Sanskrit- कुरण्टकः) (15321114842).jpg|इवलेसे]] |- |२२८ |''Barleria cristata L., Acanthaceae'' |ईश्वराप्रत समग्र अस्तित्वाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/integral-opening-of-the-being-to-the-divine/ Integral opening of the being to the Divine] |जांभळट पांढरी कोरांटी |[[चित्र:Pandhari Koranti (Marathi- पांढरी कोरांटी) (2066451692).jpg|इवलेसे|'''पांढरी कोरांटी''']] |- |२२९ |''Thunbergia kirkii Hook. f., Acanthaceae'' |श्रीअरविंदांच्या शक्तीप्रत खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-to-sri-aurobindo-force/ Opening to Sri Aurobindo's Force] | |[[चित्र:Thunbergia 2.jpg|इवलेसे]] |- |२३० |''[[:en:Thunbergia_erecta|Thunbergia erecta]] (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-to-the-light/ Opening to the Light] |नीळघंटी, नीलकंठी |[[चित्र:Thunbergia erecta Prague 2011 1.jpg|इवलेसे]] |- |२३१ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत उच्च प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-higher-vital-to-the-light/ Opening of the higher vital to the Light] | |[[चित्र:Thunbergia erecta-bunga-Raflinoer32.jpg|इवलेसे]] |- |२३२ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine |दिव्य प्रकाशाप्रत भौतिक प्राणाचा खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/opening-of-the-material-vital-to-the-light/ Opening of the material vital to the Light] | | |- |२३३ |''Thunbergia erecta (Benth.) Anderson. 'Alba'., Acanthaceae'' King's mantle, Bush clock vine, December flower |दिव्य प्रकाशाप्रत समग्र खुलेपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/opening/integral-opening-to-the-light/ Integral opening to the Light] | |[[चित्र:Thunbergia erecta.jpg|इवलेसे]] |- |२३४ |''[[:en:Gladiolus|Gladiolus Xhortulanus]] L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/receptivity/ Receptivity] |''ग्लॅडिओलस'' |[[चित्र:Asparagales - Gladiolus sp. 2 - 2011.08.07.jpg|इवलेसे]] |- |२३५ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अंतरात्मिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/psychic-receptivity/ Psychic Receptivity] |लालसर गुलाबी ग्लॅडिओलस |[[चित्र:Starr-110307-2493-Gladiolus dalenii-flowers-Kula Botanical Garden-Maui (24451316043).jpg|इवलेसे]] |- |२३६ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अतिमानसिकीकारण झालेल्या अंतरात्म्याची ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/receptivity-of-the-supramentalised-psychic/ Receptivity of the supramentalised psychic] |दुरंगी ग्लॅडिओलस |[[चित्र:Gladiolus ' Georgiy Pobedonosets'.jpg|इवलेसे]] |- |२३७ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |मानसिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/mental-receptivity/ Mental receptivity] |ग्लॅडिओलस (पिवळा रंग) |[[चित्र:A bunch of gladiolus flowers growing on a stalk.jpg|इवलेसे]] |- |२३८ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |भावनिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/emotional-receptivity/ Emotional receptivity] |ग्लॅडिओलस (फिकट गुलाबी रंग) |[[चित्र:Gladiolus 'Alfred Nobel'.jpg|इवलेसे]] |- |२३९ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |प्राणिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/vital-receptivity/ Vital receptivity] |ग्लॅडिओलस (गडद लाल रंग) |[[चित्र:Starr-110307-2262-Gladiolus sp-flowers-Kula Botanical Garden-Maui (24710234989).jpg|इवलेसे]] |- |२४० |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |शारीरिक ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/physical-receptivity/ Physical receptivity] |ग्लॅडिओलस (लाल रंग) |[[चित्र:Red garden gladiolus.jpg|इवलेसे]] |- |२४१ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |समग्र ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/integral-receptivity/ Integral receptivity] |ग्लॅडिओलस (पांढरा रंग) |[[चित्र:Gladiolus elliotii 1DS-II 6782.jpg|इवलेसे]] |- |२४२ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |बहुविध ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/manifold-receptivity/ Manifold receptivity] |ग्लॅडिओलस (अनेकरंगी) |[[चित्र:Gladiolus dalenii flowers bud black Ooty Jul25 A7CR 06143.jpg|इवलेसे]] |- |२४३ |''Gladiolus Xhortulanus L.H. Bailey., Iridaceae.'' Garden gladiolus |अतिमानसिकीकरण झालेली ग्रहणशीलता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/receptivity/supramentalised-receptivity/ Supramentalised Receptivity] |ग्लॅडिओलस (केशरी रंग) |[[चित्र:Closeup of Gladiolus blossoms.jpg|इवलेसे]] |- |२४४ |''[[:en:Sinningia_speciosa|Sinningia speciosa (Lodd.)]] Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |अस्तित्व विशाल होणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/broadening-of-the-being/ Broadening of the being] |[https://www.loksatta.com/lokprabha/gloxinia-1080522/ अधिक माहिती] |[[चित्र:Florada da Gloxínia.jpg|इवलेसे|ग्लॉक्सिनिया]] |- |२४५ |''Sinningia speciosa (Lodd.) Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |सुसंघटीत भावनिक विशालता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/organised-emotional-broadening/ Organised emotional Broadening] | | |- |२४६ |''Sinningia speciosa (Lodd.) Hiern., Gesneriaceae.'' Florists' gloxinia, Gloxinia, Brazilian gloxinia, Violet slipper gloxinia |सर्वाधिक भौतिक प्राणाचे विशाल होणे |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/broadening-of-the-most-material-vital/ Broadening of the most Material Vital] | | |- |२४७ |''Tulipa L., Liliaceae.'' Tulip |बहर |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/blossoming/ Blossoming] | |[[चित्र:Münster, Wolbeck, Johannes Blumenfelder, Tulpen -- 2021 -- 7839.jpg|इवलेसे]] |- |२४८ |''[[:en:Euphorbia_milii|Euphorbia milii]] Desmoul., Euphorbiaceae.'' Crown of thorns, Christ thorn |एकाग्रता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/concentration/ Concentration] | |[[चित्र:Euphorbia milii Grenada.jpg|इवलेसे]] |- |२४९ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/tapasya/ Tapasya] |धोतरा |[[चित्र:Datura innoxia sl26.jpg|इवलेसे|धोतरा]] |- |२५० |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |मानसिक तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/mental-tapasya/ Mental tapasya] | |[[चित्र:Nabalu Sabah Brugmansia-01.jpg|इवलेसे]] |- |२५१ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |प्राणिक तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/vital-tapasya/ Vital tapasya] | |[[चित्र:Solanales - Brugmansia × candida - 19.jpg|इवलेसे]] |- |२५२ |''Datura L., Solanaceae.'' Thorn apple |समग्र तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-tapasya/ Integral tapasya] |दुहेरी धोतरा | |- |२५३ |''Brugmansia suaveolens (Humb. & Bonpl. Ex Wild ) Berchit. & Presl., Solanaceae.'' Angel's trumpet |परिपूर्ण तपस्या |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/perfect-tapasya/ Perfect tapasya] | |[[चित्र:Brugmansia 24.jpg|इवलेसे]] |- |२५४ |''Ipomoea cairica (L.) Sweet., Convolvulaceae.'' Railway creeper |अदिव्य असणाऱ्या सर्व गोष्टींपासून निर्लिप्तता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/detachment-from-all-that-is-not-the-divine/ Detachment from all that is not the Divine] | |[[चित्र:Ipomoea cairica - John Barkla - 1216205.jpeg|इवलेसे]] |- |२५५ |''Tectona grandis L. f., Verbenaceae.'' Teak, Indian oak, Saga, Saigun |इच्छावासनांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-desires/ Renunciation of desires] |साग |[[चित्र:Tectona grandis L.f. (51345406545).jpg|इवलेसे]] |- |२५६ |''Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl., Scrophulariaceae.'' |भावनिक इच्छांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-emotional-desires/ Renunciation of emotional desires] |(पांढरा रंग) | |- |२५७ |''[[:en:Angelonia_salicariifolia|Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl]]., Scrophulariaceae.'' |प्राणिक इच्छांचा परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/renunciation-of-vital-desires/ Renunciation of vital desires] |(जांभळा रंग) |[[चित्र:Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl. (8290282345).jpg|इवलेसे]] |- |२५८ |''Angelonia salicariifolia Humb. & Bonpl., Scrophulariaceae.'' |प्राणिक इच्छांचा संपूर्णतया केलेला परित्याग |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/integral-renunciation-of-vital-desires/ Integral renunciation of vital desires] | | |- | | | | | | |- |२६० |''Beaumontia jerdoniana Wight., Apocynaceae.'' Nepal trumpet flower, Herald's trumpet, Easter lily vine |निस्वार्थीपणा |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/unselfishness/ Unselfishness] |टेंटू |[[चित्र:หิรัญญิการ์ Beaumontia grandiflora Wall. FAMILY APOCYNACEAE (9).jpg|इवलेसे]] |- |२६२ |''Citrus limon (L.) Burm. f., Rutaceae.'' Lemon |शुद्धता |[https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/road-to-the-divine/chastity/ Chastity] |लिंबू |[[चित्र:Lemon blossoms in Israel.jpg|इवलेसे|लिंबू]] |} == बाह्य दुवे == http://www.blossomlikeaflower.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230206185823/http://www.blossomlikeaflower.com/ |date=2023-02-06 }} https://motherandsriaurobindo.in/The-Mother/spiritual-significance-of-flowers/ == संदर्भ == Flowers and their spiritual significance, ISBN - 9788170600282 [[वर्ग:निसर्ग]] [[वर्ग:फुले]] [[वर्ग:सह्याद्रीतील फुले]] lh2l1qur9s2fvs6ds9ip5d96vmhnr1r 0 324637 2708587 2236883 2026-09-08T21:45:39Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708587 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बोत्सवानाचा महिला क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०१८-१९ | team1_image = Flag of Namibia.svg | team1_name = नामिबिया महिला | team2_image = Flag of Botswana.svg | team2_name = बोत्सवाना महिला | from_date = ३१ मार्च | to_date = ३ एप्रिल २०१९ | team1_captain = यास्मीन खान | team2_captain = लॉरा मोफाकेडी | no_of_twenty20s = 7 | team1_twenty20s_won = 5 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = केलीन ग्रीन (१४४) | team2_twenty20s_most_runs = फ्लॉरेन्स सामन्यिका (४६) | team1_twenty20s_most_wickets = मेरीके शॉर्ट (८) | team2_twenty20s_most_wickets = बनयाना गाणमोंग (६) | player_of_twenty20_series = }} बोत्सवाना महिला क्रिकेट संघाने मार्च-एप्रिल २०१९ मध्ये पाच सामन्यांची महिला ट्वेण्टी-२० आंतरराष्ट्रीय (मटी२०आ) मालिका खेळण्यासाठी नामिबियाचा दौरा केला.<ref name="series">{{cite web|url=https://femalecricket.com/women-cricket-news/11-women-s-cricket-news-and-latest-updates/1682-botswana-women-to-tour-namibia-for-a-series-of-5-t20is.html/|title=Botswana Women to tour Namibia for a series of 5 T20Is|work=Female Cricket|date=1 April 2019|access-date=16 July 2019|archive-date=2019-07-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190716104736/https://femalecricket.com/women-cricket-news/11-women-s-cricket-news-and-latest-updates/1682-botswana-women-to-tour-namibia-for-a-series-of-5-t20is.html/|url-status=dead}}</ref> सर्व सामन्यांचे ठिकाण विंडहोक येथील युनायटेड ग्राउंड होते.<ref name="series"/> या स्पर्धेने नामिबियाला २०१९ आयसीसी महिला पात्रता आफ्रिकेसाठी काही तयारी केली.<ref name="series"/> मालिकेच्या पहिल्या दिवशी (३१ मार्च) खेळले जाणारे दोन्ही सामने पावसामुळे नाणेफेक न होता सोडण्यात आले आणि क्रिकइन्फोमध्ये सात सामन्यांची मालिका म्हणून सूचीबद्ध केलेल्या मालिकेसह, राखीव दिवसासाठी (२ एप्रिल) पुन्हा शेड्यूल करण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/scores/series/19183/bot-w-in-namibia-2019/|title= Botswana Women tour of Namibia 2019|work=ESPNcricinfo|access-date=16 July 2019}}</ref> नामिबियाने मालिका ५-० ने जिंकली. ==महिला टी२०आ मालिका== ===पहिली महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ३१ मार्च २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179014.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लसेन (नामिबिया) आणि हॅनेस व्हॅन वुरेन (नामिबिया) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे सामना रद्द झाला. | notes = }} ===दुसरी महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ३१ मार्च २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179015.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = इवूड लसेन (नामिबिया) आणि हॅनेस व्हॅन वुरेन (नामिबिया) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे सामना रद्द झाला. | notes = }} ===तिसरी महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = १ एप्रिल २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ५० (१६.४ षटके) | runs1 = गोबिलवे माटोम ६ (८) | wickets1 = एव्हलीन केजारुकुआ ३/२ (१.४ षटके) | score2 = ५१/३ (६.३ षटके) | runs2 = केलीन ग्रीन १८[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = बन्याना गाणमोंग १/८ (१ षटक)<br>थंडीवे लीगाबिले १/८ (१ षटक) | result = नामिबिया ७ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179016.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = हेन हेडेनरीच (नामिबिया) आणि हॅनेस व्हॅन वुरेन (नामिबिया) | motm = | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मेरीके शॉर्ट, इरेन व्हॅन झील (नामिबिया) आणि थापेलो मोडिस (बोत्स्वाना) या तिघांनीही महिला टी२०आ पदार्पण केले. }} ===चौथी महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २ एप्रिल २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १६१/४ (२० षटके) | runs1 = केलीन ग्रीन ३७ (२९) | wickets1 = थंडीवे लीगाबिले १/२३ (४ षटके) | score2 = ७३ (१९.२ षटके) | runs2 = ओलेबोगेंग बतिसानी २५ (४७) | wickets2 = सिल्व्हिया शिहेपो ३/६ (३.२ षटके) | result = नामिबिया ८८ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179610.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = पीटर ग्रोनेवाल्ड (नामिबिया) आणि हेन हेडेनरीच (नामिबिया) | motm = | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = मिकाला बोस्मन (नामिबिया) आणि टुएलो शॅड्रॅक (बोत्स्वाना) या दोघांनी महिला टी२०आ पदार्पण केले. }} ===पाचवी महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २ एप्रिल २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|BOT}} | team2 = {{crw|NAM}} | score1 = ५८/७ (२० षटके) | runs1 = लॉरा मोफाकेडी १३ (२५) | wickets1 = मेरीके शॉर्ट ४/१४ (४ षटके) | score2 = ५९/१ (७.१ षटके) | runs2 = केलीन ग्रीन २७[[नाबाद|*]] (२३) | wickets2 = मिमी रमाफी १/१६ (२ षटके) | result = नामिबिया ९ गडी राखून विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179611.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = पीटर ग्रोनेवाल्ड (नामिबिया) आणि हेन हेडेनरीच (नामिबिया) | motm = | toss = बोत्सवानाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===सहावी महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ३ एप्रिल २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १६२/१ (२० षटके) | runs1 = केलीन ग्रीन ५७ (५२) | wickets1 = बनयाना गाणमोंग १/१४ (२ षटके) | score2 = ७६ (१८.२ षटके) | runs2 = बनयाना गाणमोंग १९ (२७) | wickets2 = केलीन ग्रीन २/१४ (४.२ षटके) | result = नामिबिया ८६ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179017.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = हेन हेडेनरीच (नामिबिया) आणि हॅनेस व्हॅन वुरेन (नामिबिया) | motm = | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = कायलीन ग्रीनने बोत्सवाना महिला डावात ४ च्या मर्यादेपेक्षा १ अवैध गोलंदाजी केली. }} ===सातवी महिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ३ एप्रिल २०१९ | time = | daynight = | team1 = {{crw-rt|NAM}} | team2 = {{crw|BOT}} | score1 = १६३/८ (२० षटके) | runs1 = अनेरी व्हॅन स्कूर ३९[[नाबाद|*]] (३०) | wickets1 = बनयाना गाणमोंग ४/३० (४ षटके) | score2 = ७५/५ (२० षटके) | runs2 = फ्लॉरेन्स सामन्यिका ३६ (५८) | wickets2 = केलीन ग्रीन ३/८ (४ षटके) | result = नामिबिया ८८ धावांनी विजयी | report = [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1179018.html धावफलक] | venue = युनायटेड ग्राउंड, [[विंडहोक]] | umpires = पीटर ग्रोनेवाल्ड (नामिबिया) आणि हॅनेस व्हॅन वुरेन (नामिबिया) | motm = | toss = नामिबियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = अनेरी व्हॅन शूर (नामिबिया) आणि एलेन गारे (बोत्स्वाना) या दोघांनीही महिला टी२०आ पदार्पण केले. }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०१९ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:बोत्सवाना महिला क्रिकेट संघाचे नामिबिया दौरे]] p3neldhrnzwlpfchmhlgghj5xap4xd6 0 327113 2708714 2686372 2026-09-09T08:42:11Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708714 wikitext text/x-wiki {{बदल}} तांबे हे मुळचे रत्‍नागिरीच्या गुढे गावातील. [[कृष्णराव तांबे]] यांचा जन्म १७१९ साली झाला. त्यांचे वडील [[विष्णूराव तांबे|विष्णूराव‌ तांबे]] होते. ते [[धावडशी]] येथील ब्रम्हेंद्र स्वामींचे भक्त असल्याने स्वामींनी तांबेना सेवेत रुजू करून घेतले होते. मुळ पुरुषाची समाधी मंदिराच्या परिसरात आहे. प्रथम बाजीराव‌ पेशव्यांच्या इच्छेप्रमाणे कृष्णाजी शस्रविद्या शिकले. १७३८ मध्ये बुंदेलखंड युद्धात त्यांनी सहभाग घेतला. बाजीरावांनी हमीरपूर आणि बांदाची सुभेदारी त्यांना दिली. काही काळाने ते पुन्हा पुणे येथील तांबे वाड्यात वास्तव्यास आले. १७६१ सालच्या पानिपत युद्धात मराठा सैन्याच्या बाजूने कृष्णाजी लढले. कृष्णाजी यांना १७३८ साली उमराहट येथे '<nowiki/>'''बळवंतराव'''' नावाचा‌ पुत्र झाला. बळवंतराव युद्धकलेत पारंगत होते. १८१५ साली ते द्वितीय बाजीराव पेशवे बंधू चिमाजी अप्पा पेशव्यांसह पुण्याहून काशीला गेले. अस्सी घाट‌ जवळच तांबे वाडा बांधला व तेथेच राहीले. बळवंतरावास [[मोरोपंत तांबे]] व [[सदाशिव‌ तांबे|सदाशिव तांबे]] अशी दोन मुले झाली. १८३८ च्या सुमारास मोरोपंत आपली कन्या मनिकर्णिका, आणि नातेवाईक ''''केशव भास्कर तांबे'<nowiki/>''' सह बिठूरला गेले. आणि तिथेच वास्तव्यास राहीले. पुढे मनिकर्णिकेचा विवाह झांशी संस्थान अधिपती [[श्रीमंत गंगाधरराव नेवाळकर]] यांच्याशी झाला व झांशी दरबारात मोरोपंतांना मानाचे स्थान मिळाले. ते झांशीच्या मुरलीधर मंदिर आणि दुर्गाबाई वाड्यात राहत होते. १८४८ साली चिरगावच्या ''''शिवराम खानवलकर'<nowiki/>''' यांच्या कन्येशी विवाह झाला. ''''चिमणाबाईचे'''' [[चिमणाबाई खानवलकर]] [[चिमनाबाई तांबे]] नाव‌ ''''यमुनाबाई'''' असे ठेवले. [[यमुनाबाई तांबे]] ह्या झांशी‌ प्रजेच्या आईसाहेब होत्या. ह्या दोघांना [[चिंतामणी तांबे]] व [[गोपिकाबाई खेर]] नावाचे अपत्ये झाले. १८५७-५८ झांशी‌ युद्धात आपल्या कन्येसह मोरोपंत ही इंग्रजांविरुद्ध लढले. १९ एप्रिल १८५८ रोजी झोखनबागेत त्यांना इंग्रजांनी फाशी दिली. यमुनाबाई आपल्या मुलांसह इंदूर येथे वास्तव्यास आल्या. आज ह्यानचे वंशज नागपूर आणि सातारा येथे आहे. तर मुळ भावकी रत्‍नागिरीत आहे. gxyjvm3o44d0ptwb3lhkrf0o0m8tv1p 0 349726 2708553 2499159 2026-09-08T17:11:38Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708553 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२४ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Pakistan.svg | team2_name = पाकिस्तान | from_date = २२ मे | to_date = ३० मे २०२४ | team1_captain = [[जोस बटलर]] | team2_captain = [[बाबर आझम]] | no_of_twenty20s = 4 | team1_twenty20s_won = 2 | team2_twenty20s_won = 0 | team1_twenty20s_most_runs = [[जोस बटलर]] (१२३) | team2_twenty20s_most_runs = [[बाबर आझम]] (६८) | team1_twenty20s_most_wickets = [[मोईन अली]] (३) <br />[[जोफ्रा आर्चर]] (३) <br />[[लियाम लिव्हिंगस्टोन]] (३) <br />[[आदिल रशीद]] (३) <br />[[रीस टोपली]] (३) | team2_twenty20s_most_wickets = [[हॅरीस रौफ]] (५) | player_of_twenty20_series = [[जोस बटलर]] (इंग्लंड) }} [[पाकिस्तान राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|पाकिस्तान क्रिकेट संघाने]] मे २०२४ मध्ये चार [[ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] (टी२०आ) सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा केला.<ref>{{cite news |url=https://www.ecb.co.uk/news/3565336/2024-england-women-and-england-men-home-international-fixtures-released |title=2024 England Women and England Men home international fixtures released |work=[[इंग्लंड क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=4 July 2023}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12914495/ecb-announces-england-mens-and-womens-home-2024-schedule |title=ECB announces England men's and women's home 2024 schedule |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=4 July 2023}}</ref> [[२०२४ आयसीसी पुरुष टी-२० विश्वचषक]]ापूर्वी दोन्ही संघांच्या तयारीचा ही मालिका भाग बनली.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-ipl-players-to-miss-play-offs-in-preparation-for-t20-world-cup-1431593 |title=England IPL players to miss play-offs in preparation for T20 World Cup |work=ESPNcricinfo |access-date=30 April 2024}}</ref> जुलै २०२३ मध्ये, [[इंग्लंड क्रिकेट बोर्ड]] (ईसीबी) ने सामन्यांची पुष्टी केली.<ref>{{cite news |url=https://www.espncricinfo.com/story/england-2024-summer-pakistan-concurrent-mens-womens-series-1385654 |title=England confirm men's and women's international fixtures for 2024 |work=[[ईएसपीएन क्रिक‌इन्फो]] |access-date=4 July 2023}}</ref> [[लीड्स]]मध्ये मुसळधार पावसामुळे पहिला सामना रद्द करण्यात आला होता.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/cgee09q8g0po |title=England's World Cup warm-up hit by Leeds washout |work=BBC Sport |access-date=22 May 2024}}</ref> [[बर्मिंगहॅम]]मधील दुसरा सामना इंग्लंडने २३ धावांनी जिंकला आणि त्या सामन्यात [[जोफ्रा आर्चर]]ने दुखापतीतून बरे झाल्यावर वर्षभरातला पहिला आंतरराष्ट्रीय सामना खेळला.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c2qqk527vxro |title=Archer takes two wickets as England beat Pakistan |work=BBC Sport |access-date=25 May 2024}}</ref> [[कार्डिफ]]मधील तिसरा सामना पावसामुळे वॉशआउट झाला.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/sport/cricket/articles/c2vvx77g8n6o |title=Cardiff washout dents England's World Cup preparation |work=BBC Sport |access-date=28 May 2024}}</ref> [[लंडन]]मधील चौथा सामना इंग्लंडने ७ गड्याने जिंकून मालिका २-० ने जिंकली.<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/sport/cricket/articles/c844px1qqqko |title=England thrash Pakistan in final World Cup warm-up |work=BBC Sport |access-date=30 May 2024}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:center;margin:auto" |- !{{cr|ENG}}<ref>{{Cite web |title=England Men name preliminary ICC Men’s T20 World Cup squad |url=https://www.ecb.co.uk/news/3990061/england-men-name-preliminary-icc-mens-t20-world-cup-squad |access-date=30 April 2024 |date=30 April 2024 |work=England and Wales Cricket Board}}</ref> !{{cr|PAK}}<ref>{{cite web|url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-name-18-player-squad-for-ireland-and-england.html |title=Pakistan name 18-player squad for Ireland and England |work=Pakistan Cricket Board |access-date=2 May 2024}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[जोस बटलर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]], [[यष्टिरक्षक]]) * [[मोईन अली]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उपकर्णधार]]) * [[जोफ्रा आर्चर]] * [[जॉनी बेअरस्टो]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[हॅरी ब्रूक]] * [[सॅम कुरन]] * [[बेन डकेट]] * [[टॉम हार्टले]] * [[विल जॅक्स]] * [[ख्रिस जॉर्डन]] * [[लियाम लिव्हिंगस्टोन]] * [[आदिल रशीद]] * [[फिल सॉल्ट]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[रीस टोपली]] * [[मार्क वूड]] | * [[बाबर आझम]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[अब्बास आफ्रिदी (क्रिकेटर)|अब्बास आफ्रिदी]] * [[अबरार अहमद]] * [[इफ्तिकार अहमद]] * [[हसन अली]] * [[मोहम्मद अमीर]] * [[शाहीन आफ्रिदी]] * [[सैम अयुब]] * [[सलमान अली आगा]] * [[आझम खान (क्रिकेट खेळाडू)|आझम खान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[इरफान खान (पाकिस्तानी क्रिकेटपटू)|इरफान खान]] * [[शादाब खान]] * [[उस्मान खान]] * [[हॅरीस रौफ]] * [[मोहम्मद रिझवान]] ([[यष्टिरक्षक]]) * [[नसीम शाह]] * [[इमाद वसीम]] * [[फखर झमान]] |} ==टी२०आ मालिका== ===पहिला टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २२ मे २०२४ | time = १८:३० | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385687.html धावफलक] | venue = [[हेडिंगले क्रिकेट ग्राउंड]], [[लीड्स]] | umpires = [[रसेल वॉरेन]] (इंग्लंड) आणि [[ॲलेक्स व्हार्फ]] (इंग्लंड) | motm = | toss = नाणेफेक नाही | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===दुसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मे २०२४ | time = १४:३० | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = १८३/७ (२० षटके) | runs1 = [[जोस बटलर]] ८४ (५१) | wickets1 = [[शाहीन आफ्रिदी]] ३/३६ (४ षटके) | score2 = १६० (१९.२ षटके) | runs2 = [[फखर झमान]] ४५ (२१) | wickets2 = [[रीस टोपली]] ३/४१ (३.२ षटके) | result = इंग्लंडने २३ धावांनी विजय मिळवला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385688.html धावफलक] | venue = [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड]], [[बर्मिंगहॅम]] | umpires = [[माइक बर्न्स]] (इंग्लंड) आणि [[मार्टिन सॅगर्स]] (इंग्लंड) | motm = [[जोस बटलर]] (इंग्लंड) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[जोस बटलर]]ने (इंग्लंड) टी२०आ मध्ये ३,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web |url=https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/jos-buttler-joins-elite-club-with-3000-t20i-runs-milestone |title=Jos Buttler joins elite club with 3000 T20I runs milestone |work=Cricket Pakistan |access-date=25 May 2024 |archive-date=2024-05-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240525172402/https://cricketpakistan.com.pk/en/news/detail/jos-buttler-joins-elite-club-with-3000-t20i-runs-milestone |url-status=dead }}</ref> }} ===तिसरी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = २८ मे २०२४ | time = १८:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = सामना सोडला | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385689.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट ग्राउंड)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = [[माइक बर्न्स]] (इंग्लंड) आणि [[रसेल वॉरेन]] (इंग्लंड) | motm = | toss = नाणेफेक नाही. | rain = पावसामुळे खेळ होऊ शकला नाही. | notes = }} ===चौथी टी२०आ=== {{Single-innings cricket match | date = ३० मे २०२४ | time = १८:३० | night = | team1 = {{cr-rt|PAK}} | team2 = {{cr|ENG}} | score1 = १५७ (१९.५ षटके) | runs1 = [[उस्मान खान]] ३८ (२१) | wickets1 = [[लियाम लिव्हिंगस्टोन]] २/१७ (३ षटके) | score2 = १५८/३ (१५.३ षटके) | runs2 = [[फिल सॉल्ट]] ४५ (२५) | wickets2 = [[हॅरीस रौफ]] ३/३८ (३.३ षटके) | result = इंग्लंड ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385690.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = [[माइक बर्न्स]] (इंग्लंड) आणि [[मार्टिन सॅगर्स]] (इंग्लंड) | motm = [[आदिल रशीद]] (इंग्लंड) | toss = इंग्लंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[बाबर आझम]] (पाकिस्तान) ने टी२०आ मध्ये ४,००० धावा पूर्ण केल्या.<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/sports/t20-world-cup-2024/story/babar-azam-virat-kohli-t20i-record-4000-runs-2546016-2024-05-30 |title=Babar Azam closes in on Virat Kohli's all-time T20I record after completing 4000 runs |work=India Today |access-date=30 May 2024}}</ref> }} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/pakistan-in-england-2024-1385666 ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर मालिका मुख्यपृष्ठ] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२४}} {{DEFAULTSORT:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२४}} [[वर्ग:इ.स. २०२४ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:पाकिस्तान क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे]] e4s1ouvh0gf013gn5bs722e9z52f0q4 2 361402 2708521 2703594 2026-09-08T12:19:59Z जगदीश कदम 87215 /* */ 2708521 wikitext text/x-wiki [[जगदीश कदम लेखक|जगदीश]] कदम जगदीश माधवराव कदम अध्यक्ष ४३ वे मराठवाडा साहित्य संमेलन, गंगापूर २०२३ जन्मगाव:रूई ता.हदगाव जि.नांदेड सध्याचा पत्ता - अक्षर, भाग्यनगर -वर्कशाप रस्ता , कैलासनगर, नांदेड-४३१६०५ शिक्षण-एम.ए.बी.एड.डी.एच.ई.पीएच.डी.नेट पत्ता -अक्षर, भाग्यनगर-वर्कशाप रस्ता , कैलासनगर, नांदेड-४३१६०५ मेल-drjagdishkadam@gmail.com जन्म:दि.१७जून १९५३ नांदेड येथील यशवंत महाविद्यालयातून मराठी विभाग प्रमुख म्हणून निवृत्त२०१५ 'तेंडुलकरांच्या नाटकांतील स्रीचित्रण'या विषयावर डॉ.तारा परांजपे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पीएच.डी. 'तमाशा कलावंतांचे साहित्यातून आलेले चित्रण आणि वास्तव जीवन ' बृहद्द प्रकल्प विद्यापीठ अनुदान आयोग,नवी दिल्ली २०१३ प्रकाशित साहित्य - कवितासंग्रह: रास आणि गोंडर,झाडमाती, नामदेव शेतकरी, गाव हाकेच्या अंतरावर ,ऐसी कळवळ्याची जाती∆कथासंग्रह:मुडदे,आखर, मुक्कामाला फुटले पाय, महामार्ग∆कादंबरी:गाडा,ओले मूळ भेदी,टाच ∆नाटक: बुडत्याचे पाय खोलात,वडगाव लाईव्ह∆ललित:सहयात्री ∆समीक्षा: साहित्य:आकलन आणि आस्वाद ∆ चरित्र: म.ज्योतिबा फुले,म.गौतम बुद्ध∆ वैचारिक-गांधी समजून घेताना∆अनुवाद: 'बुडत्याचे पाय खोलात' नाटकाचा कन्नड मध्ये अनुवाद-डॉ.संजीवकुमार पांचाळ हिंदी मध्ये अनुवाद- डॉ.सुनील जाधव मुडदे कथासंग्रह इंग्रजी अनुवाद -भीमराव राऊत पुरस्कार: ∆आदर्श शिक्षक पुरस्कार, नांदेड महानगरपालिका, नांदेड १९९६ ∆अण्णाभाऊ साठे कथास्पर्धा पुरस्कार, अस्मितादर्श, औरंगाबाद १९७६∆बी.रघुनाथ कथास्पर्धा प्रथम पुरस्कार,१९७७ शासकीय महाविद्यालय, औरंगाबाद∆महाराष्ट्र राज्य उत्कृष्ट वाड्मय निर्मिती पुरस्कार-१९९८(रास आणि गोंडर) ∆महाराष्ट्र राज्य उत्कृष्ट वाड़मय निर्मिती पुरस्कार-१९९९ (बुडत्याचे पाय खोलात) ∆विशाखा प्रथम काव्य पुरस्कार,नाशिक १९९९∆भि.ग.रोहमारे ग्रामीण साहित्य पुरस्कार,कोपरगाव१९९९ ∆यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, पुणे १९९९ ∆ऊर्मीचा ना.धों.महानोर साहित्य पुरस्कार,जालना २००९ ∆ करकाळा येथील जनसंवाद साहित्य पुरस्कार २००८ ∆जि.प.नांदेडचा नरहर कुरुंदकर साहित्य पुरस्कार २००९ ∆आविष्कार साहित्य मंडळाचा भारतभूषण पुरस्कार २००९ ∆कै.विलास भोसले राज्यस्तरीय साहित्य साधना पुरस्कार∆अण्णाभाऊ साठे साहित्य पुरस्कार,पुणे २०१३ (गाडा)∆प्रसाद बन साहित्य पुरस्कार २०१५(गाव हाकेच्या अंतरावर) ∆महाराष्ट्र पत्रकार कल्याण निधीचा दर्पण साहित्यिक-पत्रकार पुरस्कार,पुणे २०१७∆ कुमार देशमुख नाट्य पुरस्कार, मराठवाडा साहित्य परिषद,औरंगाबाद २०२०(वडगाव लाईव्ह) ∆ गदिमा काव्यप्रतिभा पुरस्कार,गदिमा प्रतिष्ठान व कामगार साहित्य सभा,पुणे २०२० ∆सह्याद्री साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, पुणे २०२१∆यशवंतराव चव्हाण स्मृती समिती,अंबाजोगाई, यशवंतराव चव्हाण स्मृती सन्मान २०२१∆केशवसुत काव्यप्रतिभा पुरस्कार, मालगुंड २०२३ ∆कवीवर्य नारायण सुर्वे जीवन गौरव पुरस्कार,नेरळ(मुंबई)२०२३∆निर्मलकुमार फडकुले साहित्य पुरस्कार,२०२३ साहित्य कला प्रसारणी सभा,पुणे(ऐसी कळवळ्याची जाती) ∆गदिमा जीवनगौरव पुरस्कार,पुणे२०२४∆महाराष्ट्र संपादक परिषद, मुंबईचा भुरीबाई केसरीमलजी जैन पुरस्कार २०२४∆ सन्मान: ∆अध्यक्ष,पाचवे ग्रामीण साहित्य संमेलन,पेठशिवणी जि.परभणी∆अध्यक्ष, आविष्कार साहित्य संमेलन, हदगाव २००३∆अध्यक्ष, तिसरे शिक्षक साहित्य संमेलन,नांदेड २०१६∆अध्यक्ष,पाचवे राज्यस्तरीय ग्रामीण साहित्य संमेलन,पळसप (उस्मानाबाद)२०१७∆अध्यक्ष, पहिले राज्यस्तरीय ग्रामीण साहित्य संमेलन,बरबडा २०१७∆अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, घुमान परिसंवाद सहभाग-निमंत्रित वक्ता∆तिसरे विश्व मराठी साहित्य संमेलन, सिंगापूर २०११ परिसंवाद सहभाग-निमंत्रित वक्ता अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात विविध ठिकाणी कवी/वक्ते सहभाग ∆अध्यक्ष, कवी संमेलन मुक्त सृजन साहित्य संमेलन,पणजी,गोवा नोव्हेंबर २०२२∆अध्यक्ष, पहिले राज्यस्तरीय कवी संमेलन,नांदेड महानगरपालिका,नांदेड-२०२२ ∆अध्यक्ष,चौथे जनसंवाद साहित्य संमेलन मुदखेड २०२५ ∆अध्यक्ष,४३ वे मराठवाडा साहित्य संमेलन गंगापूर २०२४ कार्यभार: ∆अध्यक्ष-मराठवाडा साहित्य परिषद, नांदेड २०१३ ∆सदस्य-केंद्रीय कार्यकारिणी मराठवाडा साहित्य परिषद, औरंगाबाद२००७ पासून २०२३∆अध्यक्ष- पुरस्कार समिती,मसाप, औरंगाबाद २००७-२०१४∆निमंत्रक-मराठी अभ्यास मंडळ, महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ पुणे २०१२ ∆सदस्य-मराठी अभ्यास मंडळ, महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ पुणे २००७ ते २०१५∆अध्यक्ष- मराठी अभ्यास मंडळ,स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेड २००५ सामाजिक, साहित्यिक, सांस्कृतिक उपक्रमात सतत सहभाग. Jagdish Kadam सविस्तर परिचय जगदीश कदम : साहित्यिक परिचय जगदीश कदम हे समकालीन मराठी साहित्यातील ग्रामीण जीवनाचे सखोल आणि संवेदनशील चित्रण करणारे बहुआयामी साहित्यिक आहेत. कथा, कादंबरी, कविता, नाटक, ललित लेख आणि समीक्षा अशा विविध साहित्यप्रकारांत त्यांनी सातत्यपूर्ण व दर्जेदार लेखन केले आहे. त्यांच्या साहित्याचा केंद्रबिंदू ग्रामीण समाजजीवन, शेती, शेतकरी, सहकार चळवळ, स्त्रीजीवन, सामाजिक विषमता आणि बदलत्या काळातील मानवी मूल्यांचा शोध हा आहे. त्यांचा पहिला कथासंग्रह 'मुडदे' १९७९ मध्ये प्रकाशित झाला. महाराष्ट्र शासनाच्या पुस्तक प्रकाशन अनुदान योजनेअंतर्गत पहिल्याच वर्षी या पुस्तकाची निवड झाली. त्यानंतर 'आखर', 'मुक्कामाला फुटले पाय' आणि 'महामार्ग' हे कथासंग्रह प्रकाशित झाले. या कथांमधून ग्रामीण वास्तव, मानवी नातेसंबंध आणि सामाजिक परिवर्तनाचे प्रभावी चित्रण दिसून येते. त्यांचे 'रास आणि गोंडर', 'झाडमाती', 'नामदेव शेतकरी', 'गाव हाकेच्या अंतरावर' आणि 'हिशेबाची कोरी वही' हे कवितासंग्रह विशेष गाजले. त्यांच्या कवितेत मातीचा गंध, श्रमसंस्कृती, ग्रामीण भाषेची लय आणि सामान्य माणसाचे जगणे प्रभावीपणे व्यक्त होते. कादंबरी क्षेत्रात 'गाडा', 'ओले मूळ भेदी' आणि 'टाच' या कादंबऱ्यांद्वारे त्यांनी ग्रामीण समाज, सहकार क्षेत्रातील वास्तव, बदलती मूल्यव्यवस्था आणि मानवी संघर्ष यांचा वेध घेतला आहे. 'बुडत्याचे पाय खोलात' आणि 'वडगाव लाईव्ह' ही त्यांची नाटके, 'गांधी समजून घेताना', 'सहयात्री', 'खापरेली घर' हे ललित लेखसंग्रह आणि 'साहित्य : आकलन आणि आस्वाद' हा समीक्षाग्रंथही प्रकाशित झाला आहे. त्यांच्या साहित्याला अनेक मानाचे पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत. 'रास आणि गोंडर' या कवितासंग्रहाला महाराष्ट्र शासनाचा उत्कृष्ट वाङ्मय निर्मिती पुरस्कार तसेच यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार प्राप्त झाला. कथा, कविता, नाटक आणि इतर साहित्यप्रकारांतील योगदानासाठी त्यांचा विविध संस्थांकडून गौरव करण्यात आला आहे. डिसेंबर २०२३ मध्ये भरलेल्या मराठवाडा साहित्य संमेलनाच्या ४३ व्या अधिवेशनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले. साहित्य संमेलने, व्याख्याने, कथाकथन आणि काव्यवाचन यांच्या माध्यमातून त्यांनी मराठी साहित्यविश्वात स्वतंत्र आणि मानाचे स्थान निर्माण केले आहे. सहा दशकांहून अधिक काळ सातत्याने लेखन करणारे जगदीश कदम हे ग्रामीण जीवनाचे समर्थ शब्दचित्रकार म्हणून ओळखले जातात. त्यांच्या साहित्यामध्ये माणूस, माती आणि समाज यांच्यातील अतूट नाते कलात्मकता, सामाजिक भान आणि मानवी संवेदनशीलतेने अभिव्यक्त झाले आहे. Rural Reality Crushed on the Highway of Development Jagdish Kadam’s Mahamarg Book Review: Bharat Dadhel Rural writer Jagdish Kadam’s Mahamarg, a collection of short stories, has been published by Sangat Prakashan. Published after a gap of nearly twenty-seven years, this is his fourth collection of short stories, following Mudade, Aavar, and Mukamala Futale Pay. Mahamarg is a reflection of the intellectual and artistic maturity that has evolved in Kadam’s writing. Though the collection contains nine stories within just 118 pages, they are substantial not merely in number but in the density and depth of their themes. While reading this collection, one is struck by the courage with which the author presents reality in all its disturbing and painful dimensions. His stories do not merely entertain the reader; rather, they unsettle, question, and compel the reader to introspect. This is the real strength of his writing. Jagdish Kadam’s stories are not confined to any particular caste, religion, or community. They represent the existential struggle of the ordinary person in rural India. The collection sensitively portrays how the common man is crushed under changing social, economic, and political systems; how the problems of everyday life become increasingly complex; and how the voice of the ordinary person gets lost amid the rhetoric of development. The title story, Mahamarg, can rightly be regarded as the core of the collection. It effectively unfolds the realities of land acquisition in the name of development, the machinery of government, local politics, and the helpless existence of farmers trapped within this system. Baija and her son Natha are not merely two fictional characters; they symbolize thousands of displaced families in rural India today. The transaction involving land is no longer merely an economic matter; it becomes a question of existence itself. The villagers’ agitation eventually forces a change in the route of the highway, but by then Baija has already lost everything. Through this tragedy, the author powerfully highlights the contradiction inherent in the very concept of development. The stories Gandvanuk and Pachgat explore rural unemployment, corruption, and the deceptive reality of political promises. The devastation of a family that sells its farmland in the hope of securing employment is not merely the story of one household; it becomes a frightening reflection of the system itself. Pachgat may be viewed as an emotional extension of Gandvanuk. In both stories, the author maintains a realistic treatment of events, which makes their impact even more intense. Pani Vikaychi Goshta examines the changing value system of rural society. The story portrays how a generation that once regarded arranging water for the village as a collective responsibility has been replaced by a new mentality that views even water primarily as a commodity for profit. The subtle impact of globalization on rural life has been captured by the author with remarkable ease and sensitivity. Kavandal portrays the emotional distance within family relationships, the social changes following the COVID-19 pandemic, and the growing emotional divide between human beings. Peel explores the complex relationship between caste, politics, and education. The author reveals, without any ideological posturing, how deeply rooted invisible inequalities remain within society. The stories Dhada, Khod, and Ainak may appear comparatively less powerful, yet they remain readable because of the author’s linguistic strength and keen powers of observation. Each story unfolds a distinct social context and adds to the thematic richness of the collection. One of the greatest strengths of Jagdish Kadam’s writing is his language. He has incorporated numerous rare and almost forgotten words from the rural dialect into his stories with remarkable naturalness. These words are not merely ornaments of language; they are an integral part of the characters’ lives and experiences. As a result, while reading the stories, the reader feels transported into the world in which they are set. His language has no artificiality. It carries the naturalness of the soil, its warmth, its moisture, and the richness of lived experience. Another significant feature of this collection is that the author does not preach or offer ideological sermons. He raises questions, creates situations, and leaves the judgment to the reader. Consequently, the stories do not end when the reading ends; they continue to live in the reader’s mind. This is one of the defining characteristics of good literature. Mahamarg is not merely a collection of short stories; it is a document of the changing realities of rural society. Development, displacement, unemployment, corruption, caste, relationships, water, agriculture, and the struggle for human existence—all these concerns are explored simultaneously in the collection. It is often said that literature is a reflection of society. Jagdish Kadam’s stories, however, do more than merely reflect society; they hold up a mirror to it. For readers who wish to understand rural reality, for those studying contemporary Marathi short fiction, and for anyone looking for socially conscious literature, Mahamarg is certainly a worthwhile and collectible volume. Bharat Dadhel Nanded, Maharashtra, India Book Details Title: Mahamarg — A Collection of Short Stories Author: Jagdish Kadam Publisher: Sangat Prakashan, Nanded First Edition: July 2026 Pages: 118 Price: ₹250 j4f9t2mbsgy71j810cehk4x8jr9i2tz 2708522 2708521 2026-09-08T12:24:47Z जगदीश कदम 87215 /* */ 2708522 wikitext text/x-wiki [[जगदीश कदम लेखक|जगदीश]] कदम जगदीश माधवराव कदम अध्यक्ष ४३ वे मराठवाडा साहित्य संमेलन, गंगापूर २०२३ जन्मगाव:रूई ता.हदगाव जि.नांदेड सध्याचा पत्ता - अक्षर, भाग्यनगर -वर्कशाप रस्ता , कैलासनगर, नांदेड-४३१६०५ शिक्षण-एम.ए.बी.एड.डी.एच.ई.पीएच.डी.नेट पत्ता -अक्षर, भाग्यनगर-वर्कशाप रस्ता , कैलासनगर, नांदेड-४३१६०५ मेल-drjagdishkadam@gmail.com जन्म:दि.१७जून १९५३ नांदेड येथील यशवंत महाविद्यालयातून मराठी विभाग प्रमुख म्हणून निवृत्त२०१५ 'तेंडुलकरांच्या नाटकांतील स्रीचित्रण'या विषयावर डॉ.तारा परांजपे यांच्या मार्गदर्शनाखाली पीएच.डी. 'तमाशा कलावंतांचे साहित्यातून आलेले चित्रण आणि वास्तव जीवन ' बृहद्द प्रकल्प विद्यापीठ अनुदान आयोग,नवी दिल्ली २०१३ प्रकाशित साहित्य - कवितासंग्रह: रास आणि गोंडर,झाडमाती, नामदेव शेतकरी, गाव हाकेच्या अंतरावर ,ऐसी कळवळ्याची जाती∆कथासंग्रह:मुडदे,आखर, मुक्कामाला फुटले पाय, महामार्ग∆कादंबरी:गाडा,ओले मूळ भेदी,टाच ∆नाटक: बुडत्याचे पाय खोलात,वडगाव लाईव्ह∆ललित:सहयात्री ∆समीक्षा: साहित्य:आकलन आणि आस्वाद ∆ चरित्र: म.ज्योतिबा फुले,म.गौतम बुद्ध∆ वैचारिक-गांधी समजून घेताना∆अनुवाद: 'बुडत्याचे पाय खोलात' नाटकाचा कन्नड मध्ये अनुवाद-डॉ.संजीवकुमार पांचाळ हिंदी मध्ये अनुवाद- डॉ.सुनील जाधव मुडदे कथासंग्रह इंग्रजी अनुवाद -भीमराव राऊत पुरस्कार: ∆आदर्श शिक्षक पुरस्कार, नांदेड महानगरपालिका, नांदेड १९९६ ∆अण्णाभाऊ साठे कथास्पर्धा पुरस्कार, अस्मितादर्श, औरंगाबाद १९७६∆बी.रघुनाथ कथास्पर्धा प्रथम पुरस्कार,१९७७ शासकीय महाविद्यालय, औरंगाबाद∆महाराष्ट्र राज्य उत्कृष्ट वाड्मय निर्मिती पुरस्कार-१९९८(रास आणि गोंडर) ∆महाराष्ट्र राज्य उत्कृष्ट वाड़मय निर्मिती पुरस्कार-१९९९ (बुडत्याचे पाय खोलात) ∆विशाखा प्रथम काव्य पुरस्कार,नाशिक १९९९∆भि.ग.रोहमारे ग्रामीण साहित्य पुरस्कार,कोपरगाव१९९९ ∆यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार, पुणे १९९९ ∆ऊर्मीचा ना.धों.महानोर साहित्य पुरस्कार,जालना २००९ ∆ करकाळा येथील जनसंवाद साहित्य पुरस्कार २००८ ∆जि.प.नांदेडचा नरहर कुरुंदकर साहित्य पुरस्कार २००९ ∆आविष्कार साहित्य मंडळाचा भारतभूषण पुरस्कार २००९ ∆कै.विलास भोसले राज्यस्तरीय साहित्य साधना पुरस्कार∆अण्णाभाऊ साठे साहित्य पुरस्कार,पुणे २०१३ (गाडा)∆प्रसाद बन साहित्य पुरस्कार २०१५(गाव हाकेच्या अंतरावर) ∆महाराष्ट्र पत्रकार कल्याण निधीचा दर्पण साहित्यिक-पत्रकार पुरस्कार,पुणे २०१७∆ कुमार देशमुख नाट्य पुरस्कार, मराठवाडा साहित्य परिषद,औरंगाबाद २०२०(वडगाव लाईव्ह) ∆ गदिमा काव्यप्रतिभा पुरस्कार,गदिमा प्रतिष्ठान व कामगार साहित्य सभा,पुणे २०२० ∆सह्याद्री साहित्य पुरस्कार, यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठान, पुणे २०२१∆यशवंतराव चव्हाण स्मृती समिती,अंबाजोगाई, यशवंतराव चव्हाण स्मृती सन्मान २०२१∆केशवसुत काव्यप्रतिभा पुरस्कार, मालगुंड २०२३ ∆कवीवर्य नारायण सुर्वे जीवन गौरव पुरस्कार,नेरळ(मुंबई)२०२३∆निर्मलकुमार फडकुले साहित्य पुरस्कार,२०२३ साहित्य कला प्रसारणी सभा,पुणे(ऐसी कळवळ्याची जाती) ∆गदिमा जीवनगौरव पुरस्कार,पुणे२०२४∆महाराष्ट्र संपादक परिषद, मुंबईचा भुरीबाई केसरीमलजी जैन पुरस्कार २०२४∆ सन्मान: ∆अध्यक्ष,पाचवे ग्रामीण साहित्य संमेलन,पेठशिवणी जि.परभणी∆अध्यक्ष, आविष्कार साहित्य संमेलन, हदगाव २००३∆अध्यक्ष, तिसरे शिक्षक साहित्य संमेलन,नांदेड २०१६∆अध्यक्ष,पाचवे राज्यस्तरीय ग्रामीण साहित्य संमेलन,पळसप (उस्मानाबाद)२०१७∆अध्यक्ष, पहिले राज्यस्तरीय ग्रामीण साहित्य संमेलन,बरबडा २०१७∆अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलन, घुमान परिसंवाद सहभाग-निमंत्रित वक्ता∆तिसरे विश्व मराठी साहित्य संमेलन, सिंगापूर २०११ परिसंवाद सहभाग-निमंत्रित वक्ता अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनात विविध ठिकाणी कवी/वक्ते सहभाग ∆अध्यक्ष, कवी संमेलन मुक्त सृजन साहित्य संमेलन,पणजी,गोवा नोव्हेंबर २०२२∆अध्यक्ष, पहिले राज्यस्तरीय कवी संमेलन,नांदेड महानगरपालिका,नांदेड-२०२२ ∆अध्यक्ष,चौथे जनसंवाद साहित्य संमेलन मुदखेड २०२५ ∆अध्यक्ष,४३ वे मराठवाडा साहित्य संमेलन गंगापूर २०२४ कार्यभार: ∆अध्यक्ष-मराठवाडा साहित्य परिषद, नांदेड २०१३ ∆सदस्य-केंद्रीय कार्यकारिणी मराठवाडा साहित्य परिषद, औरंगाबाद२००७ पासून २०२३∆अध्यक्ष- पुरस्कार समिती,मसाप, औरंगाबाद २००७-२०१४∆निमंत्रक-मराठी अभ्यास मंडळ, महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ पुणे २०१२ ∆सदस्य-मराठी अभ्यास मंडळ, महाराष्ट्र राज्य माध्यमिक आणि उच्च माध्यमिक शिक्षण मंडळ पुणे २००७ ते २०१५∆अध्यक्ष- मराठी अभ्यास मंडळ,स्वामी रामानंद तीर्थ मराठवाडा विद्यापीठ, नांदेड २००५ सामाजिक, साहित्यिक, सांस्कृतिक उपक्रमात सतत सहभाग. Jagdish Kadam सविस्तर परिचय जगदीश कदम : साहित्यिक परिचय जगदीश कदम हे समकालीन मराठी साहित्यातील ग्रामीण जीवनाचे सखोल आणि संवेदनशील चित्रण करणारे बहुआयामी साहित्यिक आहेत. कथा, कादंबरी, कविता, नाटक, ललित लेख आणि समीक्षा अशा विविध साहित्यप्रकारांत त्यांनी सातत्यपूर्ण व दर्जेदार लेखन केले आहे. त्यांच्या साहित्याचा केंद्रबिंदू ग्रामीण समाजजीवन, शेती, शेतकरी, सहकार चळवळ, स्त्रीजीवन, सामाजिक विषमता आणि बदलत्या काळातील मानवी मूल्यांचा शोध हा आहे. त्यांचा पहिला कथासंग्रह 'मुडदे' १९७९ मध्ये प्रकाशित झाला. महाराष्ट्र शासनाच्या पुस्तक प्रकाशन अनुदान योजनेअंतर्गत पहिल्याच वर्षी या पुस्तकाची निवड झाली. त्यानंतर 'आखर', 'मुक्कामाला फुटले पाय' आणि 'महामार्ग' हे कथासंग्रह प्रकाशित झाले. या कथांमधून ग्रामीण वास्तव, मानवी नातेसंबंध आणि सामाजिक परिवर्तनाचे प्रभावी चित्रण दिसून येते. त्यांचे 'रास आणि गोंडर', 'झाडमाती', 'नामदेव शेतकरी', 'गाव हाकेच्या अंतरावर' आणि 'हिशेबाची कोरी वही' हे कवितासंग्रह विशेष गाजले. त्यांच्या कवितेत मातीचा गंध, श्रमसंस्कृती, ग्रामीण भाषेची लय आणि सामान्य माणसाचे जगणे प्रभावीपणे व्यक्त होते. कादंबरी क्षेत्रात 'गाडा', 'ओले मूळ भेदी' आणि 'टाच' या कादंबऱ्यांद्वारे त्यांनी ग्रामीण समाज, सहकार क्षेत्रातील वास्तव, बदलती मूल्यव्यवस्था आणि मानवी संघर्ष यांचा वेध घेतला आहे. 'बुडत्याचे पाय खोलात' आणि 'वडगाव लाईव्ह' ही त्यांची नाटके, 'गांधी समजून घेताना', 'सहयात्री', 'खापरेली घर' हे ललित लेखसंग्रह आणि 'साहित्य : आकलन आणि आस्वाद' हा समीक्षाग्रंथही प्रकाशित झाला आहे. त्यांच्या साहित्याला अनेक मानाचे पुरस्कार प्राप्त झाले आहेत. 'रास आणि गोंडर' या कवितासंग्रहाला महाराष्ट्र शासनाचा उत्कृष्ट वाङ्मय निर्मिती पुरस्कार तसेच यशवंतराव चव्हाण साहित्य पुरस्कार प्राप्त झाला. कथा, कविता, नाटक आणि इतर साहित्यप्रकारांतील योगदानासाठी त्यांचा विविध संस्थांकडून गौरव करण्यात आला आहे. डिसेंबर २०२३ मध्ये भरलेल्या मराठवाडा साहित्य संमेलनाच्या ४३ व्या अधिवेशनाचे अध्यक्षपद त्यांनी भूषविले. साहित्य संमेलने, व्याख्याने, कथाकथन आणि काव्यवाचन यांच्या माध्यमातून त्यांनी मराठी साहित्यविश्वात स्वतंत्र आणि मानाचे स्थान निर्माण केले आहे. सहा दशकांहून अधिक काळ सातत्याने लेखन करणारे जगदीश कदम हे ग्रामीण जीवनाचे समर्थ शब्दचित्रकार म्हणून ओळखले जातात. त्यांच्या साहित्यामध्ये माणूस, माती आणि समाज यांच्यातील अतूट नाते कलात्मकता, सामाजिक भान आणि मानवी संवेदनशीलतेने अभिव्यक्त झाले आहे. Rural Reality Crushed on the Highway of Development Jagdish Kadam’s Mahamarg Book Review: Bharat Dadhel Rural writer Jagdish Kadam’s Mahamarg, a collection of short stories, has been published by Sangat Prakashan. Published after a gap of nearly twenty-seven years, this is his fourth collection of short stories, following Mudade, Aavar, and Mukamala Futale Pay. Mahamarg is a reflection of the intellectual and artistic maturity that has evolved in Kadam’s writing. Though the collection contains nine stories within just 118 pages, they are substantial not merely in number but in the density and depth of their themes. While reading this collection, one is struck by the courage with which the author presents reality in all its disturbing and painful dimensions. His stories do not merely entertain the reader; rather, they unsettle, question, and compel the reader to introspect. This is the real strength of his writing. Jagdish Kadam’s stories are not confined to any particular caste, religion, or community. They represent the existential struggle of the ordinary person in rural India. The collection sensitively portrays how the common man is crushed under changing social, economic, and political systems; how the problems of everyday life become increasingly complex; and how the voice of the ordinary person gets lost amid the rhetoric of development. The title story, Mahamarg, can rightly be regarded as the core of the collection. It effectively unfolds the realities of land acquisition in the name of development, the machinery of government, local politics, and the helpless existence of farmers trapped within this system. Baija and her son Natha are not merely two fictional characters; they symbolize thousands of displaced families in rural India today. The transaction involving land is no longer merely an economic matter; it becomes a question of existence itself. The villagers’ agitation eventually forces a change in the route of the highway, but by then Baija has already lost everything. Through this tragedy, the author powerfully highlights the contradiction inherent in the very concept of development. The stories Gandvanuk and Pachgat explore rural unemployment, corruption, and the deceptive reality of political promises. The devastation of a family that sells its farmland in the hope of securing employment is not merely the story of one household; it becomes a frightening reflection of the system itself. Pachgat may be viewed as an emotional extension of Gandvanuk. In both stories, the author maintains a realistic treatment of events, which makes their impact even more intense. Pani Vikaychi Goshta examines the changing value system of rural society. The story portrays how a generation that once regarded arranging water for the village as a collective responsibility has been replaced by a new mentality that views even water primarily as a commodity for profit. The subtle impact of globalization on rural life has been captured by the author with remarkable ease and sensitivity. Kavandal portrays the emotional distance within family relationships, the social changes following the COVID-19 pandemic, and the growing emotional divide between human beings. Peel explores the complex relationship between caste, politics, and education. The author reveals, without any ideological posturing, how deeply rooted invisible inequalities remain within society. The stories Dhada, Khod, and Ainak may appear comparatively less powerful, yet they remain readable because of the author’s linguistic strength and keen powers of observation. Each story unfolds a distinct social context and adds to the thematic richness of the collection. One of the greatest strengths of Jagdish Kadam’s writing is his language. He has incorporated numerous rare and almost forgotten words from the rural dialect into his stories with remarkable naturalness. These words are not merely ornaments of language; they are an integral part of the characters’ lives and experiences. As a result, while reading the stories, the reader feels transported into the world in which they are set. His language has no artificiality. It carries the naturalness of the soil, its warmth, its moisture, and the richness of lived experience. Another significant feature of this collection is that the author does not preach or offer ideological sermons. He raises questions, creates situations, and leaves the judgment to the reader. Consequently, the stories do not end when the reading ends; they continue to live in the reader’s mind. This is one of the defining characteristics of good literature. Mahamarg is not merely a collection of short stories; it is a document of the changing realities of rural society. Development, displacement, unemployment, corruption, caste, relationships, water, agriculture, and the struggle for human existence—all these concerns are explored simultaneously in the collection. It is often said that literature is a reflection of society. Jagdish Kadam’s stories, however, do more than merely reflect society; they hold up a mirror to it. For readers who wish to understand rural reality, for those studying contemporary Marathi short fiction, and for anyone looking for socially conscious literature, Mahamarg is certainly a worthwhile and collectible volume. Bharat Dadhel Nanded, Maharashtra, India Book Details Title: Mahamarg — A Collection of Short Stories Author: Jagdish Kadam Publisher: Sangat Prakashan, Nanded First Edition: July 2026 Pages: 118 Price: ₹250 'गाडा' या कादंबरीविषयी जगदीश कदम माझ्या 'गाडा'या कादंबरीची फारशी चर्चा झाली नाही,हे खरे आहे;परंतु या कादंबरीच्या अल्पावधीतच दोन आवृत्त्या आल्या.नांदेडच्या निर्मल प्रकाशनाचे निर्मलकुमार सूर्यवंशी यांनी हे काम व्यावहारिक गणित बाजूला ठेवून केले.या कादंबरीचा नायक पोचीराम हा मातंग समाजातील आहे.पूर्वी गावात एखाद्या आजाराची साथ आली म्हणजे मरीमायचा गाडा ओढण्याची प्रथा होती.त्या अर्थाने हा गाडा नाही.जुन्या पारंपरिक गोष्टी आणि नव्या सुशिक्षित पिढी समोरील आव्हाने यातील गावपातळीवरील ताणतणाव मांडण्याचा प्रयत्न या कादंबरीत मी केलेला आहे.माझे लेखन प्रायः दलित जाणिवांच्या जवळ जाणारे असल्याने ग्रामीण साहित्याच्या धूरक-यांना त्याची दखल घ्याविशी न वाटणे स्वाभाविक आहे.मी जातीने अ-दलित असल्याने डॉ.गंगाधर पानतावणे,प्रा.दत्ता भगत, लोकनाथ यशवंत अशा मोजक्या मान्यवरांचा अपवाद वगळता या लेखनाविषयी कोणी फारशा गंभीरपणे प्रतिक्रिया दिलेल्या नाहीत.अर्थात मी स्वतःला ग्रामीण अथवा दलित साहित्यिक म्हणवून घेणा-यांपैकीही नाही.मला त्याची कधी गरजही वाटली नाही.मला मोडलेला माणूस महत्वाचा वाटत आलेला आहे.तो कोणीही का असेना त्याच्या आतल्या कालव्यासह त्याला मांडण्याचा प्रयत्न मी करत आलेलो आहे.असो. 'गाडा'ही कादंबरी आशय आणि भाषा या दोन्ही अंगांनी वेगळी असल्याची प्रतिक्रिया काही मित्रांनी दिली.या कादंबरीवर चार दोन परीक्षणे ही आली.मंगेश नारायण काळे यांच्या सारख्या संपादकाने ही कादंबरी कशी असू शकते असा सडेतोड सवालही केला.आ.ह.साळुंखे सरांनी ही कादंबरी आवडल्याचा अभिप्राय दिला.एवढेच नाही तर पुण्यात डॉ.विठ्ठल भंडारे, संजयकुमार मांजरमकर आदींच्या पुढाकाराने आयोजित अण्णाभाऊ साठे साहित्य संमेलनात तात्यांच्या हस्ते या कादंबरीला पुरस्कार देण्यात आला व्यंकटेश चौधरी यांच्या साक्षीने आम्ही पुरस्कार स्वीकारला. दुसरी महत्त्वाची गोष्ट अशी की,ही कादंबरी वाचून मराठीतील महत्त्वाचे लेखक, कवी श्रीकांत साहेबराव देशमुख यांनी तातडीने एक टिपण लिहिले.त्यांचे हे टिपण लेखक म्हणून मला माझ्या लेखनातील अनेक कच्च्या -पक्क्या जागांचा शोध घेण्याच्या दृष्टीने महत्त्वाचे वाटते.खरे तर मी ज्या जातीत जन्माला आलेलो नाही त्या जातीतील नायकाला उत्तम रीतीने उभा केल्याचा त्यांचा अभिप्राय महत्त्वाचा आहे.कोणी कोणत्या जातीत,धर्मात जन्म घ्यायचा ही गोष्ट आपल्या हातात नसते. 9w1c435gu7kewy1qz59ra88yt1sj9jp 0 362684 2708588 2547575 2026-09-08T22:06:10Z अभय नातू 206 /* विजेते */ 2708588 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट पदार्पण अभिनेत्री''' हा पुरस्कार [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार|आंतरराष्ट्रीय भारतीय चित्रपट अकादमी]] द्वारे वार्षिक पुरस्कार सोहळ्याचा एक भाग म्हणून दिला जातो, ज्याने तिच्या पदार्पणाच्या चित्रपटात उत्कृष्ट कामगिरी करणाऱ्या अभिनेत्रीला सन्मानित केले जाते. मूळतः "आयफा अवॉर्ड फॉर फ्रेश फेस ऑफ द इयर (महिला)" म्हणून ओळखले जाणारा हा पुरस्कार, २००५ मध्ये अधिकृतपणे त्याला नवीन शीर्षक देण्यात आले. [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार|आयफा पुरस्कार]] हे २००० मध्ये सुरू झाले व पहिला समारंभ [[लंडन]] येथे झाला होता.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/shah-rukh-khan-charmed-angelina-jolie-iifa-aishwarya-rai-7893029/|title=When Shah Rukh Khan charmed the heck out of Angelina Jolie, made her crack up with joke about Aishwarya Rai|date=२९ एप्रिल २०२२|website=indianexpress.com|url-status=live|access-date=१३ मार्च २०२५}}</ref> त्यानंतर हा पुरस्कार सोहळा दक्षिण आफ्रिका, मलेशिया, सिंगापूर, थायलंड, कॅनडा, अमेरिका, अबुधाबी आणि भारतात मुंबई आणि जयपूर येथे आयोजित करण्यात आला आहे. २०२० मध्ये, हा पुरस्कार सोहळा मार्चमध्ये इंदूर येथे होणार होता; परंतु तो पुढे ढकलण्यात आला आणि नोव्हेंबर २०२० मध्ये इंस्टाग्रामवर ऑनलाइन विजेत्यांची घोषणा करण्यात आली.<ref>{{Cite web|url=https://www.seelatest.com/bollywood/21st-iifa-awards-ceremony-in-indore-to-be-hosted-by-salman-khan-confirmed|title=21st IIFA Awards ceremony in Indore to be hosted by Salman Khan, postponed|date=2 April 2020|website=www.seelatest.com|language=en-us|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20200313115808/https://www.seelatest.com/bollywood/21st-iifa-awards-ceremony-in-indore-to-be-hosted-by-salman-khan-confirmed|archive-date=2020-03-13|access-date=2020-05-17}}</ref> २००१ मध्ये ह्या श्रेणीच्या पहिल्या वर्षात, चार वेगवेगळ्या अभिनेत्रींना हा पुरस्कार प्रदान करण्यात आला - [[करीना कपूर]], किम शर्मा, [[प्रीती झंगियानी]] आणि [[शमिता शेट्टी]]. == विजेते == {| class="wikitable sortable" |- ! वर्ष !! विजेते !! चित्रपट !! भूमीका |- | rowspan=4 | २००१ || [[करीना कपूर]] || ''[[रेफ्युजी]]'' || नाजनीन "नाज" अहमद |- | [[किम शर्मा]] || rowspan=3 | ''[[मोहब्बतें]]'' || संजना पॉल |- | [[प्रीती झंगियानी]] || किरण खन्ना |- | [[शमिता शेट्टी]] || इशिका धनराजगीर |- | rowspan=2 | २००२ || [[बिपाशा बासू]] || ''[[अजनबी (२००१ चित्रपट)|अजनबी]]''|| सोनिया/नीता |- | [[ग्रेसी सिंग]] || ''[[लगान]]'' || गौरी |- | २००३ || [[ईशा देओल]] || ''कोई मेरे दिल से पूछे'' || ईशा सिंग |- | २००४ || [[अमृता राव]] || ''इश्क विश्क'' || |- | २००५ || [[आयेशा टाकिया]] || ''टारझन: द वंडर कार'' || प्रिया |- | २००६ || [[विद्या बालन]] || ''[[परिणीता (२००५ चित्रपट)|परिणीता]]'' || ललिताच्या |- | २००७ || [[कंगना राणावत]] || ''गँगस्टर'' || सिमरन |- | २००८ || [[दीपिका पडुकोण]] || ''[[ओम शांती ओम]]'' || शांतीप्रिया/संध्या "सँडी" |- | २००९ || [[असिन तोट्टुंकल]] || ''[[गजनी (२००८ हिंदी चित्रपट)|गजनी]] || कल्पना शेट्टी |- | rowspan=2| २०१० || [[जॅकलीन फर्नांडिस]] || ''अलादिन'' || [[जास्मिन (डिझ्नी व्यक्तिरेखा)|जस्मिन]] |- | [[माही गिल]] || ''देव. डी'' || परमिंदर "पारो" |- | २०११ || [[सोनाक्षी सिन्हा]] || ''[[दबंग]]'' || रज्जो |- | २०१२ || [[परिणीती चोप्रा]] || ''[[लेडीज वर्सेस रिक्की बहल]]''|| डिंपल चड्ढा |- | २०१३ || [[यामी गौतम]] || ''[[विकी डोनर]]''|| आशिमा रॉय अरोरा |- | २०१४ || [[वाणी कपूर]] || ''[[शुद्ध देसी रोमान्स]]'' || तारा |- | २०१५ || [[कृती सेनॉन]] || ''[[हिरोपंती]]'' || डिम्पी |- | २०१६ || [[भूमी पेडणेकर]] || ''[[दम लगा के हईशा]]'' || संध्या वर्मा<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.news18.com/news/movies/iifa-awards-2016-the-complete-list-of-winners-1262131.html|title=IIFA Awards 2016: The Complete List of Winners|date=26 June 2016|website=[[News18]]|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160627135924/http://www.news18.com/news/movies/iifa-awards-2016-the-complete-list-of-winners-1262131.html|archive-date=27 June 2016|access-date=2 July 2016}}</ref> |- | २०१७ || [[दिशा पटानी]] || [[एम.एस. धोनी: द अनटोल्ड स्टोरी]]'' || प्रियंका झा |- | २०१८ || colspan=3 style="background:#FAEB86;" | '''''पुरस्कार नाही''''' |- | २०१९ || [[सारा अली खान]] || ''केदारनाथ'' || मंदाकिनी "मुक्कू" मिश्रा |- | २०२० || [[अनन्या पांडे]] || ''स्टुडंट ऑफ द इयर २'' || श्रेया रंधावा<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://iifa.com/blog/blog-details/iifa-awards-2020---popular-award-winners|title=IIFA Awards 2020 - Popular Award Winners|date=25 November 2021|work=[[IIFA Awards]]|access-date=28 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211126055921/https://iifa.com/blog/blog-details/iifa-awards-2020---popular-award-winners|archive-date=26 November 2021|url-status=live}}</ref> |- | २०२१-२२ || [[शर्वरी वाघ]] || ''बंटी और बबली २'' || सोनिया "बबली" रावत<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://iifa.com/blog/blog-details/nexa-iifa-awards-2022-a-list-of-all-the-winners-|title=IIFA Awards 2022:a list of all the winners|website=IIFA|language=en|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20220604231640/https://iifa.com/blog/blog-details/nexa-iifa-awards-2022-a-list-of-all-the-winners-|archive-date=4 June 2022|access-date=2022-06-05}}</ref> |- | २०२३ || [[खुशाली कुमार]] || ''धोखा: राउंड डी कॉर्नर''|| सांची सिन्हा<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/film-tv/2023/05/27/winners-at-iifa-awards-2023-in-abu-dhabi/|title=IIFA Awards 2023 Winners|access-date=26 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611044359/https://www.thenationalnews.com/arts-culture/film-tv/2023/05/27/winners-at-iifa-awards-2023-in-abu-dhabi/|archive-date=11 June 2023|url-status=live}}</ref> |- | २०२४ || [[अलिझेह अग्निहोत्री]] || ''फॅरे'' || नियती सिंग |- | २०२५ || [[प्रतिभा रांता]] || ''[[लापता लेडीज]]'' || जया त्रिपाठी-सिंग / पुष्पा राणी |- |} == इतर माहिती == पाच अभिनेत्रींना [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री पुरस्काराचे]] पण नामांकन मिळाले होते; कालक्रमानुसार त्या आहेत, [[ग्रेसी सिंग]] (२००२), [[विद्या बालन]] (२००६), [[कंगना राणावत]] (२००७), [[दीपिका पडुकोण]] (२००८) आणि [[असिन तोट्टुंकल]] (२००९). तसेच फक्त तीन अभिनेत्रींना [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री]] श्रेणीत नामांकन मिळाले होते; कालक्रमानुसार त्या आहेत, [[बिपाशा बासू]] (२००२), [[परिणीती चोप्रा]] (२०१२) आणि [[दिशा पटानी]] (२०१७). [[परिणीती चोप्रा]] ही एकमेव अभिनेत्री आहे जिने एकाच वर्षी दोन्ही पुरस्कार जिंकले. [[करीना कपूर]], [[विद्या बालन]], [[कंगना राणावत]], [[कृती सेनॉन]] आणि [[दीपिका पडुकोण]] या पाच अभिनेत्री आहेत ज्यांना नंतर [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्रीचा आयफा पुरस्कार]] देखील मिळाला. [[कंगना राणावत|कंगना राणौत]] आणि [[परिणीती चोप्रा]] या अशा दोनच अभिनेत्री आहेत ज्यांना [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचा आयफा पुरस्कार]] देखील मिळाला आहे. [[कंगना राणावत]] ही एकमेव अशी अभिनेत्री आहे जिला सर्वोत्कृष्ट पदार्पण, [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्री]] आणि [[आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्री|सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेत्रीचे]] तिन्ही पुरस्कार मिळाले आहे. == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:आय.आय.एफ.ए. पुरस्कार]] [[वर्ग:अभिनेत्रींसाठी पुरस्कार]] 534z24olrh2hn0ga4vr4sqd9slio1tf 0 368966 2708601 2604625 2026-09-08T22:20:58Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708601 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''भारत-लात्व्हिया संबंध''' म्हणजे [[भारत|भारत प्रजासत्ताक]] आणि [[लात्व्हिया|लात्व्हिया प्रजासत्ताक]] यांच्यातील द्विपक्षीय संबंध आहे. लात्व्हियाच्या स्वातंत्र्यानंतर १९९१ मध्ये दोन्ही देशांनी राजनैतिक संबंध प्रस्थापित केले.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/Latvia_2015_07_02.pdf|title=India-Latvia relations|date=June 2015|website=Ministry of External Affairs, Government of India|archive-url=https://web.archive.org/web/20180115184544/http://www.mea.gov.in/Portal/ForeignRelation/Latvia_2015_07_02.pdf|archive-date=15 January 2018}}</ref> लात्व्हियामधील भारताचे मिशन [[स्वीडन|स्वीडनमधील]] [[स्टॉकहोम]] येथील भारतीय दूतावासाकडून मान्यताप्राप्त आहे; आणि लात्व्हिया [[नवी दिल्ली|नवी दिल्लीत]] एक दूतावास आणि एक वाणिज्य दूतावास चालवते. == आर्थिक संबंध == २०१३ मध्ये, लात्व्हिया आणि भारताने दुहेरी कर आकारणी टाळण्याचा करार केला, ज्यामुळे दोन्ही राष्ट्रांमधील आर्थिक फायद्यांच्या बाबतीत लात्व्हियाला भारतीय निर्यात वाढली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://irlat.com/latvia-india-double-taxation-avoidance-agreement-to-be-signed-in-near-future/|title=LATVIA-INDIA DOUBLE TAXATION AVOIDANCE AGREEMENT TO BE SIGNED IN NEAR FUTURE|date=7 May 2013|access-date=2025-08-04|archive-date=2021-05-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20210521161744/http://irlat.com/latvia-india-double-taxation-avoidance-agreement-to-be-signed-in-near-future/|url-status=dead}}</ref> सध्या दोन्ही देश वाहतूक आणि लॉजिस्टिक्समध्ये जवळचे आणि सखोल सहकार्य निर्माण करण्यावर चर्चा करत आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://www.mfa.gov.lv/en/news/latest-news/56959-latvia-and-india-need-to-build-closer-cooperation-in-transport-and-logistics|title=Latvia and India need to build closer cooperation in transport and logistics}}</ref> भारत [[एस्टोनिया]] आणि [[लिथुएनिया|लिथुएनियासह]] लात्व्हियाला [[बाल्टिक देश|बाल्टिक देशांमधील]] भारतीय हितसंबंधांचे धोरणात्मक भागीदार म्हणून पाहतो.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.lu.lv/en/about-us/ul-media/news/archive/archive-news/t/33099/|title=From India to Latvia: Interest in the Baltic States Brings to Riga}}</ref> == उच्चस्तरीय भेटी == २०१७ मध्ये, लात्व्हियाचे पंतप्रधान मारिस कुचिन्स्किस यांनी देशांमधील आर्थिक संबंधांच्या विकासाला गती देण्यासाठी भारताला भेट दिली. २०१९ मध्ये, भारताचे उपराष्ट्रपती [[व्यंकय्या नायडू]] यांनी लात्व्हियाला भेट दिली आणि लात्व्हियाच्या नेत्यांशी चर्चा केली.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mk.gov.lv/en/aktualitates/kucinskis-objective-visit-india-accelerate-development-economic-relations-between|title=Kučinskis: The objective of visit to India is to accelerate the development of economic relations between the countries|date=3 November 2017}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}}{{भारताचे परराष्ट्रीय संबंध}} [[वर्ग:भारताचे द्विपक्षीय संबंध|लात्व्हिया]] [[वर्ग:लात्व्हियाचे द्विपक्षीय संबंध]] 7oxx8q0lhi9algnr214aotbo2xb2f6p 0 370580 2708620 2638688 2026-09-08T23:51:23Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708620 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''मंगल सिंह ढिल्लन''' (१८ जून १९५७ - ११ जून २०२३) हे एक भारतीय अभिनेता, लेखक, दिग्दर्शक आणि चित्रपट निर्माता होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/punjab/made-in-chandigarh-don-t-let-the-city-decay-says-actor-mangal-dhillon/story-J8a2njV3LduH7cXaKM8XPO.html|title=Made in Chandigarh: 'Don't let the city decay' says actor Mangal Dhillon|date=28 September 2018|website=Hindustan Times|language=en|access-date=20 February 2023}}</ref> त्यांचा जन्म [[पंजाब|पंजाबमधील]] [[फरीदकोट जिल्हा|फरीदकोट जिल्ह्यातील]] कोटकपुरा जवळील वंडर जटाना येथे झाला. त्यांनी दूरचित्रवाणी मालिका आणि चित्रपटांमध्ये अनेक सहाय्यक भूमिका साकरल्या. ढिल्लन यांनी [[दिल्ली|दिल्लीत]] नाट्य क्षेत्रात काम केले आणि १९७९ मध्ये [[पंजाब विद्यापीठ]], [[चंदिगढ]] येथे भारतीय नाट्य विभागात प्रवेश घेतला आणि १९८० मध्ये अभिनयात पदव्युत्तर पदविका अभ्यासक्रम पूर्ण केला. ढिल्लन यांनी १९९४ मध्ये कलाकार रितू ढिल्लन यांच्याशी लग्न केले;<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mangaldhillon.in/the-man-himself|title=The Man Himself|last=Dillon|first=Mangal|website=Mangal Dhillon Trust|publisher=Mangal Dhillon Trust|access-date=11 June 2023|archive-date=2023-06-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230611120835/https://www.mangaldhillon.in/the-man-himself|url-status=dead}}</ref> या जोडप्याला एक मुलगा आणि एक मुलगी आहे.<ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.tribuneindia.com/news/entertainment/punjabi-actor-director-mangal-dhillon-passes-away-following-battle-with-cancer-516193|title=Punjabi actor-director Mangal Dhillon passes away following battle with cancer|date=11 June 2023|publisher=The Tribune|access-date=11 June 2023|agency=Press Trust of India}}</ref> ११ जून २०२३ रोजी पंजाबमधील [[लुधियाना]] येथे कर्करोगाने दीर्घकाळ ग्रस्त राहिल्यानंतर ढिल्लन यांचे निधन झाले. ते ६५ वर्षांचे होते.<ref name="Dhillon dies">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/noted-actor-director-and-producer-mangal-dhillon-passes-away-at-64-after-cancer-battle-in-ludhiana-village-101686510038750.html|title=Buniyaad actor Mangal Dhillon passes away at 65 in Ludhiana|date=11 June 2023|website=[[हिंदुस्तान टाइम्स]]|language=en|access-date=12 June 2023}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://timesofindia.indiatimes.com/tv/news/hindi/buniyaad-fame-mangal-dhillon-passes-away-was-suffering-from-lung-cancer/articleshow/100910679.cms|title=Buniyaad fame Mangal Dhillon passes away|date=11 June 2023|publisher=The Times of India|access-date=11 June 2023|agency=The Times of India}}</ref><ref>{{स्रोत बातमी|url=https://www.businesstoday.in/trending/entertainment/story/actor-mangal-dhillon-known-for-buniyaad-khoon-bhari-maang-passes-away-after-battling-cancer-385105-2023-06-11|title=Actor Mangal Dhillon, known for ‘Buniyaad’, ‘Khoon Bhari Maang’, passes away after battling cancer|date=11 June 2023|publisher=Business Today|access-date=11 June 2023|agency=Business Today}}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:इ.स. २०२३ मधील मृत्यू]] [[वर्ग:इ.स. १९७४ मधील जन्म]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेते]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] [[वर्ग:कर्करोगामुळे मृत्यू]] l780w3gmtm3vcyzirqgsej82540bgy7 0 377009 2708684 2690427 2026-09-09T06:53:55Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2708684 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यूझीलंड | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १५ मार्च | to_date = ४ एप्रिल २०२६ | team1_captain = [[आमेलिया केर]] | team2_captain = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[मॅडी ग्रीन]] (२३९) | team2_ODIs_most_runs = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] (१५४) | team1_ODIs_most_wickets = [[रोझमेरी मायर]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (९) | player_of_ODI_series = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[आमेलिया केर]] (२७६) | team2_twenty20s_most_runs = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] (११४) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सोफी डिव्हाइन]] (९) | team2_twenty20s_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (८) | player_of_twenty20_series = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) }} [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ]] मार्च आणि एप्रिल २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[न्यू झीलंड]]चा दौरा करणार आहे.<ref>{{cite web |trans-title=२०२५-२६ च्या भरगच्च हंगामात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज, दक्षिण आफ्रिका न्यूझीलंडचा दौरा करणार.|title=Australia, England, West Indies, South Africa to tour New Zealand in packed 2025-26 season |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-england-west-indies-south-africa-to-tour-new-zealand-in-packed-2025-26-season-1491613 |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/134765/new-zealand-men-set-to-host-australia-england-wi-sa-in-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडचा पुरुष संघ उन्हाळ्यात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=New Zealand men set to host Australia, England, WI, SA in home summer |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] (एकदिवसीय) आणि पाच [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले जातील.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-reveal-schedule-for-upcoming-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडने जाहीर केले आगामी उन्हाळ्याच्या घरच्या मैदानाचे वेळापत्रक|title=New Zealand reveal schedule for upcoming home summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=न्यूझीलंडमध्ये डबल-हेडर अॅक्शनसाठी प्रोटीया पुरुष आणि महिला सज्ज|title=Proteas Men And Women Set For Double-Header Action In New Zealand |url=https://cricket.co.za/proteas-men-and-women-set-for-double-header-action-in-new-zealand/ |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ही एकदिवसीय मालिका [[२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग असेल.<ref>{{cite web |trans-title=|title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]ने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |trans-title=या उन्हाळ्यात किवी किनाऱ्यावर तारे उतरणार|title=Stars set to descend on Kiwi shores this summer |url=https://www.nzc.nz/news-items/archive/stars-set-to-descend-on-kiwi-shores-this-summer/ |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left ;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|NZ}} !colspan="2" |{{crw|SA}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/knight-earns-maiden-odi-call-up/ |trans-title=नाईटला पहिल्यांदाच एकदिवसीय सामन्यासाठी बोलावणे |title=Knight earns maiden ODI call up |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/bates-devine-plimmer-and-devonshire-return-for-south-african-double-headers/ |trans-title=बेट्स, डेव्हाईन, प्लिमर आणि डेव्हनशायर दक्षिण आफ्रिकेच्या डबल-हेडरसाठी परतले |title=Bates, Devine, Plimmer, and Devonshire return for South African Double-Headers |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६ }}{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-womens-touring-squad-for-new-zealand-confirmed/ |trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासाठी प्रोटीज महिलांचा संघ निश्चित|title=Proteas women's touring squad for New Zealand confirmed |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझ्झी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * केली नाइट * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * फ्लोरा डेव्हनशायर * ब्री इलिंग * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[सुझी बेट्स]] | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * [[पॉली इंग्लिस]]{{Efn|name=T20I1&2}} ([[यष्टीरक्षक|य]]) * फ्लोरा डेव्हनशायर{{Efn|name=T20I3,4,5|फक्त ३रा, ४था आणि ५वा सामना}} * ब्री इलिंग{{Efn|name=T20I1&2|फक्त १ला आणि २रा सामना}} * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[लिया ताहुहु]] * [[सुझी बेट्स]] * [[सोफी डिव्हाइन]] | * [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ॲनेके बॉश]] * [[ॲनेरी डेर्कसेन]] * [[अयांडा ह्लुबी]] * [[अयाबाँगा खाका]] * [[कराबो मेसो]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कायला रेनेके]] * [[क्लोई ट्रायॉन]] * [[डेन व्हान नीकर्क]] * [[तझमिन ब्रिट्स]] * [[तुमी सेखुखुने]] * [[नेडीन डि क्लर्क]] * [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] * [[मासाबाटा क्लास]] * [[सिनालो जाफ्ता]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सुने लूस]] |} १७ मार्च रोजी, पोटरीच्या स्नायूला झालेल्या दुखापतीमुळे [[डेन व्हान नीकर्क]]ला या दौऱ्यातून बाहेर काढण्यात आले आणि तिच्या जागी [[ॲनेके बॉश]]ला संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Calf injury rules van Niekerk out of New Zealand tour |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-vs-sa-calf-injury-rules-dane-van-niekerk-out-of-new-zealand-tour-1528142 |website=[[ESPNcricinfo]] |access-date=17 March 2026}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९०/७ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] ७८ (४४) | wickets1 = [[मासाबाटा क्लास]] २/१५ (४ षटके) | score2 = ११०/७ (२० षटके) | runs2 = [[तझमिन ब्रिट्स]] २९ (३५) | wickets2 = [[सोफी डिव्हाईन]] २/१३ (४ षटके) | result = न्यूझीलंडचा ८० धावांनी विजय | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यू) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = [[तझमिन ब्रिट्स]] ५३ (४३) | wickets1 = [[आमेलिया केर]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १५९ (१९.१ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] ३२ (१८) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका]] ४/२७ (३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका १८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील आपला १००वा बळी घेतला. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १४९/७ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ३७ (३९) | wickets1 = [[सुझी बेट्स]] २/१० (२ षटके) | score2 = १५२/४ (१८.४ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ५५[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] १/१७ (२ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html धावफलक] | venue = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[सोफी डिव्हाइन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १५९/६ (२० षटके) | runs1 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ५५[[नाबाद|*]] (३२) | wickets1 = [[जेस केर]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = १६०/४ (१८.३ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ६४ (३४) | wickets2 = [[क्लोई ट्रायॉन]] २/१३ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html धावफलक] | venue = [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[जेस केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = न्यूझीलंडच्या [[लिया ताहुहु]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९४/६ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] १०५ (५५) | wickets1 = [[तुमी सेखुखुने]] ३/३२ (३ षटके) | score2 = १०२/९ (२० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] २३ (१८) | wickets2 = [[लिया ताहुहु]] ३/१५ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ९२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[क्रिस ब्राऊन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २९ मार्च २०२६ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = २६८ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] ८५ (८३) | wickets1 = [[अयाबाँगा खाका]] ६/५६ (१० षटके) | score2 = २६९/८ (५० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ७२ (९३) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] २/३१ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फ्लोरा डेव्हनशायर (न्यूझीलंड) आणि कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) यांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = ३४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[ॲनेके बॉश]] ९१ (९०) | wickets1 = ब्री इलिंग ३/६० (१० षटके) | score2 = ३५०/८ (४९.४ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] १७९[[नाबाद|*]] (१३९) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका|अयाबोंगा खाका]] 3/51 (10 षटके) | result = न्यूझीलंड २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि टीना सेमेन्स (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss =न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केली नाईट (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * महिलांच्या एकदिवसीय सामन्यांमधील लक्ष्याचा पाठलाग करून मिळवलेला हा आतापर्यंतचा सर्वोच्च विजय ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=आमेलिया केरची १३९ चेंडूंमध्ये १७९* धावांची खेळी; न्यूझीलंडची विक्रमी धावपाठलाग करत मालिका बरोबरीत|title=Amelia Kerr hits 139-ball 179* as New Zealand pull off record chase to level series |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-2025-26-1491692/new-zealand-women-vs-south-africa-women-2nd-odi-1491711/match-report |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=६ एप्रिल २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = ३०६/७ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] १४१[[नाबाद|*]] (१२८) | wickets1 = [[अयांडा ह्लुबी]] २/४७ (१० षटके) | score2 = २४० (४६.१ षटके) | runs2 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ६९ (६८) | wickets2 = [[रोझमेरी मायर]] ५/५० (९.१ षटके) | result = न्यूझीलंड ६६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-t20is-2025-26-1491691 T20I मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-odis-2025-26-1491693 ODI मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर]] {{साचा:न्यू झीलंडचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५–२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे न्यू झीलंड दौरे]] ectxd09tm29dfxv11cw892ed980fp83 2708685 2708684 2026-09-09T06:54:46Z Nitin.kunjir 4684 /* १ला आं.ए.दि. सामना */ 2708685 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यूझीलंड | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १५ मार्च | to_date = ४ एप्रिल २०२६ | team1_captain = [[आमेलिया केर]] | team2_captain = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[मॅडी ग्रीन]] (२३९) | team2_ODIs_most_runs = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] (१५४) | team1_ODIs_most_wickets = [[रोझमेरी मायर]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (९) | player_of_ODI_series = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[आमेलिया केर]] (२७६) | team2_twenty20s_most_runs = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] (११४) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सोफी डिव्हाइन]] (९) | team2_twenty20s_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (८) | player_of_twenty20_series = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) }} [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ]] मार्च आणि एप्रिल २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[न्यू झीलंड]]चा दौरा करणार आहे.<ref>{{cite web |trans-title=२०२५-२६ च्या भरगच्च हंगामात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज, दक्षिण आफ्रिका न्यूझीलंडचा दौरा करणार.|title=Australia, England, West Indies, South Africa to tour New Zealand in packed 2025-26 season |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-england-west-indies-south-africa-to-tour-new-zealand-in-packed-2025-26-season-1491613 |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/134765/new-zealand-men-set-to-host-australia-england-wi-sa-in-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडचा पुरुष संघ उन्हाळ्यात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=New Zealand men set to host Australia, England, WI, SA in home summer |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] (एकदिवसीय) आणि पाच [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले जातील.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-reveal-schedule-for-upcoming-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडने जाहीर केले आगामी उन्हाळ्याच्या घरच्या मैदानाचे वेळापत्रक|title=New Zealand reveal schedule for upcoming home summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=न्यूझीलंडमध्ये डबल-हेडर अॅक्शनसाठी प्रोटीया पुरुष आणि महिला सज्ज|title=Proteas Men And Women Set For Double-Header Action In New Zealand |url=https://cricket.co.za/proteas-men-and-women-set-for-double-header-action-in-new-zealand/ |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ही एकदिवसीय मालिका [[२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग असेल.<ref>{{cite web |trans-title=|title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]ने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |trans-title=या उन्हाळ्यात किवी किनाऱ्यावर तारे उतरणार|title=Stars set to descend on Kiwi shores this summer |url=https://www.nzc.nz/news-items/archive/stars-set-to-descend-on-kiwi-shores-this-summer/ |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left ;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|NZ}} !colspan="2" |{{crw|SA}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/knight-earns-maiden-odi-call-up/ |trans-title=नाईटला पहिल्यांदाच एकदिवसीय सामन्यासाठी बोलावणे |title=Knight earns maiden ODI call up |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/bates-devine-plimmer-and-devonshire-return-for-south-african-double-headers/ |trans-title=बेट्स, डेव्हाईन, प्लिमर आणि डेव्हनशायर दक्षिण आफ्रिकेच्या डबल-हेडरसाठी परतले |title=Bates, Devine, Plimmer, and Devonshire return for South African Double-Headers |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६ }}{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-womens-touring-squad-for-new-zealand-confirmed/ |trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासाठी प्रोटीज महिलांचा संघ निश्चित|title=Proteas women's touring squad for New Zealand confirmed |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझ्झी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * केली नाइट * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * फ्लोरा डेव्हनशायर * ब्री इलिंग * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[सुझी बेट्स]] | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * इझी शार्प ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * नेन्सी पटेल * [[पॉली इंग्लिस]]{{Efn|name=T20I1&2}} ([[यष्टीरक्षक|य]]) * फ्लोरा डेव्हनशायर{{Efn|name=T20I3,4,5|फक्त ३रा, ४था आणि ५वा सामना}} * ब्री इलिंग{{Efn|name=T20I1&2|फक्त १ला आणि २रा सामना}} * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[लिया ताहुहु]] * [[सुझी बेट्स]] * [[सोफी डिव्हाइन]] | * [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ॲनेके बॉश]] * [[ॲनेरी डेर्कसेन]] * [[अयांडा ह्लुबी]] * [[अयाबाँगा खाका]] * [[कराबो मेसो]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कायला रेनेके]] * [[क्लोई ट्रायॉन]] * [[डेन व्हान नीकर्क]] * [[तझमिन ब्रिट्स]] * [[तुमी सेखुखुने]] * [[नेडीन डि क्लर्क]] * [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] * [[मासाबाटा क्लास]] * [[सिनालो जाफ्ता]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सुने लूस]] |} १७ मार्च रोजी, पोटरीच्या स्नायूला झालेल्या दुखापतीमुळे [[डेन व्हान नीकर्क]]ला या दौऱ्यातून बाहेर काढण्यात आले आणि तिच्या जागी [[ॲनेके बॉश]]ला संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Calf injury rules van Niekerk out of New Zealand tour |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-vs-sa-calf-injury-rules-dane-van-niekerk-out-of-new-zealand-tour-1528142 |website=[[ESPNcricinfo]] |access-date=17 March 2026}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९०/७ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] ७८ (४४) | wickets1 = [[मासाबाटा क्लास]] २/१५ (४ षटके) | score2 = ११०/७ (२० षटके) | runs2 = [[तझमिन ब्रिट्स]] २९ (३५) | wickets2 = [[सोफी डिव्हाईन]] २/१३ (४ षटके) | result = न्यूझीलंडचा ८० धावांनी विजय | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यू) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = [[तझमिन ब्रिट्स]] ५३ (४३) | wickets1 = [[आमेलिया केर]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १५९ (१९.१ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] ३२ (१८) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका]] ४/२७ (३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका १८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील आपला १००वा बळी घेतला. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १४९/७ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ३७ (३९) | wickets1 = [[सुझी बेट्स]] २/१० (२ षटके) | score2 = १५२/४ (१८.४ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ५५[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] १/१७ (२ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html धावफलक] | venue = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[सोफी डिव्हाइन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १५९/६ (२० षटके) | runs1 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ५५[[नाबाद|*]] (३२) | wickets1 = [[जेस केर]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = १६०/४ (१८.३ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ६४ (३४) | wickets2 = [[क्लोई ट्रायॉन]] २/१३ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html धावफलक] | venue = [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[जेस केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = न्यूझीलंडच्या [[लिया ताहुहु]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९४/६ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] १०५ (५५) | wickets1 = [[तुमी सेखुखुने]] ३/३२ (३ षटके) | score2 = १०२/९ (२० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] २३ (१८) | wickets2 = [[लिया ताहुहु]] ३/१५ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ९२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[क्रिस ब्राऊन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २९ मार्च २०२६ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = २६८ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] ८५ (८३) | wickets1 = [[अयाबाँगा खाका]] ६/५६ (१० षटके) | score2 = २६९/८ (५० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ७२ (९३) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] २/३१ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[कायला रेनेके]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[फ्लोरा डेव्हनशायर]] (न्यूझीलंड) आणि [[कायला रेनेके]] (दक्षिण आफ्रिका) यांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = ३४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[ॲनेके बॉश]] ९१ (९०) | wickets1 = ब्री इलिंग ३/६० (१० षटके) | score2 = ३५०/८ (४९.४ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] १७९[[नाबाद|*]] (१३९) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका|अयाबोंगा खाका]] 3/51 (10 षटके) | result = न्यूझीलंड २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि टीना सेमेन्स (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss =न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केली नाईट (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * महिलांच्या एकदिवसीय सामन्यांमधील लक्ष्याचा पाठलाग करून मिळवलेला हा आतापर्यंतचा सर्वोच्च विजय ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=आमेलिया केरची १३९ चेंडूंमध्ये १७९* धावांची खेळी; न्यूझीलंडची विक्रमी धावपाठलाग करत मालिका बरोबरीत|title=Amelia Kerr hits 139-ball 179* as New Zealand pull off record chase to level series |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-2025-26-1491692/new-zealand-women-vs-south-africa-women-2nd-odi-1491711/match-report |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=६ एप्रिल २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = ३०६/७ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] १४१[[नाबाद|*]] (१२८) | wickets1 = [[अयांडा ह्लुबी]] २/४७ (१० षटके) | score2 = २४० (४६.१ षटके) | runs2 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ६९ (६८) | wickets2 = [[रोझमेरी मायर]] ५/५० (९.१ षटके) | result = न्यूझीलंड ६६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-t20is-2025-26-1491691 T20I मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-odis-2025-26-1491693 ODI मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर]] {{साचा:न्यू झीलंडचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५–२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे न्यू झीलंड दौरे]] fovg8i9l3piluqweke6h0e4ciijx9tu 2708686 2708685 2026-09-09T06:55:50Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2708686 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> न्यूझीलंड दौरा, २०२५–२६ | team1_image = Flag of New Zealand.svg | team1_name = न्यूझीलंड | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = १५ मार्च | to_date = ४ एप्रिल २०२६ | team1_captain = [[आमेलिया केर]] | team2_captain = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = 2 | team2_ODIs_won = 1 | team1_ODIs_most_runs = [[मॅडी ग्रीन]] (२३९) | team2_ODIs_most_runs = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] (१५४) | team1_ODIs_most_wickets = [[रोझमेरी मायर]] (७) | team2_ODIs_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (९) | player_of_ODI_series = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | no_of_twenty20s = 5 | team1_twenty20s_won = 4 | team2_twenty20s_won = 1 | team1_twenty20s_most_runs = [[आमेलिया केर]] (२७६) | team2_twenty20s_most_runs = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] (११४) | team1_twenty20s_most_wickets = [[सोफी डिव्हाइन]] (९) | team2_twenty20s_most_wickets = [[अयाबाँगा खाका]] (८) | player_of_twenty20_series = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) }} [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ]] मार्च आणि एप्रिल २०२६ मध्ये [[न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध खेळण्यासाठी [[न्यू झीलंड]]चा दौरा करणार आहे.<ref>{{cite web |trans-title=२०२५-२६ च्या भरगच्च हंगामात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज, दक्षिण आफ्रिका न्यूझीलंडचा दौरा करणार.|title=Australia, England, West Indies, South Africa to tour New Zealand in packed 2025-26 season |url=https://www.espncricinfo.com/story/australia-england-west-indies-south-africa-to-tour-new-zealand-in-packed-2025-26-season-1491613 |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६ |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/134765/new-zealand-men-set-to-host-australia-england-wi-sa-in-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडचा पुरुष संघ उन्हाळ्यात ऑस्ट्रेलिया, इंग्लंड, वेस्ट इंडिज आणि दक्षिण आफ्रिकेचे यजमानपद भूषवण्यास सज्ज|title=New Zealand men set to host Australia, England, WI, SA in home summer |work=[[क्रिकबझ्झ]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय|आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] (एकदिवसीय) आणि पाच [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामने खेळवले जातील.<ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/new-zealand-reveal-schedule-for-upcoming-home-summer |trans-title=न्यूझीलंडने जाहीर केले आगामी उन्हाळ्याच्या घरच्या मैदानाचे वेळापत्रक|title=New Zealand reveal schedule for upcoming home summer |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=न्यूझीलंडमध्ये डबल-हेडर अॅक्शनसाठी प्रोटीया पुरुष आणि महिला सज्ज|title=Proteas Men And Women Set For Double-Header Action In New Zealand |url=https://cricket.co.za/proteas-men-and-women-set-for-double-header-action-in-new-zealand/ |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ही एकदिवसीय मालिका [[२०२५-२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग असेल.<ref>{{cite web |trans-title=|title=Women's Future Tours Programme |url=https://images.icc-cricket.com/image/upload/prd/momiku5h9eyqzp5tohdb.pdf |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=४ नोव्हेंबर २०२४}}</ref> जून २०२५ मध्ये, [[न्यू झीलंड क्रिकेट]]ने २०२५-२६ च्या घरगुती आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |trans-title=या उन्हाळ्यात किवी किनाऱ्यावर तारे उतरणार|title=Stars set to descend on Kiwi shores this summer |url=https://www.nzc.nz/news-items/archive/stars-set-to-descend-on-kiwi-shores-this-summer/ |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२१ फेब्रुवारी २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left ;margin:auto" |- !colspan="2" |{{crw|NZ}} !colspan="2" |{{crw|SA}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite web|url=https://www.nzc.nz/news-items/knight-earns-maiden-odi-call-up/ |trans-title=नाईटला पहिल्यांदाच एकदिवसीय सामन्यासाठी बोलावणे |title=Knight earns maiden ODI call up |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.nzc.nz/news-items/bates-devine-plimmer-and-devonshire-return-for-south-african-double-headers/ |trans-title=बेट्स, डेव्हाईन, प्लिमर आणि डेव्हनशायर दक्षिण आफ्रिकेच्या डबल-हेडरसाठी परतले |title=Bates, Devine, Plimmer, and Devonshire return for South African Double-Headers |work=[[न्यूझीलंड क्रिकेट]] |access-date=२५ मार्च २०२६ }}{{मृत दुवा|date=June 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> !आं.ए.दि. आणि आं.टी२०<ref>{{cite web|url=https://cricket.co.za/proteas-womens-touring-squad-for-new-zealand-confirmed/ |trans-title=न्यूझीलंड दौऱ्यासाठी प्रोटीज महिलांचा संघ निश्चित|title=Proteas women's touring squad for New Zealand confirmed |work=[[क्रिकेट दक्षिण आफ्रिका]] |access-date=२५ मार्च २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[इझ्झी शार्प]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * केली नाइट * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * [[नेन्सी पटेल]] * [[फ्लोरा डेव्हनशायर]] * [[ब्री इलिंग]] * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[सुझी बेट्स]] | * [[आमेलिया केर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[इझ्झी गेझ]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[इझ्झी शार्प]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जेस केर]] * [[जॉर्जिया प्लिमर]] * [[नेन्सी पटेल]] * [[पॉली इंग्लिस]]{{Efn|name=T20I1&2}} ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फ्लोरा डेव्हनशायर]]{{Efn|name=T20I3,4,5|फक्त ३रा, ४था आणि ५वा सामना}} * [[ब्री इलिंग]]{{Efn|name=T20I1&2|फक्त १ला आणि २रा सामना}} * [[ब्रुक हालीडे]] * [[मॅडी ग्रीन]] * [[रोझमेरी मायर]] * [[लिया ताहुहु]] * [[सुझी बेट्स]] * [[सोफी डिव्हाइन]] | * [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[ॲनेके बॉश]] * [[ॲनेरी डेर्कसेन]] * [[अयांडा ह्लुबी]] * [[अयाबाँगा खाका]] * [[कराबो मेसो]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कायला रेनेके]] * [[क्लोई ट्रायॉन]] * [[डेन व्हान नीकर्क]] * [[तझमिन ब्रिट्स]] * [[तुमी सेखुखुने]] * [[नेडीन डि क्लर्क]] * [[नॉनकुलुलेको म्लाबा]] * [[मासाबाटा क्लास]] * [[सिनालो जाफ्ता]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[सुने लूस]] |} १७ मार्च रोजी, पोटरीच्या स्नायूला झालेल्या दुखापतीमुळे [[डेन व्हान नीकर्क]]ला या दौऱ्यातून बाहेर काढण्यात आले आणि तिच्या जागी [[ॲनेके बॉश]]ला संघात स्थान देण्यात आले.<ref>{{cite web |title=Calf injury rules van Niekerk out of New Zealand tour |url=https://www.espncricinfo.com/story/nz-vs-sa-calf-injury-rules-dane-van-niekerk-out-of-new-zealand-tour-1528142 |website=[[ESPNcricinfo]] |access-date=17 March 2026}}</ref> ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९०/७ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] ७८ (४४) | wickets1 = [[मासाबाटा क्लास]] २/१५ (४ षटके) | score2 = ११०/७ (२० षटके) | runs2 = [[तझमिन ब्रिट्स]] २९ (३५) | wickets2 = [[सोफी डिव्हाईन]] २/१३ (४ षटके) | result = न्यूझीलंडचा ८० धावांनी विजय | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491705.html धावफलक] | venue = [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] | umpires = [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यू) | toss = न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १७७/५ (२० षटके) | runs1 = [[तझमिन ब्रिट्स]] ५३ (४३) | wickets1 = [[आमेलिया केर]] २/२९ (४ षटके) | score2 = १५९ (१९.१ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] ३२ (१८) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका]] ४/२७ (३ षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका १८ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491706.html धावफलक] | venue = [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] | umpires = [[क्रिस ब्राउन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = कायला रेनेके (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून प्रथम फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील आपला १००वा बळी घेतला. }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २० मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १४९/७ (२० षटके) | runs1 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ३७ (३९) | wickets1 = [[सुझी बेट्स]] २/१० (२ षटके) | score2 = १५२/४ (१८.४ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ५५[[नाबाद|*]] (३८) | wickets2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] १/१७ (२ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491707.html धावफलक] | venue = [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] | umpires = [[वेन नाइट्स]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[सोफी डिव्हाइन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २२ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = १५९/६ (२० षटके) | runs1 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ५५[[नाबाद|*]] (३२) | wickets1 = [[जेस केर]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = १६०/४ (१८.३ षटके) | runs2 = [[सोफी डिव्हाइन]] ६४ (३४) | wickets2 = [[क्लोई ट्रायॉन]] २/१३ (३ षटके) | result = न्यूझीलंड ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491708.html धावफलक] | venue = [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑ) | motm = [[जेस केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = न्यूझीलंडच्या [[लिया ताहुहु]]चा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. }} ===५वा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २५ मार्च २०२६ | time = १४:४५ | night = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = १९४/६ (२० षटके) | runs1 = [[आमेलिया केर]] १०५ (५५) | wickets1 = [[तुमी सेखुखुने]] ३/३२ (३ षटके) | score2 = १०२/९ (२० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] २३ (१८) | wickets2 = [[लिया ताहुहु]] ३/१५ (४ षटके) | result = न्यूझीलंड ९२ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491709.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[क्रिस ब्राऊन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका== ===१ला आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = २९ मार्च २०२६ | time = १४:०० | daynight = y | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = २६८ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] ८५ (८३) | wickets1 = [[अयाबाँगा खाका]] ६/५६ (१० षटके) | score2 = २६९/८ (५० षटके) | runs2 = [[ॲनेरी डेर्कसेन]] ७२ (९३) | wickets2 = [[आमेलिया केर]] २/३१ (१० षटके) | result = दक्षिण आफ्रिका २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491710.html धावफलक] | venue = [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[कायला रेनेके]] (दक्षिण आफ्रिका) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[फ्लोरा डेव्हनशायर]] (न्यूझीलंड) आणि [[कायला रेनेके]] (दक्षिण आफ्रिका) यांनी आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. }} ===२रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|SA}} | team2 = {{crw|NZ}} | score1 = ३४६/६ (५० षटके) | runs1 = [[ॲनेके बॉश]] ९१ (९०) | wickets1 = ब्री इलिंग ३/६० (१० षटके) | score2 = ३५०/८ (४९.४ षटके) | runs2 = [[आमेलिया केर]] १७९[[नाबाद|*]] (१३९) | wickets2 = [[अयाबाँगा खाका|अयाबोंगा खाका]] 3/51 (10 षटके) | result = न्यूझीलंड २ गडी राखून विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491711.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[किम कॉटन]] (न्यूझीलंड) आणि टीना सेमेन्स (न्यूझीलंड) | motm = [[आमेलिया केर]] (न्यूझीलंड) | toss =न्यूझीलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = केली नाईट (न्यूझीलंड) हिने आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय पदार्पण केले. * महिलांच्या एकदिवसीय सामन्यांमधील लक्ष्याचा पाठलाग करून मिळवलेला हा आतापर्यंतचा सर्वोच्च विजय ठरला.<ref>{{cite web |trans-title=आमेलिया केरची १३९ चेंडूंमध्ये १७९* धावांची खेळी; न्यूझीलंडची विक्रमी धावपाठलाग करत मालिका बरोबरीत|title=Amelia Kerr hits 139-ball 179* as New Zealand pull off record chase to level series |url=https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-2025-26-1491692/new-zealand-women-vs-south-africa-women-2nd-odi-1491711/match-report |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=६ एप्रिल २०२६}}</ref> * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} ===३रा आं.ए.दि. सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ४ एप्रिल २०२६ | time = ११:०० | daynight = | team1 = {{crw-rt|NZ}} | team2 = {{crw|SA}} | score1 = ३०६/७ (५० षटके) | runs1 = [[मॅडी ग्रीन]] १४१[[नाबाद|*]] (१२८) | wickets1 = [[अयांडा ह्लुबी]] २/४७ (१० षटके) | score2 = २४० (४६.१ षटके) | runs2 = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ६९ (६८) | wickets2 = [[रोझमेरी मायर]] ५/५० (९.१ षटके) | result = न्यूझीलंड ६६ धावांनी विजयी | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491712.html धावफलक] | venue = [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] | umpires = [[शॉन हेग]] (न्यूझीलंड) आणि [[क्लेर पोलोसॅक]] (ऑस्ट्रेलिया) | motm = [[मॅडी ग्रीन]] (न्यूझीलंड) | toss = दक्षिण आफ्रिकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण करण्याचा निर्णय घेतला. | rain = * महिला अजिंक्यपद गुण: न्यूझीलंड २, दक्षिण आफ्रिका ० }} == नोंदी == {{Notelist}} == संदर्भयादी == {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-t20is-2025-26-1491691 T20I मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] * [https://www.espncricinfo.com/series/south-africa-women-in-new-zealand-odis-2025-26-1491693 ODI मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर]] {{साचा:न्यू झीलंडचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५-२६}} [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२५–२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे न्यू झीलंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|न्यू झीलंड]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे न्यू झीलंड दौरे]] 4pz8bpc961sxzols6d6s4ahfc2y5o7d 0 377458 2708647 2708505 2026-09-09T05:32:07Z Nitin.kunjir 4684 /* पुरुषांचे कार्यक्रम */ 2708647 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |[[२०२६ महिला आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Women's tournament}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |Quarter-finals |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group A}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} rzho6m9dff5good3lwqqgnh4uuc3qwo 2708650 2708647 2026-09-09T05:38:23Z Nitin.kunjir 4684 /* महिलांचे कार्यक्रम */ 2708650 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Women's tournament}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |Quarter-finals |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group A}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} 3y0grdh4x6rgexfdmvphhyinzjul1wa 2708652 2708650 2026-09-09T05:39:02Z Nitin.kunjir 4684 /* महिलांचे कार्यक्रम */ 2708652 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Women's tournament}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |Quarter-finals |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group A}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} f5313ms9ha1zk0bmc6sma42c6b1oibg 2708653 2708652 2026-09-09T05:39:32Z Nitin.kunjir 4684 /* पुरुषांचे कार्यक्रम */ 2708653 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Women's tournament}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |Quarter-finals |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group A}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} rzh7lahana4a62mkjat349mpyeywzwv 2708654 2708653 2026-09-09T05:39:59Z Nitin.kunjir 4684 /* पुरुषांचे कार्यक्रम */ 2708654 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Women's tournament}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |Quarter-finals |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group A}} {{#section:Cricket at the 2026 Asian Games – Men's tournament|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} hjd4ba2c5agix3wfa3fxfr1jg08q0tt 2708658 2708654 2026-09-09T05:45:36Z Nitin.kunjir 4684 /* २०२६ आशियाई खेळ */ 2708658 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group A}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} 6sz4sxfskujxdu0xl8knejqh0z0y9dc 2708659 2708658 2026-09-09T05:48:59Z Nitin.kunjir 4684 /* २०२६ महिला टी२० आशिया चषक */ 2708659 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|गट अ}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group A}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} k9tdbjl1cfg61m0t4tez8ecwxd4b3kt 2708668 2708659 2026-09-09T06:03:16Z Nitin.kunjir 4684 /* २०२६ महिला टी२० विश्वचषक */ 2708668 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupA}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group A}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} lyj7ww38cww3ykt7k1c3vqa1o503i5p 2708669 2708668 2026-09-09T06:04:18Z Nitin.kunjir 4684 /* २०२६ महिला टी२० विश्वचषक */ 2708669 wikitext text/x-wiki {{short description|International cricket season}} {{Use dmy dates|date=January 2025}}{{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट वर्षे|२०२५-२६|२०२६-२७}} '''२०२६ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट हंगाम''' एप्रिल २०२६ ते सप्टेंबर २०२६ पर्यंत असेल.<ref>{{Cite web|url=https://www.cricschedule.com/ftp.php|title=Future Tour Programs (FTP) Schedule of ICC|website=CricSchedule|access-date=2024-03-16}}</ref> या कालावधीमध्ये पुरुषांचे [[कसोटी सामना|कसोटी]], [[एकदिवसीय क्रिकेट|एकदिवसीय]] आणि [[टी२०]] सामने (पूर्ण सदस्य संघांमधील), [[महिला कसोटी क्रिकेट|महिला कसोटी]], [[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|महिला एकदिवसीय]] आणि [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला]] [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|टी२०]] सामने तसेच काही इतर महत्त्वाच्या मालिका समाविष्ट असतील.<ref>{{cite web|url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|title=Men's Future Tours Programme 2023 to 2027|work=International Cricket Council|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf|archive-date=26 December 2022|accessdate=14 March 2023}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/media-releases/2747093|title=Men's FTP for 2023-2027 announced|work=International Cricket Council|accessdate=14 March 2023}}</ref> [[२०२६ महिला टी२० विश्वचषक]] जून आणि जुलै २०२६ दरम्यान इंग्लंडमध्ये आयोजित करण्याचे नियोजित आहे.<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/12659535/england-to-host-2026-womens-t20-cricket-world-cup|title=England to host 2026 T20 Women's World Cup|work=[[Sky Sports]]|access-date=26 July 2022}}</ref> येथे दाखवलेल्या सामन्यांव्यतिरिक्त, या कालावधीत सहयोगी राष्ट्रांशी संबंधित इतर अनेक टी२०आय मालिका खेळवल्या जातील. == मोसम आढावा == === पुरुषांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |'''आरंभ दिनांक''' ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |निकाल [सामने] |- ! width="80" |[[कसोटी सामना|कसोटी]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्रिकेट|आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[आंतरराष्ट्रीय टी२०|आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–१ [३] || १–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा|{{date|8 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | २–० [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा|{{date|27 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || {{n/a}} |- |style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा|{{date|30 May 2026}}]] |style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |style="text-align:left" |{{cr|AUS}} |{{n/a}} |२–१ [३] |{{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|3 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | १–० [२] || ०–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा|{{date|4 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} |१–२ [३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा भारत दौरा|{{date|6 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | १–० [१] || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा|{{date|9 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा आयर्लंड दौरा|२६ जून २०२६]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}}|| {{n/a}} || २–० [२] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|28 June 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} |१–० [२] || २–१ [५] |[३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा इंग्लंड दौरा|{{date|1 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || २–१ [३] || ४–० [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|11 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|NZ}} | {{n/a}} || २–३ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|23 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा|{{date|25 July 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|WIN}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} | १–१ [२]|| {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा|{{date|5 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|IRE}} | style="text-align:left" |{{cr|AFG|२०१३}} | {{n/a}} || ०–४ [५] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#बांगलदेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा |{{date|13 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | style="text-align:left" |{{cr|BAN}} | १–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारताचा श्रीलंका दौरा|{{date|15 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|SRI}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} |०–१ [२] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा|{{date|19 August 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|PAK}} |[३] || {{n/a}} || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा|{{date|9 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|NAM}} | style="text-align:left" |{{cr|SA}} | {{n/a}} || [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" | [[#भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये|१३ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" | {{flagicon|IND}} {{cr|AFG|२०१३}} | style="text-align:left" | {{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ENG}} | style="text-align:left" |{{cr|SL}} | {{n/a}} || [३] || [३] |- | style="text-align:left" |[[#ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा|{{date|15 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|ZIM}} | style="text-align:left" |{{cr|AUS}} | {{n/a}} || [3] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[#भारताचा जपान दौरा|{{date|22 September 2026}}]] | style="text-align:left" |{{cr|JPN}} | style="text-align:left" |{{cr|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [1] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)|{{date|2 April 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)]] |{{n/a}} |- |style="text-align:left" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)|२५ एप्रिल २०२६]] | colspan="4" style="text-align: left;" |{{ध्वजचिन्ह|NEP}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)|१२ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)|६ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|USA}} [[२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)|{{date|21 July 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)|{{date|3 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NED}} [[२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|{{date|8 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|TAN}} [[२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग बी]] | {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|{{date|28 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" | {{Cr|SA}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|{{date|30 August 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|NAM}} [[२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|{{date|24 September 2026}}]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - पुरुष स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} === महिलांचे कार्यक्रम === {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space:nowrap" ! colspan="6" |'''महिलांचे आंतरराष्ट्रीय दौरे''' |- ! rowspan="2" |आरंभ दिनांक ! rowspan="2" |यजमान संघ ! rowspan="2" |पाहुणा संघ ! colspan="3" |'''निकाल [सामने]''' |- ! width="80" |[[महिला कसोटी क्रिकेट|म. कसोटी]] ! width="80" |[[महिला एक दिवसीय आंतरराष्ट्रीय|म.आं.ए.दि.]] ! width="80" |[[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|म.आं.टी२०]] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा|{{date|17 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|SA}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | {{n/a}} || {{n/a}} || ४–१ [५] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा|{{date|20 April 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|BAN}} | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | {{n/a}} || १–२ [३] || ०–३ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा |{{date|3 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | {{n/a}} || ३–० [३] || ३–० [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|10 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|NZ}} | {{n/a}} || १-१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा|{{date|28 May 2026}}]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IND}} | ०–१ [१] || {{n/a}} || २–१ [३] |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा|१० जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | style="text-align:left" |{{crw|WIN}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा|२३ जुलै २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|SRI}} | style="text-align:left" |{{crw|PAK}} | {{n/a}} || २–१ [३] || २–१ [३] |- | style="text-align:left" | [[#थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा|१० ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|PNG}} | style="text-align:left" | {{crw|THA}} | {{n/a}} || ०–३ [३] || १–१ [२] |- | style="text-align:left" | [[#नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा|२८ ऑगस्ट २०२६]] | style="text-align:left" | {{crw|SCO}} | style="text-align:left" | {{crw|NED}} | {{n/a}} || १–१ [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा|१ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ENG}} | style="text-align:left" |{{crw|IRE}} | {{n/a}} || ३–० [३] || {{n/a}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा|११ सप्टेंबर २०२६]] | style="text-align:left" |{{crw|ZIM}} | style="text-align:left" |{{crw|RSA}} | {{n/a}} || {{n/a}} || [५] |- ! colspan="6" style="text-align :center" |'''आंतरराष्ट्रीय स्पर्धा''' |- !'''आरंभ दिनांक''' ! colspan="4" |'''स्पर्धा''' !'''विजेते''' |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|SCO}} [[२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|SCO}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|२८ मे २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|IRE|cricket}} [[२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका]] | style="text-align:left" |{{Crw|WIN}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक|१२ जून २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|ENG}} [[२०२६ महिला टी२० क्रिकेट विश्वचषक]] | style="text-align:left" |{{Crw|AUS}} |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ महिला टी२० आशिया चषक |२८ ऑगस्ट २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|UAE}} [[२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक]] | style="text-align:left" | |- | style="text-align:left" |[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६#२०२६ आशियाई खेळ|१७ सप्टेंबर २०२६]] | colspan="4" style="text-align:left" |{{flagicon|JPN}} [[२०२६ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|२०२६ आशियाई खेळ - महिला स्पर्धा]] | style="text-align:left" | |} == एप्रिल == === २०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका (१६वी फेरी)=== {{main|२०२६ नामिबिया तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] - आं.ए.दि. तिरंगी मालिका |- !क्र. !दिनांक !संघ १ !संघ २ !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529139.html आं.ए.दि. ४९४६] |२ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529140.html आं.ए.दि. ४९४७] |४ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} ३ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529141.html आं.ए.दि. ४९४८] |६ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |अनिर्णित |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529142.html आं.ए.दि. ४९४९] |८ एप्रिल |{{cr|OMA}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|OMA}} १२ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529143.html आं.ए.दि. ४९५०] |१० एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|OMA}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|NAM}} १ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1529144.html आं.ए.दि. ४९५१] |१२ एप्रिल |{{cr|NAM}} |{{cr|SCO}} |[[वॉन्डरर्स क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] |{{cr|SCO}} ७ गडी राखून |} === न्यू झीलंडचा बांगलादेश दौरा === {{Main|न्यूझीलंड क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528272.html १ला आं.ए.दि.] |१७ एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} २६ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528273.html २रा आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528274.html ३रा आं.ए.दि.] |२३ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ५५ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528275.html १ला आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |{{cr|BAN}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html २रा आं.टी२०] |२९ एप्रिल |[[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] |सामना रद्द |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528276.html ३रा आं.टी२०] |२ मे |[[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[मीरपूर]] |{{cr|NZ}} ६ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |} === भारतीय महिलांचा दक्षिण आफ्रिका दौरा === {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527253.html १ला म.आं.टी२०] |१७ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ६ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527254.html २रा म.आं.टी२०] |१९ एप्रिल |[[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान]], [[डर्बन]] |{{Crw|SA}} ८ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527255.html ३रा म.आं.टी२०] |२२ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|SA}} ९ गडी राखून |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527256.html ४था म.आं.टी२०] |२५ एप्रिल |[[वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] |{{Crw|IND}} १४ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527257.html ५वा म.आं.टी२०] |२७ एप्रिल |[[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी (ग्वाटेंग)|बेनोनी]] |{{Crw|SA}} २३ धावांनी |} === श्रीलंका महिलांचा बांगलादेश दौरा === {{main|श्रीलंका महिला क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528279.html १ला म.आं.ए.दि.] |२० एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|BAN}} ३ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा म.आं.ए.दि.] |२२ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा म.आं.ए.दि.] |२५ एप्रिल |[[शहीद कमरुझ्झमान स्टेडियम]], [[राजशाही]] |{{Crw|SL}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4" |WT20I series |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html १ला म.आं.टी२०] |२८ एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २५ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html २रा म.आं.टी२०] |३० एप्रिल |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} २१ धावांनी |- |[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३रा म.आं.टी२०] |२ मे |[[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] |{{Crw|SL}} ३ धावांनी |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१७वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531696.html आं.ए.दि. ४९५४]|| २५ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|NEP}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531698.html आं.ए.दि. ४९५५]|| २७ एप्रिल || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531699.html आं.ए.दि. ४९५६]|| २९ एप्रिल || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|OMA}} १०२ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531700.html आं.ए.दि. ४९५७]|| १ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531701.html आं.ए.दि. ४९५८]|| ३ मे || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|UAE}} ५४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९५९]|| ५ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|OMA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ८१ धावांनी |} == मे== === झिम्बाब्वे महिलांचा पाकिस्तान दौरा === {{Main|झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534071.html म.आं.ए.दि. १५४५] |४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १६८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534072.html म.आं.ए.दि. १५४६] |६ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} २०६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534073.html म.आं.ए.दि. १५४७] |९ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ९ गडी राखून |- ! colspan="4" |म.आं.टी२०. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534074.html म.आं.टी२० २७६६] |१२ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १५३ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534075.html म.आं.टी२० २७६७] |१४ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} ६७ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1534076.html म.आं.टी२० २७६९] |१५ मे |[[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] |{{Crw|PAK}} १३३ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा बांगलादेश दौरा=== {{main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२५–२६}} {|class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[ २०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532486.html कसोटी २६१७] || ८–१२ मे || [[शेर-ए-बांगला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} १०४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532487.html कसोटी २६१८] || १६–२० मे|| [[सिलहट आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सिलहट]] || {{cr|BAN}} ७८ धावांनी |} === न्यू झीलंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html म.आं.ए.दि. १५४८] |१० मे |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |{{Cr|ENG}} १ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html म.आं.ए.दि. १५४९] |१३ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] |अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html म.आं.ए.दि. १५५०] |१६ मे |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{Cr|NZL}} १७ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496545.html म.आं.टी२० २७७२] |२० मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान ]], [[डर्बी]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496546.html म.आं.टी२० २७७४] |२३ मे |[[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] |{{Cr|NZL}} १४ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496547.html म.आं.टी२० २७७५] |२५ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] |{{Cr|ENG}} ७ गडी राखून |} === २०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (१८वी फेरी) === {{main|२०२६ नेपाळ तिरंगी मालिका (मे)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531702.html आं.ए.दि. ४९६०]|| १२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}}|| [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531703.html आं.ए.दि. ४९६१]|| १४ मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|SCO}} २ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531704.html आं.ए.दि. ४९६२]|| १६ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531705.html आं.ए.दि. ४९६३]|| १८ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|SCO}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531706.html आं.ए.दि. ४९६४]|| २० मे || {{cr|SCO}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]] || {{cr|USA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1531707.html आं.ए.दि. ४९६५]|| २२ मे || {{cr|NEP}} || {{cr|USA}} || [[त्रिभुवन विद्यापीठ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कीर्तिपूर]]|| {{cr|NEP}} १२२ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा आयर्लंड दौरा === {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |कसोटी मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528547.html कसोटी २६१९] |२७-३० मे |[[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] |{{Cr|NZ}} १ डाव आणि ७९ धावांनी |- |} === २०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ स्कॉटलंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535591.html म.आं.टी२० २७८२]|| २८ मे || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535592.html म.आं.टी२० २७९१]|| ३० मे || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535593.html म.आं.टी२० २७९६]|| ३१ मे || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}}|| [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|NED}} ८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535594.html म.आं.टी२० २७९९]|| २ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|BAN}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535595.html म.आं.टी२० २८०९]|| ३ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]] || {{crw|SCO}} २४ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535596.html म.आं.टी२० २८१९]|| ४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[द ग्रेंज क्लब]], [[एडिनबरा]]|| {{crw|BAN}} १३ धावांनी |} ===२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका=== {{Main|२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका}} {{#section:२०२६ आयर्लंड महिला तिरंगी मालिका|pointtable}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528538.html म.आं.टी२० २७८३] || २८ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|WIN}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528539.html म.आं.टी२० २७८६] || २९ मे || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]]|| {{crw|WIN}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528540.html म.आं.टी२० २७९७] || ३१ मे || {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528541.html म.आं.टी२० २७९८] || १ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || {{crw|IRE}} १ धावेने ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528542.html म.आं.टी२० २८१०] || ३ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|WIN}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528543.html म.आं.टी२० २८१९अ] || ४ जून|| {{crw|IRE}} || {{crw|PAK}} || [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[क्लोंटार्फ (डब्लिन)|क्लोंटार्फ]] || सामना रद्द |} === भारतीय महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{main|भारतीय महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496548.html म.आं.टी२० २७८४] |२८ मे |[[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] |{{crw|IND}} ३८ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496549.html म.आं.टी२० २७९२] |३० मे |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{crw|ENG}} २६ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496550.html म.आं.टी२० २८००] |२ जून |[[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] |{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" |महिला कसोटी |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496551.html म.कसोटी १५३] |१०–१३ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{crw|IND}} २७० धावांनी |} === ऑस्ट्रेलियाचा पाकिस्तान दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा पाकिस्तान दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535645.html आं.ए.दि. ४९६६] |३० मे |[[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] |{{cr|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535646.html आं.ए.दि. ४९६७] |२ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|AUS}} ४१ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1535647.html आं.ए.दि. ४९६९] |४ जून |[[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] |{{cr|PAK}} ४ गडी राखून |} ==जून== ===श्रीलंकेचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538304.html आं.ए.दि. ४९६८] || ३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ४१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538305.html आं.ए.दि. ४९७१] || ६ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| अनिर्णित |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538306.html आं.ए.दि. ४९७२अ] || ८ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| सामना रद्द |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538307.html आं.टी२० ३९४७] || ११ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538308.html आं.टी२० ३९५२] || १३ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|SL}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538309.html आं.टी२० ३९५५] || १४ जून || [[सबाइना पार्क (जमैका)|सबाइना पार्क]], [[किंग्स्टन]]|| {{cr|WIN}} ५ गडी राखून |- ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538311.html कसोटी २६२४] || २५–२९ जून || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| {{cr|WIN}} १ डाव आणि २१७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538312.html कसोटी २६२६] || ३–७ जुलै || [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]]|| सामना अनिर्णित |} ===न्यू झीलंडचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496571.html कसोटी २६२०] || ४–८ जून || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{cr|ENG}} ११५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496572.html कसोटी २६२२] || १७–२१ जून || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{cr|NZ}} २५३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496573.html कसोटी २६२३] || २५–२९ जून || [[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]]|| {{cr|NZ}} १६० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा भारत दौरा=== {{main|अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा भारत दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| एकमेव कसोटी |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527150.html कसोटी २६२१] || ६–१० जून || [[महाराजा यादवेंद्र सिंग आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], नवीन चंदिगढ || {{cr|IND}} १ डाव आणि ३०० धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527151.html आं.ए.दि. ४९७७] || १३ जून || [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा (हिमाचल प्रदेश)|धर्मशाळा]]|| {{cr|IND}} ७ गडी राखून |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527152.html आं.ए.दि. ४९८०] || १७ जून || [[इकाना क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]]|| {{cr|IND}} १७० धावांनी |- | [http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1527153.html आं.ए.दि. ४९८१] || २० जून || [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]]|| {{cr|IND}} ९ गडी राखून |} ===२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका (१९वी फेरी)=== {{main|२०२६ कॅनडा तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९७०] || ६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९७२] || ८ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|NED}} २१ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९७४] || १० जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|CAN}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९७६] || १२ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| {{cr|USA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९७८अ] || १४ जून || {{cr|NED}} || {{cr|USA}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९७९] || १६ जून || {{cr|CAN}} || {{cr|NED}} || [[मेपल लीफ क्रिकेट क्लब]], [[किंग सिटी (ऑन्टारियो)|किंग सिटी]]|| अनिर्णित |} ===ऑस्ट्रेलियाचा बांगलादेश दौरा=== {{Main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532480.html आं.ए.दि. ४९७३] || ९ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ८६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532481.html आं.ए.दि. ४९७५] || ११ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|BAN}} ५ गडी राखून ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532482.html आं.ए.दि. ४९७८] || १४ जून || [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]]|| {{cr|AUS}} १ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532483.html आं.टी२० ३९५६] || १७ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532484.html आं.टी२० ३९६०] || १९ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1532485.html आं.टी२० ३९७२] || २१ जून || [[बीर श्रेष्ठो फ्लाइट लेफ्टनंट मतीउर रहमान क्रिकेट स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|AUS}} ७ गडी राखून |} ===२०२६ महिला टी२० विश्वचषक=== {{main|२०२६ महिला टी२० विश्वचषक}} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupA}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला टी२० विश्वचषक|GroupB}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490677.html म.आं.टी२० २८४७] || १२ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SL}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} ८७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490678.html म.आं.टी२० २८५०] || १३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SCO}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SCO}} ४० धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490679.html म.आं.टी२० २८५१] || १३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|AUS}} ६५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490680.html म.आं.टी२० २८५२] || १३ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|WIN}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490681.html म.आं.टी२० २८५४] || १४ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|NED}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|BAN}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490682.html म.आं.टी२० २८५७] || १४ जून || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|IND}} ६४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490683.html म.आं.टी२० २८६१] || १६ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SL}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|SL}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490684.html म.आं.टी२० २८६२] || १६ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|IRE}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490685.html म.आं.टी२० २८६३] || १७ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|BAN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490686.html म.आं.टी२० २८६५] || १७ जून || {{crw|IND}} || {{crw|NED}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|IND}} ९५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490687.html म.आं.टी२० २८६६] || १७ जून || {{crw|PAK}} || {{crw|SA}} || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|SA}} २ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490688.html म.आं.टी२० २८७०] || १८ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|WIN}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|WIN}} ७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490689.html म.आं.टी२० २८७४] || १९ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|NZ}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|NZ}} ४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490690.html म.आं.टी२० २८७७] || २० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|NED}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} ९८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490691.html म.आं.टी२० २८७८] || २० जून || {{crw|BAN}} || {{crw|PAK}} || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|BAN}} २३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490692.html म.आं.टी२० २८७९] || २० जून || {{crw|ENG}} || {{crw|SCO}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} ३८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490693.html म.आं.टी२० २८८०]|| २१ जून || {{crw|SL}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|WIN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490694.html म.आं.टी२० २८८१] || २१ जून || {{crw|IND}} || {{crw|SA}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490695.html म.आं.टी२० २८८२] || २५ जून || {{crw|NZ}} || {{crw|SCO}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490696.html म.आं.टी२० २८८३] || २३ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|SL}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490697.html म.आं.टी२० २८८४] || २३ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|PAK}} || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] || {{crw|AUS}} ११३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490698.html म.आं.टी२० २८८५] || २४ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|WIN}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ३९ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490699.html म.आं.टी२० २८८६] || २५ जून || {{crw|BAN}} || {{crw|IND}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} ५ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490700.html म.आं.टी२० २८८७] || २५ जून || {{crw|NED}} || {{crw|SA}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} ८८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490701.html म.आं.टी२० २८९१] || २६ जून || {{crw|SCO}} || {{crw|SL}} || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड ]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|SL}} ३ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490702.html म.आं.टी२० २८९५] || २७ जून || {{crw|NED}} || {{crw|PAK}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|PAK}} ३७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490703.html म.आं.टी२० २८९९] || २७ जून || {{crw|IRE}} || {{crw|WIN}} || [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|IRE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490704.html म.आं.टी२० २९००] || २७ जून || {{crw|ENG}} || {{crw|NZ}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} ९ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490705.html म.आं.टी२० २९०४] || २८ जून ||{{crw|BAN}} || {{crw|SA}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|SA}} ४ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490706.html म.आं.टी२० २९०७] || २८ जून || {{crw|AUS}} || {{crw|IND}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ६ गडी राखून |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490707.html म.आं.टी२० २९०८] || ३० जून || {{crw|AUS}} || {{crw|WIN}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490708.html म.आं.टी२० २९०९] || २ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|SA}} || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| {{crw|ENG}} ४० धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490709.html म.आं.टी२० २९१०] || ५ जुलै || {{crw|ENG}} || {{crw|AUS}} || [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]]|| {{crw|AUS}} ७ गडी राखून |} ===भारताचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528548.html आं.टी२० ३९९३] || २६ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528549.html आं.टी२० ४००४] || २८ जून || [[स्टॉर्मोंट (क्रिकेट मैदान)|स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]]|| {{cr|IRE}} १ धावेने |} === बांगलादेशचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|बांगलादेश क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap| कसोटी सामना}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538297.html कसोटी २६२५] || २८ जून–२ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १ डाव आणि ८५ धावांनी |- ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538298.html आं.ए.दि. ४९८२] || ६ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} २५ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538299.html आं.ए.दि. ४९८३] || ९ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|ZIM}} १३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538300.html आं.ए.दि. ४९८४] || ११ जुलै || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]]|| {{cr|BAN}} ७ गडी राखून |- ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538301.html आं.टी२० ४०३६] || १५ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|ZIM}} ३२ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538302.html आं.टी२० ४०३७] || १७ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ३४ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538303.html आं.टी२० ४०३८] || १९ जुलै || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]]|| {{cr|BAN}} ४ गडी राखून |} == जुलै == ===भारताचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |आं.टी२० मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496574.html आं.टी२० ४००७] |१ जुलै |[[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] |सामना अनिर्णित |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496575.html आं.टी२० ४०१२] |४ जुलै |[[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496576.html आं.टी२० ४०१३] |७ जुलै |[[ट्रेंट ब्रिज मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] |{{cr|ENG}} १२५ धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496577.html आं.टी२० ४०२०] |९ जुलै |[[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] |{{cr|ENG}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496578.html आं.टी२० ४०२५] |११ जुलै |[[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)| रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] |{{cr|ENG}} ५६ धावांनी |- ! colspan="4" |आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html १ला आं.ए.दि.] |१४ जुलै |[[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान| एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] |{{cr|IND}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html २रा आं.ए.दि.] |१६ जुलै |[[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] |{{cr|ENG}} ४ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ३रा आं.ए.दि.] |१९ जुलै |[[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] |{{cr|ENG}} २७ धावांनी |} === वेस्ट इंडीज महिलांचा आयर्लंड दौरा=== {{Main|वेस्ट इंडीज महिला क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528544.html म.आं.ए.दि. १५५१] |१० जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ९ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528545.html म.आं.ए.दि. १५५२] |१२ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528546.html म.आं.ए.दि. १५५३] |१५ जुलै |[[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[ब्रिडी]] |{{Crw|WIN}} ६४ धावांनी |} ===न्यू झीलंडचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{main|न्यू झीलंड क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538624.html आं.ए.दि. ४९८५] || ११ जुलै || [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|WIN}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538625.html आं.ए.दि. ४९८६] || १३ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538626.html आं.ए.दि. ४९८९] || १६ जुलै|| [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[प्रोव्हिडन्स, गयाना|प्रोव्हिडन्स]] || {{cr|NZ}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538627.html आं.ए.दि. ४९९१] || १९ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|NZ}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1538628.html आं.ए.दि. ४९९३] || २१ जुलै|| [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} २ गडी राखून |} ===२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका (२०वी फेरी)=== {{main|२०२६ नेदरलँड्स तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] '''– तिरंगी मालिका''' |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538425.html आं.ए.दि. ४९९२] || २१ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ८ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538426.html आं.ए.दि. ४९९४] || २३ जुलै|| {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ६ गडी राखून |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538427.html आं.ए.दि. ४९९५] || २५ जुलै || {{cr|NED}}|| {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538428.html आं.ए.दि. ४९९६] || २७ जुलै || {{cr|NAM}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ३ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538429.html आं.ए.दि. ४९९७] || २९ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NEP}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NED}} ५७ धावांनी |- | [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538430.html आं.ए.दि. ४९९८] || ३१ जुलै || {{cr|NED}} || {{cr|NAM}} || [[स्पोर्टपार्क मार्शलचलकरवीर्ड]], [[उट्रेख्त (शहर)|उट्रेख्त]]|| {{cr|NAM}} ६ गडी राखून |} ===पाकिस्तान महिलांचा श्रीलंका दौरा=== {{Main|पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540540.html म.आं.ए.दि. १५५४] |२३ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|PAK}} ५ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540541.html म.आं.ए.दि. १५५५] |२५ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540542.html म.आं.ए.दि. १५५६] |२८ जुलै |[[महिंद राजपक्ष आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] |{{Crw|SRI}} ८ गडी राखून |- ! colspan="4" |{{nowrap| म.आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540543.html म.आं.टी२० २९४३] |३१ जुलै |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540544.html म.आं.टी२० २९४८] |२ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|SRI}} ६ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1540545.html म.आं.टी२० २९५१] |४ ऑगस्ट |[[रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[डंबुला]] |{{Crw|PAK}} ४ गडी राखून |} ===भारताचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{Main|भारतीय क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|आं.टी२० मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530060.html आं.टी२० ४०३९] |२३ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ७ गडी राखून |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530061.html आं.टी२० ४०४१] |२५ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1530062.html आं.टी२० ४०४४] |२६ जुलै |[[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] |{{Cr|IND}} ३५ धावांनी |} ===पाकिस्तानचा वेस्ट इंडीज दौरा=== {{Main|पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा वेस्ट इंडीज दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" |{{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- !क्र. !दिनांक !ठिकाण !निकाल |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538630.html कसोटी २६२७] |२५–२९ जुलै |[[ब्रायन लारा क्रिकेट अकादमी]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|WIN}} ९० धावांनी |- |[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1538631.html कसोटी २६२८] |२–६ ऑगस्ट |[[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[त्रिनिदाद आणि टोबॅगो]] |{{Cr|PAK}} ८ गडी राखून |} ==ऑगस्ट== ===२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका (२१वी फेरी)=== {{main|२०२६ स्कॉटलंड तिरंगी मालिका}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="6" | [[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक लीग २]] – तिरंगी मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545998.html आं.ए.दि. ४९९८अ] || ३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1545999.html आं.ए.दि. ४९९८क] || ५ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546000.html आं.ए.दि. ५०००] || ७ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} ९ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546001.html आं.ए.दि. ५००१] || ९ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546002.html आं.ए.दि. ५००३] || ११ ऑगस्ट || {{cr|CAN}} || {{cr|UAE}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|UAE}} ९७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546003.html आं.ए.दि. ५००५] || १३ ऑगस्ट || {{cr|SCO}} || {{cr|CAN}} || [[फोर्टहिल मैदान]], [[डंडी]]|| {{cr|SCO}} १७० धावांनी |} ===अफगाणिस्तानचा आयर्लंड दौरा=== {{Main| अफगाणिस्तान क्रिकेट संघाचा आयर्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528550.html आं.ए.दि. ४९९८ब] || ५ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || सामना रद्द |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528551.html आं.ए.दि. ४९९९] || ७ ऑगस्ट || [[ब्रेडी क्रिकेट क्लब मैदान]], [[मॅघेरामेसन]] || {{cr|AFG|२०१३}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528552.html आं.ए.दि. ५००२] || १० ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ३ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528553.html आं.ए.दि. ५००४] || १२ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|AFG|२०१३}} ४२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1528554.html आं.ए.दि. ५००६] || १५ ऑगस्ट || [[स्टॉर्मोंट क्रिकेट मैदान]], [[बेलफास्ट]] ||{{cr|AFG|२०१३}} ६ गडी राखून |} ===२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)=== {{main|२०२६ क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग ब (टांझानिया)}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="7" |[[२०२४-२०२६ आयसीसी क्रिकेट विश्वचषक चॅलेंज लीग]] – लिस्ट अ मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546340.html १ला सामना] || ८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ९० धावांनी([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत | डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546341.html २रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546342.html ३रा सामना] || ९ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} १६३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546343.html ४था सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546344.html ५वा सामना] || ११ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ११३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546345.html ६वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546346.html ७वा सामना] || १२ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ५१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546347.html ८वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|HK}} ३८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546348.html ९वा सामना] || १४ ऑगस्ट || {{cr|ITA}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546349.html १०वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|SIN}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|UGA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546350.html ११वा सामना] || १५ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|BHR}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546351.html १२वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546352.html १३वा सामना] || १७ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|SIN}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|TAN}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546353.html १४वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|TAN}} || {{cr|ITA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान १]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|ITA}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1546354.html १५वा सामना] || १८ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|UGA}} || [[दार एस सलाम विद्यापीठ|दार एस सलाम विद्यापीठ मैदान २]], [[दार एस सलाम]] || {{cr|BHR}} ४ गडी राखून |} ===थायलंड महिलांचा पापुआ न्यू गिनी दौरा=== {{main| थायलंड महिला क्रिकेट संघाचा पापुआ न्यू गिनी दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" |म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549208.html म.आं.टी२० २९५२] || १० ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|PNG}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549209.html म.आं.टी२० २९५३] || ११ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ६ गडी राखून |- ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549210.html म.आं.ए.दि. १५५७] || १३ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} १२१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549211.html म.आं.ए.दि. १५५८] || १५ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ४० धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549212.html म.आं.ए.दि. १५५९] || १७ ऑगस्ट || [[अमिनी पार्क]], [[पोर्ट मॉरेस्बी]] || {{crw|THA}} ५ गडी राखून |} === बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा=== {{Main| बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html कसोटी २६२९] || १३–१७ ऑगस्ट || [[मारारा ओव्हल]], [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] || {{cr|BAN}} ९ गडी राखून |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html कसोटी २६३२] || २२–२६ ऑगस्ट|| [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलंड)|मॅके]] ||{{cr|AUS}} १ डाव आणि ५१ धावांनी |} === भारताचा श्रीलंका दौरा=== {{main| भारतीय क्रिकेट संघाचा श्रीलंका दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |- ! colspan="4"| {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544001.html कसोटी २६३०] || १५–१९ ऑगस्ट || [[गाली आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम]], [[गाली (श्रीलंका)|गाली]] || {{cr|IND}} १६५ धावांनी |- | [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1544002.html कसोटी २६३३] || २३–२७ ऑगस्ट || [[सिंहलीझ क्रीडा क्लब क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] ||अनिर्णित |} === पाकिस्तानचा इंग्लंड दौरा === {{Main| पाकिस्तान क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा]] – कसोटी मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496582.html कसोटी २६३१] || १९–२३ ऑगस्ट || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स ]] ||{{cr|ENG}} १ डाव आणि १०३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496583.html कसोटी २६३४] || २७–३१ ऑगस्ट|| [[लॉर्ड्स]], [[लंडन ]] ||{{cr|ENG}} १९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496584.html ३री कसोटी] || ९–१३ सप्टेंबर || [[एजबॅस्टन क्रिकेट मैदान]], [[बर्मिंगहॅम]] || |} ===नेदरलँड्स महिलांचा स्कॉटलंड दौरा=== {{main| नेदरलँड्स महिला क्रिकेट संघाचा स्कॉटलंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" ! colspan="4" | म.आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549972.html म.आं.ए.दि. १५६०] || २८ ऑगस्ट || [[टिटवूड]], [[ग्लासगो]] || {{Crw|NED}} ५८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549973.html म.आं.ए.दि. १५६१]|| ३० ऑगस्ट || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || {{Crw|SCO}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549974.html म.आं.ए.दि. १५६२]|| १ सप्टेंबर || [[न्यू विल्यमफील्ड]], [[स्टर्लिंग]] || सामना रद्द |} ===२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका=== {{main|२०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका}} {{#section: २०२६ नामिबिया आं.टी२० तिरंगी मालिका|PTS}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |साखळी सामने |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549524.html आं.टी२० ४०९७] || २८ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|NAM}} १८ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549525.html आं.टी२० ४०९८] || २९ ऑगस्ट || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549526.html आं.टी२० ४०९९] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549527.html आं.टी२० ४१००] || १ सप्टेंबर || {{cr|SA}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549528.html आं.टी२० ४१०१] || ३ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|ZIM}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|ZIM}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549529.html आं.टी२० ४१०२] || ४ सप्टेंबर || {{cr|NAM}} || {{cr|SA}} || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ११ धावांनी |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549530.html आं.टी२० ४१०३] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SA}}|| {{cr|ZIM}}|| [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || {{cr|SA}} ४८ धावांनी |} === २०२६ महिला टी२० आशिया चषक === {{main|२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html म.आं.टी२० २९७६] || २८ ऑगस्ट || {{crw|HK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|THA}} ६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html म.आं.टी२० २९८२] || २९ ऑगस्ट || {{crw|UAE}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] ||{{crw|SL}} ९ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html म.आं.टी२० २९८६] || ३० ऑगस्ट || {{crw|IND}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ९४ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html म.आं.टी२० २९८७] || ३१ ऑगस्ट || {{crw|BAN}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ७१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html म.आं.टी२० २९८८] || १ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ३५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html म.आं.टी२० २९८९] || २ सप्टेंबर || {{crw|INA}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ७५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548897.html म.आं.टी२० २९९०] || ३ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|IND}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} १३७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548898.html म.आं.टी२० २९९६] || ४ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|INA}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|UAE}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html म.आं.टी२० ३००२] || ५ सप्टेंबर || {{crw|IND}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|IND}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html म.आं.टी२० ३००७] || ६ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|SL}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|SL}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html म.आं.टी२० ३००८] || ७ सप्टेंबर || {{crw|HK}} || {{crw|PAK}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|PAK}} ७२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html म.आं.टी२० ३००९] || ८ सप्टेंबर || {{crw|UAE}} || {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{crw|BAN}} ३४ धावांनी |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html म.आं.टी२० ३०१०] || १० सप्टेंबर || {{crw|IND}}|| {{crw|BAN}} || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html म.आं.टी२० ३०१२] || ११ सप्टेंबर || {{crw|SL}}|| {{crw|PAK}}|| [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html म.आं.टी२० ३०१४] || १३ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || |} ===२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक === {{main|२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक }} {{col-begin|width=}} {{col-2}} {{#section: २०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group A}} {{col-2}} {{#section:२०२६ एसीसी पुरुष प्रीमियर चषक|Group B}} {{col-end}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549946.html १ला सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|OMA}} || {{cr|SIN}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|OMA}} १३१ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549947.html २रा सामना] || ३० ऑगस्ट || {{cr|HK}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|HK}} १६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549948.html ३रा सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|QAT}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ९२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549949.html ४था सामना] || ३१ ऑगस्ट || {{cr|BHR}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549950.html ५वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} ९३ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549951.html ६वा सामना] || १ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|SIN}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|KUW}} १६० धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549952.html ७वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|HK}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|BHR}} ३२ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549953.html ८वा सामना] || २ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|OMA}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549954.html ९वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|UAE}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|UAE}} ६६ धावांनी ([[डकवर्थ-लुईस-स्टर्न पद्धत|डीएलएस]]) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549955.html १०वा सामना] || ३ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|NEP}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|NEP}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549956.html ११वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|QAT}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|QAT}} ८ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549957.html १२वा सामना] || ४ सप्टेंबर || {{cr|BHR}} || {{cr|SAU}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|SAU}} १७ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549958.html १३वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|OMA}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|KUW}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549959.html १४वा सामना] || ५ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|HK}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || बरोबरी ({{cr|HK}} सुपर ओव्हर मध्ये) |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549960.html १५वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|NEP}} || {{cr|SAU}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|NEP}} ५ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549961.html १६वा सामना] || ६ सप्टेंबर || {{cr|SIN}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ७ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549962.html १७वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|MAS}} || {{cr|BHR}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|MAS}} १२६ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549963.html १८वा सामना] || ७ सप्टेंबर || {{cr|KUW}} || {{cr|QAT}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|QAT}} ४ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549964.html १९वा सामना] || ८ सप्टेंबर || {{cr|HK}} || {{cr|NEP}} || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{cr|HK}} १५ धावांनी |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549965.html आं. ए. दि. ५००७] || ८ सप्टेंबर || {{cr|OMA}} || {{cr|UAE}} || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || {{cr|UAE}} ४९ धावांनी |- ! colspan="6"|उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549966.html २१वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|NEP}}|| {{cr|OMA}}|| [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549967.html २२वा सामना] || १० सप्टेंबर || {{cr|UAE}}|| {{cr|HK}}|| [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549968.html २३वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[मलेशिया राष्ट्रीय विद्यापीठ|युकेएम-वायएसडी क्रिकेट ओव्हल]], [[बांगी (सलांगोर)|बांगी]] || |- ! colspan="6"|अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549969.html २४वा सामना] || १२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[बायुएमास ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || |} == सप्टेंबर == === आयर्लंड महिलांचा इंग्लंड दौरा=== {{Main|आयर्लंड महिला क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | {{nowrap|[[२०२५–२०२९ आयसीसी महिला अजिंक्यपद]] — म.आं.ए.दि. मालिका}} |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १ला म.आं.ए.दि.] || १ सप्टेंबर || [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html २रा म.आं.ए.दि.] || ३ सप्टेंबर || [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] ||{{crw|ENG}} ६ गडी राखून |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html ३रा म.आं.ए.दि.] || ६ सप्टेंबर || [[न्यू रोड]], [[वूस्टरशायर]] ||{{crw|ENG}} ११४ धावांनी |} === दक्षिण आफ्रिकेचा नामिबिया दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका क्रिकेट संघाचा नामिबिया दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549531.html आं.ए.दि. ५००८] || ९ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549532.html आं.ए.दि. ५००९] || ११ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549533.html आं.ए.दि. ५०१०] || १३ सप्टेंबर || [[नामिबिया क्रिकेट मैदान]], [[विंडहोक]] || |} === दक्षिण आफ्रिका महिलांचा झिम्बाब्वे दौरा === {{Main|दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | म.आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html म.आं.टी२० ३०११] || ११ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html म.आं.टी२० ३०१३] || १३ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html म.आं.टी२० ३०१५] || १५ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html ४था म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html ५वा म.आं.टी२०] || १९ सप्टेंबर || [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] || |} ===भारत वि अफगाणिस्तान भारतामध्ये=== {{main|अफगाणिस्तान विरुद्ध भारतीय क्रिकेट संघ भारतामध्ये, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549586.html T20I 4104] || १३ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549587.html T20I 4105] || १५ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1549588.html 3rd T20I] || १७ सप्टेंबर || [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[नवी दिल्ली]]|| |} === श्रीलंकेचा इंग्लंड दौरा === {{Main|श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4" | आं.टी२० मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html आं.टी२० ४१०६] || १५ सप्टेंबर || [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html २रा आं.टी.२०] || १७ सप्टेंबर || [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html ३रा आं.टी.२०] || १९ सप्टेंबर || [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]]|| |- ! colspan="4" | आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html १ला आं.ए.दि.] || २२ सप्टेंबर || [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html २रा आं.ए.दि.] || २४ सप्टेंबर || [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]]|| |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html ३रा आं.ए.दि.] || २७ सप्टेंबर || [[द ओव्हल]], [[लंडन]]|| |} ===ऑस्ट्रेलियाचा झिम्बाब्वे दौरा=== {{main|ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा झिम्बाब्वे दौरा, २०२६}} {| class="wikitable" |+ ! colspan="4"| आं.ए.दि. मालिका |- ! क्र. ! दिनांक ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530203.html आं.ए.दि. ५०११] || १५ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530204.html २रा आं.ए.दि.] || १८ सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1530205.html ३रा आं.ए.दि.] || २० सप्टेंबर || [[हरारे स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[हरारे]] || |} ===२०२६ आशियाई खेळ=== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट}} ====महिला स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |उपांत्य फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550474.html १ला म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|JPN}} || {{crw|IND}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550475.html २रा म.आं.टी२०] || १७ सप्टेंबर || {{crw|BAN}} || {{crw|CHN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550476.html ३रा म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|MAS}} || {{crw|SL}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550477.html ४था म.आं.टी२०] || १८ सप्टेंबर || {{crw|PAK}} || {{crw|THA}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550478.html ५वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550479.html ६वा म.आं.टी२०] || २० सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550480.html ७वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1550481.html ८वा म.आं.टी२०] || २२ सप्टेंबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} ====पुरुष स्पर्धा==== {{main|२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – पुरुष स्पर्धा}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group A}} {{#section:२०२२ आशियाई खेळांमध्ये क्रिकेट – महिला स्पर्धा|Group B}} {| class="wikitable" ! colspan="6" |गट फेरी |- ! क्र. ! दिनांक ! संघ १ ! संघ २ ! ठिकाण ! निकाल |- | १ला आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|AFG|२०१३}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | २रा आं.टी२० || २४ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|MYS}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ३रा आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|HKG}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ४था आं.टी२० || २५ सप्टेंबर || {{cr|AFG|२०१३}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ५वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|JPN}} || {{cr|NEP}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ६वा आं.टी२० || २६ सप्टेंबर || {{cr|MYS}} || {{cr|OMN}} || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य पूर्व सामने |- | ७वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|PAK}} || TBD (RU-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ८वा आं.टी२० || २८ सप्टेंबर || {{cr|IND}} || TBD (RU-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | ९वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|SL}} || TBD (WN-A) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १०वा आं.टी२० || २९ सप्टेंबर || {{cr|BAN}} || TBD (WN-B) || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |उपांत्य सामने |- | ११वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- | १२वा आं.टी२० || १ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |३ऱ्या स्थानासाठी सामना |- | १३वा आं.टी२० || ३ ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |- ! colspan="6" |अंतिम सामना |- | १४वा आं.टी२० || 3 ऑक्टोबर || TBD || TBD || [[कोरोगी स्पोर्ट्स पार्क]], [[निशिन]] || |} == संदर्भयादी == {{reflist}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} 5zyh37yqg6b49y2rmjxdyk8n9ybcd4r 0 378548 2708528 2676281 2026-09-08T13:00:01Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708528 wikitext text/x-wiki {{विकिडेटा माहितीचौकट}} '''दुलारी देवी''' (जन्म १९६८) या [[मधुबनी चित्रशैली|मिथिला कला]] परंपरेत काम करणाऱ्या एक भारतीय कलाकार आणि चित्रकार आहेत. २०२१ मध्ये, त्यांना कलेतील योगदानाबद्दल [[भारत सरकार|भारत सरकारतर्फे]] प्रदान करण्यात येणारा नागरी सन्मान, [[पद्मश्री पुरस्कार|पद्मश्री]], प्रदान करण्यात आला.<ref name=":0">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.padmaawards.gov.in/PDFS/2021AwardeesList.pdf|title=Padma Awardees 2021|website=Padma Awards}}</ref> == जीवन आणि शिक्षण == देवी रंती नावाच्या बिहार मधील एका खेडे गावात राहतात व मल्लाह दलित जातीत त्यांचा जन्म झाला. वयाच्या १३व्या वर्षी त्यांचे लग्न झाले; पण त्यांच्या बाळाच्या अकाली निधनानंतर त्या माहेरी परतल्या. त्यांचे शालेय शिक्षण झाले नाही; पण [[महासुंदरी देवी]] यांच्याकडे घरकाम करत असतांना त्या मधुबनी कला शिकल्या. महासुंदरी देवी यांनी त्यांची ओळख कर्पूरी देवी यांच्याशी करून दिली; ज्यानी त्यांना इतर पद्धती शिकवल्या.<ref name=":1">{{Cite web|date=2021-02-07|title=Padma Shri Ramchandra Manjhi and Dulari Devi: Tale of two artists, and of art, caste and grit in Bihar|url=https://indianexpress.com/article/india/tale-of-two-padma-shri-winners-of-art-caste-and-grit-in-bihar-7167011/|access-date=2021-02-24|website=The Indian Express|language=en}}</ref><ref name=":2">{{Cite web|last=सिंह|first=अजय धारी|date=2021-01-26|title=मधुबनी की मिथिला पेंटिंग की मशहूर कलाकार दुलारी देवी को मिलेगा पद्मश्री|url=https://www.abplive.com/states/bihar/renowned-mithila-painting-artist-dulari-devi-one-of-padam-shree-recipient-know-how-she-worked-as-domestic-help-as-well-ann-1741094|access-date=2021-02-24|website=www.abplive.com|language=hi}}</ref><ref>{{Cite web|date=2021-01-30|title=बिहार के दो दलित जिन्हें मिला पद्म श्री, जानें किस कला में हैं माहिर, 74 साल से नाच रहे हैं मांझी|url=https://www.jansatta.com/rajya/padma-shri-ramchandra-manjhi-and-dulari-devi-won-padma-shri-award-know-tale-of-two-artists-and-art/1626786/|access-date=2021-02-24|website=Jansatta|language=hi}}</ref> == कारकीर्द == दुलारी यांचे कार्य [[मधुबनी चित्रशैली|मधुबनी]] कला परंपरेचे (कधीकधी मिथिला कला असेही म्हटले जाते) अनुसरण करते, जी भारतातील [[बिहार]] राज्यात विकसित झालेली एक लोककला शैली आहे. त्या मधुबनीच्या "कछनी" (रेषीय रेखाटन) आणि "भरणी" (रंगवणे) या दोन्ही शैलींचा सराव करतात, परंतु त्यांनी नंतरच्या शैलीला प्राधान्य दिले आहे.<ref name=":1"/><ref name=":2"/> जरी या शैलींचा वापर पारंपारिकपणे विशिष्ट जातींपुरता मर्यादित असला तरी, समीक्षक सुनील कुमार यांनी त्यांच्या कार्याचे वर्णन पारंपारिक शैलीत्मक विभागांमध्ये सहजपणे वावरण्याची आणि दोन्ही क्षेत्रांमध्ये काम करण्याची क्षमता असलेले असे केले आहे आणि त्यांच्या "अफाट कौशल्याची" प्रशंसा केली आहे.<ref name=":1" /><ref name="Tripathi">{{स्रोत बातमी|last=Tripathi|first=Shailaja|url=https://www.thehindu.com/features/metroplus/events/madhubani-beyond-the-living-rooms/article5380171.ece|title=Madhubani beyond the living rooms|date=2013-11-22|work=The Hindu|language=en-IN|issn=0971-751X|access-date=2021-02-24}}</ref> याव्यतिरिक्त, त्यांच्या विषयांची निवड आणि वर्णन हे महिलांमधील सक्षमीकरणाच्या वाढत्या अभिव्यक्तीचे उदाहरण म्हणून उद्धृत केले गेले आहे.<ref name="Tripathi" /> त्यांच्या कार्याचे वर्णन "...सामुदायिक परंपरांना आधुनिक विषयांसह जोडणारे" असेही केले गेले आहे.<ref name="kirkusreviews.com">{{स्रोत पुस्तक|url=https://www.kirkusreviews.com/book-reviews/dulari-devi/following-my-paint-brush/|title=FOLLOWING MY PAINT BRUSH {{!}} Kirkus Reviews|language=en}}</ref> [[इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठ|इंदिरा गांधी राष्ट्रीय मुक्त विद्यापीठात]] [[मैथिली भाषा|मैथिली भाषेच्या]] अभ्यासक्रमाचा भाग म्हणून तिच्या कामाचा समावेश करण्यात आला आहे.<ref name=":2"/><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.jagran.com/bihar/muzaffarpur-mithila-painting-artist-dulari-devi-of-madhubani-is-leading-in-the-race-for-national-award-21277256.html|title=मधुबनी : नेशनल अवार्ड की रेस में सबसे आगे चल रही राज्य पुरस्कार से सम्मानित मिथिला पेंटिंग कलाकार दुलारी देवी|website=Dainik Jagran|language=hi|access-date=2021-02-24}}</ref> २००५ मध्ये, नरेंद्र नारायण सिन्हा यांनी मधुबनी कलेतील पारंपरिक प्रतिमांच्या वापरावर लक्ष केंद्रित केलेल्या प्रदर्शनाचा भाग म्हणून तिच्या काम दाखवले गेले होते.<ref>{{जर्नल स्रोत|last=Nirala|first=Narendra Narayan Sinha|date=2010|title=Madhubani: A Contemporary History (1971-2011)|url=https://www.jstor.org/stable/44147593|journal=Proceedings of the Indian History Congress|volume=71|pages=1243–1250|issn=2249-1937|jstor=44147593}}</ref> २०१० मध्ये, देवी आणि इतर अनेक लोककलाकारांनी त्यांच्या कलेत आदिवासी लोककथा नोंदवल्या, ज्या तारा बुक्स प्रकाशकाने ''सन अँड मून'' नावाच्या सिल्क-स्क्रीन प्रिंट्सच्या खंडात संकलित केल्या.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.livemint.com/mint-lounge/features/art-s-steadfast-muse-1563538481002.html|title=Art's steadfast muse|last=Bhuyan|first=Avantika|date=2019-07-20|website=mint|language=en|access-date=2021-02-24}}</ref> २०१८ मध्ये, [[सॅन फ्रान्सिस्को]] येथील एशियन आर्ट म्युझियममध्ये मधुबनी कलेच्या प्रदर्शनाचा भाग म्हणून तिचे "पंतप्रधान [[नरेंद्र मोदी]] हेलिकॉप्टरने गावात येताना" नावाचे चित्र प्रदर्शित करण्यात आले होते. कमर आदमजी यांच्या "[https://exhibitions.asianart.org/exhibitions/painting-is-my-everything-art-from-indias-mithila-region/ पेंटिंग इज माय एव्हरीथिंग] " प्रदर्शनाचे नाव हे देवीने तिच्या कलाकार म्हणून कारकिर्दीचे वर्णन करताना वापरलेल्या एका वाक्यावरून ठेवण्यात आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.sfexaminer.com/entertainment/lively-mithila-village-art-graces-museum-walls/|title=Lively Mithila village art graces museum walls|date=2018-09-23|website=The San Francisco Examiner|language=en-US|access-date=2021-02-24|archive-date=2022-01-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20220101130526/https://www.sfexaminer.com/entertainment/lively-mithila-village-art-graces-museum-walls/|url-status=dead}}</ref> चित्रकलेव्यतिरिक्त, देवीने भारतातील केंद्र आणि राज्य सरकारांसाठी अनेक भित्तिचित्रे पूर्ण केली आहेत आणि मुलांना मधुबनी कलेची तंत्रे शिकवले आहे.<ref name=":1"/> ती बिहारमधील [[मधुबनी]] येथे असलेल्या मधुबनी कला संस्थेत प्रशिक्षक आहे.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=http://mithilaartinstitute.org/Home/History|title="History" - Madhubani Art Institute|website=Madhubani Art Institute|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20170713151758/http://mithilaartinstitute.org:80/Home/History|archive-date=2017-07-13}}</ref> २०११ मध्ये, देवीने ''[https://tarabooks.com/shop/following-my-paint-brush/ फॉलोइंग माय पेंट ब्रश]'' नावाचे एक सचित्र आत्मचरित्र प्रकाशित केले, जे तिने लेखिका आणि प्रकाशक [[गीता वुल्फ]] यांच्यासोबत सह-लेखन केले होते.<ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.com/books?id=7_KwcQAACAAJ|title=Following My Paint Brush|last=Devi|first=Dulari|last2=Wolf|first2=Gita|date=2011|publisher=Tara Books|isbn=978-93-80340-11-1|language=en}}</ref><ref name="kirkusreviews.com"/> तिच्या अलीकडील चित्रांमध्ये, तिच्या समुदायावर कोविड-१९ लॉकडाऊनच्या परिणामांचे दस्तऐवजीकरण केले आहे, जे [[प्रिन्स्टन विद्यापीठ|प्रिन्स्टन विद्यापीठाने]] त्यांच्या ग्राफिक आर्ट्स कलेक्शनसाठी विकत घेतले आहेत.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://graphicarts.princeton.edu/2021/01/29/the-graphic-narratives-of-dulari-devi/|title=The Graphic Narratives of Dulari Devi|last=Mellby|first=Julie|date=2021-01-29|website=Graphic Arts|language=en-US|access-date=2021-02-24}}</ref> एथनिक आर्ट फाउंडेशन आणि कॅथरीन मायर्स यांच्याकडून तिच्या कलाकृतींचे दान मिळाल्यानंतर, विल्यम बेंटन म्युझियम ऑफ आर्टमध्ये "ट्रॅडिशन अँड ट्रान्सफॉर्मेशन: मिथिला आर्ट ऑफ इंडिया" नावाच्या प्रदर्शनात तिची कलाकृती प्रदर्शित करण्यात आली होती.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://benton.uconn.edu/tradition-and-transformation-mithila-art-of-india/|title=Tradition and Transformation: Mithila Art of India {{!}} The William Benton Museum of Art|last=Madison|first=Marquez|date=2021-11-12|language=en-US|access-date=2023-05-06}}</ref><ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://today.uconn.edu/2022/04/art-professor-shares-personal-collection-of-mithila-art-in-latest-exhibition-at-the-benton/|title=Art Professor Shares Personal Collection of Mithila Art in Latest Exhibition at the Benton|last=Phillips|first=Kimberly|date=2022-04-06|website=UConn Today|language=en-US|access-date=2023-05-06}}</ref> दिग्दर्शिका नताशा अर्बन यांच्या "बेटर टू बी अ ट्री दॅन अ गर्ल" नावाचा एक माहितीपट तयार करण्यासाठी संशोधन करत आहेत, ज्यात देवी मुख्य भूमिकेत आहे. हा माहितीपट भारतातील बिहारमधील तरुण महिला चित्रकारांच्या एका गटाबद्दल आहे, ज्या भेदभाव आणि पुरुषप्रधानतेविरुद्ध लढण्यासाठी प्राचीन मिथिला चित्रशैलीचा वापर करतात.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://natasaurban.com/better-to-be-a-tree-than-a-girl|title=Better to be a Tree than a Girl|website=natasaurban.com|access-date=2023-05-06}}</ref> == पुरस्कार == * २०१२ - बिहार राज्य कला क्षेत्रातील उत्कृष्टतेसाठीचा पुरस्कार <ref name=":2"/> * २०२१- [[पद्मश्री पुरस्कार]] <ref name=":0"/> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:२०व्या शतकातील भारतीय महिला कलाकार]] [[वर्ग:भारतीय महिला चित्रकार]] [[वर्ग:कलेतील पद्मश्री पुरस्कारविजेते]] [[वर्ग:इ.स. १९६८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 0gadk4i7ra6bpwsp7kje5ew5axhd54m 118 380070 2708711 2686431 2026-09-09T08:35:59Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708711 wikitext text/x-wiki कृष्णराव‌ तांबे यांचा जन्म 1719 साली कोकणात झाला. ते महान योद्धे होते. ते ब्रम्हेंद्र स्वामी यांचे परमभक्त होते. त्यांच्या सहवासात ते कोकणातून धावडशी येथे स्थायी झाले. धाडशी येथे त्यांनी तांबे वाडा बांधला. त्यांचा पराक्रम ऐकून थोरल्या बाजीराव पेशवे यांनी त्यांना पुण्यास बोलावून घेतले. आणि सैन्यात भरती केले. 1738 च्या बुंदेलखंड स्वारी वेळी कृष्णराव पेशव्यांसोबत होते. त्यावेळी पेशव्यांनी त्यांस हमीरपूर आणि बांदा यांची सुभेदारी दिली. कालांतराने त्यांना पुण्यास बोलावून घेतले आणि सैन्यात उच्चपदावर रूजू केले. पुण्यात तांबे वाडा बांधून ते तेथेच राहीले. कृष्णराव यांनी 1761 च्या पानीपत युद्धात सहभागी घेतला. त्यांना शिवीरातील उत्तर दरवाजाचे सेनापती केले. नंतर कृष्णराव हमीरपूर येथील उमराहट येथे स्थायी झाले. कृष्णराव यांना बळवंतराव‌ नावाचे पुत्र होते. कृष्णराव हे राणी लक्ष्मीबाई यांचे पणजोबा होते. c8x0w51n1th4abn4yha0czld8eb4br1 10 381795 2708555 2708062 2026-09-08T17:33:50Z AdvAnantGholam 172574 2708555 wikitext text/x-wiki {{Navbox | name = कोकण लोकजीवन | title = कोकण लोकजीवन | state = autocollapse | bodyclass = hlist | titlestyle = background:#d9d9f3; | groupstyle = background:#e8e8f8; | group1 = प्रदेश व संस्कृती | list1 = * [[कोकण]] * [[कोकण संस्कृती]] * [[कोकणातील देवराया]] | group2 = ग्रामव्यवस्था | list2 = * [[पंचक्रोशी]] * [[भावकी]] * [[कोकणातील सामुदायिक जमीन व्यवस्था]] * [[खडीकोळवण]] | group3 = भूमापन व भूमिअभिलेख | list3 = * [[महाराष्ट्रातील भूमापन, महसूल सर्वेक्षण आणि भूमिअभिलेखांचा इतिहास]] | group4 = समाज व समुदाय | list4 = * [[कोकणातील कुणबी]] | group5 = धार्मिक परंपरा | list5 = * [[कोकणातील गौरी गणपती]] * [[कोकणातील जत्रा]] * [[कोकणातील देवळांची वास्तुशैली]] * [[कोकणातील ग्रामदैवत]] * [[काळम्मादेवी मंदिर (उदगिरी)]] * [[गाव पांढर]] * [[कोकणातील मुचकुंद ऋषींची गुहा]] | group6 = लोककला | list6 = * [[नमन (लोककला)]] * [[कोकणातील टिपरी परंपरा]] * [[शक्तीवाले व तुरेवाले (लोककला)]] * [[कोकणातील लोकवाद्ये]] | group7 = ग्रामीण जीवन | list7 = * [[बाराबलुतेदार पद्धत]] * [[महाराष्ट्रातील भात लावणी]] * [[कोकणातील भातशेती]] * [[कोकणातील आंबा लागवड]] * [[कोकणातील काजू लागवड]] * [[मिरागाची राखण]] * [[नांगर]] * [[कोकणातील जनावरांचे पारंपरिक गोठे]] * [[कोकणातील आठवडी बाजार]] | group8 = पर्यावरण, नद्या व वनसंपदा | list8 = * [[बाव नदी]] * [[कोकणातील जंगलतोड आणि बदलते पर्यावरण]] * [[पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] }} o09ed98zyci89vsgctz5702k346f039 0 383265 2708527 2705892 2026-09-08T12:30:28Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708527 wikitext text/x-wiki दार एस सलाम विद्यापीठ (UDSM; स्वाहिली: Chuo Kikuu cha Dar es Salaam) हे टांझानियामधील दार एस सलाम प्रदेशातील उबुंगो जिल्ह्यात स्थित एक [[सरकारी विद्यापीठ]] आहे. याची स्थापना १९६१ मध्ये [[लंडन विद्यापीठ]]ाशी संलग्न महाविद्यालय म्हणून झाली होती आणि [[टांगानिका]]ला युनायटेड किंगडमपासून स्वातंत्र्य मिळाल्यानंतर काही काळानंतर, १९६३ मध्ये ते पूर्व आफ्रिका विद्यापीठाशी संलग्न झाले. १९७० मध्ये, पूर्व आफ्रिका विद्यापीठाचे तीन स्वतंत्र विद्यापीठांमध्ये विभाजन झाले: युगांडातील मकेरेरे विद्यापीठ, केन्यामधील नैरोबी विद्यापीठ आणि टांझानियामधील सध्याचे दार एस सलाम विद्यापीठ.<ref>{{cite web |url=http://www.udsm.ac.tz/about_us/index.php |title=दार एस सलाम विद्यापीठात आपले स्वागत आहे - पार्श्वभूमी |publisher=दार एस सलाम विद्यापीठ |archive-url=https://web.archive.org/web/20120921212526/http://udsm.ac.tz/about_us/index.php |archive-date=२१ सप्टेंबर २०१२}}</ref> युनायटेड किंगडम-स्थित क्वाक्वेरेली सायमंड्सच्या (Quacquarelli Symonds) नुकत्याच जाहीर झालेल्या '२०२६ क्यूएस सब-सहारा आफ्रिका क्रमवारी'नुसार, दार एस सलाम विद्यापीठाने राष्ट्रीय स्तरावर प्रथम आणि पूर्व आफ्रिकेत तिसरे स्थान मिळवले आहे.<ref>{{Cite web|date=१६ फेब्रुवारी २०२६|title=टांझानियामध्ये दार एस सलाम विद्यापीठ प्रथम, तर पूर्व आफ्रिकेत तिसऱ्या क्रमांकावर - डेली न्यूज|url=https://dailynews.co.tz/udsm-ranked-top-in-tanzania-third-in-east-africa/,%20https://dailynews.co.tz/udsm-ranked-top-in-tanzania-third-in-east-africa/|access-date=२६ ऑगस्ट २०२६|language=en-US}}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ==चित्रदालन== <gallery class="center" widths="145"> File:Nkrumah Hall, University of Dar es Salaam.jpg|दार एस सलाम विद्यापीठातील न्क्रुमाह हॉलचा आतील भाग. File:Zanzibar 2012 06 06 4220 (7592226526).jpg|[[झांझिबार]] बेटावर स्थित 'इन्स्टिट्यूट ऑफ मरीन सायन्सेस'. </gallery> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:दार एस सलाम|विद्यापीठ]] [[वर्ग:टांझानियामधील शैक्षणिक संस्था]] [[वर्ग:इ.स. १९६१ मधील निर्मिती]] 016zjliq52wjpr2glvceiyudp9ftgwk 0 383310 2708583 2706694 2026-09-08T20:30:34Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 0 sources and tagging 1 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708583 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Australia.svg | team1_name = ऑस्ट्रेलिया | team2_image = Flag of Bangladesh.svg | team2_name = बांगलादेश | from_date = १३ | to_date = २६ ऑगस्ट २०२६ | team1_captain = [[पॅट कमिन्स]] | team2_captain = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] | no_of_tests = 2 | team1_tests_won = 1 | team2_tests_won = 1 | team1_tests_most_runs = [[कॅमेरॉन ग्रीन]] (१८४) | team2_tests_most_runs = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] (११५) | team1_tests_most_wickets = [[मिचेल स्टार्क]] (१२) | team2_tests_most_wickets = [[हसन महमूद]] (९) | player_of_test_series = [[मिचेल स्टार्क]] (ऑ) }} [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[बांगलादेश क्रिकेट संघ]]ाने ऑगस्ट २०२६ मध्ये [[ऑस्ट्रेलिया]]चा दौरा केला.<ref>{{Cite web |first=बेली |last=स्कॉट|date=३१ मार्च २०२५ |trans-title= बांगलादेशविरुद्धच्या कसोटीसाठी दावा सांगण्याची संधी डार्विनला मिळणार |title=Darwin set to get chance to push for Bangladesh Test |url=https://www.canberratimes.com.au/story/8929786/darwin-set-to-get-chance-to-push-for-bangladesh-test/ |website=द कॅनबेरा टाइम्स|access-date=२७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> या दौऱ्यात दोन कसोटी सामन्यांचा समावेश होता.<ref>{{cite web |trans-title= बांगलादेशच्या 'टॉप एंड' दौऱ्यासाठी डार्विन आणि मॅके येथील तारखा निश्चित. |title=Darwin and Mackay dates confirmed for Bangladesh's Top End tour |url=https://www.cricinfo.com/story/darwin-and-mackay-dates-confirmed-for-bangladesh-s-top-end-tour-1525849 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=२५ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ही कसोटी मालिका [[२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद]] स्पर्धेचा भाग होती.<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/australia-confirm-dates-for-home-tests-against-bangladesh |trans-title= ऑस्ट्रेलियाकडून बांगलादेशविरुद्धच्या मायदेशातील कसोटी सामन्यांच्या तारखा निश्चित. |title=Australia confirm dates for home Tests against Bangladesh |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२५ फेब्रुवारी २०२६ |access-date=२७ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=२७ ऑगस्ट २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |archive-date=२६ डिसेंबर २०२२ |archive-url=https://web.archive.org/web/20221226133751/https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |url-status=dead}}</ref> फेब्रुवारी २०२६ मध्ये, [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web |first=लुईस|last=कॅमेरॉन|date=२५ फेब्रुवारी २०२६ |url=https://www.cricket.com.au/news/4455994/ |trans-title= 'टॉप एंड' कसोटी सामन्यांवर शिक्कामोर्तब; बांगलादेशचा ऑस्ट्रेलिया दौरा निश्चित |title=Bangladesh returning to Australia with Top End Tests locked in |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=२७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> [[बांगलादेश क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २००३|२३ वर्षांनंतरचा]] बांगलादेशचा हा पहिलाच ऑस्ट्रेलिया दौरा होता.<ref>{{Cite web |trans-title= २३ वर्षांनंतर ऑस्ट्रेलियात ऐतिहासिक कसोटी सामन्यासाठी बांगलादेश सज्ज |title=Bangladesh set for historic Test return to Australia after 23 years |url=https://www.tbsnews.net/sports/cricket/bangladesh-set-historic-test-return-australia-after-23-years-1370831 |work=[[द बिझनेस स्टँडर्ड]] |date=२५ फेब्रुवारी २०२६|access-date=२७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> तसेच, २००४ नंतर ऑस्ट्रेलियात खेळल्या जाणाऱ्या या पहिल्या हिवाळी कसोटी होत्या.<ref>{{Cite web |trans-title= बांगलादेशविरुद्धच्या कसोटीसाठी दावा सांगण्याची संधी डार्विनला मिळणार |title=Darwin set to get chance to push for Bangladesh Test |url=https://www.racingandsports.com.au/news/sports/cricket/2025-03-31/darwin-set-to-get-chance-to-push-for-bangladesh-test/685608 |date=३ एप्रिल २०२५ |access-date=२७ ऑगस्ट २०२६|work=रेसिंग अँड स्पोर्ट्स }}</ref> सुरुवातीला हा दौरा मार्च २०२७ मध्ये होणार होता, परंतु [[इंग्लंड क्रिकेट संघाचा ऑस्ट्रेलिया दौरा, २०२६–२७|इंग्लंडविरुद्धच्या]] १५० व्या वर्धापन दिन कसोटी सामन्याच्या वेळापत्रकातील गर्दीमुळे तो नंतर २०२६ मध्ये हलवण्यात आला.<ref>{{Cite web |trans-title= डार्विनचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटमधील पुनरागमन निश्चित; भारताचा 'व्हाइट-बॉल' दौराही पक्का. |title=Darwin's international return confirmed; India white-ball tour locked in |url=https://www.cricinfo.com/story/australia-fixtures-2025-26-darwin-s-international-return-confirmed-india-white-ball-tour-locked-in-1478849 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250331090617/https://www.espncricinfo.com/story/australia-fixtures-2025-26-darwin-s-international-return-confirmed-india-white-ball-tour-locked-in-1478849 |archive-date=३१ मार्च २०२५|date=३० मार्च २०२५|access-date=२७ ऑगस्ट २०२६|work=[[क्रिकइन्फो]] |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |trans-title= डार्विन १७ वर्षांनंतर क्रिकेटचे यजमानपद भूषवणार |title=Darwin to host cricket after 17 years |url=https://tribune.com.pk/story/2537307/darwin-to-host-cricket-after-17-years |date=३१ मार्च २०२५ |access-date=२७ ऑगस्ट २०२६|work=[[द एक्सप्रेस ट्रिब्यून]]}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- !{{cr|AUS}}<ref>{{cite web |first=लुईस |last=कॅमेरॉन |date=२१ जुलै २०२६ |title=Cummins, Hazlewood, Lyon all return for Bangladesh Tests |url=https://www.cricket.com.au/news/4538959/australia-test-squad-bangladesh-full-strength-cummins-starc-hazlewood-smith-green-webster-lyon |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=२९ जुलै २०२६}}</ref> !{{cr|BAN}}<ref>{{cite web |last=इसाम |first=मोहम्मद |date=२६ जुलै २०२६ |url=https://www.cricinfo.com/story/bangladesh-recall-soumya-sarkar-for-first-test-against-australia-1547672 |title=Bangladesh recall Soumya Sarkar for first Test against Australia |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=७ ऑगस्ट २०२६}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[पॅट कमिन्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[स्टीव स्मिथ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उप-कर्णधार]]) * [[स्कॉट बोलंड]] * [[ॲलेक्स कॅरे]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[कॅमेरॉन ग्रीन]] * [[जॉश हेझलवूड]] * [[ट्रॅव्हिस हेड]] * [[जॉश इंग्लिस]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मार्नस लॅबशॅन]] * [[नेथन ल्यॉन]] * [[मॅट रेनशॉ]] * [[मिचेल स्टार्क]] * [[जेक वेदरल्ड]] * [[बो वेब्स्टर]] | * [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * [[मेहेदी हसन मिराझ]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|उप-कर्णधार]]) * [[खालेद अहमद]] * [[तास्किन अहमद]] * [[जाकर अली]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[लिटन दास]] ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मोमिनुल हक]] * अमिते हसन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * [[मुसफिक हसन]] * [[तांझिद हसन]] * [[एबादोत होसेन]] * [[शदमन इस्लाम]] * [[तैजुल इस्लाम]] * [[हसन महमूद]] * [[मुशफिकुर रहिम]] * [[सौम्य सरकार]] |} १ ऑगस्ट २०२६ रोजी, दुखापतीतून बरा झाल्यानंतर [[लिटन दास]]चा बांगलादेशच्या संघात समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web |title=Litton Das added to Bangladesh squad for Darwin Test |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139720/litton-das-added-to-bangladesh-squad-for-darwin-test |work=[[क्रिकबझ]] |date=१ ऑगस्ट २०२६ |access-date=९ ऑगस्ट २०२६}}</ref> १८ ऑगस्ट रोजी, दुसऱ्या कसोटी सामन्यासाठी [[जेक वेदरल्ड]]च्या जागी [[मॅट रेनशॉ]]चा संघात समावेश करण्यात आल्याचे जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |last=कॅमेरॉन |first=लुईस |date=१८ ऑगस्ट २०२६ |title=Weatherald dropped, Renshaw recalled for second Test |url=https://www.cricket.com.au/news/4561673/jake-weatherald-dropped-matt-renshaw-recalled-australia-announce-one-squad-change-v-bangladesh-second-test-mackay-great-barrier-reef-arena? |work=[[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया]] |access-date=१८ ऑगस्ट २०२६}}</ref> ==दौऱ्यातील सामना== '''तीन-दिवसीय सामना : बांगलादेश विरुद्ध क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया इलेव्हन''': [[बांगलादेश राष्ट्रीय क्रिकेट संघ|बांगलादेश संघाने]] [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया XI|क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया इलेव्हन]] संघाविरुद्ध तीन-दिवसीय सामना खेळला.<ref>{{Cite web |title=Cricket Australia XI vs Bangladesh, 3-Day Warm-up, Bangladesh tour of Australia |url=https://www.cricketworld.com/bangladesh-tour-of-australia-2026-cricket-australia-xi-vs-bangladesh-warm-up-match-prediction/112422.htm |work=Cricket World |date=५ ऑगस्ट २०२६ |access-date=८ ऑगस्ट २०२६}}</ref><ref>{{Cite web |title=Bangladesh fold for 54 in Test warm-up as Thompson takes 8 for 25 |url=https://www.cricinfo.com/series/bangladesh-in-australia-2026-1527258/cricket-australia-xi-vs-bangladesh-tour-match-1548361/match-report-3 |date=८ ऑगस्ट २०२६ |access-date=९ ऑगस्ट २०२६ |work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> {{Two-innings cricket match | date = ६–८ ऑगस्ट २०२६ | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{nowrap|{{flagicon|AUS}} [[क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया XI|ऑस्ट्रेलिया इलेव्हन]]}} | score-team1-inns1 = २६३ (७५.५ षटके) | runs-team1-inns1 = [[मेहेदी हसन मिराझ]] १०९[[नाबाद|*]] (१४१) | wickets-team1-inns1 = कोरी रोकीचिओली ६/८३ (२४ षटके) | score-team2-inns1 = ३५५ (८७.२ षटके) | runs-team2-inns1 = टीग वायली १३० (१७७) | wickets-team2-inns1 = [[हसन महमूद]] ४/१९ (१९ षटके) | score-team1-inns2 = ५४ (२२ षटके) | runs-team1-inns2 = [[तांझिद हसन]] २२ (४१) | wickets-team1-inns2 = कॅम्पबेल थॉम्पसन ८/२५ (११ षटके) | result = क्रिकेट ऑस्ट्रेलिया इलेव्हनने एक डाव आणि ३८ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548361.html धावफलक] | venue = मरारा क्रिकेट मैदान, [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] | umpires = [[सॅम नोजास्की]] (ऑस्ट्रेलिया) आणि बेन ट्रेलोर (ऑस्ट्रेलिया) | toss = बांगलादेशने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = प्रत्येक संघात जास्तीत जास्त १३ खेळाडू (११ फलंदाजी आणि ११ क्षेत्ररक्षण). }} ==कसोटी मालिका== ===पहिला कसोटी सामना=== {{Two-innings cricket match | date = १३–१६ ऑगस्ट २०२६<ref name="Days" group="n">या कसोटी सामन्यासाठी पाच दिवसांचा खेळ नियोजित असला तरी सामन्याचा निकाल चार दिवसांत लागला.</ref> | team1 = {{cr-rt|AUS}} | team2 = {{cr|BAN}} | score-team1-inns1 = १९८ (५३ षटके) | runs-team1-inns1 = [[स्टीव स्मिथ]] ७१ (१०९) | wickets-team1-inns1 = [[हसन महमूद]] ६/५५ (१७ षटके) | score-team2-inns1 = ४२६ (१३८ षटके) | runs-team2-inns1 = [[तांझिद हसन]] १०१ (१९७) | wickets-team2-inns1 = [[जॉश हेझलवूड]] ६/८९ (२८ षटके) | score-team1-inns2 = २८४ (९५.१ षटके) | runs-team1-inns2 = [[कॅमेरॉन ग्रीन]] १०४ (२०१) | wickets-team1-inns2 = [[मेहेदी हसन मिराझ]] ५/६६ (३३.१ षटके) | score-team2-inns2 = १/५७ (१४.२ षटके) | runs-team2-inns2 = [[मोमिनुल हक]] ३०[[नाबाद|*]] (३९) | wickets-team2-inns2 = [[जॉश हेझलवूड]] १/५ (३ षटके) | result = बांगलादेशने ९ गडी राखून विजय मिळवला | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527273.html धावफलक] | venue = मरारा ओव्हल, [[डार्विन (ऑस्ट्रेलिया)|डार्विन]] | umpires = [[रिचर्ड इलिंगवर्थ]] (इंग्लंड) आणि [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) | motm = [[हसन महमूद]] (बांगलादेश) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | notes = [[हसन महमूद]]ने ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध बांगलादेशच्या कोणत्याही गोलंदाजाची एका डावातील सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी (६/५५) नोंदवली आणि बांगलादेशच्या कोणत्याही वेगवान गोलंदाजाची तिसऱ्या क्रमांकाची सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी नोंदवली.<ref>{{cite news |last=खुराना |first=रुद्रांश |date=१३ ऑगस्ट २०२६ |title=Hasan Mahmud Creates History, Becomes 1st Bangladeshi Bowler To Take a Five-Wicket Haul in Australia |url=https://www.news18.com/cricket/hasan-mahmud-creates-history-becomes-1st-bangladeshi-to-take-test-fifer-in-australia-ws-l-10271180.html |access-date=१५ ऑगस्ट २०२६ |work=[[न्यूज १८]]}}</ref><ref>{{cite news |title=Hasan Mahmud's 6/55 Rewrites Bangladesh's Test Bowling Records |url=https://www.chaseyoursport.com/test-cricket/hasan-mahmud-6-55-bangladesh-test-bowling-records/13020 |date=१४ ऑगस्ट २०२६ |access-date=१५ ऑगस्ट २०२६ |work=Chase Your Sport}}</ref> त्याने बांगलादेशबाहेर खेळल्या गेलेल्या कसोटी सामन्यांमध्ये बांगलादेशच्या कोणत्याही गोलंदाजाची सामन्यातील सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी (९/१११) देखील नोंदवली.<ref name="1st Test stat">{{cite news |last1=ডেস্ক |first1=খেলা |title=যে রেকর্ডে শুধু ইংল্যান্ডের পেছনে বাংলাদেশ ও হাসান-মিরাজ-নাজমুলের কীর্তি |trans-title=The record where only behind England is Bangladesh and Hasan-Miraz-Najmul's achievement |url=https://www.prothomalo.com/sports/cricket/cezi1d55l6 |access-date=१६ ऑगस्ट २०२६ |work=Prothomalo |date=१६ ऑगस्ट २०२६ |language=bn}}</ref> * ऑस्ट्रेलियाने पहिल्या डावात केलेल्या १९८ धावा ही कसोटी क्रिकेटमध्ये बांगलादेशविरुद्धची त्यांची सर्वात कमी सांघिक धावसंख्या ठरली.<ref name="Cricinfo stats">{{cite news |last1=बंदरुपल्ली |first1=संपत |title=Stats - Mehidy, Mahmud in elite company after Bangladesh's momentous victory |url=https://www.espncricinfo.com/story/mehidy-hasan-in-elite-company-after-bangladesh-s-momentous-victory-against-australia-1550142 |access-date=१६ ऑगस्ट २०२६ |work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * [[तांझिद हसन]]ने (बांगलादेश) कसोटी क्रिकेटमधील आपले पहिले [[शतक (क्रिकेट)|शतक]] झळकावले.<ref>{{cite web |last=इसाम |first=मोहम्मद |date=१४ ऑगस्ट २०२६ |title=Tanzid, Shanto and Mehidy keep Bangladesh in front after gripping day's play |url=https://www.cricinfo.com/series/bangladesh-in-australia-2026-1527258/australia-vs-bangladesh-1st-test-1527273/match-report |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=१५ ऑगस्ट २०२६}}</ref> तसेच ऑस्ट्रेलियात कसोटी शतक करणारा तो पहिला बांगलादेशी खेळाडू ठरला.<ref>{{cite web |last=सहाय |first=सुयश |date=१४ ऑगस्ट २०२६ |title=Tanzid Hasan Creates History! Dominates Australia With Maiden Test Century |url=https://news.abplive.com/sports/cricket/aus-vs-ban-tanzid-hasan-creates-history-dominates-australia-with-maiden-test-century-1862021 |access-date=१४ ऑगस्ट २०२६ |work=[[एबीपी न्यूज]]}}</ref> * [[जॉश हेझलवूड]]ने (ऑस्ट्रेलिया) कसोटी क्रिकेटमधील आपला ३००वा बळी घेतला.<ref>{{cite web |title=Hazlewood becomes ninth Australian to take 300 Test wickets |url=https://www.espncricinfo.com/story/aus-v-ban-1st-test-2026-josh-hazlewood-becomes-ninth-australian-to-take-300-test-wickets-1550016 |access-date=१५ ऑगस्ट २०२६ |work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> * बांगलादेशच्या वेगवान गोलंदाजांनी १४ बळी घेतले, जे एका कसोटी सामन्यात बांगलादेशच्या वेगवान गोलंदाजांनी घेतलेले संयुक्तपणे सर्वाधिक बळी आहेत.<ref name="Cricinfo stats"/> * ऑस्ट्रेलियामध्ये ऑस्ट्रेलियाविरुद्ध बांगलादेशचा हा पहिलाच कसोटी विजय होता.<ref>{{cite web |access-date=१६ ऑगस्ट २०२६ |title=Bangladesh notch historic first Test win in Australia |url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-notch-historic-first-test-win-in-australia |work=International Cricket Council}}</ref> ऑस्ट्रेलियात कसोटी विजय मिळवणाऱ्या संघांमध्ये बांगलादेश हा इंग्लंड (२ कसोटी; २१ दिवस) आणि दक्षिण आफ्रिका (३ कसोटी; १ महिना) यांच्यानंतर तिसऱ्या क्रमांकाचा सर्वात जलद (३ कसोटी; २३ वर्षे) संघ ठरला.<ref name="1st Test stat"/><ref name="Cricinfo stats"/> * [[नजमुल हुसैन शान्तो]]चा परदेशातील कर्णधार म्हणून हा तिसरा कसोटी विजय होता, जो कोणत्याही बांगलादेशी कर्णधाराचा सर्वाधिक आहे.<ref name="1st Test stat"/><ref name="Cricinfo stats"/> | WTC Points = बांगलादेश १२, ऑस्ट्रेलिया ०. }} ===दुसरा कसोटी सामना=== {{Two-innings cricket match | date = २२–२३ ऑगस्ट २०२६<ref name="Day" group="n">या कसोटी सामन्यासाठी पाच दिवसांचा खेळ नियोजित असला तरी सामन्याचा निकाल दोन दिवसांत लागला.</ref> | team1 = {{cr-rt|BAN}} | team2 = {{cr|AUS}} | score-team1-inns1 = ६४ (३४ षटके) | runs-team1-inns1 = [[शोरिफुल इस्लाम]] १४ (१९) | wickets-team1-inns1 = [[मिचेल स्टार्क]] ६/१२ (१० षटके) | score-team2-inns1 = २१० (५२.३ षटके) | runs-team2-inns1 = [[कॅमेरॉन ग्रीन]] ६७ (१०५) | wickets-team2-inns1 = [[शोरिफुल इस्लाम]] ७/४८ (१५ षटके) | score-team1-inns2 = ९५ (३८.३ षटके) | runs-team1-inns2 = [[नजमुल हुसैन शान्तो]] ३१ (४६) | wickets-team1-inns2 = [[मिचेल स्टार्क]] ४/३९ (१० षटके) | score-team2-inns2 = | runs-team2-inns2 = | wickets-team2-inns2 = | result = ऑस्ट्रेलियाने एक डाव आणि ५१ धावांनी विजय मिळवला | report = [http://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1527274.html धावफलक] | venue = [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]], [[मॅके (क्वीन्सलँड)|मॅके]] | umpires = [[कुमार धर्मसेना]] (श्रीलंका) आणि [[नितीन मेनन]] (भारत) | motm = [[मिचेल स्टार्क]] (ऑस्ट्रेलिया) | toss = ऑस्ट्रेलियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[ग्रेट बॅरियर रीफ अरेना]] हे पुरुषांच्या कसोटी सामन्याचे यजमानपद भूषवणारे ऑस्ट्रेलियातील १२वे आणि जगातील एकूण १२७वे मैदान ठरले.<ref>{{cite news |first=शमीम |last=चौधरी |title=Milestones in Mackay |url=https://www.daily-sun.com/sports/893594/milestones-in-mackay |newspaper=Daily Sun |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२२ ऑगस्ट २०२६ }}{{मृत दुवा|date=September 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * [[मिचेल स्टार्क]]ने (ऑस्ट्रेलिया) [[नेथन ल्यॉन]]ला मागे टाकत विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धेच्या इतिहासातील सर्वाधिक बळी घेणारा गोलंदाज होण्याचा विक्रम केला.<ref>{{cite web |access-date=२२ ऑगस्ट २०२६ |title=Mitchell Starc Breaks Nathan Lyon's Record, Becomes Highest Wicket-Taker In WTC |url=https://www.news18.com/amp/cricket/mitchell-starc-becomes-highest-wicket-taker-in-world-test-championship-ws-l-10287642.html |website=News18}}</ref> * [[शोरिफुल इस्लाम]]ने (बांगलादेश) कसोटी क्रिकेटमधील आपला पहिला पाच-बळींचा टप्पा पूर्ण केला.<ref>{{cite web |access-date=२२ ऑगस्ट २०२६ |title=Shoriful bags maiden Test five-for to lead Bangladesh fightback |url=https://thefinancialexpress.com.bd/sports/shoriful-bags-maiden-test-five-for-to-lead-bangladesh-fightback |website=The Financial Express}}</ref> तसेच त्याने बांगलादेशच्या कोणत्याही वेगवान गोलंदाजाची सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी (७/४८) नोंदवली.<ref>{{cite news |last1=মাহমুদ |first1=তারেক |title=ছুটির দুই দিনেই বাংলাদেশের টেস্ট হার |url=https://www.prothomalo.com/sports/cricket/scbsz00c1a |access-date=२३ ऑगस्ट २०२६ |work=Prothomalo |date=२३ ऑगस्ट २०२६ |language=bn}}</ref> * बांगलादेशचा दोन्ही डावांत १०० पेक्षा कमी धावांत सर्वबाद होण्याचा हा पहिलाच प्रसंग होता.<ref>{{cite news |last1=इसाम |first1=मोहम्मद |title=Starc claims 10 to demolish Bangladesh in two days |url=https://www.espncricinfo.com/series/bangladesh-in-australia-2026-1527258/australia-vs-bangladesh-2nd-test-1527274/match-report |access-date=२३ ऑगस्ट २०२६ |work=[[क्रिकइन्फो]]}}</ref> | WTC Points = ऑस्ट्रेलिया १२, बांगलादेश ०. }} == हे सुद्धा पहा== * [[ऑस्ट्रेलिया क्रिकेट संघाचा बांगलादेश दौरा, २०२६]] ==नोंदी== {{reflist|group=n}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/bangladesh-in-australia-2026-1527258 मालिका मुख्यपान क्रिकइन्फोवर] {{ऑस्ट्रेलियाचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} {{२०२५-२०२७ आयसीसी विश्व कसोटी अजिंक्यपद स्पर्धा}} [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे ऑस्ट्रेलिया दौरे|२०२६]] [[वर्ग:बांगलादेश क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|ऑस्ट्रेलिया]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे ऑस्ट्रेलिया दौरे]] ihfg3iu918d6zqqm6452fijs9ns1226 0 383365 2708580 2706567 2026-09-08T19:02:22Z InternetArchiveBot 130355 Rescuing 1 sources and tagging 0 as dead.) #IABot (v2.0.9.5 2708580 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट दूरचित्रवाणी कार्यक्रम|देश=महाराष्ट्र, भारत|दिग्दर्शक=गौरव पत्की|निर्मिती संस्था=क्रिएटीव्ह माईंड प्रोडक्शन्स|भाषा=मराठी|हंगाम संख्या=१|प्रकार=प्रणय नाट्य}} '''''प्रेमाला कंडिशन्स अप्लाय ''''' ही गौरव पत्की दिग्दर्शित आणि क्रिएटिव्ह माइंड प्रॉडक्शन्स निर्मित २०२६ मधील एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी भाषीय]] रोमँटिक ड्रामा [[वेब मालिका]] आहे.<ref name="livenagpur">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://thelivenagpur.com/2026/06/23/can-love-survive-the-workplace-marathi-zee5s-new-series-premala-conditions-apply-brings-a-forbidden-love-story-and-undeniable-chemistry-to-the-forefront/|title=Can Love Survive the Workplace? Marathi ZEE5's New Series, 'Premala Conditions Apply' Brings a Forbidden Love Story and Undeniable Chemistry to the Forefront|date=23 June 2026|website=The Live Nagpur|access-date=24 June 2026}}</ref> यात [[सिद्धार्थ मेनन (अभिनेता)|सिद्धार्थ मेनन]] आणि जान्हवी उदय यांनी दोन सहकाऱ्यांची भूमिका साकारली आहे. एकत्र काम करत असताना या दोघात प्रेम निर्माण होते अशी संकल्पना आहे.<ref name="navarashtra">{{स्रोत बातमी|url=https://www.navarashtra.com/entertainment/marathi-serial/when-office-love-meets-conditions-new-marathi-web-series-premala-conditions-apply-1256797.html|date=18 June 2026|work=Navarashtra|language=mr|script-title=mr:‘Office मधलं प्रेम’ जेव्हा दोन हृदयांच्या दरम्यान रूल्स आणि रेग्युलेशन येतात, नवी मराठी सिरीज|access-date=24 June 2026}}</ref><ref name="mahaenews">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://en.mahaenews.com/breaking-news/premala-conditions-apply-explores-workplace-love/|title=Premala Conditions Apply Explores Workplace Love|date=23 June 2026|website=Maha E News|access-date=24 June 2026}}</ref> या मालिकेचे प्रथमप्रक्षेपण २४ जून २०२६ रोजी [[झी५]] या ओटीटी व्यासपीठावर झाले.<ref name="mttimes">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://maharashtratimes.com/entertainment/web-series/premala-conditions-apply-web-series-review-cast-siddharth-menon-janhvi-uday/articleshow/131966689.cms|date=24 June 2026|website=Maharashtra Times |language=mr|script-title=mr:Web series Review: ऑफिसमधला रोमान्स अन् 'प्रेमाचा गेम', कशी आहे प्रेमाला कंडिशन्स अप्लाय सीरिज?|access-date=24 June 2026}}</ref> == आधारविधान == ही मालिका अनन्या आणि ऋषी या एका कॉर्पोरेट कंपनीमधील दोन सहकाऱ्यांभोवती फिरते. ज्यांच्यात कालांतराने प्रेमसंबंध जुळून येते. त्यांच्यातील या वाढत्या जवळीकीमुळे त्यांच्या व्यावसायिक प्रतिष्ठेवर आणि वैयक्तिक महत्त्वाकांक्षांवर एक दडपण निर्माण होते. == कलाकार == * [[सिद्धार्थ मेनन (अभिनेता)|सिद्धार्थ मेनन]] ऋषिकेशच्या भूमिकेत * जान्हवी उदय अनन्याच्या भूमिकेत * अनन्याच्या आईच्या भूमिकेत देविका दफ्तरदार * ऋषिकेशच्या आईच्या भूमिकेत चिन्मयी सुमीत * गणेश यादव ऋषिकेशच्या वडिलांच्या भूमिकेत * कादंबरी कदम मीराच्या भूमिकेत * अमृता बाने मैथिलीच्या भूमिकेत * कपिल रेडेकर कबीरच्या भूमिकेत == निर्मिती == या मालिकेची निर्मिती क्रिएटिव्ह माइंड प्रॉडक्शन्सने केली असून गौरव पत्की यांनी दिग्दर्शन केले आहे. ऋषीची भूमिका साकारणाऱ्या [[सिद्धार्थ मेनन (अभिनेता)|सिद्धार्थ मेनन]] याची ''[[जून (२०२१ चित्रपट)|जून]]'' या मराठी चित्रपटासाठी राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कारात विशेष दखल घेतली गेली. चित्रपटसृष्टीत येण्यापूर्वी, त्यांनी पुणे येथे स्थित 'नाटक कंपनी ' या नाट्य कंपनीची सहस्थापना केली.<ref name="livenagpur" /> === प्रक्षेपण === प्रेमाला कंडिशन्स अप्लायचे प्रथमप्रक्षेपण २४ जून २०२६ रोजी [[झी५]] या ओटीटी व्यासपीठावर झाले.<ref name="news18">{{स्रोत बातमी|url=https://news18marathi.com/entertainment/siddharth-menon-new-web-series-premala-conditions-apply-corporate-love-story-released-on-24-june-2026-ws-l-1718293.html|date=22 June 2026|work=News18 Marathi|language=mr|script-title=mr:ऑफिसमधल्या कपलचा कांड..! सिद्धार्थ मेननची नवीकोरी वेब सीरिज, या दिवशी OTT वर|access-date=24 June 2026|archive-date=2026-08-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20260829174034/https://news18marathi.com/entertainment/siddharth-menon-new-web-series-premala-conditions-apply-corporate-love-story-released-on-24-june-2026-ws-l-1718293.html|url-status=dead}}</ref> प्रत्येक बुधवारी नवीन भाग प्रदर्शित होतात.<ref name="esakal">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.esakal.com/premier/zee5-new-marathi-web-series-premala-conditions-apply-forbidden-office-romance-story-psn14|title=कामाच्या ठिकाणी प्रेम टिकू शकतं का? 'प्रेमाला कंडिशन्स अप्लाय'मधून भेटीला येणार नवी कोरी जोडी!|date=22 June 2026|website=Esakal|language=mr|access-date=24 June 2026}}</ref><ref name="tv9">{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.tv9marathi.com/entertainment/premala-conditions-apply-series-starring-siddharth-menon-janhavi-uday-on-zee5-watch-trailer-1696415.html|title=कामाच्या ठिकाणी प्रेम टिकू शकत का? मराठमोळ्या वेब सीरिजने वेधलं लक्ष|date=23 June 2026|website=TV9 Marathi|language=mr|access-date=24 June 2026}}</ref> === लोकप्रतिसाद === ''[[महाराष्ट्र टाइम्स|महाराष्ट्र टाइम्सने]]'' मालिकेच्या प्रथमप्रक्षेपणादिवशी त्यांचा मालिकेविषयीचा आढावा प्रकाशित केला.<ref name="mttimes" /> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:मराठी दूरचित्रवाहिनी मालिका]] [[वर्ग:वेब मालिका]] r84i5so9ncv5p6w6bshi59wy5qbkixz 0 383416 2708508 2708507 2026-09-08T12:00:53Z Ketaki Modak 21590 2708508 wikitext text/x-wiki '''सोऽहम् साधना''' ही नाथसंप्रदाय प्रतिपादित साधना पद्धती आहे. यालाच आजपाजप असेही म्हटले जाते. सोऽहंसाधनेमध्ये केवळ सोऽहं शब्दाचे नामस्मरण अपेक्षित नाही तर 'तो मी आहे' हा भाव मनात दृढ बाळगणे हे अधिक महत्त्वाचे असते. सोऽहम् साधना ही भावावर आधारित आणि श्वासातून उत्क्रांत होत जाणारी अशी साधना आहे. यालाच 'मनपवनमार्ग' असे दुसरे नाव आहे. ही प्रामुख्याने निर्गुण उपासना आहे. == सोऽहम् साधना - प्रत्यक्ष   == सोऽहम् साधनेमध्ये तीन गोष्टी करायच्या असतात. # भ्रूमध्यात डोळे मिटून पाहतो आहोत अशी कल्पना करायची. # आतून ऐकू येणाऱ्या सोऽहम् श्वासाकडे अनुसंधान ठेवायचे. # श्वास वर ओढताना तसेच बाहेर सोडताना 'मी तो आहे' असा भाव ठेवायचा. या तीन गोष्टी मिळून सोऽहम् साधना होते.<ref name=":0" /> == सोऽहम् शब्दाचे स्वरूप == श्वासोच्छ्वासातून प्रतीत होणाऱ्या सोऽहम् शब्दाचे स्वरूप कसे असते ते ही समर्थांनी येथे वर्णन केले आहे. त्यालाच त्यांनी 'सहजशब्द' अशी संज्ञा दिली आहे.<blockquote>उच्चारेविण जे शब्द । ते जाणावे सहजशब्द । प्रत्यया येती परंतु नाद । काहीच नाही ।। ते शब्द सांडून बैसला । तो मौनी म्हणावा भला । योगाभ्यासाचा गल्बला । याकारणे ।। धरिता सो सांडिता हम् । अखंड चाले सोऽहम् सोऽहम् । याचा विचार पाहता बहु । विस्तारला ।। <ref>सार्थ दासबोध, समर्थ रामदास</ref></blockquote> == साधनापद्धतीच्या विकसनाचे टप्पे == * वेद काळात सोऽहंचा उल्लेख येतो तेव्हा प्रामुख्याने त्या त्या ऋषीने आपली उच्च अनुभूती त्यातून व्यक्त केलेली आहे. 'मी तो आहे' ही साक्षात् प्रचिती त्यांनी तेथे नोंदविलेली आढळते. * पुढे उपनिषदकाळामध्ये मात्र सोऽहम् श्वासाचे, त्यातील सः आणि अहम् या पदांचे स्पष्टीकरण आलेले आढळते. * पुढील काळात आद्य [[शंकराचार्य|शंकराचार्यांनी]] त्याचे अधिक स्पष्टीकरण करताना सकार हे शक्तीचे तर हकार हे शिवाचे प्रतीक असल्याचे प्रतिपादन केलेले आढळते. याचाच पुनरुच्चार इतर नाथसिद्धही नंतरच्या काळात वारंवार करताना दिसतात. * एक स्वतंत्र साधनापद्धती म्हणून सोऽहम् साधनेचा विकास करण्याचा, ती प्रचलित करण्याचा प्रयत्न प्रामुख्याने नाथसंप्रदायाने केला आहे असे अभ्यासांती आढळून येते. <ref name=":0" /> == सोऽहम् साधनेचे ऐतिहासिक महत्त्व == संतसाहित्यामध्ये सोऽहम् साधनेचे महत्त्व अधोरेखित करणाऱ्या तीन गोष्टी आहेत. # संत नामदेव यांची परीक्षा या प्रसंगामध्ये संत मुक्ताबाई जेव्हा असे म्हणतात की, झालासी हरीभक्त तरी आम्हा काय l आतली ती सोय ठाउकी नाही ll<ref>सकलसंतगाथा, संपादक - डॉ. रा.चिं. ढेरे, खंड २, अभंग १०३</ref> तेव्हा 'आतली सोय' या शब्दप्रयोगातून त्यांनी सोऽहम् साधनेचा निर्देश केलेला आहे; असे अभ्यासांती लक्षात येते. # श्रीज्ञानेश्वर महाराज यांचा उल्लेख 'प्रकट गुह्य बोले' असा केला जातो. तेव्हा हे 'गुह्य' म्हणजे सोऽहम् साधना होते, हे देखील लक्षात येते. कारण त्यांच्यापूर्वी या साधनेचा जाहीर उल्लेख केला जात नसे. एक गुरू व एक शिष्य या परंपरेने ती साधना संक्रमित केली जात असे. # संतांनी आध्यात्मिक लोकशाहीची स्थापना केली असे म्हटले जाते. या लोकशाही व्यवस्थेसाठी समतेचा धागा होता तो म्हणजे सोऽहम्. <ref name=":0" /> == गुरुमुखातून दीक्षा == सोऽहंचे ज्ञान गुरुमुखातूनच घेण्याची अनिवार्यता उपनिषद्काळापासूनच सांगितली आहे. नाथसिद्धांनीही तीच परंपरा पुढे चालविली असल्याचे लक्षात येते. <ref name=":0" /> == जपसंख्या == आपल्याच ठिकाणी एकवीस हजार सहाशे वेळा सोऽहम् सोऽहम् असा जप सातत्याने न करताही होत असतो. म्हणूनच त्याला अजपाजप असे म्हटले जाते. तो एकेका चक्राच्या स्थानी किती किती वेळा होतो त्याचे एक कोष्टकच [[एकनाथ|संत एकनाथां]]<nowiki/>नी एका अभंगात मांडले आहे. # मूलाधार चक्राच्या ठिकाणी - दिड घटिका, दहा पळे, दोन निमिष # स्वाधिष्ठान चक्राच्या ठिकाणी - साडेसोळा घटिका, दहा पळे, तीन निमिष # मणिपूर चक्राच्या ठिकाणी - साडेसोळा घटिका, दहा पळे, चार निमिष # अनुहत चक्राच्या ठिकाणी - साडेसोळा घटिका, दहा पळे, पाच निमिष # विशुद्ध चक्राच्या ठिकाणी - पावणेतीन घटिका, दहा पळे, एक निमिष # अग्निचक्राच्या ठिकाणी - पावणेतीन घटिका, दीड पळ, एक निमिष # सहस्त्रदलाच्या ठिकाणी - अडीच घटिका, आठ पळे, चौदा निमिष अशा प्रकारे जीव त्या त्या चक्रावर तेवढा तेवढा वेळ सोऽहम् जप करत असतो. पण अज्ञानी जिवाला याची जाण नसल्याने त्याला परमेश्वर प्राप्ती होत नाही. एकवीसहजार सहाशे इतक्या वेळा जीव सोऽहंकडे अवधान ठेवू शकेल तर त्या उपायाने त्याला ईश्वरप्राप्ती घडेल, असे नाथ सांगतात. <ref name=":0" /><ref>सकलसंतगाथा, संपादक - डॉ. रा.चिं.ढेरे, खंड ३, १९८५, अभंग ३३१९</ref> [[विसोबा खेचर]]<nowiki/>कृत 'शडूस्छळि' या ग्रंथामध्येही अजपाजपाच्या संख्येचे हे गणित मांडले आहे. एक श्वास आणि एक उच्छ्वास यांचा मिळून एक प्राण तयार होतो. एका घटिकेमध्ये साठ प्राण होतात, अशा साठ घटिकांचे अहोरात्र तयार होतात. म्हणजेच ही संख्या एकवीस हजार सहाशे इतकी तयार होते, अशी आकडेमोड येथे मांडलेली दिसते. <ref>विसोबा खेचर विरचित षट्‌स्थल पुस्तक, ले. डॉ. रा. चि. ढेरे</ref> == सोऽहंभावाचे पाच गुण == गुरू [[गोरखनाथ|गोरक्षनाथ]] यांनी सिद्ध-सिद्धांत-पद्धती या ग्रंथामध्ये सोऽहंभावाचे पाच गुण वर्णन केले आहेत. <ref name=":0">मराठी संतसाहित्यातील नाथप्रतिपादित सोऽहम् साधना - एक अभ्यास; डॉ. केतकी मोडक यांचा प्रबंध, २०००</ref><ref>सिद्ध-सिद्धांत-पद्धती, संपादक - भट व आघारकर, जुलै १९७९, पृष्ठ क्रमांक १४</ref> * अहंता - 'किंबहुना चराचर आपण जाहला' ही अवस्था म्हणजेच अहंता. * अखंड ऐश्वर्य - अखंड ऐश्वर्यातून षड्गुणसंपन्नता सूचित होते. * स्वात्मता - स्वात्मता म्हणजे मीच सर्वत्र भरून राहिलो आहे ही वृत्ती सांगितली आहे. * विश्वानुभवसामर्थ्य - सोऽहंसिद्धाला विश्वानुभवसामर्थ्य प्राप्त होते म्हणजे काय? तर विश्वात ओतप्रोत भरून राहिलेल्या चैतन्याचा आनंद लुटण्याचे सामर्थ्य त्याच्या अंगी येते. * सर्वज्ञत्व - सर्वज्ञता हा महत्त्वाचा गुणही त्याच्या ठिकाणी उदित होतो, असे येथे सांगितले आहे. == सोऽहम् साधनेचे परिणाम == सोऽहम् साधनेचे पंचविध परिणाम [[ज्ञानेश्वर]] महाराजांनी स्वानुभवाच्या आधारे वर्णन केले आहेत. # मनाचे मनपण नाहीसे झाले. # मायेचे निरसन झाले. # काळाचे भय शिल्लक उरले नाही. # देहात असतानाच मुक्तावस्था प्राप्त झाली. # विश्वामध्ये परब्रह्म साठविले असल्याची प्रचिती आली. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:नाथ संप्रदाय]] [[वर्ग:साधनापद्धती]] [[वर्ग:योग]] 7xk3wf307tr3cz3k4msrmcuqckpj0hp 2708511 2708508 2026-09-08T12:05:24Z Ketaki Modak 21590 2708511 wikitext text/x-wiki '''सोऽहम् साधना''' ही नाथसंप्रदाय प्रतिपादित साधना पद्धती आहे. यालाच आजपाजप असेही म्हटले जाते. सोऽहंसाधनेमध्ये केवळ सोऽहं शब्दाचे नामस्मरण अपेक्षित नाही तर 'तो मी आहे' हा भाव मनात दृढ बाळगणे हे अधिक महत्त्वाचे असते. सोऽहम् साधना ही भावावर आधारित आणि श्वासातून उत्क्रांत होत जाणारी अशी साधना आहे. यालाच 'मनपवनमार्ग' असे दुसरे नाव आहे. ही प्रामुख्याने निर्गुण उपासना आहे. == सोऽहम् साधना - प्रत्यक्ष   == सोऽहम् साधनेमध्ये तीन गोष्टी करायच्या असतात. # भ्रूमध्यात डोळे मिटून पाहतो आहोत अशी कल्पना करायची. # आतून ऐकू येणाऱ्या सोऽहम् श्वासाकडे अनुसंधान ठेवायचे. # श्वास वर ओढताना तसेच बाहेर सोडताना 'मी तो आहे' असा भाव ठेवायचा. या तीन गोष्टी मिळून सोऽहम् साधना होते.<ref name=":0" /> == निर्गुण की सगुण == सोऽहम् साधना ही प्रामुख्याने निर्गुण साधना आहे. परंतु ती अत्यंत लवचीक अशी साधना असल्याने सगुण साधना या स्वरूपातही ती कार्यान्वित होऊ शकते. निर्गुण साधना पेलण्याइतकी जर साधकाची सुरुवातीला तयारी झालेली नसेल तर, असा साधक त्याच्यासमोर असणारे सगुण दैवत म्हणजेच मी, अशी धारणा ठेवून सोऽहंसाधनेला सुरुवात करतो. सोऽहम् साधनाच मुळात निर्गुण स्वरूपाची असल्याने असा साधक हळूहळू निर्गुणाकडेच वाटचाल करू लागतो. होता होता एक दिवस त्याला सगुणाच्या मर्यादांची आतूनच जाणीव होते. 'निर्गुण दादुला सोहंकारु' या शब्दांत योगिराज चांगदेव त्याचे वर्णन करतात. <ref name=":0" /> == सोऽहम् शब्दाचे स्वरूप == श्वासोच्छ्वासातून प्रतीत होणाऱ्या सोऽहम् शब्दाचे स्वरूप कसे असते ते ही समर्थांनी येथे वर्णन केले आहे. त्यालाच त्यांनी 'सहजशब्द' अशी संज्ञा दिली आहे.<blockquote>उच्चारेविण जे शब्द । ते जाणावे सहजशब्द । प्रत्यया येती परंतु नाद । काहीच नाही ।। ते शब्द सांडून बैसला । तो मौनी म्हणावा भला । योगाभ्यासाचा गल्बला । याकारणे ।। धरिता सो सांडिता हम् । अखंड चाले सोऽहम् सोऽहम् । याचा विचार पाहता बहु । विस्तारला ।। <ref>सार्थ दासबोध, समर्थ रामदास</ref></blockquote> == साधनापद्धतीच्या विकसनाचे टप्पे == * वेद काळात सोऽहंचा उल्लेख येतो तेव्हा प्रामुख्याने त्या त्या ऋषीने आपली उच्च अनुभूती त्यातून व्यक्त केलेली आहे. 'मी तो आहे' ही साक्षात् प्रचिती त्यांनी तेथे नोंदविलेली आढळते. * पुढे उपनिषदकाळामध्ये मात्र सोऽहम् श्वासाचे, त्यातील सः आणि अहम् या पदांचे स्पष्टीकरण आलेले आढळते. * पुढील काळात आद्य [[शंकराचार्य|शंकराचार्यांनी]] त्याचे अधिक स्पष्टीकरण करताना सकार हे शक्तीचे तर हकार हे शिवाचे प्रतीक असल्याचे प्रतिपादन केलेले आढळते. याचाच पुनरुच्चार इतर नाथसिद्धही नंतरच्या काळात वारंवार करताना दिसतात. * एक स्वतंत्र साधनापद्धती म्हणून सोऽहम् साधनेचा विकास करण्याचा, ती प्रचलित करण्याचा प्रयत्न प्रामुख्याने नाथसंप्रदायाने केला आहे असे अभ्यासांती आढळून येते. <ref name=":0" /> == सोऽहम् साधनेचे ऐतिहासिक महत्त्व == संतसाहित्यामध्ये सोऽहम् साधनेचे महत्त्व अधोरेखित करणाऱ्या तीन गोष्टी आहेत. # संत नामदेव यांची परीक्षा या प्रसंगामध्ये संत मुक्ताबाई जेव्हा असे म्हणतात की, झालासी हरीभक्त तरी आम्हा काय l आतली ती सोय ठाउकी नाही ll<ref>सकलसंतगाथा, संपादक - डॉ. रा.चिं. ढेरे, खंड २, अभंग १०३</ref> तेव्हा 'आतली सोय' या शब्दप्रयोगातून त्यांनी सोऽहम् साधनेचा निर्देश केलेला आहे; असे अभ्यासांती लक्षात येते. # श्रीज्ञानेश्वर महाराज यांचा उल्लेख 'प्रकट गुह्य बोले' असा केला जातो. तेव्हा हे 'गुह्य' म्हणजे सोऽहम् साधना होते, हे देखील लक्षात येते. कारण त्यांच्यापूर्वी या साधनेचा जाहीर उल्लेख केला जात नसे. एक गुरू व एक शिष्य या परंपरेने ती साधना संक्रमित केली जात असे. # संतांनी आध्यात्मिक लोकशाहीची स्थापना केली असे म्हटले जाते. या लोकशाही व्यवस्थेसाठी समतेचा धागा होता तो म्हणजे सोऽहम्. <ref name=":0" /> == गुरुमुखातून दीक्षा == सोऽहंचे ज्ञान गुरुमुखातूनच घेण्याची अनिवार्यता उपनिषद्काळापासूनच सांगितली आहे. नाथसिद्धांनीही तीच परंपरा पुढे चालविली असल्याचे लक्षात येते. <ref name=":0" /> == जपसंख्या == आपल्याच ठिकाणी एकवीस हजार सहाशे वेळा सोऽहम् सोऽहम् असा जप सातत्याने न करताही होत असतो. म्हणूनच त्याला अजपाजप असे म्हटले जाते. तो एकेका चक्राच्या स्थानी किती किती वेळा होतो त्याचे एक कोष्टकच [[एकनाथ|संत एकनाथां]]<nowiki/>नी एका अभंगात मांडले आहे. # मूलाधार चक्राच्या ठिकाणी - दिड घटिका, दहा पळे, दोन निमिष # स्वाधिष्ठान चक्राच्या ठिकाणी - साडेसोळा घटिका, दहा पळे, तीन निमिष # मणिपूर चक्राच्या ठिकाणी - साडेसोळा घटिका, दहा पळे, चार निमिष # अनुहत चक्राच्या ठिकाणी - साडेसोळा घटिका, दहा पळे, पाच निमिष # विशुद्ध चक्राच्या ठिकाणी - पावणेतीन घटिका, दहा पळे, एक निमिष # अग्निचक्राच्या ठिकाणी - पावणेतीन घटिका, दीड पळ, एक निमिष # सहस्त्रदलाच्या ठिकाणी - अडीच घटिका, आठ पळे, चौदा निमिष अशा प्रकारे जीव त्या त्या चक्रावर तेवढा तेवढा वेळ सोऽहम् जप करत असतो. पण अज्ञानी जिवाला याची जाण नसल्याने त्याला परमेश्वर प्राप्ती होत नाही. एकवीसहजार सहाशे इतक्या वेळा जीव सोऽहंकडे अवधान ठेवू शकेल तर त्या उपायाने त्याला ईश्वरप्राप्ती घडेल, असे नाथ सांगतात. <ref name=":0" /><ref>सकलसंतगाथा, संपादक - डॉ. रा.चिं.ढेरे, खंड ३, १९८५, अभंग ३३१९</ref> [[विसोबा खेचर]]<nowiki/>कृत 'शडूस्छळि' या ग्रंथामध्येही अजपाजपाच्या संख्येचे हे गणित मांडले आहे. एक श्वास आणि एक उच्छ्वास यांचा मिळून एक प्राण तयार होतो. एका घटिकेमध्ये साठ प्राण होतात, अशा साठ घटिकांचे अहोरात्र तयार होतात. म्हणजेच ही संख्या एकवीस हजार सहाशे इतकी तयार होते, अशी आकडेमोड येथे मांडलेली दिसते. <ref>विसोबा खेचर विरचित षट्‌स्थल पुस्तक, ले. डॉ. रा. चि. ढेरे</ref> == सोऽहंभावाचे पाच गुण == गुरू [[गोरखनाथ|गोरक्षनाथ]] यांनी सिद्ध-सिद्धांत-पद्धती या ग्रंथामध्ये सोऽहंभावाचे पाच गुण वर्णन केले आहेत. <ref name=":0">मराठी संतसाहित्यातील नाथप्रतिपादित सोऽहम् साधना - एक अभ्यास; डॉ. केतकी मोडक यांचा प्रबंध, २०००</ref><ref>सिद्ध-सिद्धांत-पद्धती, संपादक - भट व आघारकर, जुलै १९७९, पृष्ठ क्रमांक १४</ref> * अहंता - 'किंबहुना चराचर आपण जाहला' ही अवस्था म्हणजेच अहंता. * अखंड ऐश्वर्य - अखंड ऐश्वर्यातून षड्गुणसंपन्नता सूचित होते. * स्वात्मता - स्वात्मता म्हणजे मीच सर्वत्र भरून राहिलो आहे ही वृत्ती सांगितली आहे. * विश्वानुभवसामर्थ्य - सोऽहंसिद्धाला विश्वानुभवसामर्थ्य प्राप्त होते म्हणजे काय? तर विश्वात ओतप्रोत भरून राहिलेल्या चैतन्याचा आनंद लुटण्याचे सामर्थ्य त्याच्या अंगी येते. * सर्वज्ञत्व - सर्वज्ञता हा महत्त्वाचा गुणही त्याच्या ठिकाणी उदित होतो, असे येथे सांगितले आहे. == सोऽहम् साधनेचे परिणाम == सोऽहम् साधनेचे पंचविध परिणाम [[ज्ञानेश्वर]] महाराजांनी स्वानुभवाच्या आधारे वर्णन केले आहेत. # मनाचे मनपण नाहीसे झाले. # मायेचे निरसन झाले. # काळाचे भय शिल्लक उरले नाही. # देहात असतानाच मुक्तावस्था प्राप्त झाली. # विश्वामध्ये परब्रह्म साठविले असल्याची प्रचिती आली. <ref name=":0" /> == संदर्भ == [[वर्ग:नाथ संप्रदाय]] [[वर्ग:साधनापद्धती]] [[वर्ग:योग]] l7ijpgu7o6k5vbo5aaeu7ebd1szxhhu 0 383479 2708554 2708389 2026-09-08T17:25:18Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708554 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] iyzd73u2ivb1t8yxgyfp2yx6929pwvi 2708557 2708554 2026-09-08T17:38:22Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708557 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=21 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] ce0sno5h6fdi8mxli00nuipecjk6kha 2708566 2708557 2026-09-08T18:00:25Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708566 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] bqmt89r1onlg5bk0pemnotnk5esj45f 2708569 2708566 2026-09-08T18:06:22Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708569 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=9 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] bc0gae94ypti5hy5vrgbli2bzaa8y1f 2708573 2708569 2026-09-08T18:12:01Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708573 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=18 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] q5mivw0dlni4frxtuw5233u7sun96vk 2708577 2708573 2026-09-08T18:19:55Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708577 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=30 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] aln5qw0wszvke34lbrekuz1b40vg37j 2708670 2708577 2026-09-09T06:42:10Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708670 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=42 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339595.html ४५१२] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339596.html ४५१३] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339597.html ४५१४] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- | ७७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336052.html ४६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|NZ}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336053.html ४६४०] || १० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336054.html ४६४३] || १३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336055.html ४६४७] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336129.html ४६५३] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336130.html ४६५६] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|कौंटी ग्राउंड]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] faljbwndnjtjnh5zy8foahr0lm1rbmq 2708679 2708670 2026-09-09T06:50:54Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708679 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=42 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339595.html ४५१२] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339596.html ४५१३] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339597.html ४५१४] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- | ७७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336052.html ४६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|NZ}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336053.html ४६४०] || १० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336054.html ४६४३] || १३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336055.html ४६४७] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336129.html ४६५३] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336130.html ४६५६] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|कौंटी ग्राउंड]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ४६५८] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ४६६४] || १० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ४६७०] || १५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ७८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ४६७७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ७९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ४६८२] || २६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बेंगळुरू]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ४६८६] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ४६९३] || ४ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ४६९७] || ८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ४७०१] || ११ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ७९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373576.html ४७०६] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} || rowspan=3 | |- | ७९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373577.html ४७०७] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ७९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373578.html ४७०८] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] sh9mju9ny7wauw3x6m2b9vxai4otpsu 2708694 2708679 2026-09-09T07:39:35Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708694 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=42 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339595.html ४५१२] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339596.html ४५१३] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339597.html ४५१४] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- | ७७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336052.html ४६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|NZ}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336053.html ४६४०] || १० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336054.html ४६४३] || १३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336055.html ४६४७] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336129.html ४६५३] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336130.html ४६५६] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ४६५८] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ४६६४] || १० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ४६७०] || १५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ७८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ४६७७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ७९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ४६८२] || २६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बेंगळुरू]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ४६८६] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ४६९३] || ४ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ४६९७] || ८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ४७०१] || ११ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ७९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373576.html ४७०६] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | ७९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373577.html ४७०७] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ७९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373578.html ४७०८] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385700.html ४७६६] || १९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ७९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385701.html ४७७०] || २१ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ८०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385702.html ४७७५] || २४ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ल-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ८०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385703.html ४७७८] || २७ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | |- | ८०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385704.html ४७७९] || २९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- | ८०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433370.html ४७९०] || ३१ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ८०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433371.html ४७९२] || २ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ८०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433372.html ४७९९] || ६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] 9zhkpgr60zyjx0m3h7rn4blkjn8hqs9 2708697 2708694 2026-09-09T07:50:31Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708697 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=42 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339595.html ४५१२] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339596.html ४५१३] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339597.html ४५१४] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- | ७७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336052.html ४६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|NZ}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336053.html ४६४०] || १० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336054.html ४६४३] || १३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336055.html ४६४७] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336129.html ४६५३] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336130.html ४६५६] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ४६५८] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ४६६४] || १० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ४६७०] || १५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ७८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ४६७७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ७९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ४६८२] || २६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बेंगळुरू]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ४६८६] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ४६९३] || ४ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ४६९७] || ८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ४७०१] || ११ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ७९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373576.html ४७०६] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | ७९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373577.html ४७०७] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ७९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373578.html ४७०८] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385700.html ४७६६] || १९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ७९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385701.html ४७७०] || २१ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ८०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385702.html ४७७५] || २४ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ल-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ८०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385703.html ४७७८] || २७ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ८०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385704.html ४७७९] || २९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- | ८०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433370.html ४७९०] || ३१ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ८०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433371.html ४७९२] || २ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ८०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433372.html ४७९९] || ६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ८०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439904.html ४८२५] || ६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439905.html ४८२८] || ९ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ८०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439906.html ४८३३] || १२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466417.html ४८४६] || २२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ८१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466421.html ४८४९] || २६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ८११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466424.html ४८५१] || १ मार्च २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|SA}} |- | ८१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448343.html ४८८०] || २९ मे २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ८१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448344.html ४८८१] || १ जून २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ८१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448345.html ४८८३] || ३ जून २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ८१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448354.html ४९०२] || २ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SA}} |- | ८१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448355.html ४९०४] || ४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | ८१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448356.html ४९०६] || ७ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ८१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491720.html ४९१६] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ८१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491721.html ४९१९] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491722.html ४९२१] || १ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] n92y1hx1g18x89tajs4unraw84qpx8q 2708698 2708697 2026-09-09T07:53:50Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708698 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=42 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339595.html ४५१२] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339596.html ४५१३] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339597.html ४५१४] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- | ७७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336052.html ४६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|NZ}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336053.html ४६४०] || १० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336054.html ४६४३] || १३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336055.html ४६४७] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336129.html ४६५३] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336130.html ४६५६] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ४६५८] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ४६६४] || १० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ४६७०] || १५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ७८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ४६७७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ७९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ४६८२] || २६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बेंगळुरू]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ४६८६] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ४६९३] || ४ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ४६९७] || ८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ४७०१] || ११ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ७९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373576.html ४७०६] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | ७९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373577.html ४७०७] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ७९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373578.html ४७०८] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385700.html ४७६६] || १९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ७९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385701.html ४७७०] || २१ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ८०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385702.html ४७७५] || २४ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ल-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ८०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385703.html ४७७८] || २७ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ८०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385704.html ४७७९] || २९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- | ८०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433370.html ४७९०] || ३१ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ८०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433371.html ४७९२] || २ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ८०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433372.html ४७९९] || ६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ८०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439904.html ४८२५] || ६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439905.html ४८२८] || ९ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ८०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439906.html ४८३३] || १२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466417.html ४८४६] || २२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ८१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466421.html ४८४९] || २६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ८११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466424.html ४८५१] || १ मार्च २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|SA}} |- | ८१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448343.html ४८८०] || २९ मे २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | ८१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448344.html ४८८१] || १ जून २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ८१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448345.html ४८८३] || ३ जून २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ८१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448354.html ४९०२] || २ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SA}} |- | ८१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448355.html ४९०४] || ४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | ८१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448356.html ४९०६] || ७ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ८१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491720.html ४९१६] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ८१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491721.html ४९१९] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491722.html ४९२१] || १ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507716.html ४९४०] || २२ जानेवारी २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ८२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507717.html ४९४१] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ८२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507718.html ४९४२] || २७ जानेवारी २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ८२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html ४९८७] || १४ जुलै २०२६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ८२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html ४९८८] || १६ जुलै २०२६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ८२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ४९९०] || १९ जुलै २०२६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] 8r1otdg2xjwc2lga1h1f2ersh8npaur 2708700 2708698 2026-09-09T08:09:10Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708700 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने ५ जानेवारी १९७१ रोजी ऑस्ट्रेलिया विरुद्ध पहिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. इंग्लंडने एकूण १ वेळा [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] साली क्रिकेट विश्वचषक जिंकला तर त्यांना एकूण ३ वेळा अनुक्रमे [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]], [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७]] आणि [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२]] साली उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५]], [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९]] आणि [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९]] सालच्या विश्वचषकांचे एकट्याने तर [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३]] सालच्या विश्वचषकाचे वेल्स सह आणि [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९]] सालचा विश्वचषकाचे वेल्स, स्कॉटलंड, आयर्लंड आणि नेदरलँड्स बरोबर सहयजमानपद भूषविले तसेच इंग्लंडला एकूण २ वेळा अनुक्रमे [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] आणि [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] साली आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफीत उपविजेतेपदावर समाधान मानावे लागले. इंग्लंडने [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४]] साली एकट्याने तर [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१३]] आणि [[२०१७ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०१७]] साली वेल्स सह यजमानपद भूषविले. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64148.html १] || ५ जानेवारी १९७१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=15 | |- | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64944.html २] || २४ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64945.html ३] || २६ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64946.html ४] || २८ ऑगस्ट १९७२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64947.html ६] || १८ जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सेंट हेलेन्स रग्बी आणि क्रिकेट मैदान]], [[स्वॉन्झी]] || {{cr|ENG}} |- | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64948.html ७] || २० जुलै १९७३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || अनिर्णित |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64949.html ८] || ५ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64950.html ९] || ७ सप्टेंबर १९७३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64951.html १२] || १३ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64952.html १३] || १५-१६ जुलै १९७४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64953.html १४] || ३१ ऑगस्ट १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64954.html १५] || ३ सप्टेंबर १९७४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64152.html १६] || १ जानेवारी १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64153.html १७] || ८ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || अनिर्णित |- | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63203.html १८] || ९ मार्च १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65035.html १९] || ७ जून १९७५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९७५ क्रिकेट विश्वचषक|१९७५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65039.html २३] || ११ जून १९७५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65043.html २७] || १४ जून १९७५ || {{cr|पूर्व आफ्रिका}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65047.html ३१] || १८ जून १९७५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64955.html ३७] || २६ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=17 | |- | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64956.html ३८] || २८-२९ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64957.html ३९] || ३०-३१ ऑगस्ट १९७६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64958.html ४२] || २ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64959.html ४३] || ४ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64960.html ४४] || ६ जून १९७७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64160.html ४५] || २३ डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[झफर अली स्टेडियम]], [[पंजाब, पाकिस्तान|साहिवाल]] || {{cr|ENG}} |- | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64161.html ४६] || ३० डिसेंबर १९७७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, सियालकोट|जिन्ना स्टेडियम]], [[सियालकोट]] || {{cr|ENG}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64162.html ४७] || १३ जानेवारी १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी मैदान]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64961.html ५०] || २४-२५ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64962.html ५१] || २६ मे १९७८ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64963.html ५२] || १५ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[नॉर्थ यॉर्कशायर|स्कारबोरो]] || {{cr|ENG}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64964.html ५३] || १७ जुलै १९७८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64168.html ५७] || १३ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || अनिर्णित |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64169.html ५८] || २४ जानेवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64170.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64171.html ६०] || ७ फेब्रुवारी १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65052.html ६३] || ९ जून १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[१९७९ क्रिकेट विश्वचषक|१९७९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65056.html ६७] || १३-१४ जून १९७९ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65060.html ७१] || १६ जून १९७९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65061.html ७२] || २० जून १९७९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65063.html ७४] || २३ जून १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65288.html ७६] || २८ नोव्हेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | [[१९७९-८० ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65289.html ७७] || ८ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65291.html ७९] || ११ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65293.html ८१] || २३ डिसेंबर १९७९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65294.html ८२] || २६ डिसेंबर १९७९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65295.html ८३] || १४ जानेवारी १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65296.html ८४] || १६ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65298.html ८६] || २० जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65299.html ८७] || २२ जानेवारी १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|WIN}} |- | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64965.html ८९] || २८-२९ मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|WIN}} || rowspan=18 | |- | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64966.html ९०] || ३० मे १९८० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64967.html ९१] || २० ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64968.html ९२] || २२ ऑगस्ट १९८० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64176.html ११५] || ४ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64179.html ११८] || २६ फेब्रुवारी १९८१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[अल्बियन स्पोर्ट्स कॉम्प्लेक्स]], [[गयाना|अल्बियन]] || {{cr|WIN}} |- | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64969.html ११९] || ४ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64970.html १२०] || ६ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64971.html १२१] || ८ जून १९८१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64180.html १२५] || २५ नोव्हेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार वल्लभभाई पटेल मैदान]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64181.html १३१] || २० डिसेंबर १९८१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[गांधी मैदान]], [[जालंदर]] || {{cr|IND}} |- | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64182.html १४३] || २७ जानेवारी १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64184.html १४५] || १३ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64185.html १४६] || १४ फेब्रुवारी १९८२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64972.html १५२] || २ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64973.html १५३] || ४ जून १९८२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64974.html १५४] || १७ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64975.html १५५] || १९ जुलै १९८२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65339.html १६६] || ११ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[१९८२-८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65340.html १६७] || १३ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65341.html १६८] || १५ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65342.html १६९] || १६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65344.html १७१] || २० जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65346.html १७४] || २३ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65347.html १७५] || २६ जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65348.html १७६] || २९ जानेवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65349.html १७७] || ३० जानेवारी १९८३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65351.html १७९] || ५ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64201.html १८३] || १९ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=3 | |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64202.html १८४] || २३ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64203.html १८५] || २६ फेब्रुवारी १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65064.html १९७] || ९ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९८३ क्रिकेट विश्वचषक|१९८३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65068.html २०१] || ११ जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65072.html २०५] || १३ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65076.html २०९] || १५ जून १९८३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65080.html २१३] || १८ जून १९८३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65084.html २१७] || २० जून १९८३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65088.html २२१] || २२ जून १९८३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64222.html २४९] || १८ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | |- | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64223.html २५०] || २२ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64224.html २५१] || २५ फेब्रुवारी १९८४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64227.html २५४] || ९ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64229.html २५६] || १४ मार्च १९८४ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]]|| {{cr|ENG}} |- | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64976.html २६४] || ३१ मे १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|WIN}} |- | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64977.html २६५] || २ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64978.html २६६] || ४ जून १९८४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64246.html २७९] || ५ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64248.html २८१] || २७ डिसेंबर १९८४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64251.html २९३] || २० जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64252.html २९५] || २३ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64253.html २९८] || २७ जानेवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65719.html ३०७] || १७ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[१९८५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व अजिंक्यपद चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65724.html ३१२] || २६ फेब्रुवारी १९८५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65726.html ३१४] || २ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65733.html ३२२] || २४ मार्च १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|AUS}} || rowspan=2 | [[१९८४-८५ रोथमन्स चार-देशीय चषक|१९८५ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65734.html ३२३] || २६ मार्च १९८५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64979.html ३२९] || ३० मे १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=11 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64980.html ३३०] || १ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64981.html ३३१] || ३ जून १९८५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63273.html ३६४] || १८ फेब्रुवारी १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63275.html ३६६] || ४ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63279.html ३७०] || १९ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/63283.html ३७६] || ३१ मार्च १९८६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64982.html ३८६] || २४ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64983.html ३८७] || २६ मे १९८६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64984.html ३८८] || १६ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64985.html ३८९] || १८ जुलै १९८६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65909.html ४०९] || १ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९८६-८७ बेन्सन आणि हेजेस चॅलेंज|१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65911.html ४११] || ३ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65913.html ४१३] || ५ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65914.html ४१४] || ७ जानेवारी १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65408.html ४१८] || १७ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=10 | [[१९८६-८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९८७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65409.html ४२०] || १८ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65411.html ४२२] || २२ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65412.html ४२३] || २४ जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65414.html ४२५] || २६ जानेवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65416.html ४२८] || ३० जानेवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65417.html ४२९] || १ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65418.html ४३०] || ३ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[डेव्हनपोर्ट ओव्हल]], [[टास्मानिया|डेव्हनपोर्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65420.html ४३२] || ८ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65421.html ४३३] || ११ फेब्रुवारी १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65739.html ४४२] || २ एप्रिल १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[१९८६-८७ शारजाह चषक|१९८७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65742.html ४४५] || ७ एप्रिल १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65743.html ४४६] || ९ एप्रिल १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64986.html ४४८] || २१ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64987.html ४४९] || २३ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64988.html ४५०] || २५ मे १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65092.html ४५२] || ९ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|PAK}} [[जिन्ना स्टेडियम, गुजराणवाला|जिन्ना स्टेडियम]], [[गुजराणवाला]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | [[१९८७ क्रिकेट विश्वचषक|१९८७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65095.html ४५५] || १२-१३ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[पिंडी क्लब मैदान]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65100.html ४६०] || १७ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65103.html ४६३] || २० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65108.html ४६८] || २६ ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंग मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65112.html ४७२] || ३० ऑक्टोबर १९८७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65116.html ४७६] || ५ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई|बॉम्बे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65117.html ४७७] || ८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|AUS}} |- | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64310.html ४७८] || १८ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=15 | |- | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64311.html ४७९] || २० नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} |- | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64312.html ४८०] || २२ नोव्हेंबर १९८७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64321.html ५०३] || ४ फेब्रुवारी १९८८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64322.html ५०४] || ९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64323.html ५०५] || १२ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64324.html ५०८] || १६ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|NZL}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64325.html ५१०] || १९ मार्च १९८८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64989.html ५१८] || १९ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64990.html ५१९] || २१ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64991.html ५२०] || २३-२४ मे १९८८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64992.html ५२१] || ४ सप्टेंबर १९८८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64993.html ५६६] || २५ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64994.html ५६७] || २७ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64995.html ५६८] || २९ मे १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65915.html ५७१] || १५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९८९-९० नेहरू चषक|१९८९ नेहरू चषक]] |- style="background:#cfc;" | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65916.html ५७५] || १९ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65919.html ५७९] || २२ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65923.html ५८३] || २५ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65926.html ५८६] || २७ ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65930.html ५९०] || ३० ऑक्टोबर १९८९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{cr|PAK}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64349.html ६०४] || १४ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित || rowspan=10 | |- | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64350.html ६०७] || १७ फेब्रुवारी १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64351.html ६१४] || ३ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64352.html ६१७] || ७ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64353.html ६२१] || १५ मार्च १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64354.html ६२२] || ३ एप्रिल १९९० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64996.html ६३२] || २३ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|NZ}} |- | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64997.html ६३३] || २५ मे १९९० || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64998.html ६३४] || १८ जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64999.html ६३५] || २० जुलै १९९० || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65466.html ६४३] || १ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} || rowspan=8 | [[१९९०-९१ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65468.html ६४७] || ७ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65469.html ६४९] || ९ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65471.html ६५१] || १३ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65472.html ६५२] || १५ डिसेंबर १९९० || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65473.html ६५३] || १६ डिसेंबर १९९० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65475.html ६६०] || १ जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65476.html ६६२] || १० जानेवारी १९९१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64367.html ६६८] || ९ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64368.html ६६९] || १३ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64369.html ६७०] || १६ फेब्रुवारी १९९१ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZL}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65000.html ६७६] || २३-२४ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65001.html ६७७] || २५ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65002.html ६७८] || २७ मे १९९१ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64382.html ७०१] || ११ जानेवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64387.html ७१२] || १२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|ENG}} |- | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64388.html ७१३] || १५ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65119.html ७१५] || २२ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65125.html ७२१] || २७ फेब्रुवारी १९९२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65130.html ७२६] || १ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65135.html ७३१] || ५ मार्च १९९२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65140.html ७३६] || ९ मार्च १९९२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ईस्टर्न ओव्हल]], [[व्हिक्टोरिया, ऑस्ट्रेलिया|बॅलेराट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65145.html ७४१] || १२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65148.html ७४४] || १५ मार्च १९९२ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65152.html ७४८] || १८ मार्च १९९२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[लॅविंग्टन स्पोर्ट्स क्लब मैदान]], [[न्यू साउथ वेल्स|अल्बुरी]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=3 | [[१९९२ क्रिकेट विश्वचषक|१९९२ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65155.html ७५१] || २२ मार्च १९९२ || {{cr|RSA|1928}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65156.html ७५२] || २५ मार्च १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|PAK}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65003.html ७५६] || २० मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=24 | |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65004.html ७५७] || २२ मे १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65005.html ७५९] || २० ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65006.html ७६०] || २२ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65007.html ७६१] || २४ ऑगस्ट १९९२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64411.html ७९४] || १८ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह मैदान]], [[जयपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64412.html ७९५] || २१ जानेवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सेक्टर १६ स्टेडियम]], [[चंदिगढ]] || {{cr|IND}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64413.html ८०९] || २६ फेब्रुवारी १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64414.html ८११] || १ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64416.html ८१३] || ४ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64417.html ८१४] || ५ मार्च १९९३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कॅप्टन रूप सिंग स्टेडियम]], [[ग्वाल्हेर]] || {{cr|IND}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64418.html ८१५] || १० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64421.html ८१८] || २० मार्च १९९३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[डि सॉयसा मैदान]], [[श्रीलंका|मोराटुवा]] || {{cr|SL}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65008.html ८३०] || १९ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65009.html ८३१] || २१ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65010.html ८३२] || २३ मे १९९३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64446.html ८८०] || १६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64453.html ८८७] || २६ फेब्रुवारी १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{cr|WIN}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64454.html ८८८] || २ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64456.html ८९०] || ५ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64458.html ८९२] || ६ मार्च १९९४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|ENG}} |- | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65011.html ९१३] || १९ मे १९९४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65012.html ९१९] || २५ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65013.html ९२०] || २७-२८ मे १९९४ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65522.html ९५५] || ६ डिसेंबर १९९४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९४-९५ बेन्सन आणि हेजेस विश्व मालिका|१९९४-९५ ऑस्ट्रेलिया चौरंगी मालिका]]<ref name="NonODI" group="n">या आवृत्तीमध्ये ऑस्ट्रेलिया अ संघाने देखील भाग घेतलेला. ऑस्ट्रेलियाने ऑस्ट्रेलिया अ सोबत खेळलेल्या सामन्याला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय दर्जा नसल्याने तो सामना या यादीत समाविष्ट केलेला नाही.</ref> |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65524.html ९६२] || १५ डिसेंबर १९९४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65525.html ९६८] || ७ जानेवारी १९९५ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65526.html ९६९] || १० जानेवारी १९९५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65014.html १०००] || २४-२५ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=10 | |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65015.html १००१] || २६ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65016.html १००२] || २८ मे १९९५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64511.html १०३३] || ९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64512.html १०३४] || ११ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64513.html १०३६] || १३ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64514.html १०३८] || १४ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64515.html १०४०] || १७ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|RSA}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64516.html १०४२] || १९ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64517.html १०४४] || २१ जानेवारी १९९६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65157.html १०४८] || १४ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZL}} || rowspan=6 | [[१९९६ क्रिकेट विश्वचषक|१९९६ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65162.html १०५३] || १८ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|UAE}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65166.html १०५७] || २२ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|NED}} || {{flagicon|PAK}} [[अरबाब नियाझ स्टेडियम]], [[पेशावर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65169.html १०६०] || २५ फेब्रुवारी १९९६ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65180.html १०७१] || ३ मार्च १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65186.html १०७७] || ९ मार्च १९९६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[इक्बाल स्टेडियम, फैसलाबाद|इक्बाल स्टेडियम]], [[फैसलाबाद]] || {{cr|SL}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65017.html ११०२] || २३-२४ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित || rowspan=17 | |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65018.html ११०३] || २५ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65019.html ११०४] || २६-२७ मे १९९६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65020.html ११०७] || २९ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65021.html ११०९] || ३१ ऑगस्ट १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65022.html ११११] || १ सप्टेंबर १९९६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64534.html ११५३] || १५ डिसेंबर १९९६ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ZIM}} |- | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64535.html ११५६] || १ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64536.html ११५८] || ३ जानेवारी १९९७ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ZIM}} |- | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64538.html ११७९] || २० फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64539.html ११८०] || २३ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64540.html ११८१] || २६ फेब्रुवारी १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64541.html ११८२] || २ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|NZ}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64542.html ११८३] || ४ मार्च १९९७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65023.html १२१०] || २२ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65024.html १२११] || २४ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65025.html १२१३] || २५ मे १९९७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65873.html १२५९] || ११ डिसेंबर १९९७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९७-९८ शारजाह चॅम्पियन्स ट्रॉफी|१९९७ संयुक्त अरब अमिराती चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65875.html १२६१] || १३ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65877.html १२६३] || १५ डिसेंबर १९९७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65879.html १२६६] || १९ डिसेंबर १९९७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64584.html १२९९] || २९ मार्च १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64585.html १३०१] || १ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64586.html १३०४] || ४ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64587.html १३०७] || ५ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|SVG}} [[अर्नोस वेल मैदान]], [[किंग्सटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64588.html १३१०] || ८ एप्रिल १९९८ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{cr|WIN}} |- | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65026.html १३३१] || २१ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65027.html १३३२] || २३ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SA}} |- | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65028.html १३३४] || २४ मे १९९८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66159.html १३४६] || १६ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९८ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66160.html १३४७] || १८ ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66161.html १३४८] || २० ऑगस्ट १९९८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66163.html १३५८] || २५ ऑक्टोबर १९९८ || {{cr|SA}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|RSA}} || [[१९९८ आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65570.html १३७९] || १० जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=12 | [[१९९८-९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|१९९९ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65571.html १३८०] || ११ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65573.html १३८४] || १५ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65574.html १३८६] || १७ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65575.html १३८८] || १९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65577.html १३९१] || २३ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65579.html १३९४] || २६ जानेवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65580.html १३९६] || २९ जानेवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65582.html १४००] || ३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65583.html १४०१] || ५ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65585.html १४०५] || १० फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65586.html १४०६] || १३ फेब्रुवारी १९९९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65775.html १४२९] || ७ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|PAK}} || rowspan=4 | [[१९९८-९९ शारजाह चषक|१९९९ संयुक्त अरब अमिराती तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65777.html १४३१] || ९ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65778.html १४३२] || ११ एप्रिल १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65779.html १४३४] || १२ एप्रिल १९९९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजा क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65193.html १४४३] || १४ मे १९९९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65199.html १४४९] || १८ मे १९९९ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65205.html १४५५] || २२ मे १९९९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65211.html १४६१] || २५ मे १९९९ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65217.html १४६७] || २९-३० मे १९९९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} || [[१९९९ क्रिकेट विश्वचषक|१९९९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66090.html १५४६] || २३ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | [[१९९९-२००० स्टँडर्ड बँक तिरंगी मालिका|२००० दक्षिण आफ्रिका तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66091.html १५४९] || २६ जानेवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66092.html १५५१] || २८ जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ZIM}} |- style="background:#cfc;" | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66093.html १५५३] || ३० जानेवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|RSA}} [[डी बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66095.html १५५७] || ४ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66097.html १५६०] || १३ फेब्रुवारी २००० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64647.html १५६२] || १६ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64649.html १५६४] || १८ फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64652.html १५६७] || २० फेब्रुवारी २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66265.html १६०७] || ८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००० नॅटवेस्ट मालिका|२००० इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66266.html १६०९] || ९ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66268.html १६१३] || १३ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66269.html १६१५] || १५ जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66271.html १६१७] || १८ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66272.html १६१८] || २० जुलै २००० || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66273.html १६१९] || २२ जुलै २००० || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66172.html १६३२] || ५ ऑक्टोबर २००० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००० आय.सी.सी. नॉकआऊट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66176.html १६३६] || १० ऑक्टोबर २००० || {{cr|SA}} || {{flagicon|KEN}} [[जिमखाना क्लब मैदान]], [[नैरोबी]] || {{cr|SA}} |- | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64673.html १६४५] || २४ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|ENG}} || rowspan=6 | |- | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64675.html १६४९] || २७ ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64677.html १६५३] || ३० ऑक्टोबर २००० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64704.html १६९४] || २३ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64705.html १६९५] || २५ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64707.html १६९७] || २७ मार्च २००१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66274.html १७१९] || ७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} || rowspan=6 | [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका|२००१ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66276.html १७२१] || १० जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66277.html १७२२] || १२ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66278.html १७२३] || १४ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66279.html १७२४] || १७ जून २००१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66281.html १७२६] || २१ जून २००१ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64728.html १७५१] || ३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=16 | |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64729.html १७५३] || ६ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64730.html १७५४] || ७ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/61093.html १७५६] || १० ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64732.html १७५९] || १३ ऑक्टोबर २००१ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64736.html १७८८] || १९ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64738.html १७९२] || २२ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64741.html १७९५] || २५ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|IND}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64742.html १७९८] || २८ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64743.html १८००] || ३१ जानेवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64744.html १८०३] || ३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64745.html १८०६] || १३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64748.html १८०९] || १६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक पार्क]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64750.html १८११] || २० फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64751.html १८१२] || २३ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64752.html १८१३] || २६ फेब्रुवारी २००२ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॅरिसब्रुक्स]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66283.html १८४७] || २७ जून २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[नॅटवेस्ट मालिका, २००२|२००२ इंग्लंड तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66284.html १८४८] || २९ जून २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66286.html १८५०] || २ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66287.html १८५१] || ४ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66289.html १८५३] || ७ जुलै २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66290.html १८५४] || ९ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66292.html १८५६] || १३ जुलै २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66186.html १८८०] || १८ सप्टेंबर २००२ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००२ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००२ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66190.html १८८४] || २२ सप्टेंबर २००२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65629.html १९१७] || १३ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००२-०३ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65630.html १९१९] || १५ डिसेंबर २००२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65631.html १९२२] || १७ डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65632.html १९२४] || २० डिसेंबर २००२ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65635.html १९३२] || ११ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65636.html १९३४] || १३ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65638.html १९३७] || १७ जानेवारी २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65639.html १९३८] || १९ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65641.html १९४०] || २३ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65642.html १९४१] || २५ जानेवारी २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65246.html १९५३] || १६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=5 | [[२००३ क्रिकेट विश्वचषक|२००३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65252.html १९५९] || १९ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|NAM}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65255.html १९६२] || २२ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65262.html १९६९] || २६ फेब्रुवारी २००३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65269.html १९७६] || २ मार्च २००३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65029.html २०२५] || १७ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|PAK}} || rowspan=3 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65030.html २०२६] || २० जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65031.html २०२७] || २२ जून २००३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66293.html २०२८] || २६ जून २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ZIM}} || rowspan=7 | [[२००३ नॅटवेस्ट मालिका|२००३ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66294.html २०२९] || २८ जून २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66296.html २०३१] || १ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66297.html २०३२] || ३ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66299.html २०३४] || ६ जुलै २००३ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66300.html २०३५] || ८ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66302.html २०३७] || १२ जुलै २००३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64843.html २०५७] || ७ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[एम.ए. अझीझ स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=9 | |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64844.html २०५९] || १० नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64845.html २०६०] || १२ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम (ढाका)|बंगबंधू नॅशनल स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64846.html २०६३] || १८ नोव्हेंबर २००३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64886.html २११८] || १८ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[बाउर्डा]], [[जॉर्जटाउन (गयाना)|जॉर्जटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64889.html २१२१] || २४ एप्रिल २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64893.html २१२५] || १ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64894.html २१२६] || २ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64895.html २१२७] || ५ मे २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66304.html २१३५] || २७ जून २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} || rowspan=5 | [[२००४ नॅटवेस्ट मालिका|२००४ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66305.html २१३६] || २९ जून २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66306.html २१३७] || १ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66308.html २१३९] || ४ जुलै २००४ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66309.html २१४०] || ६ जुलै २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65032.html २१६४] || १ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65033.html २१६५] || ३ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/65034.html २१६७] || ५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66196.html २१६८] || १०-११ सप्टेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66205.html २१७७] || १७-१८ सप्टेंबर २००४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66208.html २१८०] || २१ सप्टेंबर २००४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२००४ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००४ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66210.html २१८२] || २५ सप्टेंबर २००४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|WIN}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64910.html २१९३] || २८ नोव्हेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64911.html २१९४] || १ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[हरारे स्पोर्ट्स क्लब]], [[हरारे]] || {{cr|ENG}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64912.html २१९५] || ४ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64913.html २१९७] || ५ डिसेंबर २००४ || {{cr|ZIM}} || {{flagicon|ZIM}} [[क्वीन्स स्पोर्ट्स क्लब]], [[बुलावायो]] || {{cr|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64922.html २२१६] || ३० जानेवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64924.html २२१९] || २ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || टाय |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64925.html २२२१] || ४ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|RSA}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64926.html २२२३] || ६ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64927.html २२२४] || ९ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{cr|RSA}} |- | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64928.html २२२५] || ११ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/64929.html २२२६] || १३ फेब्रुवारी २००५ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211244.html २२४९] || १६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२००५ एकदिवसीय आंतरराष्ट्रीय सामने (इंग्लंडमध्ये)|२००५ इंग्लंड आणि वेल्स तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211425.html २२५१] || १९ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211579.html २२५२] || २१ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211678.html २२५३] || २३ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/211860.html २२५५] || २६ जून २००५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212020.html २२५६] || २८ जून २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212452.html २२५८] || २ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/212795.html २२५९] || ७ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} || rowspan=25 | |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213080.html २२६०] || १० जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/213288.html २२६१] || १२ जुलै २००५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226352.html २३०४] || १० डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226353.html २३०५] || १२ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|PAK}} |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226354.html २३०६] || १५ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[नॅशनल स्टेडियम, कराची|नॅशनल स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|PAK}} |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226355.html २३०७] || १९ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|PAK}} |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/226356.html २३०८] || २१ डिसेंबर २००५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238188.html २३५७] || २८ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238189.html २३५८] || ३१ मार्च २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{cr|IND}} |- | ४३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238190.html २३५९] || ३ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, मडगाव|फाटोर्डा स्टेडियम]], [[मडगाव]] || {{cr|IND}} |- | ४३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238191.html २३६०] || ६ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ४३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238193.html २३६१] || १२ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[कीनान स्टेडियम]], [[जमशेदपूर]] || {{cr|ENG}} |- | ४३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/238194.html २३६२] || १५ एप्रिल २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- | ४३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225171.html २३८३] || १३ जून २००६ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ४३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225250.html २३८४] || १७ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225251.html २३८५] || २० जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ४३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225252.html २३८६] || २४ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ४३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225253.html २३८८] || २८ जून २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|SL}} |- | ४४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225254.html २३८९] || १ जुलै २००६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ४४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225245.html २४०८] || ३० ऑगस्ट २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225246.html २४०९] || २ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225247.html २४१०] || ५ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|PAK}} |- | ४४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225248.html २४११] || ८ सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225249.html २४१२] || १० सप्टेंबर २००६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249745.html २४२९] || १५ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=3 | [[२००६ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२००६ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ४४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249750.html २४३४] || २१ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[सवाई मानसिंह स्टेडियम]], [[जयपूर]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249755.html २४३९] || २८ ऑक्टोबर २००६ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[सरदार पटेल स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249232.html २४७३] || १२ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=10 | [[२००६-०७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका|२००७ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ४५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249236.html २४७५] || १६ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249233.html २४७८] || १९ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249237.html २४८२] || २३ जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249234.html २४८६] || २६ जानेवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249238.html २४९०] || ३० जानेवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249235.html २४९७] || २ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249239.html २५१०] || ६ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249240.html २५१५] || ९ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/249241.html २५१९] || ११ फेब्रुवारी २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247463.html २५३६] || १६ मार्च २००७ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|NZL}} || rowspan=9 | [[२००७ क्रिकेट विश्वचषक|२००७ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247467.html २५४१] || १८ मार्च २००७ || {{cr|CAN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247479.html २५५३] || २४ मार्च २००७ || {{cr|KEN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247484.html २५५८] || ३० मार्च २००७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247489.html २५६३] || ४ एप्रिल २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ४६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247491.html २५६५] || ८ एप्रिल २००७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247494.html २५६८] || ११ एप्रिल २००७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247500.html २५७४] || १७ एप्रिल २००७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ४६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/247504.html २५७८] || २१ एप्रिल २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ४६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258465.html २५९४] || १ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=33 | |- | ४६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258466.html २५९७] || ४ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258467.html २५९८] || ७ जुलै २००७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|WIN}} |- | ४७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258471.html २६११] || २१ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258472.html २६१३] || २४ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|IND}} |- | ४७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258473.html २६१६] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258474.html २६१७] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ४७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258475.html २६१८] || २ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|IND}} |- | ४७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258476.html २६१९] || ५ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ४७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/258477.html २६२०] || ८ सप्टेंबर २००७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291217.html २६२२] || १ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|SL}} |- | ४७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291218.html २६२४] || ४ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291219.html २६२६] || ७ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ४८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291220.html २६२८] || १० ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ४८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/291221.html २६३०] || १३ ऑक्टोबर २००७ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ४८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300437.html २६७४] || ९ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300438.html २६७७] || १२ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ४८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300439.html २६७८] || १५ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ४८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300440.html २६८२] || २० फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || टाय |- | ४८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/300441.html २६८४] || २३ फेब्रुवारी २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|NZ}} |- | ४८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296904.html २७०८] || १५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ४८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296905.html २७०९] || १८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ४९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296906.html २७१०] || २१ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|NZ}} |- | ४९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296907.html २७१४] || २५ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296908.html २७२०] || २८ जून २००८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ४९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/314670.html २७४३] || १८ ऑगस्ट २००८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || अनिर्णित |- | ४९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296914.html २७४८] || २२ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ४९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296915.html २७५४] || २६ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ४९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296916.html २७५७] || २९ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296917.html २७५९] || ३१ ऑगस्ट २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ४९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/296918.html २७६१] || ३ सप्टेंबर २००८ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ४९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361043.html २७७४] || १४ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[माधवराव सिंधिया क्रिकेट मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|IND}} |- | ५०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361044.html २७७७] || १७ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर क्रिकेट मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{cr|IND}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ५०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361045.html २७७८] || २० नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ग्रीन पार्क]], [[कानपूर]] || {{cr|IND}} || rowspan=18 | |- | ५०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361046.html २७८१] || २३ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IND}} |- | ५०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/361047.html २७८३] || २६ नोव्हेंबर २००८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ५०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352665.html २८२६] || २० मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|ENG}} |- | ५०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352666.html २८२७] || २२ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GUY}} [[प्रोव्हिडन्स स्टेडियम]], [[गयाना]] || {{cr|WIN}} |- | ५०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352667.html २८२८] || २७ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ५०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352668.html २८२९] || २९ मार्च २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ५०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/352669.html २८३३] || ३ एप्रिल २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Saint Lucia}} [[डॅरेन सॅमी क्रिकेट मैदान|ब्यूसेजोर स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|ENG}} |- | ५०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380715.html २८५०] || २४ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ५१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/380716.html २८५१] || २६ मे २००९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383275.html २८७८] || २७ ऑगस्ट २००९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{cr|ENG}} |- | ५१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350043.html २८८२] || ४ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350044.html २८८३] || ६ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350045.html २८८५] || ९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350046.html २८८८] || १२ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350047.html २८९०] || १५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350048.html २८९१] || १७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ५१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/350049.html २८९२] || २० सप्टेंबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415276.html २८९६] || २५ सप्टेंबर २००९ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२००९ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२००९ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ५२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415280.html २९००] || २७ सप्टेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415282.html २९०२] || २९ सप्टेंबर २००९ || {{cr|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ५२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/415285.html २९०५] || २ ऑक्टोबर २००९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|AUS}} |- | ५२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387566.html २९२९] || २२ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=27 | |- | ५२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387567.html २९३०] || २७ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ५२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/387568.html २९३१] || २९ नोव्हेंबर २००९ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ५२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426420.html २९६४] || २८ फेब्रुवारी २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426421.html २९६५] || २ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ५२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426422.html २९६८] || ५ मार्च २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ५२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426406.html २९९७] || १९ जून २०१० || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|ENG}} |- | ५३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426387.html ३०००] || २२ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426388.html ३००२] || २४ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426389.html ३००३] || २७ जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426390.html ३००४] || ३० जून २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426391.html ३०११] || ३ जुलै २०१० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ५३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426403.html ३०१८] || ८ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426404.html ३०२५] || १० जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|BAN}} |- | ५३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426405.html ३०२६] || १२ जुलै २०१० || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426428.html ३०४३] || १० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426429.html ३०४४] || १२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ५४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426430.html ३०४५] || १७ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426431.html ३०४६] || २० सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|PAK}} |- | ५४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426432.html ३०४७] || २२ सप्टेंबर २०१० || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446962.html ३०८१] || १६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ५४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446963.html ३०८३] || २१ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- | ५४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446964.html ३०८६] || २३ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446965.html ३०८९] || २६ जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|ENG}} |- | ५४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446966.html ३०९१] || ३० जानेवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ५४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446967.html ३०९४] || २ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ५४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/446968.html ३०९८] || ६ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ५५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433562.html ३१०४] || २२ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=7 | [[२०११ क्रिकेट विश्वचषक|२०११ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ५५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433568.html ३११०] || २७ फेब्रुवारी २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || बरोबरीत |- style="background:#cfc;" | ५५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433572.html ३११४] || २ मार्च २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{cr|IRE}} |- style="background:#cfc;" | ५५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433579.html ३१२०] || ६ मार्च २०११ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433585.html ३१२७] || ११ मार्च २०११ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ५५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433593.html ३१३५] || १७ मार्च २०११ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[एम. ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/433603.html ३१४५] || २६ मार्च २०११ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ५५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474467.html ३१६५] || २८ जून २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=42 | |- | ५५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474468.html ३१६७] || १ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- | ५५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474469.html ३१६८] || ३ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ५६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474470.html ३१६९] || ६ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ५६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474471.html ३१७०] || ९ जुलै २०११ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/483126.html ३१८५] || २५ ऑगस्ट २०११ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474477.html ३१८६] || ३ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || अनिर्णित |- | ५६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474478.html ३१८७] || ६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474479.html ३१८९] || ९ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474480.html ३१९१] || ११ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || बरोबरीत |- | ५६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474481.html ३१९५] || १६ सप्टेंबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ५६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521218.html ३१९९] || १४ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[राजीव गांधी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{cr|IND}} |- | ५६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521219.html ३२०१] || १७ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान]], [[दिल्ली]] || {{cr|IND}} |- | ५७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521220.html ३२०५] || २० ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521221.html ३२०७] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|IND}} |- | ५७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/521222.html ३२१०] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|IND}} |- | ५७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531631.html ३२३८] || १३ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531632.html ३२४०] || १५ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ५७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531633.html ३२४३] || १८ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/531634.html ३२४७] || २१ फेब्रुवारी २०१२ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ५७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534209.html ३२७६] || १६ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534210.html ३२७८] || १९ जून २०१२ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534215.html ३२८०] || २९ जून २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534216.html ३२८१] || १ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534218.html ३२८४] || ७ जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534219.html ३२८६] || १० जुलै २०१२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ५८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534228.html ३२९६] || २४ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || अनिर्णित |- | ५८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534229.html ३२९८] || २८ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|RSA}} |- | ५८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534230.html ३३००] || ३१ ऑगस्ट २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534231.html ३३०२] || २ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ५८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/534232.html ३३०४] || ५ सप्टेंबर २०१२ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|RSA}} |- | ५८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565812.html ३३१८] || ११ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सौराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[राजकोट]] || {{cr|ENG}} |- | ५८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565813.html ३३२०] || १५ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, कोची|नेहरू स्टेडियम]], [[कोची]] || {{cr|IND}} |- | ५९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565814.html ३३२२] || १९ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[जेएससीए आंतरराष्ट्रीय मैदान संकुल]], [[रांची]] || {{cr|IND}} |- | ५९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565815.html ३३२७] || २३ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{cr|IND}} |- | ५९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/565816.html ३३२९] || २७ जानेवारी २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धर्मशाळा]] || {{cr|ENG}} |- | ५९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569240.html ३३३५] || १७ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569241.html ३३३६] || २० फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{cr|ENG}} |- | ५९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/569242.html ३३३८] || २३ फेब्रुवारी २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{cr|ENG}} |- | ५९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566923.html ३३६०] || ३१ मे २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566924.html ३३६१] || २ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ५९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566925.html ३३६२] || ५ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578616.html ३३६५] || ८ जून २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=2 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578621.html ३३७०] || १३ जून २०१३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | ६०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/578624.html ३३७३] || १६ जून २०१३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} || rowspan=3 | [[२०१३ आयसीसी चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१३ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566946.html ३३७५] || १९ जून २०१३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566948.html ३३७७] || २३ जून २०१३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566940.html ३४०९] || ३ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=30 | |- | ६०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566942.html ३४१२] || ८ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566943.html ३४१४] || ११ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566944.html ३४१५] || १४ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/566945.html ३४१६] || १६ सप्टेंबर २०१३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636159.html ३४५४] || १२ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ६१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636160.html ३४५५] || १७ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|AUS}} |- | ६११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636161.html ३४५७] || १९ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ६१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636162.html ३४६१] || २४ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ६१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636163.html ३४६३] || २६ जानेवारी २०१४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अ‍ॅडलेड ओव्हल]], [[अ‍ॅडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ६१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636533.html ३४७७] || २८ फेब्रुवारी २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ६१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636534.html ३४८०] || २ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/636535.html ३४८४] || ५ मार्च २०१४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/684679.html ३४९१] || ९ मे २०१४ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[मॅनोफिल्ड पार्क]], [[एबरडीन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667889.html ३४९२] || २२ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667891.html ३४९३] || २५ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SL}} |- | ६२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667893.html ३४९४] || २८ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667895.html ३४९५] || ३१ मे २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SL}} |- | ६२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667897.html ३४९६] || ३ जून २०१४ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|SL}} |- | ६२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667723.html ३५१७] || २७ ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|IND}} |- | ६२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667725.html ३५२०] || ३० ऑगस्ट २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667727.html ३५२३] || २ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ६२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/667729.html ३५२५] || ५ सप्टेंबर २०१४ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750663.html ३५५४] || २६ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750665.html ३५५७] || २९ नोव्हेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750667.html ३५६१] || ३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय स्टेडियम|महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबनटोटा]] || {{cr|ENG}} |- | ६३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750669.html ३५६३] || ७ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- | ६३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750671.html ३५६५] || १०-११ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|ENG}} |- | ६३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750673.html ३५६७] || १३ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कँडी]] || {{cr|SRI}} |- | ६३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/750675.html ३५६९] || १६ डिसेंबर २०१४ || {{cr|SRI}} || {{flagicon|SRI}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SRI}} |- style="background:#cfc;" | ६३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754751.html ३५७८] || १६ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} || rowspan=5 | [[कार्लटन मिड त्रिकोणी मालिका (ऑस्ट्रेलियामध्ये), २०१४-१५|२०१५ ऑस्ट्रेलिया तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754753.html ३५८६] || २० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754755.html ३५८९] || २३ जानेवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754759.html ३५९५] || ३० जानेवारी २०१५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/754761.html ३५९७] || १ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656401.html ३६००] || १४ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} || rowspan=6 | [[२०१५ क्रिकेट विश्वचषक|२०१५ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656415.html ३६०७] || २० फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ६४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656425.html ३६११] || २३ फेब्रुवारी २०१५ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656449.html ३६१९] || १ मार्च २०१५ || {{cr|SL}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ६४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656453.html ३६३०] || ९ मार्च २०१५ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|BAN}} |- style="background:#cfc;" | ६४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/656473.html ३६३५] || १३ मार्च २०१५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- | ६४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/760889.html ३६५०] || ८ मे २०१५ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || अनिर्णित || rowspan=44 | |- | ६४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743943.html ३६५४] || ९ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743945.html ३६५५] || १२ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743947.html ३६५६] || १४ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ६४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743949.html ३६५७] || १७ जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743951.html ३६५९] || २० जून २०१५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ६५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743977.html ३६८०] || ३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743979.html ३६८१] || ५ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- | ६५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743981.html ३६८२] || ८ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ६५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743983.html ३६८३] || ११ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/743985.html ३६८४] || १३ सप्टेंबर २०१५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ६५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902641.html ३७०७] || ११ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|PAK}} |- | ६५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902643.html ३७०८] || १३ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शेख झायेद क्रिकेट स्टेडियम]], [[अबुधाबी]] || {{cr|ENG}} |- | ६५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902645.html ३७१०] || १७ नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[शारजाह क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[शारजाह]] || {{cr|ENG}} |- | ६५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/902647.html ३७१२] || २० नोव्हेंबर २०१५ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|UAE}} [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] || {{cr|ENG}} |- | ६६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800469.html ३७३२] || ३ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800471.html ३७३४] || ६ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सेंट जॉर्जेस ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{cr|ENG}} |- | ६६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800473.html ३७३६] || ९ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सुपरस्पोर्ट्स पार्क]], [[सेंच्युरियन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800475.html ३७३७] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|RSA}} |- | ६६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/800477.html ३७३८] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} |- | ६६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913623.html ३७५१] || २१ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || टाय |- | ६६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913625.html ३७५३] || २४ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913627.html ३७५५] || २६ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ६६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913629.html ३७५७] || २९ जून २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913631.html ३७५८] || २ जुलै २०१६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ६७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913653.html ३७७०] || २४ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913655.html ३७७१] || २७ ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913657.html ३७७३] || ३० ऑगस्ट २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913659.html ३७७५] || १ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/913661.html ३७७७] || ४ सप्टेंबर २०१६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029819.html ३७९१] || ७ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ६७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029821.html ३७९३] || ९ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|BAN}} |- | ६७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029823.html ३७९४] || १२ ऑक्टोबर २०१६ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|ENG}} |- | ६७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034819.html ३८१९] || १५ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ६७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034821.html ३८२१] || १९ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ६८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1034823.html ३८२४] || २२ जानेवारी २०१७ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ६८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027315.html ३८४५] || ३ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027317.html ३८४८] || ५ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ६८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1027319.html ३८४९] || ९ मार्च २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029001.html ३८६४] || ५ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1029003.html ३८६५] || ७ मे २०१७ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031425.html ३८७२] || २४ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट मैदान|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ६८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031427.html ३८७३] || २७ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031429.html ३८७४] || २९ मे २०१७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ६८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022347.html ३८७५] || १ जून २०१७ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=4 | [[२०१७ आय.सी.सी. चॅम्पियन्स ट्रॉफी|२०१७ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ६९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022357.html ३८८०] || ६ जून २०१७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022365.html ३८८५] || १० जून २०१७ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन क्रिकेट ग्राउंड|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1022371.html ३८८९] || १० जून २०१७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|PAK}} |- | ६९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031667.html ३९११] || १९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ६९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031669.html ३९१३] || २१ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || अनिर्णित |- | ६९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031671.html ३९१५] || २४ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ६९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031673.html ३९१६] || २७ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1031675.html ३९१८] || २९ सप्टेंबर २०१७ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ६९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072310.html ३९५१] || १४ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|ENG}} |- | ६९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072311.html ३९५८] || १९ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ब्रिस्बेन क्रिकेट मैदान|द गॅब्बा]], [[ब्रिस्बेन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072312.html ३९६०] || २१ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ७०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072313.html ३९६६] || २६ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} || rowspan=32 | |- | ७०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1072314.html ३९६८] || २८ जानेवारी २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || {{cr|ENG}} |- | ७०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115775.html ३९८०] || २५ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115776.html ३९८१] || २८ फेब्रुवारी २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{cr|ENG}} |- | ७०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115777.html ३९८२] || ३ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेस्टपॅक मैदान]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115778.html ३९८९] || ७ मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{cr|NZ}} |- | ७०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1115779.html ३९९२] || १० मार्च २०१८ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{cr|ENG}} |- | ७०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1124639.html ४००८] || १० जून २०१८ || {{cr|SCO}} || {{flagicon|SCO}} [[दि ग्रँज क्लब आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[एडिनबरा]] || {{cr|SCO}} |- | ७०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119537.html ४००९] || १३ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119538.html ४०१०] || १६ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119539.html ४०११] || १९ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119540.html ४०१२] || २१ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119541.html ४०१३] || २४ जून २०१८ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119546.html ४०१४] || १२ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ७१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119547.html ४०१६] || १४ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स क्रिकेट मैदान|लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1119548.html ४०१८] || १७ जुलै २०१८ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- | ७१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140379.html ४०५२] || १० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || अनिर्णित |- | ७१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140380.html ४०५३] || १३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणगिरी दाम्बुला आंतरराष्ट्रीय मैदान|रणगीरी डंबुला आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[डंबुला]] || {{cr|ENG}} |- | ७१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140381.html ४०५४] || १७ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140382.html ४०५५] || २० ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पल्लेकेले आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[कॅंडी]] || {{cr|ENG}} |- | ७२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1140383.html ४०५८] || २३ ऑक्टोबर २०१८ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ७२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158066.html ४०९६] || २० फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158067.html ४०९७] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158068.html ४०९८] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || अनिर्णित |- | ७२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158069.html ४०९९] || २७ फेब्रुवारी २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|GRD}} [[राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[सेंट जॉर्जेस]] || {{cr|ENG}} |- | ७२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1158070.html ४१०३] || २ मार्च २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|LCA}} [[डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम, सेंट लुसिया|डॅरेन सॅमी राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ग्रॉस आयलेट]] || {{cr|WIN}} |- | ७२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1161014.html ४१२७] || ३ मे २०१९ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[मालाहाईड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डब्लिन]] || {{cr|ENG}} |- | ७२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152841.html ४१३०] || ८ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | ७२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152842.html ४१३३] || ११ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152843.html ४१३५] || १४ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|ENG}} |- | ७३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152844.html ४१३८] || १७ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1152845.html ४१४०] || १९ मे २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144483.html ४१४३] || ३० मे २०१९ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=11 | [[२०१९ क्रिकेट विश्वचषक|२०१९ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144488.html ४१४८] || ३ जून २०१९ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|PAK}} |- style="background:#cfc;" | ७३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144494.html ४१५३] || ८ जून २०१९ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144501.html ४१५८] || १४ जून २०१९ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144506.html ४१६३] || १८ जून २०१९ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144509.html ४१६८] || २१ जून २०१९ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144514.html ४१७३] || २५ जून २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144520.html ४१७९] || ३० जून २०१९ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144523.html ४१८३] || ३ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेश्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144529.html ४१९१] || ११ जुलै २०१९ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1144530.html ४१९२] || १४ जुलै २०१९ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || टाय |- | ७४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185310.html ४२३४] || ४ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा पार्क न्यूलँड्स|न्यूलँड्स आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[केपटाउन]] || {{cr|RSA}} || rowspan=42 | |- | ७४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185311.html ४२३८] || ७ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[सहारा स्टेडियम किंग्जमेड, दरबान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || अनिर्णित |- | ७४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1185312.html ४२४२] || ९ फेब्रुवारी २०२० || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[वॉन्डरर्स स्टेडियम, जोहान्सबर्ग|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{cr|ENG}} |- | ७४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198247.html ४२५६] || ३० जुलै २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198248.html ४२५७] || १ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198249.html ४२५८] || ४ ऑगस्ट २०२० || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|IRE}} |- | ७५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198238.html ४२५९] || ११ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198239.html ४२६०] || १३ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1198240.html ४२६१] || १६ सप्टेंबर २०२० || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट ग्राउंड|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{cr|AUS}} |- | ७५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243393.html ४२८१] || २३ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243394.html ४२८३] || २६ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- | ७५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243395.html ४२८४] || २८ मार्च २०२१ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[चिंचवड]] || {{cr|IND}} |- | ७५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239534.html ४२९६] || २९ जून २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- | ७५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239535.html ४२९७] || १ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239536.html ४२९८] || ४ जुलै २०२१ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- | ७५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239537.html ४२९९] || ८ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ७६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239538.html ४३००] || १० जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1239539.html ४३०३] || १३ जुलै २०२१ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281444.html ४४१३] || १७ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281445.html ४४१४] || १९ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1281446.html ४४१७] || २२ जून २०२२ || {{cr|NED}} || {{flagicon|NED}} [[व्ही.आर.ए. मैदान]], [[नूर्द-हॉलंड|ॲम्स्टलवीन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276907.html ४४२४] || १२ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|IND}} |- | ७६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276908.html ४४२८] || १४ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276909.html ४४३३] || १७ जुलै २०२२ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|IND}} |- | ७६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276910.html ४४३४] || १९ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{cr|SA}} |- | ७६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276911.html ४४३५] || २२ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{cr|ENG}} |- | ७७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1276912.html ४४३७] || २४ जुलै २०२२ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || अनिर्णित |- | ७७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317489.html ४४७५] || १७ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || {{cr|AUS}} |- | ७७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317490.html ४४७७] || १९ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{cr|AUS}} |- | ७७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1317491.html ४४८०] || २२ नोव्हेंबर २०२२ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{cr|AUS}} |- | ७७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339595.html ४५१२] || २७ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339596.html ४५१३] || २९ जानेवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || {{cr|RSA}} |- | ७७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1339597.html ४५१४] || १ फेब्रुवारी २०२३ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले, दक्षिण आफ्रिका|किंबर्ले]] || {{cr|ENG}} |- | ७७७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२५] || १ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351397.html ४५२८] || ३ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[शेर-इ-बांग्ला राष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[ढाका]] || {{cr|ENG}} |- | ७७९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1351402.html ४५३१] || ६ मार्च २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|BAN}} [[झहूर अहमद चौधरी मैदान|झहूर अहमद चौधरी स्टेडियम]], [[चट्टग्राम]] || {{cr|BAN}} |- | ७८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336052.html ४६३६] || ८ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|NZ}} |- | ७८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336053.html ४६४०] || १० सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336054.html ४६४३] || १३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336055.html ४६४७] || १५ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ७८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336129.html ४६५३] || २३ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} |- | ७८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336130.html ४६५६] || २६ सप्टेंबर २०२३ || {{cr|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ७८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384392.html ४६५८] || ५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|NZ}} || rowspan=9 | [[२०२३ क्रिकेट विश्वचषक|२०२३ आय.सी.सी. पुरुष क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ७८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384398.html ४६६४] || १० ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[हिमाचल प्रदेश क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[धरमशाळा]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384404.html ४६७०] || १५ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली स्टेडियम]], [[दिल्ली]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ७८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384411.html ४६७७] || २१ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SA}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{cr|SA}} |- style="background:#cfc;" | ७९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384416.html ४६८२] || २६ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|SL}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बेंगळुरू]] || {{cr|SL}} |- style="background:#cfc;" | ७९१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384420.html ४६८६] || २९ ऑक्टोबर २०२३ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[इकाना आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम|भारतरत्न श्री अटल बिहारी वाजपेयी आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ७९२ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384427.html ४६९३] || ४ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ७९३ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384431.html ४६९७] || ८ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|NED}} || {{flagicon|IND}} [[महाराष्ट्र क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[चिंचवड]] || {{cr|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७९४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1384435.html ४७०१] || ११ नोव्हेंबर २०२३ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{cr|ENG}} |- | ७९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373576.html ४७०६] || ३ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} || rowspan=6 | |- | ७९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373577.html ४७०७] || ६ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ७९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1373578.html ४७०८] || ९ डिसेंबर २०२३ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ७९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385700.html ४७६६] || १९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{cr|AUS}} |- | ७९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385701.html ४७७०] || २१ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|AUS}} |- | ८०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385702.html ४७७५] || २४ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ल-स्ट्रीट]] || {{cr|ENG}} |- ! सामना क्र. ! आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ८०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385703.html ४७७८] || २७ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} || rowspan=8 | |- | ८०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1385704.html ४७७९] || २९ सप्टेंबर २०२४ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{cr|AUS}} |- | ८०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433370.html ४७९०] || ३१ ऑक्टोबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|WIN}} |- | ८०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433371.html ४७९२] || २ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{cr|ENG}} |- | ८०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1433372.html ४७९९] || ६ नोव्हेंबर २०२४ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|BAR}} [[केन्सिंग्टन ओव्हल]], [[ब्रिजटाउन]] || {{cr|WIN}} |- | ८०६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439904.html ४८२५] || ६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{cr|IND}} |- | ८०७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439905.html ४८२८] || ९ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{cr|IND}} |- | ८०८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1439906.html ४८३३] || १२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नरेंद्र मोदी स्टेडियम]], [[अहमदाबाद]] || {{cr|IND}} |- style="background:#cfc;" | ८०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466417.html ४८४६] || २२ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|AUS}} || rowspan=3 | [[२०२५ आयसीसी चॅम्पियन्स चषक|२०२५ आय.सी.सी. पुरुष चॅम्पियन्स ट्रॉफी]] |- style="background:#cfc;" | ८१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466421.html ४८४९] || २६ फेब्रुवारी २०२५ || {{cr|AFG|२०१३}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || {{cr|AFG|२०१३}} |- style="background:#cfc;" | ८११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1466424.html ४८५१] || १ मार्च २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|PAK}} [[राष्ट्रीय स्टेडियम (कराची)|राष्ट्रीय स्टेडियम]], [[कराची]] || {{cr|SA}} |- | ८१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448343.html ४८८०] || २९ मे २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|ENG}} || rowspan=18 | |- | ८१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448344.html ४८८१] || १ जून २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ८१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448345.html ४८८३] || ३ जून २०२५ || {{cr|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ८१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448354.html ४९०२] || २ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{cr|SA}} |- | ८१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448355.html ४९०४] || ४ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|SA}} |- | ८१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448356.html ४९०६] || ७ सप्टेंबर २०२५ || {{cr|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{cr|ENG}} |- | ८१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491720.html ४९१६] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{cr|NZ}} |- | ८१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491721.html ४९१९] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1491722.html ४९२१] || १ नोव्हेंबर २०२५ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{cr|NZ}} |- | ८२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507716.html ४९४०] || २२ जानेवारी २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|SL}} |- | ८२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507717.html ४९४१] || २५ जानेवारी २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ८२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1507718.html ४९४२] || २७ जानेवारी २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{cr|ENG}} |- | ८२४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496579.html ४९८७] || १४ जुलै २०२६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{cr|IND}} |- | ८२५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496580.html ४९८८] || १६ जुलै २०२६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{cr|ENG}} |- | ८२६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496581.html ४९९०] || १९ जुलै २०२६ || {{cr|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{cr|ENG}} |- | ८२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html] || २२ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ल-स्ट्रीट]] || TBD |- | ८२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html] || २४ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || TBD |- | ८२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html] || २७ सप्टेंबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[द ओव्हल]], [[लंडन]] || TBD |- style="background:#cfc;" | ८३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550714.html] || २० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || TBD || rowspan=4 | [[२०२६ पाकिस्तान तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ८३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550715.html] || २० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[रावळपिंडी क्रिकेट स्टेडियम]], [[रावळपिंडी]] || TBD |- style="background:#cfc;" | ८३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550716.html] || २० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || TBD |- style="background:#cfc;" | ८३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1550718.html] || २० ऑक्टोबर २०२६ || {{cr|SL}} || {{flagicon|PAK}} [[गद्दाफी स्टेडियम]], [[लाहोर]] || TBD |- | ८३४ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528703.html] || १३ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[पर्थ स्टेडियम]], [[पर्थ]] || TBD || rowspan=16 | |- | ८३५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528704.html] || १५ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲडलेड ओव्हल]], [[ॲडलेड]] || TBD |- | ८३६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1528705.html] || १८ नोव्हेंबर २०२६ || {{cr|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || TBD |- | ८३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525674.html] || १० जानेवारी २०२७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[बोलँड पार्क]], [[पार्ल]] || TBD |- | ८३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525675.html] || १३ जानेवारी २०२७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || TBD |- | ८३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1525676.html] || १५ जानेवारी २०२७ || {{cr|RSA}} || {{flagicon|RSA}} [[स्प्रिंगबॉक पार्क|मानगुआंग ओव्हल]], [[ब्लूमफाँटेन]] || TBD |- | ८४० ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547515.html] || १५ मे २०२७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || TBD |- | ८४१ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547516.html] || १९ मे २०२७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || TBD |- | ८४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547517.html] || २१ मे २०२७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || TBD |- | ८४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547518.html] || २३ मे २०२७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ल-स्ट्रीट]] || TBD |- | ८४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547519.html] || २६ मे २०२७ || {{cr|PAK}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || TBD |- | ८४५ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547183.html] || १४ सप्टेंबर २०२७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || TBD |- | ८४६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547184.html] || १६ सप्टेंबर २०२७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || TBD |- | ८४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547185.html] || १९ सप्टेंबर २०२७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी ग्राउंड|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || TBD |- | ८४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547186.html] || २२ सप्टेंबर २०२७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || TBD |- | ८४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547187.html] || २५ सप्टेंबर २०२७ || {{cr|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले मैदान, लीड्स|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || TBD |} ==नोंदी== {{reflist|group=n}} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|एकदिवसीय]] 0nahr9hdcflgnueuoas4uhp9dsvhc8a 0 383497 2708540 2708379 2026-09-08T15:58:56Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708540 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने २३ जून १९७३ रोजी आंतरराष्ट्रीय XI विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66865.html २] || २३ जून १९७३ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} || rowspan=6 | [[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66876.html ९] || ७ जुलै १९७३ || {{crw|Jamaica}} || {{flagicon|ENG}} [[पार्क ॲव्हेन्यू क्रिकेट मैदान]], [[यॉर्कशायर|ब्रॅडफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66879.html १२] || १४ जुलै १९७३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द मायेर मैदान]], [[डेव्हॉन|एक्झमॉथ]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66882.html १५] || १८ जुलै १९७३ || {{flagicon|ENG}} [[यंग इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|यंग इंग्लंड]] || {{flagicon|ENG}} [[व्हॅलेन्टाइन्स पार्क]], [[लंडन|इलफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66884.html १७] || २० जुलै १९७३ || {{crw|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|ENG}} [[वूलवरहॅम्प्टन क्रिकेट क्लब मैदान|वूलवरहॅम्प्टन मैदान]], [[स्टॅफर्डशायर|वूलवरहॅम्प्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66887.html २०] || २८ जुलै १९७३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66888.html २१] || १ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66891.html २२] || ४ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66898.html २३] || ८ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66904.html २५] || १ जानेवारी १९७८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९७८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66912.html २८] || ८ जानेवारी १९७८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66913.html २९] || १३ जानेवारी १९७८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|AUS}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66914.html ३०] || ६ जून १९७९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेन्सबरी क्रीडा मैदान]], [[लंडन|टेडिंग्टन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66915.html ३१] || ७ जुलै १९७९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टीटली कंपनी मैदान]], [[नॉटिंगहॅमशायर|शिरेक्स]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66919.html ३३] || १० जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || टाय || rowspan=13 | [[१९८२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८२ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66920.html ३४] || १२ जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66922.html ३६] || १४ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66929.html ३९] || १७ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[पुकेकुरा पार्क]], [[उत्तर बेट, न्यू झीलँड|न्यू प्लायमाउथ]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66930.html ४१] || १८ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[पुकेकुरा पार्क]], [[उत्तर बेट, न्यू झीलँड|न्यू प्लायमाउथ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66940.html ४३] || २० जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[कुक्स गार्डन]], [[न्यू झीलंड|वांगानुई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66941.html ४५] || २३ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66942.html ४६] || २४ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66945.html ५०] || २७ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66963.html ५४] || ३१ जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[ट्राफ्लगार पार्क]], [[नेल्सन, न्यू झीलँड|नेल्सन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66964.html ५६] || २ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[क्राइस्ट कॉलेज]], [[क्राइस्टचर्च]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66965.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[क्राइस्ट कॉलेज]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66971.html ६२] || ७ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66989.html ६७] || २४ जून १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट्रल रिक्रिएशन मैदान]], [[ईस्ट ससेक्स|हॅस्टींग्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=11 | |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66990.html ६८] || ३० जून १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66993.html ६९] || २१ जुलै १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67006.html ७१] || ३१ जानेवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[दक्षिण मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67007.html ७२] || २ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अबरफिल्डी पार्क]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67008.html ७३] || ३ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अबरफिल्डी पार्क]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66991.html ८६] || २२ जून १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67017.html ८७] || २६ जुलै १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंडियन जिमखाना क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67018.html ८८] || २७ जुलै १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66892.html ९५] || १६ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66889.html ९६] || २५ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67023.html १०२] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.१]], [[पर्थ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67039.html १०४] || ३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67042.html १०८] || ६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67055.html ११२] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67047.html ११७] || १४ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67059.html ११९] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.२]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67060.html १२१] || १८ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67063.html १२३] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67065.html १२५] || २० जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67074.html १३१] || १८ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[आईलस्टोन रोड मैदान]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67078.html १३३] || १९ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67000.html १४६] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67002.html १४८] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67003.html १४९] || २० जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66949.html १५०] || १८ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९१-९२ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका|१९९२ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66951.html १५२] || २० जानेवारी १९९२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66970.html १५३] || २२ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[डडली पार्क]], [[क्राइस्टचर्च|रंगीओरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66975.html १५५] || २५ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67019.html १६०] || २० जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=8 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67105.html १६५] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, बेकेनहॅम|काउंटी मैदान]], [[केंट|बेकेनहॅम]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67116.html १७३] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[मेमोरियल मैदान]], [[बर्कशायर|फिनचॅम्पस्टीड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67030.html १७५] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वूडब्रिज रोड]], [[सरे|गुईलफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67120.html १८०] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेस्ट ससेक्स|अरुनडेल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66874.html १८५] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66893.html १८७] || १ ऑगस्ट १९९३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67130.html १९९] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67088.html २००] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67013.html २०५] || ११ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67141.html २०६] || १४ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66910.html २०७] || १ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67142.html २०८] || ५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66986.html २०९] || १५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66894.html २१३] || १३ जून १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66992.html २१४] || १६ जून १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67150.html २१५] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|NZ}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66994.html २३२] || १५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67159.html २३३] || १७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टाँटन|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|SA}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66895.html २३४] || २० ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67161.html २३५] || २७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|लेस्टर रोड]], [[लेस्टरशायर|हिंक्ली]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67179.html २४३] || १० डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67189.html २४८] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा गांधी स्टेडियम]], [[विजयवाडा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67193.html २५२] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[सिकंदराबाद|जिमखाना मैदान]], [[सिकंदराबाद]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67200.html २६१] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67204.html २६६] || २१ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66988.html २७०] || २६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZ}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67211.html २७५] || १२ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[इंग्लंड|स्कारबोरोह]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67212.html २७६] || १५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|AUS}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66866.html २७७] || १८ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[इंग्लंड|होव]] || {{crw|AUS}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67216.html २७८] || १९ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, साउथहँप्टन|काउंटी मैदान]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66896.html २७९] || २१ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67229.html २९९] || ६ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67231.html ३००] || ९ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉरदॅम्पटन काउंटी क्रिकेट मैदान|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66899.html ३०१] || ११ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67069.html ३०३] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67071.html ३०५] || २० जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67233.html ३०८] || २९ जानेवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=17 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67234.html ३०९] || ३० जानेवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67235.html ३१०] || १ फेब्रुवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स|सर डॉनल्ड ब्रॅडमन ओव्हल]], [[न्यू साउथ वेल्स|बाऊरल]] || {{crw|AUS}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67236.html ३११] || ३ फेब्रुवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[न्यूकॅसल (ऑस्ट्रेलिया)|न्यूकॅसल क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यूकॅसल (ऑस्ट्रेलिया)|न्यूकॅसल]] || {{crw|AUS}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66939.html ३१५] || १२ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[फिट्झहर्बर्ट पार्क]], [[न्यू झीलंड|पामेस्टन नॉर्थ]] || {{crw|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67238.html ३१६] || १५ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67036.html ३१७] || १७ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66925.html ३१८] || २० फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66933.html ३१९] || २२ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{crw|NZ}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67239.html ३२०] || २० जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66900.html ३२१] || २२ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66890.html ३२२] || २५ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|SA}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67160.html ३२३] || २८ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टाँटन|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67242.html ३२४] || १ जुलै २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67246.html ३२९] || १९ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|सेंटेनियल पार्क]], [[न्यू झीलंड|ओमारू]] || {{crw|NZ}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67247.html ३३०] || २१ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|ओरंगी ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|तिमारू]] || {{crw|NZ}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67248.html ३३१] || २२ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|ओरंगी ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|तिमारू]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67250.html ३३३] || ३० नोव्हेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67252.html ३३७] || २ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67277.html ३४१] || ४ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|लिंकन ग्रीन]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67280.html ३४९] || १० डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67256.html ३५३] || १२ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67258.html ३५५] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67213.html ३७०] || २९ जून २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67214.html ३७१] || २ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{crw|AUS}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66897.html ३७२] || ३ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67300.html ३७६] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67302.html ३७८] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67306.html ३८२] || ६ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|गुरू नानक विद्यापीठ मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67181.html ३८३] || ८ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67182.html ३८४] || ९ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67195.html ३८६] || २१ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|मिडल इनकम ग्रुप मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|IND}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66984.html ३८९] || २४ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67326.html ४०९] || १० जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|JER}} [[ग्रेनव्हील]], [[जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००२ इंग्लंड महिला तिरंगी मालिका|२००२ इंग्लंड आणि जर्सी महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67328.html ४११] || १६ जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ड्युरॅम|ड्युरॅम विद्यापीठ मैदान]], [[ड्युरॅम]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67151.html ४१३] || २० जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|NZ}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67114.html ४१६] || ११ ऑगस्ट २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड]] || {{crw|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67266.html ४१८] || २७ जानेवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००२-०३ महिला क्रिकेट जागतिक मालिका|२००३ न्यू झीलंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67268.html ४२०] || २९ जानेवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67330.html ४२१] || ३० जानेवारी २००३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67332.html ४२३] || २ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67270.html ४२५] || ३ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67333.html ४२८] || ६ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67237.html ४२९] || ७ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67240.html ४५२] || १३ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=15 | |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66995.html ४५३] || १६ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67350.html ४५४] || १७ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{crw|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67354.html ४६२] || १५ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[पोर्ट एलिझाबेथ|अब्सा ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|SA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67355.html ४६४] || १८ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क (ईस्ट लंडन)|बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67356.html ४६६] || २२ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67309.html ४७१] || २९ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जोहान्सबर्ग|लेनासिया स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|ENG}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67311.html ४७२] || १ मार्च २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66867.html ४९१] || ६ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67241.html ४९२] || १० ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67232.html ४९३] || १३ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{crw|NZ}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67215.html ४९४] || १५ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67230.html ४९५] || १७ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67378.html ५०५] || १३ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[नॉर्थ वेस्ट (दक्षिण आफ्रिका)|मंझील पार्क]], [[नॉर्थ वेस्ट (दक्षिण आफ्रिका)|क्लर्क्सड्रॉप]] || {{crw|ENG}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67312.html ५०७] || १५ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67379.html ५०८] || २२ मार्च २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|टेक्नीकॉन ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67387.html ५१३] || २४ मार्च २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्विन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67359.html ५२१] || २८ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67391.html ५२५] || ३० मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्विन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67396.html ५२९] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|एल.सी. डिव्हिलियर्स ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67313.html ५३२] || ५ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|AUS}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216071.html ५३९] || १५ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्लॉस्टरशायर|विद्यापीठ मैदान]], [[ग्लॉस्टरशायर|चेल्टेन्हम]] || {{crw|AUS}} || rowspan=17 | |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216501.html ५४०] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वूस्टरशायर|चेस्टर रोड उत्तर मैदान]], [[वूस्टरशायर|किडरमिन्स्टर]] || {{crw|AUS}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216679.html ५४२] || २१ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217619.html ५४३] || ३० ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217767.html ५४४] || १ सप्टेंबर २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|AUS}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/224793.html ५४५] || १० नोव्हेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225536.html ५४६] || १२ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227420.html ५४७] || २७ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{crw|ENG}} |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227955.html ५४८] || १ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228386.html ५४९] || ४ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228838.html ५५०] || ७ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सिल्चर|एस.एम. देव स्टेडियम]], [[सिल्चर]] || {{crw|IND}} |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/229039.html ५५१] || ९ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|IND}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225166.html ५६९] || १४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225167.html ५७०] || १७ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || अनिर्णित |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225168.html ५७१] || १९ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225169.html ५७४] || २४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225170.html ५७५] || २५ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276213.html ५९४] || २१ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००६-०७ भारत महिला चौरंगी मालिका|२००७ भारत महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276216.html ५९६] || २३ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276218.html ५९७] || २५ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276219.html ६००] || २८ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276222.html ६०१] || १ मार्च २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276224.html ६०४] || ३ मार्च २००७ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276225.html ६०६] || ५ मार्च २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|ENG}} |- | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276970.html ६१६] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=2 | |- | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276972.html ६१७] || २३ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|NZ}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276973.html ६१८] || २६ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टॅन्ले पार्क]], [[लँकेशायर|ब्लॅकपूल]] || {{crw|NZ}} || rowspan=23 | |- | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276974.html ६१९] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टॅन्ले पार्क]], [[लँकेशायर|ब्लॅकपूल]] || {{crw|ENG}} |- | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276975.html ६२०] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312445.html ६२१] || ३ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312446.html ६२२] || ४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312448.html ६२३] || १० फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312449.html ६२४] || ११ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312522.html ६२९] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312523.html ६३२] || २५ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312524.html ६३३] || २८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312525.html ६३४] || २ मार्च २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || अनिर्णित |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312526.html ६३५] || ३ मार्च २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351440.html ६५४] || ११ जुलै २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || अनिर्णित |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351441.html ६५५] || १२ जुलै २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || {{crw|ENG}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320226.html ६५७] || ६ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320227.html ६५८] || ८ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320225.html ६५९] || ११ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320194.html ६६०] || १४ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320232.html ६६१] || ३० ऑगस्ट २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[सॉमरसेट|नॉर्थ परेड मैदान]], [[सॉमरसेट|बाथ]] || {{crw|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320233.html ६६२] || १ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320234.html ६६३] || ४ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320235.html ६६४] || ७ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320236.html ६६५] || ९ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357957.html ६८३] || ७ मार्च २००९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[२००९ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357962.html ६८९] || १० मार्च २००९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357965.html ६९२] || १२ मार्च २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357969.html ६९७] || १४ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|बँक्सटाऊन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357973.html ७००] || १७ मार्च २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|ड्र्यूमन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357977.html ७०२] || १९ मार्च २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357980.html ७०७] || २२ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383283.html ७०९] || २९ जून २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[चेम्सफर्ड काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=24 | |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383284.html ७१०] || ३० जून २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[चेम्सफर्ड काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383285.html ७११] || ३ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन]] || {{crw|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383286.html ७१२] || ५ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|सर पॉल गेट्टी मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383283.html ७१३] || ७ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426176.html ७१९] || ४ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426177.html ७२०] || ५ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|ENG}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426178.html ७२१] || ७ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439012.html ७२७] || १९ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439013.html ७२८] || २१ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|ENG}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439014.html ७२९] || २४ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439015.html ७३०] || २६ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439016.html ७३१] || १ मार्च २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435853.html ७३९] || १० जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435854.html ७४०] || १२ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|NZ}} |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435855.html ७४१] || १५ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435856.html ७४२] || १७ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[साउथ यॉर्कशायर|शॉ लेन]], [[साउथ यॉर्कशायर|बार्न्सली]] || {{crw|ENG}} |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435857.html ७४३] || २० जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/475117.html ७६०] || १५ नोव्हेंबर २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब ग्राउंड|नॉनडेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/475118.html ७६१] || १७ नोव्हेंबर २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474617.html ७६२] || ५ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474618.html ७६३] || ७ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474619.html ७६४] || ९ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492549.html ७८०] || ३० जून २०११ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[२०११ नॅटवेस्ट महिला चौरंगी मालिका|२०११ इंग्लंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492550.html ७८२] || २ जुलै २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492551.html ७८३] || ५ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500230.html ७८५] || ७ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|सर पॉल गेट्टी मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527679.html ७९२] || २१ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=11 | |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527680.html ७९३] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527681.html ७९४] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527693.html ८११] || १ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527694.html ८१३] || ३ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527695.html ८१५] || ५ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542852.html ८२३] || १ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542853.html ८२४] || ४ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542854.html ८२५] || ५ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542855.html ८२६] || ८ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[कॉर्नवॉल|बॉसकावेन पार्क]], [[कॉर्नवॉल|ट्रुरो]] || {{crw|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542856.html ८२७] || ११ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन|सर पॉल गेट्टी क्रिकेट मैदान]], [[लंडन|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594894.html ८४७] || १ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|SL}} || rowspan=7 | [[२०१३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594897.html ८५०] || ३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594902.html ८५४] || ५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594904.html ८५८] || ८ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594908.html ८६२] || १० फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594912.html ८६६] || १३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594914.html ८६७] || १५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/627006.html ८७६] || १ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लिंकनशायर|लौथ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लिंकनशायर|लौथ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=24 | |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/627007.html ८७७] || ३ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || {{crw|ENG}} |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593723.html ८८१] || २० ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593724.html ८८२] || २३ ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593725.html ८८३] || २५ ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630901.html ८९३] || २९ ऑक्टोबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630902.html ८९४] || १ नोव्हेंबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{crw|ENG}} |- | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630903.html ८९५] || ३ नोव्हेंबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{crw|ENG}} |- | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666039.html ९०२] || १९ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666041.html ९०५] || २३ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666043.html ९०७] || २६ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722389.html ९१४] || २१ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722391.html ९१६] || २३ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774875.html ९३७] || ११ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} |- | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774877.html ९३८] || १३ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774879.html ९३९] || १५ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} |- | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774881.html ९४०] || २६ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774883.html ९४१] || २८ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798369.html ९५४] || २१ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798371.html ९५५] || २३ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|AUS}} |- | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798373.html ९५६] || २७ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907375.html ९७१] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]] || {{crw|ENG}} |- | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907377.html ९७२] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{crw|SA}} |- | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907379.html ९७३] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉंडरर्स स्टेडियम|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946545.html ९८३] || २०-२१ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946547.html ९८४] || २२ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946549.html ९८५] || २७ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025379.html ९९७] || ८ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[ट्रेलॉनी मैदान]], [[मॉंटेगो बे]] || {{crw|ENG}} |- | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025381.html ९९८] || १० ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[ट्रेलॉनी मैदान]], [[मॉंटेगो बे]] || {{crw|WIN}} |- | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025383.html १००१] || १४ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025385.html १००२] || १६ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|WIN}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025387.html १००५] || १९ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1062580.html १००९] || ९ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059194.html १०१२] || १२ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059195.html १०१५] || १५ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059196.html १०१८] || १७-१८ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085946.html १०५७] || २४ जून २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085949.html १०६०] || २७ जून २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085953.html १०६३] || २ जुलै २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टौंटन|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085957.html १०६७] || ५ जुलै २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085963.html १०७३] || ९ जुलै २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085968.html १०७८] || १२ जुलै २०१७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085970.html १०८०] || १५ जुलै २०१७ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085973.html १०८३] || १८ जुलै २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085975.html १०८५] || २३ जुलै २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086063.html १०८९] || २२ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=41 | |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086064.html १०९०] || २६ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान|कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यू साउथ वेल्स|कॉफ्स हार्बर]] || {{crw|AUS}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086065.html १०९१] || २९ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान|कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यू साउथ वेल्स|कॉफ्स हार्बर]] || {{crw|ENG}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131776.html ११०७] || ६ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131777.html ११०८] || ९ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131778.html ११०९] || १२ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126717.html १११६] || ९ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|SA}} |- | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126718.html १११८] || १२ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126719.html ११२०] || १५ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126727.html ११२१] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126728.html ११२२] || १० जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126729.html ११२३] || १३ जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172160.html ११४४] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172161.html ११४६] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172162.html ११४७] || २८ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176432.html ११४९] || १६ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] || {{crw|ENG}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176433.html ११५०] || १८ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] || {{crw|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176434.html ११५१] || २१ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका|वायुसेना मैदान]], [[श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|ENG}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168016.html ११५५] || ६ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168017.html ११५६] || ९ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168018.html ११५७] || १३ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168022.html ११५८] || २ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168023.html ११५९] || ४ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168024.html ११६०] || ७ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|AUS}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208344.html ११७५] || ९ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208345.html ११७६] || १२ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208346.html ११७७] || १४ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || अनिर्णित |- | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249232.html ११८७] || २३ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249233.html ११८८] || २६ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249234.html ११८९] || २८ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|NZ}} |- | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260094.html ११९८] || २७ जून २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260095.html ११९९] || ३० जून २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260096.html १२००] || ३ जुलै २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|IND}} |- | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260103.html १२०९] || १६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260104.html १२११] || १९ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260105.html १२१४] || २१ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260106.html १२१५] || २३ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260107.html १२१८] || २६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263575.html १२३४] || ३ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263576.html १२३६] || ६ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263577.html १२३८] || ८ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243910.html १२४६] || ५ मार्च २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=9 | [[२०२२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243914.html १२५०] || ९ मार्च २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243919.html १२५६] || १४ मार्च २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243922.html १२५८] || १६ मार्च २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243926.html १२६२] || २० मार्च २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243931.html १२६७] || २४ मार्च २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243934.html १२७०] || २७ मार्च २०२२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243937.html १२७३] || ३१ मार्च २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243938.html १२७४] || ३ एप्रिल २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301328.html १२८४] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=29 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301329.html १२८५] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301330.html १२८६] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301337.html १२९०] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|IND}} |- | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301338.html १२९२] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|IND}} |- | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301339.html १२९४] || २४ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343931.html १३०३] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343932.html १३०४] || ६ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343933.html १३०५] || ९ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336077.html १३२५] || १२ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336078.html १३२७] || १६ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{crw|AUS}} |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336079.html १३२८] || १८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336083.html १३३४] || ९ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336084.html १३३६] || १२ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || अनिर्णित |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336085.html १३३८] || १४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388207.html १३७२] || १ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388208.html १३७३] || ४ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388209.html १३७४] || ७ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398271.html १३८४] || २३ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398272.html १३८५] || २६ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || अनिर्णित |- | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398273.html १३८६] || २९ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398274.html १३९३] || २६ जून २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398275.html १३९४] || ३० जून २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398276.html १३९५] || ३ जुलै २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432228.html १४१९] || ४ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} |- | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432229.html १४२२] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432230.html १४२४] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=10 | |- | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426623.html १४३१] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426624.html १४३३] || १४ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426625.html १४३५] || १७ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448394.html १४६६] || ३० मे २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448395.html १४६७] || ४ जून २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448396.html १४६८] || ७ जून २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448402.html १४७२] || १६ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|IND}} |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448403.html १४७३] || १९ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448404.html १४७४] || २२ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490416.html १४९०] || ३ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=8 | [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490420.html १४९३] || ७ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490424.html १४९७] || ११ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490428.html १५०३] || १५ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html १५०९] || १९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490435.html १५१२] || २२ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490439.html १५१६] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490441.html १५१८] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|SA}} |- | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html १५४८] || १० मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} || rowspan=6 | |- | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html १५४९] || १३ मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] || अनिर्णित |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html १५५०] || १६ मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{crw|NZ}} - | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १५६२] || १ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html १५६३] || ३ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html १५६४] || ६ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|महिला एकवसीय]] m8mw4nep71xzp9879s2kew8iwhfr4ci 2708541 2708540 2026-09-08T15:59:47Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708541 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने २३ जून १९७३ रोजी आंतरराष्ट्रीय XI विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66865.html २] || २३ जून १९७३ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} || rowspan=6 | [[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66876.html ९] || ७ जुलै १९७३ || {{crw|Jamaica}} || {{flagicon|ENG}} [[पार्क ॲव्हेन्यू क्रिकेट मैदान]], [[यॉर्कशायर|ब्रॅडफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66879.html १२] || १४ जुलै १९७३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द मायेर मैदान]], [[डेव्हॉन|एक्झमॉथ]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66882.html १५] || १८ जुलै १९७३ || {{flagicon|ENG}} [[यंग इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|यंग इंग्लंड]] || {{flagicon|ENG}} [[व्हॅलेन्टाइन्स पार्क]], [[लंडन|इलफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66884.html १७] || २० जुलै १९७३ || {{crw|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|ENG}} [[वूलवरहॅम्प्टन क्रिकेट क्लब मैदान|वूलवरहॅम्प्टन मैदान]], [[स्टॅफर्डशायर|वूलवरहॅम्प्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66887.html २०] || २८ जुलै १९७३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66888.html २१] || १ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66891.html २२] || ४ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66898.html २३] || ८ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66904.html २५] || १ जानेवारी १९७८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९७८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66912.html २८] || ८ जानेवारी १९७८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66913.html २९] || १३ जानेवारी १९७८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|AUS}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66914.html ३०] || ६ जून १९७९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेन्सबरी क्रीडा मैदान]], [[लंडन|टेडिंग्टन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66915.html ३१] || ७ जुलै १९७९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टीटली कंपनी मैदान]], [[नॉटिंगहॅमशायर|शिरेक्स]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66919.html ३३] || १० जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || टाय || rowspan=13 | [[१९८२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८२ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66920.html ३४] || १२ जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66922.html ३६] || १४ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66929.html ३९] || १७ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[पुकेकुरा पार्क]], [[उत्तर बेट, न्यू झीलँड|न्यू प्लायमाउथ]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66930.html ४१] || १८ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[पुकेकुरा पार्क]], [[उत्तर बेट, न्यू झीलँड|न्यू प्लायमाउथ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66940.html ४३] || २० जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[कुक्स गार्डन]], [[न्यू झीलंड|वांगानुई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66941.html ४५] || २३ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66942.html ४६] || २४ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66945.html ५०] || २७ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66963.html ५४] || ३१ जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[ट्राफ्लगार पार्क]], [[नेल्सन, न्यू झीलँड|नेल्सन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66964.html ५६] || २ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[क्राइस्ट कॉलेज]], [[क्राइस्टचर्च]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66965.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[क्राइस्ट कॉलेज]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66971.html ६२] || ७ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66989.html ६७] || २४ जून १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट्रल रिक्रिएशन मैदान]], [[ईस्ट ससेक्स|हॅस्टींग्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=11 | |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66990.html ६८] || ३० जून १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66993.html ६९] || २१ जुलै १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67006.html ७१] || ३१ जानेवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[दक्षिण मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67007.html ७२] || २ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अबरफिल्डी पार्क]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67008.html ७३] || ३ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अबरफिल्डी पार्क]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66991.html ८६] || २२ जून १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67017.html ८७] || २६ जुलै १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंडियन जिमखाना क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67018.html ८८] || २७ जुलै १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66892.html ९५] || १६ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66889.html ९६] || २५ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67023.html १०२] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.१]], [[पर्थ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67039.html १०४] || ३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67042.html १०८] || ६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67055.html ११२] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67047.html ११७] || १४ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67059.html ११९] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.२]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67060.html १२१] || १८ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67063.html १२३] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67065.html १२५] || २० जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67074.html १३१] || १८ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[आईलस्टोन रोड मैदान]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67078.html १३३] || १९ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67000.html १४६] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67002.html १४८] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67003.html १४९] || २० जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66949.html १५०] || १८ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९१-९२ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका|१९९२ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66951.html १५२] || २० जानेवारी १९९२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66970.html १५३] || २२ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[डडली पार्क]], [[क्राइस्टचर्च|रंगीओरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66975.html १५५] || २५ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67019.html १६०] || २० जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=8 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67105.html १६५] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, बेकेनहॅम|काउंटी मैदान]], [[केंट|बेकेनहॅम]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67116.html १७३] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[मेमोरियल मैदान]], [[बर्कशायर|फिनचॅम्पस्टीड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67030.html १७५] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वूडब्रिज रोड]], [[सरे|गुईलफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67120.html १८०] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेस्ट ससेक्स|अरुनडेल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66874.html १८५] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66893.html १८७] || १ ऑगस्ट १९९३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67130.html १९९] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67088.html २००] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67013.html २०५] || ११ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67141.html २०६] || १४ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66910.html २०७] || १ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67142.html २०८] || ५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66986.html २०९] || १५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66894.html २१३] || १३ जून १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66992.html २१४] || १६ जून १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67150.html २१५] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|NZ}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66994.html २३२] || १५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67159.html २३३] || १७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टाँटन|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|SA}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66895.html २३४] || २० ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67161.html २३५] || २७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|लेस्टर रोड]], [[लेस्टरशायर|हिंक्ली]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67179.html २४३] || १० डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67189.html २४८] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा गांधी स्टेडियम]], [[विजयवाडा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67193.html २५२] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[सिकंदराबाद|जिमखाना मैदान]], [[सिकंदराबाद]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67200.html २६१] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67204.html २६६] || २१ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66988.html २७०] || २६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZ}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67211.html २७५] || १२ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[इंग्लंड|स्कारबोरोह]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67212.html २७६] || १५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|AUS}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66866.html २७७] || १८ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[इंग्लंड|होव]] || {{crw|AUS}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67216.html २७८] || १९ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, साउथहँप्टन|काउंटी मैदान]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66896.html २७९] || २१ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67229.html २९९] || ६ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67231.html ३००] || ९ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉरदॅम्पटन काउंटी क्रिकेट मैदान|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66899.html ३०१] || ११ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67069.html ३०३] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67071.html ३०५] || २० जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67233.html ३०८] || २९ जानेवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=17 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67234.html ३०९] || ३० जानेवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67235.html ३१०] || १ फेब्रुवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स|सर डॉनल्ड ब्रॅडमन ओव्हल]], [[न्यू साउथ वेल्स|बाऊरल]] || {{crw|AUS}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67236.html ३११] || ३ फेब्रुवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[न्यूकॅसल (ऑस्ट्रेलिया)|न्यूकॅसल क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यूकॅसल (ऑस्ट्रेलिया)|न्यूकॅसल]] || {{crw|AUS}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66939.html ३१५] || १२ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[फिट्झहर्बर्ट पार्क]], [[न्यू झीलंड|पामेस्टन नॉर्थ]] || {{crw|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67238.html ३१६] || १५ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67036.html ३१७] || १७ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66925.html ३१८] || २० फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66933.html ३१९] || २२ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{crw|NZ}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67239.html ३२०] || २० जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66900.html ३२१] || २२ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66890.html ३२२] || २५ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|SA}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67160.html ३२३] || २८ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टाँटन|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67242.html ३२४] || १ जुलै २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67246.html ३२९] || १९ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|सेंटेनियल पार्क]], [[न्यू झीलंड|ओमारू]] || {{crw|NZ}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67247.html ३३०] || २१ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|ओरंगी ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|तिमारू]] || {{crw|NZ}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67248.html ३३१] || २२ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|ओरंगी ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|तिमारू]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67250.html ३३३] || ३० नोव्हेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67252.html ३३७] || २ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67277.html ३४१] || ४ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|लिंकन ग्रीन]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67280.html ३४९] || १० डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67256.html ३५३] || १२ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67258.html ३५५] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67213.html ३७०] || २९ जून २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67214.html ३७१] || २ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{crw|AUS}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66897.html ३७२] || ३ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67300.html ३७६] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67302.html ३७८] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67306.html ३८२] || ६ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|गुरू नानक विद्यापीठ मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67181.html ३८३] || ८ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67182.html ३८४] || ९ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67195.html ३८६] || २१ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|मिडल इनकम ग्रुप मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|IND}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66984.html ३८९] || २४ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67326.html ४०९] || १० जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|JER}} [[ग्रेनव्हील]], [[जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००२ इंग्लंड महिला तिरंगी मालिका|२००२ इंग्लंड आणि जर्सी महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67328.html ४११] || १६ जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ड्युरॅम|ड्युरॅम विद्यापीठ मैदान]], [[ड्युरॅम]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67151.html ४१३] || २० जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|NZ}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67114.html ४१६] || ११ ऑगस्ट २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड]] || {{crw|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67266.html ४१८] || २७ जानेवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००२-०३ महिला क्रिकेट जागतिक मालिका|२००३ न्यू झीलंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67268.html ४२०] || २९ जानेवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67330.html ४२१] || ३० जानेवारी २००३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67332.html ४२३] || २ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67270.html ४२५] || ३ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67333.html ४२८] || ६ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67237.html ४२९] || ७ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67240.html ४५२] || १३ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=15 | |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66995.html ४५३] || १६ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67350.html ४५४] || १७ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{crw|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67354.html ४६२] || १५ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[पोर्ट एलिझाबेथ|अब्सा ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|SA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67355.html ४६४] || १८ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क (ईस्ट लंडन)|बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67356.html ४६६] || २२ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67309.html ४७१] || २९ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जोहान्सबर्ग|लेनासिया स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|ENG}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67311.html ४७२] || १ मार्च २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66867.html ४९१] || ६ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67241.html ४९२] || १० ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67232.html ४९३] || १३ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{crw|NZ}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67215.html ४९४] || १५ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67230.html ४९५] || १७ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67378.html ५०५] || १३ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[नॉर्थ वेस्ट (दक्षिण आफ्रिका)|मंझील पार्क]], [[नॉर्थ वेस्ट (दक्षिण आफ्रिका)|क्लर्क्सड्रॉप]] || {{crw|ENG}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67312.html ५०७] || १५ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67379.html ५०८] || २२ मार्च २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|टेक्नीकॉन ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67387.html ५१३] || २४ मार्च २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्विन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67359.html ५२१] || २८ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67391.html ५२५] || ३० मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्विन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67396.html ५२९] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|एल.सी. डिव्हिलियर्स ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67313.html ५३२] || ५ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|AUS}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216071.html ५३९] || १५ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्लॉस्टरशायर|विद्यापीठ मैदान]], [[ग्लॉस्टरशायर|चेल्टेन्हम]] || {{crw|AUS}} || rowspan=17 | |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216501.html ५४०] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वूस्टरशायर|चेस्टर रोड उत्तर मैदान]], [[वूस्टरशायर|किडरमिन्स्टर]] || {{crw|AUS}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216679.html ५४२] || २१ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217619.html ५४३] || ३० ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217767.html ५४४] || १ सप्टेंबर २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|AUS}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/224793.html ५४५] || १० नोव्हेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225536.html ५४६] || १२ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227420.html ५४७] || २७ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{crw|ENG}} |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227955.html ५४८] || १ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228386.html ५४९] || ४ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228838.html ५५०] || ७ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सिल्चर|एस.एम. देव स्टेडियम]], [[सिल्चर]] || {{crw|IND}} |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/229039.html ५५१] || ९ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|IND}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225166.html ५६९] || १४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225167.html ५७०] || १७ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || अनिर्णित |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225168.html ५७१] || १९ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225169.html ५७४] || २४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225170.html ५७५] || २५ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276213.html ५९४] || २१ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००६-०७ भारत महिला चौरंगी मालिका|२००७ भारत महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276216.html ५९६] || २३ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276218.html ५९७] || २५ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276219.html ६००] || २८ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276222.html ६०१] || १ मार्च २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276224.html ६०४] || ३ मार्च २००७ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276225.html ६०६] || ५ मार्च २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|ENG}} |- | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276970.html ६१६] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=2 | |- | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276972.html ६१७] || २३ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|NZ}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276973.html ६१८] || २६ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टॅन्ले पार्क]], [[लँकेशायर|ब्लॅकपूल]] || {{crw|NZ}} || rowspan=23 | |- | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276974.html ६१९] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टॅन्ले पार्क]], [[लँकेशायर|ब्लॅकपूल]] || {{crw|ENG}} |- | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276975.html ६२०] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312445.html ६२१] || ३ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312446.html ६२२] || ४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312448.html ६२३] || १० फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312449.html ६२४] || ११ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312522.html ६२९] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312523.html ६३२] || २५ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312524.html ६३३] || २८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312525.html ६३४] || २ मार्च २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || अनिर्णित |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312526.html ६३५] || ३ मार्च २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351440.html ६५४] || ११ जुलै २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || अनिर्णित |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351441.html ६५५] || १२ जुलै २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || {{crw|ENG}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320226.html ६५७] || ६ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320227.html ६५८] || ८ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320225.html ६५९] || ११ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320194.html ६६०] || १४ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320232.html ६६१] || ३० ऑगस्ट २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[सॉमरसेट|नॉर्थ परेड मैदान]], [[सॉमरसेट|बाथ]] || {{crw|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320233.html ६६२] || १ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320234.html ६६३] || ४ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320235.html ६६४] || ७ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320236.html ६६५] || ९ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357957.html ६८३] || ७ मार्च २००९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[२००९ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357962.html ६८९] || १० मार्च २००९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357965.html ६९२] || १२ मार्च २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357969.html ६९७] || १४ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|बँक्सटाऊन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357973.html ७००] || १७ मार्च २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|ड्र्यूमन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357977.html ७०२] || १९ मार्च २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357980.html ७०७] || २२ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383283.html ७०९] || २९ जून २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[चेम्सफर्ड काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=24 | |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383284.html ७१०] || ३० जून २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[चेम्सफर्ड काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383285.html ७११] || ३ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन]] || {{crw|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383286.html ७१२] || ५ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|सर पॉल गेट्टी मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383283.html ७१३] || ७ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426176.html ७१९] || ४ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426177.html ७२०] || ५ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|ENG}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426178.html ७२१] || ७ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439012.html ७२७] || १९ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439013.html ७२८] || २१ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|ENG}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439014.html ७२९] || २४ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439015.html ७३०] || २६ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439016.html ७३१] || १ मार्च २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435853.html ७३९] || १० जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435854.html ७४०] || १२ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|NZ}} |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435855.html ७४१] || १५ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435856.html ७४२] || १७ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[साउथ यॉर्कशायर|शॉ लेन]], [[साउथ यॉर्कशायर|बार्न्सली]] || {{crw|ENG}} |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435857.html ७४३] || २० जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/475117.html ७६०] || १५ नोव्हेंबर २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब ग्राउंड|नॉनडेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/475118.html ७६१] || १७ नोव्हेंबर २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474617.html ७६२] || ५ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474618.html ७६३] || ७ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474619.html ७६४] || ९ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492549.html ७८०] || ३० जून २०११ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[२०११ नॅटवेस्ट महिला चौरंगी मालिका|२०११ इंग्लंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492550.html ७८२] || २ जुलै २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492551.html ७८३] || ५ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500230.html ७८५] || ७ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|सर पॉल गेट्टी मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527679.html ७९२] || २१ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=11 | |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527680.html ७९३] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527681.html ७९४] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527693.html ८११] || १ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527694.html ८१३] || ३ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527695.html ८१५] || ५ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542852.html ८२३] || १ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542853.html ८२४] || ४ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542854.html ८२५] || ५ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542855.html ८२६] || ८ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[कॉर्नवॉल|बॉसकावेन पार्क]], [[कॉर्नवॉल|ट्रुरो]] || {{crw|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542856.html ८२७] || ११ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन|सर पॉल गेट्टी क्रिकेट मैदान]], [[लंडन|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594894.html ८४७] || १ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|SL}} || rowspan=7 | [[२०१३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594897.html ८५०] || ३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594902.html ८५४] || ५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594904.html ८५८] || ८ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594908.html ८६२] || १० फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594912.html ८६६] || १३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594914.html ८६७] || १५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/627006.html ८७६] || १ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लिंकनशायर|लौथ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लिंकनशायर|लौथ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=24 | |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/627007.html ८७७] || ३ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || {{crw|ENG}} |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593723.html ८८१] || २० ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593724.html ८८२] || २३ ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593725.html ८८३] || २५ ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630901.html ८९३] || २९ ऑक्टोबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630902.html ८९४] || १ नोव्हेंबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{crw|ENG}} |- | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630903.html ८९५] || ३ नोव्हेंबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{crw|ENG}} |- | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666039.html ९०२] || १९ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666041.html ९०५] || २३ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666043.html ९०७] || २६ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722389.html ९१४] || २१ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722391.html ९१६] || २३ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774875.html ९३७] || ११ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} |- | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774877.html ९३८] || १३ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774879.html ९३९] || १५ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} |- | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774881.html ९४०] || २६ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774883.html ९४१] || २८ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798369.html ९५४] || २१ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798371.html ९५५] || २३ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|AUS}} |- | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798373.html ९५६] || २७ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907375.html ९७१] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]] || {{crw|ENG}} |- | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907377.html ९७२] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{crw|SA}} |- | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907379.html ९७३] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉंडरर्स स्टेडियम|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946545.html ९८३] || २०-२१ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946547.html ९८४] || २२ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946549.html ९८५] || २७ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025379.html ९९७] || ८ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[ट्रेलॉनी मैदान]], [[मॉंटेगो बे]] || {{crw|ENG}} |- | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025381.html ९९८] || १० ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[ट्रेलॉनी मैदान]], [[मॉंटेगो बे]] || {{crw|WIN}} |- | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025383.html १००१] || १४ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025385.html १००२] || १६ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|WIN}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025387.html १००५] || १९ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1062580.html १००९] || ९ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059194.html १०१२] || १२ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059195.html १०१५] || १५ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059196.html १०१८] || १७-१८ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085946.html १०५७] || २४ जून २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085949.html १०६०] || २७ जून २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085953.html १०६३] || २ जुलै २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टौंटन|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085957.html १०६७] || ५ जुलै २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085963.html १०७३] || ९ जुलै २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085968.html १०७८] || १२ जुलै २०१७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085970.html १०८०] || १५ जुलै २०१७ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085973.html १०८३] || १८ जुलै २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085975.html १०८५] || २३ जुलै २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086063.html १०८९] || २२ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=41 | |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086064.html १०९०] || २६ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान|कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यू साउथ वेल्स|कॉफ्स हार्बर]] || {{crw|AUS}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086065.html १०९१] || २९ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान|कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यू साउथ वेल्स|कॉफ्स हार्बर]] || {{crw|ENG}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131776.html ११०७] || ६ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131777.html ११०८] || ९ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131778.html ११०९] || १२ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126717.html १११६] || ९ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|SA}} |- | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126718.html १११८] || १२ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126719.html ११२०] || १५ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126727.html ११२१] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126728.html ११२२] || १० जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126729.html ११२३] || १३ जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172160.html ११४४] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172161.html ११४६] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172162.html ११४७] || २८ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176432.html ११४९] || १६ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] || {{crw|ENG}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176433.html ११५०] || १८ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] || {{crw|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176434.html ११५१] || २१ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका|वायुसेना मैदान]], [[श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|ENG}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168016.html ११५५] || ६ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168017.html ११५६] || ९ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168018.html ११५७] || १३ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168022.html ११५८] || २ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168023.html ११५९] || ४ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168024.html ११६०] || ७ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|AUS}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208344.html ११७५] || ९ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208345.html ११७६] || १२ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208346.html ११७७] || १४ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || अनिर्णित |- | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249232.html ११८७] || २३ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249233.html ११८८] || २६ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249234.html ११८९] || २८ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|NZ}} |- | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260094.html ११९८] || २७ जून २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260095.html ११९९] || ३० जून २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260096.html १२००] || ३ जुलै २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|IND}} |- | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260103.html १२०९] || १६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260104.html १२११] || १९ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260105.html १२१४] || २१ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260106.html १२१५] || २३ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260107.html १२१८] || २६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263575.html १२३४] || ३ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263576.html १२३६] || ६ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263577.html १२३८] || ८ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243910.html १२४६] || ५ मार्च २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=9 | [[२०२२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243914.html १२५०] || ९ मार्च २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243919.html १२५६] || १४ मार्च २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243922.html १२५८] || १६ मार्च २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243926.html १२६२] || २० मार्च २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243931.html १२६७] || २४ मार्च २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243934.html १२७०] || २७ मार्च २०२२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243937.html १२७३] || ३१ मार्च २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243938.html १२७४] || ३ एप्रिल २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301328.html १२८४] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=29 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301329.html १२८५] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301330.html १२८६] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301337.html १२९०] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|IND}} |- | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301338.html १२९२] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|IND}} |- | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301339.html १२९४] || २४ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343931.html १३०३] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343932.html १३०४] || ६ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343933.html १३०५] || ९ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336077.html १३२५] || १२ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336078.html १३२७] || १६ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{crw|AUS}} |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336079.html १३२८] || १८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336083.html १३३४] || ९ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336084.html १३३६] || १२ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || अनिर्णित |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336085.html १३३८] || १४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388207.html १३७२] || १ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388208.html १३७३] || ४ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388209.html १३७४] || ७ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398271.html १३८४] || २३ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398272.html १३८५] || २६ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || अनिर्णित |- | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398273.html १३८६] || २९ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398274.html १३९३] || २६ जून २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398275.html १३९४] || ३० जून २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398276.html १३९५] || ३ जुलै २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432228.html १४१९] || ४ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} |- | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432229.html १४२२] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432230.html १४२४] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=10 | |- | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426623.html १४३१] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426624.html १४३३] || १४ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426625.html १४३५] || १७ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448394.html १४६६] || ३० मे २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448395.html १४६७] || ४ जून २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448396.html १४६८] || ७ जून २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448402.html १४७२] || १६ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|IND}} |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448403.html १४७३] || १९ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448404.html १४७४] || २२ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490416.html १४९०] || ३ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=8 | [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490420.html १४९३] || ७ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490424.html १४९७] || ११ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490428.html १५०३] || १५ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html १५०९] || १९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490435.html १५१२] || २२ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490439.html १५१६] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490441.html १५१८] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|SA}} |- | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html १५४८] || १० मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} || rowspan=6 | |- | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html १५४९] || १३ मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] || अनिर्णित |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html १५५०] || १६ मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{crw|NZ}} |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १५६२] || १ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html १५६३] || ३ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html १५६४] || ६ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|महिला एकवसीय]] owtpju5ouyjfbw7kh8a01jjrovbrusa 2708543 2708541 2026-09-08T16:03:52Z Aditya tamhankar 80177 /* यादी */ 2708543 wikitext text/x-wiki खालील यादी इंग्लंड महिला क्रिकेट संघाने आतापर्यंत खेळलेल्या सर्व अधिकृत महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्यांची आहे. इंग्लंडने २३ जून १९७३ रोजी आंतरराष्ट्रीय XI विरुद्ध पहिला महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला. == सुची == {| class="wikitable plainrowheaders" |- ! scope="col" style="width:75px" | चिन्ह ! scope="col" style="width:350px" | अर्थ |- ! scope="row" |सामना क्र. | इंग्लंडने खेळलेल्या महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामन्याचा क्र. |- ! scope="row" |महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. | आयसीसी सदस्यांचे महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. |- ! scope="row" | तारीख | सामन्याची तारीख |- ! scope="row" |विरुद्ध संघ | ज्या संघाविरुद्ध महिला आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय सामना खेळला त्या देशाचे ध्वजासहित नाव |- ! scope="row" | स्थळ | कोणत्या मैदानावर सामना झाला |- ! scope="row" | विजेता | सामन्याचा विजेता/अनिर्णित |- | bgcolor=#cfc| || सामना विविध स्पर्धेत खेळवला गेला त्या स्पर्धेच्या दुव्यासहित |} ==यादी== {| class="wikitable ubsortable" style="text-align:left; white-space:nowrap" |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- style="background:#cfc;" | १ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66865.html २] || २३ जून १९७३ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} || rowspan=6 | [[१९७३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66876.html ९] || ७ जुलै १९७३ || {{crw|Jamaica}} || {{flagicon|ENG}} [[पार्क ॲव्हेन्यू क्रिकेट मैदान]], [[यॉर्कशायर|ब्रॅडफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66879.html १२] || १४ जुलै १९७३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[द मायेर मैदान]], [[डेव्हॉन|एक्झमॉथ]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | ४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66882.html १५] || १८ जुलै १९७३ || {{flagicon|ENG}} [[यंग इंग्लंड महिला क्रिकेट संघ|यंग इंग्लंड]] || {{flagicon|ENG}} [[व्हॅलेन्टाइन्स पार्क]], [[लंडन|इलफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66884.html १७] || २० जुलै १९७३ || {{crw|Trinidad and Tobago}} || {{flagicon|ENG}} [[वूलवरहॅम्प्टन क्रिकेट क्लब मैदान|वूलवरहॅम्प्टन मैदान]], [[स्टॅफर्डशायर|वूलवरहॅम्प्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66887.html २०] || २८ जुलै १९७३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन मैदान, बर्मिंगहॅम|एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | ७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66888.html २१] || १ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | ८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66891.html २२] || ४ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66898.html २३] || ८ ऑगस्ट १९७६ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66904.html २५] || १ जानेवारी १९७८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९७८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९७८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66912.html २८] || ८ जानेवारी १९७८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66913.html २९] || १३ जानेवारी १९७८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|AUS}} |- | १३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66914.html ३०] || ६ जून १९७९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेन्सबरी क्रीडा मैदान]], [[लंडन|टेडिंग्टन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | १४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66915.html ३१] || ७ जुलै १९७९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टीटली कंपनी मैदान]], [[नॉटिंगहॅमशायर|शिरेक्स]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | १५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66919.html ३३] || १० जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || टाय || rowspan=13 | [[१९८२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८२ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66920.html ३४] || १२ जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[कॉर्नवॉल पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66922.html ३६] || १४ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66929.html ३९] || १७ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[पुकेकुरा पार्क]], [[उत्तर बेट, न्यू झीलँड|न्यू प्लायमाउथ]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66930.html ४१] || १८ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[पुकेकुरा पार्क]], [[उत्तर बेट, न्यू झीलँड|न्यू प्लायमाउथ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66940.html ४३] || २० जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[कुक्स गार्डन]], [[न्यू झीलंड|वांगानुई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | २१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66941.html ४५] || २३ जानेवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66942.html ४६] || २४ जानेवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66945.html ५०] || २७ जानेवारी १९८२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66963.html ५४] || ३१ जानेवारी १९८२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[ट्राफ्लगार पार्क]], [[नेल्सन, न्यू झीलँड|नेल्सन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66964.html ५६] || २ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[क्राइस्ट कॉलेज]], [[क्राइस्टचर्च]] || टाय |- style="background:#cfc;" | २६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66965.html ५९] || ४ फेब्रुवारी १९८२ || [[चित्र:Icc_large.jpeg‎|20px]] [[आंतरराष्ट्रीय XI महिला क्रिकेट संघ|आंतरराष्ट्रीय XI]] || {{flagicon|NZ}} [[क्राइस्ट कॉलेज]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66971.html ६२] || ७ फेब्रुवारी १९८२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- | २८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66989.html ६७] || २४ जून १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट्रल रिक्रिएशन मैदान]], [[ईस्ट ससेक्स|हॅस्टींग्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=11 | |- | २९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66990.html ६८] || ३० जून १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66993.html ६९] || २१ जुलै १९८४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67006.html ७१] || ३१ जानेवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[दक्षिण मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67007.html ७२] || २ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अबरफिल्डी पार्क]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67008.html ७३] || ३ फेब्रुवारी १९८५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[अबरफिल्डी पार्क]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66991.html ८६] || २२ जून १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67017.html ८७] || २६ जुलै १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[इंडियन जिमखाना क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67018.html ८८] || २७ जुलै १९८६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66892.html ९५] || १६ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- | ३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66889.html ९६] || २५ जुलै १९८७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67023.html १०२] || ३० नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[विलेटन स्पोर्ट्स क्लब क्र.१]], [[पर्थ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=9 | [[१९८८ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९८८ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67039.html १०४] || ३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67041.html १०७] || ५ डिसेंबर १९८८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67042.html १०८] || ६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67055.html ११२] || ११ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[रिचमंड क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67046.html ११४] || १३ डिसेंबर १९८८ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67047.html ११७] || १४ नोव्हेंबर १९८८ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.१]], [[मेलबर्न]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67059.html ११९] || १६ डिसेंबर १९८८ || {{crw|NED}} || {{flagicon|AUS}} [[कॅरे ग्रामर विद्यालय ओव्हल क्र.२]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67060.html १२१] || १८ डिसेंबर १९८८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67063.html १२३] || १९ जुलै १९८९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९८९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67065.html १२५] || २० जुलै १९८९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67066.html १२६] || २१ जुलै १९८९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67074.html १३१] || १८ जुलै १९९० || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[आईलस्टोन रोड मैदान]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९० युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67078.html १३३] || १९ जुलै १९९० || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[जॉन प्लेयर मैदान]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67077.html १३६] || २० जुलै १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[इव्हानहो क्रिकेट क्लब मैदान|इव्हानहो स्टेडियम]], [[लीस्टरशायर|कर्बी मक्सलो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67081.html १३७] || २२ जुलै १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेट ओक्ले क्रिकेट क्लब मैदान|ओक्ले स्टेडियम]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|ENG}} |- | ५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67082.html १३८] || १६ ऑगस्ट १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=2 | |- | ५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67087.html १३९] || १७ ऑगस्ट १९९० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66998.html १४४] || १६ जुलै १९९१ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67000.html १४६] || १७ जुलै १९९१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67002.html १४८] || १९ जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67003.html १४९] || २० जुलै १९९१ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|NED}} [[स्पोर्टपार्क कोनिंकलिजेके एचएफसी]], [[नूर्द-हॉलंड|हार्लेम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66949.html १५०] || १८ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=4 | [[१९९१-९२ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका|१९९२ न्यू झीलंड महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | ६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66951.html १५२] || २० जानेवारी १९९२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66970.html १५३] || २२ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[डडली पार्क]], [[क्राइस्टचर्च|रंगीओरा]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66975.html १५५] || २५ जानेवारी १९९२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZ}} [[लॅंसेस्टर पार्क]], [[क्राइस्टचर्च]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67019.html १६०] || २० जुलै १९९३ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|ENG}} [[रिक्रिएशन मैदान]], [[सरे|बॅंडस्टॅंड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=8 | [[१९९३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९३ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67105.html १६५] || २१ जुलै १९९३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, बेकेनहॅम|काउंटी मैदान]], [[केंट|बेकेनहॅम]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | ६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67112.html १६९] || २४ जुलै १९९३ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[सोनिंग लेन मैदान]], [[बर्कशायर|रीडींग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67116.html १७३] || २५ जुलै १९९३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[मेमोरियल मैदान]], [[बर्कशायर|फिनचॅम्पस्टीड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67030.html १७५] || २६ जुलै १९९३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वूडब्रिज रोड]], [[सरे|गुईलफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67120.html १८०] || २८ जुलै १९९३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वेस्ट ससेक्स|अरुनडेल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66874.html १८५] || २९ जुलै १९९३ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[इलिंग क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66893.html १८७] || १ ऑगस्ट १९९३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67130.html १९९] || १८ जुलै १९९५ || {{crw|NED}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[१९९५ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | ७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67088.html २००] || १९ जुलै १९९५ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IRE}} [[ऑबजरवेट्री लेन मैदान]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67131.html २०२] || २० जुलै १९९५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॉलेज पार्क]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67083.html २०४] || २२ जुलै १९९५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IRE}} [[कॅसल ॲव्हेन्यू]], [[डब्लिन]] || {{crw|ENG}} |- | ७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67013.html २०५] || ११ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[अरुण जेटली क्रिकेट मैदान|फिरोजशाह कोटला मैदान]], [[दिल्ली]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67141.html २०६] || १४ नोव्हेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | ७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66910.html २०७] || १ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[मोईन-उल-हक स्टेडियम]], [[पटना]] || {{crw|ENG}} |- | ८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67142.html २०८] || ५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | ८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66986.html २०९] || १५ डिसेंबर १९९५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- | ८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66894.html २१३] || १३ जून १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- | ८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66992.html २१४] || १६ जून १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67150.html २१५] || १८ जुलै १९९६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाईड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|NZ}} |- | ८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66994.html २३२] || १५ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67159.html २३३] || १७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टाँटन|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|SA}} |- | ८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66895.html २३४] || २० ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67161.html २३५] || २७ ऑगस्ट १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|लेस्टर रोड]], [[लेस्टरशायर|हिंक्ली]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67179.html २४३] || १० डिसेंबर १९९७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[१९९७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|१९९७ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67189.html २४८] || १२ डिसेंबर १९९७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|IND}} [[इंदिरा गांधी स्टेडियम]], [[विजयवाडा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67193.html २५२] || १४ डिसेंबर १९९७ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|IND}} [[सिकंदराबाद|जिमखाना मैदान]], [[सिकंदराबाद]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66983.html २५७] || १६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67200.html २६१] || १८ डिसेंबर १९९७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[नागपूर]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67204.html २६६] || २१ डिसेंबर १९९७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[पंजाब क्रिकेट असोसिएशन मैदान]], [[मोहाली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66988.html २७०] || २६ डिसेंबर १९९७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZ}} |- | ९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67211.html २७५] || १२ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[उत्तर मरीन रोड मैदान]], [[इंग्लंड|स्कारबोरोह]] || {{crw|AUS}} || rowspan=5 | |- | ९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67212.html २७६] || १५ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|AUS}} |- | ९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66866.html २७७] || १८ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[इंग्लंड|होव]] || {{crw|AUS}} |- | ९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67216.html २७८] || १९ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, साउथहँप्टन|काउंटी मैदान]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|AUS}} |- | १०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66896.html २७९] || २१ जुलै १९९८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | १०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67229.html २९९] || ६ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मँचेस्टर]] || {{crw|IND}} || rowspan=3 | |- | १०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67231.html ३००] || ९ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉरदॅम्पटन काउंटी क्रिकेट मैदान|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टनशायर]] || {{crw|IND}} |- | १०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66899.html ३०१] || ११ जुलै १९९९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67069.html ३०३] || १९ जुलै १९९९ || {{crw|NED}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[१९९९ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67071.html ३०५] || २० जुलै १९९९ || {{crw|DEN}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67073.html ३०७] || २१ जुलै १९९९ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|DEN}} [[नायकाबिंग मोर्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[डेन्मार्क|नायकाबिंग मोर्स]] || {{crw|ENG}} |- | १०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67233.html ३०८] || २९ जानेवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=17 | |- | १०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67234.html ३०९] || ३० जानेवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | १०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67235.html ३१०] || १ फेब्रुवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[न्यू साउथ वेल्स|सर डॉनल्ड ब्रॅडमन ओव्हल]], [[न्यू साउथ वेल्स|बाऊरल]] || {{crw|AUS}} |- | ११० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67236.html ३११] || ३ फेब्रुवारी २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[न्यूकॅसल (ऑस्ट्रेलिया)|न्यूकॅसल क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यूकॅसल (ऑस्ट्रेलिया)|न्यूकॅसल]] || {{crw|AUS}} |- | १११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66939.html ३१५] || १२ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[फिट्झहर्बर्ट पार्क]], [[न्यू झीलंड|पामेस्टन नॉर्थ]] || {{crw|NZ}} |- | ११२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67238.html ३१६] || १५ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[वेलिंग्टन स्थानिक स्टेडियम]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ११३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67036.html ३१७] || १७ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|NZ}} |- | ११४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66925.html ३१८] || २० फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन (न्यू झीलंड)|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ११५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66933.html ३१९] || २२ फेब्रुवारी २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[मॅकलीन पार्क]], [[नेपियर]] || {{crw|NZ}} |- | ११६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67239.html ३२०] || २० जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ११७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66900.html ३२१] || २२ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ट्रेंट ब्रिज मैदान, नॉटिंगहॅम|ट्रेंट ब्रिज]], [[नॉटिंगहॅम]] || {{crw|ENG}} |- | ११८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66890.html ३२२] || २५ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|SA}} |- | ११९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67160.html ३२३] || २८ जून २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टाँटन|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67242.html ३२४] || १ जुलै २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|SA}} |- | १२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67246.html ३२९] || १९ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|सेंटेनियल पार्क]], [[न्यू झीलंड|ओमारू]] || {{crw|NZ}} |- | १२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67247.html ३३०] || २१ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|ओरंगी ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|तिमारू]] || {{crw|NZ}} |- | १२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67248.html ३३१] || २२ नोव्हेंबर २००० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|ओरंगी ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|तिमारू]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67250.html ३३३] || ३० नोव्हेंबर २००० || {{crw|NED}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[२००० महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००० आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67252.html ३३७] || २ डिसेंबर २००० || {{crw|SA}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|SA}} |- style="background:#cfc;" | १२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67277.html ३४१] || ४ डिसेंबर २००० || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[न्यू झीलंड|लिंकन ग्रीन]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67254.html ३४६] || ७ डिसेंबर २००० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67280.html ३४९] || १० डिसेंबर २००० || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन ग्रीन]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67256.html ३५३] || १२ डिसेंबर २००० || {{crw|SL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67258.html ३५५] || १४ डिसेंबर २००० || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन (न्यू झीलंड)|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- | १३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67213.html ३७०] || २९ जून २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|AUS}} || rowspan=3 | |- | १३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67214.html ३७१] || २ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{crw|AUS}} |- | १३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66897.html ३७२] || ३ जुलै २००१ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67300.html ३७६] || १० ऑगस्ट २००१ || {{crw|SCO}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००१ युरोप महिला क्रिकेट चषक]] |- style="background:#cfc;" | १३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67302.html ३७८] || ११ ऑगस्ट २००१ || {{crw|NED}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67304.html ३८०] || १२ ऑगस्ट २००१ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[रेडिंग (बर्कशायर)|ब्रॅडफर्ड महाविद्यालय मैदान]], [[रेडिंग (बर्कशायर)|रेडिंग]] || {{crw|IRE}} |- | १३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67306.html ३८२] || ६ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|गुरू नानक विद्यापीठ मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=5 | |- | १३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67181.html ३८३] || ८ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | १३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67182.html ३८४] || ९ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[लाल बहादूर शास्त्री मैदान, हैदराबाद|लाल बहादूर शास्त्री मैदान]], [[हैदराबाद]] || {{crw|IND}} |- | १४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67195.html ३८६] || २१ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|मिडल इनकम ग्रुप मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|IND}} |- | १४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66984.html ३८९] || २४ जानेवारी २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, पुणे|नेहरू स्टेडियम]], [[पुणे]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67326.html ४०९] || १० जुलै २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|JER}} [[ग्रेनव्हील]], [[जर्सी|सेंट सेव्हियर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=3 | [[२००२ इंग्लंड महिला तिरंगी मालिका|२००२ इंग्लंड आणि जर्सी महिला तिरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67328.html ४११] || १६ जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ड्युरॅम|ड्युरॅम विद्यापीठ मैदान]], [[ड्युरॅम]] || {{crw|NZ}} |- style="background:#cfc;" | १४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67151.html ४१३] || २० जुलै २००२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|NZ}} |- | १४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67114.html ४१६] || ११ ऑगस्ट २००२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड क्रिकेट क्लब मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|बीकन्सफिल्ड]] || {{crw|ENG}} || |- style="background:#cfc;" | १४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67266.html ४१८] || २७ जानेवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००२-०३ महिला क्रिकेट जागतिक मालिका|२००३ न्यू झीलंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67268.html ४२०] || २९ जानेवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67330.html ४२१] || ३० जानेवारी २००३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67332.html ४२३] || २ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67270.html ४२५] || ३ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZL}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[लिंकन, न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67333.html ४२८] || ६ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल|बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल क्र.३]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67237.html ४२९] || ७ फेब्रुवारी २००३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | १५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67240.html ४५२] || १३ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=15 | |- | १५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66995.html ४५३] || १६ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|SA}} |- | १५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67350.html ४५४] || १७ ऑगस्ट २००३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{crw|ENG}} |- | १५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67354.html ४६२] || १५ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[पोर्ट एलिझाबेथ|अब्सा ओव्हल]], [[पोर्ट एलिझाबेथ]] || {{crw|SA}} |- | १५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67355.html ४६४] || १८ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[बफेलो पार्क (ईस्ट लंडन)|बफेलो पार्क]], [[ईस्ट लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67356.html ४६६] || २२ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- | १५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67309.html ४७१] || २९ फेब्रुवारी २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जोहान्सबर्ग|लेनासिया स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|ENG}} |- | १६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67311.html ४७२] || १ मार्च २००४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | १६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/66867.html ४९१] || ६ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | १६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67241.html ४९२] || १० ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | १६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67232.html ४९३] || १३ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थहॅम्प्टन]] || {{crw|NZ}} |- | १६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67215.html ४९४] || १५ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | १६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67230.html ४९५] || १७ ऑगस्ट २००४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान|ओल्ड ट्रॅफर्ड]], [[मॅंचेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | १६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67378.html ५०५] || १३ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[नॉर्थ वेस्ट (दक्षिण आफ्रिका)|मंझील पार्क]], [[नॉर्थ वेस्ट (दक्षिण आफ्रिका)|क्लर्क्सड्रॉप]] || {{crw|ENG}} |- | १६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67312.html ५०७] || १५ मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67379.html ५०८] || २२ मार्च २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|टेक्नीकॉन ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || अनिर्णित || rowspan=7 | [[२००५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००५ आय.डब्ल्यू.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | १६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67387.html ५१३] || २४ मार्च २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्विन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67398.html ५१७] || २६ मार्च २००५ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|SA}} [[प्रिटोरिया|एस्टेरस्ट क्रिकेट क्लब मैदान]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67359.html ५२१] || २८ मार्च २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|लॉडियम ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67391.html ५२५] || ३० मार्च २००५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|हार्लेक्विन्स]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67396.html ५२९] || १ एप्रिल २००५ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|RSA}} [[प्रिटोरिया|एल.सी. डिव्हिलियर्स ओव्हल]], [[प्रिटोरिया]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/67313.html ५३२] || ५ एप्रिल २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|AUS}} |- | १७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216071.html ५३९] || १५ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्लॉस्टरशायर|विद्यापीठ मैदान]], [[ग्लॉस्टरशायर|चेल्टेन्हम]] || {{crw|AUS}} || rowspan=17 | |- | १७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216501.html ५४०] || १९ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वूस्टरशायर|चेस्टर रोड उत्तर मैदान]], [[वूस्टरशायर|किडरमिन्स्टर]] || {{crw|AUS}} |- | १७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/216679.html ५४२] || २१ ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन]] || {{crw|ENG}} |- | १७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217619.html ५४३] || ३० ऑगस्ट २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | १७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/217767.html ५४४] || १ सप्टेंबर २००५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|AUS}} |- | १८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/224793.html ५४५] || १० नोव्हेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[कोलंबो|कोल्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | १८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225536.html ५४६] || १२ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | १८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227420.html ५४७] || २७ नोव्हेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नाहर सिंग स्टेडियम]], [[फरिदाबाद]] || {{crw|ENG}} |- | १८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/227955.html ५४८] || १ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[के डी सिंग बाबु स्टेडियम]], [[लखनौ]] || {{crw|IND}} |- | १८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228386.html ५४९] || ४ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[नेहरू स्टेडियम, गुवाहाटी|नेहरू स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|IND}} |- | १८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/228838.html ५५०] || ७ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[सिल्चर|एस.एम. देव स्टेडियम]], [[सिल्चर]] || {{crw|IND}} |- | १८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/229039.html ५५१] || ९ डिसेंबर २००५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ईडन गार्डन्स]], [[कोलकाता]] || {{crw|IND}} |- | १८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225166.html ५६९] || १४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | १८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225167.html ५७०] || १७ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || अनिर्णित |- | १८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225168.html ५७१] || १९ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | १९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225169.html ५७४] || २४ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- | १९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/225170.html ५७५] || २५ ऑगस्ट २००६ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | १९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276213.html ५९४] || २१ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} || rowspan=7 | [[२००६-०७ भारत महिला चौरंगी मालिका|२००७ भारत महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | १९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276216.html ५९६] || २३ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276218.html ५९७] || २५ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276219.html ६००] || २८ फेब्रुवारी २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम, चेन्नई|एम.ए. चिदंबरम स्टेडियम]], [[चेन्नई]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | १९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276222.html ६०१] || १ मार्च २००७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | १९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276224.html ६०४] || ३ मार्च २००७ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|NZL}} |- style="background:#cfc;" | १९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276225.html ६०६] || ५ मार्च २००७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[चेन्नई|इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नोलॉजी चेमप्लास्ट मैदान]], [[चेन्नई]] || {{crw|ENG}} |- | १९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276970.html ६१६] || १७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|NZ}} || rowspan=2 | |- | २०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276972.html ६१७] || २३ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|NZ}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | २०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276973.html ६१८] || २६ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टॅन्ले पार्क]], [[लँकेशायर|ब्लॅकपूल]] || {{crw|NZ}} || rowspan=23 | |- | २०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276974.html ६१९] || २७ ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[स्टॅन्ले पार्क]], [[लँकेशायर|ब्लॅकपूल]] || {{crw|ENG}} |- | २०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/276975.html ६२०] || ३० ऑगस्ट २००७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312445.html ६२१] || ३ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- | २०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312446.html ६२२] || ४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | २०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312448.html ६२३] || १० फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- | २०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312449.html ६२४] || ११ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी क्रिकेट मैदान]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | २०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312522.html ६२९] || २४ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|NZ}} |- | २०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312523.html ६३२] || २५ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312524.html ६३३] || २८ फेब्रुवारी २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312525.html ६३४] || २ मार्च २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || अनिर्णित |- | २१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/312526.html ६३५] || ३ मार्च २००८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351440.html ६५४] || ११ जुलै २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || अनिर्णित |- | २१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/351441.html ६५५] || १२ जुलै २००८ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || {{crw|ENG}} |- | २१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320226.html ६५७] || ६ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | २१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320227.html ६५८] || ८ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | २१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320225.html ६५९] || ११ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320194.html ६६०] || १४ ऑगस्ट २००८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[डेनिस कॉम्पटन ओव्हल]], [[हर्टफर्डशायर|शेन्ले]] || {{crw|ENG}} |- | २१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320232.html ६६१] || ३० ऑगस्ट २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[सॉमरसेट|नॉर्थ परेड मैदान]], [[सॉमरसेट|बाथ]] || {{crw|ENG}} |- | २२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320233.html ६६२] || १ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320234.html ६६३] || ४ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320235.html ६६४] || ७ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[अरुनडेल कॅसेल]], [[ससेक्स काउंटी क्रिकेट क्लब|ससेक्स]] || {{crw|ENG}} |- | २२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/320236.html ६६५] || ९ सप्टेंबर २००८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | २२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357957.html ६८३] || ७ मार्च २००९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|ENG}} || rowspan=7 | [[२००९ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२००९ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357962.html ६८९] || १० मार्च २००९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357965.html ६९२] || १२ मार्च २००९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357969.html ६९७] || १४ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|बँक्सटाऊन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357973.html ७००] || १७ मार्च २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|AUS}} [[सिडनी|ड्र्यूमन ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357977.html ७०२] || १९ मार्च २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/357980.html ७०७] || २२ मार्च २००९ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|ENG}} |- | २३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383283.html ७०९] || २९ जून २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[चेम्सफर्ड काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} || rowspan=24 | |- | २३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383284.html ७१०] || ३० जून २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[चेम्सफर्ड काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | २३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383285.html ७११] || ३ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन क्रिकेट क्लब मैदान]], [[वॉरविकशायर|स्ट्रॅटफोर्ड-अपॉन-एव्हॉन]] || {{crw|ENG}} |- | २३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383286.html ७१२] || ५ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|सर पॉल गेट्टी मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- | २३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/383283.html ७१३] || ७ जुलै २००९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || अनिर्णित |- | २३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426176.html ७१९] || ४ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | २३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426177.html ७२०] || ५ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|ENG}} |- | २३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/426178.html ७२१] || ७ नोव्हेंबर २००९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|KNA}} [[वॉर्नर पार्क]], [[बासेतेर]] || {{crw|WIN}} |- | २३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439012.html ७२७] || १९ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|IND}} |- | २४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439013.html ७२८] || २१ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम, बंगळूर|एम. चिन्नास्वामी स्टेडियम]], [[बंगळूर]] || {{crw|ENG}} |- | २४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439014.html ७२९] || २४ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439015.html ७३०] || २६ फेब्रुवारी २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट मैदान|डॉ. वाय.एस. राजशेखर रेड्डी आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|IND}} |- | २४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439016.html ७३१] || १ मार्च २०१० || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- | २४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/439405.html ७३८] || ७ जुलै २०१० || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|किबवर्थ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लेस्टरशायर|किबवर्थ]] || {{crw|ENG}} |- | २४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435853.html ७३९] || १० जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435854.html ७४०] || १२ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|NZ}} |- | २४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435855.html ७४१] || १५ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | २४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435856.html ७४२] || १७ जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[साउथ यॉर्कशायर|शॉ लेन]], [[साउथ यॉर्कशायर|बार्न्सली]] || {{crw|ENG}} |- | २४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/435857.html ७४३] || २० जुलै २०१० || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|NZ}} |- | २५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/475117.html ७६०] || १५ नोव्हेंबर २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[नॉनडेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब ग्राउंड|नॉनडेस्क्रिप्ट्स क्रिकेट क्लब मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | २५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/475118.html ७६१] || १७ नोव्हेंबर २०१० || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[पैकियासोती सरवणमुट्टू स्टेडियम]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- | २५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474617.html ७६२] || ५ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | २५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474618.html ७६३] || ७ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|AUS}} |- | २५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/474619.html ७६४] || ९ जानेवारी २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[वाका मैदान]], [[पर्थ]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492549.html ७८०] || ३० जून २०११ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=4 | [[२०११ नॅटवेस्ट महिला चौरंगी मालिका|२०११ इंग्लंड महिला चौरंगी मालिका]] |- style="background:#cfc;" | २५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492550.html ७८२] || २ जुलै २०११ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/492551.html ७८३] || ५ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/500230.html ७८५] || ७ जुलै २०११ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[बकिंगहॅमशायर|सर पॉल गेट्टी मैदान]], [[बकिंगहॅमशायर|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- | २५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527679.html ७९२] || २१ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=11 | |- | २६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527680.html ७९३] || २३ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | २६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527681.html ७९४] || २५ ऑक्टोबर २०११ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेन्वेस पार्क]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} |- | २६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527693.html ८११] || १ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527694.html ८१३] || ३ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/527695.html ८१५] || ५ मार्च २०१२ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542852.html ८२३] || १ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | २६६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542853.html ८२४] || ४ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|IND}} |- | २६७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542854.html ८२५] || ५ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | २६८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542855.html ८२६] || ८ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[कॉर्नवॉल|बॉसकावेन पार्क]], [[कॉर्नवॉल|ट्रुरो]] || {{crw|ENG}} |- | २६९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/542856.html ८२७] || ११ जुलै २०१२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लंडन|सर पॉल गेट्टी क्रिकेट मैदान]], [[लंडन|वॉर्मस्ली]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594894.html ८४७] || १ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|SL}} || rowspan=7 | [[२०१३ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१३ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | २७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594897.html ८५०] || ३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594902.html ८५४] || ५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|IND}} [[बांद्रा|बांद्रा-कुर्ला काँप्लेक्स मैदान]], [[बांद्रा]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594904.html ८५८] || ८ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | २७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594908.html ८६२] || १० फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[बाराबती स्टेडियम]], [[कटक]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594912.html ८६६] || १३ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | २७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/594914.html ८६७] || १५ फेब्रुवारी २०१३ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[ब्रेबॉर्न स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | २७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/627006.html ८७६] || १ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लिंकनशायर|लौथ क्रिकेट क्लब मैदान]], [[लिंकनशायर|लौथ]] || {{crw|ENG}} || rowspan=24 | |- | २७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/627007.html ८७७] || ३ जुलै २०१३ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[लेस्टरशायर|हॅसलग्रेव्ह मैदान]], [[लेस्टरशायर|लॉफबरो]] || {{crw|ENG}} |- | २७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593723.html ८८१] || २० ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|AUS}} |- | २८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593724.html ८८२] || २३ ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | २८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/593725.html ८८३] || २५ ऑगस्ट २०१३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[होव काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | २८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630901.html ८९३] || २९ ऑक्टोबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || अनिर्णित |- | २८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630902.html ८९४] || १ नोव्हेंबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{crw|ENG}} |- | २८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/630903.html ८९५] || ३ नोव्हेंबर २०१३ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|TTO}} [[क्वीन्स पार्क ओव्हल]], [[पोर्ट ऑफ स्पेन]] || {{crw|ENG}} |- | २८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666039.html ९०२] || १९ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|ENG}} |- | २८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666041.html ९०५] || २३ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मेलबर्न क्रिकेट मैदान]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | २८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/666043.html ९०७] || २६ जानेवारी २०१४ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | २८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722389.html ९१४] || २१ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/722391.html ९१६] || २३ ऑगस्ट २०१४ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[नॉर्थ मरीन रोड मैदान]], [[यॉर्कशायर|स्कारब्रो]] || {{crw|ENG}} |- | २९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774875.html ९३७] || ११ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} |- | २९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774877.html ९३८] || १३ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- | २९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774879.html ९३९] || १५ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माउंट माउंगानुई]] || {{crw|NZ}} |- | २९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774881.html ९४०] || २६ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/774883.html ९४१] || २८ फेब्रुवारी २०१५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बर्ट सट्क्लिफ ओव्हल]], [[न्यू झीलंड|लिंकन]] || {{crw|ENG}} |- | २९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798369.html ९५४] || २१ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | २९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798371.html ९५५] || २३ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|AUS}} |- | २९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/798373.html ९५६] || २७ जुलै २०१५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | २९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907375.html ९७१] || ७ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[विलोमूर पार्क]], [[बेनोनी, गौतेंग|बेनोनी]] || {{crw|ENG}} |- | २९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907377.html ९७२] || १२ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[सेंच्युरियन पार्क]], [[सेंच्युरियन, गौतेंग|सेंच्युरियन]] || {{crw|SA}} |- | ३०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/907379.html ९७३] || १४ फेब्रुवारी २०१६ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[वॉंडरर्स स्टेडियम|वॉन्डरर्स स्टेडियम]], [[जोहान्सबर्ग]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ३०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946545.html ९८३] || २०-२१ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ३०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946547.html ९८४] || २२ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/946549.html ९८५] || २७ जून २०१६ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025379.html ९९७] || ८ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[ट्रेलॉनी मैदान]], [[मॉंटेगो बे]] || {{crw|ENG}} |- | ३०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025381.html ९९८] || १० ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[ट्रेलॉनी मैदान]], [[मॉंटेगो बे]] || {{crw|WIN}} |- | ३०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025383.html १००१] || १४ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025385.html १००२] || १६ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|WIN}} |- | ३०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1025387.html १००५] || १९ ऑक्टोबर २०१६ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|JAM}} [[सबिना पार्क]], [[किंग्स्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1062580.html १००९] || ९ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[सिंहलीज क्रिकेट मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059194.html १०१२] || १२ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059195.html १०१५] || १५ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- | ३१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1059196.html १०१८] || १७-१८ नोव्हेंबर २०१६ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085946.html १०५७] || २४ जून २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|IND}} || rowspan=9 | [[२०१७ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०१७ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085949.html १०६०] || २७ जून २०१७ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085953.html १०६३] || २ जुलै २०१७ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, टौंटन|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085957.html १०६७] || ५ जुलै २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085963.html १०७३] || ९ जुलै २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085968.html १०७८] || १२ जुलै २०१७ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085970.html १०८०] || १५ जुलै २०१७ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085973.html १०८३] || १८ जुलै २०१७ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1085975.html १०८५] || २३ जुलै २०१७ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ३२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086063.html १०८९] || २२ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[ॲलन बॉर्डर फिल्ड]], [[ब्रिस्बेन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=41 | |- | ३२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086064.html १०९०] || २६ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान|कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यू साउथ वेल्स|कॉफ्स हार्बर]] || {{crw|AUS}} |- | ३२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1086065.html १०९१] || २९ ऑक्टोबर २०१७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय मैदान|कॉफ्स हार्बर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[न्यू साउथ वेल्स|कॉफ्स हार्बर]] || {{crw|ENG}} |- | ३२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131776.html ११०७] || ६ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | ३२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131777.html ११०८] || ९ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1131778.html ११०९] || १२ एप्रिल २०१८ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[विदर्भ क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[नागपूर]] || {{crw|IND}} |- | ३२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126717.html १११६] || ९ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|SA}} |- | ३२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126718.html १११८] || १२ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|ENG}} |- | ३३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126719.html ११२०] || १५ जून २०१८ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३३१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126727.html ११२१] || ७ जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[हेडिंग्ले क्रिकेट स्टेडियम|हेडिंग्ले]], [[लीड्स]] || {{crw|ENG}} |- | ३३२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126728.html ११२२] || १० जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३३३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1126729.html ११२३] || १३ जुलै २०१८ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ३३४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172160.html ११४४] || २२ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३३५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172161.html ११४६] || २५ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|IND}} |- | ३३६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1172162.html ११४७] || २८ फेब्रुवारी २०१९ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[वानखेडे स्टेडियम]], [[मुंबई]] || {{crw|ENG}} |- | ३३७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176432.html ११४९] || १६ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] || {{crw|ENG}} |- | ३३८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176433.html ११५०] || १८ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[महिंदा राजपक्षे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[हंबन्टोटा]] || {{crw|ENG}} |- | ३३९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1176434.html ११५१] || २१ मार्च २०१९ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[श्रीलंका|वायुसेना मैदान]], [[श्रीलंका|कटुनायके]] || {{crw|ENG}} |- | ३४० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168016.html ११५५] || ६ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168017.html ११५६] || ९ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168018.html ११५७] || १३ जून २०१९ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ३४३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168022.html ११५८] || २ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | ३४४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168023.html ११५९] || ४ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|AUS}} |- | ३४५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1168024.html ११६०] || ७ जुलै २०१९ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|AUS}} |- | ३४६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208344.html ११७५] || ९ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208345.html ११७६] || १२ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || {{crw|ENG}} |- | ३४८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1208346.html ११७७] || १४ डिसेंबर २०१९ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|MAS}} [[किन्रर अकादमी ओव्हल]], [[क्वालालंपूर]] || अनिर्णित |- | ३४९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249232.html ११८७] || २३ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- | ३५० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249233.html ११८८] || २६ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|ENG}} |- | ३५१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1249234.html ११८९] || २८ फेब्रुवारी २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|NZ}} |- | ३५२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260094.html ११९८] || २७ जून २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३५३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260095.html ११९९] || ३० जून २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[टाँटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३५४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260096.html १२००] || ३ जुलै २०२१ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|IND}} |- | ३५५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260103.html १२०९] || १६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३५६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260104.html १२११] || १९ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३५७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260105.html १२१४] || २१ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|NZ}} |- | ३५८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260106.html १२१५] || २३ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३५९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1260107.html १२१८] || २६ सप्टेंबर २०२१ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|ENG}} |- | ३६० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263575.html १२३४] || ३ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[मानुका ओव्हल]], [[कॅनबेरा]] || {{crw|AUS}} |- | ३६१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263576.html १२३६] || ६ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ३६२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1263577.html १२३८] || ८ फेब्रुवारी २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ३६३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243910.html १२४६] || ५ मार्च २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|AUS}} || rowspan=9 | [[२०२२ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२२ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ३६४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243914.html १२५०] || ९ मार्च २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|NZL}} [[युनिव्हर्सिटी ओव्हल]], [[ड्युनेडिन]] || {{crw|WIN}} |- style="background:#cfc;" | ३६५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243919.html १२५६] || १४ मार्च २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZL}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|RSA}} |- style="background:#cfc;" | ३६६ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243922.html १२५८] || १६ मार्च २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|NZ}} [[बे ओव्हल]], [[माऊंट माउंगानुई]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६७ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243926.html १२६२] || २० मार्च २०२२ || {{crw|NZL}} || {{flagicon|NZ}} [[इडन पार्क]], [[ऑकलंड]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६८ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243931.html १२६७] || २४ मार्च २०२२ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|NZ}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३६९ ||[https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243934.html १२७०] || २७ मार्च २०२२ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243937.html १२७३] || ३१ मार्च २०२२ || {{crw|RSA}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ३७१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1243938.html १२७४] || ३ एप्रिल २०२२ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|NZL}} [[हॅगले ओव्हल]], [[क्राइस्टचर्च]] || {{crw|AUS}} |- | ३७२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301328.html १२८४] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || {{crw|ENG}} || rowspan=29 | |- | ३७३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301329.html १२८५] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३७४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301330.html १२८६] || ११ जुलै २०२२ || {{crw|SA}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३७५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301337.html १२९०] || १८ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, होव|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || {{crw|IND}} |- | ३७६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301338.html १२९२] || २१ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || {{crw|IND}} |- | ३७७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1301339.html १२९४] || २४ सप्टेंबर २०२२ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|IND}} |- | ३७८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343931.html १३०३] || ४ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३७९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343932.html १३०४] || ६ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३८० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1343933.html १३०५] || ९ डिसेंबर २०२२ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ATG}} [[सर व्हिव्हियन रिचर्ड्‌स स्टेडियम]], [[नॉर्थ साउंड]] || {{crw|ENG}} |- | ३८१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336077.html १३२५] || १२ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३८२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336078.html १३२७] || १६ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || {{crw|AUS}} |- | ३८३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336079.html १३२८] || १८ जुलै २०२३ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336083.html १३३४] || ९ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} |- | ३८५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336084.html १३३६] || १२ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान, नॉर्थम्पटन|काउंटी मैदान]], [[नॉर्थम्पटनशायर|नॉर्थम्पटन]] || अनिर्णित |- | ३८६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1336085.html १३३८] || १४ सप्टेंबर २०२३ || {{crw|SL}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३८७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388207.html १३७२] || १ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[बेसिन रिझर्व्ह]], [[वेलिंग्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388208.html १३७३] || ४ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|ENG}} |- | ३८९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1388209.html १३७४] || ७ एप्रिल २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|NZ}} [[सेडन पार्क]], [[हॅमिल्टन, न्यू झीलंड|हॅमिल्टन]] || {{crw|NZ}} |- | ३९० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398271.html १३८४] || २३ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काऊंटी मैदान, डर्बी|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ३९१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398272.html १३८५] || २६ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[टॉंटन काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[टॉंटन]] || अनिर्णित |- | ३९२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398273.html १३८६] || २९ मे २०२४ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान, चेम्सफोर्ड|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || {{crw|ENG}} |- | ३९३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398274.html १३९३] || २६ जून २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398275.html १३९४] || ३० जून २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ३९५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1398276.html १३९५] || ३ जुलै २०२४ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[ब्रिस्टल काउंटी मैदान|काउंटी मैदान]], [[ब्रिस्टल]] || {{crw|ENG}} |- | ३९६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430817.html १४०५] || ७ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430818.html १४०६] || ९ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|ENG}} |- | ३९८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1430819.html १४०७] || ११ सप्टेंबर २०२४ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|Northern Ireland}} [[स्टोरमोंट]], [[बेलफास्ट]] || {{crw|IRE}} |- | ३९९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432228.html १४१९] || ४ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[डि बीयर्स डायमंड ओव्हल]], [[किंबर्ले (नॉदर्न केप)|किंबर्ले]] || {{crw|SA}} |- | ४०० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432229.html १४२२] || ८ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[किंग्जमेड क्रिकेट मैदान|किंग्जमेड]], [[डर्बन]] || {{crw|ENG}} |- ! सामना क्र. ! म.आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय क्र. ! तारीख ! विरुद्ध संघ ! स्थळ ! विजेता ! स्पर्धेतील भाग |- | ४०१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1432230.html १४२४] || ११ डिसेंबर २०२४ || {{crw|SA}} || {{flagicon|SA}} [[जेबी मार्क्स ओव्हल]], [[पॉचेफस्ट्रूम]] || {{crw|ENG}} || rowspan=10 | |- | ४०२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426623.html १४३१] || १२ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[नॉर्थ सिडनी ओव्हल]], [[सिडनी]] || {{crw|AUS}} |- | ४०३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426624.html १४३३] || १४ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[जंक्शन ओव्हल]], [[मेलबर्न]] || {{crw|AUS}} |- | ४०४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1426625.html १४३५] || १७ जानेवारी २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|AUS}} [[बेलेराइव्ह ओव्हल]], [[होबार्ट]] || {{crw|AUS}} |- | ४०५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448394.html १४६६] || ३० मे २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ४०६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448395.html १४६७] || ४ जून २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४०७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448396.html १४६८] || ७ जून २०२५ || {{crw|WIN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी मैदान (टाँटन)|काउंटी मैदान]], [[टाँटन]] || {{crw|ENG}} |- | ४०८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448402.html १४७२] || १६ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] || {{crw|IND}} |- | ४०९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448403.html १४७३] || १९ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || {{crw|ENG}} |- | ४१० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1448404.html १४७४] || २२ जुलै २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|IND}} |- style="background:#cfc;" | ४११ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490416.html १४९०] || ३ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} || rowspan=8 | [[२०२५ महिला क्रिकेट विश्वचषक|२०२५ आय.सी.सी. महिला क्रिकेट विश्वचषक]] |- style="background:#cfc;" | ४१२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490420.html १४९३] || ७ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490424.html १४९७] || ११ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SL}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490428.html १५०३] || १५ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|PAK}} || {{flagicon|SL}} [[रणसिंगे प्रेमदासा मैदान]], [[कोलंबो]] || अनिर्णित |- style="background:#cfc;" | ४१५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490432.html १५०९] || १९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|IND}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490435.html १५१२] || २२ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|IND}} [[होळकर मैदान|राजमाता अहिल्याबाई होळकर आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[इंदूर]] || {{crw|AUS}} |- style="background:#cfc;" | ४१७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490439.html १५१६] || २६ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|IND}} [[एसीए-व्हिडीसीए क्रिकेट स्टेडियम|आंध्र क्रिकेट असोसिएशन-विशाखापट्टणम जिल्हा क्रिकेट असोसिएशन आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[विशाखापट्टणम]] || {{crw|ENG}} |- style="background:#cfc;" | ४१८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1490441.html १५१८] || २९ ऑक्टोबर २०२५ || {{crw|SA}} || {{flagicon|IND}} [[आसाम क्रिकेट असोसिएशन स्टेडियम]], [[गुवाहाटी]] || {{crw|SA}} |- | ४१९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496542.html १५४८] || १० मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] || {{crw|ENG}} || rowspan=12 | |- | ४२० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496543.html १५४९] || १३ मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (नॉरदॅम्प्टन)|काउंटी मैदान]], [[नॉरदॅम्प्टन]] || अनिर्णित |- | ४२१ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496544.html १५५०] || १६ मे २०२६ || {{crw|NZ}} || {{flagicon|Wales}} [[सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] || {{crw|NZ}} |- | ४२२ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496552.html १५६२] || १ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[ग्रेस रोड]], [[लेस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४२३ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496553.html १५६३] || ३ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (डर्बी)|काउंटी मैदान]], [[डर्बी]] || {{crw|ENG}} |- | ४२४ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496554.html १५६४] || ६ सप्टेंबर २०२६ || {{crw|IRE}} || {{flagicon|ENG}} [[न्यू रोड]], [[वूस्टर (इंग्लंड)|वूस्टर]] || {{crw|ENG}} |- | ४२५ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547198.html] || १३ जुलै २०२७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहॅंप्टन]] || TBD |- | ४२६ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547199.html] || १६ जुलै २०२७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[लॉर्ड्स]], [[लंडन]] || TBD |- | ४२७ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547200.html] || २० जुलै २०२७ || {{crw|AUS}} || {{flagicon|ENG}} [[एजबॅस्टन]], [[बर्मिंगहॅम]] || TBD |- | ४२८ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547204.html] || १७ सप्टेंबर २०२७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (होव)|काउंटी मैदान]], [[होव्ह]] || TBD |- | ४२९ ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547205.html] || २१ सप्टेंबर २०२७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[सेंट लॉरेन्स मैदान]], [[कँटरबरी]] || TBD |- | ४३० ||[http://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1547206.html] || २४ सप्टेंबर २०२७ || {{crw|BAN}} || {{flagicon|ENG}} [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] || TBD |} {{देशानुसार एकदिवसीय सामन्यांची यादी}} [[वर्ग:इंग्लंड क्रिकेट|महिला एकवसीय]] 7z1uak0s8yudvwuk5i6ajun32uzm166 0 383520 2708665 2708383 2026-09-09T06:00:45Z Nitin.kunjir 4684 /* गट ब */ 2708665 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक | fromdate = २८ ऑगस्ट | todate = १३ सप्टेंबर २०२६ | administrator = [[आशिया क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = गट [[साखळी सामने]] आणि [[बाद फेरी]] | host = {{flag|संयुक्त अरब अमिराती}} | participants = ८ | matches = १५ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक }} '''२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक''' ही [[महिला आशिया चषक]]ाची दहावी स्पर्धा (आणि ट्वेंटी२० स्वरूपातील सहावी स्पर्धा) आहे. ही स्पर्धा २८ ऑगस्ट ते १३ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत [[संयुक्त अरब अमिराती]]मध्ये आयोजित केली जात असून, <ref>{{cite web |trans-title=महिला आशिया चषक २८ ऑगस्टपासून दुबईत सुरू होणार; ५ सप्टेंबरला भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामना.|title=Women's Asia Cup starts August 28 in Dubai; India vs Pakistan on September 5 |url=https://www.cricinfo.com/story/women-s-asia-cup-starts-august-28-in-dubai-india-vs-pakistan-on-september-5-1548880 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=६ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|trans-title= महिला टी२० आशिया चषक २८ ऑगस्टपासून दुबईत सुरू होणार; ५ सप्टेंबरला भारत-पाकिस्तान सामना. |title=Women's T20 Asia Cup to begin on August 28 in Dubai; India-Pakistan clash on September 5 |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/womens-t20-asia-cup-to-begin-on-august-28-in-dubai-india-pakistan-clash-on-september-520260806220635/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> त्यातील सामने [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्वरूपात खेळवले जातील. <ref>{{cite web |last= इल्सली |first=रॉबर्ट|date=१० ऑगस्ट २०२६|trans-title= दुबईमध्ये महिला आशिया चषकाचे स्वागत – सर्व तपशील |title=Dubai welcomes Women’s Asia Cup – All the details |url=https://gulfnews.com/sport/dubai-welcomes-womens-asia-cup-all-the-details-1.500636007 |work=[[गल्फ न्यूज]] |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= महिला टी२० आशिया चषक २०२६: ५ सप्टेंबर रोजी दुबईत भारत आणि पाकिस्तान आमनेसामने येणार |title=Women’s T20 Asia Cup 2026: India to face Pakistan on September 5 in Dubai |url=https://ddnews.gov.in/en/womens-t20-asia-cup-2026-india-to-face-pakistan-on-september-5-in-dubai/ |work=[[डीडी न्यूज]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> श्रीलंका हा गतविजेता संघ आहे; त्यांनी मागील स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात भारताचा पराभव करून विजेतेपद पटकावले होते. <ref>{{cite web |last= रामानुजम |first=श्रीनिधी|date=२८ जुलै २०२४|trans-title= अथापथ्थू आणि समरविक्रमा यांच्या दमदार कामगिरीने भारताला चकित करत श्रीलंकेने पहिले महिला आशिया चषक विजेतेपद पटकावले. |title=Athapaththu, Samarawickrama stun India as Sri Lanka win their first Women's Asia Cup title |url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2024-1426636/sri-lanka-women-vs-india-women-final-1426770/match-report |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= भारतावर दणदणीत विजय मिळवत श्रीलंकेने पहिल्यांदाच जिंकला महिला आशिया चषक. |title=Sri Lanka Clinch Maiden Women's Asia Cup Title With Comprehensive Win Over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-clinch-maiden-women-s-asia-cup-title-with-comprehensive-win-over-india |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२८ जुलै २०२४|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ आणि पात्रता== {| class="wikitable" ! पात्रतेचे निकष !दिनांक !यजमान !जागा !पात्र संघ |- | rowspan="4" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश# पूर्ण सदस्य|आयसीसी पूर्ण सदस्य]] || rowspan="4" {{n/a}} || rowspan="4" {{n/a}} || rowspan="4" style="text-align:center;" |'''४'''|| {{crw|BAN}} |- | {{crw|IND}} |- | {{crw|PAK}} |- | {{crw|SL}} |- | rowspan="4" | [[२०२६ एसीसी महिला प्रीमियर चषक]] || rowspan="4" | १३ जून २०२६ || rowspan="4" | {{flag|मलेशिया}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |'''४'''|| {{crw|HK}} |- | {{crw|IDN}} |- | {{crw|THA}} |- | {{nobr|{{crw|UAE}}}} |- ! एकूण!! !! !! ८ !! |} ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{crw|BAN}}<ref>{{cite web |trans-title= बांगलादेशतर्फे आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसाठी अनुभवी संघाची घोषणा. |title=Bangladesh name experienced unit for Asia Cup and Asian Games |url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-name-experienced-unit-for-asia-cup-and-asian-games |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=१७ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|HKG}}<ref>{{cite web |trans-title= हाँगकाँग, चीनचा महिला संघ आशिया कप २०२६ चे आव्हान स्वीकारण्यास सज्ज आहे. |title=Hong Kong, China women’s team is ready to take on the Asia Cup 2026 Challenge |url=https://www.crickethongkong.com/news-detail/5059/Hong-Kong,-China-women%E2%80%99s-team-is-ready-to-take-on-the-Asia-Cup-2026-Challenge |work=[[क्रिकेट हाँगकाँग, चीन]] |date=१९ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|IND}}<ref>{{cite web |trans-title= २०२६ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेसाठी भारतीय महिला संघाची घोषणा |title=India Women's squad for the 2026 Asian Games announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/india-women-s-squad-for-the-2026-asian-games-announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |date=३० जून २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|INA}}<ref>{{cite web |trans-title= २०२६ डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक स्पर्धेमध्ये इंडोनेशियाला इतिहास घडवण्याची संधी, तरुण संघ खंडीय स्तरावर आपली छाप सोडण्यास सज्ज. |title=History beckons for Indonesia at the DP World Womens Asia Cup 2026 with a youthful squad ready to make its mark on the continental stag |url=https://www.instagram.com/p/DcdirJMoaQq/ |work=[[आशिया क्रिकेट समिती]] |date=२५ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६|via=[[इन्स्टाग्राम]]}}</ref> |- |valign=top| * [[निगार सुलताना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नाहिदा अख्तर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[जुवैरिया फिरदौस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[दिलारा अख्तर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फरिहा तृष्ना]] * [[फाहिमा खातून]] * [[मारुफा अख्तर]] * [[राबेया खान]] * [[रितू मोनी]] * [[शर्मिन अख्तर]] * [[शर्मिन सुलताना]] * [[शोभना मोस्तारी]] * [[शोर्णा अख्तर]] * [[संजिदा अक्तेर मेघला]] * [[सुलताना खातून]] |valign=top| * [[कॅरी चॅन]] * ॲलिसन सिउ * इक्रा सहर * जॉयलीन कौर * [[नताशा माइल्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * मरिना लॅम्प्लो * मरियम बीबी ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * महेकदीप कौर * [[मारिको हिल]] * [[यास्मिन दासवानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * रुचिता व्यंकटेश * शानझीन शहजाद ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शार्लोट चॅन * शिंग चॅन * हेली वोंग |valign=top| * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अरुंधती रेड्डी]] * [[ऋचा घोष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्रांती गौड]] * [[गुणलन कमलिनी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]</s>{{efn|name=Jemimah| हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे भारताच्या संघात [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]च्या जागी [[प्रतिका रावळ ]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |trans-title= जेमिमा रॉड्रिज आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धेतून बाहेर |title=Jemimah Rodrigues ruled out of Asia Cup and Asian Games |url=https://www.bcci.tv/news/article/jemimah-rodrigues-ruled-out-asia-cup-and-asian-games |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |date=१४ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref>}} * [[दीप्ती शर्मा]] * [[नंदनी शर्मा]] * [[प्रतिका रावळ]]{{efn|name=Jemimah}} * [[भारती फुलमाळी]] * [[राधा यादव]] * [[रेणुका सिंग]] * [[शफाली वर्मा]] * [[श्री चरणी]] |valign=top| * नि पुटू आयु नंदा सक्रीनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[(यष्टीरक्षक|य)]] * कदेक विंदा प्रस्तीनी * किसी कसे * दारा अगुंग लक्ष्मी * देर्नी बांगी * देसी वुलंदरी * नि कडेक अरियानी * नि कदेक फित्रिया राडा राणी * नि मादे पुत्री सुवांदेवी * नि लुह वेसिक रत्न देवि * मारिया कोराझोन ([[यष्टीरक्षक|य]]) * रहमावती पंगेस्तुती * ली किआओ * सांग आयू मायप्रियानी * सोफिया वेलिक |- ! {{crw|PAK}}<ref>{{cite web |trans-title= एसीसी आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसाठी पाकिस्तानच्या महिला संघांची घोषणा |title=Pakistan women's squads announced for ACC Asia Cup and Asian Games |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-women-s-squads-announced-for-acc-asia-cup-and-asian-games.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=१६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|SL}}<ref>{{cite web |trans-title=महिला आशिया चषक २०२६ साठी श्रीलंकेचा संघ|title=Sri Lanka Squad for Women’s Asia Cup 2026 |url=https://srilankacricket.lk/2026/08/sri-lanka-squad-for-womens-asia-cup-2026/ |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |date=१३ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|THA}}<ref>{{cite web |trans-title=डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक २०२६ साठी थायलंडच्या संघात युवा आणि अनुभवी खेळाडूंचा उत्तम मेळ.|title=A fine blend of youth and experience headlines Thailand’s squad for the DP World Womens Asia Cup 2026 |url=https://www.facebook.com/share/p/1GoTyhYzp9/ |work=[[आशिया क्रिकेट समिती]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६|via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|UAE}}<ref>{{cite web |trans-title=डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक २०२६ - ईशा ओझा यूएईच्या १५ सदस्यांच्या संघाचे नेतृत्व करणार |title=DP World Women's Asia Cup 2026 - ईशा ओझा to lead UAE's 15-member squad |url=https://emiratescricket.com/news-detail/OMWVYmxkazn7aJ0PoX1G |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- |valign=top| * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[इमान नसीर]] * [[उम्म-ए-हानी]] * [[एमान फातिमा]] * [[गुल फरोझा]] * [[तुबा हसन]] * [[सायरा जबीन]] * <s>[[नजीहा अल्वी]]</s>{{efn|name=Najiha| गुडघ्याच्या दुखापतीमुळे पाकिस्तानच्या संघात [[सदफ शमास]] च्या जागी [[नजीहा अल्वी]]चा समावेश करण्यात आला. <ref>{{cite web |trans-title= एसीसी महिला आशिया चषक स्पर्धेसाठी पाकिस्तान संघात दुखापतग्रस्त नजीहा अल्वीच्या जागी सदफ शमासचा समावेश|title= Sadaf Shamas replaces injured Najiha Alvi in Pakistan squad for ACC Women's Asia Cup |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/sadaf-shamas-replaces-injured-najiha-alvi-in-pakistan-squad-for-acc-women-s-asia-cup.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=२४ ऑगस्ट २०२६}}</ref>}} * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मोमिना रियासत]] * [[वहीदा अख्तर]] * [[शवाल झुल्फिकार]] * [[सदफ शमास]]{{efn|name=Najiha}} * [[सादिया इक्बाल]] |valign=top| * [[चामरी अटापट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[हर्षिता मादवी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[इमेशा दुलानी]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[काव्या कविंदी]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चेतना विमुक्ती]] * [[देउमी विहंगा]] * [[निलाक्षी डि सिल्व्हा ]] * [[मिताली आयोद्या]] * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[संजना कविंदी]] * [[सुगंदिका कुमारी]] * [[हसिनी परेरा]] * चामुडी प्रबोधा |valign=top| * [[नरुएमोल चैवाई]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अपिसरा सुवांचनरोती]] * [[ओन्निचा कांचोम्पू]] * कोरानित सुवांचनरोती * चयानिसा फेंगपेन * [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] * थनरादा सीसावान * [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] * [[नत्ताकन चांतम]] * [[नन्नाफत चैहान]] * नाओमी हॅमिल्टन * [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फन्नीता माया]] * [[सुनिदा चतुरोंगरात्तना]] * [[सुलीपोर्न लाओमी]] |valign=top| * [[ईशा ओझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अर्चरा सुप्रिया * [[इंदुजा नंदकुमार]] * उत्तरा अय्यर * जननी तिरुक्ककुमारन * [[तीर्थ सतीश]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * मेहुल कुलकर्णी * रिणिता रजीत * [[लावण्या केनी]] * [[वैष्णवी महेश]] * शशिकला सिल्वा * [[समायरा धरणीधरका]] * [[सिया गोखले]] * [[सुरक्षा कोट्टे]] * [[हीना होतचंदानी]] |} ==गट फेरी== स्पर्धेचे वेळापत्रक ६ ऑगस्ट २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title= महिला आशिया चषक २०२६ च्या वेळापत्रकात भारत-पाकिस्तान सामना मुख्य आकर्षण |title= India-Pakistan clash headlines Women's Asia Cup 2026 schedule |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139765/india-pakistan-clash-headlines-womens-asia-cup-2026-schedule |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= महिला आशिया चषक २०२६ चे वेळापत्रक जाहीर: दुबईत ५ सप्टेंबरला भारत-पाकिस्तान सामना |title=Women's Asia Cup 2026 Schedule Announced: India-Pakistan Clash Set For September 5 In Dubai |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/womens-asia-cup-2026-schedule-fixture-india-vs-pakistan |work= [[आउटलुक (भारतीय नियतकालिक) | आउटलुक]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===गट अ=== ====गुणफलक==== <section begin=Group A/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:160px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|IND}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || ५.४७१ |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|PAK}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || ०.९२७ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|THA}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −२.०५० |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|HK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.५८३ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="PT">{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/points-table-standings|trans-title=महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक २०२६ – गुणफलक आणि संघ क्रमवारी|title= Women's Twenty20 Asia Cup 2026 Points Table & Team Standings |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref></small> <section end=Group A/> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|HKG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[नरुएमोल चैवाई]] ४३ (३१) | wickets1 = मरिना लॅम्प्लो ४/११ (४ षटके) | score2 = ११४/७ (२० षटके) | runs2 = [[कॅरी चॅन]] २८ (२०) | wickets2 = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] ३/२७ (४ षटके) | result = थायलंड ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = रबाब अहसान (युएई) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[नरुएमोल चैवाई]] (था) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = नाओमी हॅमिल्टन (था) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = १५९/९ (२० षटके) | runs1 = [[शफाली वर्मा]] ६४ (३६) | wickets1 = [[सुलीपोर्न लाओमी]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = ६५ (१६.१ षटके) | runs2 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ४१ (४८) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ३/० (१.१ षटके) | result = भारत ९४ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[मिशू चौधरी]] (बां) | motm = [[शफाली वर्मा]] (भा) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = [[प्रतिका रावळ]] (भा) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[दीप्ती शर्मा]] (भा) तिचा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळली.<ref>{{cite web |last=बिश्त|first=हर्षित|date=३० ऑगस्ट २०२६|url=https://www.news18.com/cricket/deepti-sharma-becomes-third-indian-to-play-150-wt20is-10300870.html |trans-title= दीप्ती शर्मा १५० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळण्यासाठी हरमनप्रीत कौर आणि स्मृती मंधाना नंतर तिसरी भारतीय बनली |title= Deepti Sharma Becomes 3rd Indian After Harmanpreet Kaur And Smriti Mandhana To Play 150 WT20Is |work=[[न्यूज१८]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ११९/९ (२० षटके) | runs1 = [[मुनीबा अली]] ५४ (५२) | wickets1 = [[सुलीपोर्न लाओमी]] ३/१४ (४ षटके) | score2 = ८४/८ (२० षटके) | runs2 = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] २५ (२४) | wickets2 = [[सादिया इक्बाल]] ३/११ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[मुनीबा अली]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|HKG}} | score1 = १९३/५ (२० षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] १२४ (६४) | wickets1 = मरिना लॅम्प्लो २/४६ (४ षटके) | score2 = ५६ (१६.२ षटके) | runs2 = [[नताशा माइल्स]] १५ (२७) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ३/९ (३ षटके) | result = भारत १३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/hong-kong-women-vs-india-women-7th-match-group-a-1548897/live-cricket-score धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [मिशू चौधरी]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[स्मृती मंधाना]] (भा) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हाँग काँग आणि भारत हे देश आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये समोरासमोर येण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. * ॲलिसन सिउ (हाँकाँ) हिचा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * भारताच्या [[स्मृती मंधाना]]चे हे १८ वे आंतरराष्ट्रीय शतक होते. तिने ऑस्ट्रेलियाच्या [[मेग लॅनिंग]]ला मागे टाकून सर्वाधिक आंतरराष्ट्रीय शतकांच्या यादीत अव्वल स्थान पटकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.loksatta.com/krida/smriti-mandhana-breaks-big-record-of-meg-lenning-of-scoring-most-centuries-in-international-cricket-amd-2000-6117020/|title=Smriti Mandhana Record: स्मृती मानधना जगात भारी! मेग लेनिंगला मागे टाकत ‘हा’ रेकॉर्ड करणारी ठरली जगातील पहिलीच फलंदाज|work=लोकसत्ता|access-date=४ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * ह्या सामन्याच्या निकलामुळे भारत उपांत्य फेरीसाठी पात्र.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/hong-kong-women-vs-india-women-7th-match-group-a-1548897/match-report|trans-title=मंधानाच्या विक्रमी शतकाच्या जोरावर भारताची उपांत्य फेरीत धडक|title=Mandhana's record ton powers India into semi-finals|work=क्रिकइन्फो|access-date=४ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = ५५ (१८.१ षटके) | runs1 = [[शवाल झुल्फिकार]] १४ (१४) | wickets1 = [[श्री चरणी]] ३/७ (४ षटके) | score2 = ५७/३ (८.४ षटके) | runs2 = [[हरमनप्रीत कौर]] १८[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१७ (३ षटके) | result = भारत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[श्री चरणी]] (भा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[रमनप्रीत कौर]] (भा) हीचा कर्णधार म्हणून हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.rediff.com/amp/cricket/report/india-vs-pakistan-womens-asia-cup-historic-harmanpreet-kaur-first-cricketer-to-captain-in-150-t20is/20260905.htm |trans-title=ऐतिहासिक! १५० टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत नेतृत्व करणारी हरमनप्रीत पहिली कर्णधार.|title=Historic! Harmanpreet first captain to lead in 150 T20Is |work=रेडीफ.कॉम |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * ही आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधील पाकिस्तानची सर्वात कमी धावसंख्या होती.<ref>{{cite news |trans-title=भारताविरुद्ध पाकिस्तान महिला संघाची ५५ धावांत घसरण; टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यातील सर्वात कमी धावसंख्येची नोंद.|title=Pakistan Women collapse to 55 against India, suffer lowest-ever T20I total |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/pakistan-women-collapse-to-55-against-india-suffer-lowest-ever-t20i-total20260905220156/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[शफाली वर्मा]] (भा) हिच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/womens-asia-cup/news/shafali-varma-scripts-history-becomes-fastest-and-youngest-to-3000-t20i-runs-in-womens-cricket/articleshow/133809520.cms |trans-title=शफाली वर्माची ऐतिहासिक कामगिरी; महिला क्रिकेटमध्ये ३,००० आंतरराष्ट्रीय टी२० धावा पूर्ण करणारी सर्वात जलद आणि सर्वात तरुण खेळाडू ठरली.|title=Shafali Varma scripts history, becomes fastest and youngest to reach 3,000 T20I runs in women’s cricket |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|HK}} | score1 = १४३/८ (२० षटके) | runs1 = [[शवाल झुल्फिकार]] ४७ (३५) | wickets1 = जॉयलीन कौर ४/१९ (४ षटके) | score2 = ७१ (१९ षटके) | runs2 = [[कॅरी चॅन]] ३० (४७) | wickets2 = [[नश्रा संधू]] ६/७ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = रबाब अहसान (युएई) आणि [मिशू चौधरी]] (बां) | motm = [[नश्रा संधू]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हाँगकाँग आणि पाकिस्तान हे देश आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये समोरासमोर येण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. * [[नश्रा संधू]]ने (पा) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी केली. }} ===गट ब=== ====गुणफलक==== <section begin=Group B/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:160px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|SRI}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || २.७३० |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|BAN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || १.६८८ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|UAE}} '''(य)''' || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.१५८ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|INA}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.१६९ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="PTWATC26"/></small> <section end=Group B/> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ७९ (१९.५ षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] १८ (२४) | wickets1 = [[मिताली आयोद्या]] ३/१४ (३.५ षटके) | score2 = ८०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ४८[[नाबाद|*]] (२५) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[हुमैरा फराह]] (पा) आणि [[शाथिरा जाकीर]] (बां) | motm = [[चेतना विमुक्ती]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = [[चेतना विमुक्ती]] (श्री) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|INA}} | score1 = १२९/८ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ४० (४२) | wickets1 = नि अरियानी ३/२८ (४ षटके) | score2 = ५८ (१७.३ षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन १२ (१३) | wickets2 = [[नाहिदा अख्तर]] ३/१५ (४ षटके) | result = बांगलादेश ७१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[शिवानी मिश्रा]] (क) | motm = [[नाहिदा अख्तर]] (बां) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये इंडोनेशिया आणि बांगलादेश आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती. * सोफिया वेलिक (इं) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|INA}} | score1 = १२४/७ (२० षटके) | runs1 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] ५० (३५) | wickets1 = नि लुह देवि ३/३२ (४ षटके) | score2 = ४९ (१८.३ षटके) | runs2 = नि मादे पुत्री सुवांदेवी १२[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[चामरी अटापट्टू]] ७/५ (३.३ षटके) | result = श्रीलंका ७५ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शिवानी मिश्रा]] (क) आणि [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) | motm = [[चामरी अटापट्टू]] (श्री) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये इंडोनेशिया आणि श्रीलंका आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती. * [[चामरी अटापट्टू]] (श्रीलंका) हिने महिला टी२० आशिया चषकातील सर्वोत्तम गोलंदाजीची कामगिरी नोंदवली, टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेतले, तसेच महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत हॅट्ट्रिक आणि ७ बळी घेणारी पहिली श्रीलंकाई खेळाडू ठरली. }} ---- {{Single-innings cricket match | date =४ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|INA}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ७३ (१९.४ षटके) | runs1 = नि पुटू आयु नंदा सक्रीनी ३९ (५२) | wickets1 = [[सुरक्षा कोट्टे]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = ७५/४ (१३.१ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] ३० (२९) | wickets2 = सोफिया वेलिक २/२५ (३.१ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शिवानी मिश्रा]] (कतार) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[ईशा ओझा]]] (युएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ११४/८ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ३४ (४१) | wickets1 = चामुडी प्रबोधा ३/२१ (४ षटके) | score2 = ११५/६ (१९.२ षटके) | runs2 = [[हर्षिता मादवी]] ४८[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[मारुफा अख्तर]] ३/२१ (४ षटके) | result = श्रीलंका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[हुमैरा फराह]] (पा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[हर्षिता मादवी]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फरजाना ईस्मिन (बां) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ८ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = १०३/७ (२० षटके) | runs1 = [[शर्मिन अख्तर]] ३८ (३१) | wickets1 = [[सुरक्षा कोट्टे]] ३/११ (४ षटके) | score2 = ६९/९ (२० षटके) | runs2 = [[हिना होतचंदानी]] १८ (१९) | wickets2 = [[राबेया खान]] ३/१४ (४ षटके) | result = बांगलादेश ३४ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[नहिदा अख्तर]] (बां) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==बाद फेरी== {{4TeamBracket|nowrap=y | RD1 = [[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामने]] | RD2 = [[#अंतिम सामना|अंतिम सामना]] | seeds = yes | RD1-seed1 = अ१ | RD1-team1 = {{Cr|IND}} | RD1-score1 = | RD1-seed2 = ब२ | RD1-team2 = | RD1-score2 = | RD1-seed3 = ब१ | RD1-team3 = {{Cr|SRI}} | RD1-score3 = | RD1-seed4 = अ२ | RD1-team4 = {{Cr|PAK}} | RD1-score4 = | RD2-seed1 = उसा१ | RD2-team1 = | RD2-score1 = | RD2-seed2 = उसा२ | RD2-team2 = | RD2-score2 = }} ===उपांत्य सामने=== ====उपांत्य सामना १==== {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = ब२ | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ====उपांत्य सामना २==== {{Single-innings cricket match | date = 11 सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{Cr-rt|SRI}} | team2 = {{Cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = उसावि१ | team2 = उसावि२ | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == नोंदी == {{notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/women-s-twenty20-asia-cup-2026-1548888 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे मुख्य पान] {{महिला आशिया चषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] lrvgxk7oyfuna9lctmr39z74ldylf7s 2708666 2708665 2026-09-09T06:01:19Z Nitin.kunjir 4684 /* गुणफलक */ 2708666 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक | fromdate = २८ ऑगस्ट | todate = १३ सप्टेंबर २०२६ | administrator = [[आशिया क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = गट [[साखळी सामने]] आणि [[बाद फेरी]] | host = {{flag|संयुक्त अरब अमिराती}} | participants = ८ | matches = १५ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक }} '''२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक''' ही [[महिला आशिया चषक]]ाची दहावी स्पर्धा (आणि ट्वेंटी२० स्वरूपातील सहावी स्पर्धा) आहे. ही स्पर्धा २८ ऑगस्ट ते १३ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत [[संयुक्त अरब अमिराती]]मध्ये आयोजित केली जात असून, <ref>{{cite web |trans-title=महिला आशिया चषक २८ ऑगस्टपासून दुबईत सुरू होणार; ५ सप्टेंबरला भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामना.|title=Women's Asia Cup starts August 28 in Dubai; India vs Pakistan on September 5 |url=https://www.cricinfo.com/story/women-s-asia-cup-starts-august-28-in-dubai-india-vs-pakistan-on-september-5-1548880 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=६ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|trans-title= महिला टी२० आशिया चषक २८ ऑगस्टपासून दुबईत सुरू होणार; ५ सप्टेंबरला भारत-पाकिस्तान सामना. |title=Women's T20 Asia Cup to begin on August 28 in Dubai; India-Pakistan clash on September 5 |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/womens-t20-asia-cup-to-begin-on-august-28-in-dubai-india-pakistan-clash-on-september-520260806220635/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> त्यातील सामने [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्वरूपात खेळवले जातील. <ref>{{cite web |last= इल्सली |first=रॉबर्ट|date=१० ऑगस्ट २०२६|trans-title= दुबईमध्ये महिला आशिया चषकाचे स्वागत – सर्व तपशील |title=Dubai welcomes Women’s Asia Cup – All the details |url=https://gulfnews.com/sport/dubai-welcomes-womens-asia-cup-all-the-details-1.500636007 |work=[[गल्फ न्यूज]] |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= महिला टी२० आशिया चषक २०२६: ५ सप्टेंबर रोजी दुबईत भारत आणि पाकिस्तान आमनेसामने येणार |title=Women’s T20 Asia Cup 2026: India to face Pakistan on September 5 in Dubai |url=https://ddnews.gov.in/en/womens-t20-asia-cup-2026-india-to-face-pakistan-on-september-5-in-dubai/ |work=[[डीडी न्यूज]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> श्रीलंका हा गतविजेता संघ आहे; त्यांनी मागील स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात भारताचा पराभव करून विजेतेपद पटकावले होते. <ref>{{cite web |last= रामानुजम |first=श्रीनिधी|date=२८ जुलै २०२४|trans-title= अथापथ्थू आणि समरविक्रमा यांच्या दमदार कामगिरीने भारताला चकित करत श्रीलंकेने पहिले महिला आशिया चषक विजेतेपद पटकावले. |title=Athapaththu, Samarawickrama stun India as Sri Lanka win their first Women's Asia Cup title |url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2024-1426636/sri-lanka-women-vs-india-women-final-1426770/match-report |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= भारतावर दणदणीत विजय मिळवत श्रीलंकेने पहिल्यांदाच जिंकला महिला आशिया चषक. |title=Sri Lanka Clinch Maiden Women's Asia Cup Title With Comprehensive Win Over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-clinch-maiden-women-s-asia-cup-title-with-comprehensive-win-over-india |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२८ जुलै २०२४|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ आणि पात्रता== {| class="wikitable" ! पात्रतेचे निकष !दिनांक !यजमान !जागा !पात्र संघ |- | rowspan="4" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश# पूर्ण सदस्य|आयसीसी पूर्ण सदस्य]] || rowspan="4" {{n/a}} || rowspan="4" {{n/a}} || rowspan="4" style="text-align:center;" |'''४'''|| {{crw|BAN}} |- | {{crw|IND}} |- | {{crw|PAK}} |- | {{crw|SL}} |- | rowspan="4" | [[२०२६ एसीसी महिला प्रीमियर चषक]] || rowspan="4" | १३ जून २०२६ || rowspan="4" | {{flag|मलेशिया}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |'''४'''|| {{crw|HK}} |- | {{crw|IDN}} |- | {{crw|THA}} |- | {{nobr|{{crw|UAE}}}} |- ! एकूण!! !! !! ८ !! |} ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{crw|BAN}}<ref>{{cite web |trans-title= बांगलादेशतर्फे आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसाठी अनुभवी संघाची घोषणा. |title=Bangladesh name experienced unit for Asia Cup and Asian Games |url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-name-experienced-unit-for-asia-cup-and-asian-games |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=१७ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|HKG}}<ref>{{cite web |trans-title= हाँगकाँग, चीनचा महिला संघ आशिया कप २०२६ चे आव्हान स्वीकारण्यास सज्ज आहे. |title=Hong Kong, China women’s team is ready to take on the Asia Cup 2026 Challenge |url=https://www.crickethongkong.com/news-detail/5059/Hong-Kong,-China-women%E2%80%99s-team-is-ready-to-take-on-the-Asia-Cup-2026-Challenge |work=[[क्रिकेट हाँगकाँग, चीन]] |date=१९ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|IND}}<ref>{{cite web |trans-title= २०२६ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेसाठी भारतीय महिला संघाची घोषणा |title=India Women's squad for the 2026 Asian Games announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/india-women-s-squad-for-the-2026-asian-games-announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |date=३० जून २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|INA}}<ref>{{cite web |trans-title= २०२६ डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक स्पर्धेमध्ये इंडोनेशियाला इतिहास घडवण्याची संधी, तरुण संघ खंडीय स्तरावर आपली छाप सोडण्यास सज्ज. |title=History beckons for Indonesia at the DP World Womens Asia Cup 2026 with a youthful squad ready to make its mark on the continental stag |url=https://www.instagram.com/p/DcdirJMoaQq/ |work=[[आशिया क्रिकेट समिती]] |date=२५ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६|via=[[इन्स्टाग्राम]]}}</ref> |- |valign=top| * [[निगार सुलताना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नाहिदा अख्तर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[जुवैरिया फिरदौस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[दिलारा अख्तर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फरिहा तृष्ना]] * [[फाहिमा खातून]] * [[मारुफा अख्तर]] * [[राबेया खान]] * [[रितू मोनी]] * [[शर्मिन अख्तर]] * [[शर्मिन सुलताना]] * [[शोभना मोस्तारी]] * [[शोर्णा अख्तर]] * [[संजिदा अक्तेर मेघला]] * [[सुलताना खातून]] |valign=top| * [[कॅरी चॅन]] * ॲलिसन सिउ * इक्रा सहर * जॉयलीन कौर * [[नताशा माइल्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * मरिना लॅम्प्लो * मरियम बीबी ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * महेकदीप कौर * [[मारिको हिल]] * [[यास्मिन दासवानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * रुचिता व्यंकटेश * शानझीन शहजाद ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शार्लोट चॅन * शिंग चॅन * हेली वोंग |valign=top| * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अरुंधती रेड्डी]] * [[ऋचा घोष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्रांती गौड]] * [[गुणलन कमलिनी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]</s>{{efn|name=Jemimah| हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे भारताच्या संघात [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]च्या जागी [[प्रतिका रावळ ]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |trans-title= जेमिमा रॉड्रिज आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धेतून बाहेर |title=Jemimah Rodrigues ruled out of Asia Cup and Asian Games |url=https://www.bcci.tv/news/article/jemimah-rodrigues-ruled-out-asia-cup-and-asian-games |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |date=१४ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref>}} * [[दीप्ती शर्मा]] * [[नंदनी शर्मा]] * [[प्रतिका रावळ]]{{efn|name=Jemimah}} * [[भारती फुलमाळी]] * [[राधा यादव]] * [[रेणुका सिंग]] * [[शफाली वर्मा]] * [[श्री चरणी]] |valign=top| * नि पुटू आयु नंदा सक्रीनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[(यष्टीरक्षक|य)]] * कदेक विंदा प्रस्तीनी * किसी कसे * दारा अगुंग लक्ष्मी * देर्नी बांगी * देसी वुलंदरी * नि कडेक अरियानी * नि कदेक फित्रिया राडा राणी * नि मादे पुत्री सुवांदेवी * नि लुह वेसिक रत्न देवि * मारिया कोराझोन ([[यष्टीरक्षक|य]]) * रहमावती पंगेस्तुती * ली किआओ * सांग आयू मायप्रियानी * सोफिया वेलिक |- ! {{crw|PAK}}<ref>{{cite web |trans-title= एसीसी आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसाठी पाकिस्तानच्या महिला संघांची घोषणा |title=Pakistan women's squads announced for ACC Asia Cup and Asian Games |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-women-s-squads-announced-for-acc-asia-cup-and-asian-games.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=१६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|SL}}<ref>{{cite web |trans-title=महिला आशिया चषक २०२६ साठी श्रीलंकेचा संघ|title=Sri Lanka Squad for Women’s Asia Cup 2026 |url=https://srilankacricket.lk/2026/08/sri-lanka-squad-for-womens-asia-cup-2026/ |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |date=१३ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|THA}}<ref>{{cite web |trans-title=डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक २०२६ साठी थायलंडच्या संघात युवा आणि अनुभवी खेळाडूंचा उत्तम मेळ.|title=A fine blend of youth and experience headlines Thailand’s squad for the DP World Womens Asia Cup 2026 |url=https://www.facebook.com/share/p/1GoTyhYzp9/ |work=[[आशिया क्रिकेट समिती]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६|via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|UAE}}<ref>{{cite web |trans-title=डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक २०२६ - ईशा ओझा यूएईच्या १५ सदस्यांच्या संघाचे नेतृत्व करणार |title=DP World Women's Asia Cup 2026 - ईशा ओझा to lead UAE's 15-member squad |url=https://emiratescricket.com/news-detail/OMWVYmxkazn7aJ0PoX1G |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- |valign=top| * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[इमान नसीर]] * [[उम्म-ए-हानी]] * [[एमान फातिमा]] * [[गुल फरोझा]] * [[तुबा हसन]] * [[सायरा जबीन]] * <s>[[नजीहा अल्वी]]</s>{{efn|name=Najiha| गुडघ्याच्या दुखापतीमुळे पाकिस्तानच्या संघात [[सदफ शमास]] च्या जागी [[नजीहा अल्वी]]चा समावेश करण्यात आला. <ref>{{cite web |trans-title= एसीसी महिला आशिया चषक स्पर्धेसाठी पाकिस्तान संघात दुखापतग्रस्त नजीहा अल्वीच्या जागी सदफ शमासचा समावेश|title= Sadaf Shamas replaces injured Najiha Alvi in Pakistan squad for ACC Women's Asia Cup |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/sadaf-shamas-replaces-injured-najiha-alvi-in-pakistan-squad-for-acc-women-s-asia-cup.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=२४ ऑगस्ट २०२६}}</ref>}} * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मोमिना रियासत]] * [[वहीदा अख्तर]] * [[शवाल झुल्फिकार]] * [[सदफ शमास]]{{efn|name=Najiha}} * [[सादिया इक्बाल]] |valign=top| * [[चामरी अटापट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[हर्षिता मादवी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[इमेशा दुलानी]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[काव्या कविंदी]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चेतना विमुक्ती]] * [[देउमी विहंगा]] * [[निलाक्षी डि सिल्व्हा ]] * [[मिताली आयोद्या]] * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[संजना कविंदी]] * [[सुगंदिका कुमारी]] * [[हसिनी परेरा]] * चामुडी प्रबोधा |valign=top| * [[नरुएमोल चैवाई]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अपिसरा सुवांचनरोती]] * [[ओन्निचा कांचोम्पू]] * कोरानित सुवांचनरोती * चयानिसा फेंगपेन * [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] * थनरादा सीसावान * [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] * [[नत्ताकन चांतम]] * [[नन्नाफत चैहान]] * नाओमी हॅमिल्टन * [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फन्नीता माया]] * [[सुनिदा चतुरोंगरात्तना]] * [[सुलीपोर्न लाओमी]] |valign=top| * [[ईशा ओझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अर्चरा सुप्रिया * [[इंदुजा नंदकुमार]] * उत्तरा अय्यर * जननी तिरुक्ककुमारन * [[तीर्थ सतीश]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * मेहुल कुलकर्णी * रिणिता रजीत * [[लावण्या केनी]] * [[वैष्णवी महेश]] * शशिकला सिल्वा * [[समायरा धरणीधरका]] * [[सिया गोखले]] * [[सुरक्षा कोट्टे]] * [[हीना होतचंदानी]] |} ==गट फेरी== स्पर्धेचे वेळापत्रक ६ ऑगस्ट २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title= महिला आशिया चषक २०२६ च्या वेळापत्रकात भारत-पाकिस्तान सामना मुख्य आकर्षण |title= India-Pakistan clash headlines Women's Asia Cup 2026 schedule |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139765/india-pakistan-clash-headlines-womens-asia-cup-2026-schedule |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= महिला आशिया चषक २०२६ चे वेळापत्रक जाहीर: दुबईत ५ सप्टेंबरला भारत-पाकिस्तान सामना |title=Women's Asia Cup 2026 Schedule Announced: India-Pakistan Clash Set For September 5 In Dubai |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/womens-asia-cup-2026-schedule-fixture-india-vs-pakistan |work= [[आउटलुक (भारतीय नियतकालिक) | आउटलुक]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===गट अ=== ====गुणफलक==== <section begin=Group A/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:160px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|IND}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || ५.४७१ |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|PAK}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || ०.९२७ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|THA}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −२.०५० |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|HK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.५८३ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="PTWATC26">{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/points-table-standings|trans-title=महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक २०२६ – गुणफलक आणि संघ क्रमवारी|title= Women's Twenty20 Asia Cup 2026 Points Table & Team Standings |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref></small> <section end=Group A/> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|HKG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[नरुएमोल चैवाई]] ४३ (३१) | wickets1 = मरिना लॅम्प्लो ४/११ (४ षटके) | score2 = ११४/७ (२० षटके) | runs2 = [[कॅरी चॅन]] २८ (२०) | wickets2 = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] ३/२७ (४ षटके) | result = थायलंड ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = रबाब अहसान (युएई) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[नरुएमोल चैवाई]] (था) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = नाओमी हॅमिल्टन (था) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = १५९/९ (२० षटके) | runs1 = [[शफाली वर्मा]] ६४ (३६) | wickets1 = [[सुलीपोर्न लाओमी]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = ६५ (१६.१ षटके) | runs2 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ४१ (४८) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ३/० (१.१ षटके) | result = भारत ९४ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[मिशू चौधरी]] (बां) | motm = [[शफाली वर्मा]] (भा) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = [[प्रतिका रावळ]] (भा) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[दीप्ती शर्मा]] (भा) तिचा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळली.<ref>{{cite web |last=बिश्त|first=हर्षित|date=३० ऑगस्ट २०२६|url=https://www.news18.com/cricket/deepti-sharma-becomes-third-indian-to-play-150-wt20is-10300870.html |trans-title= दीप्ती शर्मा १५० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळण्यासाठी हरमनप्रीत कौर आणि स्मृती मंधाना नंतर तिसरी भारतीय बनली |title= Deepti Sharma Becomes 3rd Indian After Harmanpreet Kaur And Smriti Mandhana To Play 150 WT20Is |work=[[न्यूज१८]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ११९/९ (२० षटके) | runs1 = [[मुनीबा अली]] ५४ (५२) | wickets1 = [[सुलीपोर्न लाओमी]] ३/१४ (४ षटके) | score2 = ८४/८ (२० षटके) | runs2 = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] २५ (२४) | wickets2 = [[सादिया इक्बाल]] ३/११ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[मुनीबा अली]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|HKG}} | score1 = १९३/५ (२० षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] १२४ (६४) | wickets1 = मरिना लॅम्प्लो २/४६ (४ षटके) | score2 = ५६ (१६.२ षटके) | runs2 = [[नताशा माइल्स]] १५ (२७) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ३/९ (३ षटके) | result = भारत १३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/hong-kong-women-vs-india-women-7th-match-group-a-1548897/live-cricket-score धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [मिशू चौधरी]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[स्मृती मंधाना]] (भा) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हाँग काँग आणि भारत हे देश आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये समोरासमोर येण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. * ॲलिसन सिउ (हाँकाँ) हिचा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * भारताच्या [[स्मृती मंधाना]]चे हे १८ वे आंतरराष्ट्रीय शतक होते. तिने ऑस्ट्रेलियाच्या [[मेग लॅनिंग]]ला मागे टाकून सर्वाधिक आंतरराष्ट्रीय शतकांच्या यादीत अव्वल स्थान पटकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.loksatta.com/krida/smriti-mandhana-breaks-big-record-of-meg-lenning-of-scoring-most-centuries-in-international-cricket-amd-2000-6117020/|title=Smriti Mandhana Record: स्मृती मानधना जगात भारी! मेग लेनिंगला मागे टाकत ‘हा’ रेकॉर्ड करणारी ठरली जगातील पहिलीच फलंदाज|work=लोकसत्ता|access-date=४ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * ह्या सामन्याच्या निकलामुळे भारत उपांत्य फेरीसाठी पात्र.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/hong-kong-women-vs-india-women-7th-match-group-a-1548897/match-report|trans-title=मंधानाच्या विक्रमी शतकाच्या जोरावर भारताची उपांत्य फेरीत धडक|title=Mandhana's record ton powers India into semi-finals|work=क्रिकइन्फो|access-date=४ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = ५५ (१८.१ षटके) | runs1 = [[शवाल झुल्फिकार]] १४ (१४) | wickets1 = [[श्री चरणी]] ३/७ (४ षटके) | score2 = ५७/३ (८.४ षटके) | runs2 = [[हरमनप्रीत कौर]] १८[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१७ (३ षटके) | result = भारत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[श्री चरणी]] (भा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[रमनप्रीत कौर]] (भा) हीचा कर्णधार म्हणून हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.rediff.com/amp/cricket/report/india-vs-pakistan-womens-asia-cup-historic-harmanpreet-kaur-first-cricketer-to-captain-in-150-t20is/20260905.htm |trans-title=ऐतिहासिक! १५० टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत नेतृत्व करणारी हरमनप्रीत पहिली कर्णधार.|title=Historic! Harmanpreet first captain to lead in 150 T20Is |work=रेडीफ.कॉम |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * ही आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधील पाकिस्तानची सर्वात कमी धावसंख्या होती.<ref>{{cite news |trans-title=भारताविरुद्ध पाकिस्तान महिला संघाची ५५ धावांत घसरण; टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यातील सर्वात कमी धावसंख्येची नोंद.|title=Pakistan Women collapse to 55 against India, suffer lowest-ever T20I total |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/pakistan-women-collapse-to-55-against-india-suffer-lowest-ever-t20i-total20260905220156/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[शफाली वर्मा]] (भा) हिच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/womens-asia-cup/news/shafali-varma-scripts-history-becomes-fastest-and-youngest-to-3000-t20i-runs-in-womens-cricket/articleshow/133809520.cms |trans-title=शफाली वर्माची ऐतिहासिक कामगिरी; महिला क्रिकेटमध्ये ३,००० आंतरराष्ट्रीय टी२० धावा पूर्ण करणारी सर्वात जलद आणि सर्वात तरुण खेळाडू ठरली.|title=Shafali Varma scripts history, becomes fastest and youngest to reach 3,000 T20I runs in women’s cricket |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|HK}} | score1 = १४३/८ (२० षटके) | runs1 = [[शवाल झुल्फिकार]] ४७ (३५) | wickets1 = जॉयलीन कौर ४/१९ (४ षटके) | score2 = ७१ (१९ षटके) | runs2 = [[कॅरी चॅन]] ३० (४७) | wickets2 = [[नश्रा संधू]] ६/७ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = रबाब अहसान (युएई) आणि [मिशू चौधरी]] (बां) | motm = [[नश्रा संधू]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हाँगकाँग आणि पाकिस्तान हे देश आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये समोरासमोर येण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. * [[नश्रा संधू]]ने (पा) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी केली. }} ===गट ब=== ====गुणफलक==== <section begin=Group B/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:160px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|SRI}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || २.७३० |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|BAN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || १.६८८ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|UAE}} '''(य)''' || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.१५८ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|INA}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.१६९ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="PTWATC26"/></small> <section end=Group B/> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ७९ (१९.५ षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] १८ (२४) | wickets1 = [[मिताली आयोद्या]] ३/१४ (३.५ षटके) | score2 = ८०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ४८[[नाबाद|*]] (२५) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[हुमैरा फराह]] (पा) आणि [[शाथिरा जाकीर]] (बां) | motm = [[चेतना विमुक्ती]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = [[चेतना विमुक्ती]] (श्री) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|INA}} | score1 = १२९/८ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ४० (४२) | wickets1 = नि अरियानी ३/२८ (४ षटके) | score2 = ५८ (१७.३ षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन १२ (१३) | wickets2 = [[नाहिदा अख्तर]] ३/१५ (४ षटके) | result = बांगलादेश ७१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[शिवानी मिश्रा]] (क) | motm = [[नाहिदा अख्तर]] (बां) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये इंडोनेशिया आणि बांगलादेश आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती. * सोफिया वेलिक (इं) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|INA}} | score1 = १२४/७ (२० षटके) | runs1 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] ५० (३५) | wickets1 = नि लुह देवि ३/३२ (४ षटके) | score2 = ४९ (१८.३ षटके) | runs2 = नि मादे पुत्री सुवांदेवी १२[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[चामरी अटापट्टू]] ७/५ (३.३ षटके) | result = श्रीलंका ७५ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शिवानी मिश्रा]] (क) आणि [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) | motm = [[चामरी अटापट्टू]] (श्री) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये इंडोनेशिया आणि श्रीलंका आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती. * [[चामरी अटापट्टू]] (श्रीलंका) हिने महिला टी२० आशिया चषकातील सर्वोत्तम गोलंदाजीची कामगिरी नोंदवली, टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेतले, तसेच महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत हॅट्ट्रिक आणि ७ बळी घेणारी पहिली श्रीलंकाई खेळाडू ठरली. }} ---- {{Single-innings cricket match | date =४ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|INA}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ७३ (१९.४ षटके) | runs1 = नि पुटू आयु नंदा सक्रीनी ३९ (५२) | wickets1 = [[सुरक्षा कोट्टे]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = ७५/४ (१३.१ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] ३० (२९) | wickets2 = सोफिया वेलिक २/२५ (३.१ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शिवानी मिश्रा]] (कतार) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[ईशा ओझा]]] (युएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ११४/८ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ३४ (४१) | wickets1 = चामुडी प्रबोधा ३/२१ (४ षटके) | score2 = ११५/६ (१९.२ षटके) | runs2 = [[हर्षिता मादवी]] ४८[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[मारुफा अख्तर]] ३/२१ (४ षटके) | result = श्रीलंका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[हुमैरा फराह]] (पा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[हर्षिता मादवी]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फरजाना ईस्मिन (बां) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ८ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = १०३/७ (२० षटके) | runs1 = [[शर्मिन अख्तर]] ३८ (३१) | wickets1 = [[सुरक्षा कोट्टे]] ३/११ (४ षटके) | score2 = ६९/९ (२० षटके) | runs2 = [[हिना होतचंदानी]] १८ (१९) | wickets2 = [[राबेया खान]] ३/१४ (४ षटके) | result = बांगलादेश ३४ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[नहिदा अख्तर]] (बां) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==बाद फेरी== {{4TeamBracket|nowrap=y | RD1 = [[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामने]] | RD2 = [[#अंतिम सामना|अंतिम सामना]] | seeds = yes | RD1-seed1 = अ१ | RD1-team1 = {{Cr|IND}} | RD1-score1 = | RD1-seed2 = ब२ | RD1-team2 = | RD1-score2 = | RD1-seed3 = ब१ | RD1-team3 = {{Cr|SRI}} | RD1-score3 = | RD1-seed4 = अ२ | RD1-team4 = {{Cr|PAK}} | RD1-score4 = | RD2-seed1 = उसा१ | RD2-team1 = | RD2-score1 = | RD2-seed2 = उसा२ | RD2-team2 = | RD2-score2 = }} ===उपांत्य सामने=== ====उपांत्य सामना १==== {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = ब२ | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ====उपांत्य सामना २==== {{Single-innings cricket match | date = 11 सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{Cr-rt|SRI}} | team2 = {{Cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = उसावि१ | team2 = उसावि२ | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == नोंदी == {{notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/women-s-twenty20-asia-cup-2026-1548888 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे मुख्य पान] {{महिला आशिया चषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] h3cyj5tyijd1xmyrh9rffss2pgw16v4 2708667 2708666 2026-09-09T06:01:55Z Nitin.kunjir 4684 /* बाद फेरी */ 2708667 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tournament | name = २०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक | fromdate = २८ ऑगस्ट | todate = १३ सप्टेंबर २०२६ | administrator = [[आशिया क्रिकेट समिती]] | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय]] | tournament format = गट [[साखळी सामने]] आणि [[बाद फेरी]] | host = {{flag|संयुक्त अरब अमिराती}} | participants = ८ | matches = १५ | previous_year = २०२४ | previous_tournament = २०२४ महिला ट्वेंटी-२० आशिया चषक }} '''२०२६ महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक''' ही [[महिला आशिया चषक]]ाची दहावी स्पर्धा (आणि ट्वेंटी२० स्वरूपातील सहावी स्पर्धा) आहे. ही स्पर्धा २८ ऑगस्ट ते १३ सप्टेंबर २०२६ या कालावधीत [[संयुक्त अरब अमिराती]]मध्ये आयोजित केली जात असून, <ref>{{cite web |trans-title=महिला आशिया चषक २८ ऑगस्टपासून दुबईत सुरू होणार; ५ सप्टेंबरला भारत विरुद्ध पाकिस्तान सामना.|title=Women's Asia Cup starts August 28 in Dubai; India vs Pakistan on September 5 |url=https://www.cricinfo.com/story/women-s-asia-cup-starts-august-28-in-dubai-india-vs-pakistan-on-september-5-1548880 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=६ ऑगस्ट २०२६ |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|trans-title= महिला टी२० आशिया चषक २८ ऑगस्टपासून दुबईत सुरू होणार; ५ सप्टेंबरला भारत-पाकिस्तान सामना. |title=Women's T20 Asia Cup to begin on August 28 in Dubai; India-Pakistan clash on September 5 |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/womens-t20-asia-cup-to-begin-on-august-28-in-dubai-india-pakistan-clash-on-september-520260806220635/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> त्यातील सामने [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] स्वरूपात खेळवले जातील. <ref>{{cite web |last= इल्सली |first=रॉबर्ट|date=१० ऑगस्ट २०२६|trans-title= दुबईमध्ये महिला आशिया चषकाचे स्वागत – सर्व तपशील |title=Dubai welcomes Women’s Asia Cup – All the details |url=https://gulfnews.com/sport/dubai-welcomes-womens-asia-cup-all-the-details-1.500636007 |work=[[गल्फ न्यूज]] |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= महिला टी२० आशिया चषक २०२६: ५ सप्टेंबर रोजी दुबईत भारत आणि पाकिस्तान आमनेसामने येणार |title=Women’s T20 Asia Cup 2026: India to face Pakistan on September 5 in Dubai |url=https://ddnews.gov.in/en/womens-t20-asia-cup-2026-india-to-face-pakistan-on-september-5-in-dubai/ |work=[[डीडी न्यूज]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> श्रीलंका हा गतविजेता संघ आहे; त्यांनी मागील स्पर्धेच्या अंतिम सामन्यात भारताचा पराभव करून विजेतेपद पटकावले होते. <ref>{{cite web |last= रामानुजम |first=श्रीनिधी|date=२८ जुलै २०२४|trans-title= अथापथ्थू आणि समरविक्रमा यांच्या दमदार कामगिरीने भारताला चकित करत श्रीलंकेने पहिले महिला आशिया चषक विजेतेपद पटकावले. |title=Athapaththu, Samarawickrama stun India as Sri Lanka win their first Women's Asia Cup title |url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2024-1426636/sri-lanka-women-vs-india-women-final-1426770/match-report |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= भारतावर दणदणीत विजय मिळवत श्रीलंकेने पहिल्यांदाच जिंकला महिला आशिया चषक. |title=Sri Lanka Clinch Maiden Women's Asia Cup Title With Comprehensive Win Over India |url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-clinch-maiden-women-s-asia-cup-title-with-comprehensive-win-over-india |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=२८ जुलै २०२४|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ आणि पात्रता== {| class="wikitable" ! पात्रतेचे निकष !दिनांक !यजमान !जागा !पात्र संघ |- | rowspan="4" | [[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती सदस्य देश# पूर्ण सदस्य|आयसीसी पूर्ण सदस्य]] || rowspan="4" {{n/a}} || rowspan="4" {{n/a}} || rowspan="4" style="text-align:center;" |'''४'''|| {{crw|BAN}} |- | {{crw|IND}} |- | {{crw|PAK}} |- | {{crw|SL}} |- | rowspan="4" | [[२०२६ एसीसी महिला प्रीमियर चषक]] || rowspan="4" | १३ जून २०२६ || rowspan="4" | {{flag|मलेशिया}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |'''४'''|| {{crw|HK}} |- | {{crw|IDN}} |- | {{crw|THA}} |- | {{nobr|{{crw|UAE}}}} |- ! एकूण!! !! !! ८ !! |} ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap; margin:auto" |- ! {{crw|BAN}}<ref>{{cite web |trans-title= बांगलादेशतर्फे आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसाठी अनुभवी संघाची घोषणा. |title=Bangladesh name experienced unit for Asia Cup and Asian Games |url=https://www.icc-cricket.com/news/bangladesh-name-experienced-unit-for-asia-cup-and-asian-games |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=१७ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|HKG}}<ref>{{cite web |trans-title= हाँगकाँग, चीनचा महिला संघ आशिया कप २०२६ चे आव्हान स्वीकारण्यास सज्ज आहे. |title=Hong Kong, China women’s team is ready to take on the Asia Cup 2026 Challenge |url=https://www.crickethongkong.com/news-detail/5059/Hong-Kong,-China-women%E2%80%99s-team-is-ready-to-take-on-the-Asia-Cup-2026-Challenge |work=[[क्रिकेट हाँगकाँग, चीन]] |date=१९ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|IND}}<ref>{{cite web |trans-title= २०२६ च्या आशियाई क्रीडा स्पर्धेसाठी भारतीय महिला संघाची घोषणा |title=India Women's squad for the 2026 Asian Games announced |url=https://www.bcci.tv/news/article/india-women-s-squad-for-the-2026-asian-games-announced |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |date=३० जून २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|INA}}<ref>{{cite web |trans-title= २०२६ डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक स्पर्धेमध्ये इंडोनेशियाला इतिहास घडवण्याची संधी, तरुण संघ खंडीय स्तरावर आपली छाप सोडण्यास सज्ज. |title=History beckons for Indonesia at the DP World Womens Asia Cup 2026 with a youthful squad ready to make its mark on the continental stag |url=https://www.instagram.com/p/DcdirJMoaQq/ |work=[[आशिया क्रिकेट समिती]] |date=२५ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६|via=[[इन्स्टाग्राम]]}}</ref> |- |valign=top| * [[निगार सुलताना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[नाहिदा अख्तर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[जुवैरिया फिरदौस]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[दिलारा अख्तर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फरिहा तृष्ना]] * [[फाहिमा खातून]] * [[मारुफा अख्तर]] * [[राबेया खान]] * [[रितू मोनी]] * [[शर्मिन अख्तर]] * [[शर्मिन सुलताना]] * [[शोभना मोस्तारी]] * [[शोर्णा अख्तर]] * [[संजिदा अक्तेर मेघला]] * [[सुलताना खातून]] |valign=top| * [[कॅरी चॅन]] * ॲलिसन सिउ * इक्रा सहर * जॉयलीन कौर * [[नताशा माइल्स]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * मरिना लॅम्प्लो * मरियम बीबी ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * महेकदीप कौर * [[मारिको हिल]] * [[यास्मिन दासवानी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * रुचिता व्यंकटेश * शानझीन शहजाद ([[यष्टीरक्षक|य]]) * शार्लोट चॅन * शिंग चॅन * हेली वोंग |valign=top| * [[हरमनप्रीत कौर]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[स्मृती मंधाना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[अरुंधती रेड्डी]] * [[ऋचा घोष]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[क्रांती गौड]] * [[गुणलन कमलिनी]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * <s>[[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]</s>{{efn|name=Jemimah| हॅमस्ट्रिंगच्या दुखापतीमुळे भारताच्या संघात [[जेमिमा रॉड्रिग्ज]]च्या जागी [[प्रतिका रावळ ]]ची निवड करण्यात आली.<ref>{{cite web |trans-title= जेमिमा रॉड्रिज आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धेतून बाहेर |title=Jemimah Rodrigues ruled out of Asia Cup and Asian Games |url=https://www.bcci.tv/news/article/jemimah-rodrigues-ruled-out-asia-cup-and-asian-games |work=[[भारतीय क्रिकेट नियामक मंडळ|बीसीसीआय]] |date=१४ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref>}} * [[दीप्ती शर्मा]] * [[नंदनी शर्मा]] * [[प्रतिका रावळ]]{{efn|name=Jemimah}} * [[भारती फुलमाळी]] * [[राधा यादव]] * [[रेणुका सिंग]] * [[शफाली वर्मा]] * [[श्री चरणी]] |valign=top| * नि पुटू आयु नंदा सक्रीनी ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[(यष्टीरक्षक|य)]] * कदेक विंदा प्रस्तीनी * किसी कसे * दारा अगुंग लक्ष्मी * देर्नी बांगी * देसी वुलंदरी * नि कडेक अरियानी * नि कदेक फित्रिया राडा राणी * नि मादे पुत्री सुवांदेवी * नि लुह वेसिक रत्न देवि * मारिया कोराझोन ([[यष्टीरक्षक|य]]) * रहमावती पंगेस्तुती * ली किआओ * सांग आयू मायप्रियानी * सोफिया वेलिक |- ! {{crw|PAK}}<ref>{{cite web |trans-title= एसीसी आशिया चषक आणि आशियाई क्रीडा स्पर्धांसाठी पाकिस्तानच्या महिला संघांची घोषणा |title=Pakistan women's squads announced for ACC Asia Cup and Asian Games |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/pakistan-women-s-squads-announced-for-acc-asia-cup-and-asian-games.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=१६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|SL}}<ref>{{cite web |trans-title=महिला आशिया चषक २०२६ साठी श्रीलंकेचा संघ|title=Sri Lanka Squad for Women’s Asia Cup 2026 |url=https://srilankacricket.lk/2026/08/sri-lanka-squad-for-womens-asia-cup-2026/ |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |date=१३ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ! {{crw|THA}}<ref>{{cite web |trans-title=डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक २०२६ साठी थायलंडच्या संघात युवा आणि अनुभवी खेळाडूंचा उत्तम मेळ.|title=A fine blend of youth and experience headlines Thailand’s squad for the DP World Womens Asia Cup 2026 |url=https://www.facebook.com/share/p/1GoTyhYzp9/ |work=[[आशिया क्रिकेट समिती]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६|via=[[फेसबुक]]}}</ref> ! {{crw|UAE}}<ref>{{cite web |trans-title=डीपी वर्ल्ड महिला आशिया चषक २०२६ - ईशा ओझा यूएईच्या १५ सदस्यांच्या संघाचे नेतृत्व करणार |title=DP World Women's Asia Cup 2026 - ईशा ओझा to lead UAE's 15-member squad |url=https://emiratescricket.com/news-detail/OMWVYmxkazn7aJ0PoX1G |work=[[अमिराती क्रिकेट बोर्ड]] |date=२१ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> |- |valign=top| * [[फातिमा सना]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आयेशा झफर]] * [[इमान नसीर]] * [[उम्म-ए-हानी]] * [[एमान फातिमा]] * [[गुल फरोझा]] * [[तुबा हसन]] * [[सायरा जबीन]] * <s>[[नजीहा अल्वी]]</s>{{efn|name=Najiha| गुडघ्याच्या दुखापतीमुळे पाकिस्तानच्या संघात [[सदफ शमास]] च्या जागी [[नजीहा अल्वी]]चा समावेश करण्यात आला. <ref>{{cite web |trans-title= एसीसी महिला आशिया चषक स्पर्धेसाठी पाकिस्तान संघात दुखापतग्रस्त नजीहा अल्वीच्या जागी सदफ शमासचा समावेश|title= Sadaf Shamas replaces injured Najiha Alvi in Pakistan squad for ACC Women's Asia Cup |url=https://www.pcb.com.pk/press-release-detail/sadaf-shamas-replaces-injured-najiha-alvi-in-pakistan-squad-for-acc-women-s-asia-cup.html |work=[[पाकिस्तान क्रिकेट बोर्ड]] |date=२४ ऑगस्ट २०२६}}</ref>}} * [[नश्रा संधू]] * [[मुनीबा अली]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[मोमिना रियासत]] * [[वहीदा अख्तर]] * [[शवाल झुल्फिकार]] * [[सदफ शमास]]{{efn|name=Najiha}} * [[सादिया इक्बाल]] |valign=top| * [[चामरी अटापट्टू]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[हर्षिता मादवी]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[इमेशा दुलानी]] * [[कविशा दिलहारी]] * [[काव्या कविंदी]] * [[कौशिनी नुत्यंगना]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चेतना विमुक्ती]] * [[देउमी विहंगा]] * [[निलाक्षी डि सिल्व्हा ]] * [[मिताली आयोद्या]] * [[विश्मी गुणरत्ने]] * [[संजना कविंदी]] * [[सुगंदिका कुमारी]] * [[हसिनी परेरा]] * चामुडी प्रबोधा |valign=top| * [[नरुएमोल चैवाई]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[अपिसरा सुवांचनरोती]] * [[ओन्निचा कांचोम्पू]] * कोरानित सुवांचनरोती * चयानिसा फेंगपेन * [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] * थनरादा सीसावान * [[थीपचा पुत्थावॉन्ग]] * [[नत्ताकन चांतम]] * [[नन्नाफत चैहान]] * नाओमी हॅमिल्टन * [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[फन्नीता माया]] * [[सुनिदा चतुरोंगरात्तना]] * [[सुलीपोर्न लाओमी]] |valign=top| * [[ईशा ओझा]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * अर्चरा सुप्रिया * [[इंदुजा नंदकुमार]] * उत्तरा अय्यर * जननी तिरुक्ककुमारन * [[तीर्थ सतीश]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * मेहुल कुलकर्णी * रिणिता रजीत * [[लावण्या केनी]] * [[वैष्णवी महेश]] * शशिकला सिल्वा * [[समायरा धरणीधरका]] * [[सिया गोखले]] * [[सुरक्षा कोट्टे]] * [[हीना होतचंदानी]] |} ==गट फेरी== स्पर्धेचे वेळापत्रक ६ ऑगस्ट २०२६ रोजी जाहीर करण्यात आले.<ref>{{cite web |trans-title= महिला आशिया चषक २०२६ च्या वेळापत्रकात भारत-पाकिस्तान सामना मुख्य आकर्षण |title= India-Pakistan clash headlines Women's Asia Cup 2026 schedule |url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/139765/india-pakistan-clash-headlines-womens-asia-cup-2026-schedule |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title= महिला आशिया चषक २०२६ चे वेळापत्रक जाहीर: दुबईत ५ सप्टेंबरला भारत-पाकिस्तान सामना |title=Women's Asia Cup 2026 Schedule Announced: India-Pakistan Clash Set For September 5 In Dubai |url=https://www.outlookindia.com/sports/cricket/womens-asia-cup-2026-schedule-fixture-india-vs-pakistan |work= [[आउटलुक (भारतीय नियतकालिक) | आउटलुक]] |date=६ ऑगस्ट २०२६|access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===गट अ=== ====गुणफलक==== <section begin=Group A/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:160px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|IND}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || ५.४७१ |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|PAK}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || ०.९२७ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|THA}} || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −२.०५० |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|HK}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.५८३ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="PTWATC26">{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/points-table-standings|trans-title=महिला ट्वेंटी२० आशिया चषक २०२६ – गुणफलक आणि संघ क्रमवारी|title= Women's Twenty20 Asia Cup 2026 Points Table & Team Standings |access-date=२ सप्टेंबर २०२६}}</ref></small> <section end=Group A/> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २८ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|THA}} | team2 = {{crw|HKG}} | score1 = १२०/९ (२० षटके) | runs1 = [[नरुएमोल चैवाई]] ४३ (३१) | wickets1 = मरिना लॅम्प्लो ४/११ (४ षटके) | score2 = ११४/७ (२० षटके) | runs2 = [[कॅरी चॅन]] २८ (२०) | wickets2 = [[ओन्निचा कांचोम्पू]] ३/२७ (४ षटके) | result = थायलंड ६ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548891.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = रबाब अहसान (युएई) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[नरुएमोल चैवाई]] (था) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = नाओमी हॅमिल्टन (था) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३० ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = १५९/९ (२० षटके) | runs1 = [[शफाली वर्मा]] ६४ (३६) | wickets1 = [[सुलीपोर्न लाओमी]] ३/२६ (४ षटके) | score2 = ६५ (१६.१ षटके) | runs2 = [[नान्नापत काँचारोएन्काई]] ४१ (४८) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ३/० (१.१ षटके) | result = भारत ९४ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548893.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[निमाली परेरा]] (श्री) आणि [[मिशू चौधरी]] (बां) | motm = [[शफाली वर्मा]] (भा) | toss = थायलंडने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = [[प्रतिका रावळ]] (भा) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. * [[दीप्ती शर्मा]] (भा) तिचा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना खेळली.<ref>{{cite web |last=बिश्त|first=हर्षित|date=३० ऑगस्ट २०२६|url=https://www.news18.com/cricket/deepti-sharma-becomes-third-indian-to-play-150-wt20is-10300870.html |trans-title= दीप्ती शर्मा १५० आंतरराष्ट्रीय टी२० सामने खेळण्यासाठी हरमनप्रीत कौर आणि स्मृती मंधाना नंतर तिसरी भारतीय बनली |title= Deepti Sharma Becomes 3rd Indian After Harmanpreet Kaur And Smriti Mandhana To Play 150 WT20Is |work=[[न्यूज१८]] |access-date=३ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = १ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|THA}} | score1 = ११९/९ (२० षटके) | runs1 = [[मुनीबा अली]] ५४ (५२) | wickets1 = [[सुलीपोर्न लाओमी]] ३/१४ (४ षटके) | score2 = ८४/८ (२० षटके) | runs2 = [[चानिदा सुत्थिरुआंग]] २५ (२४) | wickets2 = [[सादिया इक्बाल]] ३/११ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ३५ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548895.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[मुनीबा अली]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|IND}} | team2 = {{crw|HKG}} | score1 = १९३/५ (२० षटके) | runs1 = [[स्मृती मंधाना]] १२४ (६४) | wickets1 = मरिना लॅम्प्लो २/४६ (४ षटके) | score2 = ५६ (१६.२ षटके) | runs2 = [[नताशा माइल्स]] १५ (२७) | wickets2 = [[दीप्ती शर्मा]] ३/९ (३ षटके) | result = भारत १३७ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/hong-kong-women-vs-india-women-7th-match-group-a-1548897/live-cricket-score धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [मिशू चौधरी]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[स्मृती मंधाना]] (भा) | toss = हाँग काँगने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हाँग काँग आणि भारत हे देश आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये समोरासमोर येण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. * ॲलिसन सिउ (हाँकाँ) हिचा हा १००वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता. * भारताच्या [[स्मृती मंधाना]]चे हे १८ वे आंतरराष्ट्रीय शतक होते. तिने ऑस्ट्रेलियाच्या [[मेग लॅनिंग]]ला मागे टाकून सर्वाधिक आंतरराष्ट्रीय शतकांच्या यादीत अव्वल स्थान पटकावले.<ref>{{cite web|url=https://www.loksatta.com/krida/smriti-mandhana-breaks-big-record-of-meg-lenning-of-scoring-most-centuries-in-international-cricket-amd-2000-6117020/|title=Smriti Mandhana Record: स्मृती मानधना जगात भारी! मेग लेनिंगला मागे टाकत ‘हा’ रेकॉर्ड करणारी ठरली जगातील पहिलीच फलंदाज|work=लोकसत्ता|access-date=४ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * ह्या सामन्याच्या निकलामुळे भारत उपांत्य फेरीसाठी पात्र.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/women-s-asia-cup-2026-1548888/hong-kong-women-vs-india-women-7th-match-group-a-1548897/match-report|trans-title=मंधानाच्या विक्रमी शतकाच्या जोरावर भारताची उपांत्य फेरीत धडक|title=Mandhana's record ton powers India into semi-finals|work=क्रिकइन्फो|access-date=४ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|IND}} | score1 = ५५ (१८.१ षटके) | runs1 = [[शवाल झुल्फिकार]] १४ (१४) | wickets1 = [[श्री चरणी]] ३/७ (४ षटके) | score2 = ५७/३ (८.४ षटके) | runs2 = [[हरमनप्रीत कौर]] १८[[नाबाद|*]] (१८) | wickets2 = [[फातिमा सना]] ३/१७ (३ षटके) | result = भारत ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548899.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शाथिरा जाकीर]] (बां) आणि [[निमाली परेरा]] (श्री) | motm = [[श्री चरणी]] (भा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = [[रमनप्रीत कौर]] (भा) हीचा कर्णधार म्हणून हा १५०वा आंतरराष्ट्रीय टी२० सामना होता.<ref>{{cite web |url=https://www.rediff.com/amp/cricket/report/india-vs-pakistan-womens-asia-cup-historic-harmanpreet-kaur-first-cricketer-to-captain-in-150-t20is/20260905.htm |trans-title=ऐतिहासिक! १५० टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत नेतृत्व करणारी हरमनप्रीत पहिली कर्णधार.|title=Historic! Harmanpreet first captain to lead in 150 T20Is |work=रेडीफ.कॉम |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * ही आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामधील पाकिस्तानची सर्वात कमी धावसंख्या होती.<ref>{{cite news |trans-title=भारताविरुद्ध पाकिस्तान महिला संघाची ५५ धावांत घसरण; टी-२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यातील सर्वात कमी धावसंख्येची नोंद.|title=Pakistan Women collapse to 55 against India, suffer lowest-ever T20I total |url=https://www.aninews.in/news/sports/cricket/pakistan-women-collapse-to-55-against-india-suffer-lowest-ever-t20i-total20260905220156/ |work=एशियन न्यूज इंटरनॅशनल |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> * [[शफाली वर्मा]] (भा) हिच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० कारकिर्दीतील ३,००० धावा पूर्ण.<ref>{{cite web |url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/cricket/womens-asia-cup/news/shafali-varma-scripts-history-becomes-fastest-and-youngest-to-3000-t20i-runs-in-womens-cricket/articleshow/133809520.cms |trans-title=शफाली वर्माची ऐतिहासिक कामगिरी; महिला क्रिकेटमध्ये ३,००० आंतरराष्ट्रीय टी२० धावा पूर्ण करणारी सर्वात जलद आणि सर्वात तरुण खेळाडू ठरली.|title=Shafali Varma scripts history, becomes fastest and youngest to reach 3,000 T20I runs in women’s cricket |work=[[द टाइम्स ऑफ इंडिया]] |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=७ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|PAK}} | team2 = {{crw|HK}} | score1 = १४३/८ (२० षटके) | runs1 = [[शवाल झुल्फिकार]] ४७ (३५) | wickets1 = जॉयलीन कौर ४/१९ (४ षटके) | score2 = ७१ (१९ षटके) | runs2 = [[कॅरी चॅन]] ३० (४७) | wickets2 = [[नश्रा संधू]] ६/७ (४ षटके) | result = पाकिस्तान ७२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548901.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = रबाब अहसान (युएई) आणि [मिशू चौधरी]] (बां) | motm = [[नश्रा संधू]] (पा) | toss = पाकिस्तानने नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = हाँगकाँग आणि पाकिस्तान हे देश आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये समोरासमोर येण्याची ही पहिलीच वेळ असेल. * [[नश्रा संधू]]ने (पा) आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेण्याची कामगिरी केली. }} ===गट ब=== ====गुणफलक==== <section begin=Group B/> {| class="wikitable" style="text-align:center" ! style="width:25px"| स्थान ! style="width:160px"| संघ ! style="width:30px"| {{abbr|सा|सामने}} ! style="width:30px"| {{abbr|वि|विजय}} ! style="width:30px"| {{abbr|प|पराभव}} ! style="width:30px"| {{abbr|अ|अनिर्णित}} ! style="width:30px"| गुण ! {{abbr|धावगती|निव्वळ धावगती}} |-style="background:#cfc;" | १ || style="text-align:left" | {{Crw|SRI}} || ३ || ३ || ० || ० || '''६''' || २.७३० |-style="background:#cfc;" | २ || style="text-align:left" | {{Crw|BAN}} || ३ || २ || १ || ० || '''४''' || १.६८८ |- | ३ || style="text-align:left" | {{Crw|UAE}} '''(य)''' || ३ || १ || २ || ० || '''२''' || −१.१५८ |- | ४ || style="text-align:left" | {{Crw|INA}} || ३ || ० || ३ || ० || '''०''' || −३.१६९ |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref name="PTWATC26"/></small> <section end=Group B/> ====सामने==== {{Single-innings cricket match | date = २९ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|UAE}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ७९ (१९.५ षटके) | runs1 = [[ईशा ओझा]] १८ (२४) | wickets1 = [[मिताली आयोद्या]] ३/१४ (३.५ षटके) | score2 = ८०/१ (७.५ षटके) | runs2 = [[चामरी अटापट्टू]] ४८[[नाबाद|*]] (२५) | result = श्रीलंका ९ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548892.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[हुमैरा फराह]] (पा) आणि [[शाथिरा जाकीर]] (बां) | motm = [[चेतना विमुक्ती]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला . | notes = [[चेतना विमुक्ती]] (श्री) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ३१ ऑगस्ट २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|INA}} | score1 = १२९/८ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ४० (४२) | wickets1 = नि अरियानी ३/२८ (४ षटके) | score2 = ५८ (१७.३ षटके) | runs2 = मारिया कोराझोन १२ (१३) | wickets2 = [[नाहिदा अख्तर]] ३/१५ (४ षटके) | result = बांगलादेश ७१ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548894.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[शिवानी मिश्रा]] (क) | motm = [[नाहिदा अख्तर]] (बां) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये इंडोनेशिया आणि बांगलादेश आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती. * सोफिया वेलिक (इं) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = २ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|SL}} | team2 = {{crw|INA}} | score1 = १२४/७ (२० षटके) | runs1 = [[निलाक्षी डि सिल्व्हा]] ५० (३५) | wickets1 = नि लुह देवि ३/३२ (४ षटके) | score2 = ४९ (१८.३ षटके) | runs2 = नि मादे पुत्री सुवांदेवी १२[[नाबाद|*]] (३२) | wickets2 = [[चामरी अटापट्टू]] ७/५ (३.३ षटके) | result = श्रीलंका ७५ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शिवानी मिश्रा]] (क) आणि [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) | motm = [[चामरी अटापट्टू]] (श्री) | toss = इंडोनेशियाने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यामध्ये इंडोनेशिया आणि श्रीलंका आमनेसामने येण्याची ही पहिलीच वेळ होती. * [[चामरी अटापट्टू]] (श्रीलंका) हिने महिला टी२० आशिया चषकातील सर्वोत्तम गोलंदाजीची कामगिरी नोंदवली, टी२० आंतरराष्ट्रीय सामन्यांत पहिल्यांदाच एका डावात पाच बळी घेतले, तसेच महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० सामन्यांत हॅट्ट्रिक आणि ७ बळी घेणारी पहिली श्रीलंकाई खेळाडू ठरली. }} ---- {{Single-innings cricket match | date =४ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|INA}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = ७३ (१९.४ षटके) | runs1 = नि पुटू आयु नंदा सक्रीनी ३९ (५२) | wickets1 = [[सुरक्षा कोट्टे]] ३/१६ (४ षटके) | score2 = ७५/४ (१३.१ षटके) | runs2 = [[ईशा ओझा]] ३० (२९) | wickets2 = सोफिया वेलिक २/२५ (३.१ षटके) | result = संयुक्त अरब अमिराती ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548896.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[शिवानी मिश्रा]] (कतार) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[ईशा ओझा]]] (युएई) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | notes = }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|SL}} | score1 = ११४/८ (२० षटके) | runs1 = [[शोभना मोस्तारी]] ३४ (४१) | wickets1 = चामुडी प्रबोधा ३/२१ (४ षटके) | score2 = ११५/६ (१९.२ षटके) | runs2 = [[हर्षिता मादवी]] ४८[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = [[मारुफा अख्तर]] ३/२१ (४ षटके) | result = श्रीलंका ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548900.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[हुमैरा फराह]] (पा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[हर्षिता मादवी]] (श्री) | toss = श्रीलंकेने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = फरजाना ईस्मिन (बां) हिने आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले. }} ---- {{Single-innings cricket match | date = ८ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{crw-rt|BAN}} | team2 = {{crw|UAE}} | score1 = १०३/७ (२० षटके) | runs1 = [[शर्मिन अख्तर]] ३८ (३१) | wickets1 = [[सुरक्षा कोट्टे]] ३/११ (४ षटके) | score2 = ६९/९ (२० षटके) | runs2 = [[हिना होतचंदानी]] १८ (१९) | wickets2 = [[राबेया खान]] ३/१४ (४ षटके) | result = बांगलादेश ३४ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548902.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = [[सलीमा इम्तियाझ]] (पा) आणि [[वृंदा राठी]] (भा) | motm = [[नहिदा अख्तर]] (बां) | toss = संयुक्त अरब अमिरातीने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | rain = | notes = }} ==बाद फेरी== {{4TeamBracket|nowrap=y | RD1 = [[#उपांत्य सामने|उपांत्य सामने]] | RD2 = [[#अंतिम सामना|अंतिम सामना]] | seeds = yes | RD1-seed1 = अ१ | RD1-team1 = {{Cr|IND}} | RD1-score1 = | RD1-seed2 = ब२ | RD1-team2 = {{Cr|BAN}} | RD1-score2 = | RD1-seed3 = ब१ | RD1-team3 = {{Cr|SRI}} | RD1-score3 = | RD1-seed4 = अ२ | RD1-team4 = {{Cr|PAK}} | RD1-score4 = | RD2-seed1 = उसा१ | RD2-team1 = | RD2-score1 = | RD2-seed2 = उसा२ | RD2-team2 = | RD2-score2 = }} ===उपांत्य सामने=== ====उपांत्य सामना १==== {{Single-innings cricket match | date = १० सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{Cr-rt|IND}} | team2 = {{Cr|BAN}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548903.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ====उपांत्य सामना २==== {{Single-innings cricket match | date = 11 सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = {{Cr-rt|SRI}} | team2 = {{Cr|PAK}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548904.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===अंतिम सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = y | team1 = उसावि१ | team2 = उसावि२ | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1548905.html धावफलक] | venue = [[दुबई आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट स्टेडियम]], [[दुबई]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == नोंदी == {{notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/women-s-twenty20-asia-cup-2026-1548888 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे मुख्य पान] {{महिला आशिया चषक}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग:संयुक्त अरब अमिरातीमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] q06jkr3lctbz0h9prbd1fovp9wrs8bu 0 383530 2708526 2707864 2026-09-08T12:27:37Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2708526 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''नीम करोली बाबा''' किंवा '''नीब करौरी बाबा''' हे एक हिंदू गुरू होते. त्यांचे अनुयायी त्यांना महाराज-जी म्हणून संबोधत असे. बाबा हे [[हनुमान]]भक्त होते. त्यांचा जन्म सुमारे {{Circa|1900}} मध्ये "लक्ष्मण नारायण शर्मा" म्हणून झाला आणि ११ सप्टेंबर १९७३ रोजी त्यांचा मृत्यू झाला.<ref name="Jones2006">{{cite encyclopedia|last=Jones|first=Constance |author-link=Constance Jones |last2=Ryan |first2=James D. |title=Encyclopedia of Hinduism |publisher=Infobase Publishing |year=2006 |isbn=978-0-8160-7564-5 |page=310}}</ref><ref>{{cite web |author= Swami Chidananda|author-link=Swami Chidananda | title = Baba Neem Karoli: A Wonder Mystic of Northern India | url = http://www.dlshq.org/saints/neemkaroli.htm|work=[[Divine Life Society]] | access-date = 2015-10-04}}</ref><ref>{{cite web | title = सुर्खियों में आया बाबा नीब करौरी का आश्रम |work=[[Dainik Bhaskar]]| url = https://www.bhaskar.com/news/NAT-NAN-neeb-karori-baba-who-has-been-magnet-for-mark-zuckerberg-steve-jobs-5129042-PHO.html |language=hi|date=1 October 2015| access-date = 2015-10-04 }}</ref> == आत्मचरित्र== [[चित्र:Early morning Glimpse of Kainchi Dham Nainital 2023.jpg|इवलेसे|कैची धाम आश्रम (स्थापना:१९६४)]] बाबांचा जन्म १९०० च्या सुमारास भारताच्या [[उत्तर प्रदेश]] राज्यातील आंबेडकर नगर जिल्ह्यातील अकबरपूर गावात एका श्रीमंत [[ब्राह्मण]] कुटुंबात झाला. त्यांचे पूर्वाश्रमीचे नाव लक्ष्मण नारायण शर्मा असे होते.<ref name="Jones2006" /> वयाच्या ११ व्या वर्षी त्यांच्या पालकांनी त्यांचे लग्न लावून दिले. परंतु ते एक विरक्त संन्यासी बनण्यासाठी घर सोडून निघून गेले. त्या काळी 'बाबा लक्ष्मण दास' म्हणून ओळखले जाणारे नीम करोली बाबा यांनी इ.स. १९११ च्या सुमारास आपले घर सोडले आणि उत्तर भारतात भटकंती केली.<ref name=miracle>Ram Dass (1995). ''Miracle of Love: Stories about Neem Karoli Baba''. Hanuman Foundation. {{ISBN|1-887474-00-5}}.</ref> नंतर वडिलांच्या विनंतीवरून ते संसारी आणि वैवाहिक जीवन जगण्यासाठी घरी परतले. त्यांना दोन मुलगे आणि एक मुलगी झाली.<ref>{{cite web|url=http://www.indiatvnews.com/news/india/neem-karoli-baba-facebook-mark-zuckerberg-apple-steve-jobs-54973.html|title=10 facts to know about Neem Karoli Baba|date=1 October 2015}}</ref> त्यांच्या हयातीत कैंची आणि वृंदावन येथे दोन मुख्य आश्रम बांधले गेले.<ref name="Jones2006"/> त्यांनी आपल्या आयुष्याचे शेवटचे दशक ज्या कैंची धाम येथे घालवले, तेथील कैंची धाम १९६४ मध्ये एका हनुमानजी मंदिरासह बांधण्यात आले.<ref>{{cite web | title = Devotees throng Kainchi Dham fair | url = http://timesofindia.indiatimes.com/city/dehradun/Devotees-throng-Kainchi-Dham-fair/articleshow/47680464.cms |date=15 June 2015| access-date = 2015-10-01 | newspaper = The Times of India }}</ref><ref> {{cite web | title = 10 facts to know about Neem Karoli Baba | url = http://www.indiatvnews.com/news/india/neem-karoli-baba-facebook-mark-zuckerberg-apple-steve-jobs-54973.html |work=India TV News|date=1 October 2015| access-date = 2015-10-01 }}</ref><ref name=telegraph2015>{{cite web | title = One 'Mark' who stayed two nights | url = http://www.telegraphindia.com/1150930/jsp/frontpage/story_45349.jsp#.Vg09Kuyqqko| archive-url = | archive-date = |work=The Telegraph |date=30 September 2015| access-date = 2015-10-01 }}</ref> कालांतराने त्यांच्या नावाने १०० हून अधिक मंदिरे बांधली गेली.<ref name="Jones2006"/> नीम करोली बाबा यांचे ११ सप्टेंबर १९७३ रोजी पहाटे १:१५ वाजताच्या सुमारास [[वृंदावन]] येथील एका रुग्णालयात मधुमेह झाल्याने कोमात गेल्याने निधन झाले.<ref>{{Cite web|title=My mystical experience at Neem Karoli Baba's Kainchai Dham ashram!|url=https://www.speakingtree.in/allslides/kainchi-dham-ashram-neem-karoli-baba-nainital|access-date=2020-11-11|website=www.speakingtree.in}}</ref><ref>{{Cite book|last=Aymard|first=Orianne|authorlink=Orianne Aymard|title=When a Goddess Dies: Worshipping Ma Anandamayi after Her Death|publisher=Oxford University Press|year=2014|isbn=9780199368617|page=257}}</ref> छातीत दुखत असल्यामुळे आग्रा येथील हृदय विकार तज्ज्ञाला भेट देऊन ते रात्रीच्या ट्रेनने नैनीताल जवळील कैंचीकडे परतत होते.<ref>{{Cite book|title=Encyclopedia of Hinduism|isbn=0816075646|page=310|last1=Jones|first1=Constance|last2=Ryan|first2=James D.|year=2006}}</ref> ते आणि त्यांच्यासोबत प्रवास करणारे सहकारी [[मथुरा]] रेल्वे स्थानकावर उतरले, जिथे त्यांना आकडी येऊ लागली. सबब त्यांना एका रुग्णालयात नेण्यात आले, तिथेच त्यांचा मृत्यू झाला.<ref>{{Cite web|title=The Divine Reality – Sri Baba Neeb Karori Ji Maharaj (Neem Karoli Baba) 9788190310505|url=https://dokumen.pub/the-divine-reality-sri-baba-neeb-karori-ji-maharaj-neem-karoli-baba-9788190310505.html|access-date=2020-11-11|website=dokumen.pub|language=en}}</ref><ref>{{Cite book|last=Geraghty|first=Anne|url=https://books.google.com/books?id=1x_tBAAAQBAJ&q=diabetic&pg=PT30|title=Death, the Last God: A Modern Book of the Dead|year=2014|publisher=John Hunt Publishing|isbn=978-1-78279-708-1|language=en}}</ref> त्यांचे शेवटचे शब्द, जे त्यांनी अनेक वेळा उच्चारले, ते "जय जगदीश हरे" हे होते.<ref name="miracleoflove">Ram Dass (1995). ''Miracle of Love: Stories about Neem Karoli Baba''. Hanuman Foundation. {{ISBN|1-887474-00-5}} [http://www.ramdass.org/great-escape/]</ref> त्यांचे समाधी मंदिर वृंदावन आश्रम परिसरामध्ये बांधण्यात आले आहे. == अनुयायी == बाबांचे जगभरात अनेक अनुयायी तथा भक्त होते. त्यांचे अनेक प्रसिद्ध विदेशी व्यक्ती भक्त आणि शिष्य होते, ज्यांनी त्यांचे विचार आणि प्रेमळ संदेश पश्चिम देशांमध्ये पोहोचवले. बाबांच्या उल्लेखनीय शिष्यांमध्ये पुढील काही व्यक्तींचा समावेश होतो.<ref name="trust">{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://maharajjisevatrust.com/influenced-personalities |title=Famous devotees & influences of Maharaj ji |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ= |प्रकाशक= |भाषा=en |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ सप्टेंबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> # लेखक आणि ध्यान शिक्षक लामा सूर्य दास आणि संगीतकार जय उत्तल व कृष्ण दास # इतर उल्लेखनीय भक्तांमध्ये, दादा मुखर्जी (अलाहाबाद विद्यापीठ, उत्तर प्रदेश, भारत येथील माजी प्राध्यापक ) # विदुषी आणि लेखिका यवेट रॉसर, # अमेरिकन आध्यात्मिक गुरू मा जया सती भगवती, # चित्रपट निर्माते जॉन बुश # 'द व्हरायटीज ऑफ द मेडिटेटिव्ह एक्सपीरियन्स' व 'इमोशनल इंटेलिजन्स'चे लेखक डॅनियल गोलमन यांचा समावेश होतो. # बाबा हरी दास (हरिदास) हे शिष्य नव्हते, परंतु १९७१ च्या सुरुवातीला कॅलिफोर्नियामध्ये आध्यात्मिक गुरू होण्यासाठी अमेरिकेला जाण्यापूर्वी त्यांनी नैनिताल परिसरातील अनेक इमारतींची देखरेख केली आणि आश्रमांची देखभाल केली (१९५४-१९६८). # स्टीव्ह जॉब्स, त्यांचे मित्र डॅन कॉटकी यांच्यासोबत, हिंदू धर्म आणि भारतीय अध्यात्माचा अभ्यास करण्यासाठी एप्रिल १९७४ मध्ये भारतात आले होते; त्यांनी नीम करोली बाबांना भेटण्याची योजनाही आखली होती, परंतु तिथे पोहोचल्यावर त्यांना कळले की मागील सप्टेंबरमध्येच गुरूंचे निधन झाले होते. # हॉलिवूड अभिनेत्री ज्युलिया रॉबर्ट्स देखील नीम करोली बाबांच्या प्रभावाखाली होत्या. त्यांच्या एका चित्राने रॉबर्ट्सला हिंदू धर्माकडे आकर्षित केले. # स्टीव्ह जॉब्स यांच्या प्रभावाखाली येऊन मार्क झुकरबर्ग यांनी कैंची येथील नीम करोली बाबांच्या आश्रमाला भेट दिली. # लॅरी ब्रिलियंट यांनी गुगलचे लॅरी पेज आणि ईबेचे सह-संस्थापक जेफ्री स्कॉल यांना या तीर्थयात्रेला नेले. # राम दास (रिचर्ड अल्बर्ट): हार्वर्ड युनिव्हर्सिटीचे माजी प्रोफेसर. ते बाबांचे अत्यंत लाडके शिष्य बनले. त्यांनी 'रम डॅस' हे नाव धारण केले आणि ' बी हिअर नाऊ', 'ब्युटीफुल फर्दर' व 'ग्लिम्पसेस ऑफ सनलाइट' सारख्या पुस्तकांमार्फत बाबांचा संदेश जगात पसरवला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.abplive.com/lifestyle/religion/harvard-university-professor-richard-alpert-addict-became-a-devotee-of-neem-karoli-baba-miracle-2414516 |title=कैसे एक विदेशी बन गया बाबा नीम करोली का भक्त, रिचर्ड अल्पर्ट से कहलाने लगा रामदास |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ= |प्रकाशक= |भाषा=hi |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ सप्टेंबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> # कृष्ण दास (जेफ्री काँग): प्रसिद्ध अमेरिकन भजन व कीर्तन गायक. त्यांनी बाबांच्या प्रेरणेने संगीताच्या माध्यमातून भक्तीचा प्रचार केला.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://www.nainital.info/attractions/neem-karoli-baba-maharajji/ |title=Neem Karoli Baba |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ=२ सप्टेंबर २०२६ |प्रकाशक= |भाषा=en |अ‍ॅक्सेसदिनांक= |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> # भगवान दास: अमेरिकन आध्यात्मिक शिक्षक आणि राम दास यांचे मार्गदर्शक, जे नीम करोली बाबांच्या संपर्कात आले होते.<ref>{{संकेतस्थळ स्रोत |दुवा=https://isha.sadhguru.org/en/blog/article/why-neem-karoli-baba-sent-ram-dass-to-the-west |title=Why Neem Karoli Baba Sent Ram Dass to the West |लेखक= |दिनांक= |संकेतस्थळ= |प्रकाशक= |भाषा=en |अ‍ॅक्सेसदिनांक=२ सप्टेंबर २०२६ |विदा संकेतस्थळ दुवा= |विदा दिनांक=}}</ref> # लॅरी ब्रिलियंट: प्रख्यात महामारीशास्त्रज्ञ आणि मानवतावादी. त्यांनी बाबांच्या प्रेरणेने जागतिक आरोग्य क्षेत्रात मोठे कार्य केले आणि नंतर गुगलचे सह-संस्थापक लॅरी पेज व ईबेचे सह-संस्थापक जेफ्री स्कॉल यांना कैंची धामची यात्रा घडवली.<ref name="trust" /> # डॅनियल गोलमन: प्रसिद्ध मानसशास्त्रज्ञ आणि 'इमोशनल इंटेलिजन्स' या पुस्तकाचे लेखक.<ref name="trust" /> # स्टीव जॉब्स (एप्पलचे सह-संस्थापक): ते स्वतः बाबांना भेटू शकले नाहीत कारण त्यापूर्वीच बाबांनी समाधी घेतली होती, परंतु त्यांच्या यात्रेमुळे स्टीव जॉब्सच्या जीवनावर मोठा आध्यात्मिक प्रभाव पडला.<ref name="trust" /> # मार्क जुकरबर्ग (फेसबुकचे मालक): स्टीव जॉब्सच्या सल्ल्यानुसार त्यांनी कैंची धामला भेट दिली होती.<ref name="trust" /> # जुलिया रॉबर्ट्स: प्रसिद्ध हॉलीवुड अभिनेत्री, ज्या नीम करोली बाबांच्या एका छायाचित्रामुळे हिंदू धर्माकडे आणि अध्यात्माकडे आकर्षित झाल्या.<ref name="trust" /> # == वारसा == अमेरिकेत परतल्यानंतर, [[राम दास]] आणि [[लॅरी ब्रिलियंट]] यांनी कॅलिफोर्नियातील बर्कले येथे मुख्यालय असलेल्या [[सेवा फाऊंडेशन]] या आंतरराष्ट्रीय आरोग्य संस्थेची स्थापना केली.<ref name="Imbimbo2009">{{cite book|author=Anthony Imbimbo|title=Steve Jobs: The Brilliant Mind Behind Apple|url=https://books.google.com/books?id=9Mv5tVPB4hEC&pg=PA42|date= 2009|publisher=Gareth Stevens|isbn=978-1-4339-0060-0|pages=43}}</ref> २००० च्या दशकाच्या उत्तरार्धात नीम करोली बाबा यांच्या शिकवणीचा प्रसार करण्यासाठी 'लव्ह सर्व्ह रिमेंबर फाऊंडेशन'ची स्थापना करण्यात आली.<ref>{{cite web | title = Love Serve Remember Foundation - Ram Dass | url = https://www.ramdass.org/love-serve-remember-foundation/ | access-date = 2015-10-06 | archive-date = 2015-09-05 | archive-url = https://web.archive.org/web/20150905173050/https://www.ramdass.org/love-serve-remember-foundation/ | url-status = dead }}</ref> २०२४ मध्ये त्यांचे अनुयायी [[राहुल वर्मा]] यांनी एनकेबी डिव्हाईन मेडिटेशन फाऊंडेशनची स्थापना केली, जी नीम करोली बाबांच्या शिकवणीवर आधारित विनामूल्य मार्गदर्शित ध्यानाचे सत्र देते.<ref name="Hindustan Times">{{cite news | title = An ode to Neem Karoli Baba: Delhi gets a new meditation centre in Greater Kailash | url = https://www.hindustantimes.com/htcity/htcity-delhi-junction/an-ode-to-neem-karoli-baba-delhi-gets-a-new-meditation-centre-in-greater-kailash-101725431746688.html | work = [[Hindustan Times]] | access-date = 2024-09-09 }}</ref><ref>{{cite web | title = NKB Divine Meditation Foundation | url = https://nkbmeditation.org/ | access-date = 2024-09-09 }}</ref> प्रत्येक वर्षी १५ जून रोजी, १९६४ मधील कैंची धामच्या स्थापना दिनाचे स्मरण करण्यासाठी, 'कैंची धाम मेला' म्हणून ओळखला जाणारा एक मोठा मेळा आयोजित केला जातो, ज्यामध्ये हजारो भक्त आणि भाविक भाग घेतात.<ref name="n747">{{cite web | last=बेलवाल | first=ललित मोहन | title=कैंची धाम में किस दिन लगेगा भव्य मेला, नीम करोली बाबा के दर से कोई नहीं लौटता है खाली हाथ | website=Navbharat Times | date=2025-06-14 | url=https://navbharattimes.indiatimes.com/astro/religion-rituals/pilgrimage/neem-karoli-baba-kainchi-dham-mela-15-june-2025-kainchi-dham-sthapna-diwas-kab-hai/articleshow/121842126.cms | language=hi | access-date=2025-10-22}}</ref><ref name="g840">{{cite web | last=Singh | first=Govind | title=Kainchi Dham Mela 2025: तैयारियां शुरू, 15 जून को उमड़ेगी भीड़; जाम से बचने को बनाया फुलप्रूफ प्‍लान | website=Jagran | date=2025-06-05 | url=https://www.jagran.com/uttarakhand/nainital-kainchi-dham-mela-2025-preparations-begin-shuttle-services-planned-23956661.html | language=hi | access-date=2025-10-22}}</ref> [[File:Neem Karoli Baba Sculpture in Ram Dass Library.jpg|इवलेसे|राम दास लायब्ररीमधील नीम करोली बाबांचा पुतळा]] [[File:NKB Divine Meditation Centre.png |इवलेसे|नवीन दिल्ली येथील एनकेबी डिव्हाईन मेडिटेशन सेंटरमध्ये ध्यान करणारे नीम करोली बाबांचे भक्त]] [[File:Neem Karoli Baba, Samadhi Mandir, Vrindavan.JPG |इवलेसे|नीम करोली बाबा समाधी मंदिर, वृंदावन]] == चित्रपट आणि इतर माध्यमे == # जपना तुलसी दिग्दर्शित 'विंडफॉल ऑफ ग्रेस' हा नीम करोली बाबा आणि त्यांच्या भक्तांवर आधारित एक लघुपट (डॉक्युमेंटरी चित्रपट) आहे. हा चित्रपट भक्तांच्या अनुभूती, कीर्तन आणि बाबांशी संबंधित ठिकाणांच्या भेटींद्वारे बाबांचे जीवन आणि त्यांचा वारसा उलगडून दाखवतो.<ref>{{cite web |title=Windfall of Grace |url=https://www.windfallofgrace.com/ |publisher=Windfall of Grace |access-date=29 August 2026}}</ref> # 'मूव्ह्ड बाय ग्रेस' हा नीम करोली बाबांच्या भक्तांवर आणि बाबांशी जोडल्या गेल्यानंतरच्या त्यांच्या अनुभवांवर आधारित एक माहितीपट आहे. हा चित्रपट बाबांच्या जन्माच्या वर्धापनदिनी १ डिसेंबर २०२२ रोजी रिलीज झाला.<ref>{{cite web |title=Moved by Grace |url=https://www.windfallofgrace.com/moved-by-grace |publisher=Windfall of Grace |date=1 December 2022 |access-date=29 August 2026}}</ref> # ''वन ट्रॅक हार्ट: द स्टोरी ऑफ कृष्णा दास'' हा कृष्णा दास यांच्यावरील २०१२ मधील एक माहितीपट आहे. यात नीम करोली बाबांच्या शोधात त्यांनी भारताचा केलेला प्रवास आणि त्यानंतर बाबांसोबत जुळलेले त्यांचे आध्यात्मिक नाते दाखवण्यात आले आहे.<ref>{{cite web |title=One Track Heart: The Story of Krishna Das |url=https://www.filmlinc.org/films/one-track-heart-the-story-of-krishna-das/ |publisher=Film at Lincoln Center |date=2012 |access-date=29 August 2026}}</ref> # 'अमेरिकन योगी' हा स्टीव्हन न्यूमार्क यांनी दिग्दर्शित केलेला आणि नीम करोली बाबांच्या जीवनावर आधारित एक माहितीपट आहे. हा चित्रपट न्यूमार्कच्या प्रवासाचा आणि पाश्चात्य प्रेक्षकांसमोर भारतीय अध्यात्म सादर करण्याच्या त्यांच्या प्रयत्नांचा मागोवा घेतो.<ref>{{cite web |title=Adventure of an American Yogi: An Effort to take Indian Spiritualism to the West |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=112203 |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=29 November 2014 |access-date=29 August 2026}}</ref> # 'ब्रिलियंट डिस्गाइज: द समाधी ऑफ के. सी. तिवारी' हा डेव्हिड सिल्व्हर यांनी २०२२ मध्ये दिग्दर्शित केलेला, नीम करोली बाबांचे भक्त के. सी. तिवारी यांच्यावरील एक माहितीपट आहे. हा चित्रपट तिवारींचे जीवन, बाबांशी त्यांचा संबंध आणि भारतात प्रवास करणाऱ्या पाश्चात्य आध्यात्मिक साधकांच्या प्रवासाचे चित्रण करतो.<ref>{{cite web |title=Brilliant Disguise Film Page |url=https://www.ramdass.org/brilliantdisguise/ |publisher=Ram Dass |access-date=29 August 2026}}</ref> # 'श्री बाबा नीब करोरी महाराज' हा शरद सिंग ठाकूर यांनी दिग्दर्शित २०२६ मधील हिंदी भाषेतील चरित्रपर (बायोग्राफिकल) नाटक चित्रपट आहे, ज्यामध्ये सुबोध भावे यांनी नीम करोली बाबांची भूमिका साकारली आहे. हा चित्रपट २९ मे २०२६ रोजी प्रदर्शित झाला.<ref>{{cite web |title=Shree Baba Neeb Karori Maharaj |url=https://in.bookmyshow.com/movies/annigeri/shree-baba-neeb-karori-maharaj/ET00494239 |publisher=BookMyShow |access-date=29 August 2026}}</ref><ref>{{cite web |title=Subodh Bhave |url=https://www.bollywoodhungama.com/celebrity/subodh-bhave/filmography/ |publisher=Bollywood Hungama |access-date=29 August 2026}}</ref> # ''[[हनुमान अंश]]'' हा विशाल चतुर्वेदी यांनी लिहिलेला आणि दिग्दर्शित केलेला २०२६ मधील हिंदी भाषेतील भक्तीप्रधान नाटक चित्रपट आहे. हा चित्रपट नीम करोली बाबांशी संबंधित वास्तविक जीवनातील घटनांवर आधारित असून यात शोभिना सतत्याने बाबांची भूमिका साकारली आहे. हा चित्रपट ७ ऑगस्ट २०२६ रोजी चित्रपटगृहात प्रदर्शित झाला.<ref>{{cite news |title='Hanuman Ansh' review |url=https://filminformation.com/reviews/hanuman-ansh-review-7-august-2026/ |work=Film Information |date=7 August 2026 |access-date=29 August 2026}}</ref> == ग्रंथ सूची == {{refbegin|40em}} * {{cite book |author-link=Bhagavan Das (yogi) |author=Bhagavan Das |year=1997 |title=It's Here Now (Are You?) |publisher= Broadway |isbn=0-7679-0009-X}} * {{cite book |author=Hanuman Foundation |title=Neem Karoli Baba |url=https://books.google.com/books?id=igsSoAEACAAJ |year=1980 |publisher=Hanuman Foundation}} * {{cite book |editor=Keshav Das |year=2011 |title=Barefoot in the Heart: Remembering Neem Karoli Baba |publisher=Sensitive Skin Books. |isbn=978-0-9839271-2-9}} * {{cite book |author-link=Krishna Das (singer) |author=Krishna Das |year=2010 |title=Chants of a Lifetime: Searching for a Heart of Gold |publisher=Hay House, Inc. |isbn=978-1-4019-2022-7}} * {{cite book|first=Parvati |last=Markus|title=Love Everyone: The Transcendent Wisdom of Neem Karoli Baba and His Devotees | date=October 1996 |publisher=Hanuman Foundation |isbn=1-887474-02-1}} * {{cite book |last=Pande |first=Ravi Prakash |title=Divine Reality: Shri Baba Neem Karoli Baba|publisher=HarperOne|year=2015|isbn=978-0062342997}} * {{cite book |last=Mukerjee |first=Dada |year=2001 |title=By His Grace: A Devotee's Story |publisher=Hanuman Foundation |isbn=0-9628878-7-0}} * {{cite book |last=Mukerjee |first=Dada |year=2001 |title=The Near and the Dear: Stories Neeb Karori Ji Maharaj |publisher=Shri Kainchi Hanuman Mandir Ashram}} * {{cite book |author=Ram Dass |author-link=Ram Dass |year=1971 |title=[[Be Here Now (book)|Be Here Now]] |publisher=Three Rivers Press |isbn=0-517-54305-2}} * {{cite book |author=Ram Dass |title=Miracle of Love: Stories about Neem Karoli Baba |publisher=Hanuman Foundation |year=1995 |isbn=1887474005}} * {{cite book |first=Jai Ram |last=Ransom |title=It All Abides in Love: Maharaji Neem Karoli Baba |publisher=Taos Music and Art, Inc. |year=2014 |isbn=9780990718222}} * {{cite book |first=Jaya |last=Prasada |title=Sri Siddhi Ma The Story of Neem Karoli Baba's Spiritual Legacy |publisher=India Penguin|year=2022 |isbn=9780143457831}} {{refend}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे == {{कॉमन्स वर्ग|Neem Karoli Baba|नीम करोली बाबा}} *{{URL|http://nkbashram.org/|Neem Karoli Baba Ashram, Taos, New Mexico}} *{{URL|https://nkbmeditation.org/|Neem Karoli Baba Meditation Centre, New Delhi}} *{{URL|https://maharajji.love/|Maharaj Ji's Ashram}} *''{{URL|https://www.windfallofgrace.com/|Windfall of Grace}}'' {{DEFAULTSORT: बाबा , नीम करोली}} [[वर्ग:हिंदू आध्यात्मिक गुरू]] [[वर्ग:इ.स. १९०० मधील जन्म]] [[वर्ग:इ.स. १९७३ मधील जन्म]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] a7ak87l5ut4g2sot8z6hoj5soker725 0 383646 2708510 2708348 2026-09-08T12:02:59Z संतोष गोरे 135680 2708510 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] 029g5slmykcfb5up55exz6dg5c0o5lg 2708512 2708510 2026-09-08T12:07:34Z संतोष गोरे 135680 2708512 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} === मालिका === * अमेरिका अम्माई * कैरी * मितवा फूल कमल के * जब लव हुआ * बाबूल का आंगन छूटे ना * पडोसी (१९८५) * चमत्कार * आडोस पडोस (टीव्ही मालिका) * नन्ही सी कली मेरी लाडली (डीडी नॅशनलवर प्रसारित टीव्ही मालिका) * झाशी (२०२२-२०२३) ([[डिस्नी+ हॉटस्टार]]) * कुमारी श्रीमती ([[अॅमेझॉन प्राइम]]) * गणदेवता (१९८७-१९८८) ([[दूरदर्शन]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] cq40aqa0io9z1mhk2sfgm9mvr2njgoo 2708513 2708512 2026-09-08T12:08:29Z संतोष गोरे 135680 2708513 wikitext text/x-wiki {{काम चालू}} {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} === मालिका === * अमेरिका अम्माई * कैरी * मितवा फूल कमल के * जब लव हुआ * बाबूल का आंगन छूटे ना * पडोसी (१९८५) * चमत्कार * आडोस पडोस (टीव्ही मालिका) * नन्ही सी कली मेरी लाडली (डीडी नॅशनलवर प्रसारित टीव्ही मालिका) * झाशी (२०२२-२०२३) ([[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]) * कुमारी श्रीमती ([[ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ]]) * गणदेवता (१९८७-१९८८) ([[दूरदर्शन]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] dtiwi6qulcemmj3kfi0md4f5g49jr9x 2708516 2708513 2026-09-08T12:11:13Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2708516 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} === मालिका === * अमेरिका अम्माई * कैरी * मितवा फूल कमल के * जब लव हुआ * बाबूल का आंगन छूटे ना * पडोसी (१९८५) * चमत्कार * आडोस पडोस (टीव्ही मालिका) * नन्ही सी कली मेरी लाडली (डीडी नॅशनलवर प्रसारित टीव्ही मालिका) * झाशी (२०२२-२०२३) ([[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]) * कुमारी श्रीमती ([[ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ]]) * गणदेवता (१९८७-१९८८) ([[दूरदर्शन]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] tntzrehzy4n6ednvoe3vaiyhhrvha18 2708517 2708516 2026-09-08T12:11:45Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708517 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} === मालिका === * अमेरिका अम्माई * कैरी * मितवा फूल कमल के * जब लव हुआ * बाबूल का आंगन छूटे ना * पडोसी (१९८५) * चमत्कार * आडोस पडोस (टीव्ही मालिका) * नन्ही सी कली मेरी लाडली (डीडी नॅशनलवर प्रसारित टीव्ही मालिका) * झाशी (२०२२-२०२३) ([[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]) * कुमारी श्रीमती ([[ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ]]) * गणदेवता (१९८७-१९८८) ([[दूरदर्शन]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री]] j51alo6c6yzflg9lngdhqroh19hqku1 2708518 2708517 2026-09-08T12:12:49Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708518 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} === मालिका === * अमेरिका अम्माई * कैरी * मितवा फूल कमल के * जब लव हुआ * बाबूल का आंगन छूटे ना * पडोसी (१९८५) * चमत्कार * आडोस पडोस (टीव्ही मालिका) * नन्ही सी कली मेरी लाडली (डीडी नॅशनलवर प्रसारित टीव्ही मालिका) * झाशी (२०२२-२०२३) ([[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]) * कुमारी श्रीमती ([[ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ]]) * गणदेवता (१९८७-१९८८) ([[दूरदर्शन]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] hq1q3yw0dhl7c8j0ms343ocbbj5q4ak 2708519 2708518 2026-09-08T12:14:13Z संतोष गोरे 135680 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708519 wikitext text/x-wiki {{माहिती संचिका}} '''तल्लुरी रामेश्वरी''' ([[जानेवारी ६|६ जानेवारी]], [[इ.स. १९५८|१९५८]])एक तेलुगु आणि हिंदी चित्रपट अभिनेत्री आहे. तिने दूरचित्रवाणी मालिकेत देखील काम केले आहे. तिने प्रथम पुण्यातील [[भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्था|भारतीय चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी संस्थैत]] अभिनयाचे प्रशिक्षण घेतले आणि मग हिंदी चित्रपटांमध्ये कामास सुरुवात केली. त्यानंतर तिने के. विश्वनाथ दिग्दर्शित 'सीतामलक्ष्मी' (१९७८) या चित्रपटात काम केले आणि ती तेलुगूमध्ये प्रसिद्ध झाली. हा चित्रपट सुपरहिट ठरला आणि तिच्या अभिनयाबद्दल तिला सरकारकडून सन्मानित करण्यात आले. नंतर तिने 'मंगलाथोरनालू' या चित्रपटात काम केले . त्यानंतर तिने हिंदी चित्रपटसृष्टीत स्वतःचे स्थान निर्माण केले. 'सुनयना' या चित्रपटात काम करत असताना तिचा अपघात झाला आणि तिच्या डोळ्याला दुखापत झाली. अलीकडेच, तिने ' नियम' या तेलुगू चित्रपटात महेश बाबूच्या आईची एक गुंतागुंतीची भूमिका साकारली. == पूर्वायुष्य आणि कारकिर्द == रामेश्वरीच्या आई-वडिलांचे मूळ गाव [[पश्चिम गोदावरी जिल्हा|पश्चिम गोदावरी जिल्ह्यातील]] लंकालाकोडेरू आहे. तथापि, रामेश्वरीचा जन्म [[नेल्लोर]] येथे झाला. रामेश्वरीने नववीपर्यंतचे शिक्षण [[काकीनाडा]] येथे घेतले. पुढे तिच्या वडिलांच्या व्यवसायामुळे त्यांचे कुटुंब [[तिरुपती]] येथे स्थायिक झाले. तिरुपतीमध्ये असताना, रामेश्वरी एका चित्रपटाच्या चित्रीकरणाने मोहित झाली आणि तिने चित्रपटसृष्टीत सामील होण्याचा निर्णय घेतला. रामेश्वरीची मोठी बहीण तल्लुरी शांताकुमारी डॉक्टर झाली. शिक्षणात रस नसलेल्या रामेश्वरीने चित्रपटसृष्टीत प्रवेश करण्याच्या उद्देशाने पुण्यातील फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये प्रवेश केला. पदवी पूर्ण न करताच चित्रपटसृष्टीत सामील झाल्यास आपल्या मुलीचे भविष्य काय असेल याबद्दल तिच्या वडिलांना सुरुवातीला थोडी चिंता वाटत होती. पण जेव्हा तिच्या मोठ्या बहिणीने, जी आधीच एमबीबीएसच्या पहिल्या वर्षात होती, चित्रपटसृष्टीत योग्य संधी न मिळाल्यास तिला पाठिंबा देण्याचे वचन दिले, तेव्हा तिचे वडील काहीसे नरमले. == अभिनयाची कारकीर्द == राजश्री फिल्म्सने त्यांच्या नवीन चित्रपटासाठी नवीन कलाकारांच्या शोधात वर्तमानपत्रांमध्ये जाहिरात दिली. रामेश्वरीने अर्ज केला आणि '[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]' (१९७७) या चित्रपटात नायिका म्हणून तिची निवड झाली. पुढे त्यांनी के विश्वनाथ यांच्या सीतामालक्ष्मी या तेलुगू चित्रपटात १९७८ साली काम केले आणि [[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार]] (तेलुगू) हा पुरस्कार मिळवला.<ref name=":0">{{Citation |title=Movie Listings: Seetamalakshmi {{!}} eTimes |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/telugu/movie-details/seetamalakshmi/movieshow/65195607.cms |work=The Times of India |access-date=2022-07-30}}</ref> पुणे फिल्म इन्स्टिट्यूटमध्ये तिची भेट पंजाबी अभिनेते आणि निर्माते दीपक सेठ यांच्याशी झाली आणि तिने त्यांच्याशी लग्न केले. लग्नानंतर रामेश्वरी मुंबईत स्थायिक झाल्या. त्यांना १७ आणि १४ वर्षांचे दोन मुलगे आहेत.<ref>[https://web.archive.org/web/20070527072442/http://www.hindu.com/mp/2006/07/13/stories/2006071300330400.htm ''The Hindu'': Metro Plus Hyderabad / Cinema : Once upon a star]</ref> रामेश्वरी आणि त्यांच्या पतीने २००७ मध्ये "मैं तू अस्सी तुस्सी" या पंजाबी चित्रपटाची निर्मिती केली. हा चित्रपट विल्यम शेक्सपियरच्या "द कॉमेडी ऑफ एरर्स" या नाटकावर आधारित आहे.<ref>{{cite web | title= Audio CD of “Main Tu Assi Tussi” released | website=The Tribune, Chandigarh, India | url=https://www.tribuneindia.com:443/2006/20060701/ldh2.htm | access-date=2026-09-07}}</ref> पंजाबी चित्रपटसृष्टीतील आणखी एक महत्त्वाचा चित्रपट, 'चन्ना परदेसी', याची निर्मिती देखील रामेश्वरी आणि सेठ यांनी केली होती. या व्यतिरिक्त त्यांनी ओडिया आणि मल्याळम भाषेतील चित्रपटात देखील काम केले. == अभिनय सूची == ===चित्रपट=== {| class="wikitable sortable" ! वर्ष ! चित्रपट ! भूमिका ! भाषा ! नोंद |- | १९७७ | ''[[दुल्हन वही जो पिया मन भाये]]'' | कम्मो | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७८ | ''सीतामालक्ष्मी'' | सीतामालक्ष्मी | तेलुगू | फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | ''मेरा रक्षक'' | बिजली | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९७९ | ''मंगल थोरानालू'' | | तेलुगू | |- | सुनयना | सुनयना | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८० | ''[[आशा (१९८० चित्रपट)|आशा]]'' | माला | हिंदी | नामांकित{{Ndash}}[[फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार|फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)]] |- | ''मान अभिमान'' | | हिंदी | |- | '' साजन मेरे मै साजन की '' | | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८१ | ''अग्नी परिक्षा'' | मीता | हिंदी | |- | ''शारदा'' | शारदा | हिंदी | |- | rowspan="2" | २९८२ | ''आदत से मजबूर'' | सलमा/शांती | हिंदी | |- | '' वक्त वक्त की बात'' | | हिंदी | |- | १९८३ | '' कालका'' | कजरी | हिंदी | |- | rowspan="2" | १९८४ | '' एक नया इतिहास '' | | हिंदी | |- | '' मान मर्यादा'' | पूजा | हिंदी | |- | rowspan="3" | १९८५ | ''मुझे कसम है'' | | हिंदी | |- |''ओनाथुम्बिक्कोरूंजाल'' | ग्रेसी | मल्याळम | |- |मानिनी | | ओडिया | |- | १९८६ | '' भाई का दुश्मन भाई'' | | हिंदी | |- | १९८७ |'' भुली हुएना'' | | ओडिया | |- | rowspan="4" | १९८८ | '' प्यारी भाभी'' | | हिंदी | |- | ''हम फरिश्ते नहीं'' | कोमल | हिंदी | |- | ''चरनो की सौगंध'' | गायत्री | हिंदी | |- | ''चिन्नोदु पेड्डोदु'' | | तेलुगू | |- | २००२ | '' कुछ तुम कहो कुछ हम कहे'' | शांती | हिंदी | |- | २००३ | निजाम | शांती | तेलुगू | नंदी सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (सहाय्यक)<br /> नामांकन {{Ndash}} फिल्मफेर सर्वोत्तम अभिनेत्री पुरस्कार (तेलुगू) |- | rowspan="2" | २००५ | ''[[बंटी और बबली]]'' | मिसेस त्रिवेदी | हिंदी | |- | ''अर्जुन'' | आई | ओडिया | |- | २००६ | '' नंदनवनम १२० किमी'' | | तेलुगू | |- | rowspan="2" | २०११ | ''फालतू'' | | हिंदी | |- | '' संकाल - द लॅच'' | | हिंदी | |- | २०१४ | ''राउडी फेलो '' | | तेलुगू | |- | २०२४ | ''देवरा १'' | जोगुला | तेलुगू | |- | rowspan="2" |२०२५ |''ब्रम्हा'' आनंदम् | समरला ज्योती | तेलुगू | |- |''उप्पू कप्पुरंबु'' | कोंडम्मा | तेलुगू | |} === मालिका === * अमेरिका अम्माई * कैरी * मितवा फूल कमल के * जब लव हुआ * बाबूल का आंगन छूटे ना * पडोसी (१९८५) * चमत्कार * आडोस पडोस (टीव्ही मालिका) * नन्ही सी कली मेरी लाडली (डीडी नॅशनलवर प्रसारित टीव्ही मालिका) * झाशी (२०२२-२०२३) ([[डिझ्नी+ हॉटस्टार]]) * कुमारी श्रीमती ([[ॲमेझॉन प्राइम व्हिडीओ]]) * गणदेवता (१९८७-१९८८) ([[दूरदर्शन]]) == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:तेलुगू चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:हिंदी चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:इ.स. १९५८ मधील जन्म]] [[वर्ग:स्त्री चरित्रलेख]] [[वर्ग:मल्याळम चित्रपट अभिनेत्री]] [[वर्ग:फिल्मफेर पुरस्कार विजेते]] [[वर्ग:हिंदी दूरचित्रवाहिनी अभिनेत्री]] az97owgtltxqzsdgkxs4c59p7o03bbn 0 383694 2708509 2708506 2026-09-08T12:01:14Z संतोष गोरे 135680 /* */ 2708509 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट पदाधिकारी | सन्मानवाचक पूर्वप्रत्यय = | नाव = हरिश्चंद्र मिश्रा | सन्मानवाचक प्रत्यय = | चित्र =Justice Harish Chandra Mishra.jpg | चित्र आकारमान = | लघुचित्र = | चित्र शीर्षक = | क्रम = | पद = दिल्लीचे लोकपाल | कार्यकाळ_आरंभ = २३ मार्च २०२२ | कार्यकाळ_समाप्ती = ३ सप्टेंबर २०२६ | नेमले = [[अनिल बैजल]] | उपराष्ट्रपती = | उपपंतप्रधान = | डेप्युटी = | लेफ्टनंट = | सम्राट = | राष्ट्रपती = | पंतप्रधान = | राज्यपाल = | गव्हर्नर-जनरल = | मागील = | पुढील = | मतदारसंघ = | बहुमत = | क्रम2 = | पद2 = मुख्य न्यायाधीश | कार्यकाळ_आरंभ2 = ३० ऑगस्ट २०१९ | कार्यकाळ_समाप्ती2 = १६ नोव्हेंबर २०१९ | नेमले2 = [[रामनाथ कोविंद]] | पद3 = झारखंड उच्च न्यायालयाचे न्यायाधीश | कार्यकाळ_आरंभ3 = २७ एप्रिल २०११ | कार्यकाळ_समाप्ती3 = २६ मार्च २०२१ | नेमले3 = [[प्रतिभा पाटील]] | जन्मदिनांक ={{Birth date|1959|03|27|df=y}} | जन्मस्थान = | मृत्युदिनांक ={{Death date and age|2026|09|03|1959|03|27|df=y}} | मृत्युस्थान = | राष्ट्रीयत्व = | पक्ष = | शिक्षण = | इतरपक्ष = | आई = | वडील = | पती = | पत्नी = | नाते = | अपत्ये = | निवास = | शाळा_महाविद्यालय = पटना लॉ कॉलेज | व्यवसाय = | धंदा = | कार्यरत = | धर्म = | पुरस्कार = | सही = | संकेतस्थळ = | तळटीपा = }} '''न्यायमूर्ती हरिशचंद्र मिश्रा''' ([[२७ मार्च]], [[इ.स. १९५९|१९५९]] – [[सप्टेंबर ३|३ सप्टेंबर]], [[इ.स. २०२६|२०२६]]) हे एक सेवानिवृत्त भारतीय न्यायमूर्ती होते, जे [[दिल्लीचे लोकपाल]] म्हणून कार्यरत होते. ते [[झारखंड उच्च न्यायालय]]ाचे माजी न्यायाधीश होते, ज्यांनी त्या उच्च न्यायालयाचे हंगामी [[मुख्य न्यायाधीश|मुख्य न्यायमूर्ती]] म्हणूनही काम पाहिले होते.<ref>{{Cite news|url=https://barandbench.com|title=Harish Chandra Mishra appointed as Acting Chief Justice of Jharkhand HC|date=30 August 2019|work=Bar & Bench|access-date=30 August 2019}}</ref> मिश्रा यांचे ३ सप्टेंबर २०२६ रोजी वयाच्या ६७ व्या वर्षी निधन झाले.<ref>{{cite web |url=https://www.etvbharat.com/en/state/delhi-lokayukta-justice-harish-chandra-mishra-passes-away-last-rites-to-be-held-toda-enn26090403702 |title=Delhi Lokayukta Justice Harish Chandra Mishra Passes Away |date=2026-09-04 |work=[[ETV Bharat]] |access-date=2026-09-04 }}</ref> == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} {{DEFAULTSORT: मिश्रा, हरिश्चंद्र}} [[वर्ग:भारतीय न्यायाधीश]] [[वर्ग:झारखंड उच्च न्यायालयाचे सरन्यायाधीश]] [[वर्ग:पुरुष चरित्रलेख]] pu35exjs8uveid9tkzgl7dn81gjp2lq 0 383701 2708560 2708486 2026-09-08T17:44:28Z अभय नातू 206 removed [[Category:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708560 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२६ फॉलिंग विकेट्स चषक | fromdate = ४ सप्टेंबर | todate = ६ सप्टेंबर २०२६ | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|साखळी सामने]], पात्रता सामना आणि अंतिम सामना | host = {{flag|चेक प्रजासत्ताक}} | champions = {{crw|POR}} | runners-up = {{crw|CZE}} | participants = ३ | matches = ८ | most runs = {{crwicon|POR}} किओना सेक्वेरा (१२०) | most wickets = {{crwicon|CZE}} व्हायोला कोमेडा (१४) }} '''२०२६ फॉलिंग विकेट्स चषक''' ही ४ ते ६ सप्टेंबर २०२६ दरम्यान [[चेक प्रजासत्ताक]]मध्ये खेळवण्यात आलेली महिलांची [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="Cricinfo">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/czech-republic-women-s-t20i-tri-series-2026-1551063 |title=Czech Republic Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> स्पर्धेत यजमान चेक प्रजासत्ताक, [[बेल्जियम]] आणि [[पोर्तुगाल]] या तीन संघांनी भाग घेतला. सर्व सामने [[प्राग]]मधील विनोर क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले.<ref name="Cricinfo"/> तीनही संघांनी दुहेरी साखळी पद्धतीने एकमेकांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. त्यानंतर पात्रता सामना आणि अंतिम सामना खेळवण्यात आला. पोर्तुगालने अंतिम सामन्यात चेक प्रजासत्ताकचा ४ गडी राखून पराभव करून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले.<ref name="Cricinfo"/> ==खेळाडू== {| class="wikitable" ! {{crw|BEL}}<ref name="stats">{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/series/czech-republic-women-s-t20i-tri-series-2026-1551063/stats |title=Czech Republic Women's T20I Tri-Series 2026 - Statistics |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> ! {{crw|CZE}}<ref name="stats"/> ! {{crw|POR}}<ref name="stats"/> |- | valign="top" | * ॲलिक्स ब्रोडिन ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अरुस्सा इलाही * अत्तिया दिवान अली * बीट्रिस पियेर * इर्मा व्रिग्नॉ * मायशा दोशी * पायल कोठारी * पेहर मोदी * रिथिका राजेश * शबाना इलाही * शम्मा दिवान अली * शोनाया मेहता * श्वेता सिन्हा * श्रुती येनामंद्रा | valign="top" | * सौजन्या तलमारला ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * अडेला पाव्लिकोव्हा * देसिका मारिकोव्हा-मूडली * दिव्या मेहतानी * एरिका कुन्कोव्हा * फरवा बाबर * याना कोमिन्कोव्हा * कातेरिना तेसारिकोव्हा * क्लारा किसोव्हा * जोसेफिन सौच्कोव्हा * प्रतिभा चौधरी * रेचल पाव्लिकोव्हा * व्हायोला कोमेडा * वेरोनिका नेवोलोव्हा * झुझाना फ्रानोव्हा | valign="top" | * सारा फू-रायलँड ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * सारा कॉलियर * अफशीन अहमद * आना फारिया * अश्मीत भुल्लर * इसाबेल वॉकर * इश्मीत कौर * इश्रीत चीमा * किओना सेक्वेरा * मॅटिल्डा जेम्स * मारिया बुच्चिमाझा * नयंतारा रघुनंदन * साने गेरार्डा लुइके |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center" ! स्थान ! संघ ! सामने ! विजय ! पराभव ! बरोबरी ! निकाल नाही ! गुण ! [[निव्वळ धावगती|निव्वळ धावगती]] ! पात्रता |- style="background:#ccffcc" | १ | style="text-align:left" | {{crw|CZE}} | ४ | ४ | ० | ० | ० | ८ | +२.५७९ | [[#अंतिम सामना|अंतिम सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | २ | style="text-align:left" | {{crw|POR}} | ४ | २ | २ | ० | ० | ४ | +०.१९० | rowspan="2" | [[#पात्रता सामना|पात्रता सामन्यासाठी पात्र]] |- style="background:#ffffcc" | ३ | style="text-align:left" | {{crw|BEL}} | ४ | ० | ४ | ० | ० | ० | -२.८४६ |} <small>स्रोत: [https://www.espncricinfo.com/series/czech-republic-women-s-t20i-tri-series-2026-1551063/points-table-standings [[क्रिकइन्फो]]]</small> ==साखळी सामने== {{hatnote|1=सर्व वेळा मध्य युरोपीय उन्हाळी वेळेनुसार ([[यूटीसी+०२:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | time = ०९:३० | date = ४ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|BEL}} | team2 = {{crw|POR}} | score1 = १०५/४ (२० षटके) | runs1 = अरुस्सा इलाही २७[[नाबाद|नाबाद]] (४१) | wickets1 = मॅटिल्डा जेम्स १/९ (२) | score2 = १५७/४ (२० षटके) | runs2 = साने गेरार्डा लुइके ५९[[नाबाद|नाबाद]] (५६) | wickets2 = पायल कोठार २/१६ (२) | result = पोर्तुगाल ५२ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551072.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = साने गेरार्डा लुइके (पोर्तुगाल) | toss = पोर्तुगालने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = पेहर मोदी, पायल कोठार, रिथिका राजेश आणि मायशा दोशी (बेल्जियम), तसेच नयंतारा रघुनंदन, इसाबेल वॉकर, मॅटिल्डा जेम्स, अश्मीत भुल्लर आणि मारिया बुच्चिमाझा (पोर्तुगाल) यांनी महिला टी२०आ पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551072.html |title=Belgium Women v Portugal Women, 1st Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | time = १३:३० | date = ४ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|CZE}} | team2 = {{crw|POR}} | score1 = ८७/३ (१२.५ षटके) | runs1 = एरिका कुन्कोव्हा ३७ (४०) | wickets1 = इसाबेल वॉकर ३/२३ (३.५) | score2 = ८६ (१३.२ षटके) | runs2 = साने गेरार्डा लुइके १५ (१८)<br>इश्रीत चीमा १५[[नाबाद|*]] (१४) | wickets2 = व्हायोला कोमेडा ५/१४ (३.२) | result = चेक प्रजासत्ताक ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551073.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = एरिका कुन्कोव्हा (चेक प्रजासत्ताक) | toss = चेक प्रजासत्ताकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = आना फारिया (पोर्तुगाल) हिने महिला टी२०आ पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551073.html |title=Czech Republic Women v Portugal Women, 2nd Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | time = १६:३० | date = ४ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|CZE}} | team2 = {{crw|BEL}} | score1 = १४०/७ (२० षटके) | runs1 = रेचल पाव्लिकोव्हा २६ (३४) | wickets1 = श्वेता सिन्हा ३/२३ (४) | score2 = ९२/९ (२० षटके) | runs2 = श्वेता सिन्हा १७ (२६) | wickets2 = व्हायोला कोमेडा ३/२० (४) | result = चेक प्रजासत्ताक ४८ धावांनी विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551074.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = व्हायोला कोमेडा (चेक प्रजासत्ताक) | toss = बेल्जियमने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | time = ०९:०० | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|BEL}} | team2 = {{crw|POR}} | score1 = १४१/६ (२० षटके) | runs1 = श्वेता सिन्हा ४६ (४२) | wickets1 = इश्रीत चीमा ३/३५ (४) | score2 = १४५/३ (१९ षटके) | runs2 = नयंतारा रघुनंदन ४७ (४१) | wickets2 = रिथिका राजेश २/३१ (४) | result = पोर्तुगाल ७ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551075.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = नयंतारा रघुनंदन (पोर्तुगाल) | toss = बेल्जियमने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | time = १३:३० | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|CZE}} | team2 = {{crw|BEL}} | score1 = ५६/० (५.३ षटके) | runs1 = कातेरिना तेसारिकोव्हा ३१[[नाबाद|*]] (१३) | wickets1 = | score2 = ५२ (१३.२ षटके) | runs2 = ॲलिक्स ब्रोडिन १२ (१९) | wickets2 = सौजन्या तलमारला ३/१२ (३) | result = चेक प्रजासत्ताक १० गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551076.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = सौजन्या तलमारला (चेक प्रजासत्ताक) | toss = बेल्जियमने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} {{Single-innings cricket match | time = १६:३० | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|CZE}} | team2 = {{crw|POR}} | score1 = १२७/४ (२० षटके) | runs1 = कातेरिना तेसारिकोव्हा ३२ (२८) | wickets1 = मॅटिल्डा जेम्स २/२७ (४) | score2 = १२६ (१९.२ षटके) | runs2 = इसाबेल वॉकर ४६[[नाबाद|*]] (४०) | wickets2 = एरिका कुन्कोव्हा ३/१७ (४) | result = चेक प्रजासत्ताक ६ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551077.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = एरिका कुन्कोव्हा (चेक प्रजासत्ताक) | toss = चेक प्रजासत्ताकने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = वेरोनिका नेवोलोव्हा (चेक प्रजासत्ताक) हिने महिला टी२०आ पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551077.html |title=Czech Republic Women v Portugal Women, 6th Match |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> }} ==पात्रता सामना== {{Single-innings cricket match | time = ०९:३० | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|BEL}} | team2 = {{crw|POR}} | score1 = १०६ (१९.५ षटके) | runs1 = अरुस्सा इलाही २५[[नाबाद|*]] (४८) | wickets1 = अफशीन अहमद ४/९ (२.५) | score2 = १०८/२ (१०.२ षटके) | runs2 = किओना सेक्वेरा ३५ (३१) | wickets2 = पायल कोठार १/१६ (२) | result = पोर्तुगाल ८ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551078.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = नयंतारा रघुनंदन (पोर्तुगाल) | toss = बेल्जियमने नाणेफेक जिंकून फलंदाजी स्वीकारली. | rain = | notes = }} ==अंतिम सामना== {{Single-innings cricket match | time = १३:३० | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | team1 = {{crw|CZE}} | team2 = {{crw|POR}} | score1 = ७० (१५ षटके) | runs1 = जोसेफिन सौच्कोव्हा २९[[नाबाद|*]] (२८) | wickets1 = मॅटिल्डा जेम्स ४/१४ (४) | score2 = ७१/६ (१२.५ षटके) | runs2 = इसाबेल वॉकर १४[[नाबाद|*]] (२५) | wickets2 = देसिका मारिकोव्हा-मूडली ३/२० (३)<br>व्हायोला कोमेडा ३/११ (३) | result = पोर्तुगाल ४ गडी राखून विजयी | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1551079.html धावफलक] | venue = स्कॉट पेज फील्ड, विनोर, [[प्राग]] | umpires = | motm = इसाबेल वॉकर (पोर्तुगाल) | toss = पोर्तुगालने नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षण स्वीकारले. | rain = | notes = }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/czech-republic-women-s-t20i-tri-series-2026-1551063 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} {{DEFAULTSORT:फॉलिंग विकेट्स चषक, २०२६}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:चेक प्रजासत्ताकमधील क्रिकेट]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] egut3rginf0fcdsdi4du70jkrak3a8g 0 383705 2708561 2708503 2026-09-08T17:44:54Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708561 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट क्रिकेट स्पर्धा | name = २०२६ बाल्कन चषक (बेलग्रेड) | fromdate = ४ सप्टेंबर | todate = ६ सप्टेंबर २०२६ | cricket format = [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०]] | tournament format = दुहेरी [[राऊंड-रॉबिन स्पर्धा|साखळी सामने]] | host = {{flag|सर्बिया}} | champions = {{crw|CRO}} | runners-up = {{crw|SRB}} | participants = ३ | matches = ६ | most runs = {{crwicon|CRO}} मिया दुर्देवाच (१११) | most wickets = {{crwicon|CRO}} हेलन लेको (८)<br>{{crwicon|CRO}} डोरा पावेलिच (८)<br>{{crwicon|SRB}} याना माइसकी (८) }} '''२०२६ बाल्कन चषक (बेलग्रेड)''' ही ४ ते ६ सप्टेंबर २०२६ दरम्यान [[सर्बिया]]मधील [[बेलग्रेड]] येथे खेळवण्यात आलेली महिलांची [[महिला ट्वेंटी-२० आंतरराष्ट्रीय|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] क्रिकेट स्पर्धा होती.<ref name="Cricinfo">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060 |title=Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> या स्पर्धेत यजमान सर्बियासह [[क्रोएशिया]] आणि [[बल्गेरिया]] या तीन संघांनी भाग घेतला. सर्व सहा सामने बेलग्रेडमधील लिसिची जाराक क्रिकेट मैदानावर खेळवण्यात आले.<ref name="Cricinfo"/> तीनही संघांनी दुहेरी साखळी पद्धतीने एकमेकांविरुद्ध प्रत्येकी दोन सामने खेळले. क्रोएशियाने आपले चारही सामने जिंकून स्पर्धेचे विजेतेपद पटकावले, तर सर्बिया दुसऱ्या स्थानावर राहिला.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/points-table-standings |title=Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ |language=en}}</ref> ==खेळाडू== {| class="wikitable" ! {{crw|CRO}}<ref name="CROsquad">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-croatia-women-1st-match-1551066/full-scorecard |title=Serbia Women v Croatia Women, 1st Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=४ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> ! {{crw|SRB}}<ref name="SRBsquad">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-croatia-women-1st-match-1551066/full-scorecard |title=Serbia Women v Croatia Women, 1st Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=४ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="SRBsquad2">{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-bulgaria-women-6th-match-1551071/full-scorecard |title=Serbia Women v Bulgaria Women, 6th Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=६ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> ! {{crw|BUL}}<ref name="BULsquad">{{cite web |url=https://www.instagram.com/p/Dcxh25khSPh/ |title=Bulgaria women's squad for the tournament in Belgrade |publisher=बल्गेरियन क्रिकेट फेडरेशन |date=१ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> |- | style="vertical-align:top;" | * '''लिडिया क्र्वारिच''' ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * हेलन लेको * मिया दुर्देवाक * पावला सेनजुग * हेलेना बोस्निच * मोराना मोद्रिच * सान्या झ्माइच पेलेस * डोरा पावेलिच * इनेस मायदानचिच ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * व्हॅलेंटिना रोमानी ग्लाविच * टेआ मालेस * इवाना बोग्दानोविच * सिली सेबॅस्टियन ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) | style="vertical-align:top;" | * '''मिलिका पेरिसिच''' ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * दुन्या डेमिच ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * मिलिका स्तेवानोविच * नाद्या नोयिच * माया येव्हदेनोविच * मारिया त्रायकोविच * बोयाना रादेविच * एलेना प्रोकिच * याना माय्स्की * क्रिस्तिना रिस्तिच * सारा सिमिच * बोयाना एरचेगोवचेविच * आंजेला जोर्जेविच * आंजेल्का मातोविच * इवाना रादेविच * दुन्या मिश्कोविच | style="vertical-align:top;" | * '''देटेलिना रुयनेकोव्हा''' ([[कर्णधार (क्रिकेट)|कर्णधार]]) * व्हिली निकोलोव्हा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * स्तानिस्लावा सारांदेव्हा * स्लावेया गालाबोव्हा * सिमोना योर्दानोव्हा * मार्टिना अबाद्जियेव्हा * कात्रिन स्रांदेव्हा * क्रास्तिना इवानोव्हा ([[यष्टिरक्षक|यष्टीरक्षक]]) * कात्रिन एफ्टिमोव्हा * डेया स्तेफानोव्हा * कालिना पास्कोव्हा * दानाया इलियेव्हा * व्हॅलेंटिना कोस्तोव्हा * मोनिका इलियेव्हा |} ==गुणतालिका== {| class="wikitable" style="text-align:center; margin:auto;" ! स्थान !! संघ !! सामने !! विजय !! पराभव !! निकाल नाही !! गुण !! निव्वळ धावगती !! पात्रता |- style="background:#ccffcc;" | १ || style="text-align:left;" | {{crw|CRO}} || ४ || ४ || ० || ० || '''८''' || +३.२१७ || विजेता |- | २ || style="text-align:left;" | {{crw|SRB}} || ४ || २ || २ || ० || '''४''' || +०.११६ || उपविजेता |- | ३ || style="text-align:left;" | {{crw|BUL}} || ४ || ० || ४ || ० || '''०''' || −३.४५८ || |} <small>स्रोत: [[क्रिकइन्फो]]<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/points-table-standings |title=Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 Points Table & Team Standings |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=८ सप्टेंबर २०२६}}</ref></small> ==साखळी सामने== {{hatnote|सर्व वेळा स्थानिक वेळेनुसार ([[यूटीसी+०२:००]]) आहेत.}} {{Single-innings cricket match | date = ४ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|CRO}} | score1 = ९९/९ (२० षटके) | runs1 = हेलन लेको ३०[[नाबाद|*]] (५०) | wickets1 = याना माय्स्की ४/८ (४ षटके) | team2 = {{crw|SRB}} | score2 = ९१/४ (२० षटके) | runs2 = दुन्या डेमिच २५ (५३) | wickets2 = लिडिया क्र्वारिच १/१३ (४ षटके) | result = क्रोएशिया महिलांनी ८ धावांनी विजय मिळवला | venue = लिसिची याराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] | toss = सर्बिया महिलांनी नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | report = [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-croatia-women-1st-match-1551066/full-scorecard धावफलक] | umpires = अँड्र्यू एलियट (इंग्लंड) आणि इवायलो काट्झार्स्की (बल्गेरिया) | motm = हेलन लेको (क्रोएशिया) | notes = याना माय्स्की (सर्बिया) आणि टेआ मालेस (क्रोएशिया) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-croatia-women-1st-match-1551066/full-scorecard |title=Serbia Women v Croatia Women, 1st Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=४ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ४ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|CRO}} | score1 = १५३/५ (२० षटके) | runs1 = हेलन लेको २८ (३१) | wickets1 = दानाया इलियेव्हा २/३२ (३ षटके) | team2 = {{crw|BUL}} | score2 = ६३/८ (२० षटके) | runs2 = सिमोना योर्दानोव्हा ७[[नाबाद|*]] (२६) | wickets2 = मिया दुर्देवाक ३/१४ (४ षटके) | result = क्रोएशिया महिलांनी ९० धावांनी विजय मिळवला | venue = लिसिची याराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] | toss = क्रोएशिया महिलांनी नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | report = [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/bulgaria-women-vs-croatia-women-2nd-match-1551067/full-scorecard धावफलक] | umpires = अँड्र्यू एलियट (इंग्लंड) आणि इवायलो काट्झार्स्की (बल्गेरिया) | motm = मिया दुर्देवाक (क्रोएशिया) | notes = दानाया इलियेव्हा (बल्गेरिया) आणि इवाना बोग्दानोविच (क्रोएशिया) यांनी महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/bulgaria-women-vs-croatia-women-2nd-match-1551067/full-scorecard |title=Bulgaria Women v Croatia Women, 2nd Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=४ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|CRO}} | score1 = १८९/२ (२० षटके) | runs1 = मिया दुर्देवाक ६८[[नाबाद|*]] (८३) | wickets1 = कालिना पास्कोव्हा १/२७ (२ षटके) | team2 = {{crw|BUL}} | score2 = ६७ (१३.३ षटके) | runs2 = सिमोना योर्दानोव्हा २३ (१३) | wickets2 = हेलन लेको ४/४ (४ षटके) | result = क्रोएशिया महिलांनी १२२ धावांनी विजय मिळवला | venue = लिसिची याराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] | toss = बल्गेरिया महिलांनी नाणेफेक जिंकून क्षेत्ररक्षणाचा निर्णय घेतला. | report = [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/bulgaria-women-vs-croatia-women-3rd-match-1551068/full-scorecard धावफलक] | umpires = अँड्र्यू एलियट (इंग्लंड) आणि इवायलो काट्झार्स्की (बल्गेरिया) | motm = हेलन लेको (क्रोएशिया) | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ५ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|BUL}} | score1 = ९०/९ (२० षटके) | runs1 = व्हिली निकोलोव्हा २२ (२५) | wickets1 = मारिया त्रायकोविच ३/१९ (४ षटके) | team2 = {{crw|SRB}} | score2 = ९४/३ (१२.४ षटके) | runs2 = मिलिका स्तेवानोविच ३७[[नाबाद|*]] (३५) | wickets2 = कात्रिन स्रांदेव्हा २/१० (३ षटके) | result = सर्बिया महिलांनी ७ गडी राखून विजय मिळवला | venue = लिसिची याराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] | toss = बल्गेरिया महिलांनी नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | report = [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-bulgaria-women-4th-match-1551069/full-scorecard धावफलक] | umpires = अँड्र्यू एलियट (इंग्लंड) आणि इवायलो काट्झार्स्की (बल्गेरिया) | motm = मिलिका स्तेवानोविच (सर्बिया) | notes = दुन्या मिश्कोविच (सर्बिया) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-bulgaria-women-4th-match-1551069/full-scorecard |title=Serbia Women v Bulgaria Women, 4th Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=५ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:०० | team1 = {{crw-rt|SRB}} | score1 = ८५ (१९.३ षटके) | runs1 = मारिया त्रायकोविच १४ (२३) | wickets1 = हेलन लेको ३/१३ (४ षटके) | team2 = {{crw|CRO}} | score2 = ८६/३ (१४.५ षटके) | runs2 = मिया दुर्देवाक २२[[नाबाद|*]] (३७) | wickets2 = याना माय्स्की २/२३ (४ षटके) | result = क्रोएशिया महिलांनी ७ गडी राखून विजय मिळवला | venue = लिसिची याराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] | toss = सर्बिया महिलांनी नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | report = [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-croatia-women-5th-match-1551070/full-scorecard धावफलक] | umpires = अँड्र्यू एलियट (इंग्लंड) आणि इवायलो काट्झार्स्की (बल्गेरिया) | motm = हेलन लेको (क्रोएशिया) | notes = }} {{Single-innings cricket match | date = ६ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:०० | team1 = {{crw-rt|BUL}} | score1 = १५४/५ (२० षटके) | runs1 = देटेलिना रुयनेकोव्हा ३८[[नाबाद|*]] (४९) | wickets1 = नाद्या नोयिच १/२१ (४ षटके) | team2 = {{crw|SRB}} | score2 = १५५/५ (२० षटके) | runs2 = नाद्या नोयिच ४४[[नाबाद|*]] (५९) | wickets2 = कात्रिन स्रांदेव्हा २/३८ (४ षटके) | result = सर्बिया महिलांनी ५ गडी राखून विजय मिळवला | venue = लिसिची याराक क्रिकेट मैदान, [[बेलग्रेड]] | toss = बल्गेरिया महिलांनी नाणेफेक जिंकून फलंदाजीचा निर्णय घेतला. | report = [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-bulgaria-women-6th-match-1551071/full-scorecard धावफलक] | umpires = अँड्र्यू एलियट (इंग्लंड) आणि इवायलो काट्झार्स्की (बल्गेरिया) | motm = नाद्या नोयिच (सर्बिया) | notes = मोनिका इलियेव्हा (बल्गेरिया) हिने महिला आंतरराष्ट्रीय टी२० पदार्पण केले.<ref>{{cite web |url=https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060/serbia-women-vs-bulgaria-women-6th-match-1551071/full-scorecard |title=Serbia Women v Bulgaria Women, 6th Match, Serbia Women's T20I Tri-Series 2026 |work=[[क्रिकइन्फो]] |date=६ सप्टेंबर २०२६ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६}}</ref> }} ==संदर्भ== {{संदर्भयादी}} ==बाह्य दुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/serbia-women-s-t20i-tri-series-2026-1551060 क्रिकइन्फोवरील स्पर्धेचे पान] {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} {{DEFAULTSORT:बाल्कन चषक (बेलग्रेड), २०२६}} [[वर्ग:इ.स. २०२६ मधील क्रिकेट]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६]] [[वर्ग:महिला क्रिकेट]] [[वर्ग:सर्बियामधील क्रिकेट]] q2bzpmwc6vqtx3v5s9q2pt8xo82hzjg 0 383706 2708551 2708494 2026-09-08T16:49:03Z AdvAnantGholam 172574 2708551 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | Western Ghats Ecologically Sensitive Area |- ! Type | Ecologically Sensitive Area (ESA) |- ! Country | India |- ! States | Gujarat, Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala and Tamil Nadu |- ! Proposed area | 56,825.7 km² |- ! Maharashtra | 17,340 km² |- ! Proposed villages in Maharashtra | 2,515 |- ! Latest draft notification | S.O. 4106(E) |- ! Date | 27 July 2026 |- ! Status | Draft notification |} पश्चिम घाट ही भारतीय द्वीपकल्पाच्या पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात. <ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा जैवविविधता आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे. <ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून भारत सरकारने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला. <ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात. <ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो. <ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो. <ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. संरक्षित क्षेत्रे आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत. <ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे. <ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने राष्ट्रीय उद्याने, अभयारण्ये आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते. <ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते. <ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो. <ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे. <ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधतेने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि शाश्वत विकास यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे. <ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. <ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो. <ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती. <ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६, वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरू शकतात. <ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे. <ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे. <ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना बनली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटकातील पश्चिम घाट परिसरात शेतकरी आणि स्थानिक रहिवाशांकडून मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत विरोध व्यक्त झाल्याचे वृत्त आहे. उडुपी आणि घाट परिसरातील स्थानिकांनी विशेषतः उपजीविका आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत आक्षेप नोंदवले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka to oppose Western Ghats ESA draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-to-oppose-western-ghats-esa-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय बनला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] 2sa1j2bynz6te6poudcpxed289e00h4 2708552 2708551 2026-09-08T16:53:43Z AdvAnantGholam 172574 2708552 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | Western Ghats Ecologically Sensitive Area |- ! Type | Ecologically Sensitive Area (ESA) |- ! Country | India |- ! States | Gujarat, Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala and Tamil Nadu |- ! Proposed area | 56,825.7 km² |- ! Maharashtra | 17,340 km² |- ! Proposed villages in Maharashtra | 2,515 |- ! Latest draft notification | S.O. 4106(E) |- ! Date | 27 July 2026 |- ! Status | Draft notification |} [[File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|thumb|right|300px|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन]] '''पश्चिम घाट''' ही भारतीय द्वीपकल्पाच्या पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात. <ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा जैवविविधता आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे. <ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून भारत सरकारने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला. <ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात. <ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो. <ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो. <ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. संरक्षित क्षेत्रे आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत. <ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे. <ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने राष्ट्रीय उद्याने, अभयारण्ये आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते. <ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते. <ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो. <ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे. <ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधतेने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि शाश्वत विकास यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे. <ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. <ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो. <ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती. <ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६, वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरू शकतात. <ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे. <ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे. <ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना बनली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटकातील पश्चिम घाट परिसरात शेतकरी आणि स्थानिक रहिवाशांकडून मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत विरोध व्यक्त झाल्याचे वृत्त आहे. उडुपी आणि घाट परिसरातील स्थानिकांनी विशेषतः उपजीविका आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत आक्षेप नोंदवले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka to oppose Western Ghats ESA draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-to-oppose-western-ghats-esa-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय बनला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] nh4toc2nn3vl251zxzgeysm5ecent91 2708556 2708552 2026-09-08T17:35:41Z AdvAnantGholam 172574 2708556 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | Western Ghats Ecologically Sensitive Area |- ! Type | Ecologically Sensitive Area (ESA) |- ! Country | India |- ! States | Gujarat, Maharashtra, Goa, Karnataka, Kerala and Tamil Nadu |- ! Proposed area | 56,825.7 km² |- ! Maharashtra | 17,340 km² |- ! Proposed villages in Maharashtra | 2,515 |- ! Latest draft notification | S.O. 4106(E) |- ! Date | 27 July 2026 |- ! Status | Draft notification |} [[File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|thumb|right|300px|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन]] '''पश्चिम घाट''' ही भारतीय द्वीपकल्पाच्या पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात. <ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा जैवविविधता आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे. <ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून भारत सरकारने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला. <ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात. <ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो. <ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो. <ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. संरक्षित क्षेत्रे आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत. <ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे. <ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने राष्ट्रीय उद्याने, अभयारण्ये आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते. <ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते. <ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो. <ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे. <ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधतेने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि शाश्वत विकास यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे. <ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. <ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो. <ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती. <ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६, वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरू शकतात. <ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे. <ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे. <ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना बनली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटकातील पश्चिम घाट परिसरात शेतकरी आणि स्थानिक रहिवाशांकडून मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत विरोध व्यक्त झाल्याचे वृत्त आहे. उडुपी आणि घाट परिसरातील स्थानिकांनी विशेषतः उपजीविका आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत आक्षेप नोंदवले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka to oppose Western Ghats ESA draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-to-oppose-western-ghats-esa-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय बनला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] kht3wkzge8ol9b7926z6x7tsdx54cmg 2708563 2708556 2026-09-08T17:48:53Z अभय नातू 206 दुवे 2708563 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र |- ! प्रकार | [[पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] |- ! देश | [[भारत]] |- ! राज्ये | [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] |- ! प्रस्तावित क्षेत्रफल | ५६,८२५.७ चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्र क्षेत्राचे प्रमाण | १७,३४० चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे | २,५१५ |- ! नवीन मसुदा अधिसूचना | एस.ओ. ४१०६(ई) |- ! दिनांक | २७ जुलै २०२६ |- ! सद्यस्थिती | मसुदा अधिसूचना |} [[चित्र:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|thumb|right|300px|उत्तर पश्चिम घाटातील [[सह्याद्री]]चे दुय्यम वन]] '''पश्चिम घाट''' ही [[भारतीय द्वीपकल्प|भारतीय द्वीपकल्पाच्या]] पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात.<ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा [[जैवविविधता]] आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे.<ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून [[भारत सरकार]]ने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला.<ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. [[के. कस्तुरीरंगन]] यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व [[आदिवासी]] समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते.<ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी [[पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय|पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने]] पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात.<ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो.<ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. [[संरक्षित क्षेत्रे]] आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे.<ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने [[राष्ट्रीय उद्यान|राष्ट्रीय उद्याने]], [[अभयारण्य|अभयारण्या]] आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते.<ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो.<ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधत्याने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि [[शाश्वत विकास]] यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे.<ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. [[पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन]], वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, [[वन हक्क कायदा, २००६|अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६]] आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरतात.<ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे.<ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे.<ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना बनली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटकातील पश्चिम घाट परिसरात शेतकरी आणि स्थानिक रहिवाशांकडून मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत विरोध व्यक्त झाल्याचे वृत्त आहे. उडुपी आणि घाट परिसरातील स्थानिकांनी विशेषतः उपजीविका आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत आक्षेप नोंदवले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka to oppose Western Ghats ESA draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-to-oppose-western-ghats-esa-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय बनला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] pp1yswu1hbekuwub8es83nff61xqr6p 2708564 2708563 2026-09-08T17:49:50Z अभय नातू 206 दुवे 2708564 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र |- ! प्रकार | [[पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] |- ! देश | [[भारत]] |- ! राज्ये | [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] |- ! प्रस्तावित क्षेत्रफळ | ५६,८२५.७ चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्र क्षेत्राचे प्रमाण | १७,३४० चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे | २,५१५ |- ! नवीन मसुदा अधिसूचना | एस.ओ. ४१०६(ई) |- ! दिनांक | २७ जुलै २०२६ |- ! सद्यस्थिती | मसुदा अधिसूचना |} [[चित्र:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|thumb|right|300px|उत्तर पश्चिम घाटातील [[सह्याद्री]]चे दुय्यम वन]] '''पश्चिम घाट''' ही [[भारतीय द्वीपकल्प|भारतीय द्वीपकल्पाच्या]] पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात.<ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा [[जैवविविधता]] आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे.<ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून [[भारत सरकार]]ने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला.<ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. [[के. कस्तुरीरंगन]] यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व [[आदिवासी]] समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते.<ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी [[पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय|पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने]] पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात.<ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो.<ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. [[संरक्षित क्षेत्रे]] आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे.<ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने [[राष्ट्रीय उद्यान|राष्ट्रीय उद्याने]], [[अभयारण्य|अभयारण्या]] आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते.<ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो.<ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधत्याने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि [[शाश्वत विकास]] यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे.<ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. [[पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन]], वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, [[वन हक्क कायदा, २००६|अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६]] आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरतात.<ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे.<ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे.<ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना बनली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटकातील पश्चिम घाट परिसरात शेतकरी आणि स्थानिक रहिवाशांकडून मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत विरोध व्यक्त झाल्याचे वृत्त आहे. उडुपी आणि घाट परिसरातील स्थानिकांनी विशेषतः उपजीविका आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत आक्षेप नोंदवले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka to oppose Western Ghats ESA draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-to-oppose-western-ghats-esa-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय बनला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] 87ccz8kni7ufhallo0z2cxy6l887z9i 2708565 2708564 2026-09-08T17:56:58Z AdvAnantGholam 172574 2708565 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" style="width:300px; font-size:90%;" |- ! colspan="2" style="font-size:110%;" | पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र |- ! प्रकार | [[पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र]] |- ! देश | [[भारत]] |- ! राज्ये | [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] |- ! प्रस्तावित क्षेत्रफळ | ५६,८२५.७ चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्र क्षेत्राचे प्रमाण | १७,३४० चौ.किमी. |- ! महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे | २,५१५ |- ! नवीन मसुदा अधिसूचना | एस.ओ. ४१०६(ई) |- ! दिनांक | २७ जुलै २०२६ |- ! सद्यस्थिती | मसुदा अधिसूचना |} [[चित्र:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|thumb|right|300px|उत्तर पश्चिम घाटातील [[सह्याद्री]]चे दुय्यम वन]] '''पश्चिम घाट''' ही [[भारतीय द्वीपकल्प|भारतीय द्वीपकल्पाच्या]] पश्चिम भागात पसरलेली प्राचीन पर्वतरांग असून ती [[गुजरात]], [[महाराष्ट्र]], [[गोवा]], [[कर्नाटक]], [[केरळ]] आणि [[तमिळनाडू]] या सहा राज्यांतून जाते. ही पर्वतरांग भारताच्या पश्चिम किनाऱ्याला साधारण समांतर असून सुमारे १,६०० किलोमीटर लांबीच्या प्रदेशात पसरलेली आहे. पश्चिम घाटाचा भौगोलिक प्रदेश सुमारे १,४०,००० चौ.कि.मी. क्षेत्रात विस्तारलेला आहे. त्याची भौगोलिक आणि पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये भारतीय द्वीपकल्पातील जैवभौतिक व पर्यावरणीय प्रक्रियांवर महत्त्वपूर्ण प्रभाव टाकतात.<ref name="UNESCO_Western_Ghats">{{cite web |title=Western Ghats |publisher=UNESCO World Heritage Centre |url=https://whc.unesco.org/en/list/1342/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पश्चिम घाट हा [[जैवविविधता]] आणि स्थानिक प्रजातींच्या दृष्टीने जागतिक महत्त्वाचा प्रदेश मानला जातो. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या जगातील आठ प्रमुख ‘हॉटस्पॉट्स’पैकी एक म्हणून मान्यताप्राप्त आहे. या प्रदेशातील पर्वतीय वनपरिसंस्था भारतीय मान्सूनच्या हवामान पद्धतीवर प्रभाव टाकतात आणि पश्चिम घाटाची पर्वतरांग नैर्ऋत्येकडून येणाऱ्या पर्जन्यवाहक मान्सूनी वाऱ्यांना अडवणारा महत्त्वाचा भौगोलिक अडथळा म्हणून कार्य करते. पश्चिम घाटात वनस्पती व प्राण्यांच्या मोठ्या प्रमाणावर स्थानिक प्रजाती आढळतात आणि किमान ३२५ जागतिक स्तरावर संकटग्रस्त प्रजातींची नोंद झालेली आहे.<ref name="UNESCO_Western_Ghats" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय महत्त्वाचा विचार करून [[भारत सरकार]]ने या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख, सीमा निश्चिती आणि व्यवस्थापन यासाठी विविध समित्या व कार्यगट स्थापन केले. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना प्रा. [[माधव गाडगीळ]] यांच्या अध्यक्षतेखाली करण्यात आली. या समितीला पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थितीचे मूल्यांकन, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख व त्यांना अधिसूचित करण्याच्या शिफारसी तसेच पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाच्या स्थापनेची कार्यपद्धती सुचविण्याचे कार्य सोपविण्यात आले होते. समितीने आपला अहवाल ३० ऑगस्ट २०११ रोजी सादर केला.<ref name="WGEEP_AR">{{cite web |title=Annual Report 2011-12 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2017/09/AR-11-12-En.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर त्यावरील केंद्र व राज्य सरकारे तसेच अन्य हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचा विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने डॉ. [[के. कस्तुरीरंगन]] यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. या कार्यगटाला पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण आणि त्याच वेळी स्थानिक व [[आदिवासी]] समुदायांच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत सामाजिक व आर्थिक विकास आणि पर्यावरणीय अखंडता यांच्यात समतोल साधण्याबाबत पुढील उपाय सुचविण्याचे कार्य देण्यात आले होते.<ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांनंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत केंद्र सरकारने विविध मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केल्या. या प्रक्रियेत क्षेत्राची सीमा, समाविष्ट गावे, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि स्थानिक समुदायांच्या हितसंबंधांचा विचार यांसंबंधी केंद्र व संबंधित राज्य सरकारांमध्ये सल्लामसलत सुरू राहिली. पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२ आणि २०२४ मधील मसुदा अधिसूचना तसेच संबंधित बैठकींची कागदपत्रे नोंदविण्यात आली आहेत.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications">{{cite web |title=ESA Notifications |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/esa-notifications |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २७ जुलै २०२६ रोजी [[पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय|पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने]] पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत आणखी एक मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार ही अधिसूचना सध्या मसुदा स्वरूपात असून त्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ पर्यंत मुदत देण्यात आली आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या सुरू असलेल्या प्रक्रियेतील मसुदा टप्पा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/orders/update |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या लेखात पश्चिम घाटाची भौगोलिक व पर्यावरणीय पार्श्वभूमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना, त्यामागील कायदेशीर व प्रशासकीय प्रक्रिया, गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसी, त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचना तसेच महाराष्ट्रासह संबंधित राज्यांतील क्षेत्रनिश्चिती आणि प्रस्तावित नियमन यांचा क्रमाने आढावा घेण्यात आला आहे. == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही अशी संकल्पना आहे की ज्या प्रदेशातील पर्यावरणीय समतोल मानवी किंवा इतर बाह्य हस्तक्षेपामुळे सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असते आणि ज्याच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचे संरक्षण करण्यासाठी विशेष उपाययोजना आवश्यक असतात. भारतातील अशा क्षेत्रांमध्ये विशिष्ट पर्यावरणीय मूल्य असलेल्या प्रदेशांवर विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन किंवा निर्बंध लागू करण्यासाठी केंद्र सरकारला [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधून अधिकार प्राप्त होतात.<ref name="EPA_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1362 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील व्याख्येनुसार ‘ecologically sensitive area’ म्हणजे ज्याचा पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता आहे आणि ज्याची केंद्र सरकारने ओळख करून अधिसूचना काढलेली आहे असे क्षेत्र. त्याच नियमांतील नियम ५ केंद्र सरकारला विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांची स्थापना तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची प्रक्रिया उपलब्ध करून देतो.<ref name="EPR_1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे काय? === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणजे पर्यावरणीय समतोल सहजपणे बिघडण्याची शक्यता असलेले आणि ज्याचे संरक्षण आवश्यक असल्याचे केंद्र सरकारने ओळखून अधिसूचित केलेले क्षेत्र. या संकल्पनेत एखाद्या प्रदेशाची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, भूमी-वापर आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार केला जाऊ शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(१) नुसार एखाद्या क्षेत्रात उद्योगांचे स्थान किंवा प्रक्रिया व कार्यवाही यांवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालताना केंद्र सरकार पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत कमाल सांद्रता, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य प्रदूषण, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार करू शकते. [[संरक्षित क्षेत्रे]] आणि मानवी वस्ती यांच्याशी असलेले क्षेत्राचे भौगोलिक संबंधही या घटकांमध्ये समाविष्ट आहेत.<ref name="EPR_1986" /> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम त्या क्षेत्रातील प्रत्येक मानवी किंवा आर्थिक क्रियेवर आपोआप पूर्ण बंदी येणे असा नसतो. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रियांवर किंवा उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू होईल, हे स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. त्यामुळे अशा क्षेत्राची संकल्पना ही प्रामुख्याने पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विकासात्मक उपक्रमांचे स्थानिक परिस्थितीनुसार नियमन करण्याची चौकट आहे.<ref name="EPA_1986" /><ref name="EPR_1986" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे (ESZ) यांतील फरक === ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ (Ecologically Sensitive Area—ESA) आणि ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र’ किंवा ‘पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे’ (Eco-Sensitive Zone—ESZ) या संज्ञा पर्यावरणीय संरक्षणाच्या संदर्भात वापरल्या जात असल्या तरी त्यांचा प्रशासकीय संदर्भ एकसारखा नाही. पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील ESA ही संकल्पना संपूर्ण पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या प्रदेशांचे क्षेत्रनिश्चिती व नियमन करण्याच्या प्रक्रियेशी संबंधित आहे. त्याउलट ESZ ही संकल्पना प्रामुख्याने [[राष्ट्रीय उद्यान|राष्ट्रीय उद्याने]], [[अभयारण्य|अभयारण्या]] आणि इतर संरक्षित क्षेत्रांच्या सभोवतालच्या परिसरातील पर्यावरणीय संरक्षणासाठी वापरली जाते.<ref name="MoEFCC_ESZ">{{cite web |title=Eco-Sensitive Zones (ESZs) |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://repmismoef.nic.in/public/ESZReadMore.aspx |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राष्ट्रीय पर्यावरण धोरण, २००६ मध्ये Eco-Sensitive Zones म्हणजे विशेष संरक्षणाची आवश्यकता असलेली, असाधारण पर्यावरणीय मूल्य असलेली संसाधने असलेली क्षेत्रे अशी संकल्पना मांडण्यात आली आहे. मंत्रालयाच्या मते संरक्षित क्षेत्रांच्या आसपासची ESZ ही त्या क्षेत्रांसाठी संक्रमण क्षेत्र किंवा ‘shock absorber’ म्हणून कार्य करू शकते, जिथे संरक्षणाची आवश्यकता अधिक असते आणि लगतच्या प्रदेशात विकासाला विशिष्ट अटींसह परवानगी दिली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> ESZ अधिसूचनांमध्ये विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतालच्या परिसरातील क्रियाकलापांचे नियमन करण्यासाठी क्षेत्राची सीमा, प्रतिबंधित, नियंत्रित आणि परवानगी असलेल्या क्रियाकलापांची यादी तसेच स्थानिक परिस्थितीनुसार व्यवस्थापनाच्या तरतुदी निश्चित केल्या जातात. मंत्रालयाच्या मते अशा अधिसूचना [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] अंतर्गत जारी केल्या जातात आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मधील घटकांचा विचार केला जातो.<ref name="MoEFCC_ESZ" /><ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या बाबतीत ESA आणि संरक्षित क्षेत्रांभोवतीची ESZ ही एकच अधिसूचना किंवा एकच भौगोलिक क्षेत्र मानता येत नाही. पश्चिम घाट ESA प्रक्रिया ही सहा राज्यांमध्ये पसरलेल्या व्यापक पर्वतीय प्रदेशातील निवडक पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याशी संबंधित आहे, तर ESZ अधिसूचना विशिष्ट संरक्षित क्षेत्राभोवतीच्या परिसराशी संबंधित असतात. त्यामुळे दोन्ही संकल्पनांचा कायदेशीर व भौगोलिक संदर्भ स्वतंत्रपणे समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_ESZ" /> === पश्चिम घाटासाठी संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची गरज === पश्चिम घाटाचे पर्यावरणीय महत्त्व, जैवविविधता, स्थानिक प्रजातींची संख्या, पर्वतीय परिसंस्था आणि मान्सूनशी असलेला संबंध यांमुळे या प्रदेशातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भाग ओळखण्याची आवश्यकता निर्माण झाली. पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती आणि त्यानंतरच्या उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या कामातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या क्षेत्रांची ओळख आणि त्यांच्यासाठी योग्य व्यवस्थापन पद्धती निश्चित करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> पश्चिम घाटासाठी क्षेत्रनिश्चिती करताना केवळ वनक्षेत्राचा विचार करण्याऐवजी भौगोलिक रचना, जैवविविधता, भूमी-वापर, मानवी वस्ती आणि स्थानिक सामाजिक-आर्थिक परिस्थिती यांचा एकत्रित विचार करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात पश्चिम घाट हा जैवविविधत्याने समृद्ध असण्याबरोबरच मोठ्या मानवी लोकसंख्येचा आणि विविध आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्याचे लक्षात घेऊन पर्यावरणीय संरक्षण आणि [[शाश्वत विकास]] यांचा समतोल साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे.<ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५मध्येही एखाद्या क्षेत्रात निर्बंध घालताना त्या क्षेत्राची जैवविविधता, भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर, संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम, संरक्षित क्षेत्रांशी जवळीक आणि मानवी वस्तीशी असलेला संबंध यांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील संवेदनशील क्षेत्र निश्चिती ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया नसून विविध पर्यावरणीय आणि मानवी घटकांचा विचार करणारी प्रक्रिया आहे.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत स्थानिक परिस्थितीचा विचार करण्याचा प्रश्नही महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समिती आणि कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालांमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती, स्थानिक समुदाय, भूमी-वापर आणि विकासाच्या गरजा याबाबत भिन्न दृष्टिकोन मांडले गेले. या मतभेदांमुळे पश्चिम घाट ESAची सीमा आणि त्यातील गावांचा समावेश हा केंद्र व राज्य सरकारांमधील दीर्घकालीन सल्लामसलतीचा विषय राहिला आहे.<ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf }}</ref> === पर्यावरणीय नियमन आणि शाश्वत विकास === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांना परस्परविरोधी मानण्याऐवजी पर्यावरणीय मर्यादा लक्षात घेऊन विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याशी संबंधित आहे. [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] च्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित उपाययोजना करण्याचा व्यापक अधिकार आहे. या अधिकाराच्या चौकटीत विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर निर्बंध किंवा नियमन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="EPA_1986" /> पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५नुसार अशा निर्बंधांचे स्वरूप क्षेत्राच्या पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांनुसार निश्चित केले जाऊ शकते. या नियमात पर्यावरणाची गुणवत्ता, जैवविविधता, भूमी-वापर, संभाव्य पर्यावरणीय परिणाम आणि मानवी वस्ती यांसारख्या घटकांचा विचार करण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे पर्यावरणीय नियमनाचा उद्देश केवळ एखादी क्रिया बंद करणे नसून संवेदनशील क्षेत्रात पर्यावरणाला होणारा संभाव्य प्रतिकूल परिणाम कमी करण्यासाठी योग्य मर्यादा आणि अटी निश्चित करणे हा देखील असू शकतो.<ref name="EPR_1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात शाश्वत विकासाचा प्रश्न विशेष महत्त्वाचा ठरतो, कारण या प्रदेशात जैवविविधता आणि नैसर्गिक संसाधनांबरोबरच मानवी वस्ती, शेती, उपजीविका आणि आर्थिक उपक्रमही आहेत. उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या हक्क, गरजा व विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I" /> या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा उद्देश विकास पूर्णपणे थांबविणे असा एकसाची अर्थाने मांडता येत नाही. कोणते उपक्रम प्रतिबंधित करायचे, कोणते नियंत्रित करायचे आणि कोणत्या उपक्रमांना विशिष्ट पर्यावरणीय अटींसह परवानगी द्यायची, हे संबंधित अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे निश्चित केले जाते. पश्चिम घाट ESAच्या संदर्भात या नियमनाची नेमकी व्याप्ती आणि अटी संबंधित मसुदा अधिसूचनांमध्ये निश्चित केल्या गेल्या आहेत; त्यांचा तपशील पुढील विभागांत स्वतंत्रपणे दिला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft" /> == कायदेशीर आधार == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया मुख्यतः [[पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६]] आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या वैधानिक चौकटीत येते. या चौकटीअंतर्गत केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी तसेच विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध घालण्यासाठी अधिसूचना जारी करण्याचे अधिकार प्राप्त होतात. [[पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन]], वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०, [[वन हक्क कायदा, २००६|अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६]] आणि खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७ यांसारखे इतर केंद्रीय कायदे पश्चिम घाट ESAमध्ये किंवा त्याच्या परिसरात येणाऱ्या विशिष्ट प्रकल्प व क्रियाकलापांच्या स्वतंत्र नियमनासाठी संबंधित ठरतात.<ref name="EPA1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Act, 1986 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1876?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref><ref name="EPR1986">{{cite web |title=The Environment (Protection) Rules, 1986 |publisher=Government of India |url=https://thc.nic.in/Central%20Governmental%20Rules/Environment%20Protection%20Rules%2C1986.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ हा भारतातील पर्यावरण संरक्षणासाठीचा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करणे आणि त्यासंबंधित बाबींसाठी तरतुदी करणे हा आहे. अधिनियमाच्या कलम ३नुसार केंद्र सरकारला पर्यावरणाचे संरक्षण व सुधारणा करण्यासाठी आणि पर्यावरणीय प्रदूषण रोखण्यासाठी, नियंत्रित करण्यासाठी व कमी करण्यासाठी आवश्यक किंवा उचित वाटतील अशा उपाययोजना करण्याचा अधिकार आहे. कलम ३(२) मध्ये केंद्र सरकारकडून पर्यावरणीय गुणवत्तेचे संरक्षण, प्रदूषण प्रतिबंध, विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग किंवा प्रक्रियांवरील निर्बंध आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांच्या संरक्षणाशी संबंधित उपाययोजनांसाठी व्यापक अधिकारांची तरतूद आहे.<ref name="EPA1986" /> अधिनियमाचे कलम ५ केंद्र सरकारला या अधिनियमाच्या उद्दिष्टांची अंमलबजावणी करण्यासाठी लेखी निर्देश जारी करण्याचा अधिकार देते. अशा निर्देशांचे पालन संबंधित व्यक्ती, अधिकारी किंवा प्राधिकरणासाठी बंधनकारक असते. पर्यावरणीय संरक्षणासाठी विशिष्ट क्षेत्रांमध्ये उद्योग, प्रक्रिया किंवा इतर उपक्रमांवर निर्बंध घालण्याच्या प्रशासकीय चौकटीत या अधिकाराला महत्त्व आहे.<ref name="EPA1986" /> पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये केंद्र सरकारने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि त्याअंतर्गत करण्यात आलेल्या नियमांमधील अधिकारांचा आधार घेतला आहे. त्यामुळे पश्चिम घाट ESA अधिसूचना ही स्वतंत्र संसदीय अधिनियमाद्वारे निर्माण झालेली स्वतंत्र कायदेशीर व्यवस्था नसून पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियमाच्या वैधानिक अधिकारांतर्गत जारी केली जाणारी अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC2026Draft">{{cite web |title=Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026 |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/storage/tender/1785309786.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ === पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ हे पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत करण्यात आलेले नियम आहेत. नियम ५मध्ये विविध क्षेत्रांमध्ये उद्योगांचे स्थान तसेच प्रक्रिया आणि कार्यवाही यांवर प्रतिबंध किंवा निर्बंध घालण्याची तरतूद आहे. अशा निर्बंधांचा विचार करताना पर्यावरणाची गुणवत्ता, प्रदूषकांची अनुमत मर्यादा, प्रस्तावित उद्योग किंवा प्रक्रियेमुळे होणारे संभाव्य उत्सर्जन किंवा विसर्ग, क्षेत्राची भौगोलिक व हवामानविषयक वैशिष्ट्ये, जैवविविधता, पर्यावरणाशी सुसंगत भूमी-वापर आणि संभाव्य प्रतिकूल पर्यावरणीय परिणाम यांसारख्या घटकांचा विचार केला जाऊ शकतो. संरक्षित क्षेत्रांशी आणि मानवी वस्तीशी असलेली जवळीक हेदेखील नियम ५मध्ये विचारात घेतलेले घटक आहेत. <ref name="EPR1986" /> नियम ५मुळे एखाद्या क्षेत्रासाठी एकसारखी सर्वंकष बंदी आपोआप लागू होत नाही. संबंधित अधिसूचनेत कोणत्या उद्योगांवर, प्रक्रिया किंवा कार्यवाहीवर प्रतिबंध अथवा निर्बंध लागू करायचे, हे केंद्र सरकार परिस्थितीनुसार निश्चित करू शकते. त्यामुळे पश्चिम घाटासाठीच्या ESA अधिसूचनेत विशिष्ट क्रियाकलापांना प्रतिबंध, काही क्रियाकलापांचे नियमन आणि काही क्रियाकलापांना अटींसह परवानगी देण्याची स्वतंत्र व्यवस्था करता येते. <ref name="EPR1986" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भातील मसुदा अधिसूचनांमध्ये पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची अधिसूचनात्मक प्रक्रिया वापरण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ मधील कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५ च्या तरतुदींवर आधारित असल्याचे नमूद केले आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ ही पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ यांच्या आधारे १४ सप्टेंबर २००६ रोजी प्रसिद्ध करण्यात आली. या अधिसूचनेचा उद्देश तिच्या अनुसूचीत नमूद केलेल्या नवीन प्रकल्प किंवा क्रियाकलापांना तसेच विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तार किंवा आधुनिकीकरणाला, त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या आधारे, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता लागू करणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006">{{cite web |title=Environment Impact Assessment Notification, 2006 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=14 September 2006 |url=https://environmentclearance.nic.in/writereaddata/Online/EDS/0_0_14_Mar_2019_1902359901FullFile.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> अधिसूचनेनुसार अनुसूचीत समाविष्ट प्रकल्प आणि क्रियाकलापांना त्यांच्या श्रेणी व स्वरूपानुसार केंद्र सरकार किंवा राज्यस्तरीय पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्राधिकरणाकडून पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी आवश्यक असू शकते. अधिसूचनेत प्रकल्पांचे ‘अ’ आणि ‘ब’ अशा दोन प्रमुख श्रेणींमध्ये वर्गीकरण करण्यात आले असून त्यांच्या पर्यावरणीय परिणामांच्या व्याप्तीनुसार संबंधित मूल्यांकन व मंजुरीची प्रक्रिया निश्चित करण्यात आली आहे. ‘अ’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन केंद्रीय पातळीवर आणि ‘ब’ श्रेणीतील प्रकल्पांचे मूल्यांकन राज्य किंवा केंद्रशासित प्रदेश पातळीवर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन प्रक्रियेत प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार छाननी, व्याप्तिनिर्धारण, सार्वजनिक सल्लामसलत आणि मूल्यांकन या टप्प्यांचा समावेश होऊ शकतो. सार्वजनिक सल्लामसलतीचा उद्देश प्रकल्पामुळे प्रभावित होऊ शकणाऱ्या स्थानिक व्यक्ती आणि पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्वारस्य असलेल्या इतर व्यक्तींच्या चिंता जाणून घेणे हा आहे. <ref name="EIANotification2006" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात EIA अधिसूचना आणि ESA अधिसूचना या दोन स्वतंत्र नियामक चौकटी आहेत. एखादा प्रकल्प ESA क्षेत्रात येत असल्यास त्याच्यावर संबंधित ESA अधिसूचनेतील अटी लागू होऊ शकतात आणि त्या प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार EIA अधिसूचना, २००६ अंतर्गत पूर्व पर्यावरणीय मंजुरीची आवश्यकता देखील लागू होऊ शकते. त्यामुळे ESA अधिसूचना ही EIA अधिसूचनेचा पर्याय नसून संबंधित पर्यावरणीय नियमनाच्या चौकटीतील अतिरिक्त क्षेत्राधारित व्यवस्था म्हणून समजली पाहिजे. <ref name="EIANotification2006" /><ref name="MoEFCC2026Draft" /> === वन (संवर्धन) विषयक कायदे === वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापर आणि वनसंवर्धनाच्या संदर्भात सध्या लागू असलेला केंद्रीय कायदा **वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८०** आहे. २०२३ च्या दुरुस्तीपूर्वी तो ‘Forest (Conservation) Act, 1980’ या नावाने ओळखला जात होता. २०२३ च्या दुरुस्तीनंतर कायद्याचे अधिकृत नाव बदलण्यात आले आणि संबंधित सुधारित तरतुदी १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाल्या. <ref name="VanSanrakshan1980">{{cite web |title=The Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Adhiniyam, 1980 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/bitstream/123456789/1760/4/a1980-69.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> या अधिनियमातील कलम २नुसार अधिसूचित किंवा कायद्यानुसार वन म्हणून मानल्या जाणाऱ्या वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उद्देशासाठी वापर करण्याबाबत केंद्र सरकारची पूर्वमान्यता आवश्यक असते. २०२३ च्या दुरुस्तीने कायद्याच्या कक्षेत येणाऱ्या जमिनीबाबत कलम १अमध्ये विशिष्ट तरतुदी समाविष्ट केल्या आहेत. वनजमिनीच्या वापरातील बदल, वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण उपयोग आणि संबंधित विकासात्मक प्रकल्पांच्या मंजुरीच्या संदर्भात हा कायदा महत्त्वाचा आहे. <ref name="VanSanrakshan1980" /> या कायद्याअंतर्गत वनजमिनीच्या वापराबाबतची पूर्वमान्यता आणि पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाची प्रक्रिया या स्वतंत्र कायदेशीर आवश्यकता आहेत. त्यामुळे एखाद्या प्रकल्पाला वनजमिनीचा वापर करण्यासाठी आवश्यक मान्यता मिळाली तरी, त्या प्रकल्पाला लागू असलेल्या इतर पर्यावरणीय कायदे किंवा अधिसूचनांमधील आवश्यकता स्वतंत्रपणे पूर्ण कराव्या लागू शकतात. पश्चिम घाटाच्या ESA संदर्भात वनजमिनीचा वापर, पर्यावरणीय परिणाम आणि क्षेत्राधारित निर्बंध यांचा एकत्रित विचार करावा लागतो. <ref name="VanSanrakshan1980" /><ref name="EIANotification2006" /> वन (संरक्षण एवं संवर्धन) अधिनियम, १९८० अंतर्गत २०२३ मध्ये करण्यात आलेल्या बदलांच्या अंमलबजावणीसाठी केंद्र सरकारने वन (संरक्षण एवं संवर्धन) नियम, २०२३ प्रसिद्ध केले. हे नियम १ डिसेंबर २०२३ पासून लागू झाले. त्यानंतर या नियमांमध्ये २०२४ मध्ये दुरुस्ती करण्यात आली असून सुधारित नियम २० सप्टेंबर २०२४ रोजी लागू झाले. या नियमांद्वारे वनजमिनीच्या वापराबाबतच्या पूर्वमान्यता प्रक्रियेसाठी लागू असलेली प्रशासकीय चौकट निश्चित करण्यात आली आहे. <ref name="VanRules2023">{{स्रोत |शीर्षक=Van (Sanrakshan Evam Samvardhan) Rules, 2023 |प्रकाशक=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |दिनांक=२९ नोव्हेंबर २०२३ |राजपत्र=The Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3, Sub-section (i), G.S.R. 869(E) |url=https://egazette.gov.in/ }}</ref> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती व इतर पारंपरिक वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनांवर परंपरेने अवलंबून असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर पारंपरिक वननिवासींचे वनाधिकार ओळखणे व त्यांना कायदेशीर मान्यता देण्याच्या उद्देशाने करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे. या कायद्यात वननिवासी समुदायांच्या वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांशी संबंधित तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. <ref name="FRA2006">{{cite web |title=The Scheduled Tribes and Other Traditional Forest Dwellers (Recognition of Forest Rights) Act, 2006 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/2070?view_type=search |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> वनाधिकार अधिनियमातील तरतुदींचा पश्चिम घाटाच्या संदर्भात विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणाबरोबरच वनांवर अवलंबून असलेल्या समुदायांचे कायदेशीर हक्क आणि त्यांच्या पारंपरिक वापराचा विचार करणे आवश्यक ठरते. या कायद्याच्या अंमलबजावणीचा विषय वनजमीन, वनसंसाधने आणि विकासात्मक प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेशी जोडला जाऊ शकतो. <ref name="FRA2006" /> वनाधिकार अधिनियम आणि पश्चिम घाट ESA अधिसूचना हे स्वतंत्र कायदे व नियामक साधने आहेत. ESA अधिसूचनेमुळे वनाधिकार अधिनियमातील मान्यताप्राप्त हक्क आपोआप संपुष्टात येत नाहीत. पश्चिम घाटाच्या प्रस्तावित क्षेत्रातील वनाधिकार आणि विकासात्मक उपक्रमांचा विचार करताना लागू असलेल्या वनाधिकार कायद्याच्या तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहते. <ref name="FRA2006" /> === खाण आणि खनिजविषयक कायदेशीर तरतुदी === खाणकाम आणि खनिजांच्या विकास व नियमनासाठी **खाण व खनिज (विकास व विनियमन) अधिनियम, १९५७** हा प्रमुख केंद्रीय कायदा आहे. या अधिनियमाचा उद्देश संघाच्या नियंत्रणाखाली खाणी आणि खनिजांच्या विकास व नियमनाची तरतूद करणे हा आहे. अधिनियमात खाणकामासाठी परवाना किंवा खाणपट्टा, खनिज सवलतींच्या मंजुरीवरील निर्बंध, खाणकामाच्या अटी आणि बेकायदेशीर खाणकामाच्या प्रतिबंधाशी संबंधित विविध तरतुदी आहेत. <ref name="MMDR1957">{{cite web |title=Mines and Minerals (Development and Regulation) Act, 1957 |publisher=India Code, Government of India |url=https://www.indiacode.nic.in/handle/123456789/1421 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> खाणकामाच्या बाबतीत खनिजविषयक कायद्यांतर्गत मिळणारी परवानगी ही इतर पर्यावरणीय कायद्यांतील किंवा अधिसूचनांतील आवश्यकता दूर करत नाही. संबंधित खाण प्रकल्पाच्या स्वरूपानुसार पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, वनजमिनीच्या वापरासंबंधीची मान्यता आणि क्षेत्रविशिष्ट पर्यावरणीय निर्बंध यांचा स्वतंत्रपणे विचार करावा लागू शकतो. <ref name="MMDR1957" /><ref name="EIANotification2006" /><ref name="VanSanrakshan1980" /> पश्चिम घाटाच्या संदर्भात खाणकाम हा विशेष महत्त्वाचा नियामक विषय ठरतो, कारण प्रस्तावित ESA अधिसूचनांमध्ये खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांच्याबाबत स्वतंत्र निर्बंधांची तरतूद करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांना प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समाविष्ट करण्यात आले असून विद्यमान खाणींबाबत त्यांना बंद करण्याची किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्या कालमर्यादेत टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. या तरतुदींचा सविस्तर आढावा पुढील स्वतंत्र विभागात घेतला आहे. <ref name="MoEFCC2026Draft" /> == पश्चिम घाटाची सीमा निश्चितीचे निकष == पश्चिम घाटाची भौगोलिक सीमा निश्चित करणे ही केवळ प्रशासकीय सीमा आखण्याची प्रक्रिया राहिलेली नाही. विविध काळात या पर्वतरांगेची व्याख्या तिच्या भौगोलिक, भूरचनात्मक, पर्यावरणीय किंवा प्रशासकीय वैशिष्ट्यांनुसार करण्याचा प्रयत्न झाला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाने उंची आणि प्रशासकीय तालुका ही प्रमुख व्यावहारिक साधने वापरली, तर पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून वनस्पती आच्छादन, उंची आणि इतर जैवभौतिक घटकांचा विचार केला. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने उपलब्ध भौगोलिक माहिती, विविध संस्थांच्या सीमा-व्याख्या आणि तज्ज्ञांच्या चर्चेचा विचार करून नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित व्यापक सीमा स्वीकारली. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रयत्नांत एकसमान आणि सर्व राज्यांना लागू होईल असा एकच वैज्ञानिक निकष निश्चित करणे कठीण ठरले. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाचा आधार घेताना ही सीमा केवळ सूचक स्वरूपाची असल्याचे आणि तिचा वापर स्वतंत्र विकासात्मक किंवा नियामक निर्णयांसाठी थेट करू नये, अशी मर्यादा नमूद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === नियोजन आयोगाचे निकष === नियोजन आयोगाने पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमाची संकल्पना १९७२ मध्ये पुढे आणली आणि १९७४–७५ पासून त्याची अंमलबजावणी सुरू झाली. या कार्यक्रमासाठी पश्चिम घाटालगतच्या सलग तालुका किंवा विकासखंडांपैकी ज्या क्षेत्राच्या किमान २० टक्के भागाची उंची समुद्रसपाटीपासून ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक होती, अशी क्षेत्रे समाविष्ट करण्यात आली. या पद्धतीत **तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रशासकीय घटक** होता. <ref name="NITI_WGDP">{{cite report |title=Twelfth Five Year Plan (2012–2017), Volume I: Faster, More Inclusive and Sustainable Growth |publisher=Planning Commission, Government of India |year=2013 |url=https://www.niti.gov.in/sites/default/files/2023-08/12fyp_vol1.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> नियोजन आयोगाच्या या पद्धतीमागे पश्चिम घाटाची सामान्य उंची आणि दख्खनच्या पठाराशी असलेला भौगोलिक संबंध विचारात घेण्यात आला होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदविल्यानुसार पश्चिम घाटातील अनेक भागांची उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असून, पूर्वेकडे सुमारे ६०० मीटरच्या उंचीपासून पश्चिम घाट दख्खनच्या पठारातून स्पष्टपणे उंचावतो. या पार्श्वभूमीवर ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीवर असलेल्या क्षेत्राचे प्रमाण हे पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी व्यावहारिक सीमा-निकष ठरले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमासाठी वापरलेली ही पद्धत मूलतः विकास कार्यक्रमासाठी क्षेत्र ओळखण्याच्या उद्देशाने तयार झाली होती. त्यामुळे ती पश्चिम घाटाची सर्व पर्यावरणीय वैशिष्ट्ये दर्शविणारी अचूक नैसर्गिक सीमा मानता येत नाही. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही या मर्यादेची नोंद केली होती. <ref name="HLWG-II" /> === उंची आणि भौगोलिक रचना === उंची हा पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये सातत्याने वापरला गेलेला महत्त्वाचा घटक आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात ६०० मीटरची उंची आणि त्या उंचीपेक्षा अधिक भागाचे क्षेत्रफळ हा तालुका समाविष्ट करण्याचा प्रमुख निकष होता. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने उपलब्ध माहितीचा आढावा घेतल्यानंतर हाच निकष व्यापक पश्चिम घाट क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी स्वीकारला. <ref name="HLWG-II" /> मात्र केवळ उंचीच्या आधारावर पश्चिम घाटाची संपूर्ण नैसर्गिक सीमा निश्चित करता येत नाही. पश्चिम घाटाच्या उत्तर ते दक्षिण भागात उंची, उतार, पर्जन्यमान, वनस्पती आणि भूआकार यांमध्ये बदल आढळतात. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या तज्ज्ञ चर्चेत पश्चिम घाटाची व्याख्या केवळ भूविज्ञान आणि भूरचनेच्या आधारे करणे शक्य नसल्याचे नमूद झाले आणि वनस्पती, पर्जन्य, उतार, भूविज्ञान, भूरूप आणि उंची या अनेक घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची सूचना करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीनेही पश्चिम घाटाची व्याख्या पर्यावरणीय दृष्टिकोनातून करण्याचा प्रयत्न केला. समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. या दृष्टिकोनातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलता लक्षात घेऊन क्षेत्रनिश्चिती करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === पर्जन्यमान === पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचा जैवभौतिक घटक आहे. पश्चिम घाटाच्या पश्चिम आणि पूर्व उतारांमध्ये पर्जन्यमानात मोठे फरक आढळतात आणि या फरकांचा वनस्पतींच्या प्रकारांशी संबंध आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या विविध पद्धतींच्या आढाव्यात पर्जन्यमानाचा वापर केलेल्या राज्यस्तरीय पद्धतींचाही विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कर्नाटक वन विभागाने पश्चिम घाटाची व्याख्या करण्यासाठी वन व भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे तीन घटक वापरले होते. मात्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ही पद्धत कर्नाटकाच्या विशिष्ट परिस्थितीशी संबंधित असल्याचे नमूद केले आणि ती सहा राज्यांमधील संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी समान रीतीने लागू करता येणार नसल्याचे मत नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> त्यामुळे पर्जन्यमान हा पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाचे आकलन करण्यासाठी महत्त्वाचा घटक असला, तरी त्याच्या आधारे स्वतंत्रपणे संपूर्ण पर्वतरांगेची एकसंध सीमा निश्चित करण्यात आली नाही. विविध घटकांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता कार्यगटाच्या चर्चेत अधोरेखित करण्यात आली. <ref name="HLWG-II" /> === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर === वनक्षेत्र आणि भूमी-वापर हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्वरूपाशी संबंधित महत्त्वाचे घटक आहेत. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची ओळख करताना विविध जैवभौतिक आणि पर्यावरणीय घटकांचा विचार केला. समितीच्या दृष्टिकोनात नैसर्गिक परिसंस्था आणि त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेला महत्त्व देण्यात आले. <ref name="WGEEP_AR" /> कर्नाटकात पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करण्याच्या राज्यस्तरीय प्रयत्नांत वन आणि भूमी-वापराचे स्वरूप, पर्जन्यमान आणि भूरचना हे घटक वापरण्यात आले होते. या उदाहरणावरून वनक्षेत्र आणि भूमी-वापराची माहिती सीमा निश्चितीमध्ये उपयुक्त ठरू शकते; मात्र विविध राज्यांतील भौगोलिक आणि पर्यावरणीय परिस्थिती भिन्न असल्याने एका राज्यात वापरलेली पद्धत संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी तशीच लागू करता येत नाही, असे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नोंदवले. <ref name="HLWG-II" /> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना भूमी-वापरातील बदल, नैसर्गिक वनांचे क्षेत्र, मानवी हस्तक्षेप आणि अधिवासाचे विखंडन यांसारख्या घटकांची माहितीही महत्त्वाची ठरते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पुढील भौगोलिक विश्लेषणासाठी नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन आणि मानवी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या स्थानिक माहितीस्तरांचा विचार केला. <ref name="HLWG-I">{{स्रोत |लेखक=High Level Working Group |शीर्षक=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume I |प्रकाशक=Ministry of Environment and Forests, Government of India |दिनांक=१५ एप्रिल २०१३ |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf }}</ref> === भूविज्ञान आणि भूरचना === पश्चिम घाटाची भौगोलिक व्याख्या त्याच्या भूविज्ञान आणि भूरचनेशी संबंधित आहे. मात्र प्रत्यक्ष सीमा निश्चित करताना केवळ भूविज्ञानाच्या आधारे स्पष्ट आणि सर्वमान्य सीमा आखणे कठीण असल्याचे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या चर्चेत नमूद करण्यात आले. <ref name="HLWG-II" /> यामुळे भूविज्ञान आणि भूरचना हे पश्चिम घाट समजून घेण्यासाठी मूलभूत घटक असले तरी प्रशासकीय व पर्यावरणीय क्षेत्रनिश्चितीसाठी त्यांचा स्वतंत्र एकमेव निकष म्हणून वापर करण्यात आला नाही. उपलब्ध माहिती, नकाशांकनाची अचूकता आणि विविध भागांतील नैसर्गिक भिन्नता लक्षात घेऊन बहुनिकषीय दृष्टिकोन अधिक उपयुक्त मानण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> === भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि नकाशांकन === पश्चिम घाटाच्या सीमा आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे नकाशांकन करण्यासाठी भौगोलिक माहिती प्रणालीचा वापर करण्यात आला. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने राष्ट्रीय दूरसंवेदन केंद्रासह तज्ज्ञांशी चर्चा करून उपलब्ध भौगोलिक माहितीचे स्तर, त्यांची अचूकता, उपलब्ध ठराव आणि विविध माहितीस्तर एकत्रित करण्याची पद्धत यांचा विचार केला. <ref name="HLWG-II" /> कार्यगटाने नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्येची घनता, संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या माहितीस्तरांचा भौगोलिक विश्लेषणात वापर करण्याचा विचार केला. या प्रक्रियेत उपलब्ध माहितीची गुणवत्ता आणि परस्पर सुसंगतता तपासण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नियोजन आयोगाच्या निकषांवर आधारित पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करून तिचे GIS नकाशांकन केले. या प्रक्रियेत पश्चिम घाटाच्या सीमेसाठी परिघीय तालुक्यांच्या बाह्य प्रशासकीय सीमांचा आधार घेण्यात आला. कार्यगटाच्या नोंदीनुसार या पद्धतीत १८८ तालुके पश्चिम घाट क्षेत्राचा भाग ठरले आणि त्यांच्या बाह्य सीमांवर आधारित GIS नकाशा तयार करण्यात आला. <ref name="HLWG-II" /> गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करण्यासाठी स्वतंत्र नकाशांकन पद्धती सुचवली होती. तिच्या पद्धतीत पश्चिम घाट प्रदेशाचे निश्चित आकाराच्या जाळ्यांमध्ये विभाजन करून जैविक, भौगोलिक-हवामानविषयक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक वैशिष्ट्यांच्या आधारे संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करण्याचा प्रस्ताव होता. त्यामुळे गाडगीळ समितीची ESA-निश्चिती पद्धत आणि कस्तुरीरंगन कार्यगटाची व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चिती व त्यानंतरची ESA क्षेत्रनिश्चिती यांना एकच पद्धत मानता येत नाही. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG-II" /> === गाव, तालुका आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांचा विचार === पश्चिम घाटाची सीमा निश्चित करताना प्रशासकीय घटक आणि नैसर्गिक भूदृश्य यांच्यात समन्वय साधण्याचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात तालुका हा सीमा निश्चितीचा प्रमुख प्रशासकीय घटक होता. त्यानुसार किमान २० टक्के क्षेत्र ६०० मीटर किंवा त्याहून अधिक उंचीवर असलेले सलग तालुके किंवा विकासखंड कार्यक्रमात समाविष्ट करण्यात आले. <ref name="NITI_WGDP" /> गाडगीळ समितीच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चितीच्या पद्धतीत नैसर्गिक वैशिष्ट्ये आणि स्थानिक सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा विचार करण्यावर भर होता. समितीने सूक्ष्म पातळीवर पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करताना जलसंधारण क्षेत्रे आणि गावांच्या सीमा यांचा संयुक्त विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त केली होती, कारण वापरलेल्या भौगोलिक जाळ्यांच्या सीमा नैसर्गिक किंवा प्रशासकीय सीमांशी नेहमी जुळत नसत. <ref name="WGEEP_AR" /> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुक्यांच्या बाह्य सीमांचा वापर केला; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या पुढील प्रक्रियेत अधिक तपशीलवार भौगोलिक माहितीचा वापर करण्यात आला. या प्रक्रियेत नैसर्गिक व सांस्कृतिक भूदृश्य, जैविक समृद्धी, अधिवासाचे विखंडन, मानवी लोकसंख्या, संरक्षित क्षेत्रे आणि वन्यजीव मार्गिका यांसारख्या घटकांचा विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG-I" /><ref name="HLWG-II" /> गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा प्रश्न विशेषतः महत्त्वाचा ठरतो, कारण पर्यावरणीय नियमनाचा प्रत्यक्ष परिणाम स्थानिक जमीन, शेती, वस्ती आणि उपजीविकेवर होऊ शकतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालातील राज्यांच्या अभिप्रायांमध्येही तालुका हा अनेकदा मोठा प्रशासकीय घटक असल्याने अधिक स्थानिक, विशेषतः गावपातळीवरील सीमा निश्चितीचा विचार करण्याची मागणी नोंदविण्यात आली होती. त्यामुळे पश्चिम घाटाच्या सीमा निश्चितीमध्ये तालुका हा व्यापक प्रशासकीय आधार असला तरी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम सीमा निश्चित करताना स्थानिक भौगोलिक आणि प्रशासकीय घटकांचा अधिक सूक्ष्म विचार करण्याचा प्रश्न पुढे आला. <ref name="HLWG-II" /> == गाडगीळ समिती == पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समिती (Western Ghats Ecology Expert Panel—WGEEP) ही भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचा अभ्यास करण्यासाठी आणि या प्रदेशाच्या दीर्घकालीन संवर्धनासाठी उपाय सुचविण्यासाठी स्थापन केलेली तज्ज्ञ समिती होती. समितीचे अध्यक्ष प्रा. माधव गाडगीळ होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे, त्यांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाय सुचविणे, प्रदेशाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे ही समितीची प्रमुख उद्दिष्टे होती. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background">{{cite web |title=Background Note on Western Ghat Ecology Expert Panel Report |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना === भारत सरकारच्या पर्यावरण व वन मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीची स्थापना ४ मार्च २०१० रोजी प्रा. माधव गाडगीळ यांच्या अध्यक्षतेखाली केली. पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वाचा प्रदेश असून त्याच वेळी या प्रदेशात विविध मानवी व आर्थिक उपक्रम सुरू असल्याच्या पार्श्वभूमीवर त्याच्या पर्यावरणीय स्थितीचे सर्वंकष मूल्यमापन करणे हा समिती स्थापनेमागील प्रमुख उद्देश होता. <ref name="WGEEP_AR" /> समितीची स्थापना करताना पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रे निश्चित करणे, त्या क्षेत्रांच्या व्यवस्थापनासाठी उपाययोजना सुचविणे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या या प्रदेशाचे संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवन यासाठी योग्य उपाय सुचविणे ही कार्ये निश्चित करण्यात आली. त्याचबरोबर पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविण्याची जबाबदारीही समितीवर सोपविण्यात आली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय परिस्थिती, जैवविविधता, मानवी हस्तक्षेप आणि विविध क्षेत्रांतील विकासात्मक उपक्रमांचा अभ्यास करून आपला अहवाल तयार केला. समितीने आपला अहवाल ऑगस्ट २०११ मध्ये पर्यावरण व वन मंत्रालयाकडे सादर केला. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="HLWG_I" /> === समितीचे कार्यक्षेत्र === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची सीमा निश्चित करणे आणि त्या क्षेत्रांसाठी योग्य व्यवस्थापन उपाय सुचविणे यांचा समावेश होता. त्याचबरोबर पश्चिम घाटाच्या संरक्षण, संवर्धन आणि पुनरुज्जीवनासाठी आवश्यक उपाययोजना सुचविणे हेही समितीच्या कार्यक्षेत्राचा भाग होते. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने पश्चिम घाटातील विविध मानवी उपक्रमांचा पर्यावरणावर होणारा परिणाम विचारात घेतला. तिच्या शिफारसींमध्ये शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांसारख्या क्षेत्रांसाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रानुसार मार्गदर्शक तत्त्वांचा विचार करण्यात आला होता. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींच्या अंमलबजावणीचाही समितीच्या शिफारसींमध्ये संदर्भ होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या दृष्टिकोनात पश्चिम घाटाचा विचार केवळ स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्रांच्या समूहाप्रमाणे न करता एक व्यापक पर्यावरणीय प्रदेश म्हणून करण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीबरोबरच त्या क्षेत्रातील विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय परिणाम लक्षात घेऊन क्षेत्रनिहाय व्यवस्थापन व नियमन सुचविणे हा समितीच्या कार्याचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Background" /> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची संकल्पना === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण प्रदेशाचे पर्यावरणीय महत्त्व लक्षात घेऊन त्यातील विविध भागांची पर्यावरणीय संवेदनशीलता ओळखण्याचा दृष्टिकोन स्वीकारला. समितीच्या अहवालात पश्चिम घाटासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांची श्रेणीबद्ध रचना सुचविण्यात आली होती. या रचनेत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन स्तरांद्वारे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमनाची तीव्रता वेगळी ठेवण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_Background" /> ESZ-१ हा सर्वाधिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा स्तर, ESZ-२ हा त्यापेक्षा कमी संवेदनशील आणि ESZ-३ हा तुलनेने कमी संवेदनशील क्षेत्रांसाठीचा स्तर म्हणून मांडण्यात आला होता. या श्रेणीकरणाचा उद्देश संपूर्ण पश्चिम घाटासाठी एकसारखे निर्बंध लागू करण्याऐवजी स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विविध प्रकारचे व्यवस्थापन आणि नियमन लागू करणे हा होता. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचे मूल्यांकन करताना नैसर्गिक वैशिष्ट्यांबरोबरच मानवी हस्तक्षेप आणि विविध भूमी-वापरांचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र ही केवळ वनक्षेत्रापुरती मर्यादित संकल्पना न राहता जैवविविधता, नैसर्गिक संसाधने आणि मानवी क्रियाकलाप यांच्यातील परस्परसंबंध विचारात घेणारी क्षेत्राधारित व्यवस्थापन संकल्पना बनली. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीच्या शिफारसी === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियमनाची चौकट सुचविली. या चौकटीत ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांनुसार विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांवर वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याचा प्रस्ताव होता. समितीच्या शिफारसी विविध क्षेत्रांशी संबंधित होत्या आणि त्यात शेती, भूमी-वापर, खाणकाम, उद्योग, पर्यटन, जलसंपदा, ऊर्जा, रस्ते आणि रेल्वे यांचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीने अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडला. ऊर्जा क्षेत्रासंबंधीच्या शिफारसींमध्ये जलविद्युत व औष्णिक प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचा विचार, जलप्रवाहातील बदलांबाबत सावधगिरी आणि प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय कामगिरीचे निरीक्षण यांसारख्या बाबींचा समावेश होता. <ref name="WGEEP_Background" /> समितीच्या शिफारसींमध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि स्थानिक समुदायांच्या सहभागाला महत्त्व देण्यात आले होते. पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनात स्थानिक पातळीवरील निर्णयप्रक्रिया, पर्यावरणीय माहितीची उपलब्धता आणि स्थानिक समुदायांच्या हक्कांचा विचार करण्याची भूमिका समितीच्या व्यापक दृष्टिकोनाचा भाग होती. वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील तरतुदींची अंमलबजावणी करण्याची आवश्यकताही समितीने अधोरेखित केली होती. <ref name="WGEEP_Background" /> गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा मूलभूत दृष्टिकोन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार विकासात्मक उपक्रमांचे नियमन करण्याचा होता. त्यामुळे समितीने संपूर्ण प्रदेशासाठी समान स्वरूपाची बंदी सुचविण्याऐवजी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या वेगवेगळ्या पातळ्यांनुसार व्यवस्थापनाची चौकट मांडली. <ref name="WGEEP_Background" /> === पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची प्रस्तावित स्थापना === गाडगीळ समितीच्या कार्यक्षेत्रातील एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे पश्चिम घाटासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीय व्यवस्थापन यंत्रणा स्थापन करण्याची कार्यपद्धती सुचविणे हा होता. समितीने पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ अंतर्गत **पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरण** स्थापन करण्याची शिफारस केली. या प्राधिकरणामार्फत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे व्यवस्थापन, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे पर्यावरणीय नियमन आणि प्रदेशाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्याची व्यवस्था करण्याचा प्रस्ताव होता. <ref name="WGEEP_AR" /><ref name="WGEEP_Background" /> पश्चिम घाट पर्यावरण प्राधिकरणाची संकल्पना केवळ एखाद्या स्वतंत्र संरक्षित क्षेत्राच्या व्यवस्थापनापुरती मर्यादित नव्हती. पश्चिम घाट हा अनेक राज्यांमध्ये पसरलेला आणि विविध प्रकारच्या मानवी व आर्थिक उपक्रमांचा प्रदेश असल्यामुळे त्याच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी व्यापक आणि समन्वयात्मक संस्थात्मक व्यवस्था आवश्यक असल्याचा समितीचा दृष्टिकोन होता. <ref name="WGEEP_Background" /> प्राधिकरणाच्या माध्यमातून पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांसाठी क्षेत्रनिहाय नियम, विविध विकासात्मक उपक्रमांचे परीक्षण आणि पर्यावरणीय संरक्षणाशी संबंधित समन्वय साधण्याची कल्पना समितीच्या शिफारसींचा भाग होती. या संस्थात्मक प्रस्तावामुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय व्यवस्थापनासाठी केवळ विद्यमान विभागीय यंत्रणांवर अवलंबून न राहता स्वतंत्र प्रादेशिक चौकट निर्माण करण्याचा प्रयत्न करण्यात आला. <ref name="WGEEP_AR" /> === गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रिया === गाडगीळ समितीचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकार, पश्चिम घाटातील सहा राज्ये, केंद्रीय मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून त्यावर विविध प्रतिक्रिया प्राप्त झाल्या. पर्यावरण व वन मंत्रालयाने अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर अभिप्राय मागविल्यानंतर **१,७०० हून अधिक प्रतिसाद** प्राप्त झाल्याची नोंद पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालात करण्यात आली आहे. <ref name="HLWG_I" /> या प्रतिक्रियांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षणाची आवश्यकता, स्थानिक समुदायांचे हक्क व विकासाच्या गरजा, प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, विकासात्मक उपक्रमांवरील नियमन आणि केंद्र–राज्य संबंध यांसंबंधी विविध मते व्यक्त झाली. पुढील उच्चस्तरीय कार्यगटाला गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा या प्राप्त अभिप्रायांच्या पार्श्वभूमीवर सर्वंकष आणि बहुविषयक पद्धतीने पुनर्विचार करण्याचे कार्य देण्यात आले. <ref name="HLWG_I" /> महाराष्ट्र सरकारनेही गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत स्वतंत्र अभिप्राय केंद्र सरकारकडे सादर केला होता. महाराष्ट्राच्या अभिप्रायात पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमनाच्या स्थानिक परिस्थितीवरील परिणामांचा विचार करण्यात आला होता. राज्य सरकारांच्या अशा अभिप्रायांचा पुढील प्रक्रियेत विचार करण्यात आला आणि त्यानंतर १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगट स्थापन केला. <ref name="HLWG_I" /><ref name="HLWG_II">{{cite report |author=High Level Working Group |title=Report of the High Level Working Group on Western Ghats: Volume II |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=15 April 2013 |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/2-HLWG-Report-Part-2.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> गाडगीळ समितीवरील प्रतिक्रियांमुळे पुढील टप्प्यात पर्यावरणीय संरक्षण आणि सामाजिक-आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन, स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या गरजा, हवामान बदलाचे परिणाम, पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचे संरक्षण आणि केंद्र–राज्य संबंध यांचा एकत्रित विचार करण्याची आवश्यकता पुढे आली. याच पार्श्वभूमीवर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली. <ref name="HLWG_I" /> == कस्तुरीरंगन समिती == === उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना === पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीने (WGEEP) सादर केलेल्या अहवालातील शिफारसी, त्यावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या प्रतिक्रिया तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे आणि विकासाच्या गरजांचे संतुलन यांचा पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १७ ऑगस्ट २०१२ रोजी डॉ. के. कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखाली उच्चस्तरीय कार्यगटाची (High Level Working Group—HLWG) स्थापना केली. या कार्यगटात पर्यावरण, विज्ञान, अर्थशास्त्र, नियोजन आणि विकास क्षेत्रातील तज्ज्ञांचा समावेश होता. कार्यगटाने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या अहवालाचा बहुविषयक पद्धतीने अभ्यास करून पुढील कार्यवाहीसाठी शिफारसी करण्याचे काम केले. <ref name="HLWG_I">{{cite report |title=High Level Working Group Report, Part I |publisher=Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India |url=https://www.moef.gov.in/uploads/2021/08/1-HLWG-Report-Part-1_0.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल १५ एप्रिल २०१३ रोजी पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाकडे सादर केला. अहवाल सार्वजनिक करण्यात आल्यानंतर संबंधित सहा राज्य सरकारांसह विविध हितधारकांकडून त्यावर अभिप्राय मागविण्यात आला. <ref name="HLWG_I" /> === कार्यगटाचे कार्यक्षेत्र === उच्चस्तरीय कार्यगटाचे प्रमुख कार्य पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विविध हितधारकांच्या प्रतिक्रियांच्या संदर्भात सर्वंकष आणि बहुविषयक पुनर्विचार करणे हे होते. त्यासोबतच पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण, पर्यावरणीय अखंडता आणि स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा यांचा समतोल साधणाऱ्या उपाययोजना सुचविण्याचे कार्यगटाला अपेक्षित होते. स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या गरजा, उपजीविका, विकासाची आवश्यकता, हवामानबदलाचे परिणाम आणि पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे संरक्षण या बाबींचाही कार्यगटाने विचार केला. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पश्चिम घाटाचे भौगोलिक स्वरूप निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमात वापरल्या गेलेल्या निकषांचा आधार घेतला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाची व्याप्ती सहा राज्यांतील १८८ तालुक्यांमध्ये पसरलेली असून त्याचे एकूण क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी असल्याचे कार्यगटाने निश्चित केले. या व्यापक प्रदेशातून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रह प्रतिमा, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि जैवविविधता व भू-वापराशी संबंधित विविध निकषांचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> === नैसर्गिक भूदृश्य आणि सांस्कृतिक भूदृश्य === कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पद्धतीतील महत्त्वाचा बदल म्हणजे पश्चिम घाटातील **नैसर्गिक भूदृश्य** आणि **सांस्कृतिक भूदृश्य** यांच्यात केलेला भेद होय. कार्यगटाने उपग्रहाधारित भू-वापर विश्लेषणाचा वापर करून पश्चिम घाटातील मानवी वस्ती, शेती आणि वन लागवडीव्यतिरिक्त इतर लागवडींचा समावेश असलेल्या मानवी-प्रभावित प्रदेशाला सांस्कृतिक भूदृश्य मानले. या विश्लेषणानुसार पश्चिम घाटाच्या सुमारे ५८.४४ टक्के क्षेत्रात सांस्कृतिक भूदृश्य आढळत होते, तर उर्वरित ४१.५६ टक्के क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्य म्हणून वर्गीकृत करण्यात आले. <ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविक समृद्धी, सलगता, तुलनेने कमी विखंडन आणि कमी लोकसंख्येची घनता यांसारख्या घटकांसोबत संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे तसेच वाघ आणि हत्तींचे अधिवासमार्ग यांचा विचार करण्यात आला. या निकषांवर आधारित नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग असलेला प्रदेश पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी निवडण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> या दृष्टिकोनामुळे गाडगीळ समितीच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती अधिक मर्यादित झाली. मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग सांस्कृतिक भूदृश्य म्हणून स्वतंत्रपणे विचारात घेतल्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक संवेदनशील नैसर्गिक भूदृश्यावर संरक्षणात्मक भर दिला. <ref name="HLWG_I"/> === कस्तुरीरंगन समितीच्या शिफारसी === उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या एकूण क्षेत्रापैकी जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे अंदाजे ६०,००० चौ. किमी क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित करण्याची शिफारस केली. कार्यगटाच्या मते हे क्षेत्र नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढे होते. <ref name="HLWG_I"/> या प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उच्च हस्तक्षेपकारी क्रियांवर बंदी घालण्याची शिफारस करण्यात आली. विद्यमान खाणकाम टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचा प्रस्तावही मांडण्यात आला. नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना परवानगी न देणे आणि अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध करणे, तसेच मोठ्या बांधकाम व विकास प्रकल्पांसाठी कठोर पर्यावरणीय निकष लागू करणे, अशा उपाययोजनांची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांबाबत कार्यगटाने संपूर्ण बंदीऐवजी कठोर पर्यावरणीय निकष सुचविले. त्यामध्ये नदीच्या अविरत पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांचा एकत्रित परिणाम तपासणारे अभ्यास, जलविद्युत प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावरच प्रकल्पांचा परिणाम होईल याची काळजी घेणे यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांना विकासविषयक निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्यावर भर दिला. प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत आवश्यक करण्याची तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्याची शिफारस करण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाहेरील प्रदेशासाठीही शाश्वत विकासावर आधारित व्यापक धोरण सुचविले. त्यामुळे कार्यगटाच्या दृष्टिकोनात केवळ प्रतिबंधात्मक नियमनाऐवजी पर्यावरणस्नेही आर्थिक विकास, स्थानिक उपजीविका आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समन्वय साधण्याचा प्रयत्न दिसून येतो. <ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रस्तावित क्षेत्रफळ === कस्तुरीरंगन कार्यगटाने निश्चित केलेल्या १,६४,२८० चौ. किमीच्या पश्चिम घाट प्रदेशापैकी सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, म्हणजे जवळपास ३७ टक्के क्षेत्र, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून ओळखले. हे क्षेत्र सहा राज्यांमध्ये पसरलेले असून त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू यांचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> कार्यगटाने प्रस्तावित केलेले हे क्षेत्र प्रामुख्याने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशांवर आधारित होते. संरक्षित क्षेत्रे, जागतिक वारसा स्थळे आणि वाघ व हत्तींचे अधिवासमार्ग यांसारख्या पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या भागांचाही त्यात समावेश करण्यात आला. राज्यनिहाय आणि जिल्हानिहाय गावांची यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> नंतरच्या केंद्र सरकारच्या अधिकृत नोंदींमध्येही कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुमारे ३७ टक्के पश्चिम घाट क्षेत्र, म्हणजे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. केरळ सरकारने भौतिक पडताळणी करून आपल्या राज्यातील प्रस्तावित ESAचे क्षेत्र १३,१०८ चौ. किमीवरून ९,९९३.७ चौ. किमी करण्याची शिफारस केल्यानंतर, केंद्र सरकारच्या १० मार्च २०१४ रोजीच्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट ESAचे एकूण प्रस्तावित क्षेत्र ५६,८२५ चौ. किमी करण्यात आले. <ref name="WGESA_2014">{{cite journal |title=Draft Notification for declaring Western Ghats as Ecologically Sensitive Area |journal=The Gazette of India, Extraordinary |date=10 March 2014 |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |url=https://moef.gov.in/uploads/2021/10/First-Draft-Western-Ghats-ESA-10-March-2014.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक झाल्यानंतर केंद्र सरकारने गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्य सरकारांकडून त्यावर अभिप्राय मागविला. पर्यावरण आणि वन मंत्रालयाने १३ नोव्हेंबर २०१३ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ५ अंतर्गत पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करण्यासाठी निर्देश जारी केले. त्यानंतर २० डिसेंबर २०१३ रोजी मंत्रालयाने उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालाचा तत्त्वतः स्वीकार केल्याबाबत कार्यालयीन ज्ञापन जारी केले; त्यास काही अटी जोडण्यात आल्या. जानेवारी २०१४ मध्ये केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांकडून कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत, विशेषतः संबंधित कार्यालयीन ज्ञापनात समाविष्ट न झालेल्या बाबींविषयी, पुन्हा मते मागविली. <ref name="PIB_2014">{{cite web |title=Consultation Before Publication of Kasturirangan Notification |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=6 February 2014 |url=https://www.pib.gov.in/newsite/PrintRelease.aspx?lang=2&reg=48&relid=103100 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या अहवालातील काही शिफारसींबाबत आधीच आक्षेप नोंदविले होते. उच्चस्तरीय कार्यगटास दिलेल्या ११ फेब्रुवारी २०१३ च्या निवेदनात महाराष्ट्र सरकारने पश्चिम घाटाचे ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन संवेदनशीलता वर्गांत विभाजन करण्याबाबत चिंता व्यक्त केली होती आणि खाणकामाच्या नियमनातील बदलांची मागणी केली होती. कार्यगटाच्या महाराष्ट्रासंबंधी नोंदींमध्ये राज्य सरकारने विकासाच्या गरजा आणि पर्यावरणीय संरक्षण यांच्यातील समतोलाबाबत आपली भूमिका मांडल्याचे दिसते. <ref name="HLWG_II"/> कर्नाटक सरकार आणि पश्चिम घाटातील स्थानिक प्रतिनिधी व हितधारकांकडूनही कस्तुरीरंगन अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले. विशेषतः खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, जलविद्युत प्रकल्प आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत चिंता व्यक्त करण्यात आली. कर्नाटक सरकारने अहवालावर सविस्तर चर्चा आणि हितधारकांशी सल्लामसलत करण्याची भूमिका घेतली. <ref name="Karnataka_Reaction">“State government wants debate over Kasturirangan report”, ''Bangalore Mirror'', 20 November 2013.</ref> केरळमध्येही अहवालाच्या अंमलबजावणीबाबत शेतकरी संघटना, स्थानिक प्रतिनिधी आणि इतर हितधारकांकडून चिंता व्यक्त झाली. राज्य सरकारने या प्रतिक्रियांचा अभ्यास करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन करून कस्तुरीरंगन अहवालाबाबत राज्याची भूमिका निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="Kerala_Reaction">“State govt constitutes new panel to study Kasturirangan report”, ''The New Indian Express'', 24 October 2013.</ref> राज्य सरकारांच्या विविध भूमिका आणि स्थानिक पातळीवरील हरकती लक्षात घेऊन केंद्र सरकारने अंतिम अधिसूचनेपूर्वी राज्य सरकारे व इतर हितधारकांशी पुढील सल्लामसलत करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. त्यामुळे कस्तुरीरंगन कार्यगटाचा अहवाल हा स्वतः अंतिम पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना नसून, पुढील केंद्र–राज्य सल्लामसलत आणि अधिसूचना प्रक्रियेचा आधारभूत अहवाल ठरला. <ref name="PIB_2014"/> == गाडगीळ–कस्तुरीरंगन तुलनात्मक अभ्यास == गाडगीळ समितीचा पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीचा (WGEEP) अहवाल आणि कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाचा (HLWG) अहवाल हे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय नियमनासाठी केंद्र सरकारसमोर मांडलेले दोन महत्त्वाचे अहवाल होते. दोन्ही अहवालांनी पश्चिम घाटाच्या जैवविविधतेचे आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आवश्यक मानले; मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, विकास प्रकल्पांचे नियमन आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग यांबाबत त्यांच्या दृष्टिकोनात महत्त्वाचे फरक होते. कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या अहवालाचा पुनर्विचार करताना राज्य सरकारे, केंद्र सरकारची मंत्रालये आणि इतर हितधारकांकडून प्राप्त झालेल्या अभिप्रायांचाही विचार केला. <ref name="WGEEP_Background"/> === क्षेत्रनिश्चितीतील फरक === गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रांचे पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ असे तीन स्तर सुचविले. या श्रेणीकरणानुसार विविध क्षेत्रांमध्ये मानवी आणि आर्थिक उपक्रमांवर त्यांच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळ्या प्रमाणात नियमन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. संरक्षित क्षेत्रे आणि त्यांच्याशी संबंधित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील प्रदेशांचाही या व्यवस्थेत विचार करण्यात आला. <ref name="WGEEP_Report">Gadgil, Madhav (Chairman). ''Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel''. Ministry of Environment and Forests, Government of India, 2011.</ref> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्याप्ती निश्चित करण्यासाठी नियोजन आयोगाच्या पश्चिम घाट विकास कार्यक्रमातील निकषांचा आधार घेतला आणि भौगोलिक माहिती प्रणाली व उच्च-रिझोल्यूशन भू-स्थानिक माहितीचा वापर केला. त्यानुसार पश्चिम घाट प्रदेशाचे क्षेत्रफळ सुमारे १,६४,२८० चौ. किमी निश्चित करण्यात आले. या प्रदेशातील मानवी वस्ती, शेती आणि लागवडींचा मोठा भाग असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्यापेक्षा जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग नैसर्गिक भूदृश्यावर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यावर भर देण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यातील जैविकदृष्ट्या समृद्ध आणि तुलनेने सलग प्रदेशाचा सुमारे ३७ टक्के भाग, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ. किमी, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केला. हा भाग संपूर्ण पश्चिम घाट प्रदेशाच्या तुलनेत सुमारे ३७ टक्के असला, तरी कार्यगटाच्या मांडणीनुसार तो नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ९० टक्के भागाएवढा होता. <ref name="HLWG_I"/><ref name="PIB_HLWG">Press Information Bureau, Government of India. “High Level Working Group Presents Report on Western Ghats to MoEF; Proposes Protecting 90 Per Cent of the Region’s ‘Natural Landscape’ as Ecological Sensitive Area”, 17 April 2013.</ref> अशा प्रकारे मूलभूत फरक असा होता की गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशी स्तरित नियामक चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशातून निवडक, जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्याला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित केले. === गाव आणि तालुका यांचा आधार === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संवेदनशीलता निश्चित करताना जैवभौतिक, जैविक आणि सामाजिक-सांस्कृतिक घटकांचा एकत्रित विचार केला. समितीने संवेदनशीलतेचे वर्गीकरण अधिक स्थानिक पातळीवर करण्यासाठी तालुका आणि त्यातील विविध भौगोलिक व सामाजिक घटकांचा आधार घेतला. पुढील व्यवस्थापनामध्ये स्थानिक स्वराज्य संस्था आणि ग्रामसभांचा सहभाग असावा, अशी समितीची भूमिका होती. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करण्यासाठी तालुका हा प्रशासकीय आधार वापरला; त्यानंतर पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्यासाठी उपग्रहाधारित भू-वापर माहिती, भौगोलिक माहिती प्रणाली आणि इतर पर्यावरणीय निकषांचा वापर केला. प्रस्तावित ESAमध्ये समाविष्ट गावांची राज्यनिहाय यादी कार्यगटाच्या अहवालातील परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. <ref name="HLWG_I"/><ref name="HLWG_II"/> त्यामुळे दोन्ही अहवालांमध्ये प्रशासकीय एककांचा वापर असला तरी त्यांच्या वापराचा उद्देश वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पर्यावरणीय संवेदनशीलता आणि सहभागी नियोजनावर अधिक भर दिला, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने भू-स्थानिक विश्लेषणातून निश्चित केलेल्या नैसर्गिक भूदृश्याच्या गावपातळीवरील सीमांकनाला महत्त्व दिले. === विकास प्रकल्पांविषयीची भूमिका === गाडगीळ समितीने विकास प्रकल्पांचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या पातळीनुसार करण्याची शिफारस केली. ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ या तीन स्तरांमध्ये विविध मानवी व आर्थिक उपक्रमांसाठी वेगवेगळ्या प्रकारचे प्रतिबंध, नियमन आणि व्यवस्थापन उपाय सुचविण्यात आले. अत्यंत संवेदनशील क्षेत्रांमध्ये पर्यावरणावर मोठा परिणाम करणाऱ्या उपक्रमांवर अधिक कडक नियंत्रण ठेवण्याचा दृष्टिकोन समितीने मांडला. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने विकास प्रकल्पांमध्ये सर्वंकष प्रतिबंधाऐवजी अत्यंत हस्तक्षेपकारी आणि पर्यावरणाला मोठ्या प्रमाणात हानी पोहोचविणाऱ्या विशिष्ट क्रियांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची पद्धत स्वीकारली. खाणकाम, दगडखाणी, वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, अत्यंत प्रदूषणकारी उद्योग आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांबाबत कठोर तरतुदी सुचविण्यात आल्या; तर काही इतर विकास प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय परिणामांचे परीक्षण आणि नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG_I"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीतही दोन्ही दृष्टिकोनांमध्ये फरक दिसतो. गाडगीळ समितीने उच्च संवेदनशीलतेच्या क्षेत्रात अशा प्रकल्पांवर कठोर निर्बंध सुचविले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने जलविद्युत प्रकल्पांना काही निश्चित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची भूमिका घेतली. त्यामध्ये पर्यावरणीय प्रवाह, नदीखोऱ्यावरील एकत्रित परिणामांचा अभ्यास, प्रकल्पांमधील अंतर आणि नदीखोऱ्याच्या मर्यादित भागावर परिणाम यांसारख्या अटींचा समावेश होता. <ref name="HLWG_I"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक उपक्रम === गाडगीळ समितीच्या तीन-स्तरीय पद्धतीमध्ये खाणकामासंबंधीचे नियमन पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार वेगवेगळे ठेवण्याची शिफारस करण्यात आली. ESZ-१ मध्ये नवीन खाणकामास प्रतिबंध करण्याचा आणि विद्यमान खाणकामाचे कठोर नियमन करण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला होता. ESZ-२ आणि ESZ-३ मध्येही खाणकाम व इतर विकासात्मक उपक्रमांसाठी पर्यावरणीय संवेदनशीलतेनुसार नियमन आणि व्यवस्थापनाच्या तरतुदी सुचविण्यात आल्या होत्या. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या ESA मध्ये खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खननावर बंदी सुचविली. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची शिफारस करण्यात आली. औद्योगिक क्षेत्रात अत्यंत प्रदूषणकारी ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योगांना प्रतिबंध आणि इतर उद्योगांसाठी पर्यावरणीय नियमांचे कठोर पालन करण्याची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="HLWG_I"/> औद्योगिक उपक्रमांबाबत कस्तुरीरंगन कार्यगटाने पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या क्षेत्राबाहेरील प्रदेशातही शाश्वत विकासाला चालना देण्यासाठी प्रोत्साहनाधारित उपाय सुचविले. त्यामुळे त्याच्या शिफारसींचा केंद्रबिंदू केवळ सर्व विकास थांबविणे हा नसून, अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध आणि इतर उपक्रमांचे नियमन असा होता. <ref name="HLWG_I"/> === स्थानिक समुदाय आणि ग्रामसभा === गाडगीळ समितीने पर्यावरणीय संरक्षणाच्या व्यवस्थेत स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांच्या सहभागाला महत्त्व दिले. पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्रासाठी व्यवस्थापन योजना तयार करताना स्थानिक परिस्थिती, स्थानिक ज्ञान आणि समुदायांच्या सहभागाचा विचार करण्याची शिफारस करण्यात आली. विकास प्रकल्पांशी संबंधित निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभेची भूमिका वाढविणे हा या दृष्टिकोनाचा महत्त्वाचा भाग होता. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही स्थानिक समुदायांच्या सहभागाची आवश्यकता मान्य केली. प्रस्तावित ESA मधील गावांना भविष्यातील विकास प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत सहभागी करण्याची शिफारस करण्यात आली. विशेषतः प्रकल्पांना ग्रामसभेची पूर्वमाहितीपूर्ण संमती आणि ना-हरकत तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ मधील संबंधित तरतुदींचे पालन करण्यावर कार्यगटाने भर दिला.<ref name="HLWG_I"/> मात्र दोन्ही अहवालांमध्ये सहभागाचा व्यापक संस्थात्मक संदर्भ वेगळा होता. गाडगीळ समितीने स्थानिक पातळीवरील सहभागी पर्यावरणीय शासनाला व्यापक चौकटीचा भाग मानले, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित ESA मधील प्रकल्पांच्या निर्णयप्रक्रियेत ग्रामसभा आणि स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करण्यावर अधिक भर दिला. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरण संरक्षण आणि विकास यांतील दृष्टिकोन === दोन्ही समित्यांनी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण आणि स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा यांचा विचार केला; परंतु त्या दोन उद्दिष्टांमध्ये संतुलन साधण्याची त्यांची पद्धत वेगळी होती. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाला एक अखंड पर्यावरणीय प्रदेश मानून संवेदनशीलतेनुसार तीन स्तरांची नियामक चौकट प्रस्तावित केली. तिच्या दृष्टिकोनात पर्यावरणीय खबरदारी, स्थानिक सहभाग आणि विकेंद्रित निर्णयप्रक्रिया यांना महत्त्व होते. <ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींचा पुनर्विचार करताना पर्यावरणीय संरक्षणासोबत समतोल, न्याय्य आणि शाश्वत सामाजिक-आर्थिक विकासावर भर दिला. त्याने मानवी वस्ती, शेती आणि इतर मानवी वापर असलेल्या सांस्कृतिक भूदृश्याचा स्वतंत्र विचार करून प्रामुख्याने जैविकदृष्ट्या समृद्ध नैसर्गिक भूदृश्यातील भागाला ESA म्हणून केंद्रित केले. <ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन अहवालांतील फरक हा पर्यावरण संरक्षण विरुद्ध विकास असा सरळ विरोध नसून, **पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, नियमनाची तीव्रता, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत आणि स्थानिक विकासाशी समन्वय साधण्याचे साधन** यांमधील फरक म्हणून पाहता येतो. गाडगीळ समितीने व्यापक आणि स्तरित पर्यावरणीय नियमनाची चौकट सुचविली, तर कस्तुरीरंगन कार्यगटाने तुलनेने मर्यादित नैसर्गिक भूदृश्याला ESA म्हणून निश्चित करून अत्यंत पर्यावरणहानीकारक क्रियांवर केंद्रित प्रतिबंध व नियमन सुचविले. <ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> == पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनांचा कालक्रम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया २०१४ पासून केंद्र सरकारने प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनांच्या विविध टप्प्यांतून पुढे आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून क्षेत्रनिश्चिती, भौतिक पडताळणी, गावांची नावे व क्षेत्रफळ, स्थानिक परिस्थिती तसेच विकासविषयक बाबींवर प्राप्त झालेल्या सूचना व हरकतींचा विचार करण्यात आला. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनात तसेच प्रतिबंध व नियमनाच्या तरतुदींमध्ये बदल करण्यात आले. २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत २०१४, २०१५, २०१७, २०१८, २०२२, २०२४ आणि २०२६ असे सात मसुदे प्रसिद्ध झाले आहेत; मात्र २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेला सातवा मसुदाही अद्याप अंतिम अधिसूचना झालेला नाही. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> === २०१४ चा पहिला मसुदा === केंद्र सरकारने १० मार्च २०१४ रोजी पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना, **S.O. 733(E)**, प्रसिद्ध केला. या मसुद्याचा आधार कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालातील शिफारसी होत्या. मसुद्यात पश्चिम घाटातील सहा राज्यांतील क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी प्रकल्प व क्रियाकलापांवरील प्रतिबंध आणि नियमनाची रूपरेषा मांडण्यात आली. <ref name="WGESA_2014"/> २०१४ च्या मसुद्यानंतर काही राज्यांनी प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांकन करण्याची संधी मागितली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यानंतर पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारे आणि केंद्र सरकार यांच्यात पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१५ चा दुसरा मसुदा === राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना आणि पश्चिम घाटातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ रोजी **S.O. 2435(E)** या क्रमांकाने दुसरी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या अधिसूचनेने १० मार्च २०१४ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या **S.O. 733(E)** या मसुदा अधिसूचनेची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2015">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 2435(E), New Delhi, 4 September 2015, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१५ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींवर आधारित ठेवण्यात आली. प्रस्तावित क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या उपक्रमांवर प्रतिबंध तसेच काही औद्योगिक उपक्रम आणि मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवर नियमनाची तरतूद करण्यात आली. पुढील सल्लामसलतीदरम्यान केंद्र सरकारने स्थानिक लोकांचे विस्थापन केले जाणार नाही तसेच शेती व लागवडीशी संबंधित उपक्रमांवर मसुद्याच्या तरतुदींमुळे निर्बंध येणार नाहीत, अशी भूमिका स्पष्ट केली. <ref name="WGESA_2015"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्र सरकारने ७ जुलै २०१५ रोजी पश्चिम घाटातील राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेऊन प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रगती आणि राज्यांच्या चिंता यांवर चर्चा केली. त्यानंतर ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे पुढील चर्चा करून त्याच्या अंतिमीकरणाची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०१७ चा तिसरा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ फेब्रुवारी २०१७ रोजी **S.O. 667(E)** या क्रमांकाने तिसरा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या अधिसूचनेने ४ सप्टेंबर २०१५ च्या S.O. 2435(E) मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2017">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 667(E), New Delhi, 27 February 2017, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१७ च्या मसुद्यात २०१५ च्या मसुद्याची मूलभूत नियामक चौकट कायम ठेवण्यात आली. त्यामध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रतिबंधित आणि नियंत्रित क्रियांची यादी तसेच मोठ्या बांधकाम प्रकल्प, औद्योगिक उपक्रम, खाणकाम आणि इतर पर्यावरणीयदृष्ट्या परिणामकारक क्रियांसाठी निर्बंधांची रूपरेषा होती. या मसुद्यावरील पुढील सल्लामसलत आणि राज्य सरकारांच्या भूमिकांचा विचार करून त्यानंतरचा मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2017"/> === २०१८ चा चौथा मसुदा === ११ एप्रिल २०१८ रोजी केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठक घेतली आणि २७ फेब्रुवारी २०१७ च्या मसुद्याला पुढील चर्चेचा आधार ठेवण्याचे ठरविले. त्यानंतर ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी **S.O. 5135(E)** या क्रमांकाने चौथा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. या मसुद्याने २०१७ च्या मसुद्याची जागा घेतली. <ref name="WGESA_2018">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 5135(E), New Delhi, 3 October 2018, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०१८ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने ओळखलेल्या सुमारे **५९,९४० चौ. किमी** नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत चौकट कायम ठेवण्यात आली. पश्चिम घाट हा गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये पसरलेला असून त्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2018"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकारने संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी विविध बैठका घेऊन मसुद्याबाबत चर्चा केली. या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून S.O. 5135(E) मधील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी विविध हरकती, सूचना व अभिप्राय प्राप्त झाले. या प्रक्रियेमुळे २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२२ चा पाचवा मसुदा === राज्य सरकारांच्या सूचनांचा सर्वंकषपणे पुनर्विचार करण्यासाठी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने १८ एप्रिल २०२२ रोजी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या समितीने पश्चिम घाटातील आपत्तीप्रवण परिसंस्थेचे संरक्षण तसेच प्रदेशातील लोकांचे हक्क, विशेषाधिकार, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षा यांचा विचार करून राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचे परीक्षण करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या प्रक्रियेच्या पार्श्वभूमीवर ६ जुलै २०२२ रोजी केंद्र सरकारने **S.O. 3072(E)** या क्रमांकाने पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. २०१८ च्या मसुद्याला ३० जून २०२२ पर्यंत अंतिम स्वरूप देता आले नव्हते आणि त्यानंतर पाचव्या मसुद्याद्वारे पुढील सल्लामसलतीची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२२ च्या मसुद्यात कस्तुरीरंगन कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची मूलभूत व्याप्ती कायम ठेवण्यात आली. त्याचबरोबर राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या गावांची नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि सीमांमधील माहितीतील तफावत किंवा त्रुटी यांचा पुढील पुनर्विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२२ ते २०२४ या कालावधीत केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्यांमध्ये विविध बैठका झाल्या. ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत झालेल्या बैठकांमध्ये राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, सूचना आणि माहितीतील तफावतींचा विचार करण्यात आला. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === २०२४ चा सहावा मसुदा === केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी **S.O. 3060(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले. २०२२ च्या मसुद्यावरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचना, तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची योग्य नावे आणि क्षेत्रफळ याबाबत निदर्शनास आलेल्या विसंगती व माहितीतील तफावतींचा विचार करून पुढील मसुदा तयार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> २०२४ च्या मसुद्यात राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळामध्ये गुजरातसाठी ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी, गोव्यासाठी १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ. किमी, केरळसाठी ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडूसाठी ६,९१४ चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> या मसुद्याद्वारे सार्वजनिक हरकती व सूचना मागविण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवण्यात आली. सहा राज्य सरकारांकडून प्राप्त झालेल्या सूचना, हरकती तसेच गावनिहाय क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीतील तफावतींचा पुढील विचार करण्यात येत राहिला. २०२४ चा मसुदाही अंतिम अधिसूचनेत रूपांतरित झाला नाही. <ref name="WGESA_2024"/> === २०२६ चा सातवा मसुदा === केंद्र सरकारने २७ जुलै २०२६ रोजी **S.O. 4106(E)** या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला असून त्याद्वारे सहा राज्यांमध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याचा प्रस्ताव मांडण्यात आला आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सातव्या मसुद्यात सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी आणि तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी असे आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती राज्य सरकारांकडून प्राप्त होणाऱ्या माहिती, हरकती व सूचनांचा तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राविषयक तज्ज्ञ समितीच्या विचारांचा आधार घेऊन केली जाणार आहे. मसुद्यात गावांची नावे व सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून उपलब्ध झालेल्या माहितीच्या आधारे पुढील अद्ययावतीकरण करण्याची शक्यताही नमूद करण्यात आली आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध केलेल्या मसुदा अधिसूचनेवर हरकती व सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीत ही अधिसूचना मसुदा अधिसूचना म्हणून नोंदवलेली असल्याने, २०२६ पर्यंत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> == २०१३ नंतरची केंद्र–राज्य सल्लामसलत == कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने एप्रिल २०१३ मध्ये अहवाल सादर केल्यानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेची प्रक्रिया केंद्र सरकार आणि गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ व तमिळनाडू या सहा राज्यांमधील सल्लामसलतीच्या विविध टप्प्यांतून पुढे गेली. केंद्र सरकारने कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक करून त्यावर हितधारकांकडून सूचना मागवल्या तसेच राज्य सरकारांकडून अभिप्राय मागविला. त्यानंतर प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत राज्य सरकारांकडून सूचना व बदलांचे प्रस्ताव मागविण्यात आले आणि प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकनाची प्रक्रिया सुरू झाली. <ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/><ref name="PIB_2014"/> === केंद्र सरकारची भूमिका === केंद्र सरकारने कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींचा आधार घेऊन पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याची प्रक्रिया सुरू केली. कार्यगटाचा अहवाल सार्वजनिक केल्यानंतर सहा राज्य सरकारांकडून आणि इतर हितधारकांकडून अभिप्राय मागविण्यात आला. केंद्र सरकारने २० डिसेंबर २०१३ रोजीच्या कार्यालयीन ज्ञापनाद्वारे राज्य सरकारांकडून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांमध्ये, प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे, आवश्यक बदल सुचविण्याची प्रक्रिया सुरू केली. <ref name="PIB_2014"/><ref name="HLWG_I"/> १६ जानेवारी २०१४ रोजी केंद्र सरकारने सहा राज्यांच्या मुख्यमंत्र्यांना पत्र पाठवून कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारसींबाबत राज्यांचे अभिप्राय मागविले. विशेषतः प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनासंबंधी राज्यांच्या चिंता व सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया यानंतरही सुरू राहिली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात १० मार्च २०१४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी पहिला मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="PIB_2014"/> २०१४ च्या मसुद्याला प्रतिसाद देताना काही राज्यांनी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रत्यक्ष पाहणी करून सीमांचे पुनर्निश्चितीकरण करण्याची मागणी केली. केंद्र सरकारने ९ जून २०१४ रोजी केरळ वगळता संबंधित राज्यांना प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी दिली. त्यामुळे पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या गावनिहाय आणि क्षेत्रनिहाय माहितीलाही स्थान मिळाले. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> केंद्र सरकारने सल्लामसलतीसाठी राज्यांचे पर्यावरण व वनमंत्री, पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्य आणि राज्य सरकारांचे अधिकारी यांच्यासोबत स्वतंत्र बैठका घेतल्या. ७ जुलै २०१५ रोजी राज्यांच्या पर्यावरण व वनमंत्र्यांची आणि ३ ऑगस्ट २०१५ रोजी पश्चिम घाट प्रदेशातील संसद सदस्यांची बैठक घेण्यात आली. ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी संसद सदस्यांसोबत झालेल्या बैठकीत ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१८ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र–राज्य सल्लामसलत सुरू राहिली. केंद्र सरकारने १५ फेब्रुवारी २०१९, २१ मे २०२०, २३ नोव्हेंबर २०२१ आणि ३–४ डिसेंबर २०२१ रोजी संबंधित राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींसोबत बैठका घेतल्या. या बैठकांमध्ये ३ ऑक्टोबर २०१८ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील क्षेत्रनिश्चिती आणि इतर तरतुदींविषयी राज्य सरकारांकडून हरकती, टिप्पण्या व सूचना प्राप्त झाल्या. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांच्या हरकती आणि सूचना === राज्य सरकारांच्या हरकतींचा मुख्य संबंध पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमा, त्यात समाविष्ट होणारी गावे, प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि काही विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध यांच्याशी होता. केंद्र सरकारच्या नोंदींनुसार राज्यांनी मसुद्यातील क्षेत्रनिश्चिती आणि क्रियाकलापांबाबत विविध आक्षेप व सूचना मांडल्या. त्यामुळे केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सुधारित सीमांकन प्रस्ताव मागविले. <ref name="WGESA_2022"/> २०१५ मधील केंद्र–राज्य बैठकीत राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष पडताळणीद्वारे सीमांकन करण्याचे काम प्रगतिपथावर असल्याचे सांगितले. त्याच बैठकीत स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा त्यांचे वास्तव्य असलेल्या वसाहतींमधून स्थलांतर होणार नाही, तसेच मसुद्याच्या तरतुदींमुळे शेती व लागवड व्यवसायावर परिणाम होणार नाही, हे स्पष्ट करण्यात आले. <ref name="WGESA_2022"/> २१ मे २०२० रोजी झालेल्या केंद्र–राज्य बैठकीत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचनेला गती देण्याबाबत चर्चा झाली. या बैठकीत मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, समाविष्ट क्रियाकलाप आणि संबंधित राज्यांच्या भूमिका यांबाबत चर्चा करण्यात आली. राज्यनिहाय मुद्द्यांवर पुढील चर्चा करून अधिसूचनेची प्रक्रिया पुढे नेण्याचे ठरविण्यात आले. <ref name="PIB_2020">{{cite web |title=States express desire to expedite early notification of Ecologically Sensitive Area of Western Ghats |publisher=Press Information Bureau, Government of India |date=21 May 2020 |url=https://www.pib.gov.in/PressReleasePage.aspx?PRID=1625885 |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> राज्यांकडून प्राप्त झालेल्या सूचनांमध्ये गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट होणाऱ्या गावांची संख्या व क्षेत्रफळ आणि स्थानिक परिस्थितीशी संबंधित बाबींचाही समावेश होता. या माहितीतील तफावती दूर करण्यासाठी पुढील मसुद्यांमध्ये राज्यांकडून अद्ययावत माहिती मागविण्यात आली. <ref name="WGESA_2022"/> === अधिसूचना प्रक्रियेतील विलंब === कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या अहवालानंतर पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र अधिसूचित करण्याची प्रक्रिया सुरू झाली. तथापि, प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणी, राज्य सरकारांकडून प्राप्त अभिप्राय, गावांच्या सीमांशी संबंधित माहिती, विकासविषयक चिंता आणि विविध हितधारकांकडून प्राप्त हरकती व सूचनांमुळे अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया अनेक टप्प्यांत पुढे गेली. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2022"/> २०१४ च्या पहिल्या मसुद्यानंतर राज्यांच्या प्रत्यक्ष पडताळणीच्या मागणीमुळे पुढील सीमांकन प्रक्रिया सुरू राहिली. २०१५ च्या दुसऱ्या मसुद्यानंतरही सल्लामसलत सुरू राहिली आणि ११ ऑगस्ट २०१६ रोजी केंद्र सरकारने ४ सप्टेंबर २०१५ चा मसुदा पुढील चर्चेसाठी आधार मानला. त्यानंतर २०१७ आणि २०१८ मध्ये अनुक्रमे नवे मसुदे प्रसिद्ध झाले. <ref name="WGESA_2022"/> ३ ऑक्टोबर २०१८ च्या चौथ्या मसुद्यानंतर राज्य सरकारांच्या हरकती व सूचनांवर २०१९ ते २०२१ या काळात विविध बैठकींत चर्चा झाली. त्यानंतर १८ एप्रिल २०२२ रोजी केंद्र सरकारने राज्यांकडून प्राप्त सूचनांचा सर्वंकषपणे विचार करण्यासाठी स्वतंत्र समिती स्थापन केली. या प्रक्रियेच्या पुढील टप्प्यात ६ जुलै २०२२ रोजी पाचवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> २०२२ च्या मसुद्यानंतरही केंद्र आणि राज्य सरकारांमध्ये पुढील चर्चा सुरू राहिली. राज्यांकडून प्राप्त सूचना, हरकती आणि क्षेत्रनिश्चितीशी संबंधित माहितीचा पुढील विचार करण्यात आला. या प्रक्रियेच्या परिणामी ३१ जुलै २०२४ रोजी सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र प्रस्तावित करणारा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === क्षेत्रनिश्चिती आणि स्थानिक पातळीवरील पडताळणी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने प्रस्तावित केलेल्या क्षेत्राचा प्रारंभिक आधार घेण्यात आला. त्यानंतर संबंधित राज्य सरकारांना प्रत्यक्ष क्षेत्रपडताळणीच्या आधारे प्रस्तावित सीमांमध्ये बदल सुचविण्याची संधी देण्यात आली. या प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रनिहाय आणि गावनिहाय माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> केरळ सरकारने स्वतंत्रपणे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे प्रत्यक्ष सीमांकन केले. २०२२ च्या मसुद्यात नमूद केल्याप्रमाणे, केरळने सुचविलेले क्षेत्रफळ ९,९९३.७ चौ. किमी होते; त्यापैकी ९,१०७ चौ. किमी वनक्षेत्र आणि ८८६.७ चौ. किमी बिगर-वनक्षेत्र होते. हे क्षेत्र कस्तुरीरंगन कार्यगटाने केरळसाठी सुचविलेल्या १३,१०८ चौ. किमी क्षेत्रापेक्षा कमी होते. <ref name="WGESA_2022"/> इतर राज्यांनाही ९ जून २०१४ नंतर प्रत्यक्ष पडताळणीच्या आधारे सीमांकन करण्याची संधी देण्यात आली. २०१५ मध्ये राज्यांच्या प्रतिनिधींनी ही प्रक्रिया प्रगतिपथावर असल्याचे केंद्र सरकारला कळविले. त्यानंतर गावनिहाय माहिती, क्षेत्रफळ आणि सीमांबाबतच्या राज्यांच्या सूचनांचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022"/> या सल्लामसलत आणि पडताळणी प्रक्रियेत राज्य सरकारांकडून प्राप्त क्षेत्रफळ, गावांची नावे आणि सीमांशी संबंधित माहितीचा पुढील मसुद्यांमध्ये विचार करण्यात आला. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यातही राज्यांकडून प्राप्त माहितीच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रफळात आणि गावनिहाय सीमांमध्ये बदल करण्यात आल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. <ref name="WGESA_2024"/> == महाराष्ट्रातील भूमिका == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्र सरकारने क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकासविषयक बाबींवर केंद्र सरकारसमोर आपली मते व सूचना मांडल्या. गाडगीळ समितीच्या शिफारसींवरील राज्याच्या टिप्पण्यांनंतर कस्तुरीरंगन यांच्या अध्यक्षतेखालील उच्चस्तरीय कार्यगटासमोरही महाराष्ट्र सरकारने आपल्या भूमिका व चिंता मांडल्या. त्यानंतरच्या मसुदा अधिसूचनांच्या प्रक्रियेतही राज्य सरकारकडून प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमा, गावे आणि इतर बाबींविषयी सूचना प्राप्त होत राहिल्या. <ref name="HLWG-II"/> === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा विस्तार === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाटाचा प्रदेश सह्याद्री पर्वतरांगेच्या महाराष्ट्रातील भागाशी संबंधित आहे. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाची व्यापक सीमा निश्चित करताना उपलब्ध प्रशासकीय व भौगोलिक माहितीचा विचार केला आणि त्यानंतर भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि इतर पर्यावरणीय निकषांच्या आधारे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे सीमांकन केले. <ref name="HLWG_I"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले होते. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा वाटा हा दुसऱ्या क्रमांकाचा होता. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित ठेवण्यात आले आहे. तथापि, २०२६ च्या मसुद्यानुसार हे क्षेत्र अंतिम नसून राज्याची शिफारस, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर अंतिम केले जाणार आहे. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र सरकारच्या भूमिका आणि हरकती === महाराष्ट्र सरकारने गाडगीळ समितीच्या शिफारसींबाबत केंद्र सरकारकडे स्वतंत्रपणे हरकती व सूचना सादर केल्या होत्या. १३ जानेवारी २०१२ रोजी राज्याने पश्चिम घाट पर्यावरण तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींबाबत आपली भूमिका मांडली होती. त्यानंतर ११ फेब्रुवारी २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाला दिलेल्या निवेदनात राज्य सरकारने गाडगीळ समितीने सुचविलेल्या पश्चिम घाटाच्या ESZ-१, ESZ-२ आणि ESZ-३ अशा तीन पर्यावरणीय संवेदनशीलता क्षेत्रांबाबत चिंता व्यक्त केली. तसेच पश्चिम घाट प्रदेशातील खाणकामाच्या नियमनाबाबतच्या शिफारसींमध्ये बदल करण्याची मागणी केली. <ref name="HLWG-II"/> महाराष्ट्र सरकारच्या मते पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाच्या गरजा लक्षात घेणे आवश्यक असले, तरी प्रस्तावित नियमन करताना राज्यातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती, विकासाच्या गरजा आणि विविध आर्थिक उपक्रम यांचाही विचार करणे आवश्यक होते. उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपल्या अहवालात महाराष्ट्र सरकारच्या या टिप्पण्या आणि आधीच्या निवेदनांचा स्वतंत्रपणे विचार केला. <ref name="HLWG-II"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या अहवालानंतरही महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांबाबत आणि गावांच्या समावेशाबाबत केंद्र सरकारसमोर आपली भूमिका मांडली. २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र आणि **२,५१५ गावे** प्रस्तावित करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ मधील वृत्तांनुसार महाराष्ट्र सरकारने प्रस्तावित **२,५१५ गावांपैकी ३७८ गावे** पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याची मागणी केली होती. ही मागणी केंद्र–राज्य चर्चेतील अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेचा भाग होती. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यातील महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित गावांची यादी अंतिम अधिसूचना मानता येत नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक पातळीवरील क्षेत्रनिश्चिती === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनात महाराष्ट्रातील स्थानिक पातळीवरील माहितीला महत्त्व देण्यात आले. केंद्र सरकारने २०१४ नंतर राज्यांना प्रस्तावित क्षेत्राची प्रत्यक्ष पडताळणी करून आवश्यक ते बदल सुचविण्याची संधी दिली. या प्रक्रियेत गावांची नावे, गावांच्या सीमा, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी त्यांचा संबंध यांचा विचार करण्यात आला. <ref name="WGESA_2022">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3072(E), New Delhi, 6 July 2022, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> महाराष्ट्रातील क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत प्रस्तावित क्षेत्राच्या प्रत्यक्ष भौगोलिक परिस्थितीचा आणि राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीचा विचार करण्यात आला. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या प्रक्रियेत महाराष्ट्रातील रत्‍नागिरी व सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांशी संबंधित पर्यावरणीय आणि विकासविषयक बाबींवरही स्वतंत्रपणे चर्चा करण्यात आली. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या मसुद्यानंतरही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांची यादी आणि क्षेत्रफळ यांबाबत राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या विविध मुद्द्यांचा विचार करण्यासाठी समिती स्थापन करण्यात आल्याचे नमूद आहे. या समितीने राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणलेल्या माहितीतील तफावत आणि सूचनांचा विचार करणे अपेक्षित होते. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Annual Report 2024–25'', Government of India, 2025.</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र आणि २,५१५ गावे प्रस्तावित आहेत. मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये महाराष्ट्रासाठी स्वतंत्र नकाशा तसेच जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय तपशील देण्यात आला आहे. मात्र मसुद्यातच प्रत्यक्ष क्षेत्र राज्य सरकारच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या आधारावर अंतिम केले जाईल, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विकास, शेती आणि पर्यावरणीय संरक्षण === महाराष्ट्रातील पश्चिम घाट प्रदेशात पर्यावरणीयदृष्ट्या महत्त्वाच्या वनक्षेत्रांसोबत मोठ्या प्रमाणावर मानवी वस्ती, शेती आणि विविध आर्थिक उपक्रम आहेत. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या नियमनाचा प्रश्न केवळ वनसंरक्षणापुरता मर्यादित राहत नाही; त्याचा संबंध स्थानिक विकास, शेती, पायाभूत सुविधा आणि नैसर्गिक संसाधनांच्या वापराशीही येतो. कस्तुरीरंगन कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासोबत स्थानिक लोकांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट स्वीकारले होते. <ref name="HLWG_I"/> कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अत्यंत पर्यावरणहानीकारक उपक्रमांवर प्रतिबंध किंवा कठोर नियमन करण्याची भूमिका होती. त्याच वेळी विद्यमान शेती आणि लागवडीवर सर्वसाधारण बंदी घालण्याचा प्रस्ताव नव्हता. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि स्थानिक उपजीविकेशी संबंधित बाबींचा स्वतंत्र विचार करण्यात आला. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या स्वामित्वावर अधिसूचनेच्या तरतुदींचा परिणाम होणार नाही. त्याचबरोबर नवीन खाणकाम, दगडखाणी व वाळू उत्खनन, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, काही प्रदूषणकारी उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम व क्षेत्रविकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध किंवा नियमनाच्या तरतुदी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्राच्या संदर्भात त्यामुळे पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील प्रश्न हा प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांपुरता मर्यादित नसून, कोणती गावे व भूभाग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात समाविष्ट करायचे, कोणत्या क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करायचे आणि स्थानिक विकासाच्या गरजांशी त्या नियमनाचा समन्वय कसा साधायचा, यांच्याशी संबंधित आहे. २७ जुलै २०२६ चा मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील क्षेत्रफळ, गावांची अंतिम यादी आणि नियामक चौकट यांना अंतिम कायदेशीर स्थिती प्राप्त झालेली नाही. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग == रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग हे महाराष्ट्राच्या कोकण प्रदेशातील जिल्हे असून त्यांचा भौगोलिक विस्तार सह्याद्री पर्वतरांगेच्या पश्चिम उतारांपासून अरबी समुद्राच्या किनाऱ्यापर्यंत आहे. या प्रदेशात डोंगराळ भूभाग, पश्चिमवाहिनी नद्या, अधिक पर्जन्यमान, वनक्षेत्र आणि किनारी परिसंस्था यांसोबत मानवी वस्ती व विविध उपजीविका आढळतात. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या संदर्भात या जिल्ह्यांतील भौगोलिक व पर्यावरणीय वैशिष्ट्यांचा विचार व्यापक पश्चिम घाट प्रदेशाच्या संदर्भात करण्यात आला आहे. <ref name="HLWG-II"/><ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> === पश्चिम घाट आणि कोकणातील भौगोलिक संबंध === पश्चिम घाट ही अरबी समुद्राच्या किनाऱ्याला साधारण समांतर जाणारी पर्वतरांग असून महाराष्ट्रात तिचे सह्याद्री हे प्रमुख रूप आहे. कोकणातील रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्हे या पर्वतरांगेच्या पश्चिमेकडील उतारांपासून अरबी समुद्रापर्यंत पसरलेल्या भूदृश्याचा भाग आहेत. पश्चिम घाटातून उगम पावणाऱ्या अनेक नद्या पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राला मिळतात. त्यामुळे पर्वतीय प्रदेश, नदीखोरे, खाड्या आणि किनारपट्टी यांच्यामध्ये भौगोलिक व जलवैज्ञानिक संबंध निर्माण होतो. <ref name="UNESCO_Western_Ghats"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा पूर्व भाग सह्याद्रीच्या डोंगररांगांनी व्यापलेला असून पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ, मधला आणि किनारी असे प्रमुख प्रदेश आढळतात. जिल्ह्यातील प्रमुख नद्या सह्याद्रीत उगम पावून पश्चिमेकडे वाहतात. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्ग जिल्हाही सह्याद्रीच्या पश्चिमेस वसलेला असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र, उत्तरेस रत्‍नागिरी जिल्हा आणि दक्षिणेस गोवा व कर्नाटकाचा प्रदेश आहे. जिल्ह्याच्या पूर्वेकडील भागात सह्याद्री पर्वतरांगांचा प्रदेश असून पश्चिमेकडे किनारी भूदृश्य पसरलेले आहे. जिल्ह्यातील अनेक नद्या व जलप्रवाह पूर्वेकडील पर्वतीय भागातून पश्चिमेकडे वाहत अरबी समुद्राच्या दिशेने जातात. <ref name="Sindhudurg_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''District—Sindhudurg''.</ref> या भौगोलिक रचनेत पश्चिम घाटातील पर्वतीय प्रदेश, वनक्षेत्र आणि पर्जन्यप्रणाली यांचा कोकणातील नदीखोरे व किनारी प्रदेशाशी भौगोलिक संबंध दिसून येतो. पश्चिम घाटाच्या व्यापक पर्यावरणीय संदर्भात अशा पर्वतीय आणि नदी-किनारी परिसंस्थांचा परस्परसंबंध महत्त्वाचा आहे. <ref name="HLWG-I"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्याचा संदर्भ === रत्‍नागिरी जिल्हा कोकण प्रदेशात असून त्याच्या पश्चिमेस अरबी समुद्र आहे. जिल्ह्याच्या भौगोलिक रचनेत डोंगराळ आणि किनारी प्रदेशांचा समावेश असून सह्याद्रीच्या परिसरातून उगम पावणाऱ्या सावित्री, वाशिष्ठी, शास्त्री, जगबुडी, बाव, मुचकुंदी आणि इतर नद्या पश्चिमेकडे वाहतात. जिल्ह्याच्या किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography">जिल्हा प्रशासन, रत्नागिरी. ''Geographical Information'', Government of Maharashtra.</ref> रत्‍नागिरीतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाच्या प्रक्रियेत जिल्ह्याची भौगोलिक आणि प्रशासकीय माहिती विचारात घेण्यात आली. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चिती प्रक्रियेत भौगोलिक माहिती प्रणाली, भू-वापर आणि उपलब्ध प्रशासकीय माहितीचा वापर करण्यात आला. <ref name="HLWG-II"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्याच्या अनुषंगाने रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील स्थानिक पातळीवरही प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत माहिती व अभिप्राय संकलित करण्यात आला. ३१ जुलै २०२४ रोजीच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्टात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील प्रस्तावित गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. या यादीतील गावांची संख्या आणि सीमा ही त्या वेळच्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रनिश्चितीचा भाग होती; ती अंतिम अधिसूचना मानता येत नव्हती. <ref name="WGESA_2024">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India, ''Draft Notification on Western Ghats Ecologically Sensitive Area'', S.O. 3060(E), New Delhi, 31 July 2024, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्याच्या किनारी व डोंगराळ प्रदेशात शेती, फलोत्पादन, मासेमारी, वनसंसाधनांशी संबंधित उपजीविका आणि पर्यटनाशी संबंधित विविध उपक्रम आढळतात. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागात भात, नारळ आणि सुपारी, तर डोंगराळ भागात आंबा, काजू आणि इतर पिकांची लागवड केली जाते. <ref name="Ratnagiri_Geography"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्याचा संदर्भ === सिंधुदुर्ग हा कोकणातील दक्षिणेकडील जिल्हा असून त्याचा पश्चिम भाग अरबी समुद्रालगत आणि पूर्व भाग सह्याद्रीच्या पर्वतरांगांशी जोडलेला आहे. जिल्ह्यातील भूभागात डोंगराळ प्रदेश, दऱ्या, नदीखोरे आणि किनारी प्रदेश यांचा समावेश होतो. जिल्ह्याचे सरासरी पर्जन्यमान मोठे असून येथील नद्या प्रामुख्याने सह्याद्रीतून उगम पावतात. <ref name="Sindhudurg_GSDA"/><ref name="Sindhudurg_District">जिल्हा प्रशासन, सिंधुदुर्ग. ''District at a Glance'', Government of Maharashtra.</ref> सिंधुदुर्गचा पश्चिम घाटाशी संबंध केवळ व्यापक भौगोलिक क्षेत्रापुरता मर्यादित राहिलेला नाही. गाडगीळ समितीच्या अभ्यासादरम्यान जिल्ह्यातील काही ग्रामसभांनी आपल्या ग्रामपंचायत क्षेत्रांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा दर्जा देण्याची मागणी केली होती. समितीच्या अहवालात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांच्या ग्रामसभांनी अशा मागण्या केल्याची नोंद आहे. त्याच वेळी काही इतर ग्रामपंचायतींनी याच्या विरुद्ध भूमिका घेतल्याची नोंदही समितीने केली होती. त्यामुळे स्थानिक समाजातील पर्यावरण संरक्षणाबाबतची भूमिका एकसमान नव्हती, हे या नोंदीवरून दिसते. <ref name="WGEEP_Report"/> सावंतवाडी–दोडामार्ग परिसराच्या पर्यावरणीय महत्त्वाबाबत पुढे स्वतंत्र प्रक्रिया झाली. मुंबई उच्च न्यायालयाच्या २२ मार्च २०२४ रोजीच्या निर्णयानंतर केंद्र सरकारने या परिसरासाठी स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रक्रिया सुरू केली. महाराष्ट्र सरकारने ११ मार्च २०२५ रोजी अंतिम प्रस्ताव सादर केला आणि २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी केंद्र सरकारने सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध केली. या स्वतंत्र क्षेत्राचे क्षेत्रफळ २१२.५९ चौ. किमी असून त्यात सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा समावेश आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA">Ministry of Environment, Forest and Climate Change, Government of India. ''Notification declaring Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area'', S.O. 976(E), 24 February 2026, Gazette of India, Extraordinary, Part II, Section 3(ii).</ref> सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना ही सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील २५ गावांमध्ये २१२.५९ चौ. किमी क्षेत्रासाठी स्वतंत्रपणे जारी करण्यात आली आहे. दुसरीकडे, सहा राज्यांमध्ये प्रस्तावित व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यामुळे दोन्ही क्षेत्रांचा कायदेशीर संदर्भ आणि अधिसूचना-प्रक्रिया स्वतंत्रपणे नमूद करणे आवश्यक आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम आणि औद्योगिक विकासाचा प्रश्न === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांमध्ये पर्यावरणीय संरक्षण आणि खनिज, औद्योगिक किंवा पायाभूत विकास यांचा संबंध पश्चिम घाट ESA प्रक्रियेत महत्त्वाचा राहिला आहे. कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या शिफारसींमध्ये पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, दगडखाणी आणि वाळू उत्खनन यांसारख्या क्रियांवर कठोर निर्बंध सुचविण्यात आले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही या क्रियांना प्रतिबंधित क्रियांच्या प्रमुख वर्गात ठेवण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग जिल्ह्यांतील पर्यावरणीय चर्चेत मोठे ऊर्जा, औद्योगिक आणि पायाभूत सुविधा प्रकल्प हा विषय गाडगीळ समितीच्या अभ्यासाच्या व्यापक संदर्भातही उपस्थित होता. पश्चिम घाटातील विकास प्रकल्पांचे पर्यावरणीय परिणाम, स्थानिक समुदायांवरील परिणाम आणि नैसर्गिक संसाधनांचे संरक्षण यांचा समितीने आपल्या अभ्यासात विचार केला. <ref name="WGEEP_Ratnagiri_Sindhudurg">{{cite report |author=Western Ghats Ecology Expert Panel |title=Report of the Western Ghats Ecology Expert Panel |publisher=Ministry of Environment and Forests, Government of India |date=31 August 2011 |url=https://moef.gov.in/wp-content/uploads/2017/08/Western-Ghats-Ecology-Expert-Panel-Report.pdf |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गातील सावंतवाडी–दोडामार्ग क्षेत्रात खाणकामाचा प्रश्न स्वतंत्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेतही आला. २०२६ च्या अंतिम अधिसूचनेनुसार त्या ESA मध्ये खाणकाम व दगडखाणींवर बंदी घालण्यात आली असून विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. तथापि, स्थानिक निवासी बांधकाम किंवा पारंपरिक रस्ते दुरुस्तीसाठी आवश्यक मर्यादित उत्खननाबाबत अधिसूचनेत विशिष्ट अपवादाची तरतूद आहे. <ref name="Sawantwadi_Dodamarg_ESA"/> व्यापक पश्चिम घाट ESA च्या संदर्भातही विकास प्रकल्पांवर सरसकट बंदी हा उद्देश नसून, पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक हानीकारक क्रियांवर प्रतिबंध आणि इतर क्रियांचे पर्यावरणीय निकषांनुसार नियमन अशी चौकट प्रस्तावित करण्यात आली आहे. त्यामुळे रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्गातील विकासाचा प्रश्न हा पर्यावरण संरक्षण आणि स्थानिक विकास यांच्या परस्पर संबंधांच्या संदर्भात पाहिला जातो. <ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक लोकजीवन आणि उपजीविका === रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या दोन्ही जिल्ह्यांतील लोकजीवनावर पर्वतीय भूभाग, जास्त पर्जन्यमान, किनारपट्टी, नद्या आणि शेतीयोग्य जमिनींचा प्रभाव आहे. कोकण प्रदेशात भात, फलोत्पादन, नारळ, सुपारी, आंबा, काजू, कोकम यांसारख्या पिकांसोबत मासेमारी आणि पर्यटनाशी संबंधित उपजीविका महत्त्वाच्या आहेत. <ref name="Konkan_GSDA">Groundwater Surveys and Development Agency, Government of Maharashtra. ''Konkan Region—Important Features and Cropping Pattern''.</ref> रत्‍नागिरी जिल्ह्यात आंबा आणि काजू यांसारख्या फलोत्पादन पिकांसोबत भात, नारळ आणि सुपारीची लागवड आढळते. जिल्हा प्रशासनाच्या माहितीनुसार किनारी भागातील शेती आणि डोंगराळ भागातील फलोत्पादन यांना स्थानिक अर्थव्यवस्थेत महत्त्व आहे. मासेमारी, बंदरे, पर्यटन आणि वाहतूक-सुविधांशी संबंधित उपक्रमही जिल्ह्याच्या आर्थिक जीवनाचा भाग आहेत. <ref name="Ratnagiri_Geography"/><ref name="Ratnagiri_District">{{cite web |title=जिल्ह्याविषयी |publisher=रत्नागिरी जिल्हा प्रशासन, महाराष्ट्र शासन |url=https://ratnagiri.gov.in/%E0%A4%9C%E0%A4%BF%E0%A4%B2%E0%A5%8D%E0%A4%B9%E0%A5%8D%E0%A4%AF%E0%A4%BE%E0%A4%B5%E0%A4%BF%E0%A4%B7%E0%A4%AF%E0%A5%80/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> सिंधुदुर्गमध्ये भात, नारळ, आंबा, काजू आणि कोकम ही प्रमुख पिके असल्याची जिल्हा प्रशासनाची नोंद आहे. जिल्ह्यातील नद्या, खाड्या आणि किनारी प्रदेश मासेमारीशी संबंधित उपजीविकेलाही आधार देतात. <ref name="Sindhudurg_District"/><ref name="Sindhudurg_GSDA"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करण्याचे उद्दिष्ट मांडले होते. पुढील मसुदा अधिसूचनांमध्येही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान मानवी वस्ती, शेती आणि इतर स्थानिक वापरांच्या संदर्भात विविध तरतुदी करण्यात आल्या, तर अधिक पर्यावरणहानीकारक विकासात्मक क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन प्रस्तावित करण्यात आले. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी आणि सिंधुदुर्ग या जिल्ह्यांचा पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित संदर्भ सह्याद्री–कोकण भूदृश्य, नदी व जलस्रोत, शेती व फलोत्पादन, मासेमारी, स्थानिक वस्ती, जैवविविधता तसेच औद्योगिक व पायाभूत विकासाशी संबंधित आहे. या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांकन आणि नियमनाच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय निकषांसोबत राज्य सरकारांकडून प्राप्त स्थानिक माहिती व सूचनांचाही विचार करण्यात आला. २७ जुलै २०२६ चा व्यापक पश्चिम घाट ESA मसुदा अद्याप अंतिम नसल्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आणि गावांची अंतिम कायदेशीर स्थिती निश्चित झालेली नाही. <ref name="HLWG-I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == २०२४ चा सहावा मसुदा == === अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी ६ जुलै २०२२ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या पाचव्या मसुद्यानंतर केंद्र सरकार आणि पश्चिम घाटातील सहा राज्य सरकारांमध्ये क्षेत्रनिश्चिती आणि गावांच्या यादीबाबत पुढील सल्लामसलत सुरू राहिली. २०२२ च्या मसुद्यात समाविष्ट करण्यात आलेल्या गावांची योग्य नावे, त्यांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहिती यांमध्ये काही तफावती असल्याचे राज्य सरकारांनी निदर्शनास आणले. या बाबींचा सर्वंकष विचार करण्यासाठी केंद्र सरकारने संबंधित राज्यांच्या सूचनांचे परीक्षण करण्याची प्रक्रिया सुरू ठेवली. <ref name="WGESA_2022"/> केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार २०२२ च्या मसुद्यानंतर ११ जुलै २०२२, ३० ऑगस्ट २०२२, जानेवारी २०२३, मे २०२३, जून २०२३, जुलै २०२३, ऑगस्ट २०२३, ऑक्टोबर २०२३ आणि मार्च २०२४ या कालावधीत केंद्र व राज्य सरकारांच्या प्रतिनिधींमध्ये विविध बैठका झाल्या. या बैठकींमध्ये राज्यांकडून हरकती, सूचना आणि मसुद्यातील माहितीतील तफावतींबाबतचे मुद्दे मांडण्यात आले. <ref name="WGESA_2024"/> या पार्श्वभूमीवर केंद्र सरकारने ३१ जुलै २०२४ रोजी S.O. 3060(E) या क्रमांकाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा सहावा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केला. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ मधील नियम ५(३) अंतर्गत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्यात पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय किंवा एकत्रित स्वरूपात प्रसिद्ध करण्याची तरतूद नमूद करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये एकूण **५६,८२५.७ चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ गुजरात ४४९ चौ. किमी, महाराष्ट्र १७,३४० चौ. किमी, गोवा १,४६१ चौ. किमी, कर्नाटक २०,६६८ चौ. किमी, तमिळनाडू ६,९१४ चौ. किमी आणि केरळ ९,९९३.७ चौ. किमी असे होते. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्रफळ हे मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्र होते. अधिसूचनेतील राज्यनिहाय क्षेत्रफळाच्या तक्त्यात गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्र देण्यात आले होते. या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचनांच्या आधारे पुढील प्रक्रिया करण्यात येणार होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्र हे कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने ओळखलेल्या पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेचा पुढील टप्पा होता. कार्यगटाने सुमारे ५९,९४० चौ. किमी क्षेत्र प्रस्तावित केले होते; त्यानंतर राज्य सरकारांच्या प्रत्यक्ष पडताळणी, सूचना आणि सीमांमधील बदलांचा विचार करून पुढील मसुद्यांमध्ये क्षेत्रफळात बदल झाले. <ref name="HLWG_I"/><ref name="WGESA_2024"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्ताव === २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी **१७,३४० चौ. किमी** क्षेत्र पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून प्रस्तावित करण्यात आले. सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रापैकी महाराष्ट्राचा प्रस्तावित भाग महत्त्वाचा होता. मसुद्याच्या परिशिष्ट-बमध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राचा स्वतंत्र नकाशा आणि त्याच्या बाह्य सीमांवरील प्रमुख भौगोलिक बिंदूंचे भौगोलिक निर्देशांक देण्यात आले होते. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राच्या गावनिहाय सीमांकनासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली. या यादीत गावांची नावे राज्य सरकारकडून उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या माहितीवर आधारित असल्याचे नमूद करण्यात आले होते. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी, दुबार नोंदी किंवा जिल्हा, तालुका व सर्वेक्षण क्रमांकासंबंधी माहितीमध्ये बदल असल्यास संबंधित राज्य सरकारच्या माहितीनुसार ती अद्ययावत केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात होती. <ref name="WGESA_2024"/> महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय माहिती मसुद्याच्या परिशिष्टांमध्ये देण्यात आली होती. प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा निश्चित करताना संबंधित प्रशासकीय घटकांची माहिती आणि मसुद्यातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा यांचा वापर करण्यात आला. <ref name="WGESA_2024"/> === रत्‍नागिरीतील प्रस्तावित गावे === २०२४ च्या केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील ३११ गावांच्या नोंदी समाविष्ट करण्यात आल्या होत्या. या गावांची तालुकानिहाय संख्या चिपळूण ४४, खेड ८५, लांजा ५०, राजापूर ५१ आणि संगमेश्वर ८१ अशी होती. <ref name="WGESA_2024"/> | तालुका | २०२४ केंद्रीय मसुद्याच्या परिशिष्ट-कमधील नोंदी | |---|---:| | चिपळूण | ४४ | | खेड | ८५ | | लांजा | ५० | | राजापूर | ५१ | | संगमेश्वर | ८१ | | एकूण | ३११ | याच काळात रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण यांच्या कार्यालयाने ३० जुलै २०२४ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाबाबत स्थानिक अभिप्राय मागविणारे पत्र जारी केले. या पत्रात रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील चिपळूण, खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर या चार तालुक्यांतील अनुक्रमे ४४, ७०, ५२ आणि ८९ गावे, अशी एकूण २५५ गावांची स्वतंत्र यादी देण्यात आली होती. पत्रासोबत या गावांची तालुकानिहाय नावेही देण्यात आली होती.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> केंद्रीय मसुद्यातील ३११ गावांची यादी आणि रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातील २५५ गावांची यादी यांमध्ये फरक दिसतो. केंद्रीय मसुद्यात लांजा तालुक्यातील ५० गावांचा समावेश आहे, तर ३० जुलै २०२४ च्या स्थानिक पत्रातील यादीत लांजा तालुका नाही. तसेच खेड, राजापूर आणि संगमेश्वर तालुक्यांच्या संख्यांमध्येही फरक आहे. त्यामुळे दोन्ही आकडे वेगवेगळ्या प्रशासकीय टप्प्यांवरील किंवा माहितीच्या आवृत्तींवरील नोंदी म्हणून स्वतंत्रपणे उद्धृत करणे अधिक योग्य ठरते. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरी विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रात प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांतील लोकप्रतिनिधी, स्थानिक रहिवासी किंवा इतर संबंधित व्यक्तींना सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते. त्यामुळे हे पत्र केंद्र सरकारच्या प्रारूप अधिसूचनेच्या अनुषंगाने स्थानिक पातळीवर सूचना, हरकती आणि अभिप्राय मागविण्याच्या प्रक्रियेचे उदाहरण म्हणून पाहता येते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> === हरकती आणि सूचना === २०२४ च्या मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला होता. अधिसूचनेत हरकती व सूचना केंद्र सरकारच्या पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाकडे लेखी स्वरूपात किंवा अधिसूचनेत नमूद केलेल्या ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची व्यवस्था करण्यात आली होती. <ref name="WGESA_2024"/> २०२४ च्या मसुद्याच्या प्रक्रियेत हरकती आणि सूचना केवळ क्षेत्रफळापुरत्या मर्यादित नव्हत्या. केंद्र सरकारच्या नोंदीनुसार राज्यांनी २०२२ च्या मसुद्यातील गावांची योग्य नावे, गावांचे क्षेत्रफळ आणि इतर माहितीतील तफावतींबाबत मुद्दे उपस्थित केले होते. संबंधित समितीने या माहितीतील तफावतींचा आणि राज्य सरकारांकडून प्राप्त सूचनांचा विचार केला. <ref name="WGESA_2024"/> रत्‍नागिरीतील ३० जुलै २०२४ च्या विभागीय वन अधिकाऱ्यांच्या पत्रातून प्रस्तावित गावांची यादी स्थानिक पातळीवर प्रसारित करून त्याबाबत अभिप्राय मागविण्याची प्रक्रिया दिसून येते. पत्रामध्ये संबंधित गावांबाबत सूचना, हरकती किंवा आक्षेप असल्यास ते सादर करण्याचे आवाहन करण्यात आले होते.<ref name="Ratnagiri_DFO_2024">रत्नागिरी विभागीय वन अधिकारी, चिपळूण, महाराष्ट्र वन विभाग, “पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत स्थानिक अभिप्राय”, ३० जुलै २०२४.</ref> २०२४ च्या सहाव्या मसुद्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या सीमांकनाची प्रक्रिया पुढील टप्प्यात गेली; मात्र हा मसुदा अंतिम अधिसूचना ठरला नाही. केंद्र सरकारच्या २०२४–२५ च्या वार्षिक अहवालात ३१ जुलै २०२४ रोजी ५६,८२५.७ चौ. किमी क्षेत्रासाठी मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध झाल्याचे आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासंबंधी पुढील प्रक्रियेचा उल्लेख आहे. <ref name="MoEFCC_AR_2024_25"/> == २०२६ चा सातवा मसुदा == === मसुदा अधिसूचनेची पार्श्वभूमी === पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने २७ जुलै २०२६ रोजी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवा मसुदा अधिसूचना प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना भारताच्या राजपत्राच्या असाधारण भाग II, खंड ३, उपखंड (ii) मध्ये का.आ. ४१०६(अ) (S.O. 4106(E)) या क्रमांकाने प्रसिद्ध करण्यात आली. हा मसुदा पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ अंतर्गत केंद्र सरकारला प्राप्त अधिकारांचा आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३)च्या तरतुदींचा आधार घेत प्रसिद्ध करण्यात आला. मसुद्याचा उद्देश पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम अधिसूचना टप्प्याटप्प्याने, राज्यनिहाय किंवा एकत्रित एकाच अधिसूचनेद्वारे प्रसिद्ध करण्यासाठी प्रस्ताव मांडणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाट हा तापी नदीपासून कन्याकुमारीपर्यंत सुमारे १,५०० किलोमीटर पसरलेला भौगोलिक प्रदेश असून त्याची सरासरी उंची ६०० मीटरपेक्षा अधिक असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. हा प्रदेश गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांत पसरलेला आहे. पश्चिम घाटाला जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट म्हणून महत्त्व असून त्यात स्थानिक आणि वैशिष्ट्यपूर्ण वनस्पती व प्राणिजातींचे अधिवास आहेत. मसुद्यात पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचाही विचार करण्याची आवश्यकता व्यक्त करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या काही भागांमध्ये भूस्खलनाचा धोका किंवा उच्च संवेदनशीलता असल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात १५ एप्रिल २०१३ रोजी उच्चस्तरीय कार्यगटाने आपला अहवाल मंत्रालयाकडे सादर केल्याचा आणि त्या अहवालात पश्चिम घाटाच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील म्हणून ओळखण्यात आल्याचा संदर्भ देण्यात आला आहे. या क्षेत्रात नैसर्गिक भूदृश्याचा सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी. भाग समाविष्ट असल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. पुढील अधिसूचना प्रक्रियेत राज्य सरकारांच्या सूचना, संबंधित हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अधिसूचनेची व्याप्ती === २०२६ च्या मसुद्यात प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा राज्यनिहाय नकाशे आणि गावनिहाय यादीच्या आधारे निश्चित करण्याची पद्धत ठेवण्यात आली आहे. केरळ राज्यासाठी क्षेत्राची सविस्तर गावनिहाय सीमा आणि कॅडस्ट्रल नकाशा राज्य सरकारने उपलब्ध करून दिल्याचे मसुद्यात नमूद आहे; इतर राज्यांसाठी संबंधित राज्यनिहाय नकाशे आणि परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गावांची यादी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रामध्ये संरक्षित क्षेत्रे आणि पश्चिम घाटातील जागतिक वारसा स्थळांचा समावेश असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. तथापि, मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावित क्षेत्राची अचूक अंतिम सीमा राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर निश्चित होणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रस्तावित क्षेत्रफळ === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘अ’नुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! राज्य !! प्रस्तावित क्षेत्रफळ (चौ.कि.मी.) |- | गुजरात || ४४९ |- | महाराष्ट्र || १७,३४० |- | गोवा || १,४६१ |- | कर्नाटक || २०,६६८ |- | तमिळनाडू || ६,९१४ |- | केरळ || ९,९९३.७ |- ! एकूण !! ५६,८२५.७ |} ही आकडेवारी मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ दर्शवते. मसुद्यात स्पष्टपणे नमूद करण्यात आले आहे की अंतिम क्षेत्रफळ राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींच्या आधारे निश्चित केले जाईल. त्यामुळे ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. हे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे; ते अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय प्रस्ताव === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, तमिळनाडू आणि केरळ या सहा राज्यांमध्ये स्वतंत्र क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्यापैकी महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी., कर्नाटकासाठी २०,६६८ चौ.कि.मी. आणि केरळसाठी ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित आहे. राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रांची सविस्तर सीमा संबंधित राज्यांचे नकाशे आणि गावनिहाय यादी यांच्या आधारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये संबंधित राज्यांतील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात येणाऱ्या गावांची जिल्हानिहाय आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीतील गावांची नावे, तसेच गाव किंवा तालुक्यांच्या नावांमध्ये असलेल्या संभाव्य चुका किंवा पुनरावृत्ती, संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार अद्ययावत केली जाऊ शकतात, असेही मसुद्यात नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचनेची प्रक्रिया === २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेनुसार “अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे.” मसुद्यात अशा हरकती किंवा सूचना लेखी स्वरूपात पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे किंवा निर्दिष्ट ई-मेल पत्त्यावर सादर करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रस्तावित क्षेत्रफळ == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘अ’मध्ये पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे राज्यनिहाय प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे. त्यानुसार गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांमध्ये मिळून ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. हे क्षेत्रफळ मसुद्यातील प्रस्ताव असून अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गुजरात === गुजरात राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ४४९ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्र === महाराष्ट्र राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी महाराष्ट्रासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ दुसऱ्या क्रमांकाचे आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === गोवा === गोवा राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे १,४६१ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === कर्नाटक === कर्नाटक राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे २०,६६८ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. सहा राज्यांपैकी कर्नाटकासाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ सर्वाधिक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === केरळ === केरळ राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ९,९९३.७ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तमिळनाडू === तमिळनाडू राज्यासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे ६,९१४ चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ === गुजरात, महाराष्ट्र, गोवा, कर्नाटक, केरळ आणि तमिळनाडू या सहा राज्यांसाठी प्रस्तावित क्षेत्रफळ अनुक्रमे ४४९, १७,३४०, १,४६१, २०,६६८, ९,९९३.७ आणि ६,९१४ चौ.कि.मी. आहे. या सर्वांची बेरीज ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. इतकी होते. हे अंतिम अधिसूचित क्षेत्रफळ नसून मसुद्यातील प्रस्तावित क्षेत्रफळ आहे. अंतिम क्षेत्रफळ निश्चित करताना राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मते आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या शिफारसींचा विचार करण्यात येणार आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात अंतिम अधिसूचना राज्यनिहाय स्वतंत्रपणे किंवा सर्व सहा राज्यांसाठी एकत्रितपणे प्रसिद्ध करण्याची शक्यता विचारात घेण्यात आली आहे. मसुदा अधिसूचनेवर हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी साठ दिवसांचा कालावधी देण्यात आला आहे. त्यामुळे २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही अंतिम अधिसूचना नसून मसुदा अधिसूचना आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> केंद्रीय पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या अधिकृत नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या या मसुद्यावर सूचना व हरकती सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६ ही अंतिम तारीख नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft_Status">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Draft notification of Western Ghats Ecologically Sensitive Area dated 27.07.2026”, मंत्रालयाची अधिकृत नोंद, २७ जुलै २०२६; सूचना व हरकती सादर करण्याची अंतिम तारीख २५ सप्टेंबर २०२६.</ref> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार महाराष्ट्रासाठी पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचे एकूण १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र प्रस्तावित करण्यात आले आहे. या प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील महाराष्ट्राच्या राज्यनिहाय नकाशाद्वारे आणि सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे. प्रस्तावित क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी परिशिष्ट ‘क’मध्ये देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय क्षेत्र === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. असे एकूण प्रस्तावित क्षेत्रफळ दिले आहे; मात्र या क्षेत्राचे स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ मसुद्यात नमूद केलेले नाही. त्याऐवजी परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची जिल्हा आणि तालुकानिहाय यादी देण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यात स्वतंत्र जिल्हानिहाय क्षेत्रफळाचा आकडा दिलेला नसताना इतर स्रोतांवरून किंवा गावांच्या क्षेत्रफळांच्या आधारे काढलेला आकडा या अधिसूचनेतील अधिकृत जिल्हानिहाय क्षेत्रफळ म्हणून मांडणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील महाराष्ट्राच्या गावनिहाय यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. परिशिष्ट ‘क’मधील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी २,५१५ क्रमांकापर्यंत जाते. या यादीत काही स्वतंत्र किंवा विभाजित गावांच्या नोंदी स्वतंत्रपणे दाखविण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र हे सहा राज्यांमध्ये मिळून प्रस्तावित केलेल्या ५६,८२५.७ चौ.कि.मी. पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा भाग आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘ब’मधील राज्यनिहाय नकाशा आणि त्यासोबत दिलेल्या सीमारेषेवरील प्रमुख भौगोलिक निर्देशांकांद्वारे दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील परिशिष्ट ‘क’मध्ये या क्षेत्रातील गावांची जिल्हा–तालुका–गाव या क्रमाने यादी करण्यात आली आहे. त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती संबंधित गावांच्या नोंदींसह स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नकाशा आणि सीमा === मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘ब’मध्ये महाराष्ट्र राज्यात येणाऱ्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा राज्यनिहाय नकाशा देण्यात आला आहे. या नकाशासोबत प्रस्तावित क्षेत्राच्या बाह्य सीमारेषेवरील प्रमुख बिंदूंचे अक्षांश आणि रेखांशाचे भौगोलिक निर्देशांकही दिले आहेत. त्यामुळे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची सीमा नकाशा आणि भौगोलिक निर्देशांक या दोन्ही माध्यमांतून दर्शविण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात समाविष्ट गावांची संबंधित जिल्हे आणि तालुक्यांसह यादी देण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार गाव, तालुका आणि जिल्ह्यांची नावे मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आलेल्या राज्य सरकारच्या माहितीवर आधारित आहेत. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार सविस्तर यादी अद्ययावत करण्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हे आणि तालुके === महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची प्रशासकीय व्याप्ती मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये जिल्हा, तालुका आणि गाव या स्तरांवर दिली आहे. या यादीत अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले, धुळे जिल्ह्यात साक्री आणि कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा यांसारख्या तालुक्यांतील गावांचा समावेश आहे. तसेच नाशिक, नंदुरबार, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचाही समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रत्‍नागिरी जिल्ह्यासाठी मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये चिपळूण, खेड, लांजा, राजापूर आणि संगमेश्वर या तालुक्यांतील गावांच्या नोंदी आहेत. या नोंदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील महाराष्ट्राच्या प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्तीचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> महाराष्ट्रातील प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम सीमा आणि त्यातील गावांची अंतिम यादी अद्याप अंतिम अधिसूचनेद्वारे निश्चित झालेली नाही. २७ जुलै २०२६चा दस्तऐवज मसुदा अधिसूचना असल्यामुळे परिशिष्ट ‘क’मधील जिल्हा–तालुका–गाव यादीला २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित प्रशासकीय व्याप्ती म्हणूनच पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावे == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील गावांची जिल्हा, तालुका आणि गावनिहाय यादी देण्यात आली आहे. या यादीत अहमदनगर, धुळे, कोल्हापूर, नंदुरबार, नाशिक, पालघर, पुणे, रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे या १३ जिल्ह्यांतील गावांचा समावेश आहे. मसुद्यातील महाराष्ट्राची क्रमांकित गावनिहाय यादी १ ते २,५१५ या क्रमांकापर्यंत आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जिल्हानिहाय गावांची संख्या === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित नोंदींच्या आधारे महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांच्या नोंदींची जिल्हानिहाय संख्या पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! जिल्हा !! गावांच्या नोंदी |- | अहमदनगर || ४८ |- | धुळे || ७ |- | कोल्हापूर || २१२ |- | नंदुरबार || २ |- | नाशिक || २०३ |- | पालघर || १२६ |- | पुणे || ३९८ |- | रायगड || ४५३ |- | रत्‍नागिरी || ३११ |- | सांगली || १३ |- | सातारा || ३३६ |- | सिंधुदुर्ग || १९८ |- | ठाणे || २०८ |- ! एकूण !! २,५१५ |} ही संख्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मधील क्रमांकित गाव-नोंदींवर आधारित आहे. त्यामुळे ती २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित गाव-नोंदींची संख्या म्हणून नमूद करण्यात आली आहे. अंतिम अधिसूचनेच्या प्रक्रियेत गावांची यादी किंवा प्रस्तावित सीमा बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === तालुकानिहाय गावे === मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये गावांची नोंद जिल्हा, तालुका आणि गाव या क्रमाने करण्यात आली आहे. महाराष्ट्रातील प्रस्तावित गावांचा प्रशासकीय विस्तार पुढील जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांमध्ये दाखविण्यात आला आहे: अहमदनगर जिल्ह्यात अकोले; धुळे जिल्ह्यात साक्री; कोल्हापूर जिल्ह्यात आजरा, भुदरगड, चंदगड, गगनबावडा, पन्हाळा, राधानगरी आणि शाहूवाडी; नंदुरबार जिल्ह्यात नवापूर; नाशिक जिल्ह्यात बागलाण, दिंडोरी, इगतपुरी, कळवण, पेठ, सिन्नर, सुरगाणा आणि त्र्यंबकेश्वर; पालघर जिल्ह्यात जव्हार, मोखाडा आणि वाडा; तसेच पुणे जिल्ह्यात आंबेगाव, भोर, हवेली, जुन्नर, खेड, मावळ, मुळशी, पुरंदर आणि वेल्हे या तालुक्यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> रायगड, रत्‍नागिरी, सांगली, सातारा, सिंधुदुर्ग आणि ठाणे जिल्ह्यांतील संबंधित तालुक्यांतील गावांचीही परिशिष्ट ‘क’मध्ये नोंद करण्यात आली आहे. या परिशिष्टातील गाव-नोंदींना अनुक्रमांक देण्यात आले असून काही ठिकाणी स्वतंत्र नोंदी असलेली किंवा विभाजित गावांची नावे स्वतंत्रपणे दर्शविण्यात आली आहेत. त्यामुळे गाव-नोंदींची संख्या मोजताना परिशिष्टातील क्रमांकित नोंदींचा आधार घेण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये रत्‍नागिरी जिल्ह्यातील एकूण ३११ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | चिपळूण || ४४ |- | खेड || ८५ |- | लांजा || ५० |- | राजापूर || ५१ |- | संगमेश्वर || ८१ |- ! एकूण !! ३११ |} मसुद्यातील रत्‍नागिरी जिल्ह्याची क्रमांकित यादी १४५० क्रमांकापासून चिपळूण तालुक्यात सुरू होते. चिपळूणची नोंद १४९३ पर्यंत, खेडची १४९४ ते १५७८, लांजाची १५७९ ते १६२८, राजापूरची १६२९ ते १६७९ आणि संगमेश्वरची १६८० ते १७६० या क्रमांकांपर्यंत आहे. त्यानुसार अनुक्रमे ४४, ८५, ५०, ५१ आणि ८१ अशा एकूण ३११ गाव-नोंदी होतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील प्रस्तावित गावे === २०२६ च्या मसुद्याच्या परिशिष्ट ‘क’मध्ये सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील एकूण १९८ गाव-नोंदींचा समावेश आहे. त्यांची तालुकानिहाय विभागणी पुढीलप्रमाणे आहे: {| class="wikitable" ! तालुका !! गावांच्या नोंदी |- | देवगड || २१ |- | कणकवली || ३९ |- | कुडाळ || ५० |- | सावंतवाडी || ५१ |- | वैभववाडी || ३७ |- ! एकूण !! १९८ |} मसुद्यातील सिंधुदुर्ग जिल्ह्याची क्रमांकित यादी २११० क्रमांकापासून देवगड तालुक्यात सुरू होते आणि २३०७ क्रमांकावर वैभववाडी तालुक्यातील शेवटच्या नोंदीपर्यंत जाते. त्यानुसार देवगड २१, कणकवली ३९, कुडाळ ५०, सावंतवाडी ५१ आणि वैभववाडी ३७ अशा एकूण १९८ गाव-नोंदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> सिंधुदुर्गातील ही गावयादी २०२६ च्या व्यापक पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुद्याचा भाग आहे. यापासून स्वतंत्रपणे सावंतवाडी–दोडामार्ग पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी २४ फेब्रुवारी २०२६ रोजी का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)) या क्रमांकाने अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध करण्यात आली. त्या स्वतंत्र अधिसूचनेत सिंधुदुर्ग जिल्ह्यातील सावंतवाडी आणि दोडामार्ग तालुक्यांतील २५ गावांचा आणि २१२.५९ चौ.कि.मी. क्षेत्राचा समावेश करण्यात आला आहे. त्यामुळे दोन्ही प्रक्रियांतील गावसंख्या किंवा क्षेत्रफळ एकत्रित करून मांडू नये.<ref name="Sawantwadi_Dodamarg_2026">पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय, भारत सरकार, “Final Notification of Sawantwadi-Dodamarg Ecologically Sensitive Area”, का.आ. ९७६(अ) (S.O. 976(E)), २४ फेब्रुवारी २०२६, भारताचे राजपत्र, असाधारण.</ref> === अधिकृत गावयादी आणि क्षेत्रनिश्चिती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील परिशिष्ट ‘क’ ही महाराष्ट्रातील प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या गावनिहाय संदर्भयादीचा भाग आहे. या यादीत जिल्हा, तालुका आणि गावांची नोंद करण्यात आली असून गावांच्या नावांबाबतची माहिती संबंधित राज्य सरकारकडून मंत्रालयाला उपलब्ध करून देण्यात आल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. गावांच्या नावांत त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती असल्यास संबंधित राज्य सरकारकडून प्राप्त माहितीनुसार विस्तृत यादी अद्ययावत करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> परिशिष्ट ‘क’मधील गावांची यादी ही २७ जुलै २०२६ रोजी प्रस्तावित केलेली प्रशासकीय व्याप्ती दर्शवते; ती अंतिम अधिसूचित गावयादी नाही. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र तज्ज्ञ समितीच्या विचारानंतर प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती आणि त्यातील गावांची यादी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == प्रतिबंधित क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात काही औद्योगिक, खाणकामाशी संबंधित आणि मोठ्या बांधकामविषयक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन व वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग तसेच विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार आणि ठरावीक मर्यादेपेक्षा मोठे बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प यांचा प्रतिबंधित क्रियांमध्ये समावेश करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा करण्यास पूर्ण प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. नवीन खाणकाम किंवा उत्खननास परवानगी देऊ नये, अशी तरतूद आहे. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित असून त्या अंतिम अधिसूचना जारी झाल्याच्या तारखेपासून पाच वर्षांच्या आत किंवा विद्यमान खाणपट्ट्याची मुदत संपेपर्यंत, यापैकी जे आधी येईल त्यानुसार बंद करण्यात येणार आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === औष्णिक विद्युत प्रकल्प === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्पांना तसेच विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांच्या विस्ताराला परवानगी देऊ नये, असा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === लाल श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने ‘लाल’ श्रेणीत वर्गीकृत केलेल्या नवीन उद्योगांना पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्तारालाही प्रतिबंध प्रस्तावित आहे. तथापि, मसुद्यानुसार विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, आरोग्यसेवा सुविधांसह, लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवता येतील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मोठ्या बांधकाम प्रकल्पांवरील निर्बंध === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन तसेच विस्ताराच्या बांधकाम प्रकल्पांना प्रतिबंध करण्याचा प्रस्ताव आहे. विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना या प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नगर आणि क्षेत्र विकास प्रकल्प === मसुद्यानुसार ५० हेक्टर किंवा त्यापेक्षा अधिक क्षेत्रफळ असलेले नवीन किंवा विस्ताराचे नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्प, अथवा १,५०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेले असे प्रकल्प, प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान प्रकल्पांबाबतच्या तरतुदी === २०२६ च्या मसुद्यात नवीन प्रकल्प, विद्यमान प्रकल्पांचा विस्तार आणि विद्यमान खाणी यांच्याबाबत स्वतंत्र तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. विद्यमान खाणी टप्प्याटप्प्याने बंद करण्याचे प्रस्तावित आहे; नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान औष्णिक विद्युत प्रकल्पांचा विस्तार, तसेच नवीन लाल श्रेणीतील उद्योग आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांचा विस्तार प्रतिबंधित करण्याचा प्रस्ताव आहे. दुसरीकडे, विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती, नूतनीकरण किंवा विस्तार यांना प्रतिबंधातून वगळण्यात आले आहे. विद्यमान आरोग्यसेवा सुविधांनाही लागू कायदे व नियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी अंतिम कायदेशीर स्थिती दर्शवत नाहीत. त्या २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचनेत त्यात बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == नियंत्रित आणि अटींसह परवानगी असलेल्या क्रिया == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत काही प्रकल्प व क्रियांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटी आणि लागू असलेल्या कायदे व नियमांच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये नवीन जलविद्युत प्रकल्प, नारिंगी व पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग, पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचनेच्या कक्षेत येणारे काही प्रकल्प आणि वनजमिनीचा अन्य वापरासाठी वळविण्याशी संबंधित प्रस्ताव यांचा समावेश आहे. विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणासाठीही स्वतंत्र तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलविद्युत प्रकल्प === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ आणि त्याअंतर्गत लागू प्रक्रियेच्या अधीन परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार नवीन जलविद्युत प्रकल्पांसाठी कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याची अट प्रस्तावित आहे. तथापि, सर्वसमावेशक अभ्यासाद्वारे प्रत्येक प्रकल्पासाठी स्वतंत्र आधाररेषा निश्चित होईपर्यंत ही अट लागू राहणार आहे. तसेच प्रत्येक प्रकल्पाचा नदीच्या प्रवाहाच्या पद्धतीवर तसेच वन आणि जैवविविधतेच्या हानीवर होणारा एकत्रित परिणाम तपासण्यासाठी अभ्यास करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर राखण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कोणत्याही वेळी नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होऊ नये, अशी अट प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नारिंगी आणि पांढऱ्या श्रेणीतील उद्योग === केंद्रीय प्रदूषण नियंत्रण मंडळ किंवा संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने वर्गीकृत केलेल्या ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना पर्यावरणीय नियमांचे काटेकोर पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम करणाऱ्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्यासाठी प्रयत्न करण्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकनाच्या अधीन प्रकल्प === पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अनुसूचीत येणारे आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रस्तावित असलेले प्रकल्प, प्रतिबंधित क्रियांमध्ये विशेषतः समाविष्ट केलेले प्रकल्प वगळता, पूर्व पर्यावरणीय मंजुरी देण्यापूर्वी त्यांच्या एकत्रित पर्यावरणीय परिणामांचे आणि विकासाच्या गरजांचे परीक्षण व मूल्यांकन करण्याच्या प्रक्रियेच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> यामुळे अशा प्रकल्पांच्या मूल्यांकनात केवळ स्वतंत्र प्रकल्पाचा परिणाम न पाहता संबंधित परिसरातील किंवा नदीप्रणालीतील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनजमिनीचा अन्य वापर === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रस्तावांबाबत संबंधित वनविषयक कायदे व नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया आणि मंजुरी लागू राहतील. मसुद्यात अशा प्रकरणांमध्ये अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंतची प्रकल्पाशी संबंधित माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या तसेच संबंधित राज्याच्या वन विभागाच्या संकेतस्थळावर सार्वजनिक करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === विद्यमान निवासी घरे === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे निर्बंध घालण्याचा प्रस्ताव नाही. ही तरतूद प्रचलित कायदे व नियमांच्या अधीन राहून लागू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीचा अर्थ असा नाही की विद्यमान निवासी घरांशी संबंधित सर्व प्रकारच्या विकासकामांना इतर कायदे, स्थानिक बांधकाम नियम किंवा आवश्यक वैधानिक मंजुरींपासून सूट मिळते. मसुद्यातील तरतूद विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणाशी संबंधित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == जलविद्युत प्रकल्प == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णतः प्रतिबंधित न करता विशिष्ट पर्यावरणीय अटींच्या अधीन ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदींमध्ये पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन, पर्यावरणीय प्रवाहाचे संरक्षण, प्रकल्पांमधील किमान अंतर, नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा आणि संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय अटी === प्रस्तावित जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय परिणाम मूल्यांकन अधिसूचना, २००६नुसार लागू असलेल्या मूल्यांकन व मंजुरी प्रक्रियेचे पालन करणे आवश्यक राहील. तसेच प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन करताना संबंधित नदीप्रणाली आणि नदीखोऱ्यावर होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचाही विचार करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यानुसार जलविद्युत प्रकल्पांच्या पर्यावरणीय मूल्यांकनात संबंधित नदीप्रणालीतील आणि नदीखोऱ्यातील इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या परिणामांचाही विचार करण्यात येणार आहे. त्यामुळे स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांसोबत त्याच्या संचयी पर्यावरणीय परिणामांचेही मूल्यांकन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय प्रवाह === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह राखण्याची तरतूद आहे. कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के पाणी अखंड पर्यावरणीय प्रवाह म्हणून राखण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ही तरतूद जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये पाण्याचा वापर करताना नदीतील किमान पर्यावरणीय प्रवाह कायम ठेवण्याशी संबंधित आहे. पर्यावरणीय प्रवाहाबाबतची ही अट मसुद्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या नियमनाचा एक भाग आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांमधील अंतर === मसुद्यानुसार एकाच नदीप्रणालीतील दोन जलविद्युत प्रकल्पांमध्ये किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === नदीखोऱ्याच्या पातळीवरील मर्यादा === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचा विचार नदीखोऱ्याच्या पातळीवर करण्याची तरतूद आहे. त्यानुसार कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा अधिक भागावर जलविद्युत प्रकल्पांचा परिणाम होणार नाही, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदीनुसार एखाद्या नदीखोऱ्यातील जलविद्युत प्रकल्पांच्या परिणामाचा विचार केवळ स्वतंत्र प्रकल्पांच्या पातळीवर न करता संबंधित नदीखोऱ्याच्या एकूण क्षेत्राच्या संदर्भात करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संचयी पर्यावरणीय परिणामांचे मूल्यांकन === मसुद्यात जलविद्युत प्रकल्पांचे मूल्यांकन करताना संचयी पर्यावरणीय परिणामांचा अभ्यास करण्याची तरतूद आहे. यामध्ये स्वतंत्र प्रकल्पाच्या परिणामांबरोबरच त्याच नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील विद्यमान आणि प्रस्तावित इतर प्रकल्पांमुळे होणाऱ्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> संचयी पर्यावरणीय परिणामांच्या मूल्यांकनामुळे एका प्रकल्पापुरता मर्यादित परिणाम न पाहता संबंधित नदीप्रणाली किंवा नदीखोऱ्यातील अनेक प्रकल्पांच्या एकत्रित परिणामांचा विचार करण्याची प्रक्रिया प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == स्थानिक लोक, जमीन आणि मालमत्ता == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक लोक, जमीन आणि विद्यमान निवासी बांधकामांशी संबंधित काही तरतुदी करण्यात आल्या आहेत. मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नाही. तसेच विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणासंबंधी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जमिनीची मालकी === मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे संबंधित जमिनीच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून अधिसूचित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये आपोआप बदल होणार नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित करण्याचा परिणाम मुख्यतः त्या क्षेत्रातील विशिष्ट क्रिया आणि विकासकामांच्या नियमनाशी संबंधित आहे. मालकीहक्क आणि पर्यावरणीय नियमन या स्वतंत्र बाबी असल्याचे मसुद्याच्या तरतुदींवरून स्पष्ट होते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शेती आणि स्थानिक उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत विद्यमान शेती किंवा लागवडीच्या जमिनीचे मालकीहक्क संपुष्टात आणण्याची तरतूद नाही. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे शेतीची जमीन आपोआप अधिग्रहित केली जाईल, अशी तरतूद मसुद्यात नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद केली आहे. त्याचबरोबर प्रस्तावित निर्बंधांचा भर खाणकाम, औष्णिक विद्युत प्रकल्प, विशिष्ट श्रेणीतील उद्योग आणि मोठे बांधकाम व विकास प्रकल्प यांसारख्या क्रियांवर आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === निवासी बांधकामे === मसुद्यानुसार विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती आणि नूतनीकरणावर या अधिसूचनेद्वारे प्रतिबंध घालण्यात आलेला नाही. ही तरतूद इतर लागू कायदे आणि नियमांच्या अधीन राहते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याउलट, २०,००० चौ.मी. किंवा त्यापेक्षा अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांवर तसेच निर्धारित मर्यादा पूर्ण करणाऱ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्यामुळे विद्यमान निवासी घरांची दुरुस्ती व नूतनीकरण आणि मोठ्या नवीन बांधकाम प्रकल्पांबाबत मसुद्यात स्वतंत्र तरतुदी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === मालमत्ता हक्क आणि पर्यावरणीय नियमन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे विद्यमान मालमत्तेच्या मालकीमध्ये बदल होणार नसल्याचे मसुद्यात नमूद आहे. मात्र या क्षेत्रातील काही क्रियांवर प्रतिबंध किंवा नियमन लागू करण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यामुळे मालमत्तेची मालकी कायम राहणे आणि जमिनीच्या वापराशी संबंधित काही क्रियांवर पर्यावरणीय अटी लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> प्रस्तावित क्षेत्रातील विकासकामे आणि संसाधन-वापराच्या क्रियांना मसुद्यातील तरतुदी तसेच इतर लागू असलेले कायदे व नियम लागू राहतील. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्याने मालकीहक्क संपुष्टात येत नसला तरी काही विकास किंवा संसाधन-वापराच्या क्रियांवर नियमन लागू होऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == ग्रामसभा आणि वनाधिकार == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी यांच्या वनाधिकारांशी संबंधित कायदेशीर तरतुदींचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे. मसुद्यानुसार अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे आणि प्रकल्प व क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती घेणे अनिवार्य असेल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनाधिकार अधिनियम, २००६ === अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ हा वनात वास्तव्यास असलेल्या अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या वनाधिकारांना मान्यता देण्यासाठी आणि त्यांची नोंद व अंमलबजावणी करण्यासाठी करण्यात आलेला केंद्रीय कायदा आहे.<ref name="FRA2006"/> या अधिनियमाच्या कलम ३मध्ये मान्यताप्राप्त वनाधिकारांची तरतूद आहे, तर कलम ६मध्ये या अधिकारांची मान्यता आणि निहिती करण्यासाठीची प्रक्रिया तसेच ग्रामसभा आणि संबंधित प्राधिकरणांची भूमिका निश्चित करण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> २०२६ च्या पश्चिम घाट मसुद्यात या अधिनियमाच्या अधीन असलेल्या पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याचे स्पष्टपणे नमूद केले आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रकल्प आणि क्रियाकलापांच्या संदर्भात वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचे पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामसभेची भूमिका === २०२६ च्या मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असेल. ही तरतूद अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासी (वन अधिकारांची मान्यता) अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांशी जोडलेली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियमाच्या कलम ६नुसार ग्रामसभेला वनाधिकारांच्या दाव्यांची प्रक्रिया सुरू करण्याची तसेच संबंधित दावे आणि पुरावे तपासून त्याबाबत ठराव करण्याची भूमिका देण्यात आली आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील ग्रामसभेची संमतीची तरतूद आणि वनाधिकार अधिनियमातील ग्रामसभेची भूमिका या संबंधित असल्या तरी त्या स्वतंत्र कायदेशीर संदर्भांमध्ये समजून घेणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> === पूर्व सूचित संमती आणि स्थानिक सहभाग === २०२६ च्या मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्व सूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करणे प्रस्तावित केले आहे. तसेच प्रकल्प आणि क्रियाकलाप सुरू करण्यासाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीचा बिगर-वनीकरण वापरासाठी वळविण्याच्या प्रकरणांमध्ये संबंधित वनविषयक कायदे आणि नियमांनुसार आवश्यक वैधानिक प्रक्रिया व मंजुरी लागू राहतील. अशा प्रकरणांमध्ये वनाधिकार अधिनियमाच्या लागू तरतुदींचेही पालन करणे आवश्यक राहील.<ref name="FRA2006"/> मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी अंमलबजावणी आणि निरीक्षणासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक यंत्रणा उभारताना स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === आदिवासी आणि वननिवासी समुदाय === २०२६ च्या मसुद्याच्या पार्श्वभूमीत पश्चिम घाटातील सुमारे पाच कोटी लोकसंख्येच्या शाश्वत आणि समावेशक विकासाच्या गरजांचा विचार करण्याची आवश्यकता नमूद करण्यात आली आहे. तसेच पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय आणि जैवविविधता संरक्षणासोबत स्थानिक समुदायांच्या गरजांचा विचार करण्याचा दृष्टिकोन मसुद्यात मांडण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनाधिकार अधिनियम, २००६मध्ये अनुसूचित जमाती आणि इतर परंपरागत वननिवासींच्या विविध वैयक्तिक आणि सामुदायिक वनाधिकारांना वैधानिक मान्यता देण्याची तरतूद आहे.<ref name="FRA2006"/> त्यामुळे पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील पर्यावरणीय नियमनाची अंमलबजावणी करताना वनाधिकार अधिनियमातील लागू तरतुदी, ग्रामसभेची संमती आणि स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग या बाबींचा विचार करण्याची तरतूद २०२६ च्या मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील या तरतुदी २७ जुलै २०२६ रोजी प्रसिद्ध झालेल्या प्रस्तावाशी संबंधित आहेत. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होण्यापूर्वी प्राप्त हरकती, सूचना आणि संबंधित प्रक्रियेनुसार त्यामध्ये बदल होऊ शकतो.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == अंमलबजावणी आणि निरीक्षण == २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेनुसार पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर सोपविण्याचा प्रस्ताव आहे. राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांचे प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणी करण्यासाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे, विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे आणि निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग सुनिश्चित करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची जबाबदारी === मसुद्यानुसार पश्चिम घाट क्षेत्रातील संबंधित राज्य सरकारांकडे अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी असेल. त्यासाठी राज्य सरकारांनी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील निर्बंधांच्या प्रभावी निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी आवश्यक यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या यंत्रणा उभारताना राज्य सरकारांनी निर्णयप्रक्रियेत स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि त्यांचा समावेश सुनिश्चित करणे प्रस्तावित आहे. अशा यंत्रणांचे तपशील संबंधित राज्य सरकारांनी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयासोबत सामायिक करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र === मसुद्यानुसार पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय सहा पश्चिम घाट राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करेल. हे केंद्र पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन व अहवाल तयार करेल आणि अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या केंद्रामार्फत वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेस आणि अंमलबजावणीच्या प्रभावी यंत्रणेला बळकटी देण्यासाठी आवश्यक माहिती व निर्णय-सहाय्य उपलब्ध करून देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === प्रकल्पांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण === मसुद्यानुसार पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात परवानगी दिलेल्या प्रकल्प आणि क्रियाकलापांचे पश्च-मंजुरी निरीक्षण संबंधित राज्य सरकार, राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळ आणि पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या संबंधित प्रादेशिक कार्यालयाकडून केले जाईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पर्यावरणीय मंजुरी किंवा वनमंजुरी मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित मंत्रालयाच्या प्रादेशिक कार्यालयाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच जल (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९७४ किंवा वायू (प्रदूषण प्रतिबंध व नियंत्रण) अधिनियम, १९८१ अंतर्गत स्थापनेसाठी किंवा संचालनासाठी संमती मिळालेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील सर्व प्रकल्पांचे संबंधित राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाकडून **किमान वर्षातून एकदा** निरीक्षण करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्याचा पर्यावरणीय स्थिती अहवाल === मसुद्यानुसार संबंधित राज्य सरकारांनी त्यांच्या अधिकारक्षेत्रातील पश्चिम घाट क्षेत्राबाबत दरवर्षी **‘पर्यावरणीय स्थिती अहवाल’ (State of Health Report)** तयार करणे प्रस्तावित आहे. या अहवालात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी केलेल्या उपाययोजनांचा, तसेच संबंधित इतर बाबींचा तपशील समाविष्ट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हा वार्षिक अहवाल सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद मसुद्यात आहे. त्यामुळे पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय स्थिती आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसंबंधी माहिती सार्वजनिकरीत्या उपलब्ध करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उल्लंघनावरील कारवाई === मसुद्यातील तरतुदींचे उल्लंघन झाल्यास पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ आणि इतर संबंधित कायद्यांनुसार कारवाई करण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वरील सर्व तरतुदी २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्ताव आहेत. त्यामुळे त्या अंतिम अधिसूचित अंमलबजावणी व निरीक्षण यंत्रणेच्या अंतिम तरतुदी म्हणून न पाहता मसुद्यात प्रस्तावित केलेली व्यवस्था म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == पर्यावरणीय परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामागे पश्चिम घाटातील जैवविविधता आणि पर्यावरणीय अखंडतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत व समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाट हा जागतिक जैवविविधता हॉटस्पॉट असून त्यात अनेक स्थानिक प्रजाती आणि वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवास आढळतात, तसेच या प्रदेशातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील आहेत, असे नमूद करण्यात आले आहे. या पार्श्वभूमीवर काही प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जैवविविधता संरक्षण === पश्चिम घाट हा जैवविविधतेच्या दृष्टीने महत्त्वपूर्ण प्रदेश असून त्यात स्थानिक प्रजातींचे तसेच विविध वैशिष्ट्यपूर्ण नैसर्गिक अधिवासांचे अस्तित्व आहे. मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाच्या अद्वितीय जैवविविधतेचे संरक्षण आणि संवर्धन करण्याची गरज स्पष्ट करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प आणि विद्यमान प्रकल्पांच्या विस्तारावर बंदी, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग व विद्यमान उद्योगांच्या विस्तारावर प्रतिबंध आणि मोठ्या बांधकाम व नगरविकास प्रकल्पांवर मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. या तरतुदी पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उच्च परिणामकारक प्रकल्प व क्रियांचे नियमन करण्याच्या प्रस्तावित व्यवस्थेचा भाग आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांसाठी पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील मर्यादा प्रस्तावित करून नदीप्रवाह तसेच वन व जैवविविधतेवरील संभाव्य परिणामांचा संचयी पद्धतीने विचार करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === वनसंवर्धन === पश्चिम घाटातील वनक्षेत्र जैवविविधता आणि नैसर्गिक परिसंस्थांच्या दृष्टीने महत्त्वाचे आहे. मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील वनजमिनीचे बिगर-वनीकरण उपयोगासाठी वळविण्याच्या बाबतीत संबंधित कायदे व तरतुदींना बाधा न आणता, अर्जाच्या टप्प्यापासून मंजुरीपर्यंत प्रकल्पाची संपूर्ण माहिती पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालय तसेच संबंधित राज्यांच्या वन विभागांच्या संकेतस्थळांवर सार्वजनिक क्षेत्रात उपलब्ध करून देण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> याशिवाय, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा यांवर पूर्ण प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. या तरतुदींमुळे नैसर्गिक भू-दृश्य आणि संबंधित परिसंस्थांवर परिणाम करणाऱ्या अशा क्रियांचे नियमन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापरासाठी वनविषयक कायद्यांतील संबंधित तरतुदी लागू राहतील. तसेच वनाधिकार कायदा, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याचे मसुद्यात स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === जलस्रोतांचे संरक्षण === पश्चिम घाट हा गोदावरी, कृष्णा, कावेरी आणि इतर अनेक नद्यांच्या उगमाशी संबंधित प्रदेश आहे. २०२६ च्या मसुद्यात नवीन जलविद्युत प्रकल्पांना पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन अधिसूचना, २००६ च्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद केली असून, प्रत्येक प्रकल्पाची स्वतंत्र आधाररेषा व्यापक अभ्यासातून निश्चित होईपर्यंत कमी पाण्याच्या हंगामात नदीच्या प्रवाहातील किमान ३० टक्के अखंड पर्यावरणीय प्रवाह सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांच्या बाबतीत संचयी अभ्यास करून नदीप्रवाहावरील परिणाम तसेच वन आणि जैवविविधतेची संभाव्य हानी यांचे मूल्यांकन करण्याची तरतूद आहे. तसेच एका जलविद्युत प्रकल्पापासून दुसऱ्या प्रकल्पापर्यंत किमान ३ किलोमीटर अंतर ठेवण्याचे आणि कोणत्याही वेळी संबंधित नदीखोऱ्याच्या ५० टक्क्यांपेक्षा कमी क्षेत्रावर परिणाम राहील, अशी मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमधून स्वतंत्र प्रकल्पांच्या परिणामांबरोबरच नदीप्रवाह, वनक्षेत्र आणि जैवविविधतेवरील संचयी परिणामांचा विचार करण्याची नियामक पद्धत प्रस्तावित केली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === भूस्खलन आणि नैसर्गिक आपत्ती === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील काही भाग भूस्खलनाच्या धोक्याच्या दृष्टीने संवेदनशील किंवा अतिसंवेदनशील असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे आणि अशा भागांना विशेष संरक्षण व प्रतिबंधात्मक उपायांची आवश्यकता असल्याचे स्पष्ट केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प तसेच मोठ्या नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. या तरतुदी पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील भागांचे संरक्षण करण्याच्या व्यापक नियामक चौकटीचा भाग आहेत. तथापि, मसुदा अधिसूचनेत या प्रत्येक निर्बंधामुळे भूस्खलनाचे प्रमाण निश्चितपणे कमी होईल असा स्वतंत्र परिणामात्मक निष्कर्ष मांडलेला नाही. त्यामुळे या तरतुदींचा भूस्खलनाच्या धोक्याच्या पार्श्वभूमीवर प्रस्तावित पर्यावरणीय नियमन म्हणून उल्लेख करणे अधिक योग्य ठरते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हवामान आणि परिसंस्था === मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास आणि पर्यावरणीय अखंडतेच्या दृष्टीने महत्त्व अधोरेखित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर या प्रदेशात मोठी लोकसंख्या राहते आणि त्यामुळे जैवविविधतेचे संरक्षण करताना प्रदेशाचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता असल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन आणि अहवाल तयार करण्यासाठी **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. या केंद्रामार्फत पर्यावरणीय स्थितीचे नियमित मूल्यांकन, अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीसाठी निर्णय-सहाय्य आणि वैज्ञानिक निर्णयप्रक्रियेला मदत करण्याची व्यवस्था प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यावरणीय परिणामांचे स्वरूप === २०२६ची अधिसूचना अद्याप **मसुदा** असल्यामुळे तिच्यात नमूद केलेले पर्यावरणीय परिणाम हे प्रत्यक्षात मोजलेले परिणाम नसून प्रस्तावित संरक्षण व नियमनाच्या उद्दिष्टांशी संबंधित आहेत. मसुद्यातील निर्बंध आणि नियमनांचा उद्देश जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, नदीप्रणाली, वनक्षेत्र आणि पर्यावरणीय अखंडतेवरील संभाव्य प्रतिकूल परिणामांचे नियमन करणे हा आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना, तिची अंमलबजावणी, पर्यावरणीय निरीक्षण आणि उपलब्ध वैज्ञानिक अभ्यास यांच्या आधारे या क्षेत्रातील पर्यावरणीय परिणामांचे स्वतंत्र मूल्यांकन करणे शक्य होईल. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित तरतुदी आणि त्यांच्या प्रत्यक्ष पर्यावरणीय परिणामांमध्ये स्पष्ट भेद ठेवणे आवश्यक आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सामाजिक आणि आर्थिक परिणाम == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा संबंध या प्रदेशातील ग्रामीण अर्थव्यवस्था, शेती, लागवड, स्थानिक उपजीविका, उद्योग, पायाभूत सुविधा आणि पर्यटनाशी येतो. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण संरक्षणाबरोबरच पश्चिम घाटातील स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करून शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याचा दृष्टिकोन मांडण्यात आला आहे. त्याच वेळी काही विकासात्मक प्रकल्प व क्रियांवर प्रतिबंध आणि काहींवर पर्यावरणीय नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === ग्रामीण अर्थव्यवस्था === पश्चिम घाटातील ग्रामीण अर्थव्यवस्थेशी शेती, लागवड, स्थानिक संसाधनांवर आधारित उपक्रम, सेवा, लघुउद्योग आणि पर्यटन यांसारख्या विविध क्रियांचा संबंध आहे. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावाचा या उपक्रमांवर परिणाम त्यांच्या स्वरूपानुसार वेगवेगळा असू शकतो. मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांबरोबरच स्थानिक लोकांच्या विकासाच्या गरजा आणि प्रदेशाच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना स्थानिक समुदाय, विशेषतः आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक व आर्थिक गरजा आणि त्यांच्या विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची आवश्यकता अधोरेखित केली होती.<ref name="HLWG_I"/> === शेती आणि उपजीविका === २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेत पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात राहणाऱ्या स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नाही, तसेच शेती आणि लागवड क्रियांवर मसुद्यातील तरतुदींमुळे परिणाम होणार नाही, असे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील मालमत्तेच्या मालकीवर अधिसूचनेमुळे परिणाम होणार नाही, अशी स्वतंत्र तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या विशिष्ट वापरावर पर्यावरणीय किंवा इतर लागू कायद्यांनुसार नियमन असणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे एखाद्या विशिष्ट जमिनीच्या वापरासंबंधी लागू असलेल्या इतर कायदेशीर व पर्यावरणीय तरतुदी स्वतंत्रपणे लागू होऊ शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === उद्योग आणि रोजगार === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील उद्योगांचे त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांनुसार नियमन करण्याची तरतूद मसुद्यात प्रस्तावित आहे. केंद्रीय किंवा राज्य प्रदूषण नियंत्रण मंडळाने निश्चित केलेल्या ‘लाल’ श्रेणीतील नवीन उद्योगांना आणि विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योगांच्या विस्ताराला प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आला आहे. तथापि, विद्यमान लाल श्रेणीतील उद्योग, ज्यामध्ये आरोग्यसेवा आस्थापनांचाही समावेश आहे, लागू नियम व विनियमांच्या अधीन राहून सुरू ठेवण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> ‘नारिंगी’ आणि ‘पांढऱ्या’ श्रेणीतील उद्योगांना कठोर पर्यावरणीय नियमांचे पालन करण्याच्या अटीवर परवानगी देण्याचा प्रस्ताव आहे. तसेच कमी पर्यावरणीय परिणाम असलेल्या उद्योगांना प्रोत्साहन देण्याचे उद्दिष्ट मसुद्यात नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे काही प्रकारच्या औद्योगिक गुंतवणुकीवर मर्यादा येण्याची शक्यता असली, तरी रोजगारावर होणाऱ्या प्रत्यक्ष परिणामाचे प्रमाण किंवा स्वरूप मसुदा अधिसूचनेत निश्चित करण्यात आलेले नाही. त्यामुळे रोजगारातील निश्चित वाढ किंवा घट असा निष्कर्ष मसुद्याच्या आधारे काढता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पायाभूत सुविधा === पश्चिम घाटातील पायाभूत सुविधा विकासाबाबत मोठ्या आकाराच्या बांधकाम, नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर विशिष्ट मर्यादा प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत. २०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित बांधकाम प्रकल्पांना तसेच ५० हेक्टर किंवा त्याहून अधिक क्षेत्रफळ असलेल्या किंवा १,५०,००० चौरस मीटर किंवा त्याहून अधिक बांधकाम क्षेत्रफळ असलेल्या नवीन किंवा विस्तारित नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांना प्रतिबंध प्रस्तावित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्याचबरोबर विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर या मसुद्यात निर्बंध ठेवलेले नाहीत. विद्यमान आरोग्यसेवा आस्थापने सुरू ठेवण्याची तसेच लागू कायदे व नियमांनुसार प्राथमिक आरोग्य केंद्रे स्थापन करण्याची तरतूदही मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जलविद्युत प्रकल्पांना पूर्णपणे प्रतिबंधित न करता त्यांच्यासाठी पर्यावरणीय प्रभाव मूल्यांकन, किमान ३० टक्के पर्यावरणीय प्रवाह, प्रकल्पांमधील किमान ३ किलोमीटर अंतर आणि नदीखोरे पातळीवरील संचयी परिणामांचा विचार यांसारख्या अटी प्रस्तावित करण्यात आल्या आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे प्रस्तावित क्षेत्रातील पायाभूत सुविधा विकासावर सर्वसाधारण बंदी घालण्याऐवजी मोठ्या परिणामकारक प्रकल्पांवर विशिष्ट निर्बंध आणि इतर प्रकल्पांवर पर्यावरणीय नियमन अशी रचना मसुद्यात दिसून येते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === पर्यटन === पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्य, जैवविविधता आणि वनपरिसंस्था या प्रदेशाच्या पर्यटनाशी संबंधित महत्त्वाच्या नैसर्गिक घटकांपैकी आहेत. पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावामुळे मोठ्या पर्यावरणीय परिणामकारक विकासक्रियांवर नियंत्रण ठेवण्याची व्यवस्था निर्माण होऊ शकते; तथापि, २०२६ च्या मसुद्यात पर्यटन क्षेत्रासाठी स्वतंत्र आर्थिक किंवा विकास आराखडा प्रस्तावित केलेला नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने पश्चिम घाटातील नैसर्गिक भूदृश्याचे संरक्षण आणि स्थानिक आर्थिक विकासाच्या गरजा यांच्यात समतोल साधण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित झाल्याने पर्यटनात निश्चित वाढ किंवा घट होईल, असा निष्कर्ष केवळ २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेच्या आधारे काढता येत नाही. === स्थानिक समुदायांवरील संभाव्य परिणाम === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातील स्थानिक समुदायांवरील परिणाम हा जमिनीचा वापर, उपजीविका, विकास प्रकल्प, उद्योग आणि नैसर्गिक संसाधनांशी असलेल्या संबंधानुसार वेगवेगळा असू शकतो. २०२६ च्या मसुद्यात अधिसूचनेच्या तरतुदींच्या प्रभावी अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेत सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याचे निर्देश प्रस्तावित करण्यात आले आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तसेच प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती अनिवार्य असल्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मसुद्यात स्थानिक लोकांचे विस्थापन किंवा स्थानांतर होणार नसल्याचे तसेच मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे. तथापि, मालकी हक्क अबाधित राहणे आणि जमिनीच्या वापरावर पर्यावरणीय नियमन लागू होणे या स्वतंत्र बाबी आहेत. त्यामुळे स्थानिक समुदायांवरील प्रत्यक्ष सामाजिक व आर्थिक परिणामांचे मूल्यांकन संबंधित प्रकल्प, जमिनीचा वापर, स्थानिक परिस्थिती आणि लागू असलेल्या इतर कायदेशीर तरतुदींनुसार करावे लागते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == विकास आणि पर्यावरण संरक्षण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक लोकसंख्येच्या शाश्वत व समावेशक विकासाचा विचार करण्यात आला आहे. पश्चिम घाटाचे जैवविविधता, नैसर्गिक अधिवास, वन आणि जलस्रोतांच्या दृष्टीने महत्त्व लक्षात घेऊन पर्यावरणावर संभाव्यतः लक्षणीय परिणाम करणाऱ्या काही क्रियांवर प्रतिबंध आणि काही क्रियांवर नियमन प्रस्तावित करण्यात आले आहे. त्याचबरोबर स्थानिक लोकसंख्येच्या हक्क, गरजा आणि विकासाच्या आकांक्षांचा विचार करण्याची भूमिका मसुद्यात मांडण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === शाश्वत विकासाचा दृष्टिकोन === पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रस्तावात पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणासोबत स्थानिक लोकसंख्येचा शाश्वत आणि समावेशक विकास साधण्याची आवश्यकता मांडण्यात आली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीय संरक्षण, स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि प्रदेशाच्या विकासाच्या गरजा यांचा एकत्रित विचार करण्याची भूमिका स्वीकारण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटानेही पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाचा विचार करताना जैवविविधता आणि नैसर्गिक भूदृश्यांच्या संरक्षणाबरोबरच स्थानिक व आदिवासी समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि शाश्वत विकासाचा विचार करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> === पर्यावरणीय नियमन आणि आर्थिक विकास === प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रात सर्व विकासात्मक क्रियांवर एकसमान निर्बंध लादण्याऐवजी त्यांच्या संभाव्य पर्यावरणीय परिणामांच्या स्वरूपानुसार प्रतिबंध आणि नियमन करण्याची पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर प्रतिबंध प्रस्तावित करण्यात आले आहेत. त्याचवेळी जलविद्युत प्रकल्प आणि काही उद्योगांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी देण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या व्यवस्थेत पर्यावरणीयदृष्ट्या अधिक परिणामकारक मानल्या गेलेल्या क्रियांवर कठोर निर्बंध आणि इतर क्रियांवर नियामक अटी लागू करण्याचा दृष्टिकोन दिसून येतो. तथापि, या प्रस्तावित नियमनामुळे आर्थिक विकास, गुंतवणूक किंवा रोजगारावर होणारा दीर्घकालीन परिणाम मसुदा अधिसूचनेत स्वतंत्रपणे परिमाणात्मक स्वरूपात निश्चित करण्यात आलेला नाही. === स्थानिक विकासाच्या गरजा === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षणाचा प्रश्न स्थानिक लोकांच्या सामाजिक आणि आर्थिक गरजांपासून वेगळा करता येत नाही. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने स्थानिक आणि आदिवासी समुदायांच्या उपजीविका, सामाजिक-आर्थिक गरजा आणि विकासाच्या आवश्यकतांचा विचार करून पर्यावरणीय संरक्षणाची चौकट निश्चित करण्यावर भर दिला होता.<ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंमलबजावणीसाठी स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. वनजमिनीच्या बिगर-वनीकरण वापराशी संबंधित प्रकल्पांसाठी लागू वनविषयक कायदे व नियमांचे पालन करण्याबरोबरच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची तरतूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यात विद्यमान निवासी घरांच्या दुरुस्ती किंवा नूतनीकरणावर निर्बंध लागू होणार नसल्याचे तसेच पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र घोषित केल्यामुळे मालमत्तेच्या मालकीवर परिणाम होणार नसल्याचे स्पष्ट करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलन === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील संतुलनाचा प्रश्न महत्त्वाचा राहिला आहे. गाडगीळ समितीने पश्चिम घाटाच्या संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी विविध पातळ्यांनुसार संरक्षण व नियमनाची चौकट सुचवली होती. त्यानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्यावर आधारित दृष्टिकोन स्वीकारून पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रासाठी अधिक मर्यादित क्षेत्र प्रस्तावित केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यातही प्रतिबंधित आणि नियमनाधीन क्रियांची स्वतंत्र वर्गवारी करून पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांचा समन्वय साधण्याची नियामक रचना प्रस्तावित करण्यात आली आहे. खाणकाम आणि काही उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक प्रकल्पांवर प्रतिबंध ठेवताना जलविद्युत प्रकल्प, काही उद्योग आणि इतर नियमनाधीन क्रियांसाठी निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगीची तरतूद ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मात्र २७ जुलै २०२६ची अधिसूचना ही **मसुदा अधिसूचना** आहे. त्यामुळे पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम सीमा, त्यावरील निर्बंध व नियमन आणि संरक्षण व विकास यांतील अंतिम कायदेशीर चौकट अद्याप निश्चित झालेली नाही. मसुद्यानुसार हरकती व सूचना, संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रावरील तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर अंतिम अधिसूचना जारी केली जाऊ शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == सार्वजनिक प्रतिक्रिया आणि वाद == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चिती आणि नियमनाच्या प्रश्नावर केंद्र सरकार, संबंधित राज्य सरकारे, स्थानिक समुदाय, पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती आणि इतर हितधारक यांच्यात दीर्घकाळ मतभेद राहिले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर पर्यावरणीय संरक्षणाची व्याप्ती, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा या मुद्द्यांवर विविध भूमिका पुढे आल्या. कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींनंतरही सहाही राज्यांमध्ये या क्षेत्रनिश्चितीबाबत पूर्ण सहमती निर्माण झाली नाही. २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतरही विशेषतः कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती व नियमनाच्या स्वरूपाबाबत मतभेद कायम असल्याचे वृत्तांतांमधून दिसून आले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion">{{cite news |title=Western Ghats ESA draft: States seek changes in proposed area |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटातील स्थानिक समुदायांच्या प्रतिक्रियांमध्ये जमीनवापर, शेती, लागवड, उपजीविका, बांधकाम आणि स्थानिक विकासाच्या शक्यतांशी संबंधित चिंता व्यक्त झाल्या आहेत. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटकातील पश्चिम घाट परिसरात शेतकरी आणि स्थानिक रहिवाशांकडून मसुद्याच्या संभाव्य परिणामांबाबत विरोध व्यक्त झाल्याचे वृत्त आहे. उडुपी आणि घाट परिसरातील स्थानिकांनी विशेषतः उपजीविका आणि स्थानिक विकासावर होणाऱ्या संभाव्य परिणामांबाबत आक्षेप नोंदवले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_StateReactions">{{cite news |title=Karnataka to oppose Western Ghats ESA draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-to-oppose-western-ghats-esa-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> दुसरीकडे, पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संरक्षणाला अधिक प्रभावी कायदेशीर संरक्षण मिळावे, या भूमिकेतून काही पर्यावरण अभ्यासक आणि कार्यकर्त्यांनी २०२६ च्या मसुद्याला समर्थन दिले आहे. कोल्हापूर परिसरातील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी नागरिकांनी मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवाव्यात आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी मसुद्याला पाठिंबा द्यावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions">{{cite news |title=Western Ghats draft notification: Environmentalist Madhukar Bachulkar urges people to file objections and support protection |publisher=The Times of India |date=३ सप्टेंबर २०२६ |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/kolhapur/environmentalist-madhukar-bachulkar-urges-support-for-western-ghats-esa-draft/articleshow/123721099.cms |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === राज्य सरकारांच्या प्रतिक्रिया === पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबत संबंधित सहाही राज्य सरकारांनी विविध टप्प्यांवर केंद्र सरकारसमोर हरकती, सूचना किंवा क्षेत्रविषयक बदलांच्या मागण्या मांडल्या आहेत. मतभेदांमध्ये प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, मानवी वस्ती, पायाभूत सुविधा आणि आर्थिक विकासाशी संबंधित बाबींचा समावेश राहिला आहे.<ref name="WesternGhats_States_Objections">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या शिफारशींवरील आपला पूर्वीचा विरोध कायम ठेवला. २० ऑगस्ट २०२६ रोजी कर्नाटक विधानसभेत राज्याचे वन, पर्यावरण आणि पर्यावरणशास्त्र मंत्री रामलिंगा रेड्डी यांनी राज्य सरकार केंद्र सरकारकडे हरकती सादर करणार असल्याचे सांगितले. शेतकरी आणि स्थानिकांच्या हिताशी संबंधित मुद्दे या भूमिकेत महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले.<ref name="Karnataka_Objections_2026">{{cite news |author=Express News Service |title=Karnataka government to file objections on Kasturirangan report draft notification |publisher=The New Indian Express |date=२१ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/21/karnataka-government-to-file-objections-on-kasturirangan-report-draft-notification |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> महाराष्ट्रातही पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची सीमा आणि गावांचा समावेश हा केंद्र–राज्य चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात महाराष्ट्रासाठी १७,३४० चौ.कि.मी. क्षेत्र आणि १३ जिल्ह्यांतील २,५१५ गाव-नोंदी प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> जून २०२६मधील वृत्तांतानुसार महाराष्ट्र सरकारने या प्रस्तावातील ३७८ गावे वगळण्याची मागणी केली होती. या मागणीमागे काही गावांमधील उद्योग, खाणकाम तसेच प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रापासून त्यांचे अंतर यांसारख्या बाबींचा उल्लेख करण्यात आला होता.<ref name="Maharashtra_ESA_Reaction_2026">{{cite news |author=निखिल घान्हेकर |title=Western Ghats: What is the ESA plan for conservation, why it is necessary and the concerns |publisher=The Indian Express |date=२३ जून २०२६ |url=https://indianexpress.com/article/explained/western-ghats-what-is-the-esa-plan-for-conservation-why-states-are-opposing-it-10752679/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> केरळनेही पूर्वीच्या प्रस्तावित क्षेत्रात कपात करण्याची मागणी केली आहे. २०२६ च्या चर्चेत इडुक्की जिल्ह्यातील काही गावे, विशेषतः लागवड आणि शेतीशी संबंधित क्षेत्रे, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्रातून वगळण्याचा मुद्दा पुढे आला आहे. कर्नाटक आणि केरळमध्ये क्षेत्राची व्याप्ती आणि स्थानिक आर्थिक क्रियांवरील संभाव्य परिणाम याबाबतचे मतभेद तुलनेने अधिक ठळक राहिले आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === पर्यावरण क्षेत्रातील प्रतिक्रियांमध्येही एकसंध भूमिका दिसून येत नाही. गाडगीळ समितीचे अध्यक्ष माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाच्या दृष्टिकोनावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना निर्णयप्रक्रियेत अधिक महत्त्वाची भूमिका मिळणे आवश्यक असल्याचे मत व्यक्त केले होते. गाडगीळ यांच्या दृष्टिकोनात वैज्ञानिक माहितीबरोबर स्थानिक समुदायांकडून मिळणाऱ्या माहितीचा सहभाग महत्त्वाचा होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism">{{cite news |author=Aksheev Thakur |title=Local communities have no role in economic decisions in ‘unscientific’ Kasturirangan report: Madhav Gadgil |publisher=The Indian Express |date=२७ जुलै २०२२ |url=https://indianexpress.com/article/india/local-communities-no-role-economic-decisions-unscientific-kasturirangan-report-madhav-gadgil-8054612/ |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर काही पर्यावरण अभ्यासकांनी मात्र पश्चिम घाटाला अधिक प्रभावी संरक्षणाची आवश्यकता असल्याचे सांगून मसुद्यावर हरकती व सूचना नोंदवण्याचे आवाहन केले. कोल्हापूरमधील पर्यावरण अभ्यासक मधुकर बाचुळकर यांनी मसुद्याला पाठिंबा देत नागरिकांनी त्याच्या मंजुरीसाठी सार्वजनिक सहभाग नोंदवावा, असे आवाहन केले आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> या विविध भूमिकांमधील प्रमुख मतभेद पश्चिम घाटातील पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची व्याप्ती, संरक्षणाची तीव्रता, विकासात्मक क्रियांवरील निर्बंध आणि स्थानिक समुदायांच्या सामाजिक-आर्थिक गरजांशी साधावयाचा समतोल यांभोवती केंद्रित आहेत.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === उद्योग क्षेत्रातील प्रतिक्रिया === उद्योग आणि विकास क्षेत्राशी संबंधित चर्चेत प्रामुख्याने खाणकाम, उत्खनन, औद्योगिक प्रकल्प, मोठे बांधकाम आणि पायाभूत सुविधा विकासावरील प्रस्तावित निर्बंधांचा प्रश्न उपस्थित झाला आहे. २०२६ च्या मसुद्यात खाणकाम, उत्खनन आणि वाळू उपसा, नवीन औष्णिक विद्युत प्रकल्प, नवीन किंवा विस्तारित ‘लाल’ श्रेणीतील उद्योग तसेच मोठ्या बांधकाम आणि नगर व क्षेत्र विकास प्रकल्पांवर निर्बंध प्रस्तावित आहेत.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या तरतुदींमुळे संबंधित क्षेत्रांतील गुंतवणूक आणि विकासाच्या शक्यतांवर परिणाम होण्याची चिंता व्यक्त केली जात असली, तरी २०२६ च्या मसुद्याच्या संदर्भात संपूर्ण उद्योग क्षेत्राची एकसंध अधिकृत भूमिका उपलब्ध असल्याचे स्पष्टपणे दिसून येत नाही. त्यामुळे उद्योग क्षेत्राने मसुद्याला एकमुखी विरोध केला किंवा त्याचे एकमुखी समर्थन केले, असा निष्कर्ष काढणे योग्य ठरणार नाही.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> === माध्यमांतील चर्चा === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न माध्यमांमध्ये प्रामुख्याने पर्यावरण संरक्षण, स्थानिक उपजीविका आणि विकास यांच्यातील समतोलाच्या संदर्भात चर्चिला गेला आहे. चर्चेतील प्रमुख मुद्द्यांमध्ये सहा राज्यांतील प्रस्तावित क्षेत्रफळ, गावांचा समावेश, शेती व लागवड, खाणकाम, औद्योगिक व पायाभूत सुविधा विकास आणि गाडगीळ व कस्तुरीरंगन समित्यांच्या शिफारशींची अंमलबजावणी यांचा समावेश आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्याच्या प्रसिद्धीनंतर माध्यमांनी विशेषतः कर्नाटक सरकारच्या विरोधाची, महाराष्ट्र व केरळच्या क्षेत्रविषयक मागण्यांची आणि पश्चिम घाटाच्या संरक्षणासाठी पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्तींनी केलेल्या आवाहनांची नोंद केली आहे. काही वृत्तांतांनी स्थानिक समुदायांच्या शेती, उपजीविका आणि विकासाशी संबंधित चिंतांवर भर दिला, तर काहींनी जैवविविधता आणि पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या संरक्षणाची आवश्यकता अधोरेखित केली.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> या चर्चांमुळे पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राचा प्रश्न केवळ पर्यावरण संरक्षणाचा विषय न राहता केंद्र–राज्य संबंध, स्थानिक सहभाग, ग्रामीण अर्थव्यवस्था, जमीनवापर आणि विकास धोरणाशी संबंधित व्यापक सार्वजनिक धोरणाचा विषय बनला आहे.<ref name="WesternGhats_2026_MediaDiscussion"/> == हरकती आणि सूचना == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अधिसूचना अंतिम करण्यापूर्वी मसुदा अधिसूचनेवर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना मागविण्याची प्रक्रिया करण्यात आली आहे. २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुदा अधिसूचनेत पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये सार्वजनिक सूचना प्रसिद्ध करण्यात आली आहे. मसुद्यातील प्रस्तावांमुळे प्रभावित होण्याची शक्यता असलेल्या व्यक्तींना त्याबाबत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची संधी देण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती नोंदविण्याची प्रक्रिया === २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानुसार मसुदा अधिसूचनेतील प्रस्तावांवर हरकती किंवा सूचना सादर करण्यासाठी **६० दिवसांची मुदत** देण्यात आली आहे. ही मुदत भारताच्या राजपत्रात मसुदा अधिसूचनेची प्रत सार्वजनिक झाल्याच्या तारखेपासून मोजली जाणार आहे. या कालावधीत इच्छुक व्यक्ती मसुद्यातील प्रस्तावांबाबत लेखी स्वरूपात हरकती किंवा सूचना केंद्र सरकारकडे सादर करू शकतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> हरकती किंवा सूचना पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाच्या सचिवांकडे, इंदिरा पर्यावरण भवन, जोरबाग रोड, अलीगंज, नवी दिल्ली–११०००३ या पत्त्यावर पाठविता येतात. मसुदा अधिसूचनेत `esz-mef@nic.in` हा ई-मेल पत्ताही नमूद करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मंत्रालयाच्या उपलब्ध नोंदीनुसार २७ जुलै २०२६ च्या मसुदा अधिसूचनेवर **२५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत** हरकती आणि सूचना सादर करता येतात. अंतिम अधिसूचना प्रसिद्ध होईपर्यंत २०२६चा दस्तऐवज मसुदा स्वरूपातच राहतो. === केंद्र सरकारकडे प्राप्त हरकती आणि सूचना === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त होणाऱ्या हरकती आणि सूचना अंतिम अधिसूचना निश्चित करण्याच्या प्रक्रियेत विचारात घेतल्या जाणार आहेत. २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांच्या मतांचा विचार आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर जारी केली जाऊ शकते, असे नमूद करण्यात आले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय टप्प्याटप्प्याने किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी एकत्रित अधिसूचनेद्वारे** जारी करण्याची शक्यताही मसुद्यात ठेवण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> मसुद्यातील गावांच्या यादीबाबत संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीचा विचार करण्यात आला आहे. गावांच्या नावांमध्ये त्रुटी किंवा पुनरावृत्ती आढळल्यास संबंधित राज्य सरकारांकडून प्राप्त माहितीनुसार यादी अद्ययावत केली जाऊ शकते, अशी तरतूद मसुद्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्य सरकारांची भूमिका === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीमध्ये संबंधित राज्य सरकारांची भूमिका प्रक्रियेच्या विविध टप्प्यांवर राहिली आहे. २०२६ च्या मसुद्यात यापूर्वीच्या मसुद्यांवरील राज्य सरकारांकडून प्राप्त हरकती, टिप्पण्या आणि सूचनांचा विचार करण्याची प्रक्रिया तसेच गावांची नावे, क्षेत्रफळ आणि प्रस्तावित क्षेत्राच्या सीमांबाबत उपलब्ध माहितीचा विचार करण्यात आल्याचे नमूद केले आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यानुसार अंतिम क्षेत्रनिश्चिती करताना संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हितधारकांची मते विचारात घेतली जाणार आहेत. त्यामुळे मसुद्यातील राज्यनिहाय क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम अधिसूचना जारी होण्यापूर्वी बदलू शकते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतर तिच्या तरतुदींच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांकडे राहण्याचा प्रस्ताव आहे. त्यासाठी राज्य सरकारांनी आवश्यक निरीक्षण व अंमलबजावणी यंत्रणा उभारणे आणि विद्यमान नियामक संस्था व प्रक्रिया बळकट करणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === स्थानिक समुदाय, ग्रामसभा आणि नागरिकांचा सहभाग === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनेवर नागरिकांना हरकती आणि सूचना सादर करण्याची औपचारिक संधी देण्यात आली आहे. ही प्रक्रिया अंतिम अधिसूचना जारी करण्यापूर्वी सार्वजनिक सहभागाचा स्वतंत्र वैधानिक मार्ग उपलब्ध करून देते.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २०२६ च्या मसुद्यात पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण व अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये **स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश** सुनिश्चित करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या पूर्वसूचित संमतीच्या आवश्यकतांचे पालन करण्याची आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी **ग्रामसभेची संमती अनिवार्य** असल्याची तरतूद मसुद्यात करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> मात्र मसुद्यात स्थानिक स्वराज्य संस्थांना संपूर्ण पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अंतिम अधिसूचनेवर स्वतंत्रपणे निर्णय घेण्याचा अधिकार दिलेला नाही. त्यामुळे **नागरिकांची हरकत–सूचना प्रक्रिया, ग्रामसभेची भूमिका आणि स्थानिक स्वराज्य संस्थांची सामान्य वैधानिक भूमिका या स्वतंत्र बाबी आहेत**. या तिन्ही प्रक्रियांना समान स्वरूपाची संमती प्रक्रिया मानता येत नाही. == अंतिम अधिसूचनेची स्थिती == === २०२६ च्या मसुद्याची सद्यस्थिती === २७ जुलै २०२६ रोजी पर्यावरण, वन आणि हवामान बदल मंत्रालयाने पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राबाबत सातवी मसुदा अधिसूचना, **एस.ओ. ४१०६(ई)**, प्रसिद्ध केली. ही अधिसूचना पर्यावरण (संरक्षण) अधिनियम, १९८६ च्या कलम ३ आणि पर्यावरण (संरक्षण) नियम, १९८६ च्या नियम ५ च्या उपनियम (३) अन्वये प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> **८ सप्टेंबर २०२६पर्यंत ही मसुदा अधिसूचना अंतिम झालेली नाही.** २०२६ च्या सातव्या मसुद्यावर सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्यासाठी २५ सप्टेंबर २०२६पर्यंत मुदत ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे या तारखेपर्यंत मसुदा अधिसूचना सार्वजनिक विचारप्रक्रियेच्या टप्प्यात आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित केलेले पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र, राज्यनिहाय क्षेत्रफळ, गावांची यादी आणि नियामक तरतुदी यांना **अद्याप अंतिम वैधानिक स्थिती प्राप्त झालेली नाही**.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === हरकती आणि सूचनांची मुदत === मसुदा अधिसूचनेनुसार तिच्या प्रसिद्धीनंतर ६० दिवसांच्या कालावधीत संबंधित व्यक्ती किंवा हितधारकांकडून हरकती आणि सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. या हरकती आणि सूचना केंद्र सरकारच्या विचारार्थ सादर करता येतात.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या मसुद्यासाठी सार्वजनिक हरकती आणि सूचना सादर करण्याची अंतिम तारीख **२५ सप्टेंबर २०२६** आहे. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ रोजी सार्वजनिक हरकती व सूचना सादर करण्याची प्रक्रिया अद्याप सुरू आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === अंतिम अधिसूचना जारी करण्याची प्रक्रिया === मसुदा अधिसूचनेवर प्राप्त झालेल्या हरकती आणि सूचनांचा विचार करून अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया पुढे नेली जाणार आहे. २०२६ च्या मसुद्यानुसार प्रस्तावित पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्य सरकारांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांच्या आधारे निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम क्षेत्रनिश्चितीच्या प्रक्रियेत राज्यनिहाय क्षेत्रफळ किंवा गावांच्या यादीत बदल होण्याची शक्यता ठेवण्यात आली आहे. त्यामुळे मसुद्यातील प्रस्तावित सीमा, क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी यांना अंतिम अधिसूचनेतील अंतिम स्वरूप मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अंतिम अधिसूचना जारी झाल्यानंतरच त्यात निश्चित केलेल्या पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राला त्या अधिसूचनेनुसार अंतिम वैधानिक स्वरूप प्राप्त होईल. त्यामुळे २०२६ च्या मसुद्यातील प्रस्तावित निर्बंध आणि नियमनांना अंतिम अधिसूचित व्यवस्था मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === राज्यनिहाय किंवा संयुक्त अधिसूचनेची शक्यता === २०२६ च्या मसुद्यात अंतिम अधिसूचना **राज्यनिहाय स्वतंत्र अधिसूचनांच्या स्वरूपात किंवा सर्व संबंधित राज्यांसाठी संयुक्त अधिसूचनेच्या स्वरूपात** जारी करण्याची शक्यता स्पष्टपणे नमूद करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> त्यामुळे अंतिम प्रक्रियेत सहा राज्यांसाठी एकच संयुक्त अधिसूचना जारी केली जाईल किंवा प्रत्येक राज्यासाठी स्वतंत्र अधिसूचना जारी केली जाईल, हे २०२६ च्या मसुद्याच्या टप्प्यावर अंतिमतः निश्चित झालेले नाही. अंतिम स्वरूप हरकती व सूचना, संबंधित राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारप्रक्रियेनंतर निश्चित केले जाणे अपेक्षित आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २५ सप्टेंबर २०२६ची हरकत व सूचना सादर करण्याची मुदत संपल्यानंतर त्यांचा विचार आणि त्यानंतरची प्रशासकीय प्रक्रिया पूर्ण झाल्यावरच अंतिम अधिसूचनेची स्थिती स्पष्ट होईल.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> == टीका आणि विश्लेषण == पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या प्रक्रियेत पर्यावरण संरक्षणाची व्याप्ती, क्षेत्रनिश्चितीची पद्धत, स्थानिक समुदायांचा सहभाग आणि विकासात्मक क्रियांचे नियमन यांवर विविध मतप्रवाह निर्माण झाले आहेत. गाडगीळ समितीच्या अहवालानंतर कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाची स्थापना झाली आणि त्यानंतरच्या केंद्र सरकारच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाने सुचविलेल्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेण्यात आला. या प्रक्रियेवर पर्यावरण क्षेत्रातील व्यक्ती, राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून वेगवेगळ्या भूमिका व्यक्त झाल्या आहेत.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="HLWG_I"/><ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> === क्षेत्रनिश्चितीवरील प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या क्षेत्रनिश्चितीबाबतचा प्रमुख प्रश्न म्हणजे पर्यावरणीय संवेदनशीलता कोणत्या निकषांवर आणि कोणत्या भौगोलिक पातळीवर निश्चित करावी हा आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून पर्यावरणीय संवेदनशीलतेच्या तीन पातळ्यांनुसार नियमनाची चौकट सुचवली होती.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने भौगोलिक माहिती प्रणाली, उपग्रह-आधारित माहिती आणि इतर अवकाशीय माहितीचा वापर करून पश्चिम घाटातील नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांचे विभाजन केले. कार्यगटाने नैसर्गिक भूदृश्याच्या सुमारे ३७ टक्के भागाला, म्हणजे सुमारे **५९,९४० चौ.कि.मी. क्षेत्राला**, पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली होती.<ref name="HLWG_I"/> या क्षेत्रनिश्चितीवर काही राज्य सरकारांनी आक्षेप घेतले. २०२६ च्या सातव्या मसुद्यानंतर कर्नाटक सरकारने प्रस्तावित क्षेत्राच्या व्याप्तीबाबत हरकती नोंदविण्याची भूमिका घेतली. या विरोधामध्ये प्रस्तावित क्षेत्रात गावे आणि मानवी वस्तीचा समावेश तसेच शेतकरी आणि ग्रामीण लोकांच्या हिताशी संबंधित प्रश्नांचा उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="Karnataka_Objections_2026"/> याउलट काही पर्यावरण अभ्यासकांच्या मते पश्चिम घाटाच्या पर्यावरणीय संवेदनशीलतेचा विचार करताना अधिक व्यापक संरक्षणाची आवश्यकता आहे. त्यामुळे क्षेत्रनिश्चितीचा प्रश्न केवळ क्षेत्रफळाचा नसून पर्यावरणीय निकष, नैसर्गिक भूदृश्य, मानवी वस्ती आणि स्थानिक विकास यांच्यातील संबंधांशी संबंधित आहे.<ref name="WesternGhats_2026_Environment_Reactions"/> === स्थानिक समुदायांचा सहभाग === स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग हा गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांवरील चर्चेतील महत्त्वाचा मुद्दा राहिला आहे. गाडगीळ समितीच्या कार्यपद्धतीत वैज्ञानिक माहितीबरोबर केंद्र व राज्य सरकारे, जिल्हा परिषद, ग्रामपंचायती आणि स्थानिक लोकांकडून मिळणाऱ्या माहिती व अभिप्रायाचा विचार करण्यात आल्याचे माधव गाडगीळ यांनी नंतर स्पष्ट केले.<ref name="WGEEP_Report"/><ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> माधव गाडगीळ यांनी कस्तुरीरंगन अहवालावर टीका करताना स्थानिक समुदायांना आर्थिक निर्णयप्रक्रियेत पुरेशी भूमिका देण्यात आलेली नसल्याचे मत व्यक्त केले. त्यांनी गाडगीळ समितीच्या प्रक्रियेच्या तुलनेत कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनातील स्थानिक सहभागाबाबत आक्षेप नोंदवला होता.<ref name="Gadgil_Kasturirangan_Criticism"/> २०२६ च्या मसुद्यात मात्र पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या निरीक्षण आणि अंमलबजावणीसाठी राज्य सरकारांनी उभारावयाच्या यंत्रणांमध्ये स्थानिक समुदायांचा निर्णयप्रक्रियेतील सहभाग आणि समावेश सुनिश्चित करण्याची तरतूद प्रस्तावित आहे. तसेच वनाधिकार अधिनियम, २००६ अंतर्गत लागू असलेल्या आवश्यकतांचे पालन आणि प्रकल्प व क्रियाकलापांसाठी ग्रामसभेची संमती यांचा स्पष्ट उल्लेख करण्यात आला आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="FRA2006"/> त्यामुळे स्थानिक सहभागाचा प्रश्न केवळ मसुद्यावर हरकती व सूचना सादर करण्यापुरता मर्यादित नसून क्षेत्रनिश्चिती, प्रकल्पांचे नियमन, नैसर्गिक संसाधनांचे व्यवस्थापन आणि अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीशीही संबंधित आहे. === विकास आणि संरक्षण यांतील मतभेद === पश्चिम घाटातील पर्यावरणीय संरक्षण आणि आर्थिक विकास यांच्यातील संतुलन हा या प्रक्रियेतील प्रमुख मतभेदांपैकी एक आहे. पर्यावरण संरक्षणाच्या दृष्टिकोनातून खाणकाम, उत्खनन, मोठ्या बांधकाम प्रकल्प आणि इतर उच्च पर्यावरणीय परिणामकारक क्रियांवर नियंत्रण आवश्यक असल्याचे मांडले जाते. दुसरीकडे राज्य सरकारे आणि स्थानिक हितधारकांकडून शेती, उपजीविका, पायाभूत सुविधा आणि स्थानिक विकासावरील संभाव्य परिणामांविषयी चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/><ref name="WesternGhats_States_Objections"/> २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात काही क्रियांवर पूर्ण प्रतिबंध, काहींवर नियमन आणि काही क्रियांना निर्धारित पर्यावरणीय अटींच्या अधीन राहून परवानगी अशी श्रेणीबद्ध नियामक पद्धत प्रस्तावित करण्यात आली आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या संदर्भात कर्नाटकातील चर्चेतही पर्यावरणीय संरक्षण आणि विकास यांतील समतोलाचा प्रश्न पुढे आला आहे. राज्याकडून प्रस्तावित क्षेत्राची व्याप्ती आणि काही विकासात्मक निर्बंधांबाबत आक्षेप व्यक्त करण्यात आले असताना, पश्चिम घाटातील नदीउगम क्षेत्रे, जलस्रोत आणि भूस्खलनासारख्या पर्यावरणीय प्रश्नांचा विचार करण्याची आवश्यकताही चर्चेत आली आहे.<ref name="Karnataka_WG_Objections_2026">{{cite news |author=Bosky Khanna |title=Karnataka's Western Ghats panel pens its objections to MoEFCC |publisher=The New Indian Express |date=२२ ऑगस्ट २०२६ |url=https://www.newindianexpress.com/amp/story/states/karnataka/2026/Aug/22/karnatakas-western-ghats-panel-pens-its-objections-to-moefcc |access-date=८ सप्टेंबर २०२६ }}</ref> === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनांचे पुनर्मूल्यांकन === गाडगीळ आणि कस्तुरीरंगन समित्यांच्या दृष्टिकोनांतील फरक हा पश्चिम घाटाच्या संरक्षणावरील धोरणात्मक चर्चेचा प्रमुख विषय राहिला आहे. गाडगीळ समितीने संपूर्ण पश्चिम घाटाला पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र मानून तीन पातळ्यांनुसार नियमन सुचवले आणि विकेंद्रित व सहभागी निर्णयप्रक्रियेवर भर दिला.<ref name="WGEEP_Report"/> कस्तुरीरंगन उच्चस्तरीय कार्यगटाने नैसर्गिक आणि सांस्कृतिक भूदृश्य यांमध्ये भेद करून नैसर्गिक भूदृश्यातील सुमारे ३७ टक्के क्षेत्र, म्हणजे सुमारे ५९,९४० चौ.कि.मी., पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्र म्हणून विचारात घेण्याची शिफारस केली. या दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्यातील पर्यावरणीय संवेदनशील क्षेत्राचे संरक्षण करताना मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासात्मक गरजांचा स्वतंत्रपणे विचार करण्यात आला.<ref name="HLWG_I"/> पुढील केंद्र सरकारच्या पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या मसुदा अधिसूचनांमध्ये कस्तुरीरंगन कार्यगटाच्या क्षेत्रनिश्चितीचा आधार घेतला गेला. मात्र राज्य सरकारांकडून क्षेत्राची व्याप्ती, गावांचा समावेश आणि विकासात्मक क्रियांवरील परिणाम यांबाबत हरकती येत राहिल्यामुळे अंतिम क्षेत्रनिश्चितीची प्रक्रिया दीर्घकाळ सुरू राहिली.<ref name="MoEFCC_ESA_Notifications"/> गाडगीळ दृष्टिकोनाचे समर्थक अधिक व्यापक पर्यावरणीय संरक्षण आणि स्थानिक सहभागावर भर देतात, तर कस्तुरीरंगन दृष्टिकोनात नैसर्गिक भूदृश्याच्या संरक्षणासोबत मानवी वस्ती आणि सांस्कृतिक भूदृश्यातील विकासाच्या गरजांचा वेगळा विचार करण्यात आला. त्यामुळे या दोन दृष्टिकोनांचे मूल्यमापन करताना क्षेत्रनिश्चिती, पर्यावरणीय निकष, स्थानिक सहभाग आणि विकासाचे नियमन हे स्वतंत्र निकष विचारात घेणे आवश्यक ठरते. === अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्न === पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राच्या अधिसूचना प्रक्रियेतील प्रमुख प्रश्नांमध्ये अंतिम क्षेत्रसीमा निश्चित करणे, राज्य सरकारांच्या शिफारसी आणि हरकतींचा विचार करणे, गावांची अचूक यादी निश्चित करणे, स्थानिक समुदायांचा प्रभावी सहभाग सुनिश्चित करणे आणि पर्यावरणीय संरक्षणाच्या उद्दिष्टांशी विकासाच्या गरजांचा समतोल साधणे यांचा समावेश आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> २७ जुलै २०२६ च्या सातव्या मसुद्यात प्रस्तावित क्षेत्राची अंतिम व्याप्ती संबंधित राज्यांच्या शिफारसी, हितधारकांची मते आणि पश्चिम घाट पर्यावरणीयदृष्ट्या संवेदनशील क्षेत्राशी संबंधित तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर निश्चित केली जाण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे मसुद्यातील क्षेत्रफळ आणि गावांची यादी अंतिम स्वरूपाची मानता येत नाही.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> अधिसूचनेच्या अंमलबजावणीची संस्थात्मक चौकट हाही महत्त्वाचा प्रश्न आहे. २०२६ च्या मसुद्यात निरीक्षण आणि अंमलबजावणीची जबाबदारी संबंधित राज्य सरकारांवर ठेवण्याबरोबरच केंद्र सरकार आणि सहा संबंधित राज्यांच्या सहकार्याने **पश्चिम घाट निर्णय-सहाय्य आणि निरीक्षण केंद्र** स्थापन करण्याचा प्रस्ताव आहे.<ref name="MoEFCC_2026_Draft"/> या सर्व प्रश्नांचे अंतिम स्वरूप २०२६ च्या मसुद्यावर प्राप्त होणाऱ्या हरकती व सूचना, राज्यांच्या शिफारसी आणि तज्ज्ञ समितीच्या विचारांनंतर तसेच केंद्र सरकारकडून जारी होणाऱ्या अंतिम अधिसूचनेनंतर स्पष्ट होईल. त्यामुळे ८ सप्टेंबर २०२६ च्या स्थितीत या मुद्द्यांकडे अंतिम धोरणात्मक निर्णय म्हणून नव्हे, तर प्रक्रियेत असलेले धोरणात्मक, पर्यावरणीय आणि प्रशासकीय प्रश्न म्हणून पाहणे अधिक योग्य आहे. == चित्रदालन == <gallery mode="packed" heights="180"> File:Landscapes of Western Ghats from Mullayyanagiri Betta.jpg|मुल्लय्यनगिरी बेट्टा येथून दिसणारे पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Chafawade village, Western Ghats, Maharashtra (2013).jpg|चाफवडे गाव परिसरातील पश्चिम घाट, महाराष्ट्र File:Western Ghats, Malshej Ghat, Maharashtra (2016) 5.jpg|माळशेज घाट, महाराष्ट्र File:Gomphidia kodaguensis-Kadavoor-2016-06-15-003.jpg|पश्चिम घाटातील जैवविविधतेचा एक नमुना File:Forest Loss in Sahyadris.jpg|सह्याद्रीतील जंगलतोड File:Up hill, Sahyadri mountain - panoramio.jpg|सह्याद्री पर्वतरांग File:Wayanad Bush Frog the hidden emerald whisper of the rain-soaked Western Ghats 02.jpg|पश्चिम घाटातील वायनाड बुश फ्रॉग File:Bhaje caves waterfalls-1.jpg|पश्चिम घाटातील भजे परिसरातील धबधबा File:Beauty of western ghat.jpg|पश्चिम घाटाचे भूदृश्य File:Manohar Mansantoshgad Sahyadri Secondary Forest northern Western Ghats IMG20260610095856.jpg|उत्तर पश्चिम घाटातील सह्याद्रीचे दुय्यम वन </gallery> == हेही पहा == * [[पश्चिम घाट]] == बाह्य दुवे == * [https://moef.gov.in/ पर्यावरण, वन आणि जलवायु परिवर्तन मंत्रालय, भारत सरकार] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/ पश्चिम घाट — युनेस्को जागतिक वारसा केंद्र] * [https://whc.unesco.org/en/list/1342/maps/ पश्चिम घाट — युनेस्को नकाशे] {{कोकण लोकजीवन}} == संदर्भ आणि नोंदी == {{संदर्भयादी}} [[वर्ग:पश्चिम घाट]] [[वर्ग:महाराष्ट्र]] [[वर्ग:कोकण]] ojzn5zrumzyg2w5617z5kxos300yeri 0 383707 2708514 2026-09-08T12:09:45Z संतोष गोरे 135680 [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]] कडे पुनर्निर्देशित 2708514 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]] l6n7qavzq24kd5gvmg8avtx2dhy34uk 0 383708 2708515 2026-09-08T12:10:50Z संतोष गोरे 135680 [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]] कडे पुनर्निर्देशित 2708515 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[डिझ्नी+ हॉटस्टार]] l6n7qavzq24kd5gvmg8avtx2dhy34uk 3 383709 2708520 2026-09-08T12:17:37Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708520 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=ChromeGame}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:४७, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) aenohv9ts3fme3wcl836jabshjjbttb 0 383710 2708523 2026-09-08T12:25:11Z संतोष गोरे 135680 [[नीम करोली बाबा]] कडे पुनर्निर्देशित 2708523 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[नीम करोली बाबा]] plx0y6j03s53y9zzyv5sud93nw4b43h 0 383711 2708524 2026-09-08T12:25:42Z संतोष गोरे 135680 [[नीम करोली बाबा]] कडे पुनर्निर्देशित 2708524 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[नीम करोली बाबा]] plx0y6j03s53y9zzyv5sud93nw4b43h 0 383712 2708525 2026-09-08T12:27:25Z संतोष गोरे 135680 [[नीम करोली बाबा]] कडे पुनर्निर्देशित 2708525 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[नीम करोली बाबा]] plx0y6j03s53y9zzyv5sud93nw4b43h 3 383713 2708533 2026-09-08T14:48:57Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708533 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Rudradaman 07}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:१८, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) 1uclbwr77de8hflosqhbzyyswn69d38 3 383714 2708535 2026-09-08T15:02:38Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708535 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Mohan A Malekar}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २०:३२, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) grjjx4gsobejpwjh5xa5jd8r0lvl0wf 3 383715 2708558 2026-09-08T17:41:47Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708558 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Balkrushna Gaikwad}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) २३:११, ८ सप्टेंबर २०२६ (IST) ozurmkwp4gfour3s1xompu5znohnou7 0 383716 2708559 2026-09-08T17:43:42Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2708559 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[हरिश्चंद्र मिश्रा]] 0l7xx3r8ulo2aypu1uwil1liajirnx8 0 383717 2708568 2026-09-08T18:06:23Z Goalata 168613 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373747206|Rangalya Ratri Asha]]" 2708568 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता डावजेकर]], [[वसंत पवार]], [[छोटा गंधर्व]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|प्रदर्शन तारीख=२९ मे १९६२|दिग्दर्शन=[[राजा ठाकूर]]|निर्मिती=महाराष्ट्र चित्रपट औद्योगिक सहकारी संस्था|प्रमुख कलाकार=[[अरुण सरनाईक]], [[सीमा देव]]}}'''''रंगल्या रात्री आशा''''' हा [[राजा ठाकूर]] दिग्दर्शित १९६२ सालचा एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील संगीतप्रधान आणि सामाजिक चित्रपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.marathisrushti.com/articles/raja-thakur-2/?|title=मराठीतले उत्तम संकलक राजा ठाकूर व एक यशस्वी दिग्दर्शक राजा ठाकूर – Marathisrushti Articles|website=www.marathisrushti.com|access-date=}}</ref> या चित्रपटात [[अरुण सरनाईक]] आणि [[सीमा देव|सीमा देव यांच्या]] प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=RH9YAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rangalya+Ratri+Asha+|title=Maharashtra: Birthplace of Indian Film Industry|last=Mujawar|first=Isak|date=1969|publisher=Chief Information Officer, Maharashtra Information Centre|language=en}}</ref> १० व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात, या चित्रपटाला [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट|सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटासाठीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1962/108|title=National Awards Winners 1962: Complete list of winners of National Awards 1962|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=}}</ref> ifzm84888wsdhbtmst1r7gpw7tyyhmg 2708570 2708568 2026-09-08T18:07:48Z Goalata 168613 /* */ 2708570 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता डावजेकर]], [[वसंत पवार]], [[छोटा गंधर्व]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|प्रदर्शन तारीख=२९ मे १९६२|दिग्दर्शन=[[राजा ठाकूर]]|निर्मिती=महाराष्ट्र चित्रपट औद्योगिक सहकारी संस्था|प्रमुख कलाकार=[[अरुण सरनाईक]], [[सीमा देव]]}}'''''रंगल्या रात्री आशा''''' हा [[राजा ठाकूर]] दिग्दर्शित १९६२ सालचा एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील संगीतप्रधान आणि सामाजिक चित्रपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.marathisrushti.com/articles/raja-thakur-2/?|title=मराठीतले उत्तम संकलक राजा ठाकूर व एक यशस्वी दिग्दर्शक राजा ठाकूर – Marathisrushti Articles|website=www.marathisrushti.com|access-date=}}</ref> या चित्रपटात [[अरुण सरनाईक]] आणि [[सीमा देव|सीमा देव यांच्या]] प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=RH9YAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rangalya+Ratri+Asha+|title=Maharashtra: Birthplace of Indian Film Industry|last=Mujawar|first=Isak|date=1969|publisher=Chief Information Officer, Maharashtra Information Centre|language=en}}</ref> १० व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात, या चित्रपटाला [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट|सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटासाठीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1962/108|title=National Awards Winners 1962: Complete list of winners of National Awards 1962|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=}}</ref> ==संदर्भ== qfjilqd9uk5qq1osztka6uk0v3qjm9t 2708571 2708570 2026-09-08T18:10:12Z Goalata 168613 2708571 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता डावजेकर]], [[वसंत पवार]], [[छोटा गंधर्व]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|प्रदर्शन तारीख=२९ मे १९६२|दिग्दर्शन=[[राजा ठाकूर]]|निर्मिती=महाराष्ट्र चित्रपट औद्योगिक सहकारी संस्था|प्रमुख कलाकार=[[अरुण सरनाईक]], [[सीमा देव]]}}'''''रंगल्या रात्री आशा''''' हा [[राजा ठाकूर]] दिग्दर्शित १९६२ सालचा एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील संगीतप्रधान आणि सामाजिक चित्रपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.marathisrushti.com/articles/raja-thakur-2/?|title=मराठीतले उत्तम संकलक राजा ठाकूर व एक यशस्वी दिग्दर्शक राजा ठाकूर – Marathisrushti Articles|website=www.marathisrushti.com|access-date=}}</ref> या चित्रपटात [[अरुण सरनाईक]] आणि [[सीमा देव|सीमा देव यांच्या]] प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=RH9YAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rangalya+Ratri+Asha+|title=Maharashtra: Birthplace of Indian Film Industry|last=Mujawar|first=Isak|date=1969|publisher=Chief Information Officer, Maharashtra Information Centre|language=en}}</ref> १० व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात, या चित्रपटाला [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट|सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटासाठीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1962/108|title=National Awards Winners 1962: Complete list of winners of National Awards 1962|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=}}</ref> == कलाकार == * [[अरुण सरनाईक]] * [[सीमा देव]] * मिनू मुमताज * [[शाहू मोडक]] * [[शरद तळवलकर]] * [[आशा पाटील]] * [[वसंत शिंदे]] * [[इंदिरा चिटणीस]] ==संदर्भ== 7xmbj2uk2dfpdlo9gi7kiboeh7a51s2 2708594 2708571 2026-09-08T22:17:11Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[रंगल्या रात्री आशा]] वरुन [[रंगल्या रात्री अशा]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2708571 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता डावजेकर]], [[वसंत पवार]], [[छोटा गंधर्व]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|प्रदर्शन तारीख=२९ मे १९६२|दिग्दर्शन=[[राजा ठाकूर]]|निर्मिती=महाराष्ट्र चित्रपट औद्योगिक सहकारी संस्था|प्रमुख कलाकार=[[अरुण सरनाईक]], [[सीमा देव]]}}'''''रंगल्या रात्री आशा''''' हा [[राजा ठाकूर]] दिग्दर्शित १९६२ सालचा एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील संगीतप्रधान आणि सामाजिक चित्रपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.marathisrushti.com/articles/raja-thakur-2/?|title=मराठीतले उत्तम संकलक राजा ठाकूर व एक यशस्वी दिग्दर्शक राजा ठाकूर – Marathisrushti Articles|website=www.marathisrushti.com|access-date=}}</ref> या चित्रपटात [[अरुण सरनाईक]] आणि [[सीमा देव|सीमा देव यांच्या]] प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=RH9YAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rangalya+Ratri+Asha+|title=Maharashtra: Birthplace of Indian Film Industry|last=Mujawar|first=Isak|date=1969|publisher=Chief Information Officer, Maharashtra Information Centre|language=en}}</ref> १० व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात, या चित्रपटाला [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट|सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटासाठीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1962/108|title=National Awards Winners 1962: Complete list of winners of National Awards 1962|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=}}</ref> == कलाकार == * [[अरुण सरनाईक]] * [[सीमा देव]] * मिनू मुमताज * [[शाहू मोडक]] * [[शरद तळवलकर]] * [[आशा पाटील]] * [[वसंत शिंदे]] * [[इंदिरा चिटणीस]] ==संदर्भ== 7xmbj2uk2dfpdlo9gi7kiboeh7a51s2 2708596 2708594 2026-09-08T22:17:45Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708596 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता डावजेकर]], [[वसंत पवार]], [[छोटा गंधर्व]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|प्रदर्शन तारीख=२९ मे १९६२|दिग्दर्शन=[[राजा ठाकूर]]|निर्मिती=महाराष्ट्र चित्रपट औद्योगिक सहकारी संस्था|प्रमुख कलाकार=[[अरुण सरनाईक]], [[सीमा देव]]}}'''''रंगल्या रात्री आशा''''' हा [[राजा ठाकूर]] दिग्दर्शित १९६२ सालचा एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील संगीतप्रधान आणि सामाजिक चित्रपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.marathisrushti.com/articles/raja-thakur-2/?|title=मराठीतले उत्तम संकलक राजा ठाकूर व एक यशस्वी दिग्दर्शक राजा ठाकूर – Marathisrushti Articles|website=www.marathisrushti.com|access-date=}}</ref> या चित्रपटात [[अरुण सरनाईक]] आणि [[सीमा देव|सीमा देव यांच्या]] प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://books.google.co.in/books?redir_esc=y&id=RH9YAAAAMAAJ&focus=searchwithinvolume&q=Rangalya+Ratri+Asha+|title=Maharashtra: Birthplace of Indian Film Industry|last=Mujawar|first=Isak|date=1969|publisher=Chief Information Officer, Maharashtra Information Centre|language=en}}</ref> १० व्या राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार सोहळ्यात, या चित्रपटाला [[राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार, सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपट|सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटासाठीचा राष्ट्रीय चित्रपट पुरस्कार]] मिळाला. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/movie-awards/national-awards-winners/1962/108|title=National Awards Winners 1962: Complete list of winners of National Awards 1962|website=timesofindia.indiatimes.com|access-date=}}</ref> == कलाकार == * [[अरुण सरनाईक]] * [[सीमा देव]] * मिनू मुमताज * [[शाहू मोडक]] * [[शरद तळवलकर]] * [[आशा पाटील]] * [[वसंत शिंदे]] * [[इंदिरा चिटणीस]] ==संदर्भ== [[वर्ग:इ.स. १९६२ मधील मराठी चित्रपट]] dufpgtrp187y65e58ajefauvo04xlv4 0 383718 2708574 2026-09-08T18:15:57Z Goalata 168613 Created by translating the opening section from the page "[[:en:Special:Redirect/revision/1373747918|Aparadh]]" 2708574 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता नाईक]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=[[राजदत्त]]|निर्मिती=शरद पिळगावकर|पटकथा=[[मधुसूदन कालेलकर]]|प्रदर्शन तारीख=१९६९}}'''''अपराध''''' हा १९६९ मध्ये मनोरमा फिल्म्सच्या बॅनरखाली [[राजदत्त]] दिग्दर्शित आणि शरद पिळगावकर निर्मित एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील [[नाट्य (चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी)|कौटुंबिक]] आणि गुन्हेगारी नाट्यपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/NFT|title=Aparadh (1969)|website=Indiancine.ma|access-date=7 September 2026}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2020/4/25/Article-on-Rajdutta.amp.html|title=असामान्य चित्रतपस्वी|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=7 September 2026}}</ref> या चित्रपटात [[रमेश देव]], [[सीमा देव]], इंद्रानी मुखर्जी, विवेक यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/business-of-bollywood/about-crime-and-repentance/articleshow/2642096.cms?from=mdr&|title=About crime and repentance|date=22 December 2007|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> [[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार|८ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]] सोहळ्यात या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह नऊ पुरस्कार जिंकले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/20190823_20190823_0935|title=शिल्पकार चरित्रकोश खंड ७ – चित्रपट, संगीत|last=सुधीर वासुदेव नांदगावकर|first=चैतन्य कुंटे|date=2014}}</ref> c0x3i1kqoe9kdu34jrsdmzfqmxmy9sl 2708575 2708574 2026-09-08T18:16:47Z Goalata 168613 /* */ 2708575 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता नाईक]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=[[राजदत्त]]|निर्मिती=शरद पिळगावकर|पटकथा=[[मधुसूदन कालेलकर]]|प्रदर्शन तारीख=१९६९}}'''''अपराध''''' हा १९६९ मध्ये मनोरमा फिल्म्सच्या बॅनरखाली [[राजदत्त]] दिग्दर्शित आणि शरद पिळगावकर निर्मित एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील [[नाट्य (चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी)|कौटुंबिक]] आणि गुन्हेगारी नाट्यपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/NFT|title=Aparadh (1969)|website=Indiancine.ma|access-date=7 September 2026}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2020/4/25/Article-on-Rajdutta.amp.html|title=असामान्य चित्रतपस्वी|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=7 September 2026}}</ref> या चित्रपटात [[रमेश देव]], [[सीमा देव]], इंद्रानी मुखर्जी, विवेक यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/business-of-bollywood/about-crime-and-repentance/articleshow/2642096.cms?from=mdr&|title=About crime and repentance|date=22 December 2007|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> [[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार|८ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]] सोहळ्यात या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह नऊ पुरस्कार जिंकले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/20190823_20190823_0935|title=शिल्पकार चरित्रकोश खंड ७ – चित्रपट, संगीत|last=सुधीर वासुदेव नांदगावकर|first=चैतन्य कुंटे|date=2014}}</ref> == संदर्भ == gqonu99ru44fr7ui8ehs2ichezbfjhf 2708578 2708575 2026-09-08T18:20:42Z Goalata 168613 /* */ 2708578 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता नाईक]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=[[राजदत्त]]|निर्मिती=शरद पिळगावकर|पटकथा=[[मधुसूदन कालेलकर]]|प्रदर्शन तारीख=१९६९}}'''''अपराध''''' हा १९६९ मध्ये मनोरमा फिल्म्सच्या बॅनरखाली [[राजदत्त]] दिग्दर्शित आणि शरद पिळगावकर निर्मित एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील [[नाट्य (चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी)|कौटुंबिक]] आणि गुन्हेगारी नाट्यपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/NFT|title=Aparadh (1969)|website=Indiancine.ma|access-date=7 September 2026}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2020/4/25/Article-on-Rajdutta.amp.html|title=असामान्य चित्रतपस्वी|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=7 September 2026}}</ref> या चित्रपटात [[रमेश देव]], [[सीमा देव]], इंद्रानी मुखर्जी, विवेक यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/business-of-bollywood/about-crime-and-repentance/articleshow/2642096.cms?from=mdr&|title=About crime and repentance|date=22 December 2007|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> [[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार|८ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]] सोहळ्यात या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह नऊ पुरस्कार जिंकले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/20190823_20190823_0935|title=शिल्पकार चरित्रकोश खंड ७ – चित्रपट, संगीत|last=सुधीर वासुदेव नांदगावकर|first=चैतन्य कुंटे|date=2014}}</ref> == कलाकार == * [[रमेश देव]] * [[सीमा देव]] * [[इंद्राणी मुकर्जी]] * [[विवेक (अभिनेता)|विवेक]] * [[राजा परांजपे]] * लता थत्ते * [[बाळकृष्ण हरी कोल्हटकर]] * मंदाकिनी भडभडे * मंगला पर्वते == संदर्भ == 7gd1tln54vih9l21xadocobhgbsc5fj 2708597 2708578 2026-09-08T22:18:39Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[अपराध (चित्रपट)]] वरुन [[अपराध (मराठी चित्रपट)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2708578 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता नाईक]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=[[राजदत्त]]|निर्मिती=शरद पिळगावकर|पटकथा=[[मधुसूदन कालेलकर]]|प्रदर्शन तारीख=१९६९}}'''''अपराध''''' हा १९६९ मध्ये मनोरमा फिल्म्सच्या बॅनरखाली [[राजदत्त]] दिग्दर्शित आणि शरद पिळगावकर निर्मित एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील [[नाट्य (चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी)|कौटुंबिक]] आणि गुन्हेगारी नाट्यपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/NFT|title=Aparadh (1969)|website=Indiancine.ma|access-date=7 September 2026}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2020/4/25/Article-on-Rajdutta.amp.html|title=असामान्य चित्रतपस्वी|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=7 September 2026}}</ref> या चित्रपटात [[रमेश देव]], [[सीमा देव]], इंद्रानी मुखर्जी, विवेक यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/business-of-bollywood/about-crime-and-repentance/articleshow/2642096.cms?from=mdr&|title=About crime and repentance|date=22 December 2007|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> [[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार|८ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]] सोहळ्यात या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह नऊ पुरस्कार जिंकले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/20190823_20190823_0935|title=शिल्पकार चरित्रकोश खंड ७ – चित्रपट, संगीत|last=सुधीर वासुदेव नांदगावकर|first=चैतन्य कुंटे|date=2014}}</ref> == कलाकार == * [[रमेश देव]] * [[सीमा देव]] * [[इंद्राणी मुकर्जी]] * [[विवेक (अभिनेता)|विवेक]] * [[राजा परांजपे]] * लता थत्ते * [[बाळकृष्ण हरी कोल्हटकर]] * मंदाकिनी भडभडे * मंगला पर्वते == संदर्भ == 7gd1tln54vih9l21xadocobhgbsc5fj 2708599 2708597 2026-09-08T22:18:49Z अभय नातू 206 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708599 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट चित्रपट|संगीत=[[दत्ता नाईक]]|देश=भारत|भाषा=मराठी|दिग्दर्शन=[[राजदत्त]]|निर्मिती=शरद पिळगावकर|पटकथा=[[मधुसूदन कालेलकर]]|प्रदर्शन तारीख=१९६९}}'''''अपराध''''' हा १९६९ मध्ये मनोरमा फिल्म्सच्या बॅनरखाली [[राजदत्त]] दिग्दर्शित आणि शरद पिळगावकर निर्मित एक भारतीय [[मराठी भाषा|मराठी]] भाषेतील [[नाट्य (चित्रपट आणि दूरचित्रवाणी)|कौटुंबिक]] आणि गुन्हेगारी नाट्यपट आहे. <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://indiancine.ma/NFT|title=Aparadh (1969)|website=Indiancine.ma|access-date=7 September 2026}}</ref> <ref>{{संकेतस्थळ स्रोत|url=https://www.mahamtb.com/Encyc/2020/4/25/Article-on-Rajdutta.amp.html|title=असामान्य चित्रतपस्वी|website=www.mahamtb.com|language=en|access-date=7 September 2026}}</ref> या चित्रपटात [[रमेश देव]], [[सीमा देव]], इंद्रानी मुखर्जी, विवेक यांच्या प्रमुख भूमिका आहेत. <ref>{{स्रोत बातमी|url=https://economictimes.indiatimes.com/business-of-bollywood/about-crime-and-repentance/articleshow/2642096.cms?from=mdr&|title=About crime and repentance|date=22 December 2007|work=The Economic Times|issn=0013-0389}}</ref> [[महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार|८ व्या महाराष्ट्र राज्य चित्रपट पुरस्कार]] सोहळ्यात या चित्रपटाने सर्वोत्कृष्ट चित्रपटासह नऊ पुरस्कार जिंकले. <ref>{{स्रोत पुस्तक|url=https://archive.org/details/20190823_20190823_0935|title=शिल्पकार चरित्रकोश खंड ७ – चित्रपट, संगीत|last=सुधीर वासुदेव नांदगावकर|first=चैतन्य कुंटे|date=2014}}</ref> == कलाकार == * [[रमेश देव]] * [[सीमा देव]] * [[इंद्राणी मुकर्जी]] * [[विवेक (अभिनेता)|विवेक]] * [[राजा परांजपे]] * लता थत्ते * [[बाळकृष्ण हरी कोल्हटकर]] * मंदाकिनी भडभडे * मंगला पर्वते == संदर्भ == [[वर्ग:इ.स. १९६९ मधील मराठी चित्रपट]] 7u46qjbxa3szfv9f3he1xmqjldzh63j 0 383719 2708589 2026-09-08T22:07:07Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2708589 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बशर अल-अस्साद]] j70vt0o2thvt3b08ukxhb8o4vz7783x 0 383720 2708590 2026-09-08T22:08:57Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2708590 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[हाफेझ अल-असाद]] pzsovm1tk8xz8hjzy8z6uqvqqybku56 0 383721 2708595 2026-09-08T22:17:11Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[रंगल्या रात्री आशा]] वरुन [[रंगल्या रात्री अशा]] ला हलविला: शुद्धलेखन 2708595 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[रंगल्या रात्री अशा]] b9xwx8s2snzaaymzilz9inj2w26hjvf 0 383722 2708598 2026-09-08T22:18:39Z अभय नातू 206 अभय नातू ने लेख [[अपराध (चित्रपट)]] वरुन [[अपराध (मराठी चित्रपट)]] ला हलविला: निःसंदिग्ध शीर्षक 2708598 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[अपराध (मराठी चित्रपट)]] bb0zic556qt0hq94c75zjl309b8asoi 0 383723 2708607 2026-09-08T23:09:30Z अभय नातू 206 लेखनभेद 2708607 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[हर्बर्ट हूवर]] 1k78hz1eazfbujawt3lq2vpq3hv07yx 0 383724 2708617 2026-09-08T23:38:26Z अभय नातू 206 नामभेद 2708617 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२००२ नॅटवेस्ट मालिका]] h85tbv5vhjd5sbemrxj7tr051pn9nyp 0 383725 2708618 2026-09-08T23:39:08Z अभय नातू 206 नामभेद 2708618 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२००२-०३ चेरी ब्लॉसम शारजा चषक]] fwd00bhrmt0aki4yfptwc1nifh6mquq 0 383726 2708619 2026-09-08T23:40:22Z अभय नातू 206 नामभेद 2708619 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२००१-०२ स्टँडर्ड बँक तिरंगी स्पर्धा]] tg97pgbe1n9hfb45h9x62vh0uv1h225 0 383727 2708621 2026-09-09T00:30:28Z अभय नातू 206 नामभेद 2708621 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२००१ नॅटवेस्ट मालिका]] eial5av2e6icb3qe5mwmmp2c66jafol 0 383728 2708622 2026-09-09T00:30:49Z अभय नातू 206 नामभेद 2708622 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२०००-०१ एआरवाय सुवर्ण चषक]] 7yv4thfid2r1pceh4z17dfekt0l65pr 0 383729 2708623 2026-09-09T00:31:22Z अभय नातू 206 नामभेद 2708623 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[२००० नॅटवेस्ट तिरंगी मालिका]] p33cq7mjeht9w6x5cr10xxdk85udw4v 0 383730 2708624 2026-09-09T00:32:44Z अभय नातू 206 नामभेद 2708624 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९८ कोका-कोला तिरंगी मालिका]] kch1r2optr1jm0tfm9pb3l1n7qjavi7 0 383731 2708626 2026-09-09T00:43:41Z नरेश सावे 88037 नवीन पान: '''गुंजन पक्षी''' किंवा हमींगबर्ड हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== ==कुठे आणि केव्हा== ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] 2708626 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा हमींगबर्ड हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== ==कुठे आणि केव्हा== ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] jg0rf4vul7cpvlte4jh3i70zo4kml9o 2708627 2708626 2026-09-09T00:54:51Z नरेश सावे 88037 /* वैशिष्ट्य */ 2708627 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा हमींगबर्ड हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== ==कुठे आणि केव्हा== ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] lzlny4tsnabs3qj7jpb7yqgp41clbq2 2708628 2708627 2026-09-09T00:55:21Z नरेश सावे 88037 /* संदर्भ */ 2708628 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा हमींगबर्ड हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== ==कुठे आणि केव्हा== ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 9ez41wxs0nev0jzrr35g3ogg5n2mfcy 2708629 2708628 2026-09-09T00:55:55Z नरेश सावे 88037 /* */ 2708629 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== ==कुठे आणि केव्हा== ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 1v663mrmbeaq6q7wkbkv4bx3ldgfy0a 2708630 2708629 2026-09-09T01:01:34Z नरेश सावे 88037 /* वर्णन */ 2708630 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो. ==कुठे आणि केव्हा== ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 1jwrpp89x0ggu0pfs61gkolcy8jjliw 2708631 2708630 2026-09-09T01:05:50Z नरेश सावे 88037 /* कुठे आणि केव्हा */ 2708631 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 6cmqntbywmvoly8d6m9bga35u4qehdl 2708632 2708631 2026-09-09T01:10:59Z नरेश सावे 88037 /* आवाज */ 2708632 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== तो सतत वेगाने उच्च रवात चिप असा आवाज काढत असतो. उडताना त्याच्या पंखांचा गुंजन (हमींग) आवाज येत असतो. त्याच्या या आवाजामुळे तो गुंजन पक्षी किंवा हमींगबर्ड म्हणून ओळखला जातो. ==निवासस्थान== ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] crc55sjapiqutro2gz5ugsqg0te4scc 2708633 2708632 2026-09-09T01:18:39Z नरेश सावे 88037 /* निवासस्थान */ 2708633 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== तो सतत वेगाने उच्च रवात चिप असा आवाज काढत असतो. उडताना त्याच्या पंखांचा गुंजन (हमींग) आवाज येत असतो. त्याच्या या आवाजामुळे तो गुंजन पक्षी किंवा हमींगबर्ड म्हणून ओळखला जातो. ==निवासस्थान== हा पक्षी मानवीवस्ती आणि झाडे असलेल्या ठिकाणी वास्तव्य करतो.त्याचे घरटे सुती धाग्याने विणलेले असते. ==खाद्य== फुलांतील मध आणि लहान कीटक हे या पक्ष्याचे मुख्य खाद्य आहे. ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 1x7buip0akgdq6opyn836ogo1kdzxy7 2708634 2708633 2026-09-09T01:22:54Z नरेश सावे 88037 /* निवासस्थान */ 2708634 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== तो सतत वेगाने उच्च रवात चिप असा आवाज काढत असतो. उडताना त्याच्या पंखांचा गुंजन (हमींग) आवाज येत असतो. त्याच्या या आवाजामुळे तो गुंजन पक्षी किंवा हमींगबर्ड म्हणून ओळखला जातो. ==निवासस्थान== हा पक्षी मानवीवस्ती आणि झाडे असलेल्या ठिकाणी वास्तव्य करतो.त्याचे घरटे पिवळ्या फुले असलेल्या रानटी फुलझाडांच्या सुती धाग्याने विणलेले असते. ==खाद्य== फुलांतील मध आणि लहान कीटक हे या पक्ष्याचे मुख्य खाद्य आहे. ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 43tx3t4xf2ecfsjlpluh5b2im5e1557 2708635 2708634 2026-09-09T01:25:03Z नरेश सावे 88037 /* वर्णन */ 2708635 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो.ह्या पक्ष्याला रुबी रंगाचा गळा असलेला हमींगबर्ड म्हणतात. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== तो सतत वेगाने उच्च रवात चिप असा आवाज काढत असतो. उडताना त्याच्या पंखांचा गुंजन (हमींग) आवाज येत असतो. त्याच्या या आवाजामुळे तो गुंजन पक्षी किंवा हमींगबर्ड म्हणून ओळखला जातो. ==निवासस्थान== हा पक्षी मानवीवस्ती आणि झाडे असलेल्या ठिकाणी वास्तव्य करतो.त्याचे घरटे पिवळ्या फुले असलेल्या रानटी फुलझाडांच्या सुती धाग्याने विणलेले असते. ==खाद्य== फुलांतील मध आणि लहान कीटक हे या पक्ष्याचे मुख्य खाद्य आहे. ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] 7972r6fsx9jljbs21126sgu8z1jiu6m 2708636 2708635 2026-09-09T01:47:12Z नरेश सावे 88037 /* निवासस्थान */ 2708636 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो.ह्या पक्ष्याला रुबी रंगाचा गळा असलेला हमींगबर्ड म्हणतात. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== तो सतत वेगाने उच्च रवात चिप असा आवाज काढत असतो. उडताना त्याच्या पंखांचा गुंजन (हमींग) आवाज येत असतो. त्याच्या या आवाजामुळे तो गुंजन पक्षी किंवा हमींगबर्ड म्हणून ओळखला जातो. ==निवासस्थान== हा पक्षी मानवीवस्ती आणि झाडे असलेल्या ठिकाणी वास्तव्य करतो.त्याचे घरटे पिवळ्या फुले असलेल्या डँडेलियनच्या बियांवर असलेल्या मऊ, पांढऱ्या केसांसारख्या रोमगुच्छ धाग्याने विणलेले असते. ==खाद्य== फुलांतील मध आणि लहान कीटक हे या पक्ष्याचे मुख्य खाद्य आहे. ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] l94mo3l76syppx1c9lywdz2wivl0a8y 2708637 2708636 2026-09-09T01:48:56Z नरेश सावे 88037 /* संदर्भ */ 2708637 wikitext text/x-wiki '''गुंजन पक्षी''' किंवा [[हमींगबर्ड]] हा फक्त अमेरिकेत आढळणारा पक्षी आहे. ==वर्णन== हा पक्षी एकदम लहान, फारच वेगाने उडणारा पक्षी आहे. नर व मादी यांचा पाठीवर हिरवा रंग असतो. नर पक्ष्याचा गळा भडक लाल रंगाचा असतो. परंतु सुर्यप्रकाश नसल्यास तो काळा रंग भासतो.ह्या पक्ष्याला रुबी रंगाचा गळा असलेला हमींगबर्ड म्हणतात. ==कुठे आणि केव्हा== हा पक्षी मुख्यत्वे अमेरिकेतील पूर्व दक्षिण डाकोटा या राज्यात वसंत आणि शिशिर ऋतूत आढळून येतो. क्वचित प्रसंगी तो त्याच राज्यात ईशान्य भागातसुद्धा आढळतो. ==आवाज== तो सतत वेगाने उच्च रवात चिप असा आवाज काढत असतो. उडताना त्याच्या पंखांचा गुंजन (हमींग) आवाज येत असतो. त्याच्या या आवाजामुळे तो गुंजन पक्षी किंवा हमींगबर्ड म्हणून ओळखला जातो. ==निवासस्थान== हा पक्षी मानवीवस्ती आणि झाडे असलेल्या ठिकाणी वास्तव्य करतो.त्याचे घरटे पिवळ्या फुले असलेल्या डँडेलियनच्या बियांवर असलेल्या मऊ, पांढऱ्या केसांसारख्या रोमगुच्छ धाग्याने विणलेले असते. ==खाद्य== फुलांतील मध आणि लहान कीटक हे या पक्ष्याचे मुख्य खाद्य आहे. ==वैशिष्ट्य== हा पक्षी आपले पंख एका सेकंदाला पन्नास पेक्षा जास्त वेळा फडफडत असतो. तसेच हा पक्षी उडत मागे जाऊ शकतो. <ref>Backyard Birds of South Dakota - South Dakota, Wildlife Division, Department of Game, Fish and Parks.Authors: Eileen Dowd Stukel,Silka L.F.Kempema,Chad Tussing.2009 edition</ref> ==संदर्भ== [[वर्ग:विदेशी पक्षी]] [[वर्ग:पक्षी]] [[वर्ग:दक्षिण डाकोटा अमेरिका पक्षी]] dczahcxzu8r6mhskh65kj47seqlnu9i 0 383732 2708640 2026-09-09T05:08:17Z अभय नातू 206 नामभेद 2708640 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९८-९९ पेप्सी चषक]] 103r0egpp04828con314blebs0kik6f 0 383733 2708641 2026-09-09T05:09:50Z अभय नातू 206 नामभेद 2708641 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[निदाहास चषक १९९८]] gphjdlhudmw2cn0w303tle1bolvx1hj 0 383734 2708642 2026-09-09T05:25:06Z अभय नातू 206 नामभेद 2708642 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९७-९८ रौप्य महोत्सवी स्वातंत्र्य चषक]] 1hvl4tkyariukhl0w544nvgx68yss0p 0 383735 2708643 2026-09-09T05:30:23Z अभय नातू 206 नामभेद 2708643 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९७-९८ विल्स चौरंगी स्पर्धा]] mjmue88z78cn22s5akm9to4pgzq4wer 0 383736 2708644 2026-09-09T05:31:14Z अभय नातू 206 नामभेद 2708644 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९६-९७ स्टँडर्ड बँक आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका]] jrqk0hhr7ifa9if6m4wdb7fsb69hy17 0 383737 2708646 2026-09-09T05:31:37Z अमर तिवारी 184549 अमर तिवारी ने लेख [[एर्नान्दो दि सोतो]] वरुन [[एर्नान्दो दे सोतो]] ला हलविला 2708646 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[एर्नान्दो दे सोतो]] nh5w9yhmn1iijs6w3tyexiib4aqckfo 0 383738 2708648 2026-09-09T05:32:10Z अभय नातू 206 नामभेद 2708648 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९६-९७ टायटन चषक]] dxwff1hmd9bant1m5whyy6f2exfv9x7 0 383739 2708649 2026-09-09T05:34:39Z अभय नातू 206 नामभेद 2708649 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९६ मैत्री चषक]] f091izw5tpeejzps66957j0zb4f5wr4 0 383740 2708651 2026-09-09T05:38:49Z अभय नातू 206 नामभेद 2708651 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९६ सिंगर विश्व मालिका]] ts2yf6qenjmfhykk6k4sd11dndaqzf3 0 383741 2708655 2026-09-09T05:41:45Z अभय नातू 206 नामभेद 2708655 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९५-९६ सिंगर चॅम्पियन्स चषक]] 00xa3p363fng1wbd7e7htaki4nd98y9 0 383742 2708656 2026-09-09T05:43:42Z अभय नातू 206 नामभेद 2708656 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९९४-९५ न्यू झीलंड महिला शताब्दी स्पर्धा]] 9fu5e4k1owyuh3d2ldoe7z19desoi6d 0 383743 2708657 2026-09-09T05:45:33Z अभय नातू 206 नामभेद 2708657 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[विल्स त्रिकोणी मालिका, १९९४-९५]] ixh6ajvmuonri6a3d0suj7u7f3uzhym 0 383744 2708660 2026-09-09T05:49:42Z अभय नातू 206 नामभेद 2708660 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९८९-९० शारजा चॅम्पियन्स चषक]] bsiy7b7na1868h2l8t5dkrm4uzi22k0 0 383745 2708661 2026-09-09T05:50:13Z अभय नातू 206 नामभेद 2708661 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९८८-८९ शारजा चॅम्पियन्स चषक]] 2g6yw0t8uhef1nv0dj5a891tq3j8zzx 0 383746 2708662 2026-09-09T05:50:57Z अभय नातू 206 नामभेद 2708662 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[१९८६-८७ शारजा चॅम्पियन्स चषक]] e0mm7y8xu445xmrxgemezrnrhh9ymkp 0 383747 2708671 2026-09-09T06:43:31Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | fr... 2708671 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = ११ | to_date = १९ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ]] [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-south-africa-women-for-five-match-t20i-series-in-september-1538776 |trans-title= दक्षिण आफ्रिका महिला संघाच्या झिम्बाब्वेच्या पहिल्या दौऱ्यात पाच टी२० सामन्यांचा समावेश. |title=South Africa Women's maiden tour to Zimbabwe to feature five T20Is |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138964/south-africa-women-set-for-maiden-zimbabwe-tour |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेचा महिला संघ झिम्बाब्वेच्या पहिल्या दौऱ्यासाठी सज्ज |title=South Africa Women set for maiden Zimbabwe tour |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=२९ मे २०२६|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-announce-dates-for-landmark-proteas-series-at-home |trans-title=|title=Zimbabwe announce dates for landmark Proteas series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=29 May 2026 |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> मे २०२६ मध्ये, [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4834/Zimbabwe-Women-to-host-South-Africa-Women-in-historic-T20I-series |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ ऐतिहासिक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेत दक्षिण आफ्रिका महिला संघाचे यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe Women to host South Africa Women in historic T20I series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !{{crw|ZIM}} !{{crw|SA}} |- style="vertical-align:top" | | * [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अयांडा ह्लुबी]] * [[ॲनेके बॉश]] * [[ॲनेरी डेर्कसेन]] * [[एलिझ-मारी मार्क्स]] * [[कराबो मेसो]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कायला रेनेके]] * [[केटलिन विंगार्ड]] * [[नॉनदुमिसू शंगासे]] * [[न्थाबिसेंग निनी]] * [[फे टूनीक्लीफ]] * [[मियाने स्मित]] * [[लुयांडा न्झुझा]] * [[शेषनी नायडू]] * [[सिनालो जाफ्ता]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == नोंदी == {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/south-africa-women-in-zimbabwe-2026-1543885 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग: दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]] jb845vkbfnzjsddjk3aanmhlc04iye0 2708674 2708671 2026-09-09T06:44:30Z Nitin.kunjir 4684 removed [[Category:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे]]; नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708674 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा<br/> झिम्बाब्वे दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of Zimbabwe.svg | team1_name = झिम्बाब्वे | team2_image = Flag of South Africa.svg | team2_name = दक्षिण आफ्रिका | from_date = ११ | to_date = १९ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघ]] [[झिम्बाब्वे महिला क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[झिम्बाब्वे]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/zimbabwe-to-host-south-africa-women-for-five-match-t20i-series-in-september-1538776 |trans-title= दक्षिण आफ्रिका महिला संघाच्या झिम्बाब्वेच्या पहिल्या दौऱ्यात पाच टी२० सामन्यांचा समावेश. |title=South Africa Women's maiden tour to Zimbabwe to feature five T20Is |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[महिला आंतरराष्ट्रीय टी२०|आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.cricbuzz.com/cricket-news/138964/south-africa-women-set-for-maiden-zimbabwe-tour |trans-title=दक्षिण आफ्रिकेचा महिला संघ झिम्बाब्वेच्या पहिल्या दौऱ्यासाठी सज्ज |title=South Africa Women set for maiden Zimbabwe tour |work=[[क्रिकबझ्झ]] |date=२९ मे २०२६|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/zimbabwe-announce-dates-for-landmark-proteas-series-at-home |trans-title=|title=Zimbabwe announce dates for landmark Proteas series at home |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |date=29 May 2026 |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> मे २०२६ मध्ये, [[झिम्बाब्वे क्रिकेट]]ने या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.zimcricket.org/news/4834/Zimbabwe-Women-to-host-South-Africa-Women-in-historic-T20I-series |trans-title= झिम्बाब्वे महिला संघ ऐतिहासिक आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेत दक्षिण आफ्रिका महिला संघाचे यजमानपद भूषवणार.|title=Zimbabwe Women to host South Africa Women in historic T20I series |work=[[झिम्बाब्वे क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;margin:auto" |- !{{crw|ZIM}} !{{crw|SA}} |- style="vertical-align:top" | | * [[लॉरा वॉल्व्हार्ड]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[अयांडा ह्लुबी]] * [[ॲनेके बॉश]] * [[ॲनेरी डेर्कसेन]] * [[एलिझ-मारी मार्क्स]] * [[कराबो मेसो]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[कायला रेनेके]] * [[केटलिन विंगार्ड]] * [[नॉनदुमिसू शंगासे]] * [[न्थाबिसेंग निनी]] * [[फे टूनीक्लीफ]] * [[मियाने स्मित]] * [[लुयांडा न्झुझा]] * [[शेषनी नायडू]] * [[सिनालो जाफ्ता]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) |} ==आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543887.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543888.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543889.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===४था आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543890.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===५वा आं.टी२० सामना === {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = १३:३० | night = | team1 = {{crw-rt|ZIM}} | team2 = {{crw|RSA}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricinfo.com/ci/engine/match/1543891.html धावफलक] | venue = [[क्वीन्स स्पोर्ट्‌स क्लब]], [[बुलावायो]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == नोंदी == {{Notelist}} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.cricinfo.com/series/south-africa-women-in-zimbabwe-2026-1543885 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{झिम्बाब्वेचे आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे झिम्बाब्वे दौरे|२०२६]] [[वर्ग: दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|झिम्बाब्वे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] 9m0ar0bbgb8wa65f1uftbt0bz13tfor 14 383748 2708672 2026-09-09T06:43:51Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: * 2708672 wikitext text/x-wiki * q37hcqzkhu1rsia7lbtbi2g7lh7y9gh 2708673 2708672 2026-09-09T06:44:08Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708673 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]] 8dk8j59dslrlyyjfuq7sfskvi20uwll 2708675 2708673 2026-09-09T06:44:59Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708675 wikitext text/x-wiki * [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे]] [[वर्ग:आंतरराष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघांचे झिम्बाब्वे दौरे]] dmp2yvy1edymg8e4yshcyqhx532xwub 0 383749 2708680 2026-09-09T06:52:06Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: '''कायला रेनेके''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी वेस्टर्न प्रोव्हिन्स महिला क्रिकेट संघ आणि [[दक्षिण आफ्रिका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळते.... 2708680 wikitext text/x-wiki '''कायला रेनेके''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी वेस्टर्न प्रोव्हिन्स महिला क्रिकेट संघ आणि [[दक्षिण आफ्रिका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळते. अष्टपैलू खेळाडू असलेली कायला उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करते आणि उजव्या हाताने [[ऑफ-स्पिन]] गोलंदाजी करते. तिने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६|पाकिस्तानविरुद्धच्या टी२० मालिकेतून]] राष्ट्रीय संघासाठी पदार्पण केले आणि त्यानंतरच्या महिन्यात [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६|न्यूझीलंडविरुद्ध]] एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तिने आपल्या पहिल्या चार सामन्यांमध्येच दोनदा 'सामनावीर' पुरस्कार मिळवून आपला प्रभाव पाडला. टी२० आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही प्रकारांतील पदार्पणाच्या सामन्यांत तिनेच विजयी धावा केल्या; विशेष म्हणजे, दोन्ही वेळा तिने डावातील शेवटच्या चेंडूवर षटकार मारून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1331328}} nrz52yxeodtf5b6oc9slif0wipf17w0 2708681 2708680 2026-09-09T06:52:07Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2708681 wikitext text/x-wiki '''कायला रेनेके''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी वेस्टर्न प्रोव्हिन्स महिला क्रिकेट संघ आणि [[दक्षिण आफ्रिका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळते. अष्टपैलू खेळाडू असलेली कायला उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करते आणि उजव्या हाताने [[ऑफ-स्पिन]] गोलंदाजी करते. तिने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६|पाकिस्तानविरुद्धच्या टी२० मालिकेतून]] राष्ट्रीय संघासाठी पदार्पण केले आणि त्यानंतरच्या महिन्यात [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६|न्यू झीलंडविरुद्ध]] एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तिने आपल्या पहिल्या चार सामन्यांमध्येच दोनदा 'सामनावीर' पुरस्कार मिळवून आपला प्रभाव पाडला. टी२० आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही प्रकारांतील पदार्पणाच्या सामन्यांत तिनेच विजयी धावा केल्या; विशेष म्हणजे, दोन्ही वेळा तिने डावातील शेवटच्या चेंडूवर षटकार मारून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1331328}} ho7hrv210oqpuojek28pval82mv24vf 2708682 2708681 2026-09-09T06:52:22Z Nitin.kunjir 4684 नवीन वर्ग घातला - [[WP:HC|हॉटकॅट]] वापरले 2708682 wikitext text/x-wiki '''कायला रेनेके''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी वेस्टर्न प्रोव्हिन्स महिला क्रिकेट संघ आणि [[दक्षिण आफ्रिका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळते. अष्टपैलू खेळाडू असलेली कायला उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करते आणि उजव्या हाताने [[ऑफ-स्पिन]] गोलंदाजी करते. तिने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६|पाकिस्तानविरुद्धच्या टी२० मालिकेतून]] राष्ट्रीय संघासाठी पदार्पण केले आणि त्यानंतरच्या महिन्यात [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६|न्यू झीलंडविरुद्ध]] एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तिने आपल्या पहिल्या चार सामन्यांमध्येच दोनदा 'सामनावीर' पुरस्कार मिळवून आपला प्रभाव पाडला. टी२० आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही प्रकारांतील पदार्पणाच्या सामन्यांत तिनेच विजयी धावा केल्या; विशेष म्हणजे, दोन्ही वेळा तिने डावातील शेवटच्या चेंडूवर षटकार मारून विजय मिळवून दिला. ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1331328}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] rfyi8njw7rpbrgyt49a7hthfpldc5eo 2708683 2708682 2026-09-09T06:53:29Z Nitin.kunjir 4684 2708683 wikitext text/x-wiki '''कायला रेनेके''' (जन्म २१ ऑक्टोबर २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी वेस्टर्न प्रोव्हिन्स महिला क्रिकेट संघ आणि [[दक्षिण आफ्रिका महिला राष्ट्रीय क्रिकेट संघ]]ाकडून खेळते. अष्टपैलू खेळाडू असलेली कायला उजव्या हाताने [[फलंदाजी]] करते आणि उजव्या हाताने [[ऑफ-स्पिन]] गोलंदाजी करते. तिने १० फेब्रुवारी २०२६ रोजी [[पाकिस्तान महिला क्रिकेट संघाचा दक्षिण आफ्रिका दौरा, २०२५–२६|पाकिस्तानविरुद्धच्या टी२० मालिकेतून]] राष्ट्रीय संघासाठी पदार्पण केले आणि त्यानंतरच्या महिन्यात [[दक्षिण आफ्रिका महिला क्रिकेट संघाचा न्यू झीलंड दौरा, २०२५–२६|न्यू झीलंडविरुद्ध]] एकदिवसीय क्रिकेटमध्ये पदार्पण केले. तिने आपल्या पहिल्या चार सामन्यांमध्येच दोनदा 'सामनावीर' पुरस्कार मिळवून आपला प्रभाव पाडला. टी२० आणि एकदिवसीय अशा दोन्ही प्रकारांतील पदार्पणाच्या सामन्यांत तिनेच विजयी धावा केल्या; विशेष म्हणजे, दोन्ही वेळा तिने डावातील शेवटच्या चेंडूवर षटकार मारून विजय मिळवून दिला.<ref>{{cite web |last1=मुंडा|first1=फिरदोस|title=कायला रेनेकेची अढळ एकाग्रता – दक्षिण आफ्रिकेची एक अगदी नवीन आणि वैशिष्ट्यपूर्ण जमेची बाजू. |url=https://www.cricinfo.com/story/women-s-t20-world-cup-the-laser-focus-of-kayla-reyneke-south-africa-s-brand-new-point-of-difference-1540832 |website=क्रिकइन्फो|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1331328}} [[वर्ग:दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला क्रिकेट खेळाडू]] iho4vsmzb02tfz2zh3kb3s1y2v4bgvx 0 383750 2708689 2026-09-09T07:04:06Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: मियाने स्मित (जन्म २ फेब्रुवारी २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये फ्री स्टेट संघाकडून खेळते. ती एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ==आंतरराष्ट्रीय करकीर्... 2708689 wikitext text/x-wiki मियाने स्मित (जन्म २ फेब्रुवारी २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये फ्री स्टेट संघाकडून खेळते. ती एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ==आंतरराष्ट्रीय करकीर्द== डिसेंबर २०२२ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ]]ामध्ये स्मितची निवड झाली. तिने या स्पर्धेत चार सामने खेळले आणि ८.४२ च्या सरासरीने ७ बळी घेतले; यात [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] विरुद्ध ४/११ ही तिची सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी होती. सप्टेंबर २०२३ मध्ये, न्यूझीलंडविरुद्धच्या सराव सामन्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या 'इमर्जिंग' (उदयोन्मुख) संघात तिची निवड करण्यात आली. मार्च २०२४ मध्ये, २०२३ च्या आफ्रिकन गेम्ससाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या इमर्जिंग संघात तिचा समावेश करण्यात आला. सप्टेंबर २०२४ मध्ये, [[२०२४ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला संघात राखीव प्रवासी खेळाडू म्हणून तिची निवड झाली. एप्रिल २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत]] यांच्याविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या एकदिवसीय संघात तिला पहिल्यांदाच बोलावण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/sri-lanka-women-s-odi-tri-series-2025-1476972/india-women-vs-south-africa-women-5th-match-1476984/full-scorecard|title=भारत महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, ५ वा सामना - कोलंबो, महिला तिरंगी मालिका (श्रीलंका), ७ मे २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> मे २०२५ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडिज]]विरुद्धच्या मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० आणि एकदिवसीय संघांमध्ये तिचा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/south-africa-women-in-west-indies-2025-1472531/west-indies-women-vs-south-africa-women-1st-t20i-1472537/full-scorecard|title=वेस्ट इंडीज महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, पहिली आंतरराष्ट्रीय टी२० लढत - केव्ह हिल, २० जून २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1210910}} pg64u73vme4nw7kkzqflzesy8uj5l7g 2708690 2708689 2026-09-09T07:04:07Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — शहराचे अचूक नाव ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#शहराचे अचूक नाव|अधिक माहिती]]) 2708690 wikitext text/x-wiki मियाने स्मित (जन्म २ फेब्रुवारी २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये फ्री स्टेट संघाकडून खेळते. ती एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ==आंतरराष्ट्रीय करकीर्द== डिसेंबर २०२२ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ]]ामध्ये स्मितची निवड झाली. तिने या स्पर्धेत चार सामने खेळले आणि ८.४२ च्या सरासरीने ७ बळी घेतले; यात [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] विरुद्ध ४/११ ही तिची सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी होती. सप्टेंबर २०२३ मध्ये, न्यू झीलंडविरुद्धच्या सराव सामन्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या 'इमर्जिंग' (उदयोन्मुख) संघात तिची निवड करण्यात आली. मार्च २०२४ मध्ये, २०२३ च्या आफ्रिकन गेम्ससाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या इमर्जिंग संघात तिचा समावेश करण्यात आला. सप्टेंबर २०२४ मध्ये, [[२०२४ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला संघात राखीव प्रवासी खेळाडू म्हणून तिची निवड झाली. एप्रिल २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत]] यांच्याविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या एकदिवसीय संघात तिला पहिल्यांदाच बोलावण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/sri-lanka-women-s-odi-tri-series-2025-1476972/india-women-vs-south-africa-women-5th-match-1476984/full-scorecard|title=भारत महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, ५ वा सामना - कोलंबो, महिला तिरंगी मालिका (श्रीलंका), ७ मे २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> मे २०२५ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]]विरुद्धच्या मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० आणि एकदिवसीय संघांमध्ये तिचा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/south-africa-women-in-west-indies-2025-1472531/west-indies-women-vs-south-africa-women-1st-t20i-1472537/full-scorecard|title=वेस्ट इंडीज महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, पहिली आंतरराष्ट्रीय टी२० लढत - केव्ह हिल, २० जून २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1210910}} 1mxq0we81obzwgyhqgcukuy5sa3zxd8 2708691 2708690 2026-09-09T07:04:44Z Nitin.kunjir 4684 2708691 wikitext text/x-wiki '''मियाने स्मित''' (जन्म २ फेब्रुवारी २००५) ही एक दक्षिण आफ्रिकी क्रिकेटपटू आहे, जी देशांतर्गत क्रिकेटमध्ये फ्री स्टेट संघाकडून खेळते. ती एक अष्टपैलू खेळाडू आहे. ==आंतरराष्ट्रीय करकीर्द== डिसेंबर २०२२ मध्ये, [[२०२३ आयसीसी १९ वर्षांखालील महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी [[दक्षिण आफ्रिका १९ वर्षांखालील महिला क्रिकेट संघ]]ामध्ये स्मितची निवड झाली. तिने या स्पर्धेत चार सामने खेळले आणि ८.४२ च्या सरासरीने ७ बळी घेतले; यात [[संयुक्त अरब अमिराती राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|संयुक्त अरब अमिराती]] विरुद्ध ४/११ ही तिची सर्वोत्तम गोलंदाजी कामगिरी होती. सप्टेंबर २०२३ मध्ये, न्यू झीलंडविरुद्धच्या सराव सामन्यासाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या 'इमर्जिंग' (उदयोन्मुख) संघात तिची निवड करण्यात आली. मार्च २०२४ मध्ये, २०२३ च्या आफ्रिकन गेम्ससाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या इमर्जिंग संघात तिचा समावेश करण्यात आला. सप्टेंबर २०२४ मध्ये, [[२०२४ महिला टी२० विश्वचषक]] स्पर्धेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या महिला संघात राखीव प्रवासी खेळाडू म्हणून तिची निवड झाली. एप्रिल २०२५ मध्ये, [[श्रीलंका राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|श्रीलंका]] आणि [[भारत राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|भारत]] यांच्याविरुद्धच्या तिरंगी मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या एकदिवसीय संघात तिला पहिल्यांदाच बोलावण्यात आले.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/sri-lanka-women-s-odi-tri-series-2025-1476972/india-women-vs-south-africa-women-5th-match-1476984/full-scorecard|title=भारत महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, ५ वा सामना - कोलंबो, महिला तिरंगी मालिका (श्रीलंका), ७ मे २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> मे २०२५ मध्ये, [[वेस्ट इंडीज राष्ट्रीय महिला क्रिकेट संघ|वेस्ट इंडीज]]विरुद्धच्या मालिकेसाठी दक्षिण आफ्रिकेच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० आणि एकदिवसीय संघांमध्ये तिचा समावेश करण्यात आला.<ref>{{cite web|url=https://www.cricinfo.com/series/south-africa-women-in-west-indies-2025-1472531/west-indies-women-vs-south-africa-women-1st-t20i-1472537/full-scorecard|title=वेस्ट इंडीज महिला विरुद्ध दक्षिण आफ्रिका महिला, पहिली आंतरराष्ट्रीय टी२० लढत - केव्ह हिल, २० जून २०२५ - संपूर्ण धावफलक|access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=क्रिकइन्फो}}</ref> ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== {{cricinfo|id=1210910}} kcai3onfzgtg6me3woqpg9b5ebbluq6 0 383751 2708693 2026-09-09T07:34:48Z Nitinraje Anuse 71658 नवीन पान: {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक =... 2708693 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठीतले लेखक व भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त (माजी सैनिक) आहेत. ds51xis62ea25ae7exef8egywensz1d 2708702 2708693 2026-09-09T08:11:29Z Nitinraje Anuse 71658 /* */ 2708702 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = क्रांतीसुर्य स्व.बी.के.कोकरे साहेब | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१०) केले आहे. ==कार्य== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करुन जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. सध्या यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातून राज्यशास्त्र पदवी अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेत आहेत. सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. cbv8mf058y6ls9njdyvkfsrhxbkcrys 2708703 2708702 2026-09-09T08:11:29Z KiranBOT II 140753 शुद्धलेखन — योग्य उकार ([[सदस्य:KiranBOT II/typos#योग्य उकार|अधिक माहिती]]) 2708703 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = क्रांतीसुर्य स्व.बी.के.कोकरे साहेब | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१०) केले आहे. ==कार्य== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. सध्या यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातून राज्यशास्त्र पदवी अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेत आहेत. सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. n5vvjlvjogmihwmv3l9529xawhd1apr 2708705 2708703 2026-09-09T08:18:38Z Nitinraje Anuse 71658 /* व्यवसाय */ 2708705 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = क्रांतीसुर्य स्व.बी.के.कोकरे साहेब | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१०) केले आहे. ==व्यवसाय== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांच्या उपस्थितीत त्यांच्या मूळ गावी [[अनुसेवाडी]], [[आटपाडी]] येथे सेवानिवृत्तीचा भव्य दिव्य सोहळा पार पडला. आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी त्यांना समाजकार्यात कार्य करावे अशी इच्छा व्यक्त केली. सध्या ते समाजकार्य करत यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातून राज्यशास्त्र पदवी अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेत आहेत. ==लेखन== सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. pav2pqrvmhzwksvvla8z7x3dx7b7nme 2708706 2708705 2026-09-09T08:24:00Z Nitinraje Anuse 71658 /* शिक्षण */ 2708706 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = क्रांतीसुर्य स्व.बी.के.कोकरे साहेब | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१०) केले आहे. सध्या राज्यशास्त्र या विषयातील पदवी अभ्यासक्रम सुरू आहे. ==व्यवसाय== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांच्या उपस्थितीत त्यांच्या मूळ गावी [[अनुसेवाडी]], [[आटपाडी]] येथे सेवानिवृत्तीचा भव्य दिव्य सोहळा पार पडला. आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी त्यांना समाजकार्यात कार्य करावे अशी इच्छा व्यक्त केली. सध्या ते समाजकार्य करत यशवंतराव चव्हाण मुक्त विद्यापीठातून राज्यशास्त्र पदवी अभ्यासक्रमाचे शिक्षण घेत आहेत. ==लेखन== सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. 6eq5ipor10pozgulfw449s83tg7avgo 2708707 2708706 2026-09-09T08:25:15Z Nitinraje Anuse 71658 /* व्यवसाय */ 2708707 wikitext text/x-wiki {{माहितीचौकट साहित्यिक | नाव = नितीनराजे अनुसे | चित्र = Nitinraje Anuse.jpg | चित्र_रुंदी = | चित्र_शीर्षक = | पूर्ण_नाव = | टोपण_नाव = | जन्म_दिनांक = मार्च २०, १९९२ | जन्म_स्थान = [[आटपाडी]], [[सांगली]] | मृत्यू_दिनांक = | मृत्यू_स्थान = | कार्यक्षेत्र = साहित्य | राष्ट्रीयत्व = {{देशध्वज|भारत}} | भाषा = [[मराठी भाषा|मराठी]] | कार्यकाळ = | साहित्य_प्रकार = कादंबरी, नाटक, काव्य, पटकथा, समाजप्रबोधन | विषय = | चळवळ = | प्रसिद्ध_साहित्यकृती = | प्रभाव = क्रांतीसुर्य स्व.बी.के.कोकरे साहेब | प्रभावित = | पुरस्कार = | वडील_नाव = | आई_नाव = | पती_नाव = | पत्नी_नाव = | अपत्ये = | स्वाक्षरी_चित्र = | संकेतस्थळ_दुवा = | तळटिपा = }} '''नितीनराजे अनुसे''' ([[मार्च २०]], [[इ.स. १९९२]] - ) हे मराठी साहित्यातील लेखक व भारतीय नौसेना मधून नुकतेच सेवानिवृत्त झालेले माजी सैनिक आहेत. साहित्य क्षेत्रात परखडपणे लिहणारे, मत मांडणारे लेखक म्हणून त्यांची ओळख आहे. समाजप्रबोधन या प्रकारात त्यांनी आतापर्यंत लेखन केले आहे. ==शिक्षण== नितीनराजे अनुसे यांनी सातारा जिल्ह्यातील, कोरेगाव तालुक्यातील रहिमतपूर जवळच असलेल्या कृष्णाकाठच्या श्री संत गाडगेबाबा यांनी स्वतः स्थापन केलेल्या श्री संत गाडगे महाराज प्राथमिक व माध्यमिक आश्रमशाळा, ब्रम्हपुरी येथून दहावी (२००७) पर्यंतचे शिक्षण घेतले, आटपाडीच्या आबासाहेब खेबूडकर ज्युनिअर कॉलेज ऑफ सायन्स मधून विज्ञान शाखेतून बारावी (२००९) तर मुंबई विद्यापीठाच्या वाय.टी.आय.इ.टी कॉलेजातून एफ.वाय.बी.इ. (इलेक्ट्रॉनिक्स अँड टेलिकॉम्यूनिकेशन २०१०) केले आहे. सध्या राज्यशास्त्र या विषयातील पदवी अभ्यासक्रम सुरू आहे. ==व्यवसाय== २०१० मध्ये नितीनराजे अनुसे भारतीय नौदलात रुजू झाले. देशसेवेदरम्यान प्रशिक्षक म्हणून भारतीय नौसेना अकॅडमी,इझिमाला (केरळ) येथे त्यांनी योगदान दिले आहे. १५ वर्षे अभिमानास्पद देशसेवा करून जुलै २०२५ मध्ये ते भारतीय नौसेना मधून सेवानिवृत्त झाले. आमदार [[गोपीचंद पडळकर]] यांच्या उपस्थितीत त्यांच्या मूळ गावी [[अनुसेवाडी]], [[आटपाडी]] येथे सेवानिवृत्तीचा भव्य दिव्य सोहळा पार पडला. आमदार गोपीचंद पडळकर यांनी त्यांना समाजकार्यात कार्य करावे अशी इच्छा व्यक्त केली. सध्या ते समाजकार्य करत करतच राज्यशास्त्र (Political Science) या पदवी विषयाचा अभ्यास करत आहेत. ==लेखन== सर्वसामान्य मेंढपाळ कुटूंबात जन्माला आलेल्या नितीनराजे अनुसे यांनी समाजप्रबोधनासाठी साहित्य क्षेत्र निवडले व त्यांनी [[पुन्हा एक नवी दिशा]] या रचनेतून प्रथमच साहित्य क्षेत्रात पदार्पण केले. आगामी प्रकाशित करण्यात येणारी त्यांची कादंबरी आणि विख्यात व्यक्तिमत्त्वाचे आत्मचरित्र यासंदर्भातील लेखन अंतिम टप्प्यात आले आहे. anjjval9x178bhqhuqd24reaclj4tve 3 383752 2708695 2026-09-09T07:47:56Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708695 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=अभिजित दिघे}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १३:१७, ९ सप्टेंबर २०२६ (IST) tay6livqwzjq86vrtpccq7le9w3ghxa 0 383753 2708699 2026-09-09T07:54:41Z Kumarsahil98 186508 नवीन पान: तुंगनाथ हे उत्तराखंडमधील रुद्रप्रयाग जिल्ह्यातील एक पवित्र मंदिर आहे. हे जगातील सर्वात उंच शिवमंदिर असून ते १,२०७३ फूट उंचीवर स्थित आहे.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/tungnath-temple-twelve-fascinating-facts/ उत्तराखंड... 2708699 wikitext text/x-wiki तुंगनाथ हे उत्तराखंडमधील रुद्रप्रयाग जिल्ह्यातील एक पवित्र मंदिर आहे. हे जगातील सर्वात उंच शिवमंदिर असून ते १,२०७३ फूट उंचीवर स्थित आहे.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/tungnath-temple-twelve-fascinating-facts/ उत्तराखंडमधील तुंगनाथ मंदिराविषयी]</ref> हे मंदिर 'पंचकेदार' या तीर्थक्षेत्रांच्या समूहाचा एक भाग आहे आणि 'तृतीय केदार' म्हणूनही ओळखले जाते; येथे भगवान शिवाच्या हातांची पूजा केली जाते.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/panch-kedar/ उत्तराखंडमध्ये पंच केदार यात्रा]</ref> या मंदिराचे आणखी एक वैशिष्ट्य म्हणजे प्रसिद्ध 'चोपटा-तुंगनाथ ट्रेक'. हा ट्रेक चोपटा गावातून सुरू होतो आणि तुंगनाथ मंदिरापर्यंत जातो. चोपटा हे गाव आपल्या हिरव्यागार दऱ्या आणि अथांग नैसर्गिक सौंदर्यामुळे 'उत्तराखंडचे मिनी स्वित्झर्लंड' म्हणून ओळखले जाते.<ref>[https://www.manchalamushafir.com/chopta-uttarakhand/ उत्तराखंडचे 'मिनी स्वित्झर्लंड']</ref> चोपटा ते तुंगनाथ हे अंतर ३.५ किमी आहे. तसेच, मंदिरापासून १.५ किमीची एक छोटी चढाई केल्यावर १३,१२३ फूट (४,००० मीटर) उंचीवर असलेल्या चंद्रशिला शिखरावर पोहोचता येते. a2z1rsp61l7xfcf9nvau4pvpr403ncq 0 383754 2708713 2026-09-09T08:39:14Z ~2026-48717-28 187230 नवीन पान: झांशीच्या महाराणी लक्ष्मीबाई यांचे हे आजोबा होते. ते हमीरपूच्या उमराहट येथे राहत होते. 1811 रोजी मोरोपंत आणि 1822 रोजी सदाशिव अशी दोन‌ मुले‌ यांस झाली. 1815 रोजी ते काशी येथे चिमाजी अप्पा... 2708713 wikitext text/x-wiki झांशीच्या महाराणी लक्ष्मीबाई यांचे हे आजोबा होते. ते हमीरपूच्या उमराहट येथे राहत होते. 1811 रोजी मोरोपंत आणि 1822 रोजी सदाशिव अशी दोन‌ मुले‌ यांस झाली. 1815 रोजी ते काशी येथे चिमाजी अप्पा पेशवे यांच्या आश्रयास गेले. 7unnf0xs63y7igrj4tkgo4s3vvsacqd 2708715 2708713 2026-09-09T08:44:28Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708715 wikitext text/x-wiki १७३८ रोजी उमराहट येथे जन्म झाला. ते झांशीच्या महाराणी लक्ष्मीबाई यांचे हे आजोबा होते. ते हमीरपूच्या उमराहट येथे राहत होते. 1811 रोजी मोरोपंत आणि 1822 रोजी सदाशिव अशी दोन‌ मुले‌ यांस झाली. 1815 रोजी ते काशी येथे चिमाजी अप्पा पेशवे यांच्या आश्रयास गेले. skomrl5grsr5847haufw0wozyvru6kb 2708716 2708715 2026-09-09T08:45:00Z ~2026-48717-28 187230 /* */ 2708716 wikitext text/x-wiki १७३८ रोजी उमराहट येथे जन्म झाला. ते झांशीच्या महाराणी लक्ष्मीबाई यांचे हे आजोबा होते. ते हमीरपूच्या उमराहट येथे राहत होते. १८११ रोजी मोरोपंत आणि १८२२ रोजी सदाशिव अशी दोन‌ मुले‌ यांस झाली. १८१५ रोजी ते काशी येथे चिमाजी अप्पा पेशवे यांच्या आश्रयास गेले. 7w3lfgihf40ybwrgq1m8np9mnpy87m8 2708735 2708716 2026-09-09T11:12:09Z संतोष गोरे 135680 /* */ असलेला लेख 2708735 wikitext text/x-wiki #पुनर्निर्देशन [[बळवंतराव‌ कृष्णाजी तांबे]] 3l952867s2okfhzel82k3tqlt8vb56i 0 383755 2708728 2026-09-09T10:41:15Z Nitin.kunjir 4684 नवीन पान: {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७... 2708728 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2025/07/sri-lanka-mens-team-to-tour-england-in-september-2026-for-white-ball-series/ |trans-title= श्रीलंकेचा पुरुष संघ सप्टेंबर २०२६ मध्ये 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी इंग्लंडचा दौरा करणार |title=Sri Lanka Men’s Team to Tour England in September 2026 for White-Ball Series |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-unveil-blockbuster-schedule-for-summer-of-2026 |trans-title=इंग्लंडकडून २०२६ च्या उन्हाळी हंगामासाठी दमदार वेळापत्रक जाहीर.|title=England unveil blockbuster schedule for summer of 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/oval-to-host-england-test-in-june-for-first-time-as-2026-fixtures-are-announced-1496508 |trans-title=२०२६ च्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; ओव्हलवर पहिल्यांदाच जूनमध्ये इंग्लंडची कसोटी होणार |title=Oval to host England Test in June for first time as 2026 fixtures are announced |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13401037/england-to-host-five-countries-in-blockbuster-2026-summer-of-international-cricket |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या २०२६ च्या धमाकेदार उन्हाळी हंगामात इंग्लंड पाच देशांचे यजमानपद भूषवणार. |title=England to host five countries in blockbuster 2026 summer of international cricket |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> जुलै २०२५ मध्ये, [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने २०२६ च्या देशांतर्गत आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4320034/england-cricket-fixtures-for-2026-international-summer-announced |trans-title=२०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय उन्हाळी हंगामासाठी इंग्लंड क्रिकेटचे सामने जाहीर |title=England Cricket fixtures for 2026 international summer announced |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = TBC | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html धावफलक] | venue = [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर 2026 | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लंड]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] f3zski29vv460t3ea1wtmhjs0k3c8f9 2708729 2708728 2026-09-09T10:46:04Z Nitin.kunjir 4684 /* सराव सामने */ 2708729 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2025/07/sri-lanka-mens-team-to-tour-england-in-september-2026-for-white-ball-series/ |trans-title= श्रीलंकेचा पुरुष संघ सप्टेंबर २०२६ मध्ये 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी इंग्लंडचा दौरा करणार |title=Sri Lanka Men’s Team to Tour England in September 2026 for White-Ball Series |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-unveil-blockbuster-schedule-for-summer-of-2026 |trans-title=इंग्लंडकडून २०२६ च्या उन्हाळी हंगामासाठी दमदार वेळापत्रक जाहीर.|title=England unveil blockbuster schedule for summer of 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/oval-to-host-england-test-in-june-for-first-time-as-2026-fixtures-are-announced-1496508 |trans-title=२०२६ च्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; ओव्हलवर पहिल्यांदाच जूनमध्ये इंग्लंडची कसोटी होणार |title=Oval to host England Test in June for first time as 2026 fixtures are announced |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13401037/england-to-host-five-countries-in-blockbuster-2026-summer-of-international-cricket |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या २०२६ च्या धमाकेदार उन्हाळी हंगामात इंग्लंड पाच देशांचे यजमानपद भूषवणार. |title=England to host five countries in blockbuster 2026 summer of international cricket |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> जुलै २०२५ मध्ये, [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने २०२६ च्या देशांतर्गत आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4320034/england-cricket-fixtures-for-2026-international-summer-announced |trans-title=२०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय उन्हाळी हंगामासाठी इंग्लंड क्रिकेटचे सामने जाहीर |title=England Cricket fixtures for 2026 international summer announced |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==सराव सामने= '''ट्वेंटी२० मालिका: श्रीलंका वि इंग्लंड लायन्स''' <br> श्रीलंकेचा संघ [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] संघाविरुद्ध दोन ट्वेंटी20 सामने खेळेल.<ref>{{cite web |trans-title=फ्लिंटॉफचा संभाव्य उत्तराधिकारी म्हणून ट्रॉट 'इंग्लंड लायन्स' संघाची धुरा सांभाळणार|title=Trott to oversee England Lions squad as possible successor to Flintoff |url=https://www.cricinfo.com/story/england-lions-vs-sri-lanka-trott-to-oversee-england-lions-squad-as-possible-successor-to-flintoff-1553187?platform=amp |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===१ला टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171693/enga-vs-sl-1st-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171697/enga-vs-sl-2nd-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (बेकेनहॅम)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[बेकेनहॅम]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = TBC | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html धावफलक] | venue = [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर 2026 | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लंड]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] c8fi0tcxiib1jpqfhuzx5hyazk0d6t0 2708730 2708729 2026-09-09T10:46:20Z Nitin.kunjir 4684 /* =सराव सामने */ 2708730 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2025/07/sri-lanka-mens-team-to-tour-england-in-september-2026-for-white-ball-series/ |trans-title= श्रीलंकेचा पुरुष संघ सप्टेंबर २०२६ मध्ये 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी इंग्लंडचा दौरा करणार |title=Sri Lanka Men’s Team to Tour England in September 2026 for White-Ball Series |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-unveil-blockbuster-schedule-for-summer-of-2026 |trans-title=इंग्लंडकडून २०२६ च्या उन्हाळी हंगामासाठी दमदार वेळापत्रक जाहीर.|title=England unveil blockbuster schedule for summer of 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/oval-to-host-england-test-in-june-for-first-time-as-2026-fixtures-are-announced-1496508 |trans-title=२०२६ च्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; ओव्हलवर पहिल्यांदाच जूनमध्ये इंग्लंडची कसोटी होणार |title=Oval to host England Test in June for first time as 2026 fixtures are announced |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13401037/england-to-host-five-countries-in-blockbuster-2026-summer-of-international-cricket |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या २०२६ च्या धमाकेदार उन्हाळी हंगामात इंग्लंड पाच देशांचे यजमानपद भूषवणार. |title=England to host five countries in blockbuster 2026 summer of international cricket |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> जुलै २०२५ मध्ये, [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने २०२६ च्या देशांतर्गत आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4320034/england-cricket-fixtures-for-2026-international-summer-announced |trans-title=२०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय उन्हाळी हंगामासाठी इंग्लंड क्रिकेटचे सामने जाहीर |title=England Cricket fixtures for 2026 international summer announced |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==सराव सामने== '''ट्वेंटी२० मालिका: श्रीलंका वि इंग्लंड लायन्स''' <br> श्रीलंकेचा संघ [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] संघाविरुद्ध दोन ट्वेंटी20 सामने खेळेल.<ref>{{cite web |trans-title=फ्लिंटॉफचा संभाव्य उत्तराधिकारी म्हणून ट्रॉट 'इंग्लंड लायन्स' संघाची धुरा सांभाळणार|title=Trott to oversee England Lions squad as possible successor to Flintoff |url=https://www.cricinfo.com/story/england-lions-vs-sri-lanka-trott-to-oversee-england-lions-squad-as-possible-successor-to-flintoff-1553187?platform=amp |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===१ला टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171693/enga-vs-sl-1st-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171697/enga-vs-sl-2nd-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (बेकेनहॅम)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[बेकेनहॅम]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = TBC | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html धावफलक] | venue = [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर 2026 | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लंड]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] qvm8qz4b5xio0hzors58mrz86qmvkye 2708731 2708730 2026-09-09T10:46:41Z Nitin.kunjir 4684 /* २रा आं.ए.दि. */ 2708731 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2025/07/sri-lanka-mens-team-to-tour-england-in-september-2026-for-white-ball-series/ |trans-title= श्रीलंकेचा पुरुष संघ सप्टेंबर २०२६ मध्ये 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी इंग्लंडचा दौरा करणार |title=Sri Lanka Men’s Team to Tour England in September 2026 for White-Ball Series |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-unveil-blockbuster-schedule-for-summer-of-2026 |trans-title=इंग्लंडकडून २०२६ च्या उन्हाळी हंगामासाठी दमदार वेळापत्रक जाहीर.|title=England unveil blockbuster schedule for summer of 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/oval-to-host-england-test-in-june-for-first-time-as-2026-fixtures-are-announced-1496508 |trans-title=२०२६ च्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; ओव्हलवर पहिल्यांदाच जूनमध्ये इंग्लंडची कसोटी होणार |title=Oval to host England Test in June for first time as 2026 fixtures are announced |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13401037/england-to-host-five-countries-in-blockbuster-2026-summer-of-international-cricket |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या २०२६ च्या धमाकेदार उन्हाळी हंगामात इंग्लंड पाच देशांचे यजमानपद भूषवणार. |title=England to host five countries in blockbuster 2026 summer of international cricket |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> जुलै २०२५ मध्ये, [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने २०२६ च्या देशांतर्गत आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4320034/england-cricket-fixtures-for-2026-international-summer-announced |trans-title=२०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय उन्हाळी हंगामासाठी इंग्लंड क्रिकेटचे सामने जाहीर |title=England Cricket fixtures for 2026 international summer announced |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==सराव सामने== '''ट्वेंटी२० मालिका: श्रीलंका वि इंग्लंड लायन्स''' <br> श्रीलंकेचा संघ [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] संघाविरुद्ध दोन ट्वेंटी20 सामने खेळेल.<ref>{{cite web |trans-title=फ्लिंटॉफचा संभाव्य उत्तराधिकारी म्हणून ट्रॉट 'इंग्लंड लायन्स' संघाची धुरा सांभाळणार|title=Trott to oversee England Lions squad as possible successor to Flintoff |url=https://www.cricinfo.com/story/england-lions-vs-sri-lanka-trott-to-oversee-england-lions-squad-as-possible-successor-to-flintoff-1553187?platform=amp |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===१ला टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171693/enga-vs-sl-1st-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171697/enga-vs-sl-2nd-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (बेकेनहॅम)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[बेकेनहॅम]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = TBC | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html धावफलक] | venue = [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लंड]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] cktril5oxx0yvkb008gcucgz0d59qvh 2708733 2708731 2026-09-09T11:03:12Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2708733 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2025/07/sri-lanka-mens-team-to-tour-england-in-september-2026-for-white-ball-series/ |trans-title= श्रीलंकेचा पुरुष संघ सप्टेंबर २०२६ मध्ये 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी इंग्लंडचा दौरा करणार |title=Sri Lanka Men’s Team to Tour England in September 2026 for White-Ball Series |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-unveil-blockbuster-schedule-for-summer-of-2026 |trans-title=इंग्लंडकडून २०२६ च्या उन्हाळी हंगामासाठी दमदार वेळापत्रक जाहीर.|title=England unveil blockbuster schedule for summer of 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/oval-to-host-england-test-in-june-for-first-time-as-2026-fixtures-are-announced-1496508 |trans-title=२०२६ च्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; ओव्हलवर पहिल्यांदाच जूनमध्ये इंग्लंडची कसोटी होणार |title=Oval to host England Test in June for first time as 2026 fixtures are announced |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13401037/england-to-host-five-countries-in-blockbuster-2026-summer-of-international-cricket |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या २०२६ च्या धमाकेदार उन्हाळी हंगामात इंग्लंड पाच देशांचे यजमानपद भूषवणार. |title=England to host five countries in blockbuster 2026 summer of international cricket |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> जुलै २०२५ मध्ये, [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने २०२६ च्या देशांतर्गत आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4320034/england-cricket-fixtures-for-2026-international-summer-announced |trans-title=२०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय उन्हाळी हंगामासाठी इंग्लंड क्रिकेटचे सामने जाहीर |title=England Cricket fixtures for 2026 international summer announced |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{cr|ENG}} !colspan=2|{{cr|SRI}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite news |trans-title= इंग्लंड पुरुषांचा श्रीलंकेविरुद्ध एकदिवसीय आणि टी२० साठी संघ जाहीर |title=England Men announce squads for ODIs and IT20s against Sri Lanka|url=https://www.ecb.co.uk/news/4572089/england-men-announce-squads-for-odis-and-it20s-against-sri-lanka |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/england-confirm-squads-for-home-series-against-sri-lanka |date= ४ सप्टेंबर २०२६|trans-title= श्रीलंकेविरुद्धच्या घरच्या मालिकेसाठी इंग्लंडचा संघ निश्चित |title=England confirm squads for home series against Sri Lanka |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite news |work=[[ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेकडून इंग्लंड पांढऱ्या चेंडूच्या दौऱ्यासाठी संघ जाहीर |title=Sri Lanka name squads for England white-ball tour |url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-name-squads-for-england-white-ball-tour}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite news |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|trans-title= आगामी इंग्लंड २०२६ च्या श्रीलंका दौऱ्यासाठी पुरुषांचे राष्ट्रीय एकदिवसीय आणि टी२० संघ|title=Men’s National ODI and T20I squads for the upcoming Sri Lanka Tour of England 2026 |url=https://srilankacricket.lk/2026/09/mens-national-odi-and-t20i-squads-for-the-upcoming-sri-lanka-tour-of-england-2026}}</ref> |- style="vertical-align:top" | [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) [[आदिल रशीद]] [[गस ऍटकिन्सन]] [[जेमी ओव्हरटन]] [[जॉर्डन कॉक्स]] [[जोफ्रा आर्चर]] [[जोश टंग]] [[जोस बटलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) [[ज्यो रूट]] [[टॉम बँटन]] [[बेन डकेट]] [[रेहान अहमद]] [[लियाम डॉसन]] [[विल जॅक्स]] [[सोनी बेकर]] [[हेन्री क्रोकोम्बे]] | [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) [[आदिल रशीद]] [[एन्युरिन डोनाल्ड]] [[गस ऍटकिन्सन]] [[जेमी ओव्हरटन]] [[जेम्स कोल्स]] [[जॉर्डन कॉक्स]] [[जोफ्रा आर्चर]] [[जोश टंग]] [[जोस बटलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) [[टॉम बँटन]] [[बेन डकेट]] [[लियाम डॉसन]] [[विल जॅक्स]] [[साकिब महमूद]] [[सोनी बेकर]] | [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) [[चारिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) [[असिथा फर्नांडो]] [[एशान मलिंगा]] [[कामिंदू मेंडिस]] [[कामिल मिश्रा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) [[जनिथ लियानागे]] [[दसुन शनाका]] [[दिलशान मधुशंका]] [[दुनिथ वेललागे]] [[दुष्मंथा चमीरा]] [[पवन रथनायके]] [[पाठुम निस्संका]] [[महेश थेक्षाना]] [[वानिंदू हसरंगा]] [[सचिंदू कोलंबगे]] | <s>[[कुशल मेंडिस]]</s> ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) [[चारिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) [[एशान मलिंगा]] [[कामिंदू मेंडिस]] [[कामिल मिश्रा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) [[जनिथ लियानागे]] [[थरिंदू रथनायके]] [[दसुन शनाका]] [[दिलशान मधुशंका]] [[दुनिथ वेललागे]] [[दुष्मंथा चमीरा]] [[नुवान तुषारा]] [[पवन रथनायके]] [[पाठुम निस्संका]] [[बिनुरा फर्नांडो]] [[महेश थेक्षाना]] [[लाहिरू उदारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) [[वानिंदू हसरंगा]] |} ४ सप्टेंबर रोजी, दुखापतींमुळे [[कुसल मेंडिस]] आणि [[बिनुरा फर्नांडो]] यांना आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेतून बाहेर पडावे लागले आणि त्यांच्या जागी अनुक्रमे [[पवन रत्नायके]] व [[दिलशान मदुशंका]] यांची निवड करण्यात आली. [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिकेसाठी [[चरिथ असलंका]]ची कर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite news |work=अदा देरेना |access-date=४ सप्टेंबर २०२६|url=https://adaderana.lk/news/cmtmjji6i000e356qzeex5wrb |trans-title=कुसल मेंडिस, बिनुरा फर्नांडो इंग्लंडच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेतून बाहेर |title=Kusal Mendis, Binura Fernando ruled out of England T20I Series}}</ref> ==सराव सामने== '''ट्वेंटी२० मालिका: श्रीलंका वि इंग्लंड लायन्स''' <br> श्रीलंकेचा संघ [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] संघाविरुद्ध दोन ट्वेंटी20 सामने खेळेल.<ref>{{cite web |trans-title=फ्लिंटॉफचा संभाव्य उत्तराधिकारी म्हणून ट्रॉट 'इंग्लंड लायन्स' संघाची धुरा सांभाळणार|title=Trott to oversee England Lions squad as possible successor to Flintoff |url=https://www.cricinfo.com/story/england-lions-vs-sri-lanka-trott-to-oversee-england-lions-squad-as-possible-successor-to-flintoff-1553187?platform=amp |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===१ला टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171693/enga-vs-sl-1st-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171697/enga-vs-sl-2nd-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (बेकेनहॅम)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[बेकेनहॅम]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = TBC | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html धावफलक] | venue = [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लंड]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] 39ap0bm17qvbwyqxbelf54toeao9j99 2708734 2708733 2026-09-09T11:08:17Z Nitin.kunjir 4684 /* संघ */ 2708734 wikitext text/x-wiki {{Infobox cricket tour | series_name = श्रीलंका क्रिकेट संघाचा इंग्लंड दौरा, २०२६ | team1_image = Flag of England.svg | team1_name = इंग्लंड | team2_image = Flag of Sri Lanka.svg | team2_name = श्रीलंका | from_date = १५ | to_date = २७ सप्टेंबर २०२६ | team1_captain = | team2_captain = | no_of_ODIs = 3 | team1_ODIs_won = | team2_ODIs_won = | team1_ODIs_most_runs = | team2_ODIs_most_runs = | team1_ODIs_most_wickets = | team2_ODIs_most_wickets = | player_of_ODI_series = | no_of_twenty20s = 3 | team1_twenty20s_won = | team2_twenty20s_won = | team1_twenty20s_most_runs = | team2_twenty20s_most_runs = | team1_twenty20s_most_wickets = | team2_twenty20s_most_wickets = | player_of_twenty20_series = }} [[श्रीलंका क्रिकेट संघ]] सप्टेंबर २०२६ मध्ये [[इंग्लंड क्रिकेट संघ]]ाविरुद्ध सामने खेळण्यासाठी [[इंग्लंड]]चा दौरा करणार आहे. <ref>{{cite web|url=https://srilankacricket.lk/2025/07/sri-lanka-mens-team-to-tour-england-in-september-2026-for-white-ball-series/ |trans-title= श्रीलंकेचा पुरुष संघ सप्टेंबर २०२६ मध्ये 'व्हाइट-बॉल' मालिकेसाठी इंग्लंडचा दौरा करणार |title=Sri Lanka Men’s Team to Tour England in September 2026 for White-Ball Series |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.icc-cricket.com/news/england-unveil-blockbuster-schedule-for-summer-of-2026 |trans-title=इंग्लंडकडून २०२६ च्या उन्हाळी हंगामासाठी दमदार वेळापत्रक जाहीर.|title=England unveil blockbuster schedule for summer of 2026 |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.espncricinfo.com/story/oval-to-host-england-test-in-june-for-first-time-as-2026-fixtures-are-announced-1496508 |trans-title=२०२६ च्या सामन्यांचे वेळापत्रक जाहीर; ओव्हलवर पहिल्यांदाच जूनमध्ये इंग्लंडची कसोटी होणार |title=Oval to host England Test in June for first time as 2026 fixtures are announced |work=[[ईएसपीएन क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> या दौऱ्यात तीन [[आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय]] आणि तीन [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] सामन्यांचा समावेश असेल. <ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/cricket/news/12123/13401037/england-to-host-five-countries-in-blockbuster-2026-summer-of-international-cricket |trans-title=आंतरराष्ट्रीय क्रिकेटच्या २०२६ च्या धमाकेदार उन्हाळी हंगामात इंग्लंड पाच देशांचे यजमानपद भूषवणार. |title=England to host five countries in blockbuster 2026 summer of international cricket |work=[[स्काय स्पोर्ट्स]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref><ref>{{cite web |trans-title=पुरुषांचा भविष्यकालीन दौरा कार्यक्रम |title=Men's Future Tours Program |url=https://resources.pulse.icc-cricket.com/ICC/document/2022/08/17/9ecd5af8-4657-475f-ae1e-733b04f69750/Men-s-FTP-upto-2027.pdf |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]]}}</ref> जुलै २०२५ मध्ये, [[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]ाने २०२६ च्या देशांतर्गत आंतरराष्ट्रीय हंगामाचा भाग म्हणून या दौऱ्याचे वेळापत्रक निश्चित केले.<ref>{{cite web|url=https://www.ecb.co.uk/news/4320034/england-cricket-fixtures-for-2026-international-summer-announced |trans-title=२०२६ च्या आंतरराष्ट्रीय उन्हाळी हंगामासाठी इंग्लंड क्रिकेटचे सामने जाहीर |title=England Cricket fixtures for 2026 international summer announced |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]]|access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ==संघ== {| class="wikitable" style="text-align:left;white-space:nowrap;margin:auto" |- !colspan=2|{{cr|ENG}} !colspan=2|{{cr|SRI}} |- !आं.ए.दि.<ref>{{cite news |trans-title= इंग्लंड पुरुषांचा श्रीलंकेविरुद्ध एकदिवसीय आणि टी२० साठी संघ जाहीर |title=England Men announce squads for ODIs and IT20s against Sri Lanka|url=https://www.ecb.co.uk/news/4572089/england-men-announce-squads-for-odis-and-it20s-against-sri-lanka |work=[[इंग्लंड आणि वेल्स क्रिकेट बोर्ड]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite web |url=https://www.icc-cricket.com/news/england-confirm-squads-for-home-series-against-sri-lanka |date= ४ सप्टेंबर २०२६|trans-title= श्रीलंकेविरुद्धच्या घरच्या मालिकेसाठी इंग्लंडचा संघ निश्चित |title=England confirm squads for home series against Sri Lanka |work=[[आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> !आं.ए.दि.<ref>{{cite news |work=[[ आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट समिती]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|trans-title=श्रीलंकेकडून इंग्लंड पांढऱ्या चेंडूच्या दौऱ्यासाठी संघ जाहीर |title=Sri Lanka name squads for England white-ball tour |url=https://www.icc-cricket.com/news/sri-lanka-name-squads-for-england-white-ball-tour}}</ref> !आं.टी२०<ref>{{cite news |work=[[श्रीलंका क्रिकेट]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६|trans-title= आगामी इंग्लंड २०२६ च्या श्रीलंका दौऱ्यासाठी पुरुषांचे राष्ट्रीय एकदिवसीय आणि टी२० संघ|title=Men’s National ODI and T20I squads for the upcoming Sri Lanka Tour of England 2026 |url=https://srilankacricket.lk/2026/09/mens-national-odi-and-t20i-squads-for-the-upcoming-sri-lanka-tour-of-england-2026}}</ref> |- style="vertical-align:top" | * [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आदिल रशीद]] * [[गस ॲटकिन्सन]] * [[जेमी ओव्हरटन]] * [[जॉर्डन कॉक्स]] * [[जोफ्रा आर्चर]] * [[जॉश टँग]] * [[जोस बटलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[ज्यो रूट]] * [[टॉम बँटन]] * [[बेन डकेट]] * [[रेहान अहमद]] * [[लियाम डॉसन]] * [[विल जॅक्स]] * [[सोनी बेकर]] * [[हेन्री क्रोकॉम]] | * [[हॅरी ब्रूक]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[आदिल रशीद]] * [[एन्युरिन डोनाल्ड]] * [[गस ॲटकिन्सन]] * [[जेमी ओव्हरटन]] * [[जेम्स कोल्स]] * [[जॉर्डन कॉक्स]] * [[जोफ्रा आर्चर]] * [[जॉश टँग]] * [[जोस बटलर]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[टॉम बँटन]] * [[बेन डकेट]] * [[लियाम डॉसन]] * [[विल जॅक्स]] * [[साकिब महमूद]] * [[सोनी बेकर]] | * [[कुसल मेंडिस]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चारिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)#उपकर्णधार|उक]]) * [[असिथा फर्नांडो]] * [[एशान मलिंगा]] * [[कमिंदू मेंडिस]] * [[कामिल मिशारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जनिथ लियानागे]] * [[दसुन शनाका]] * [[दिलशान मधुशंका]] * [[दुनिथ वेल्लालागे]] * [[दुष्मंथा चमीरा]] * [[पवन रथनायके]] * [[पथुम निस्संका]] * [[महीश थीकशाना]] * [[वानिंदू हसरंगा]] * [[सचिंदू कोलंबगे]] | * <s>[[कुशल मेंडिस]]</s> ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]], [[यष्टीरक्षक|य]]) * [[चारिथ असलंका]] ([[कर्णधार (क्रिकेट)|क]]) * [[एशान मलिंगा]] * [[कमिंदू मेंडिस]] * [[कामिल मिशारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[जनिथ लियानागे]] * [[थरिंदू रथनायके]] * [[दसुन शनाका]] * [[दिलशान मधुशंका]] * [[दुनिथ वेल्लालागे]] * [[दुष्मंथा चमीरा]] * [[नुवान तुषारा]] * [[पवन रथनायके]] * [[पथुम निस्संका]] * [[बिनुरा फर्नांडो]] * [[महीश थीकशाना]] * [[लाहिरू उदारा]] ([[यष्टीरक्षक|य]]) * [[वानिंदू हसरंगा]] |} ४ सप्टेंबर रोजी, दुखापतींमुळे [[कुसल मेंडिस]] आणि [[बिनुरा फर्नांडो]] यांना आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेतून बाहेर पडावे लागले आणि त्यांच्या जागी अनुक्रमे [[पवन रथनायके]] व [[दिलशान मदुशंका]] यांची निवड करण्यात आली. [[आंतरराष्ट्रीय टी२०]] मालिकेसाठी [[चरिथ असलंका]]ची कर्णधार म्हणून नियुक्ती करण्यात आली.<ref>{{cite news |work=अदा देरेना |access-date=४ सप्टेंबर २०२६|url=https://adaderana.lk/news/cmtmjji6i000e356qzeex5wrb |trans-title=कुसल मेंडिस, बिनुरा फर्नांडो इंग्लंडच्या आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिकेतून बाहेर |title=Kusal Mendis, Binura Fernando ruled out of England T20I Series}}</ref> ==सराव सामने== '''ट्वेंटी२० मालिका: श्रीलंका वि इंग्लंड लायन्स''' <br> श्रीलंकेचा संघ [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] संघाविरुद्ध दोन ट्वेंटी20 सामने खेळेल.<ref>{{cite web |trans-title=फ्लिंटॉफचा संभाव्य उत्तराधिकारी म्हणून ट्रॉट 'इंग्लंड लायन्स' संघाची धुरा सांभाळणार|title=Trott to oversee England Lions squad as possible successor to Flintoff |url=https://www.cricinfo.com/story/england-lions-vs-sri-lanka-trott-to-oversee-england-lions-squad-as-possible-successor-to-flintoff-1553187?platform=amp |work=[[क्रिकइन्फो]] |access-date=९ सप्टेंबर २०२६}}</ref> ===१ला टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = ११ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171693/enga-vs-sl-1st-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (चेम्सफोर्ड)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[चेम्सफोर्ड]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १३ सप्टेंबर २०२६ | time = १४:३० | team1 = [[इंग्लंड लायन्स क्रिकेट संघ|इंग्लंड लायन्स]] {{flagdeco|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.cricbuzz.com/live-cricket-scorecard/171697/enga-vs-sl-2nd-t20-england-lions-v-sri-lanka-t20-series-2026 धावफलक] | venue = [[काउंटी क्रिकेट मैदान (बेकेनहॅम)|काउंटी क्रिकेट मैदान]], [[बेकेनहॅम]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय टी२० मालिका== ===१ला आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १५ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496585.html धावफलक] | venue = [[रोझ बोल (क्रिकेट मैदान)|रोझ बोल]], [[साउथहँप्टन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १७ सप्टेंबर २०२६ | time = १८:३० | night = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496586.html धावफलक] | venue = [[सोफिया गार्डन्स (क्रिकेट मैदान)|सोफिया गार्डन्स]], [[कार्डिफ]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.टी२० सामना=== {{Single-innings cricket match | date = १९ सप्टेंबर २०२६ | time = TBC | night = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496587.html धावफलक] | venue = [[ओल्ड ट्रॅफर्ड क्रिकेट मैदान]], [[मँचेस्टर]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} == आंतरराष्ट्रीय एकदिवसीय मालिका == ===१ला आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २२ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496588.html धावफलक] | venue = [[रिव्हरसाइड मैदान]], [[चेस्टर-ली-स्ट्रीट]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===२रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २४ सप्टेंबर २०२६ | time = १२:३० | daynight = Y | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496589.html धावफलक] | venue = [[हेडिंग्ले स्टेडियम]], [[लीड्स]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ===३रा आं.ए.दि.=== {{Single-innings cricket match | date = २७ सप्टेंबर २०२६ | time = १०:३० | daynight = | team1 = {{cr-rt|ENG}} | team2 = {{cr|SL}} | score1 = | runs1 = | wickets1 = | score2 = | runs2 = | wickets2 = | result = | report = [https://www.espncricinfo.com/ci/engine/match/1496590.html धावफलक] | venue = [[द ओव्हल]], [[लंडन]] | umpires = | motm = | toss = | rain = | notes = }} ==संदर्भयादी== {{संदर्भयादी}} ==बाह्यदुवे== * [https://www.espncricinfo.com/series/sri-lanka-in-england-2026-1496567 मालिका मुख्यपान ईएसपीएन क्रिकइन्फोवर] {{इंग्लंडचे आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट दौरे}} {{आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट, २०२६}} [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] [[वर्ग: श्रीलंका क्रिकेट संघाचे परदेशी दौरे|इंग्लंड]] [[वर्ग: आंतरराष्ट्रीय क्रिकेट संघांचे इंग्लंड दौरे|२०२६]] amggqufjluhfofvfi3l6lzolx5wu4h3 0 383756 2708736 2026-09-09T11:19:53Z संतोष गोरे 135680 [[:en:Governor of the Reserve Bank of India|Governor of the Reserve Bank of India]] पासून भाषांतरित 2708736 wikitext text/x-wiki ''' भारतीय रिझर्व्ह बँकेचे गव्हर्नर''' हे भारताच्या [[मध्यवर्ती बँके|मध्यवर्ती बँकेचे]] [[मुख्य कार्यकारी अधिकारी]] आणि तिच्या केंद्रीय संचालक मंडळाचे पदसिद्ध अध्यक्ष असतात. वेतनश्रेणीतील क्रमवारी १८ नुसार, संकेतानुसार आरबीआयच्या गव्हर्नरचा दर्जा भारताच्या [[कॅबिनेट सेक्रेटरी|कॅबिनेट सेक्रेटरीच्या]] समतुल्य मानला जातो.<ref>{{cite web |title=The Indian Administrative Service (Pay) Rules, 2016 |url=https://dopt.gov.in/sites/default/files/IAS_PAY_Rules2016.pdf |website=Department of Personnel and Training (DoPT), Government of India |publisher=Ministry of Personnel, Public Grievances and Pensions |date=2016 |access-date=2 May 2026}}</ref> [[भारतीय रिझर्व्ह बँक|भारतीय रिझर्व्ह बँकेद्वारे]] जारी केलेल्या [[भारतीय रुपया|भारतीय रुपयाच्या]] चलनी नोटांवर गव्हर्नरची स्वाक्षरी असते.<ref>{{cite web |title=FAQs |url=https://www.rbi.org.in/commonperson/english/Scripts/FAQs.aspx?Id=3158 |website=Reserve Bank of India |access-date=2 May 2026}}</ref> १९३५ मध्ये स्थापना झाल्यापासून, आरबीआयचे नेतृत्व एकूण सव्वीस{{Nbsp}}गव्हर्नरनी केले आहे. गव्हर्नर हे राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार ([[National Security Advisor (India)|National Security Advisor]]) [[अजित डोवाल]] यांच्या अध्यक्षतेखालील स्ट्रॅटेजिक पॉलिसी ग्रुपचे सदस्य असतात. हा राष्ट्रीय सुरक्षा परिषद सचिवालय (नॅशनल सिक्युरिटी कौन्सिल सेक्रेटरियट) चा एक अत्यंत महत्त्वाचा विभाग आहे.<ref>{{cite web |last=Sahay |first=C. D. |title=Strategic Policy Group – Evolution of Integrated National Security Structure |url=https://www.vifindia.org/article/2018/october/25/strategic-policy-group-evolution-of-integrated-national-security-structure |website=Vivekananda International Foundation |date=25 October 2018 |access-date=2 May 2026}}</ref> 8cbjnlbh567itq2cc6gzrbvvjde35oa 3 383757 2708737 2026-09-09T11:30:20Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708737 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Vidya Avinash jamdade}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:००, ९ सप्टेंबर २०२६ (IST) tps9wzyrvbw6r89vt4vbu3powu93l2n 3 383758 2708738 2026-09-09T11:31:30Z साहाय्य चमू 25365 नविन सदस्याच्या चर्चापानावर [[Template:Welcome|स्वागत संदेश]] टाकला 2708738 wikitext text/x-wiki {{Template:Welcome|realName=|name=Vaishnaviuppin}} -- [[सदस्य:साहाय्य चमू|साहाय्य चमू]] ([[सदस्य चर्चा:साहाय्य चमू|चर्चा]]) १७:०१, ९ सप्टेंबर २०२६ (IST) qor9g5n3up1z3tsr7j1h0n86s2ebtpr